ΚΕΝΤΡΟ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΚΕΝΤΡΟ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ"

Transcript

1 Παπανικολή 14-16, Χαλάνδρι, Αθήνα / Τηλ.: / Fαχ: / /

2 Οδηγίες για το πρόγραμμα Εξωσωματικής Γονιμοποίησης

3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ - ΟΡΜΟΝΕΣ ΚΑΙ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΑΙΤΙΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΕΓΧΥΣΗ ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΩΟΛΗΨΙΑ ΟΔΗΓΙΕΣ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΩΟΛΗΨΙΑ GIFT ZIFT ΕΜΒΡΥΟΜΕΤΑΦΟΡΑ ΚΡΥΟΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΔΩΡΕΑ ΩΑΡΙΩΝ ΠΡΟΕΜΦΥΤΕΥΤΙΚΗ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΝΟΜΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ Προϋποθέσεις Έγγραφες και συμβολαιογραφικές συγκαταθέσεις Ανωνυμία δοτών...18 Παρένθετη μητρότητα...18 ΕΠΙΛΟΓΟΣ Απαγορεύεται η ολική ή μερική ανατύπωση, η χρήση της γραφικής παράστασης ή της εικόνας του παρόντος, δυνάμει της υπ αριθ /96 αποφάσεως της διοικητικής επιτροπής σημάτων του Υπουργείου Εμπορίου χωρίς γραπτή άδεια του Ιατρού Κωνσταντίνου Ι. Πάντου. Φωτογράφιση Κλινικής με δ.τ. «ΓΕΝΕΣΙΣ ΑΘΗΝΩΝ»: Γιώργος Αναστασόπουλος

4 Το έντυπο αυτό έχει σκοπό να σας ενημερώσει με απλό και συνοπτικό τρόπο, ώστε να σας βοηθήσει να κατανοήσετε ευκολότερα μερικές από τις διαδικασίες που θα αντιμετωπίσετε σε κάποιο από τα διαφορετικά προγράμματα υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, αλλά και να απαντήσει στα κοινότερα ερωτήματα που προκύπτουν από αυτές τις μεθόδους. Εξάλλου είναι σημαντικό να επισημάνουμε ότι η επιτυχία στην υποβοηθούμενη αναπαραγωγή είναι συνάρτηση της εφαρμογής αξιόπιστων, ευέλικτων και ευπροσάρμοστων κριτηρίων, που βασίζονται σε επιστημονική γνώση, τεχνολογική επάρκεια και εμπειρία και στο ότι αντιμετωπίζουμε εξατομικευμένα το κάθε ζευγάρι, το οποίο διαθέτει τη μοναδική και ιδιαίτερη οντότητα. Είναι απαραίτητη η δική σας στενή συνεργασία με την ομάδα των Ιατρών που αποτελούν το «Κέντρο Ανθρώπινης Αναπαραγωγής», στην ιδιωτική Μικτή Χειρουργική Κλινική με δ.τ. «ΓΕΝΕΣΙΣ ΑΘΗΝΩΝ», με στόχο την επιτυχή ολοκλήρωση του προγράμματος. Γι αυτό το σκοπό οι υπεύθυνοι του Κέντρου Ανθρώπινης Αναπαραγωγής, Γυναικολόγοι, κ.κ. Κωνσταντίνος Ι. Πάντος, Δημήτριος Σταύρου, Μιχαήλ Γραμμάτης, Νικόλαος Μπαθρέλλος, Στέφανος Σύρκος, Τάσος Κωνσταντόπουλος, Κωνσταντίνος Σφακιανούδης και Βασίλης Κελλάρης θα είναι συνεχώς κοντά σας σε όλη τη διάρκεια του προγράμματος, αλλά και μετά το τέλος του. Η καρδιά του Κέντρου Ανθρώπινης Αναπαραγωγής είναι το εργαστήριο. Οι υψηλές προδιαγραφές και τα άριστα αποτελέσματά του είναι απόρροια της άρτιας κατάρτισης και της μεγάλης εμπειρίας των εμβρυολόγων μας κ.κ. Τέρψης Βαξεβάνογλου, Μαργαρίτας Χρονοπούλου, Κωνσταντίνας Πετρούτσου, Γεωργίας Κόκκαλη, Ρένας Αγγελή, Μαρίας Μπίμπα, Χριστίνας Μαρκομιχάλη, Αφροδίτης Κατούνα, Μαρίας Φακιρίδου, Θεοδώρας Γρίβα. Το εργαστήριό μας απαρτίζεται ακόμα από τις παρασκευάστριες: Ευθυμία Κυριτσοπούλου, Ευτυχία Μπαξεβάνη. Τέλος, Διευθύντρια του Ερευνητικού Τμήματος του Εργαστηρίου είναι η Gayle Jones. Επιπρόσθετα, η μονάδα μας βρίσκεται σε συνεχή επικοινωνία προς ανταλλαγή πληροφοριών και εμπειριών με τις αντίστοιχες μονάδες των Πανεπιστημίων της Μελβούρνης και Monash της Αυστραλίας, καθώς και του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Hammersmith του Λονδίνου. Την επιστημονική μας ομάδα έρχεται να συμπληρώσει το αναισθησιολογικό μας τμήμα το οποίο απαρτίζεται από τον κ. Δημήτρη Στάθη, την κα Φεβρωνία Στάθη την κα Ευγενία Χατζηδημητρίου και τον κ. Παναγιώτη Αργυρόπουλο-Αζναβουρίδη. Υπεύθυνη Τμήματος Ψυχολογικής Υποστήριξης η κα. Μπέσσυ Κολοβάκη. Για να κλείνετε τα ραντεβού σας, μπορείτε να απευθύνεστε στις γραμματείς του Κέντρου, κ.κ. Αναστασία Αναστασοπούλου, Βάσω Σιδηροπούλου, Ρία Πάντου, Άννα Αμανατίδη, Χριστίνα Βαρδαλή, Ρόζα Σαχρόνη, Μάνια Ρηγάκη, Μαρία Θεοδοσοπούλου, Maria-Teresa Maichner, Κλειώ Πάλλα και Ρένα Βαρθαλίτη. Για οποιαδήποτε απορία σας μη διστάσετε να απευθυνθείτε στις συντονίστριες του προγράμματος κ.κ. Μάρω Αρταβάνη (μαία), Μερόπη Μαμουλή (μαία), Μαρία Προμπονά (μαία), Ιλόννα Στεφανίδου (μαία), Δανάη Παπαδάτου (προϊσταμένη νοσηλεύτρια), Χριστίνα Καραγιάννη (νοσηλεύτρια), Ελένη Κιαμούρη (νοσηλεύτρια), Δήμητρα Μπλιθικιώτη (νοσηλεύτρια), Φωτεινή Καραγιάννη (νοσηλεύτρια), Φανή Μπότσαρη (νοσηλεύτρια), Διονυσία Τριλίβα (νοσηλεύτρια), Κωνσταντίνα Τσάδαρη (νοσηλεύτρια) και Πετρούλα Τσάδαρη (νοσηλεύτρια), και στον νοσηλευτή μας κ.κ. Θανάση Χατζή στο τηλεφωνικό κέντρo της Κλινικής με δ.τ. «ΓΕΝΕΣΙΣ ΑΘΗΝΩΝ»: (20 γραμμές) από 7:30 π.μ. έως 16:00 καθημερινά. Επιπλέον, 24 ώρες το 24ωρο οι ως άνω συντονίστριες του προγράμματος εφημερεύουν εκ περιτροπής και δεν έχετε παρά να ζητήσετε το τηλέφωνό τους από την Κλινική. Η Διευθύνουσα κα Μπριγγίτε Πανοπούλου μαζί με τους νοσηλευτές θα είναι δίπλα σας σε κάθε φάση του προγράμματος, προσφέροντας έτσι τη φροντίδα που χρειάζεστε για την ολοκλήρωση της θεραπείας. Τέλος, για την ομαλή εξέλιξη του προγράμματος, αλλά και για τη δική σας διευκόλυνση παρακαλούμε να τηρείτε με ακρίβεια το προβλεπόμενο ωράριο. Έτσι για τα υπερηχογραφήματα θα πρέπει να είστε απαραίτητα στην Κλινική από τις 7:00 π.μ. - 15:00, αφού προηγουμένως έχετε κλείσει ραντεβού. 3

5 1 ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ - ΟΡΜΟΝΕΣ ΚΑΙ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ 4 Aνατομία Πριν ξεκινήσετε οποιαδήποτε είδους θεραπεία είναι σημαντικό να κατανοήσετε τη φυσιολογική λειτουργία του κύκλου σας, καθώς και τα αίτια που μπορούν να επηρεάσουν τη γονιμότητα ενός ζευγαριού. Ο φυσιολογικός κύκλος είναι μία συνεχής ισορροπία ορμονών που εκκρίνονται σε τρία διαφορετικά επίπεδα, υποθάλαμο, υπόφυση, ωοθήκες. Η ορμόνη που εκκρίνεται στον υποθάλαμο λέγεται GnRH και αυτή με τη σειρά της επιδρά στην υπόφυση για να εκκρίνει τις δύο ορμόνες FSH (follicle stimulating hormone - θυλακιοτρόπος ορμόνη), την ορμόνη, δηλαδή, που είναι υπεύθυνη για τη δημιουργία ωοθυλακίων και την LH (luteinising hormone - ωχρινοποιητική ορμόνη), υπεύθυνη για την ωρίμανση των ωοθυλακίων. Σ ένα φυσιολογικό κύκλο κάτω από την επίδραση των πιο πάνω ορμονών η ωοθήκη παράγει και ωριμάζει ένα συνήθως ωοθυλάκιο. Το ωοθυλάκιο, που είναι μία μικρή κύστις, γεμάτη υγρό, περιέχει το ωάριο. Όταν το ωοθυλάκιο ωριμάσει, κάτω από την επίδραση της LH, σπάει και απελευθερώνει το ωάριο. Εφόσον το ωάριο προωθηθεί εντός του αυλού της σάλπιγγας θα έρθει σε επαφή με το σπερματοζωάριο και εκεί υπάρχουν αρκετές πιθανότητες να γονιμοποιηθεί. Οι πιθανότητες γι αυτήν τη γονιμοποίηση, ακόμη και κάτω από τις πιο φυσιολογικές συνθήκες είναι 1 στις 4, δηλαδή 25% περίπου, πράγμα ιδιαίτερα σημαντικό για την κατανόηση των πιθανοτήτων μίας εγκυμοσύνης. Δύο ορμόνες που συχνά θα ακούσετε καθ όλη τη διάρκεια της επαφής σας με κάποιο πρόγραμμα υποβοηθούμενης αναπαραγωγής είναι η οιστραδιόλη (Ε2) και η προγεστερόνη (P). H οιστραδιόλη παράγεται από το ωοθυλάκιο στην ωοθήκη και αυξάνεται καθ όσο αυτό μεγαλώνει σε διαστάσεις. Είναι η ορμόνη που προετοιμάζει το ενδομήτριο (το εσωτερικό, δηλαδή, της μήτρας) να έχει το κατάλληλο πάχος (άρα και λειτουργικότητα) για να δεχθεί το έμβρυο. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο κατά τη διάρκεια κάποιας προσπάθειας υποβοηθούμενης αναπαραγωγής μετράμε συχνά το πάχος του ενδομητρίου και ορισμένες φορές τις τιμές της οιστραδιόλης στο αίμα. Η ανάγκη αυτή καλύπτεται εντός της ιδιωτικής Μικτής Χειρουργικής Κλινικής με δ.τ. «ΓΕΝΕΣΙΣ ΑΘΗΝΩΝ», όπου, ως γνωστόν, λειτουργεί υπερσύγχρονο, πλήρως εξοπλισμένο Μικροβιολογικό Διαγνωστικό Εργαστήριο και από όπου τα αποτελέσματα σχεδόν όλων των εξετάσεών σας χορηγούνται εντός ωρών. Η δεύτερη ορμόνη, η προγεστερόνη (Ρ), είναι η ορμόνη που εκκρίνεται από το ωοθυλάκιο μετά τη ρήξη του, στη δεύτερη, δηλαδή, φάση του κύκλου και είναι υπεύθυνη για να εμποδίσει το ενδομήτριο από την απόπτωσή του. Με άλλα λόγια η προγεστερόνη θα επαυξήσει τις πιθανότητες του εμβρύου να γαντζωθεί μέσα στη μήτρα και να αναπτύξει τον πλακούντα. Ενόψει όλων των ανωτέρω καθίσταται κατανοητό γιατί κατά τη διάρκεια ενός κύκλου εξωσωματικής γονιμοποίησης, μετά την εμβρυομεταφορά, χορηγούμε φυσική προγεστερόνη (utrogestan, crinone). Παρόμοια επίδραση στο ενδομήτριο έχει και η hcg (human chorionic

6 gonadotrophin = ανθρώπινη χοριακή γοναδοτροπίνη, Pregnyl) που χορηγούμε ορισμένες φορές υπό μορφή ενέσεων μετά την εμβρυομεταφορά για τη βοήθεια του ενδομητρίου. Η χορήγηση γίνεται σε συγκεκριμένα χρονικά διαστήματα και δεν επηρεάζει το τεστ εγκυμοσύνης, όταν χορηγηθεί σωστά. Μετά την περιγραφή της ορμονικής λειτουργίας ενός φυσιολογικού κύκλου, ανακεφαλαιώνουμε σημειώνοντας ότι στη γυναίκα πραγματοποιείται ωορρηξία μία φορά το μήνα, οπότε ένα ωάριο εγκαταλείπει το ωοθυλάκιο από την ωοθήκη και εισέρχεται στη σάλπιγγα όπου ζει για ώρες. Εάν σ αυτή τη χρονική στιγμή υπάρξει σεξουαλική επαφή, τα σπερματοζωάρια θα έρθουν σε επαφή με το ωάριο κι ένα απ αυτά θα εισχωρήσει στο ωάριο και θα γίνει η γονιμοποίηση. Ετσι λοιπόν η γονιμοποίηση θα γίνει στη σάλπιγγα και μετά από 2-3 ημέρες το έμβρυο, στο στάδιο της βλαστοκύστης (= 5 6 μέρες μετά τη γονιμοποίηση) θα «κυλήσει» στην ενδομητρική κοιλότητα, όπου θα ξεκινήσει η διαδικασία της εμφύτευσης. 2 ΑΙΤΙΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ Το 15% των ζευγαριών που δεν κατορθώνει να αποκτήσει παιδί μετά από 12 μήνες προσπάθειας, αντιμετωπίζεται πλέον ως υπογόνιμο ζευγάρι. Έχει αποδειχθεί, πλέον, ότι στο 40% των περιπτώσεων ευθύνεται ο άνδρας, σε ένα άλλο 40% των περιπτώσεων η γυναίκα και στο υπόλοιπο 20% δεν μπορούμε να βρούμε κάποια αιτιολογία (= ιδιοπαθής στειρότητα). Τα κυριότερα αίτια της υπογονιμότητας στη γυναίκα είναι η απόφραξη των σαλπίγγων, συνήθως μετά από φλεγμονές και οι ορμονικές διαταραχές που έχουν ως αποτέλεσμα τη μη φυσιολογική ή μη ποιοτική ωορρηξία. Η ενδομητρίωση αποτελεί έναν άλλο παράγοντα υπογονιμότητας, ενώ και η ηλικία συμβάλλει αρνητικά, δεδομένου ότι όσο μεγαλώνει η γυναίκα ο ενδοκρινολογικός άξονας που εξηγήσαμε προηγούμενα μεταβάλλεται. Ακόμα, η μετάθεση χρονικά της απόφασης για απόκτηση απογόνων με τη συνακόλουθη αύξηση του μέσου όρου ηλικίας τεκνοποιίας έχει δημιουργήσει ένα σοβαρό αίτιο υπογονιμότητας, σε σύγκριση με παλαιότερα. Ανατομικοί λόγοι, συνήθως επίκτητοι ή οφειλόμενοι σε γενετικές ανωμαλίες, όπως διάφραγμα, δίκερως, δίδελφη μήτρα, είναι ορισμένα άλλα αίτια υπογονιμότητας. Δεν θα πρέπει να παραβλέψουμε και τους ανοσολογικούς παράγοντες, όπως είναι η παρουσία διαφόρων αντισωμάτων στη γυναίκα ή στον άνδρα, οι οποίοι με τη σειρά τους συνιστούν μία άλλη μορφή υπογονιμότητας. Στον άνδρα, η αλλοίωση των παραμέτρων του σπέρματος δημιουργεί υπογονιμότητα. Στο σπέρμα, συνήθως, εξετάζουμε 3 παραμέτρους: τον αριθμό, την κινητικότητα και τη μορφολογία των σπερματοζωαρίων. Φυσιολογικό χαρακτηρίζεται ένα σπέρμα που έχει πάνω από σπερματοζωάρια ανά ml, με 50% κινητικότητα. Οι άτυπες μορφές επίσης δεν πρέπει να υπερβαίνουν το 50% των σπερματοζωαρίων. Θα πρέπει ωστόσο να παρατηρήσουμε ότι οι αριθμοί αυτοί δεν είναι απόλυτοι, δεδομένου ότι σε πολλές περιπτώσεις σπέρμα με πολύ χαμηλή τη μία παράμετρο, είναι παρ όλα αυτά γόνιμο. Αυτό που λαμβάνουμε υπόψη είναι συνήθως ο συνδυασμός άνω της μίας παθολογικής παραμέτρου. 5

7 Οποιαδήποτε αιτία που μπορεί να αλλοιώσει τους τρεις αυτούς παράγοντες στο σπέρμα ενός άνδρα, μπορεί να εξηγήσει μία υπογονιμότητα ανδρικής αιτιολογίας. Τέτοιες αιτίες, ενδεικτικά αναφερόμενες, είναι οι ακόλουθες: φλεγμονές, ατυχήματα στα γεννητικά όργανα, ορμονολογικές διαταραχές, γενετικές χρωμοσωμικές ανωμαλίες, κιρσοκήλη, ανοσοποιητικοί παράγοντες και καμιά φορά η έκθεση των ατόμων σε υψηλές θερμοκρασίες, λόγω επαγγέλματος. 3 ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΕΓΧΥΣΗ Αν οι παράγοντες υπογονιμότητας δεν είναι σοβαροί, όπως για παράδειγμα αν το σπέρμα είναι λίγο χαμηλότερο από τα όρια του φυσιολογικού ή αν παρατηρούνται διαταραχές της βλέννης του τραχήλου της μήτρας που εμποδίζουν το σπέρμα να εισέλθει σ αυτήν, τότε ως πρώτη φάση θεραπείας της υπογονιμότητας συστήνουμε τη σπερματέγχυση. Στην ομόλογο σπερματέγχυση ζητείται από τον σύζυγο σπέρμα την ημέρα της ωορρηξίας της συζύγου. Το σπέρμα υφίσταται κατάλληλη επεξεργασία στο εργαστήριο ώστε να διαλεχθούν τα «καλύτερα ποιοτικά» σπερματοζωάρια, τα οποία στη συνέχεια τοποθετούνται στη μήτρα, με τη βοήθεια ενός μικρού καθετήρα. Σήμερα, πλέον, δεν συστήνουμε στα ζευγάρια να υποβληθούν σε περισσότερες από 3-4 σπερματεγχύσεις, οπότε εάν μετά από αυτές τις προσπάθειες δεν επιτευχθεί κύηση, θα πρέπει να ακολουθήσουν κάποια άλλη από τις μεθόδους υποβοηθούμενης αναπαραγωγής. 4 ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ 6 Στην εξωσωματική γονιμοποίηση προσπαθούμε, τεχνητά με θεραπεία, να διεγείρουμε τις ωοθήκες ώστε να παράγουν περισσότερα από ένα ωοθυλάκια, προκειμένου να έχουμε περισσότερα ωάρια. Με αυτόν τον τρόπο δημιουργούμε περισσότερα από ένα έμβρυα και έτσι οι πιθανότητες επίτευξης εγκυμοσύνης μετά την εμβρυομεταφορά είναι μεγαλύτερες. Για να επιτύχουμε την πολλαπλή ανάπτυξη ωοθυλακίων, χορηγούμε τις συνθετικές γοναδοτροπίνες FSH=PUREGON, GONAL-F, ALTERMON ή FSH+LH=MENOPURE. Οι δόσεις των γοναδοτροπινών ρυθμίζονται ανάλογα με την ηλικία και την ανταπόκριση των ωοθηκών της κάθε γυναίκας. Η αποτελεσματικότητα των γοναδοτροπινών είναι καλύτερη, όταν η υπόφυση δεν παράγει από μόνη της τις ορμόνες αυτές. Γι αυτόν το λόγο χρησιμοποιούμε στην πρώτη φάση της εξωσωματικής τα «ανάλογα» GnRH (Daronda, Arvekap, Gonapeptyl) που σκοπό έχουν να βάλουν σε «παύση» την υπόφυση από την έκκριση των ενδογενών FSH και LH. Ανακεφαλαιώνοντας, λοιπόν, οι δύο φάσεις, της θεραπείας κατά

8 τη διάρκεια της εξωσωματικής γονιμοποίησης είναι αρχικά η καταστολή με τα ανάλογα (Daronda, Arvekap, Suprefact, Gonapeptyl) και στη συνέχεια η διέγερση των ωοθηκών με γοναδοτροπίνες (PUREGON, GONAL-F, ALTERMON, MENOPURE). Τα πρωτόκολλα διέγερσης είναι πολλά και προσαρμόζονται ανάλογα με την κάθε περίπτωση. Δύο όμως είναι αυτά που χρησιμοποιούνται στις περισσότερες περιπτώσεις: το «μακρύ» και το «βραχύ». Στο μεν «μακρύ» πρωτόκολλο η καταστολή προηγείται της διέγερσης, δηλαδή η γυναίκα ξεκινά τα ανάλογα την 21η ημέρα ενός κανονικού κύκλου και συνεχίζεται μετά τον ερχομό της περιόδου. Η περίοδος θα έρθει κανονικά, όπως την περιμένετε την 28η-30ή ημέρα. Μετά από λήψη των ως άνω αναλόγων τουλάχιστον για 10 ημέρες, ξεκινά η διέγερση με τις γοναδοτροπίνες (Puregon, Gonal-F, Altermon, Menogon) αφού πρώτα ελέγξουμε τα επίπεδα της οιστραδιόλης. Εάν παίρνετε το Suprefact, αυτό χορηγείται είτε υπό τη μορφή υποδορίων ενέσεων είτε σαν ρινικό σπρέϋ. Εάν κάνετε ενέσεις Suprefact, τότε χρησιμοποιείτε σύριγγες ινσουλίνης και κάνετε υποδορίως 0,50 ml (μισό κυβ. εκατ. ή 50 γραμμές σύριγγας ινσουλίνης) του φαρμάκου από το φιαλίδιο μία φορά την ημέρα, περίπου την ίδια ώρα, π.χ το πρωί ή 7-10 το βράδυ. Εάν κάνετε Suprefact σε μορφή σπρέϋ, τότε η δοσολογία είναι 2 ρινικές εισπνοές συνολικά τη φορά (εναλλάξ σε κάθε ρουθούνι) κάθε 4 ώρες (8:00, 12:00, 16:00, 20:00, 24:00). Η πρώτη δόση είναι μόλις ξυπνάτε και η τελευταία πριν κοιμηθείτε. Δεν χρειάζεται να ξυπνήσετε στη διάρκεια της νύχτας για να κάνετε άλλη δόση. Σε ενέσιμη μορφή αντί του Suprefact μπορείτε να χρησιμοποιήσετε το Arvekap 0,1 mg σε μία δόση υποδόρια ημερησίως με σύριγγα ινσουλίνης, διαλύοντας τη σκόνη (φάρμακο) στην αμπούλα με το διαλύτη. Αντίστοιχα μπορείτε να χρησιμοποιήσετε το Daronda 2,8 ml από το οποίο κάνετε 0,20 ml σε σύριγγα ινσουλίνης (20 γραμμές σύριγγας), υποδορίως, μία φορά την ημέρα. Αυτά τα φάρμακα τα παίρνετε επί 10 ημέρες και στη συνέχεια κάνετε μια εξέταση αίματος, την οιστραδιόλη. Εάν η 10η ημέρα των ενέσεων πέφτει Κυριακή, τότε κάνετε την εξέταση αίματος τη Δευτέρα, ενώ συνεχίζετε τις ενέσεις. Θα πρέπει να τηλεφωνήσετε στο Κέντρο αμέσως μόλις έχετε το αποτέλεσμα της οιστραδιόλης (αυθημερόν) και να ενημερώσετε τις συντονίστριες του προγράμματος. Δεν σταματάτε τις ενέσεις, έως ότου βγει το αποτέλεσμα της οιστραδιόλης και μόνο εάν σας το πει κάποια από τις συντονίστριες του προγράμματος. Θέλουμε η οιστραδιόλη να πέσει κάτω από 50 pg/ml. Υπάρχουν όμως περιπτώσεις (περίπου 20%), που μπορεί να χρειαστεί παράταση των ενέσεων για άλλη μία εβδομάδα, προκειμένου να επιτύχουμε το επιθυμητό αποτέλεσμα. Η συνήθης αιτία αυτών των περιπτώσεων είναι η έκκριση οιστρογόνων από κύστεις που υπάρχουν στις ωοθήκες. Μην ανησυχήσετε εάν βρεθεί τέτοια κύστη στο υπερηχογράφημα, διότι αυτές στην πλειονότητά τους είναι απλές, καλοήθεις και συνήθως φεύγουν μόνες τους. Εάν όμως δεν απορροφηθούν μόνες τους, αντιμετωπίζονται πολύ εύκολα, με απλή αναρρόφηση, την οποία μπορούμε να σας κάνουμε στην Κλινική, οπότε η έναρξη της θεραπείας γίνεται μία εβδομάδα αργότερα. Αφού, λοιπόν, η οιστραδιόλη πέσει κάτω από 50 pg/ml, θα μιλήσετε με τον ιατρό του 7

9 8 Κέντρου, ο οποίος θα σας καθοδηγήσει για την έναρξη των ενέσεων με γοναδοτροπίνες (Puregon ή Gonal-F ή Altermon ή Menogon) για τη διέγερση των ωοθηκών. Τα πρώτα φάρμακα της καταστολής Daronda, Arvekap, Suprefact, Gonapeptyl θα συνεχιστούν για 3-4 ημέρες ακόμη, ταυτόχρονα, μαζί με τις γοναδοτροπίνες, πριν τα σταματήσετε τελείως. Θα σας ενημερώσει ο ιατρός ή οι συντονίστριες του Κέντρου σχετικά με το πότε θα σταματήσετε τα πρώτα φάρμακα της καταστολής. Οι γοναδοτροπίνες θα συνεχιστούν για 6 μέρες και την 7η μέρα θα κάνετε το πρώτο υπερηχογράφημα. Τη δοσολογία των γοναδοτροπινών θα σας την καθορίσει ο ιατρός ή οι συντονίστριες του Κέντρου, αλλά συνήθως είναι 300 IU (GONAL-F ή Altermon ή Puregon) και γίνονται σε μία ένεση, περίπου την ίδια ώρα, πρωί ή απόγευμα, κάθε μέρα, αργά και υποδόρια. Σε γυναίκες με φτωχή ανταπόκριση στη διέγερση των ωοθηκών ή λόγω μεγάλης ηλικίας της γυναίκας, μπορεί αντί του μακρύ πρωτοκόλλου να χορηγηθεί το βραχύ. Στο βραχύ πρωτόκολλο, η καταστολή και η διέγερση γίνεται ταυτόχρονα. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι οι γυναίκες αυτές θα πρέπει να ξεκινήσουν τη 2η μέρα του κύκλου τους τα Daronda, Arvekap, Suprefact, Gonapeptyl και την 3η μέρα του κύκλου τους τα Puregon, Altermon, Gonal-F παράλληλα με τα πρώτα, μέχρι το πρώτο κολπικό υπερηχογράφημα που γίνεται την 8η μέρα του κύκλου. Στη συνέχεια θα σας δοθούν οδηγίες για τα επόμενα στάδια. Ως πρώτη ημέρα του κύκλου θεωρείται η εμφάνιση κανονικού αίματος (το αρχικό καφέ ή ροζ αίμα δεν υπολογίζεται), οποιαδήποτε χρονική στιγμή της ημέρας, έως τα μεσάνυχτα. Αρχίστε το φάρμακο οποιαδήποτε στιγμή, πρωί ή απόγευμα της επόμενης μέρας και συνεχίστε κάθε μέρα την ίδια περίπου ώρα. Κατά τη διάρκεια της διέγερσης των ωοθηκών, μπορεί να αισθανθείτε μικρές ενοχλήσεις στο κατώτερο τμήμα της κοιλιακής χώρας, λόγω της αύξησης του όγκου των ωοθηκών, στην προσπάθειά τους να ανταποκριθούν στη θεραπεία. Μην ανησυχείτε διότι αυτό είναι τις περισσότερες φορές φυσιολογικό. Η επιλογή του μακριού ή του βραχέος πρωτοκόλλου δεν θα γίνει από εσάς, αλλά αφού ενημερώσετε πλήρως τον ιατρό σας για το ιστορικό σας, εκείνος με τη σειρά του θα σας συστήσει και θα συναποφασίσετε ό,τι είναι ενδεδειγμένο για την περίπτωσή σας.

10 5 ΩΟΛΗΨΙΑ Μετά το τέλος της διέγερσης, της δεύτερης, δηλαδή, φάσης με γοναδοτροπίνες, ακολουθεί μία ένεση, η hcg = Pregnyl ή Ovitrelle, η οποία βοηθά τα ωοθυλάκια να ωριμάσουν. Η Pregnyl χορηγείται ενδομυϊκά σε δόση των IU (1 ή 2 αμπούλες) όπως θα την καθορίσει ο ιατρός, ενώ η Ovitrelle χορηγείται υποδόρια σε μία αμπούλα. Θα πρέπει να προσέξετε να έχετε χωριστά τις ενέσεις αυτές από τις γοναδοτροπίνες Puregon, Altermon, Gonal-F, προκειμένου να μη γίνει κατά λάθος ανάμειξη των φαρμάκων με αποτέλεσμα να ακυρωθεί ο κύκλος σας! Μετά από 36 έως 38 ώρες ακολουθεί η ωοληψία που γίνεται διακολπικά. Η ωοληψία γίνεται ανώδυνα με ελαφρά αναισθησία (μέθη) ή εφόσον επιθυμείτε με ολική αναισθησία που χορηγείται από τον αναισθησιολόγο. 6 ΟΔΗΓΙΕΣ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΩΟΛΗΨΙΑ 1ον. Οδηγίες πριν την ωοληψία: Την ημέρα της ωοληψίας θα πρέπει να προσέλθετε στο Κέντρο με τον σύζυγό σας, μισή ώρα τουλάχιστον πριν την καθορισμένη. Θα πρέπει να είστε νηστική από την προηγουμένη το βράδυ και να αποφεύγετε τη λήψη νερού, καφέ, τσίχλας ή καραμέλας το πρωινό πριν την ωοληψία. Είναι ιδιαίτερα σημαντικό, διότι έτσι αποφεύγεται ο εμετός στη διάρκεια της ωοληψίας. Σε περίπτωση αντένδειξης αναισθησίας η ωοληψία μπορεί να γίνει και χωρίς αυτήν. Η αποχή επαφής με τον σύζυγο δεν θα πρέπει να είναι μεγαλύτερη από 2-3 μέρες. Το σπέρμα θα πρέπει να ανανεωθεί (αυνανισμός ή σεξουαλική επαφή), πριν το διάστημα της αποχής γίνει μεγαλύτερο. Το σπέρμα είτε το δίνει ο σύζυγος στο Κέντρο είτε το προσκομίζει από το σπίτι αυτοπροσώπως, εντός αποστειρωμένου ουροσυλλέκτη που προμηθεύεστε από το φαρμακείο. Με την άφιξή σας στην κλινική θα μεταφερθείτε σε δωμάτιο με τουαλέτα και τηλεόραση. Σε εσωτερικό κύκλωμα μπορεί ο σύζυγος να παρακολουθεί την επεξεργασία των ωαρίων σας αμέσως μετά την ωοληψία (κάμερα συνδεδεμένη στο μικροσκόπιο του εργαστηρίου). Πριν την ωοληψία θα υπογράψετε τη σχετική έγγραφη συγκατάθεση και θα έχετε μαζί σας κάποιο αποδεικτικό ταυτοπροσωπίας. Θα πρέπει να παραμείνετε στο δωμάτιό σας καθ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας (πριν και μετά την ωοληψία) μέχρι τη στιγμή της ενημέρωσής σας από τον ιατρό του ορόφου. Δεν επιτρέπεται να κυκλοφορείτε στους διαδρόμους, διότι μπορεί να φέρετε σε δύσκολη θέση γυναίκες που διακινούνται στο χειρουργείο με ειδική αμφίεση. 9

11 Μη βιαστείτε να σηκωθείτε από το κρεβάτι σας γιατί μπορεί να νιώσετε αδιαθεσία. Παραμείνετε στο δωμάτιό σας μέχρις ότου ενημερωθείτε ότι μπορείτε να φύγετε από την Κλινική. Η διαδικασία της λήψης του σπέρματος μερικές φορές μπορεί να καταστεί δύσκολη διαδικασία για ορισμένους άνδρες, με συνέπεια να υπάρχει καθυστέρηση στη ροή των περιστατικών και την ενημέρωσή σας από τον ιατρό. Καθυστέρηση, επίσης, μπορεί να προκύψει από το χρόνο που κατά περίπτωση απαιτείται για την επεξεργασία και προετοιμασία των ωαρίων αμέσως μετά την ωοληψία. Μην απασχολείτε τους ιατρούς που εξετάζουν στο ισόγειο, κατά την αποχώρησή σας από την Κλινική. Για κάθε περαιτέρω ενημέρωση αποτανθείτε στον ιατρό του ορόφου. Θα πρέπει να συνοδεύεστε από τρίτο, ενήλικο, άτομο. Επιπροσθέτως δεν πρέπει να χειρισθείτε μηχανήματα όπως: οικιακές συσκευές (mixer, ηλεκτρικά μαχαίρια κ.λπ.), δεν πρέπει να οδηγήσετε αυτοκίνητο, ποδήλατο κ.λπ., τουλάχιστον για ένα 24ωρο μετά την αναισθησία. Παρ όλο που εσείς μπορεί να αισθάνεστε καλά, τα αντανακλαστικά σας μπορεί να είναι επηρεασμένα. Μετά την ωοληψία μπορείτε να φάτε κανονικά. Προτιμότερο όμως είναι να αρχίσετε με υγρά, όπως νερό, πορτοκαλάδα κ.λπ. και εφόσον δεν σας προκαλούν αναστάτωση στο στομάχι, να φάτε κανονικά. Για το υπόλοιπο της ημέρας σας συνιστούμε να αναπαυθείτε, να μην καταναλώνετε αλκοόλ και να έχετε ελαφρύ γεύμα με άφθονα υγρά. Είναι αναμενόμενο για μερικές ημέρες μετά την ωοληψία να έχετε καφεοειδείς κολπικές εκκρίσεις. Ίσως να έχετε κάποιες ενοχλήσεις έως και ελαφρύ πόνο χαμηλά στην κοιλιακή χώρα. Μην ανησυχείτε! Φυσιολογικό είναι, επίσης, να έχετε δέκατα (έως 37,3 O C). Εάν νιώσετε ότι έχετε πυρετό, βάλτε θερμόμετρο και ενημερώστε μας. Εάν έχετε επιπλέον ερωτηματικά σχετικά με την αναισθησία, επικοινωνήστε με τον αναισθησιολόγο του Κέντρου από τις 8:00 π.μ. έως τις 11:00 π.μ. 2ον. Την επομένη της ωοληψίας: Την επομένη της ωοληψίας (μεσημέρι) θα τηλεφωνήσετε προκειμένου να ενημερωθείτε από τις Εμβρυολόγους, για τον αριθμό των ωαρίων που γονιμοποιήθηκαν, καθώς και την ακριβή ημέρα και ώρα της εμβρυομεταφοράς. 10 3ον. Την ημέρα της εμβρυομεταφοράς: Δεν χρειάζεται να είστε νηστική και μπορείτε να έχετε πάρει τα πρωινά φάρμακά σας. Δ ε ν παίρνετε αναισθησία και μετά την εμβρυομεταφορά μπορείτε να παραμείνετε στο δωμάτιό σας για όσο χρόνο θέλετε. Εφόσον επιθυμείτε, μπορείτε να διανυκτερεύσετε στην Κλινική. Μπορεί να υπάρξει καθυστέρηση στην ώρα της εμ-

12 βρυομεταφοράς εφόσον το κρίνουν οι εμβρυολόγοι και εφόσον υπάρξει αναγκαίος λόγος γι αυτό. 4ον. Την επομένη της εμβρυομεταφοράς: Συνιστούμε ανάπαυση στο σπίτι για 3 μέρες. Δεν απαιτείται ακινησία. Μπορείτε να κάνετε ντους σώματος, να μετακινήστε στο σπίτι, να κάθεστε σε καρέκλα και να ξαπλώνετε σε όποια στάση επιθυμείτε. Αποφεύγετε ορθοστασία και κάθε δραστηριότητα. Εάν ο τόπος διαμονής σας είναι εκτός Αθηνών, μπορείτε να ταξιδέψετε άφοβα την ημέρα της εμβρυομεταφοράς με όποιο μεταφορικό μέσο επιλέξετε. Στη διάρκεια του ταξιδιού δεν χρειάζεται να είστε ξαπλωμένη. Εφόσον όμως εσείς επιθυμείτε, μπορείτε να παραμείνετε στην Κλινική για όσο χρόνο θέλετε. Η διατροφή είναι ελεύθερη. Οι συντονίστριες της Μονάδας είναι πάντα στη διάθεσή σας να απαντήσουν σε κάθε απορία ή πρόβλημά σας. Το επόμενο στάδιο είναι το καθαρά εργαστηριακό και περιλαμβάνει την επαφή των ωαρίων με τα σπερματοζωάρια. Δύο μέθοδοι της εξωσωματικής γονιμοποίησης σ αυτήν την περίπτωση μπορούν να εφαρμοστούν. Η απλή εξωσωματική, όπου το ωάριο εναποτίθεται σε μεγάλο αριθμό σπερματοζωαρίων, όπου κάποιο από αυτά θα το γονιμοποιήσει διαπερνώντας τη διάφανη ζώνη. Ο δεύτερος τρόπος, που εφαρμόζεται στις περιπτώσεις ανδρικής υπογονιμότητος, δηλαδή σε περίπτωση ολιγοασθενοσπερμίας, είναι η μικρογονιμοποίηση-icsi. Κατ αυτήν, με μικροεπεμβατική μέθοδο ανοίγεται μία οπή στη διάφανη ζώνη και ένα μόνο σπερματοζωάριο με τη βοήθεια μικροπιπέτας εισέρχεται στο ωάριο. Η απόφαση για την επιλογή της μεθόδου είναι κοινή μεταξύ εργαστηρίου, ιατρών και ζευγαριού. Η γονιμοποίηση διαπιστώνεται ώρες αργότερα. Το επόμενο μεσημέρι (όχι νωρίτερα από τις 12:00-12:30) θα πάρετε τηλέφωνο στο Κέντρο και θα ζητήσετε το εμβρυολογικό τμήμα, προκειμένου να μάθετε πόσα έμβρυα γονιμοποιήθηκαν. Σε ειδικές περιπτώσεις χρησιμοποιείται και η τεχνική της διάνοιξης της διαφανούς ζώνης (assisted hatching) με laser. Κατ αυτήν τη μέθοδο, όταν η διαφανής ζώνη που περιβάλλει το έμβρυο είναι ιδιαίτερα παχιά ή σκληρή, γίνεται τεχνητή διάνοιξή της με μικροεπεμβατική μέθοδο. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να μη γονιμοποιηθεί ικανός αριθμός ωαρίων και αυτό μπορεί να οφείλεται σε διάφορους παράγοντες και θα το συζητήσετε με τις εμβρυολόγους και τους ιατρούς του Κέντρου. 11

13 7 GIFT GIFT Μία διαφορετική μέθοδος είναι η ενδοσαλπιγγική μεταφορά των γαμετών GIFT, η οποία εφαρμόζεται κυρίως σε γυναίκες με ενδομητρίωση ή σε περιπτώσεις ανεξήγητης υπογονιμότητας. Απαραίτητη προϋπόθεση αποτελεί η ύπαρξη υγιών και διαβατών σαλπίγγων. Κατ αυτήν τη μέθοδο, μετά τη διακολπική ωοληψία τοποθετούνται αυθημερόν, 3-4 ωάρια μαζί με σπέρμα μέσα στις σάλπιγγες. Η μέθοδος αυτή πραγματοποιείται με γενική αναισθησία στην Κλινική μας με τη μέθοδο της λαπαροσκόπησης. Αξίζει να σημειωθεί ότι στη συνέχεια δεν χρειάζεται να διανυκτερεύσετε στην Κλινική, αλλά μπορείτε, εφόσον το θέλετε και εφόσον βέβαια και ο ιατρός σας το εγκρίνει, να αποχωρήσετε αυθημερόν. 8 ZIFT Η μέθοδος αυτή χρησιμοποιείται σε ζευγάρια με ανεξήγητη στειρότητα, σε περιπτώσεις ενδομητρίωσης ή ανδρικής στειρότητας. Είναι η ίδια μέθοδος με την προηγούμενη, μόνο που γίνεται μεταφορά γονιμοποιημένων ωαρίων, δηλαδή εμβρύων ώρες μετά την ωοληψία. Πραγματοποιείται και αυτή λαπαροσκοπικά και κατά τα λοιπά ισχύουν όσα αναφέρθηκαν παραπάνω. 9 ΕΜΒΡΥΟΜΕΤΑΦΟΡΑ 12 Η μεταφορά των εμβρύων στη μήτρα γίνεται 2-6 μέρες μετά την ωοληψία (2η έως 6η μέρα καλλιέργειας) και είναι τελείως ανώδυνη χωρίς να απαιτεί κάποια μορφή νάρκωσης. Η καλλιέργεια των εμβρύων μέχρι την έκτη μέρα της ζωής τους, δηλαδή όταν φτάνουν στο στάδιο των βλαστοκύστεων, δύναται, δεδομένων των κατάλληλων συνθηκών, να επιφέρει καλύτερα ποσοστά εγκυμοσύνης. Θα πρέπει, ωστόσο, να σημειωθεί ότι όλα τα έμβρυα δεν φτάνουν στο στάδιο των βλαστοκύστεων. Έχει υπολογιστεί ότι 4 στα 10 έμβρυα θα εξελιχθούν σε βλαστοκύστεις, τα οποία είναι και τα πιο υγιή έμβρυα. Έτσι θεωρητικά γίνεται μία φυσική επιλογή των εμβρύων. Ο αριθμός των εμβρύων που μεταφέρεται αποφασίζεται από τον ιατρό και τις εμβρυολόγους ύστερα από συζήτηση με το ζευγάρι. Συνήθως μεταφέρουμε 3-4 έμβρυα ανάλογα με την ηλικία της γυναίκας. Ο αριθμός των μεταφερομένων εμβρύων είναι συνάρτηση του ιστορικού του ζευγαριού, της ηλικίας της γυναίκας, των προσπαθειών στις οποίες έχουν υποβληθεί κ.λπ. Ρητή νομοθετική ρύθμιση προβλέπει ότι μεταφέρονται το ανώτερο 3 έως

14 4 έμβρυα, ανάλογα με την ηλικία της γυναίκας, προκειμένου να αποφευχθεί η πολύδυμη κύηση με τις πιθανές επιπλοκές της (αποβολή, προωρότητα κ.λπ.). Μετά την εμβρυομεταφορά η γυναίκα μένει για λίγο ξαπλωμένη και επιστρέφει στη συνέχεια στο σπίτι με συστάσεις για μια ήρεμη ζωή. Δεν έχει αποδειχθεί ότι η αυστηρή ανάπαυση για μεγάλο χρονικό διάστημα βοηθά στην εμφύτευση, ωστόσο συστήνουμε την ξεκούραση για 2-3 ημέρες μετά την εμβρυομεταφορά, κυρίως για ψυχολογικούς λόγους. Από εδώ και πέρα το μόνο που συμβουλεύουμε είναι να κάνετε υπομονή και να είστε ήρεμη. Όταν ένα έμβρυο «γαντζωθεί» στο εσωτερικό της μήτρας αρχίζει να παράγει μία ορμόνη, τη χοριακή γονοδοτροπίνη. Αυτή την ορμόνη θα ελέγξουμε στο αίμα της γυναίκας, με το τεστ κυήσεως, το οποίο θα πρέπει να γίνει ημέρες μετά την εμβρυομεταφορά. Αν η μέτρηση είναι θετική, πάνω από 10 μονάδες, γίνεται μία δεύτερη αιμοληψία 2-3 ημέρες αργότερα για να ελέγξουμε αν η τιμή της ορμόνης αυξάνεται. Ζητείται συνήθως και έλεγχος στο αίμα της οιστραδιόλης και της προγεστερόνης που είναι δείκτες καλής εξέλιξης της εγκυμοσύνης. Αν όλα συνεχιστούν κανονικά, συστήνεται κολπικός υπέρηχος 4 εβδομάδες μετά από την εμβρυομεταφορά. Η κύηση μετά από εξωσωματική γονιμοποίηση δεν διαφέρει σε τίποτα από οποιαδήποτε άλλη κύηση. Βέβαια υπάρχει μία πιθανότητα 20% περίπου για αποβολή, η οποία απαντάται και σε οποιαδήποτε άλλη κύηση. Τις περισσότερες φορές τα αίτια είναι άγνωστα και ενοχοποιούνται χρωμοσωμικές ανωμαλίες στα έμβρυα που αποβάλλονται, οι οποίες είναι ασυμβίβαστες με τη ζωή. Αυτή η κατάσταση δεν είναι δυνατόν να προβλεφθεί ή να αντιμετωπισθεί με φάρμακα. Εάν το test κυήσεως είναι αρνητικό, θα πρέπει να κλείσετε ένα ραντεβού με τον ιατρό, προκειμένου να ανασκοπήσει μαζί σας την προσπάθεια που έγινε και να συζητήσετε τις προοπτικές για το μέλλον. Σε κάθε περίπτωση, μη διστάσετε να μας εκθέσετε όλους τους προβληματισμούς σας και τις σκέψεις σας. Τέλος, το τεστ κυήσεως θα πρέπει να το κάνετε ακόμη και εάν παρουσιαστεί κολπική αιμόρροια, δεδομένου ότι έχει παρατηρηθεί ότι πολλές γυναίκες έχουν θετικό τεστ, παρ ότι έχει εμφανιστεί προηγουμένως κολπική αιμόρροια. 10 ΚΡΥΟΣΥΝΤΗΡΗΣΗ Εάν μετά τη γονιμοποίηση προκύψουν περισσότερα έμβρυα καλής ποιότητας, όσα από αυτά απομείνουν μετά την εμβρυομεταφορά, μπορούν, εφόσον το ζευγάρι το επιθυμεί, να διατηρηθούν στην κρυοσυντήρηση και να χρησιμοποιηθούν στο μέλλον. Με αυτόν τον τρόπο αποφεύγεται η νέα διέγερση των ωοθηκών με φαρμακευτική αγωγή, η ωοληψία και η εξωσωματική γονιμοποίηση σ ένα καινούργιο κύκλο. Το όφελος, λοιπόν, της κρυοσυντήρησης είναι ιατρικό, ψυχολογικό και οικονομικό συγχρόνως. 13

15 Τα έμβρυα μπορούν να κρυοσυντηρηθούν είτε στο στάδιο των προπυρηνίων, των κυτταρικών διαιρέσεων ή ακόμη και στο στάδιο της 6ης ημέρας, δηλαδή των βλαστοκύστεων. Μετά την απόψυξη, η επιβίωση των εμβρύων ανέρχεται στο 80% περίπου. Μελέτες καταδεικνύουν ότι οι εγκυμοσύνες που προέρχονται από κρυοσυντηρημένα έμβρυα δεν παρουσιάζουν αυξημένο αριθμό χρωμοσωμικών ή άλλων ανωμαλιών σε σύγκριση με φρέσκους κύκλους εξωσωματικής γονιμοποίησης. 11 ΔΩΡΕΑ ΩΑΡΙΩΝ Υπάρχουν γυναίκες που για διάφορες αιτίες δεν παράγουν ωάρια. Οι λόγοι μπορεί να είναι ενδοκρινολογικοί (πρόωρη εμμηνόπαυση, ηλικία ή καμιά φορά παλαιότερες χειρουργικές επεμβάσεις στις ωοθήκες). Σήμερα, υπάρχει δυνατότητα αυτές οι γυναίκες να τεκνοποιήσουν με δωρεά ωαρίων, από άλλες γυναίκες. Στις αποδέκτριες θα χρειαστεί να χορηγηθεί θεραπεία για τη δημιουργία ενός τεχνητού κύκλου, προκειμένου να εξασφαλιστούν οι κατάλληλες συνθήκες για την εμφύτευση των εμβρύων. Σε περίπτωση δωρεάς ωαρίων ή εμβρύων, απαιτείται έγγραφη συγκατάθεση τόσο της δότριας και της αποδέκτριας, όσο και των συζύγων αυτών. Βάσει ρητής νομοθετικής ρυθμίσεως, ισχύει η εκατέρωθεν ανωνυμία δότριας και αποδέκτριας. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι η δότρια δεν γνωρίζει ποια είναι η αποδέκτρια και η αποδέκτρια δεν γνωρίζει ποια είναι η δότρια. Με άλλα λόγια, το παιδί που θα γεννηθεί δεν θα έχει καμία νομική εξάρτηση ή σχέση με τη δότρια, παρά μόνο με την αποδέκτρια, η οποία θα είναι και η νόμιμη μητέρα. Σε αντίστοιχες περιπτώσεις σοβαρού προβλήματος με το σπέρμα του συζύγου, όπου δεν είναι δυνατή η εφαρμογή της ICSI, μπορεί να γίνει παρομοίως χρήση σπέρματος δότη. 12 ΠΡΟΕΜΦΥΤΕΥΤΙΚΗ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ 14 Η απόκτηση ενός φυσιολογικού παιδιού είναι απαίτηση όλων των ζευγαριών που σχεδιάζουν μία οικογένεια. Η πιθανότητα μετάδοσης γενετικών ασθενειών από ζευγάρια που είναι φορείς μιας γενετικής νόσου προς τους απογόνους τους είναι πολύ μεγάλη. Η διάγνωση μιας γενετικής νόσου κατά τη διάρκεια της κύησης έχει ως αποτέλεσμα τη διακοπή της εγκυμοσύνης με μεγάλο συναισθηματικό, σωματικό και οικονομικό κόστος για το ζευγάρι που βρίσκεται αντιμέτωπο με αυτήν την κατάσταση. Εναλλακτική λύση στην προγενετική διάγνωση είναι η εφαρμογή μίας καινούργιας τεχνικής, της προεμφυτευτικής γενετικής διάγνωσης. Κατά τη μέθοδο αυτή γίνεται η ανίχνευση του γονοτύπου των εμβρύων πριν την αρχή της εγκυμοσύνης με τη βοήθεια της εξωσωματικής γονιμοποίησης. Η προεμφυτευτική γενετική διάγνωση, δηλαδή, επιτρέπει την ανίχνευση του γενετικού υλικού των εμβρύων πριν από την εμφύτευσή τους στη μήτρα. Η προεμφυτευτική γενετική διάγνωση γίνεται κατά τη διάρκεια ενός κύκλου εξωσω-

16 ματικής γονιμοποίησης και παρεμβάλλεται στο διάστημα ανάμεσα στη γονιμοποίηση και την εμβρυομεταφορά. Για τη γενετική διάγνωση είναι απαραίτητη η λήψη κυττάρων από τα γονιμοποιημένα ωάρια με βιοψία. Η βιοψία μπορεί να γίνει σε γονιμοποιημένα ωάρια 3ης μέρας ή σε βλαστοκύστεις την 5η μέρα μετά τη γονιμοποίηση. Από κάθε γονιμοποιημένο ωάριο αφαιρούνται ένα ή λίγα κύτταρα. Τα κύτταρα υποβάλλονται σε γενετική ανάλυση προκειμένου να εντοπιστούν τα υγιή, ως προς το νόσημα που εξετάζεται, έμβρυα. Για την εμβρυομεταφορά επιλέγονται τα έμβρυα που είναι φυσιολογικά, ενώ αποκλείονται αυτά που φέρουν τη γενετική διαταραχή των γονέων. Όπως σε κάθε κύκλο εξωσωματικής γονιμοποίησης, γίνεται φαρμακευτική διέγερση των ωοθηκών της γυναίκας, ακολουθεί η διακολπική λήψη των ωαρίων με υπερηχογραφική καθοδήγηση και η γονιμοποίησή τους στο εργαστήριο με το σπέρμα του συζύγου. Στη συνέχεια γίνεται η καλλιέργεια των γονιμοποιημένων ωαρίων στο εργαστήριο για 3 ή 5 μέρες, ανάλογα με το στάδιο που θα γίνει η βιοψία. Βιοψία βλαστομεριδίου Η καλλιέργεια των γονιμοποιημένων ωαρίων γίνεται για 3 μέρες μετά τη γονιμοποίηση. Την τρίτη μέρα της καλλιέργειας, τα γονιμοποιημένα ωάρια που βρίσκονται στο στάδιο των έξι με δέκα κυττάρων, υποβάλλονται σε βιοψία, όπου γίνεται η λήψη ενός κυττάρου (βλαστομεριδίου) στο εργαστήριο με τη χρήση ειδικού λέιζερ. Η αφαίρεση ενός κυττάρου δεν εγκυμονεί κινδύνους για το έμβρυο. Η ασφάλεια της βιοψίας έχει μελετηθεί εκτενώς σε μεγάλα κέντρα σε όλο τον κόσμο. Εικόνα: Λήψη ενός κυττάρου από γονιμοποιημένο ωάριο τρεις μέρες μετά τη γονιμοποίηση Τα κύτταρα που λαμβάνονται με τη βιοψία τοποθετούνται σε μικρά αριθμημένα σωληνάρια και αποστέλλονται στο εργαστήριο γενετικής όπου υποβάλλονται σε μια σειρά μοριακών αναλύσεων προκειμένου να πραγματοποιηθεί η γενετική διάγνωση. Τα γονιμοποιημένα ωάρια μετά τη βιοψία καλλιεργούνται in vitro στο εργαστήριο στους επωαστικούς κλιβάνους μέχρι να ολοκληρωθεί η γενετική ανάλυση. Την ημέρα της εμβρυομεταφοράς, παραλαμβάνουμε τα αποτελέσματα του γενετικού ελέγχου από το εργαστήριο γενετικής. Με βάση τα αποτελέσματα του γενετικού ελέγχου επιλέγουμε τα έμβρυα που είναι κατάλληλα για την εμβρυομεταφορά. Βιοψία βλαστοκύστης Από το 2003, πρωτοποριακά εφαρμόζουμε τη βιοψία στο στάδιο της βλαστοκύστης, μία νέα τεχνική βιοψίας στα γονιμοποιημένα ωάρια, που δίνει τη δυνατότητα αφαίρεσης περισσοτέρων κυττάρων για γενετική ανάλυση. Μετά τη διάγνωση, η μεταφορά των βλαστοκύστεων στη μήτρα γίνεται την ίδια μέρα. 15

17 Με τη βοήθεια των ακτίνων λέιζερ η λήψη κυττάρων από τη βλαστοκύστη γίνεται απλά. Αφαιρούνται συνήθως 2-6 κύτταρα από τα 150 κύτταρα που, περίπου, έχει μια βλαστοκύστη κατά την πέμπτη ημέρα της ζωής της και υποβάλλονται σε γενετική ανάλυση. Επειδή ο αριθμός των ληφθέντων κυττάρων από κάθε βλαστοκύστη είναι μεγαλύτερος του ενός, η γενετική διάγνωση γίνεται ευκολότερα και με μεγαλύτερη αξιοπιστία. Πρόκειται για γενετική ανάλυση ανάλογη με εκείνη που γίνεται κατά τη λήψη τροφοβλάστης από το έμβρυο, μόνο που σε αυτήν την περίπτωση η εγκυμοσύνη δεν έχει ακόμη ξεκινήσει. Η διάγνωση προηγείται της εγκυμοσύνης και δεν έπεται όπως στην περίπτωση της προγενετικής διάγνωσης. Ανάλογα με το χρόνο που απαιτείται για τη γενετική ανάλυση, οι βλαστοκύστεις καταψύχονται με τη μέθοδο της υαλοποίησης, ή αν ο γενετικός έλεγχος έχει επιτευχθεί εγκαίρως, τότε μεταφέρονται στη μήτρα στο φρέσκο κύκλο. Εικόνα: Η μορφολογία της βλαστοκύστης. Με τη βιοψία λαμβάνονται μόνο τροφεκτοδερμικά κύτταρα 16 Ενδείξεις και μέθοδοι διάγνωσης Γονιδιακά νοσήματα Η προεμφυτευτική γενετική διάγνωση εφαρμόζεται για τη διάγνωση μονογονιδιακών ασθενειών, όπως η μεσογειακή αναιμία και η κυστική ίνωση και για περίπου άλλες 350 πιο σπάνιες γενετικές ασθένειες, όπως είναι π.χ. η συγγενής υπερπλασία των επινεφριδίων, η χορεία του Huntington, η νόσος Cadasil και τα νευρομυϊκά νοσήματα. Η προεμφυτευτική γενετική διάγνωση μπορεί να εφαρμοστεί και για τον αποκλεισμό γονιδίων που επηρεάζουν την ποιότητα της ζωής μας ή μειώνουν το προσδόκιμο επιβίωσης, όπως ο σακχαρώδης διαβήτης και ο καρκίνος. Τέλος, για τα ζευγάρια φορείς γενετικών νοσημάτων με άρρωστο από κληρονομικό νόσημα τέκνο, εφαρμόζουμε την προεμφυτευτική γενετική διάγνωση όχι μόνο για την εξασφάλιση ενός υγιούς από το νόσημα τέκνου αλλά και για τον έλεγχο ιστοσυμβατότητας προκειμένου να γίνει μεταμόσχευση στο πάσχον τέκνο της οικογένειας. Η διάγνωση σε όλες τις παραπάνω περιπτώσεις γίνεται με τεχνικές υψηλής ακρίβειας και ευαισθησίας, όπως η αλυσιδωτή αντίδραση της πολυμεράσης (Polymerase Chain Reaction PCR ) που επιτρέπει τον πολλαπλασιασμό ενός προεπιλεγμένου τμήματος DNA που φέρει τη μετάλλαξη, μέχρι και φορές.

18 Δομικές και αριθμητικές χρωμοσωματικές ανωμαλίες Ο προεμφυτευτικός γενετικός έλεγχος εφαρμόζεται για τον έλεγχο χρωμοσωματικών ανωμαλιών στα έμβρυα πριν τη μεταφορά τους στη μήτρα στις εξής περιπτώσεις: α) σε ζευγάρια που είναι φορείς δομικών χρωμοσωματικών ανωμαλιών, β) που οι γυναίκες είναι μεγάλης αναπαραγωγικής ηλικίας, γ) όταν υπάρχει ιστορικό με καθ έξιν αποβολές, δ) με επανειλημμένες αποτυχημένες προσπάθειες εξωσωματικής γονιμοποίησης. Για τη διάγνωση των χρωμοσωματικών ανωμαλιών (δομικών ή αριθμητικών) χρησιμοποιείται ευρέως η μέθοδος της κυτταρογενετικής, γνωστή ως υβριδοποίηση με φθορισμό (FISHfluorescent in situ hybridization). Με τη μέθοδο αυτή ελέγχονται 2 χρωμοσώματα για δομικές ανωμαλίες ή μέχρι 9 χρωμοσώματα για αριθμητικές ανωμαλίες. Εξελίσσοντας τις υπηρεσίες που προσφέρουμε στα ζευγάρια, εφαρμόζουμε και μια νέα μέθοδο ελέγχου, τη μέθοδο του Συγκριτικού Γενομικού Υβριδισμού με μικροσυστοιχίες DNA (CGH- Array), όπου ελέγχονται και τα 24 χρωμοσώματα: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, Χ και Υ για αριθμητικές ή δομικές ανωμαλίες. Ο προεμφυτευτικός γενετικός έλεγχος όλων των χρωμοσωμάτων με τη μέθοδο CGH-Array αυξάνει σημαντικά το ποσοστό εμφύτευσης και την πιθανότητα επίτευξης εγκυμοσύνης μειώνοντας ταυτόχρονα το ποσοστό αυτόματων αποβολών. 13 ΝΟΜΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ Η χώρα μας προέβη στη θέσπιση νόμων που ρυθμίζουν τις ειδικότερες προϋποθέσεις υπό τις οποίες επιτρέπεται η ιατρική υποβοήθηση στην ανθρώπινη αναπαραγωγή. Πρόκειται για τους νόμους 3089/2002 και 3305/2005, σύμφωνα με τους οποίους: Προϋποθέσεις Τα άτομα ή τα ζευγάρια μπορούν να καταφεύγουν στις μεθόδους της τεχνητής γονιμοποίησης μόνο για να αντιμετωπίσουν την αδυναμία απόκτησης τέκνων με φυσικό τρόπο ή για να αποφευχθεί η μετάδοση στο τέκνο σοβαρής ασθένειας. Ως προς το όριο ηλικίας, ζήτημα που ενδιαφέρει πάρα πολλές γυναίκες, ορίζεται ότι η υποβοήθηση επιτρέπεται μέχρι την ηλικία φυσικής ικανότητας αναπαραγωγής του υποβοηθούμενου προσώπου και σε περίπτωση που είναι γυναίκα, ως ηλικία φυσικής ικανότητας αναπαραγωγής νοείται το 50ό έτος της ηλικίας της. Η επιλογή του φύλου του τέκνου απαγορεύεται, εκτός εάν πρόκειται να αποφευχθεί σοβαρή κληρονομική νόσος που συνδέεται με το φύλο. Έγγραφες και συμβολαιογραφικές συγκαταθέσεις Πριν τη διενέργεια της ιατρικής πράξης που αποβλέπει στην υποβοήθηση στην ανθρώπινη αναπαραγωγή, απαιτείται να δοθεί η έγγραφη συναίνεση των προσώπων που επιθυμούν 17

19 ΓΕΝΕΣΙΣ AΘHNΩN / ΚΕΝΤΡΟ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ να αποκτήσουν παιδί. Όταν το ζευγάρι δεν είναι παντρεμένο και τελεί σε ελεύθερη ένωση, οφείλει να δώσει συμβολαιογραφικώς τη συναίνεσή του, πράξη η οποία επέχει θέση «εκούσιας αναγνώρισης» του ή των τέκνων που ήθελε γεννηθεί/ούν, ως αποτέλεσμα της μεθόδου υποβοηθούμενης αναπαραγωγής. Όμως και στην περίπτωση της άγαμης γυναίκας, ο νόμος προβλέπει ότι και εκείνη με τη σειρά της θα πρέπει να δώσει συμβολαιογραφικώς τη συγκατάθεσή της. Επιδιώκεται με τον τρόπο αυτό η γυναίκα να υποβληθεί σε μία πρόσθετη διαδικασία, προκειμένου να εξασφαλίσει ο νομοθέτης ότι είναι απόλυτα συνειδητοποιημένη ως προς την επιλογή της να φέρει στον κόσμο ένα παιδί το οποίο δεν θα έχει, κατ αρχήν, νομικό πατέρα. Ανωνυμία δοτών Στην περίπτωση της δωρεάς γεννητικού υλικού (ωαρίων, σπέρματος, εμβρύων) ο ελληνικός νόμος επιβάλλει την εκατέρωθεν ανωνυμία δοτών και ληπτών. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι οι δότες του γεννητικού υλικού ουδέποτε θα μάθουν τους αποδέκτες της δωρεάς τους, ούτε πολύ περισσότερο το ή τα παιδιά που θα γεννηθεί/ούν ως αποτέλεσμα αυτής, ούτε όμως οι αποδέκτες θα μπορέσουν να μάθουν την ταυτότητα του δότη γεννητικού υλικού. Ιατρικές πληροφορίες που αφορούν στον τρίτο δότη θα τηρούνται σε απόρρητο αρχείο, χωρίς όμως και πάλι να υπάρχει ένδειξη της ταυτότητάς του. Πρόσβαση στο αρχείο αυτό επιτρέπεται μόνο στο τέκνο και για λόγους σχετικούς με την υγεία του. Με άλλα λόγια, σύμφωνα με την πρόβλεψη αυτή δεν μπορούν τα ζευγάρια να συστήνουν στον ιατρό τους γνωστό δότη (πεθερό, κουνιάδο, αδελφή, φίλη, κουμπάρα κ.ά.). Παρένθετη μητρότητα Ο ελληνικός νόμος επιτρέπει, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, την κυοφορία από τρίτη γυναίκα. Προκειμένου όμως ο ιατρός να προβεί στην εμβρυομεταφορά στη μήτρα της τρίτης γυναίκας θα πρέπει να προσκομισθεί δικαστική απόφαση, η οποία να του το επιτρέπει. Την αίτηση την υποβάλλει η γυναίκα η οποία επιθυμεί να αποκτήσει τέκνο με αυτή τη μέθοδο. 1. Θα πρέπει στο πρόσωπό της να συντρέχει αδυναμία προς κυοφορία. 2. Η κυοφόρος (η γυναίκα, δηλαδή, η οποία προθυμοποιείται να αναλάβει την κυοφορία) θα πρέπει να είναι, ενόψει της κατάστασης της υγείας της, κατάλληλη για κυοφορία. 3. Το ή τα ωάρια που θα μεταφερθούν στην κυοφόρο δεν θα πρέπει να ανήκουν στην τελευταία. 4. Θα πρέπει να υπάρχει έγγραφη και χωρίς αντάλλαγμα συμφωνία των προσώπων που επιδιώκουν να αποκτήσουν παιδί (της γυναίκας που υποβάλλει την αίτηση και του συζύγου της) και της κυοφόρου. Εάν η τελευταία είναι παντρεμένη, θα πρέπει στη συμφωνία αυτή να συμβληθεί και ο σύζυγός της. 5. Τόσο η γυναίκα που υποβάλλει την αίτηση όσο και η κυοφόρος θα πρέπει να έχουν την κατοικία τους στην Ελλάδα. 18

20 ΕΠΙΛΟΓΟΣ Ενώ οι ιατροί και το εν γένει επιστημονικό δυναμικό του Κέντρου κάνουν ό,τι είναι ανθρωπίνως δυνατό για την επιτυχή έκβαση κάθε προσπάθειας, ταυτόχρονα κατανοούν ότι τα ζευγάρια που αντιμετωπίζουν το πρόβλημα της υπογονιμότητας, έρχονται συχνά αντιμέτωπα με την απογοήτευση της αποτυχίας. Όταν η απόκτηση ενός παιδιού γίνεται αυτοσκοπός του ζευγαριού, η καταφυγή του στις σύγχρονες μεθόδους της ιατρικώς υποβοηθούμενης ανθρώπινης αναπαραγωγής και η αναμονή του αποτελέσματος συνιστά μία ψυχοφθόρο διαδικασία, η οποία τους φορτίζει με αρνητικά συναισθήματα, όπως εκείνα της κατάθλιψης, της απόρριψης, του άγχους και του θυμού. Η εξέλιξη της επιστήμης στον τομέα της τεχνητής γονιμοποίησης έχει πραγματοποιήσει άλματα, με συνέπεια σήμερα να είναι αποτελεσματική η αντιμετώπιση σχεδόν του κάθε μεμονωμένου προβλήματος υπογονιμότητας. Αρωγός σας στην όλη προσπάθεια θα είναι το άρτια ειδικευμένο επιστημονικό δυναμικό του Κέντρου Ανθρώπινης Αναπαραγωγής, πλαισιωμένο με υπερσύγχρονο εξοπλισμό και μηχανήματα τελευταίας τεχνολογίας, οπότε η προσέγγιση του ζητήματος της υπογονιμότητας και συνακόλουθα η αντιμετώπισή του θα πρέπει να γίνεται δυναμικά και με αυτοπεποίθηση. Ευθύς εξαρχής θα γίνετε κοινωνοί της ειλικρινούς προθέσεως των ιατρών και του εν γένει επιστημονικού προσωπικού της ειδικής μονάδας αναπαραγωγικής ιατρικής της ιδιωτικής Μικτής Χειρουργικής Κλινικής με δ.τ. «ΓΕΝΕΣΙΣ ΑΘΗΝΩΝ» να σας συμπαρασταθούν σε κάθε στιγμή της προσπάθειάς σας και να σας βοηθήσουν να πάρετε την απόφαση εκείνη που ανταποκρίνεται στο συγκεκριμένο πρόβλημα υπογονιμότητας που αντιμετωπίζετε προκειμένου να κάνετε το όνειρό σας πραγματικότητα. Τα υψηλότατα ποσοστά επιτυχίας που σημειώνουμε είναι το επιστέγασμα της επαγγελματικής συνέπειας, αλλά και του ήθους που επιδεικνύουμε, σε συνδυασμό με τη σχέση εμπιστοσύνης που αναπτύσσεται μεταξύ ημών και υμών. Εκ βάθους ψυχής σας ευχόμαστε καλή επιτυχία και να γνωρίζετε ότι θα είμαστε δίπλα σας, συμπαραστάτες σας σε κάθε στιγμή της προσπάθειάς σας. 19

medical center Εξωσωματική Γονιμοποίηση Ηλίας Γάτος MD Επιστημονικός Διευθυντής embio

medical center Εξωσωματική Γονιμοποίηση Ηλίας Γάτος MD Επιστημονικός Διευθυντής embio medical center Εξωσωματική Γονιμοποίηση Ηλίας Γάτος MD Επιστημονικός Διευθυντής embio Εξωσωματική Γονιμοποίηση (IVF) Η εξωσωματική γονιμοποίηση αποτελεί μία ευρέως διαδεδομένη τεχνική τεκνοποίησης ανά

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α.

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α. ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α. ΑΝΤΣΑΚΛΗΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ Η ανικανότητα σύλληψης μετά από ένα χρόνο σεξουαλικών

Διαβάστε περισσότερα

Προεμφυτευτική γενετική διάγνωση (P.G.D) σε χρωμοσωμικές ανωμαλίες και κληρονομικά νοσήματα

Προεμφυτευτική γενετική διάγνωση (P.G.D) σε χρωμοσωμικές ανωμαλίες και κληρονομικά νοσήματα Προεμφυτευτική γενετική διάγνωση (P.G.D) σε χρωμοσωμικές ανωμαλίες και κληρονομικά νοσήματα MAΡΙΑ ΠΑΠΑΛΟΥΚΑ Κλινική Εμβρυολόγος Μονάδα Αναπαραγωγικής Ιατρικής Περιεχόμενα Ορισμός Ιστορική Αναδρομή Γενετική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ Μικροβιολογικό & Ερευνητικό Εργαστήριο Καθ έξιν Αποβολές Οι καθ 'έξιν αποβολές είναι μια ασθένεια σαφώς διακριτή από τη στειρότητα, και που ορίζεται ως δύο ή περισσότερες αποτυχημένες

Διαβάστε περισσότερα

Αλέξανδρος Δ. Τζεφεράκος

Αλέξανδρος Δ. Τζεφεράκος Κλασσική Εξωσωματική Γονιμοποίηση και Εμβρυομεταφορά στο στάδιο της βλαστοκύστης Αλέξανδρος Δ. Τζεφεράκος «ΜΟΝΑΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ» μαιευτήρια «ΜΗΤΕΡΑ» και «ΛΗΤΩ» 2002 Κατά τη διαδικασία της εξωσωματικής

Διαβάστε περισσότερα

Στην κεντρική σελίδα του δικτυακού τόπου www.embio.com.gr. μπορείτε να δείτε video της μονάδας embio

Στην κεντρική σελίδα του δικτυακού τόπου www.embio.com.gr. μπορείτε να δείτε video της μονάδας embio Στην κεντρική σελίδα του δικτυακού τόπου www.embio.com.gr μπορείτε να δείτε video της μονάδας embio 2 3 Ηλίας Θ. Γάτος MD Χειρουργός Γυναικολόγος - Μαιευτήρας Eιδικός στην εξωσωματική γονιμοποίηση και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ

ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ Μεσογείων 6, Αμπελόκηποι 115 27 ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ [1]/[6] ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ Εισαγωγή Περίπου το 15% των ζευγαριών δεν είναι σε θέση να συλλάβουν μετά από ένα χρόνο ελεύθερων σεξουαλικών επαφών.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΠΑΜΠΑΤΣΙΑΣ ΛΑΜΠΡΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ-ΜΑΙΕΥΤΗΡΑΣ

ΜΠΑΜΠΑΤΣΙΑΣ ΛΑΜΠΡΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ-ΜΑΙΕΥΤΗΡΑΣ ΚΑΘ` ΕΞΙΝ ΑΠΟΒΟΛΕΣ (πληροφορίες για το κοινό σύμφωνα με το Βρετανικό κολλέγιο μαιευτήρωνγυναικολόγων) για περισσότερες πληροφορίες η γυναίκα πρέπει να συμβουλεύεται το γυναικολόγο της. ΓΕΝΙΚΑ Αποβολή είναι

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονες μεθοδολογίες μοριακής βιολογίας και γενετικής στη γυναικολογία

Σύγχρονες μεθοδολογίες μοριακής βιολογίας και γενετικής στη γυναικολογία ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΕΣ ΜΟΡΙΑΚΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ - ΓΕΝΕΤΙΚΗΣ Σύγχρονες μεθοδολογίες μοριακής βιολογίας και γενετικής στη γυναικολογία ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ ΕΛΕΝΗ, Ph.D. Λέκτορας Εργαστήριο Βιολογίας, Ιατρική Σχολή Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ & ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ

ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ & ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ & ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ WORKSHOP Σάββατο 27 Ιουνίου 2015 ΚΑΛΑΜΑΤΑ Ναυαρίνου & Ρήγα Φεραίου Καλαμάτα Οργάνωση: ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ WORKSHOP 09:30 10:15 Χαιρετισμοί Δραστηριότητες της ΕΕΑΙ Ευγένιος Κουμαντάκης,

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση του ζευγαριού που θέλει να τεκνοποιήσει

Διαχείριση του ζευγαριού που θέλει να τεκνοποιήσει Διαχείριση του ζευγαριού που θέλει να τεκνοποιήσει Υπογονιµότητα: αδυναµία σύλληψης µετά από 1 χρόνο ελεύθερων σεξουαλικών επαφών Ικανότητα σύλληψης/µήνα: ~20% 10-15% των ζευγαριών: πρόβληµα υπογονιµότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ-ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:... 1. Το πιο κάτω σχεδιάγραμμα δείχνει ανθρώπινο σπερματοζωάριο.

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ-ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:... 1. Το πιο κάτω σχεδιάγραμμα δείχνει ανθρώπινο σπερματοζωάριο. ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:... ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΠΑΤΗΡ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΙΣΑΑΚ ΤΜΗΜΑ:... ΑΡ. ΜΑΘΗΤΗ-ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:... ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ-ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:... 1. Το πιο κάτω σχεδιάγραμμα δείχνει

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΩΣ ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ. 1. Το ζήτημα της ιατρικώς υποβοηθούμενης αναπαραγωγής (ΙΥΑ) παρά το γεγονός ότι απασχολεί τη

ΝΟΜΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΩΣ ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ. 1. Το ζήτημα της ιατρικώς υποβοηθούμενης αναπαραγωγής (ΙΥΑ) παρά το γεγονός ότι απασχολεί τη ΝΟΜΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΩΣ ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Ι. ΓΕΝΙΚΑ 1. Το ζήτημα της ιατρικώς υποβοηθούμενης αναπαραγωγής (ΙΥΑ) παρά το γεγονός ότι απασχολεί τη χώρα μας τα τελευταία 30 χρόνια τουλάχιστον,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΑ ΣΥΓΚΑΤΑΘΕΣΗΣ για συµµετοχή σε πρόγραµµα έρευνας (Τα έντυπα αποτελούνται συνολικά από... σελίδες)

ΕΝΤΥΠΑ ΣΥΓΚΑΤΑΘΕΣΗΣ για συµµετοχή σε πρόγραµµα έρευνας (Τα έντυπα αποτελούνται συνολικά από... σελίδες) (Τα έντυπα αποτελούνται συνολικά από... σελίδες) Καλείστε να συµµετάσχετε σε ένα ερευνητικό πρόγραµµα. Πιο κάτω (βλ. «Πληροφορίες για Ασθενείς ή/και Εθελοντές») θα σας δοθούν εξηγήσεις σε απλή γλώσσα σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

Ωρολόγιο Πρόγραμμα Εαρινού Εξαμήνου Ακαδημαϊκό Έτος 2012-2013

Ωρολόγιο Πρόγραμμα Εαρινού Εξαμήνου Ακαδημαϊκό Έτος 2012-2013 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ «ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ» Βιόπολις, 41110 Λάρισα E-mail: messinis@med.uth.gr Τηλ. 2413502795, 2413502796 Fax.

Διαβάστε περισσότερα

Δειγματοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ. Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών

Δειγματοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ. Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών Δειγματοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΛ: 2310892819

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη με τον Μαιευτήρα, Χειρουργό Γυναικολόγο αναπαραγωγής, Μιχάλη Κλ. Φραγκουλίδη

Συνέντευξη με τον Μαιευτήρα, Χειρουργό Γυναικολόγο αναπαραγωγής, Μιχάλη Κλ. Φραγκουλίδη Συνέντευξη με τον Μαιευτήρα, Χειρουργό Γυναικολόγο αναπαραγωγής, Μιχάλη Κλ. Φραγκουλίδη Η ανδρική υπογονιμότητα είναι ένα θέμα που απασχολεί ιδιαίτερα τον επιστημονικό κόσμο με δεδομένο ότι τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Στο Εργαστήριο Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής προσφέρονται διαγνωστικές εξετάσεις που σχετίζονται με την ανδρική υπογονιμυπογονημότηταότητα όπως:

Στο Εργαστήριο Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής προσφέρονται διαγνωστικές εξετάσεις που σχετίζονται με την ανδρική υπογονιμυπογονημότηταότητα όπως: Σ. Κονιδάρης Αν. Καθηγητής Μαιευτικής Γυναικολογίας Στ. Μπάκα Επ. Καθηγήτρια Βιοπαθολογίας Π. Βάκας Επ. Καθηγητής Μαιευτικής Γυναικολογίας Δ. Τζανακάκη Κλινική Εμβρυολόγος Στο Τμήμα Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Προγεννητικός Μοριακός Καρυότυπος. Η τεχνολογία αιχμής στη διάθεσή σας για πιο υγιή μωρά

Προγεννητικός Μοριακός Καρυότυπος. Η τεχνολογία αιχμής στη διάθεσή σας για πιο υγιή μωρά Προγεννητικός Μοριακός Καρυότυπος Η τεχνολογία αιχμής στη διάθεσή σας για πιο υγιή μωρά Η νέα εποχή στον Προγεννητικό Έλεγχο: Μοριακός Καρυότυπος - array CGH - Συγκριτικός γενωμικός υβριδισμός με μικροσυστοιχίες

Διαβάστε περισσότερα

«ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΕΝΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΜΗΤΕΡΑ «ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ» ΤΖΕΦΕΡΑΚΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ

«ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΕΝΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΜΗΤΕΡΑ «ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ» ΤΖΕΦΕΡΑΚΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ «ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΕ ΕΝΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΔΙΕΓΕΡΣΗ ΤΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ» ΤΖΕΦΕΡΑΚΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ «ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ» ΜΗΤΕΡΑ Η εξέλιξη στην υπερηχογραφική τεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

Εξωσωματική Γονιμοποίηση Όλα όσα χρειάζεται να ξέρετε

Εξωσωματική Γονιμοποίηση Όλα όσα χρειάζεται να ξέρετε Εξωσωματική Γονιμοποίηση Όλα όσα χρειάζεται να ξέρετε Μαζί κάνουμε το όνειρο πραγματικότητα! www.eugonia.gr Αγαπητοί μας φίλοι, Βασική μας αρχή είναι, ότι, όλες οι γυναίκες έχουν δικαίωμα στην μητρότητα,

Διαβάστε περισσότερα

ειγµατοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS)

ειγµατοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) 12 ειγµατοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) Μεταφρασµένο από την Κατερίνα Πουγούνια και την Μαρία Τζέτη. Ιανουάριος 2009 Τροποποιήθηκε από φυλλάδια που εκδόθηκαν από τα νοσοκοµεία Guy s και St Thomas στο Λονδίνο,

Διαβάστε περισσότερα

12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ

12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ 12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ Η αναπαραγωγή είναι μία χαρακτηριστική λειτουργία, η μόνη που δεν είναι απαραίτητη για την επιβίωση του ίδιου του οργανισμού αλλά για τη διαιώνιση του είδους. Η αναπαραγωγή στον

Διαβάστε περισσότερα

Παπανικολή 14-16, Χαλάνδρι, 152 32 Αθήνα / Τηλ.: 210 68 94 326 / Fαχ: 210 68 90 897 e-mail: info@pantos.gr / www.pantos.gr, www.genesisathens.

Παπανικολή 14-16, Χαλάνδρι, 152 32 Αθήνα / Τηλ.: 210 68 94 326 / Fαχ: 210 68 90 897 e-mail: info@pantos.gr / www.pantos.gr, www.genesisathens. Παπανικολή 14-16, Χαλάνδρι, 152 32 Αθήνα / Τηλ.: 210 68 94 326 / Fαχ: 210 68 90 897 e-mail: info@pantos.gr / www.pantos.gr, www.genesisathens.gr ΚΕΝΤΡΟ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Εξωσωματική Γονιμοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: ΒΛΛ3ΟΞ7Μ-ΒΞΥ. Αθήνα, 24 Οκτωβρίου 2013. Αρ. Πρωτ.: οικ. 34265. ΠΡΟΣ 1.Μονάδες Υγείας ΕΟΠΥΥ 2. Περιφερειακές Διευθύνσεις ΕΟΠΥΥ

ΑΔΑ: ΒΛΛ3ΟΞ7Μ-ΒΞΥ. Αθήνα, 24 Οκτωβρίου 2013. Αρ. Πρωτ.: οικ. 34265. ΠΡΟΣ 1.Μονάδες Υγείας ΕΟΠΥΥ 2. Περιφερειακές Διευθύνσεις ΕΟΠΥΥ Αρ. Πρωτ.: οικ. 34265 Αθήνα, 24 Οκτωβρίου 2013 Γενική Δ/νση: Σχεδιασμού & Ανάπτυξης Υπηρεσιών Υγείας Δ/νση: Φαρμάκου Τμήμα: Φαρμακευτικής Πολιτικής Πληροφορίες: Ε. Αλεξοπούλου Τηλ.:210-8110674 Fax: 210-8110694

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Αθήνα, 20/05/2015 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 13 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Μαιευτικής Γυναικολογίας στο Βόλο, 28-31 Μαΐου 2015 Στο πλαίσιο της συνεχιζόμενης ιατρικής εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Βιολογία της Αναπαραγωγής» Ωρολόγιο Πρόγραμμα Εαρινού Εξαμήνου Ακαδημαϊκού έτους 2009-2010

Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Βιολογία της Αναπαραγωγής» Ωρολόγιο Πρόγραμμα Εαρινού Εξαμήνου Ακαδημαϊκού έτους 2009-2010 Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Βιολογία της Αναπαραγωγής» Ωρολόγιο Πρόγραμμα Εαρινού Εξαμήνου Ακαδημαϊκού έτους 2009-2010 Εβδ. Μήνας/Ημέρα MAΘΗΜΑ ιάλεξη ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Ώρα Εισηγητής 1 η 1/2/10 2/2/10 Ορισμοί,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΜΝΙΟΠΑΡΑΚΕΝΤΗΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ. Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών

ΑΜΝΙΟΠΑΡΑΚΕΝΤΗΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ. Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών ΑΜΝΙΟΠΑΡΑΚΕΝΤΗΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΛ: 2310892819 e-mail: hmesogiaki@ippokratio.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΜΟΝΑΔΑΣ ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΜΟΝΑΔΑΣ ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΠΙΚΑΙΡΑ ΘΕΜΑΤΑ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΜΟΝΑΔΑΣ ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Ελένη Χ. Αλεξίου ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η εξωσωματική γονιμοποίηση είναι μια αποτελεσματική διέξοδος για πολλά υπογόνιμα ζευγάρια. Η υποδειγματική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ. Μαλτέζος Ιωάννης

ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ. Μαλτέζος Ιωάννης ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ Μαλτέζος Ιωάννης Κληρονομικότητα Το σώμα μας αποτελείται από εκατομμύρια κύτταρα εκ των οποίων τα περισσότερα εξ αυτών

Διαβάστε περισσότερα

Προεμφυτευτική Γενετική Διάγνωση. Μιχαλόπουλος Γιάννης Μαιευτήρας - Γυναικολόγος

Προεμφυτευτική Γενετική Διάγνωση. Μιχαλόπουλος Γιάννης Μαιευτήρας - Γυναικολόγος Προεμφυτευτική Γενετική Διάγνωση Μιχαλόπουλος Γιάννης Μαιευτήρας - Γυναικολόγος Στάδια Προεμφυτευτικής Γενετικής Διάγνωσης (P.G.D) Διέγερση ωοθηκών για την ωρίμανση μεγάλου αριθμού (ει δυνατόν ) ωοθυλακίων

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικές Μέθοδοι (α) Αποχή (μόνιμη ή περιοδική) (β) Διακεκομμένη συνουσία (αποτράβηγμα)

Φυσικές Μέθοδοι (α) Αποχή (μόνιμη ή περιοδική) (β) Διακεκομμένη συνουσία (αποτράβηγμα) ΣΧΟΙΝΑ ΧΑΡΑ Α4 Φυσικές Μέθοδοι (α) Αποχή (μόνιμη ή περιοδική) (β) Διακεκομμένη συνουσία (αποτράβηγμα) II. Τεχνικές Μέθοδοι (α) Μέθοδοι Φραγμού (β) Ενδομήτριο Σπείραμα (γ) Ορμονική Αντισύλληψη (δ) Στείρωση

Διαβάστε περισσότερα

12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ

12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ 12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ Η αναπαραγωγή είναι μία χαρακτηριστική λειτουργία, η μόνη που δεν είναι απαραίτητη για την επιβίωση του ίδιου του οργανισμού αλλά για τη διαιώνιση του είδους. Η αναπαραγωγή στον

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ Δομή και λειτουργία του αναπαραγωγικού συστήματος 1. Να ονομάσετε τις αριθμημένες δομές του παρακάτω σχήματος. Βλέπε εικ. 12.1 της σ. 219 του βιβλίου του μαθητή. 2. Να ενώσετε

Διαβάστε περισσότερα

«β-μεσογειακή αναιμία: το πιο συχνό μονογονιδιακό νόσημα στη χώρα μας»

«β-μεσογειακή αναιμία: το πιο συχνό μονογονιδιακό νόσημα στη χώρα μας» Εργαστήριο Κυτταρογενετικής ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος» «β-μεσογειακή αναιμία: το πιο συχνό μονογονιδιακό νόσημα στη χώρα μας» Ζαχάκη Σοφία - Ουρανία Βιολόγος, MSc, PhD β μεσογειακή αναιμία Η θαλασσαιμία ή νόσος

Διαβάστε περισσότερα

Στα πτηνά το φύλο «καθορίζεται από τη μητέρα». Αυτό γιατί, το αρσενικό άτομο φέρει τα χρωμοσώματα ZZ ενώ το θηλυκό τα ZW. Έτσι εναπόκειται στο που θα

Στα πτηνά το φύλο «καθορίζεται από τη μητέρα». Αυτό γιατί, το αρσενικό άτομο φέρει τα χρωμοσώματα ZZ ενώ το θηλυκό τα ZW. Έτσι εναπόκειται στο που θα 1 Όπως όλοι γνωρίζουμε κάθε ζωντανός οργανισμός αποτελείται από κύτταρα. Μέσα στον πυρήνα των κυττάρων υπάρχουν τα χρωμοσώματα, τα οποία αποτελούν to γενετικό υλικό (DNA). Στα χρωμοσώματα αυτά βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΑΔΑ. Η Ιατρική Ομάδα του EmbryoClinic συγκροτήθηκε το 1999 και έκτοτε δραστηριοποιείται στην εξωσωματική γονιμοποίηση με επιτυχία.

ΜΟΝΑΔΑ. Η Ιατρική Ομάδα του EmbryoClinic συγκροτήθηκε το 1999 και έκτοτε δραστηριοποιείται στην εξωσωματική γονιμοποίηση με επιτυχία. ΜΟΝΑΔΑ Η Ιατρική Ομάδα του EmbryoClinic συγκροτήθηκε το 1999 και έκτοτε δραστηριοποιείται στην εξωσωματική γονιμοποίηση με επιτυχία. Το EmbryoClinic είναι μια νέα, σύγχρονη και εξαιρετικά υψηλής ποιότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟ. 2. (α) Ποια μέρη του γεννητικού συστήματος του άνδρα δείχνουν οι αριθμοί 1-8 στο σχήμα;

ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟ. 2. (α) Ποια μέρη του γεννητικού συστήματος του άνδρα δείχνουν οι αριθμοί 1-8 στο σχήμα; ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟ 1. (α) Τι αντιπροσωπεύουν οι αριθμοί 1-6 στο σχήμα; (β) Εξηγήστε τι είναι τα ωοθυλάκια και ποιος είναι ο ρόλος τους. (γ) Σε ποιο μέρος του γεννητικού συστήματος της γυναίκας αρχίζει η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΠΟΥ ΘΑ ΕΝΤΑΧΘΟΥΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΠΟΥ ΘΑ ΕΝΤΑΧΘΟΥΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Σας προτείνουμε να διαβάσετε ολόκληρο το φυλλάδιο όσο πιο σύντομα μπορείτε, σημειώνοντας ερωτήσεις στα κενά, για κάθε σημείο για το οποίο έχετε απορίες. Καθώς πλησιάζετε χρονικά στο κάθε βήμα, σας προτείνουμε

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης.

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης. ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1o 1. δ 2. β 3. β 4. γ 5. δ ΘΕΜΑ 2o 1. Σχολικό βιβλίο, σελ.

Διαβάστε περισσότερα

Ιατρικώς υποβοηθούμενη αναπαραγωγή: εφαρμογές και προβληματισμοί

Ιατρικώς υποβοηθούμενη αναπαραγωγή: εφαρμογές και προβληματισμοί Ιατρικώς υποβοηθούμενη αναπαραγωγή: εφαρμογές και προβληματισμοί Χάρης Ε. Καζλαρής, PhD Κλινικός Εμβρυολόγος 6/6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 1 1. Μια ματιά στην ιστορία 2. Τι είναι η ΙΥΑ; 3. Πώς γίνεται σήμερα;

Διαβάστε περισσότερα

Χρήσιμες πληροφορίες για την εξωσωματική γονιμοποίηση

Χρήσιμες πληροφορίες για την εξωσωματική γονιμοποίηση Χρήσιμες πληροφορίες για την εξωσωματική γονιμοποίηση Περιεχόμενα Μιχάλης Φραγκουλίδης ΜSc, DFFP, BSCCP σύντομο βιογραφικό σημείωμα 11 λόγοι για να εμπιστευτείτε το γέννημα Ενότητα 1 Η θεραπεία εξωσωματικής

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ. Συμπτώματα

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ. Συμπτώματα ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ Περίπου το 15% των ζευγαριών έχουν προβλήματα γονιμότητας. Αυτό σημαίνει ότι δεν μπόρεσαν να συλλάβουν παιδί, αν και είχαν συχνές σεξουαλικές επαφές χωρίς προφυλάξεις για ένα χρόνο ή περισσότερο.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΑΠΟΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΕΠΑΝΕΙΛΗΜΜΕΝΩΝ ΑΠΟΒΟΛΩΝ

ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΑΠΟΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΕΠΑΝΕΙΛΗΜΜΕΝΩΝ ΑΠΟΒΟΛΩΝ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΑΠΟΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΕΠΑΝΕΙΛΗΜΜΕΝΩΝ ΑΠΟΒΟΛΩΝ Σ. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Β ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ-ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΟΡΙΣΜΟΣ 2 ή 3 αποβολές προ των 20 wks ΠΟΣΟΣΤΟ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Γονιµοποίηση Κύηση - Γαλουχία

Γονιµοποίηση Κύηση - Γαλουχία Γονιµοποίηση Κύηση - Γαλουχία Γονιµοποίηση Για να επέλθει κύηση η συνουσία πρέπει να γίνει από 5 µέρες πριν την ωορρηξία µέχρι την ηµέρα της ωορρηξίας Χρόνος ζωής σπερµατοζωαρίων 5 µέρες Χρόνος ζωής ωαρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12 ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ-ΑΝΑΠΤΥΞΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12 ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ-ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12 ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ-ΑΝΑΠΤΥΞΗ 2o ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ - ΓΗ_Α_ΒΙΟ_0_11208 Ι. Ένα από τα τμήματα του αναπαραγωγικού συστήματος του άνδρα είναι η εκφορητική οδός του σπέρματος η οποία ξεκινά από την επιδιδυμίδα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΕΝΑΣ ΓΙΑΤΡΟΣ ΘΑ ΙΑΓΝΩΣΕΙ ΜΙΑ ΣΥΓΓΕΝΗ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΑ

ΠΩΣ ΕΝΑΣ ΓΙΑΤΡΟΣ ΘΑ ΙΑΓΝΩΣΕΙ ΜΙΑ ΣΥΓΓΕΝΗ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΑ 2 ΠΩΣ ΕΝΑΣ ΓΙΑΤΡΟΣ ΘΑ ΙΑΓΝΩΣΕΙ ΜΙΑ ΣΥΓΓΕΝΗ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΑ Κατά κανόνα, η διάγνωση µιας συγγενούς καρδιοπάθειας γίνεται στη βρεφική ηλικία, αν και αρκετές περιπτώσεις µπορούν να διαγνωσθούν σε οποιαδήποτε

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας, 32 χρονών. Άρτεμις, 30 χρονών

Κώστας, 32 χρονών. Άρτεμις, 30 χρονών Να προχωρήσουν η Άρτεμις και ο Κώστας σε υποβοηθούμενη αναπαραγωγή; Ο Κώστας και η Άρτεμις είναι ένα ζευγάρι που δυσκολεύονται να αποκτήσουν παιδί. Επισκέφθηκαν τον γιατρό τους και ανέφεραν τα πιο κάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΩΝ ΠΑΙ ΙΩΝ ΤΗΣ ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ. Μανουρά Αντωνία. Νεογνολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Κρήτης

ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΩΝ ΠΑΙ ΙΩΝ ΤΗΣ ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ. Μανουρά Αντωνία. Νεογνολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Κρήτης ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΩΝ ΠΑΙ ΙΩΝ ΤΗΣ ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ Μανουρά Αντωνία Νεογνολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Κρήτης Σχεδόν τριάντα χρόνια έχουν περάσει από τη γέννηση του πρώτου «µωρού του σωλήνα». Από τότε,

Διαβάστε περισσότερα

Βιοηθική: Τα όρια της Επιστήμης

Βιοηθική: Τα όρια της Επιστήμης Βιοηθική: Τα όρια της Επιστήμης Τεχνητή Γονιμοποίηση Βιλανάκης Ανδρέας Α1 Κουτσάκη Ελένη Α2 Ρομπογιαννάκη Αγγελική Α3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: ΣΕΛ. Εισαγωγή.. 3 Τεχνητή γονιμοποίηση. 5 Ιστορικη αναδρομή εξωσωματικής

Διαβάστε περισσότερα

Χρωµοσωµικές Αλλαγές. Πληροφορίες για Ασθενείς και Οικογένειες

Χρωµοσωµικές Αλλαγές. Πληροφορίες για Ασθενείς και Οικογένειες 12 Orphanet Ιστοσελίδα ελεύθερης πρόσβασης που παρέχει πληροφορίες για τις σπάνιες παθήσεις, τα κλινικά πειράµατα, τα φάρµακα και συνδέσµους για οµάδες υποστήριξης σε ολόκληρη την Ευρώπη. Ιστοσελίδα: www.orpha.net

Διαβάστε περισσότερα

Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία

Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία Η προεκλαµψία είναι πολύ πιο συνήθης από ό,τι πιστεύουν οι περισσότεροι άνθρωποι. Στην πραγµατικότητα είναι η συνηθέστερη σοβαρή επιπλοκή της κύησης. Η προεκλαµψία

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ. Γεώργιος Λ. Αντωνάκης Αν. Καθηγητής Μαιευτικής-Γυναικολογίας

ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ. Γεώργιος Λ. Αντωνάκης Αν. Καθηγητής Μαιευτικής-Γυναικολογίας ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ Γεώργιος Λ. Αντωνάκης Αν. Καθηγητής Μαιευτικής-Γυναικολογίας Πρωτόκολλα πρόκλησης πολλαπλής ωοθυλακικής ωρίμανσης. Ασφάλεια των μεθόδων της Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής. Πρόκληση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΔΙΑΙΡΕΣΗ:ΜΕΙΩΣΗ- ΓΑΜΕΤΟΓΕΝΕΣΗ. Μητρογιάννη Ευαγγελία Βαμβούνης Ιωάννης

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΔΙΑΙΡΕΣΗ:ΜΕΙΩΣΗ- ΓΑΜΕΤΟΓΕΝΕΣΗ. Μητρογιάννη Ευαγγελία Βαμβούνης Ιωάννης ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΔΙΑΙΡΕΣΗ:ΜΕΙΩΣΗ- ΓΑΜΕΤΟΓΕΝΕΣΗ Μητρογιάννη Ευαγγελία Βαμβούνης Ιωάννης 5/3/2013 Η κυτταρική διαίρεση είναι η διαδικασία κατά την οποία ένα αρχικό κύτταρο διαιρείται σε δύο θυγατρικά. Στους πολυκύτταρους

Διαβάστε περισσότερα

κληρονοµικότητα Πληροφορίες για Ασθενείς και Οικογένειες

κληρονοµικότητα Πληροφορίες για Ασθενείς και Οικογένειες 12 Φυλοσύνδετη στο Χ Ή την τοπική σας κλινική γενετικής διάγνωσης: κληρονοµικότητα Εργαστήριο Ιατρικής Γενετικής Πανεπιστήµιο Αθηνών Νοσοκοµείο Παίδων " Αγία Σοφία" Αθήνα Τηλ: +210 7795553 http://iatriki-genetiki.med.uoa.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΕΓΓΡΑΦΗΣ ΣΥΓΚΑΤΑΘΕΣΗΣ ΚΑΤΟΠΙΝ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ

ΕΝΤΥΠΟ ΕΓΓΡΑΦΗΣ ΣΥΓΚΑΤΑΘΕΣΗΣ ΚΑΤΟΠΙΝ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΕΝΤΥΠΟ ΕΓΓΡΑΦΗΣ ΣΥΓΚΑΤΑΘΕΣΗΣ ΚΑΤΟΠΙΝ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ Τίτλος Μελέτης: Ιδιοπαθής φλεγμονώδης νόσος του εντέρου και προκαρκινικές αλλοιώσεις /καρκίνος του τραχήλου της μήτρας. Παρακαλώ διαβάστε προσεκτικά αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΗ ΛΕΜΕΣΟΥ

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΗ ΛΕΜΕΣΟΥ ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΗ ΛΕΜΕΣΟΥ 2007-8 www.cyprusbiology.com 1 ΕΝΟΤΗΤΑ Α. ΠΩΣ ΑΡΧΙΖΕΙ Η ΖΩΗ ιαιώνιση των ειδών 1. Ποια είναι τα µέρη του σπερµατοζωαρίου; 2. Να συµπληρώσετε τις ενδείξεις του πιο κάτω σχήµατος

Διαβάστε περισσότερα

NATURAL FERTILITY PROJECT

NATURAL FERTILITY PROJECT NATURAL FERTILITY PROJECT Το Natural Fertility Project είναι ένα πρόγραμμα που προσεγγίζει το θέμα της γονιμότητας με φυσικές μεθόδους. Απευθύνεται σε όλες τις γυναίκες που θέλουν να συλλάβουν, φυσιολογικά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΝΕΟΤΕΡΑ Ε ΟΜΕΝΑ ΣΤΗΝ ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ - ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ RECENTFINDINGSINIVF-NURSINGINTERVATIONS

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη φράση που συμπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

Γενετικό γλωσσάριο. Πληροφορίες για Ασθενείς και Οικογένειες. Μεταφρασµένο από την Κατερίνα Πουγούνια και την Μαρία Τζέτη.

Γενετικό γλωσσάριο. Πληροφορίες για Ασθενείς και Οικογένειες. Μεταφρασµένο από την Κατερίνα Πουγούνια και την Μαρία Τζέτη. 12 Γενετικό γλωσσάριο Μεταφρασµένο από την Κατερίνα Πουγούνια και την Μαρία Τζέτη. Ιανουάριος 2009 Τροποποιηµένο από το γλωσσάριο που αρχικά δηµιουργήθηκε από το Πάρκο Γενετικής Γνώσης London IDEAS (London

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΟΣ ΥΠ' ΑΡΙΘ. 3089 (ΦΕΚ Α 327/23-12-2002) ΙΑΤΡΙΚΗ ΥΠΟΒΟΗΘΗΣΗ ΣΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ.

ΝΟΜΟΣ ΥΠ' ΑΡΙΘ. 3089 (ΦΕΚ Α 327/23-12-2002) ΙΑΤΡΙΚΗ ΥΠΟΒΟΗΘΗΣΗ ΣΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ. ΝΟΜΟΣ ΥΠ' ΑΡΙΘ. 3089 (ΦΕΚ Α 327/23-12-2002) ΙΑΤΡΙΚΗ ΥΠΟΒΟΗΘΗΣΗ ΣΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ. Άρθρο πρώτο Στη θέση των ήδη καταργηµένων µε το άρθρο 17 του Ν. 1329/1983 άρθρων 1455-1460 του Αστικού Κώδικα

Διαβάστε περισσότερα

Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του

Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του 1 Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του μαστού. Ο καρκίνος του μαστού είναι με μεγάλη διαφορά

Διαβάστε περισσότερα

Διλήμματα και προβληματισμοί σε βιοϊατρικές επιστημονικές εφαρμογές και έρευνες

Διλήμματα και προβληματισμοί σε βιοϊατρικές επιστημονικές εφαρμογές και έρευνες 1 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΚΑΙ ΜΑΙΩΝ CYPRUS NURSES AND MIDWIVES ASSOCIATION Ταγματάρχου Πουλίου, 1 Διαμ. 101, 1101 Λευκωσία, Τ. Θ. 24015 Κύπρος Τηλ : + 357 22 771994 Φαξ : +357 22 771989 Email:

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Αναπαραγωγικής Υγείας στην Προεφηβεία & Εφηβεία. Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής

Θέματα Αναπαραγωγικής Υγείας στην Προεφηβεία & Εφηβεία. Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής Θέματα Αναπαραγωγικής Υγείας στην Προεφηβεία & Εφηβεία Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής Ενήβωση - Εφηβεία Puberty - Adolescence Puberty vs. Adolescence Ενήβωση vs. Εφηβεία 12-15 y 12- >>15

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος

Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος του Θήλεος ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Προσοχή: Οι παρουσιάσεις μαθημάτων αποτελούν βοήθημα παρακολούθησης των παραδόσεων

Διαβάστε περισσότερα

25. RHESUS (Rh) ANOΣΟΠΟΙΗΣΗ

25. RHESUS (Rh) ANOΣΟΠΟΙΗΣΗ Η Rh ανοσοποίηση οφείλεται σε εμβρυο-μητρική μετάγγιση (ΕΜΜ), όπου ποσότητα Rh θετικού εμβρυϊκού αίματος εισέρχεται στη μητρική κυκλοφορία Rh αρνητικής εγκύου και δημιουργούνται αντισώματα κατά του παράγοντα

Διαβάστε περισσότερα

Προφύλαξη και διατήρηση της γονιμότητας γυναικών με καρκίνο. Η εμπειρία 5 χρόνων στην κρυοσυντήρηση ωοθηκικών ιστών και ωαρίων.

Προφύλαξη και διατήρηση της γονιμότητας γυναικών με καρκίνο. Η εμπειρία 5 χρόνων στην κρυοσυντήρηση ωοθηκικών ιστών και ωαρίων. Προφύλαξη και διατήρηση της γονιμότητας γυναικών με καρκίνο. Η εμπειρία 5 χρόνων στην κρυοσυντήρηση ωοθηκικών ιστών και ωαρίων. Τζεφεράκος Αλέξανδρος ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΜΑΙΕΥΤΗΡΙΟ «ΛΗΤΩ» Βρισκόμαστε

Διαβάστε περισσότερα

Προγεννητικός Έλεγχος - Μαιευτικό Υπερηχογράφημα

Προγεννητικός Έλεγχος - Μαιευτικό Υπερηχογράφημα Προγεννητικός Έλεγχος - Μαιευτικό Υπερηχογράφημα upadate swfobject.embedswf('/plugins/content/avreloaded/mediaplayer.swf','avreloaded0','400','320','7. 0.14','/plugins/content/avreloaded/expressinstall.swf',

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΠΕΡΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ Γ. ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΠΕΡΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ Γ. ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΠΕΡΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ Γ. ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ Εφαρμογή σύγχρονων μεθόδων διάγνωσης των προβλημάτων στον τομέα της ανδρικής γονιμότητας Λεωφ. Κηφισίας 46 115 26 Αθήνα (2ος όροφος) Τηλ: 210 6452 172, 210 6400

Διαβάστε περισσότερα

Τι πρέπει να γνωρίζετε για τη στείρωση των ζώων

Τι πρέπει να γνωρίζετε για τη στείρωση των ζώων Τι πρέπει να γνωρίζετε για τη στείρωση των ζώων Υπάρχει πρόβλημα υπερπληθυσμού αδέσποτων ζώων? Κάθε χρόνο, εκατομμύρια αδέσποτα σκυλιά και γατιά, συμπεριλαμβανομένων κουταβιών και μικρών ψιψίνων, τραυματίζονται,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟ ΒΟΥΛΑΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ : ΚΑΘ. ΑΘ.ΜΑΝΩΛΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΜΦΥΤΕΥΣΗ ΒΗΜΑΤΟΔΟΤΗ

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟ ΒΟΥΛΑΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ : ΚΑΘ. ΑΘ.ΜΑΝΩΛΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΜΦΥΤΕΥΣΗ ΒΗΜΑΤΟΔΟΤΗ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟ ΒΟΥΛΑΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ : ΚΑΘ. ΑΘ.ΜΑΝΩΛΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΜΦΥΤΕΥΣΗ ΒΗΜΑΤΟΔΟΤΗ COPYRIGHT 2008 ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΒΗΜΑΤΟΔΟΤΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΜΦΥΤΕΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Άλλο κονδυλώματα κι άλλο HPV;

Άλλο κονδυλώματα κι άλλο HPV; Άλλο κονδυλώματα κι άλλο HPV; Στην ουσία πρόκειται για το ίδιο πράγμα. Κονδυλώματα είναι η αρχαία ονομασία και HPV είναι η σύγχρονη ιατρική ορολογία και σημαίνει Human Pappiloma Virus ή στα ελληνικά Ιός

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΥΔΡΟΚΗΛΗ Είναι η συλλογή υγρού μεταξύ των πετάλων του ιδίως ελυτροειδούς χιτώνα

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις :

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Οι όρχεις αποτελούν κομμάτι του αναπαραγωγικού συστήματος (παραγωγή σπερματοζωάριων) του άνδρα αλλά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΥΔΥΝΑΜΑ ΚΥΤΤΑΡΑ (STEM CELLS).

ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΥΔΥΝΑΜΑ ΚΥΤΤΑΡΑ (STEM CELLS). ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΥΔΥΝΑΜΑ ΚΥΤΤΑΡΑ (STEM CELLS). ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ Επικ. Καθηγητής Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΚΑΘ. Α. ΑΝΤΣΑΚΛΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

KΕΝΤΡΟ ΜΟΡΙΑΚΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ & ΚΥΤΤΑΡΟΓΕΝΕΤΙΚΗΣ

KΕΝΤΡΟ ΜΟΡΙΑΚΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ & ΚΥΤΤΑΡΟΓΕΝΕΤΙΚΗΣ KΕΝΤΡΟ ΜΟΡΙΑΚΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ & ΚΥΤΤΑΡΟΓΕΝΕΤΙΚΗΣ η υπεροχή, η πρωτοπορία και η αξιοπιστία βρίσκονται στο DNA μας αντί εισαγωγής Η δημιουργία και η διεύθυνση ενός από τα κορυφαία Κέντρα Μοριακής Βιολογίας και

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνος επιστημονικής εκπαίδευσης. Επ. καθηγητής Ν. Πανουλής B MAIEYTIKH KAI ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΑΡΕΤΑΙΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ

Υπεύθυνος επιστημονικής εκπαίδευσης. Επ. καθηγητής Ν. Πανουλής B MAIEYTIKH KAI ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΑΡΕΤΑΙΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ Υπεύθυνος επιστημονικής εκπαίδευσης Επ. καθηγητής Ν. Πανουλής B MAIEYTIKH KAI ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΑΡΕΤΑΙΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΔΕΥΤΕΡΑ 1 / 25 12.00-13.00 Συγγενείς ανωμαλίες

Διαβάστε περισσότερα

Ελπίδες και παγίδες στις ΓΕΝΕΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ

Ελπίδες και παγίδες στις ΓΕΝΕΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Ελπίδες και παγίδες στις ΓΕΝΕΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΩΑΝΝΑ ΣΟΥΦΛΕΡΗ Η γενετική επιστήμη και η ιατρική κοινότητα μας προσφέρουν αυτή τη στιγμή περί τις 9.000 διαφορετικές γενετικές εξετάσεις! Οπως αντιλαμβάνεσθε,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΣΤΟΝ ΑΝΔΡΑ

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΣΤΟΝ ΑΝΔΡΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΣΤΟΝ ΑΝΔΡΑ Όταν ένα ζευγάρι προσπαθεί χωρίς αποτέλεσμα να τεκνοποιήσει, επί τουλάχιστον 1 χρόνο τακτικής σεξουαλικής επαφής χωρίς προφυλάξεις, τότε θεωρείται ότι το ζευγάρι αυτό αντιμετωπίζει

Διαβάστε περισσότερα

Οδός Ξενίας 1, 115 27 Αθήνα, T ηλ.: 210 7775444 Fax: 210 7775420 e-mail: info@diamedica.gr http://www.diamedica.gr. Πίνακας 1.

Οδός Ξενίας 1, 115 27 Αθήνα, T ηλ.: 210 7775444 Fax: 210 7775420 e-mail: info@diamedica.gr http://www.diamedica.gr. Πίνακας 1. Ενημερωτικό Δελτίο Τεύχος 1 Δεκέμβριος 2007 Εργαστήριο Κλινικής Βιοχημείας και Εργαστηριακής Ιατρικής Οδός Ξενίας 1, 115 27 Αθήνα, T ηλ.: 210 7775444 Fax: 210 7775420 e-mail: info@diamedica.gr http://www.diamedica.gr

Διαβάστε περισσότερα

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Τι είναι το FoundationOne ; Το FoundationOne είναι μια εξέταση που ανιχνεύει γενωμικές μεταβολές (π.χ. μεταλλάξεις) που είναι γνωστό ότι σχετίζονται με

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ ΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : Γεράσιµος Π. Βανδώρος ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ Η µήτρα (εικόνα 1) είναι κοίλο µυώδες όργανο µήκους περίπου 8 cm που προέρχεται από την συνένωση

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

Γυναικολογικη επισκεψη

Γυναικολογικη επισκεψη Γυναικολογικη επισκεψη ΠΟΤΕ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΠΙΣΚΕΦΤΩ ΓΙΑ ΠΡΩΤΗ ΦΟΡΑ ΤΗΝ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟ; Η πρώτη επίσκεψη στο γυναικολόγο είναι πολύ σημαντική όχι μόνο για τις κοπέλες που έχουν ξεκινήσει τη σεξουαλική τους ζωή,

Διαβάστε περισσότερα

ETHΣΙΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ

ETHΣΙΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ETHΣΙΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Ο Προστατικός αδένας είναι όργανο πο ευρίσκεται μόνο στον άνδρα και δεν υπάρχει κάτι ανάλογο στην γυναίκα. Έχει περίπου το μέγεθος ενός καρυδιού και ευρίσκεται ακριβώς κάτω

Διαβάστε περισσότερα

Τα γονίδια που βρίσκονται στην ίδια γενετική θέση χων ομόλογων χρωμοσωμάτων

Τα γονίδια που βρίσκονται στην ίδια γενετική θέση χων ομόλογων χρωμοσωμάτων ΚεφόΑηιο 5 ΜενδεΠική κπηρονουικότηϊα 1. Συμπληρώστε με τις κατάλληλες λέξεις τα κενά στο κείμενο: Τα γονίδια που βρίσκονται στην ίδια γενετική θέση των ομόλογων χρωμοσωμάτων και ελέγχουν την ίδια ιδιότητα

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ. Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη

Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ. Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη 2013 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ : Ορολογία και λίγα λόγια για τον καρκίνο Χαρακτηριστικά του καρκίνου Μεταλλάξεις Μεταλλάξεις και καρκίνος

Διαβάστε περισσότερα

Πλησιάζει η στιγμή, που τόσον καιρό περιμένατε.

Πλησιάζει η στιγμή, που τόσον καιρό περιμένατε. Πλησιάζει η στιγμή, που τόσον καιρό περιμένατε. Μόλις αντικρύσετε πρώτη φορά το πλασματάκι που φροντίζατε όλους αυτούς τους μήνες, θα καταλάβετε γιατί άξιζε να κάνετε υπομονή και να μην το βάζετε κάτω

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Α' Λυκείου Λύκειο Επισκοπής

Βιολογία Α' Λυκείου Λύκειο Επισκοπής Βιολογία Α' Λυκείου Λύκειο Επισκοπής Κεφάλαιο 12ο Αναπαραγωγή Ανάπτυξη Μαυροματάκης Γιώργος- Βιολόγος σχολική χρονιά 2011-2012 1ο Μάθημα Κεφ. 12 Οι ζωντανοί οργανισμοί, ανεξάρτητα εάν ανήκουν στα Βακτήρια,

Διαβάστε περισσότερα

Η διαδικασία επικοινωνίας με τους ενδιαφερόμενους με σκοπό την ενημέρωσή τους: α) σε θέματα διάγνωσης, πρόγνωσης και αντιμετώπισης της νόσου β) στον

Η διαδικασία επικοινωνίας με τους ενδιαφερόμενους με σκοπό την ενημέρωσή τους: α) σε θέματα διάγνωσης, πρόγνωσης και αντιμετώπισης της νόσου β) στον Η διαδικασία επικοινωνίας με τους ενδιαφερόμενους με σκοπό την ενημέρωσή τους: α) σε θέματα διάγνωσης, πρόγνωσης και αντιμετώπισης της νόσου β) στον τρόπο κληρονομικής μεταβίβασης της νόσου και της πιθανότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙ Α ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑΤΗ ΜΗΤΕΡΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΜΒΡΥΟ

ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙ Α ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑΤΗ ΜΗΤΕΡΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΜΒΡΥΟ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙ Α ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑΤΗ ΜΗΤΕΡΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΜΒΡΥΟ Εργαστήριο Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής ΕΚΠΑ, σε συνεργασία με Αναπλ. Καθηγητή Ν. Παπαντωνίου, Α Μαιευτική και Γυναικολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ TC RA 2400 OS S2 (REF 2.0) ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Pregnyl 1.500, 5.000 IU κόνις και διαλύτης για ενέσιμο διάλυμα 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Καθ' έξιν Αποβολών

Τμήμα Καθ' έξιν Αποβολών Τμήμα Καθ' έξιν Αποβολών Αν. Καθηγητής Σ. Δενδρινός 1 / 7 Το Τμήμα Επανειλημμένων Αποβολών αποτελεί ειδικό Τμήμα της Β Μαιευτικής και Γυναικολογικής Κλινικής του Πανεπιστημίου Αθηνών με αντικείμενο τη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΔΙΕΓΕΡΣΗΣ ΩΟΘΗΚΩΝ

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΔΙΕΓΕΡΣΗΣ ΩΟΘΗΚΩΝ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΔΙΕΓΕΡΣΗΣ ΩΟΘΗΚΩΝ ΖΑΦΕΙΡΙΟΥ ΣΤΑΜΑΤΙΟΣ Μαιευτήρας - Γυναικολόγος ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΔΙΕΓΕΡΣΗΣ ΩΟΘΗΚΩΝ 1. Μακρύ πρωτόκολλο, με έναρξη GnRH αγωνιστή την 21 η ημέρα και προσθήκη γοναδοτροπινών αμέσως μετά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ Γυναικεία Ορµονικά Προφίλ (για την αναπαραγωγική και περιεµµηνοπαυσιακή ηλικία) Οι ωοθήκες βρίσκονται στο δεξιό και αριστερό τµήµα της πυελική κοιλότητας, πλησίον της µήτρας και

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΘΕΜΑ: ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ

ΥΠΟΘΕΜΑ: ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ 13 ΓΕΛ ΠΕΙΡΑΙΑ ΜΑΘΗΜΑ:ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ-PROJECT ΘΕΜΑ:ΥΓΕΙΑ-ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2013-14 ΤΑΞΗ Α1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: 1)ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΜΗΤΡΑΣ- ΝΩΤΙΑΙΟΥ ΜΥΕΛΟΥ 2)AIDS 3)ΜΗΝΙΣΚΟΣ 4)ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΑ ΥΠΟΘΕΜΑ: ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ- ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Δρ. Ε.Τρακάκης

ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ- ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Δρ. Ε.Τρακάκης ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ- ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Δρ. Ε.Τρακάκης Οι ανιχνευτικές εξετάσεις (screening test) έχουν ευρεία εφαρμογή και μεγάλη πρακτική χρησιμότητα στον προγεννητικό έλεγχο. Ο προγεννητικός έλεγχος

Διαβάστε περισσότερα

KOΡΙΤΣΙΑ ΠΟΥ ΓΕΝΝΙΩΝΤΑΙ ΧΩΡΙΣ ΚΟΛΠΟ AΠΛΑΣΙΑ Η ΑΓΕΝΕΣΙΑ ΚΟΛΠΟΥ ΠΛΑΣΤΙΚΗ ΚΟΛΠΟΥ ΚΑΤΑ ΚΡΕΑΤΣΑ

KOΡΙΤΣΙΑ ΠΟΥ ΓΕΝΝΙΩΝΤΑΙ ΧΩΡΙΣ ΚΟΛΠΟ AΠΛΑΣΙΑ Η ΑΓΕΝΕΣΙΑ ΚΟΛΠΟΥ ΠΛΑΣΤΙΚΗ ΚΟΛΠΟΥ ΚΑΤΑ ΚΡΕΑΤΣΑ 1 KOΡΙΤΣΙΑ ΠΟΥ ΓΕΝΝΙΩΝΤΑΙ ΧΩΡΙΣ ΚΟΛΠΟ AΠΛΑΣΙΑ Η ΑΓΕΝΕΣΙΑ ΚΟΛΠΟΥ ΠΛΑΣΤΙΚΗ ΚΟΛΠΟΥ ΚΑΤΑ ΚΡΕΑΤΣΑ Η μήτρα, ο κόλπος και οι ωοθήκες είναι απαραίτητα όργανα για την αναπαραγωγή της γυναίκας. Ένα στα 4.000 κορίτσια

Διαβάστε περισσότερα