Άνδρας 67 ετών με ταχέως εξελισσόμενη άνοια

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Άνδρας 67 ετών με ταχέως εξελισσόμενη άνοια"

Transcript

1 316 ΕΠΙΛΥΣΗ ΚΛΙΝΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ Άνδρας 67 ετών με ταχέως εξελισσόμενη άνοια Θ. Τσέλιου, Β. Σκαρλάτου, Β. Κίντος, Σ. Ξυλογιαννοπούλου, Σ. Κατσουλάκου, Δ. Ράλλης Νευρολογικό Τμήμα, Γενικό Νοσοκομείο «Τζάνειο», Πειραιάς Θ. Τσέλιου, Β. Σκαρλάτου, Β. Κίντος, Σ. Ξυλογιαννοπούλου, Σ. Κατσουλάκου, Δ. Ράλλης. Επίλυση κλινικού προβλήματος: Άνδρας 67 ετών με ταχέως εξελισσόμενη άνοια. Επιστημονικά Χρονικά 2014;19(3): Άνδρας 67 ετών προσκομίζεται από τους οικείους του στο Τακτικό Εξωτερικό Νευρολογικό Ιατρείο λόγω προοδευτικής επιδείνωσης των νοητικών του λειτουργιών κατά τη διάρκεια των τελευταίων μηνών. Συγκεκριμένα, ο ασθενής, μέχρι πρότινος εργαζόμενος ως πωλητής οπωροκηπευτικών στη λαϊκή αγορά, εμφανίζει από διμήνου ταχέως επιδεινούμενη απώλεια μνήμης, με συνοδό διαταραχή του προσανατολισμού στο χώρο και το χρόνο και δυσχέρεια λεκτικής επικοινωνίας. Εν τέλει, από εικοσαημέρου, δε δύναται πλέον να εργαστεί και να επιτελέσει τις συνήθεις καθημερινές του δραστηριότητες. Επιπλέον, περιγράφεται από εξαμήνου περίπου έναρξη συμπτωμάτων συναισθηματικής διαταραχής, αρχικά με εκδήλωση ευερεθιστότητας και στη συνέχεια με απόσυρση, απάθεια και καταθλιπτική διάθεση. Στο ατομικό του αναμνηστικό περιλαμβάνονται αγγειοπλαστική στεφανιαίων προ 6ετίας, αρτηριακή υπέρταση και δυσλιπιδαιμία. Ο ασθενής είναι πρώην καπνιστής και έχει ιστορικό κατάχρησης αλκοόλ. Η παρούσα φαρμακευτική του αγωγή συνίσταται σε κλοπιδογρέλη, σιμβαστατίνη, συνδυασμός βαλσαρτάνης με υδροχλωροθειαζίδη, αμλοδιπίνη και μετοπρολόλη. Κατά την αντικειμενική εξέταση ο ασθενής εμφανίζει εκσεσημασμένη λογοπενία με έκδηλη αδυναμία παραγωγής και κατανόησης του λόγου, γεγονός που καθιστά ιδιαιτέρως δυσχερή την αξιολόγηση των νοητικών του λειτουργιών με τις κλίμακες MMSE και ACE-R. Διαπιστώνεται σαφής έκπτωση στο σύνολο των γνωσιακών λειτουργιών (προσανατολισμός, μνήμη, καταγραφή, ανάκληση, λεκτική ροή, οπτικοχωρικές και αντιληπτικές ικανότητες). Επίσης, από την κλινική εξέταση παρατηρούνται στοιχεία απραξίας και ήπια δυσμετρία άκρων, χωρίς άλλη νευρολογική σημειολογία. Προσκομίζονται πρόσφατες εργαστηριακές εξετάσεις- γενική αίματος και πλήρης βιοχημικός έλεγχος- χωρίς παθολογικά ευρήματα. Τέλος, σε προ ημερών διενεργηθείσα μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου διαπιστώνεται ατροφία κυρίως μετωπιαία και κροταφικά. Σημειώνεται ότι η ανωτέρω εξέταση έχει πραγματοποιηθεί χωρίς τη χορήγηση παραμαγνητικής ουσίας και χωρίς να συμπεριλαμβάνεται η ακολουθία Diffusion Weighted Imaging (DWI).

2 *Ποια είναι η διαφορική διάγνωση της έκπτωσης των γνωσιακών λειτουργιών που παρουσιάζει ο ασθενής; 317 Από το ιστορικό του ασθενούς ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί η βαρύτητα της διαταραχής των γνωσιακών λειτουργιών, η οποία εγκαταστάθηκε εντός ολίγων μηνών. Συμπεραίνουμε, επομένως, ότι πρόκειται για ταχέως εξελισσόμενη άνοια, που διαχωρίζεται από τις συνήθεις ανοϊκές συνδρομές λόγω της ραγδαίως προϊούσας εκδήλωσής της μέσα σε διάστημα που διαρκεί από λίγες ημέρες ή εβδομάδες έως και 12 μήνες [1]. Τα αίτια της ταχέως εξελισσόμενης άνοιας μπορούν να κατηγοριοποιηθούν ως: αγγειακά, λοιμώδη, τοξικά μεταβολικά, αυτοάνοσα, μεταστατικά-νεοπλασματικά, ιατρογενή-ιδιοπαθή, νευροεκφυλιστικά και συστηματικά (μνημονικό αρκτικόλεξο VITAMINS, πίνακας) [2]. Η διαφορική διάγνωση αποτελεί σημαντική πρόκληση, καθώς πολλά από τα αίτια επιδέχονται θεραπευτικής παρέμβασης. Τα αγγειακά αίτια περιλαμβάνουν την πολυεμφρακτική αγγειακή άνοια, τα αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια, τη φλεγμονώδη εγκεφαλική αμυλοειδική αγγειοπάθεια και παθήσεις που δύναται να προκαλέσουν διαταραχή της άρδευσης του εγκεφάλου, όπως το σύνδρομο υπεργλοιότητας, η μηνιγγική αρτηριοφλεβώδης επικοινωνία και η θρόμβωση φλεβωδών κόλπων. Οι νευροαπεικονιστικές είναι ιδιαίτερα σημαντικές στη διάγνωση των ανωτέρω παθήσεων. Στις λοιμώξεις τα συμπτώματα συνήθως έχουν οξεία έναρξη, αν και σε ορισμένες περιπτώσεις ακολουθούν περισσότερο υποξεία πορεία. Η παρουσία πυρετικής κίνησης, η λευκοκυττάρωση και τα λοιπά ευρήματα του εργαστηριακού ελέγχου κατευθύνουν τη διαγνωστική διερεύνηση. Χαρακτηριστικά αναφέρονται η λοίμωξη από HIV, ιογενείς εγκεφαλίτιδες, η σύφιλη, η υποξεία σκληρυντική πανεγκεφαλίτιδα και οι νόσοι Whipple και Lyme [3]. Σε υποψία άνοιας οφειλόμενης σε τοξικούς και μεταβολικούς παράγοντες απαιτείται έλεγχος ηλεκτρολυτών, Ca, Mg, P, B12, νεφρικής και ηπατικής λειτουργίας. Η έλλειψη νιασίνης και η ανεπάρκεια θειαμίνης (βιταμίνη Β1) συνήθως αφορούν ασθενείς με γνωστό ιστορικό αλκοολισμού. Η δηλητηρίαση από βαρέα μέταλλα καθώς και κληρονομικές διαταραχές του μεταβολισμού (π.χ. νόσος Wilson) προκαλούν σύνθετες κλινικές εικόνες στις οποίες περιλαμβάνεται η έκπτωση των γνωσιακών λειτουργιών. Στις αυτοάνοσες αιτίες προεξάρχει η μεταιχμιακή εγκεφαλίτιδα (Limbic encephalitis, LE), η οποία αποτελεί το πιο κοινό παρανεοπλασματικό σύνδρομο και προκαλεί υποξεία άνοια, διαταραχές συμπεριφοράς και επιληπτικές κρίσεις. Η ύπαρξη ειδικών αντινευρωνικών αντισωμάτων μπορεί να κατευθύνει τη διάγνωση προς συγκεκριμένη υποκείμενη κακοήθεια. Ωστόσο, λαμβάνεται υπόψη το γεγονός ότι τα εν λόγω αντισώματα δεν ανιχνεύονται σε σημαντικό αριθμό ασθενών με LE [4]. Ο προσδιορισμός των anti-hu και των anti-cv2 αντισωμάτων συνδέεται με το μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα, η εύρεση anti-ma2 με τον καρκίνο των όρχεων, ενώ τα anti-yo με νεοπλασίες μαστού και ωοθηκών. Τα τελευταία έτη σημαντική εξέλιξη αποτέλεσε η ανακάλυψη αυτοάνοσων εγκεφαλοπαθειών στις οποίες τα αυτοαντισώματα δεν στρέφονται έναντι ενδοκυττάριων αντιγόνων, αλλά στοχεύουν πρωτεΐνες που συνδέονται με διαύλους της κυτταρικής μεμβράνης. Τα νοσήματα αυτά δύναται να εμφανισθούν ακόμη και στην παιδική ηλικία, ενώ συνδέονται με υποκείμενη νεοπλασία στην μειοψηφία των περιπτώσεων. Η έγκαιρη διάγνωση και η χορήγηση θεραπείας με ανοσοτροποποιητικούς παράγοντες παίζει αποφασιστικό ρόλο στη μετέπειτα πορεία της νόσου. Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα αποτελεί η εγκεφαλίτιδα από αντισώματα έναντι των

3 υποδοχέων NMDAR, η οποία εμφανίζεται σε νέες γυναίκες και συσχετίζεται σε σημαντικό ποσοστό με τερατώματα ωοθηκών. Η εν λόγω πάθηση εμφανίζει χαρακτηριστική κλινική εξέλιξη αρχικά με εικόνα άτυπης λοίμωξης, η οποία εντός εβδομάδων δίνει τη θέση της σε βαρείες εκδηλώσεις ψυχωσικού τύπου και τελικώς οι πλειοψηφία των ασθενών παρουσιάζει διαταραχή του επιπέδου συνείδησης, εκδηλώσεις εκ του αυτόνομου νευρικού συστήματος και αναπνευστική ανεπάρκεια ώστε να είναι απαραίτητη η μηχανική υποστήριξη της αναπνοής. Σε μεγαλύτερες ηλικίες αρκετά συχνή είναι και η εγκεφαλίτιδα από αντισώματα έναντι διαύλων καλίου (anti- VGKC), η οποία αν και έχει συσχετιστεί με διαφορετικούς τύπους καρκίνου, όπως το θύμωμα, στη κλινική πράξη συνήθως δεν ανευρίσκεται υποκείμενη νεοπλασία [5]. Η εγκεφαλοπάθεια Hashimoto (Hashimoto encephalopathy, HE) αποτελεί σπάνιο νευροψυχιατρικό σύνδρομο που απαντάται πιο συχνά στις γυναίκες και σχετίζεται με παρουσία αντιθυρεοειδικών αντισωμάτων στον ορό. Συνήθως οι ασθενείς είναι ευθυρεοειδικοί κατά την εισβολή των συμπτωμάτων. Σχετίζεται με τα αντισώματα έναντι της θυρεοειδικής υπεροξειδάσης (anti-tpo) σε ποσοστό 86% και με τα αντισώματα έναντι θυρεοσφαιρίνης σε ποσοστό 48%. Η σχέση μεταξύ της εγκεφαλοπάθειας Hashimoto και της θυρεοειδίτιδας Hashimoto παραμένει αβέβαιη καθώς δεν έχει αποδειχθεί ότι τα θυρεοειδικά αυτοαντισώματα προκαλούν τη νόσο, ενώ τα επίπεδα των εν λόγω αντισωμάτων δε σχετίζονται με τη βαρύτητα της νόσου ή την ανταπόκριση στη θεραπεία. Διαγιγνώσκεται εφόσον άλλα αίτια εγκεφαλοπάθειας έχουν αποκλεισθεί. Λόγω της συχνά εντυπωσιακής ανταπόκρισης στα κορτικοστεροειδή έχει προταθεί η ονομασία «Steroid-responsive encephalopathy associated with autoimmune thyroiditis (SREAAT)». Στο ΗΕΓ ενίοτε παρατηρούνται τριφασικά ή περιοδικά αιχμηρά κύματα, όπως στη νόσο Creutzfeldt-Jakob [6]. Άλλες παθήσεις ανοσολογικής αρχής οι οποίες έχουν συσχετισθεί με ταχέως εξελισσόμενη άνοια είναι ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος, η σαρκοείδωση και η κοιλιοκάκη. Η πρωτοπαθής αγγειίτιδα του ΚΝΣ είναι σπάνια πάθηση, η οποία χαρακτηρίζεται από εκλεκτική φλεγμονώδης προσβολή του αγγειακού δικτύου του εγκεφάλου ή σπανιότερα και του νωτιαίου μυελού. Χαρακτηρίζεται από πληθώρα κλινικών εκδηλώσεων μεταξύ των οποίων συνηθέστερες είναι η εμφάνιση κεφαλαλγίας, επιδεινούμενη εγκεφαλοπάθειας, ημιπάρεσης, αφασίας, αταξίας και επιληπτικών κρίσεων. Διάφοροι τύποι πρωτοπαθών νεοπλασμάτων του ΚΝΣ είναι δυνατό να εκδηλωθούν με υποξεία διαταραχή των νοητικών λειτουργιών λόγω της προοδευτικής χωρακατακτητικής δράσης τους. Ορισμένες από τις νεοπλασίες που έχουν ανευρεθεί σε τέτοιες καταστάσεις και σε κάθε περίπτωση συνοδεύονται από αντίστοιχα απεικονιστικά ευρήματα είναι το πρωτοπαθές λέμφωμα του ΚΝΣ, η εγκεφαλική γλοιωμάτωση, το ενδαγγειακό λέμφωμα και τα μηνιγγιώματα. Στα νευροεκφυλιστικά νοσήματα ανήκει η πιο συχνή μορφή άνοιας, η νόσος Alzheimer, η οποία τυπικά παρουσιάζει αργή πρόοδο αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις δύναται να εξελιχθεί ταχέως [7]. Άλλες παθήσεις όπως η άνοια με σωμάτια Lewy, η μετωποκροταφική άνοια και η φλοιοβασική εκφύλιση είναι πιο πιθανό να εμφανίσουν ταχέως εξελισσόμενη πορεία [8]. Οι νόσοι οφειλόμενες σε prions περιλαμβάνουν τη νόσο Creutzfeldt-Jakob (CJD), η οποία έχει εξέχουσα θέση στη διαφοροδιαγνωστική σκέψη της ταχέως εξελισσόμενης άνοιας, το σύνδρομο Gerstmann-Straussler-Scheinker, την οικογενή θανατηφόρο αϋπνία (Fatal Familiar Insomnia, FFI) και τη νόσο Kuru. Άλλες αιτίες ταχέως προϊούσας άνοιας αφορούν ιατρογενείς παρεμβάσεις όπως χορήγηση φαρμάκων (πχ. αντιεπιληπτικά, κατασταλτικά του ΚΝΣ) αλλά και ψυχικά νοσήματα όπως η κατάθλιψη, η ψύχωση και η μετατροπή. 318

4 V Αγγειακά (Vascular) Ισχαιμικό ΑΕΕ, αγγειακή άνοια CADASIL Θρομβωτική θρομβοπενική πορφύρα 319 Σύνδρομα υπεργλοιότητας/ παραπρωτεϊναιμίες Υποξική- ισχαιμική εγκεφαλοπάθεια I Λοιμώδη Νόσος Whipple (Infectious) Σύφιλη Νόσος Lyme SSPE Άνοια νόσου HIV PML Τ Τοξικά- Μεταβολικά Έλλειψη Β 12, θειαμίνης, νιασίνης ή φυλλικού (Toxic/metabolic) Ουραιμική εγκεφαλοπάθεια Νόσος Wilson Ηπατική εγκεφαλοπάθεια Πορφυρία Βαρέα μέταλα: βισμούθιο, λίθιο, υδράργυρος, αρσενικό, μόλυβδος Δηλητηρίαση από αλκοόλ Ηλεκτρολυτικές διαταραχές Νόσος Kuf Methylmalonic academia A Αυτοάνοσα (Autoimmune) Παρανεοπλασματική μεταιχμιακή εγκεφαλοπάθεια Anti-VGKC-E Εγκεφαλοπάθεια Hashimoto ΣΕΛ Σαρκοείδωση Αγγειίτιδα του ΚΝΣ Κοιλιοκάκη M Μεταστάσεις/κακοήθειες (Metastases/neoplastic) Mεταστάσεις στο ΚΝΣ Πρωτοπαθές λέμφωμα του ΚΝΣ Ενδαγγειακό λέμφωμα Εγκεφαλική γλοιωμάτωση I Ιατρογενείς/ιδιοπαθείς Κεντρική γεφυρική μυελινόλυση (Iatrogenic/idiopathic) Υπογλυκαιμία από χορήγηση ινσουλίνης Υδροκέφαλος φυσιολογικής πίεσης Φάρμακα N Εκφυλιστικές νόσοι του ΚΝΣ Nόσος Altzheimer CJD (Neurodegenerative) Μετωποκροταφικό φάσμα (bvftd, SD, PNFA,FTD-MND) S Συστηματικά (Systemic) Φάσμα της Parkinson (DBL, CBD, PSP, PDD,HD) Aγγειίτιδα Υπνική άπνοια Πίνακας: Διαφορική διάγνωση ταχέως εξελισσόμενης άνοιας (μνημονικό αρκτικόλεξο: VITAMINS)

5 *Πριν προχωρήσουμε σε περαιτέρω διερεύνηση, ποιά είναι η πρώτη πιθανή διάγνωση για τον ασθενή μας; Λαμβάνοντας υπ όψιν τα αρχικά συμπτώματα από τη ψυχική σφαίρα (απόσυρση, καταθλιπτικό συναίσθημα και απάθεια) και την προεξάρχουσα διαταραχή του λόγου σε συνδυασμό με την κροταφική και μετωπιαία ατροφία στην MRI εγκεφάλου, ως πρώτη πιθανή διάγνωση θεωρήθηκε η μετωποκροταφική άνοια (Frontotemporal Dementia FTD). H FTD περιγράφηκε αρχικά το 1892 από τον Arnold Pick ως άνοια με αλλαγές στο λόγο και την προσωπικότητα και συνοδό ατροφία στον μετωπιαίο και κροταφικό λοβό. Είναι πιο σπάνια από τη νόσο Alzheimer (AD), ωστόσο είναι υπεύθυνη για σημαντικό ποσοστό περιπτώσεων άνοιας με έναρξη στο ηλικιακό φάσμα των ετών. Ο επιπολασμός της είναι 15/ (12-16% των ασθενών με άνοια), ενώ δεν υπάρχει επικράτηση μεταξύ των φύλων. Σύμφωνα με τις τελευταίες θεωρίες που αφορούν την παθογένεση της νόσου, η FTD διακρίνεται σε τρεις τύπους ανάλογως αν ιστοπαθολογικά προεξάρχουν έγκλειστα της πρωτεΐνης tau, της πρωτεΐνης TDP-43 ή της πρωτεΐνης FUS(Fused in Sarcoma) αντίστοιχα. Στο 30-50% των περιπτώσεων υπάρχει κληρονομικό ιστορικό, ενώ στο 20% παρατηρείται κληρονομικότητα με αυτοσωματικό επικρατητικό τύπο [8]. Με βάση την κλινική εικόνα ξεχωρίζουν τρία κλινικά σύνδρομα: 1. Η συμπεριφορική FTD: Χαρακτηρίζεται από αλλαγές στην προσωπικότητα και την συμπεριφορά κατά την έναρξη, με σχετική διατήρηση των οπτικοχωρικών ικανοτήτων και της μνήμης. Οι διαταραχές του λόγου είναι σπάνιες και συνήθως εμφανίζονται ως ηχολαλία. Οι κοινωνικές δεξιότητες, οι εκτελεστικές λειτουργίες, η libido και η προσωπική υγιεινή διαταράσσονται, ενώ εμφανίζεται παρορμητικότητα, απάθεια και άρση των αναστολών. Αλλαγές στις διατροφικές συνήθειες με αυξημένη κατανάλωση κυρίως γλυκών, εμμονές, στερεότυπες, ψυχαναγκαστικές συμπεριφορές τύπου ιεροτελεστίας εμφανίζονται κατά την εξέλιξη. 2. Προοδευτική μη ρέουσα αφασία: Κατά τα πρώτα δύο χρόνια εξέλιξης της νόσου, η μόνη διαταραχή είναι αυτή του λόγου. Οι ασθενείς εμφανίζουν έντονη δυσχέρεια στην κατονομασία, βαθμιαία επιδεινούμενη, η οποία οδηγεί σε απλούστευση του λόγου, αντικατάσταση των λέξεων με περιγραφικές έννοιες, παραφασίες, κενό λόγο ή λογοπενία. Αρκετοί εμφανίζουν αγραμματισμό (λανθασμένη σειρά των λέξεων και κακή χρήση μικρών λέξεων). Στα τελικά στάδια οι ασθενείς εμφανίζουν πλήρη αλαλία. 3. Σημασιολογική άνοια: Αποτελεί προοδευτική απώλεια της σημασιολογικής μνήμης, δηλαδή της γενικής δεξαμενής γνώσεων που δε θυμόμαστε πότε αποκτήσαμε, όπως το λεξιλόγιο, την ικανότητα διάκρισης χαρακτηριστικών οσμών, γεύσεων και ήχων από το περιβάλλον, ως και την αναγνώριση οικείων προσώπων. Αρχικά εκδηλώνεται με αδυναμία αναγνώρισης μεμονωμένων λέξεων κατά την ανάγνωση πχ εφημερίδας ή καταλόγου εστιατορίου. Στην πορεία εγκαθίσταται ρέουσα αφασία πρόσληψης με απώλεια της σημασιολογικής γνώσης για το σύνολο των αισθητηριακών πεδίων. Κατά την απεικόνιση παρατηρείται μετωπιαία και κροταφική περιγεγραμμένη ατροφία στην MRI εγκεφάλου και υπομεταβολισμός-υποαιμάτωση στις αντίστοιχες περιοχές σε δοκιμασίες PET και SPECT αντίστοιχα. Η θεραπεία της νόσου είναι συμπτωματική και η πρόγνωση για το μέσο όρο επιβίωσης είναι 8-9 έτη [9, 10]. 320

6 321 *Ποιος είναι ο προτεινόμενος παρακλινικός έλεγχος για τη συνέχεια; Ο συνήθης εργαστηριακός έλεγχος για τη διερεύνηση των ανοϊκών συνδρομών περιλαμβάνει τη γενική αίματος, τη μέτρηση των βιοχημικών παραμέτρων, τον προσδιορισμό της βιταμίνης Β12 και τον έλεγχο της θυρεοειδικής λειτουργίας. Στην περίπτωση του ασθενούς μας, λόγω της βαρύτητας της κλινικής εικόνας, εστάλη ευρύτερος έλεγχος ο οποίος περιελάμβανε ΤΚΕ, ανοσολογικό έλεγχο, ιολογικό έλεγχο (δείκτες ηπατίτιδας, HCV, HIV), VDRL, καρκινικούς δείκτες και PSA. Επιπλέον, ζητήθηκε προσδιορισμός ογκονευρικών αντισωμάτων (anti-hu, anti-yo, anti-ma2, anti-cv2, anti-amphiphysin) και των αντισωμάτων που σχετίζονται με αυτοάνοσες εγκεφαλίτιδες (anti-nmdar, anti-lgi1). Ο ανωτέρω έλεγχος στο σύνολο του απέβη αρνητικός. Σε κάθε περίπτωση συνιστάται απεικονιστικός έλεγχος εγκεφάλου με αξονική ή μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου στοχεύοντας στον αποκλεισμό ορισμένων αιτίων δευτεροπαθούς άνοιας όπως ο υδροκέφαλος, οι χωροκατακτητικές εξεργασίες και τα υποσκληρίδια αιματώματα. Επίσης, αναζητείται η παρουσία ορισμένων χαρακτηριστικών απεικονιστικών ευρημάτων τα οποία ανευρίσκονται σε εκφυλιστικές άνοιες όπως η ατροφία των ιπποκάμπων στη νόσο Alzheimer, η μετωπιαία και κροταφική ατροφία στη μετωποκροταφική άνοια, η παρουσία πλαγιωμένης ατροφίας με βρεγματική εντόπιση στη φλοιοβασική εκφύλιση και οι εκτεταμένες ισχαιμικές αλλοιώσεις στην αγγειακή άνοια. Συστήνεται νέα MRI εγκεφάλου για τη μελέτη όλων των ακολουθιών και με τη χορήγηση παραμαγνητικής ουσίας, η οποία ωστόσο δεν πραγματοποιήθηκε λόγω έντονης ψυχοκινητικής ανησυχίας του ασθενούς. Ο ασθενής εισήχθη στο νοσοκομείο μας λίγες ημέρες αργότερα για περαιτέρω έλεγχο. Κατά την κλινική εξέταση διαπιστώθηκε επιδείνωση των γνωσιακών λειτουργιών με προεξάρχουσα τη δηλητηρίαση δια λόγου, ενώ επιπλέον παρατηρήθηκε ιδεοκινητική απραξία, ήπια κορμική αταξία, δυσμετρία και αύξηση των τενοντίων αντανακλάσεων. Αξιοσημείωτο νέο εύρημα αποτελεί η παρουσία συχνών μυοκλονιών ιδιαίτερα στο δεξιό άνω άκρο. Διενεργήθηκε ηλεκτροεγκεφαλογράφημα, στο οποίο διαπιστώθηκαν στερεότυπες εκφορτίσεις από τριφασικά κύματα και αιχμηρά στοιχεία με συχνότητα περίπου 1-2/sec με γενικευμένη κατανομή. Εικόνα: Στο ηλεκτροεγκεφαλογράφημα απεικονίζονται περιοδικά συμπλέγματα αιχμηρών κυμάτων με συχνότητα περίπου 1-2/sec.

7 Αξιολογείται η αναγκαιότητα διενέργειας οσφυονωτιαίας παρακέντησης (ΟΝΠ). Η ΟΝΠ περιλαμβάνεται στο διαγνωστικό έλεγχο των ανοϊκών συνδρομών στις ακόλουθες περιπτώσεις: - Σε ασθενείς ηλικίας κάτω των 55 ετών - Σε ταχέως εξελισσόμενη άνοια - Σε υποψία λοίμωξης του ΚΝΣ - Σε ιστορικό νεοπλασίας, ανοσοκαταστολής - Σε πιθανή πρωτοπαθή ή δευτεροπαθή αγγειϊτιδα ΚΝΣ Από την εξέταση του ΕΝΥ ανευρέθησαν φυσιολογικός αριθμός κυττάρων, μετρίως αυξημένο λεύκωμα, φυσιολογικό σάκχαρο και αυξημένη τιμή IgG με υποψία ύπαρξης ολιγοκλωνικών ζωνών. Τα αποτελέσματα της καλλιέργειας, της κυτταρολογικής εξέτασης, του προσδιορισμού του αντιγόνου έναντι του κρυπτοκόκκου, των αντισωμάτων anti-vgkc καθώς και της μέτρησης της ολικής tau πρωτεΐνης είναι όλα αρνητικά.h πρωτεΐνη ανιχνεύθηκε θετική. 322 * Με βάση το σύνολο των ανωτέρω ευρημάτων σε συνδυασμό με την εξέλιξη της κλινικής εικόνας του ασθενούς, ποια είναι η τελική διάγνωση που τίθεται; Τα ηλεκτροεγκεφαλογραφικά ευρήματα είναι χαρακτηριστικά της σποραδικής νόσου Creutzfeldt- Jacob. Συναντώνται σπάνια στα αρχικά στάδια της νόσου, όπου συνήθως διαπιστώνεται μία μη ειδική επιβράδυνση του βασικού ρυθμού, ενώ μεταγενέστερα το ένα τρίτο περίπου των ασθενών δεν εμφανίζει ποτέ αυτή την τυπική εικόνα [11]. Η σαφής επιδείνωση της κλινικής εικόνας του ασθενούς και η εμφάνιση μυοκλονιών και παρεγκεφαλιδικής σημειολογίας ισχυροποιούν την υποψία της scjd (με βάση και τα διαγνωστικά κριτήρια του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας). Επιπροσθέτως, ισχυρό διαγνωστικό στοιχείο αποτελεί η αυξημένη τιμή της πρωτεΐνης στο ΕΝΥ. Σε διάστημα λίγων εβδομάδων από την αρχική του επίσκεψη, ο ασθενής μας παρουσιάζοντας ραγδαίως επιδεινούμενη πορεία μεταπίπτει σε κατάσταση ακινητικής αλαλίας. Τελικά απεβίωσε περίπου 6 μήνες από την εισβολή των συμπτωμάτων. Νόσος Creutzfeld-Jakob (CJD) Το 1920 οι Hans Gerhard Creutzfeldt και Alfons Jakob περιέγραψαν για πρώτη φορά σε ασθενείς άνω των 50 ετών μια ταχέως εξελισσόμενη θανατηφόρο εκφυλιστική νόσο του ΚΝΣ, που χαρακτηριζόταν κλινικά κυρίως από άνοια και ιστολογικά από σπογγώδη εκφύλιση του εγκεφαλικού ιστού. Αποτελεί την πιο συχνή από τις νόσους που οφείλονται σε prions και ταξινομείται στην σποραδική (scjd), την οικογενή (fcjd) και την παραλλαγή (variant) της νόσου Creutzfeld-Jakob (vcjd).

8 Η σποραδική μορφή πιθανότατα είναι αποτέλεσμα προ-μεταγραφικών αλλαγών στη δομή των πρωτεϊνών, αν και δεν αποκλείεται να συμβαίνουν αυτόματες μεταλλάξεις στο γονίδιο που κωδικοποιεί την πρωτεΐνη prion (PRNP) στο βραχύ σκέλος του χρωμοσώματος 20 [12]. Αποτελεί το 85% όλων των περιπτώσεων της νόσου Creutzfeld-Jakob και έχει επίπτωση περίπου 1-2 περιστατικά ανά εκατομμύριο πληθυσμού ανά έτος παγκόσμια. Οι περισσότεροι ασθενείς που εμφανίζουν τη νόσο βρίσκονται μεταξύ των ηλικιών 50 έως 70 ετών. Τα πρώιμα συμπτώματα ενίοτε είναι ασαφή και μη ειδικά (αϋπνία, ανορεξία, καταβολή) ή ανήκουν στην ψυχική σφαίρα (κατάθλιψη, αγχώδεις εκδηλώσεις, συναισθηματική αστάθεια). Σύντομα ακολουθούν διαταραχές της γνωσιακής λειτουργίας (μνήμης, συγκέντρωσης, εκφοράς λόγου, αντίληψης), εστιακά νευρολογικά ελλείμματα (ημιανοψία, αταξία, ημιπάρεση) και ψυχιατρικές εκδηλώσεις (παραισθήσεις και ψευδαισθήσεις). Μυοκλονίες είναι παρούσες στο 80% των ασθενών και είναι ιδιαίτερα έκδηλες όταν ο ασθενής ξαφνιάζεται. Η νευρολογική εικόνα επιδεινώνεται ταχέως οδηγώντας σε ακινητική αλαλία (akinetic mutism) και τελικά στο θάνατο [13]. Η πρόγνωση της scjd είναι εκ των δυσμενέστερων ανάμεσα στις νευρολογικές νόσους. Η μέση επιβίωση των ασθενών είναι περίπου 5 μήνες, με το 85% των ασθενών να πεθαίνουν εντός ενός έτους από την έναρξη της νόσου [6]. Δεν υπάρχουν σαφείς τροποποιήσιμοι ή περιβαλλοντικοί παράγοντες κινδύνου και δεν υπάρχει προδιάθεση ως προς το φύλο. Ο μόνος γνωστός γενετικός παράγοντας κινδύνου είναι η ομοζυγωτία στη μεθειονίνη στη θέση 129 του PRNP γονιδίου [13]. Η οικογενής μορφή της νόσου κληρονομείται με αυτοσωματικό επικρατητικό χαρακτήρα και αποτελεί απόρροια μίας εκ των είκοσι γνωστών σημειακών μεταλλάξεων ή ενθέσεων στο γονίδιο PRNP. Η πιο συχνή σημειακή μετάλλαξη αφορά το E220K ενώ η ένθεση ins24bp στο γονίδιο PRNP οδηγεί σε εισαγωγή επαναλαμβανόμενων αλληλουχιών, ο αριθμός και το μέγεθος των οποίων έχουν άμεση κλινική συσχέτιση με τον φαινότυπο και τη σοβαρότητα της νόσου, φαινόμενο ανάλογο με της νόσου του Huntington [6]. Η fcjd συνιστά περίπου το 10% των περιπτώσεων της νόσου Creutzfeld-Jakob. Ο φαινότυπος της νόσου είναι παρόμοιος με αυτόν της σποραδικής μορφής, αλλά η έναρξή της εστιάζεται σε πιο πρώιμη ηλικία, μεταξύ 30 και 50 ετών και η πορεία της νόσου δύναται να παραταθεί έως τα 10 έτη [13]. Η vcjd πρωτοπεριγράφηκε το 1996 στη Μεγάλη Βρετανία όταν ταυτοποιήθηκαν 10 περιπτώσεις νόσου CJD σε νέους ασθενείς στις οποίες προεξήρχαν ψυχιατρικές εκδηλώσεις. Αναγνωρίσθηκε συσχέτιση της νόσου με επιδημία σπογγώδους εγκεφαλοπάθειας των βοοειδών προκαλώντας έντονη ανησυχία στην επιστημονική κοινότητα, καθώς ήταν η πρώτη φορά που περιγράφθηκε μετάδοση σπογγώδους εγκεφαλοπάθειας από τα ζώα στον άνθρωπο. Πάνω από 200 περιπτώσεις παγκοσμίως έχουν αναφερθεί με την πλειοψηφία εξ αυτών να προέρχονται από το Ηνωμένο Βασίλειο. Η vcjd προσβάλλει κυρίως νεαρούς ενήλικες με μέσο όρο ηλικίας τα 29 έτη και εύρος από ετών [6]. Συχνά παρουσιάζεται με εκδηλώσεις από τη ψυχική σφαίρα, όπως κατάθλιψη, ψύχωση και σύγχυση, διάρκειας περισσότερο των 6 μηνών. Λόγω αυτού σε πολλές περιπτώσεις οι ασθενείς αυτοί λανθασμένα διαγιγνώσκονται με ψυχιατρική νόσο. Στην έναρξη της νόσου είναι συχνή η εμφάνιση παραισθησιών με έντονο άλγος, πιθανώς λόγω θαλαμικής συμμετοχής. Εντός μηνών η νευρολογική εικόνα επιδεινώνεται και η γνωσιακή έκπτωση καθίσταται έκδηλη. Παρατηρούνται κινητικές διαταραχές (χορεία, δυστονία, μυοκλονίες) καθώς και παρεγκεφαλιδική αταξία. Ο 323

9 θάνατος επέρχεται κατά μέσο όρο 14 μήνες από την έναρξη των συμπτωμάτων, χωρίς να αποκλείεται και η κατάληξη χρόνια μετά. Σε υπόνοια νόσου CJD θα πρέπει να διενεργηθεί εξέταση του εγκεφαλονωτιαίου υγρού (ΕΝΥ), ηλεκτροεγκεφαλογράφημα και μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου. Στην ανάλυση του ΕΝΥ ο αριθμός των κυττάρων και τα επίπεδα της γλυκόζης βρίσκονται συνήθως εντός φυσιολογικών ορίων, ενώ συχνά παρατηρείται ήπια αύξηση του λευκώματος. Η αύξηση των επιπέδων της πρωτεΐνης και της ολικής πρωτεΐνης tau στο ΕΝΥ αποτελούν διαγνωστικούς δείκτες υπέρ της νόσου CJD, όπως επίσης και η ειδική των νευρώνων ενολάση (neuron specific enolase-nse), αν και η αύξησή τους δύναται να είναι αποτέλεσμα ταχείας νευρικής εκφύλισης, η οποία παρατηρείται σε διάφορες καταστάσεις. Οι προαναφερόμενοι δείκτες του ΕΝΥ θεωρείται ότι έχουν μικρότερη ευαισθησία (50%) στις άλλες μορφές της νόσου πλην της σποραδικής, όπως τη fcjd και τη vcjd [13]. Τα ευρήματα από το ηλεκτροεγκεφαλογράφημα καθίστανται εμφανή σε μετέπειτα στάδια της νόσου. Στην scjd στα πρώιμα στάδια παρατηρείται μια μη ειδική επιβράδυνση του διαγράμματος, ενώ αργότερα παρατηρούνται τα χαρακτηριστικά περιοδικά αιχμηρά κύματα 1-2 Hz, με ρυθμικά διφασικά ή κυρίως τριφασικά συμπλέγματα αιχμής-κύματος επί ενός πολύ βραδέως ρυθμού σε ~70% των ασθενών. Η παρουσία περιοδικών συμπλεγμάτων αιχμής κύματος σε συσχέτιση με την κλινική εικόνα θέτει ισχυρά την υποψία της scjd, ενώ δεν είναι συχνό εύρημα στην fcjd και στη vcjd. Από την νευροαπεικόνιση, η μαγνητική τομογραφία (MRI) αποτελεί την πιο ευαίσθητη μη επεμβατική μέθοδο που ενισχύει τη διάγνωση της scjd. Χαρακτηριστικά ευρήματα αποτελούν η παρουσία περιοχών με αυξημένη ένταση σήματος στις ακολουθίες διάχυσης (diffusion weighted imaging-dwi) και FLAIR με εντόπιση στο φλοιό (cortical ribbon), στο κέλυφος και τον κερκοφόρο πυρήνα, οι οποίες πιθανότατα αντιστοιχούν σε κενοτοπιώδη εκφύλιση. Στη variant CJD παρατηρείται αυξημένη ένταση σήματος στο προσκέφαλο του θαλάμου (pulvinar sign). Η βιοψία εγκεφάλου θέτει την οριστική διάγνωση. Η ιστοπαθολογική εξέταση αποκαλύπτει σπογγιόμορφες αλλαγές, δηλαδή διάχυτη εμφάνιση ενδοκυττάριων κενοτοπίων με προεξάρχουσα αστροκυτταρική γλοίωση και απώλεια νευρώνων. Πλάκες αμυλοειδούς αποτελούμενες από πρωτεΐνη prion ανευρίσκονται σε σπάνιες περιπτώσεις. Στις κληρονομικές μορφές της νόσου η ανάλυση του DNΑ από λευκοκύτταρα ή ιστούς εξετάζει την παρουσία μεταλλάξεων ή πολυμορφισμών στο γονίδιο PRNP. Σε ασθενείς με γνωστό οικογενειακό ιστορικό CJD, η παρουσία μιας γνωστής παθολογικής μετάλλαξης σε συμπτωματικό ασθενή είναι διαγνωστική. Παρά τις ενεργείς προσπάθειες για την ανάπτυξη φαρμάκων και τις κλινικές δοκιμές, επί του παρόντος δεν υπάρχει αντιμετώπιση που να θεραπεύει ή να τροποποιεί τη νόσο. Μερικές συμπτωματικές θεραπευτικές προσεγγίσεις περιλαμβάνονται στον ακόλουθο πίνακα. 324

10 325 Συμπερασματικά, η ταχέως εξελισσόμενη άνοια αποτελεί σημαντικό κλινικό πρόβλημα, στη διαφορική διάγνωση της οποίας η νόσος Creutzfeldt-Jakob καταλαμβάνει εξέχουσα θέση. Σε κάθε περίπτωση απαιτείται ευρύς εργαστηριακός και απεικονιστικός έλεγχος προκειμένου να αποκλεισθούν δυνητικά ιάσιμες παθήσεις. Στο μέλλον αναμένονται τα αποτελέσματα τρεχουσών κλινικών ερευνών, οι οποίες έχουν ως στόχο την αντιμετώπιση αυτής της ως τώρα ανίατης νευρολογικής νόσου. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Moore A. et al., Fourth Canadian Consensus Conference on the Diagnosis and Treatment of Dementia: recommendations for family physicians, Can Fam Physician. May 2014; 60(5): Paterson R.W., Takada L.D., Geschwind M.D., Diagnosis and treatment of rapidly progressive dementias, Neurol Clin Pract. Sep 2012; 2(3): Geschwind M.D, Haman A, Miller BL. Rapidly progressive dementia. Neurol Clin ;25:

11 4. Rosenbloom Μ., Smith S., Akdal G., Geschwind M.D, Immunologically Mediated Dementias, Curr Neurol Neurosci Rep September ; 9(5): Geschwind M.D et al.; Rapidly progressive dementia, Ann. Neurol July;64(1): Rosenbloom M. Η., Atri A. ; The evaluation of rapidly progressive dementia, Neurologist 2011 March;17(2): Schmidt C. et al., Rapidly Progressive Alzheimer Disease, Arch Neurol. 2011; 68(9) : Heinemann U., Gawinecka J., Schmidt C. and Zerr I., Differential Diagnosis of Rapid Progressive Dementia, European Neurological Review, 2010;5(2): Rabinovici G.D. and Miller B.L., Frontotemporal Lobar Degeneration: Epidemiology, Pathophysiology, Diagnosis and Management, CNS Drugs May 1; 24(5): Warren J.D., Rohren J.D., Rossor M.N., Frontotemporal dementia, BMJ 2013; 347 :f4827 doi: /bmj.f4827 (Published 6 August 2013) 11. Steinhoff B.J. et al., Diagnostic value of periodic complexes in Creutzfeldt Jakob disease, Ann Neurol 2004;56: Ropper A. and Samuels M., Adams and Victor's Principles of Neurology, Ninth Edition, chapter Brust J.C.M.; Current diagnosis and treatment Neurology, second edition, 2012, chapter Συγγραφέας επικοινωνίας Θεοδώρα Τσέλιου, Ε-mail addresses:

Σακχαρώδης Διαβήτης και Ανοια. Κωνσταντίνος Σ. Πετσάνης Νευρολόγος

Σακχαρώδης Διαβήτης και Ανοια. Κωνσταντίνος Σ. Πετσάνης Νευρολόγος Σακχαρώδης Διαβήτης και Ανοια Κωνσταντίνος Σ. Πετσάνης Νευρολόγος ΑΝΟΙΑ Η απώλεια, συνήθως προιούσα,των νοητικών λειτουργιών, χωρίςδιαταραχήτηςαντίληψηςκαι του επιπέδου συνείδησης ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΝΟΙΑΣ ΚΑΤA

Διαβάστε περισσότερα

Ανοϊκά σύνδρομα. ΑΝΔΡΙΤΣΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Γαστρεντερολόγος - Ηπατολόγος

Ανοϊκά σύνδρομα. ΑΝΔΡΙΤΣΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Γαστρεντερολόγος - Ηπατολόγος Ανοϊκά σύνδρομα ΑΝΔΡΙΤΣΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Γαστρεντερολόγος - Ηπατολόγος Απώλεια μνήμης Συμπτώματα Διαταραχές λόγου Δυσπραξία Εξωπυραμιδική συνδρομή Κατάθλιψη Ψευδαισθήσεις Ταραχή Κινητική ανησυχία Βίαιη

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακη διάγνωση Νευροεκφυλιστικων νοσημάτων. Χρυσούλα Νικολάου

Εργαστηριακη διάγνωση Νευροεκφυλιστικων νοσημάτων. Χρυσούλα Νικολάου Εργαστηριακη διάγνωση Νευροεκφυλιστικων νοσημάτων Χρυσούλα Νικολάου Νευροεκφυλιστικά Νοσήματα Νοσολογικές οντότητες, συχνά κληρονομικής αρχής, με προσβολή συγκεκριμένων ανατομικών δομών του Ν.Σ, (επηρεάζουν

Διαβάστε περισσότερα

Λιάπη Δέσποινα, Ψυχολόγος Dr Κουντή Φωτεινή, Νευροψυχολόγος Λυσίτσας Κωνσταντίνος, Νευρολόγος Alzheimer Hellas

Λιάπη Δέσποινα, Ψυχολόγος Dr Κουντή Φωτεινή, Νευροψυχολόγος Λυσίτσας Κωνσταντίνος, Νευρολόγος Alzheimer Hellas Λιάπη Δέσποινα, Ψυχολόγος Dr Κουντή Φωτεινή, Νευροψυχολόγος Λυσίτσας Κωνσταντίνος, Νευρολόγος Alzheimer Hellas Άντρας 53 ετών Εκπαίδευση: 12 χρόνια Αστυνομικός Εναισθησία Περιθάλπουσα σύζυγος Παιδιά: 2

Διαβάστε περισσότερα

Μετωποκροταφική Άνοια. Δρ. Δερμιτζάκης Μανώλης Νευρολόγος

Μετωποκροταφική Άνοια. Δρ. Δερμιτζάκης Μανώλης Νευρολόγος Μετωποκροταφική Άνοια Δρ. Δερμιτζάκης Μανώλης Νευρολόγος Δομή της παρουσίασης: Α. Pick, Νόσος Pick, Σωμάτια Pick Το πρόβλημα της ταξινόμησης: - μετωποκροταφική άνοια - γνωσιακή σημασιολογική άνοια - προϊούσα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ. Ευανθία Σούμπαση. Απαρτιωμένη Διδασκαλία

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ. Ευανθία Σούμπαση. Απαρτιωμένη Διδασκαλία Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ Ευανθία Σούμπαση Απαρτιωμένη Διδασκαλία ΠΕΔΙΟ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Η επιστήμη που ασχολείται με τον προσδιορισμό της λειτουργικής κατάστασης του εγκεφάλου

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΨΥΧΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΨΥΧΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΨΥΧΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Μαρία Σκώκου Απαρτιωμένη Διδασκαλία ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΨΥΧΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ DSM-IV: Ντελίριο, άνοια, αμνησιακές και άλλες γνωστικές και ψυχικές διαταραχές που οφείλονται σε σωματική νόσο

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος Alzheimer είναι μια εκφυλιστική νόσος που αργά και προοδευτικά καταστρέφει τα εγκεφαλικά κύτταρα. Δεν είναι λοιμώδη και μεταδοτική, αλλά

Η νόσος Alzheimer είναι μια εκφυλιστική νόσος που αργά και προοδευτικά καταστρέφει τα εγκεφαλικά κύτταρα. Δεν είναι λοιμώδη και μεταδοτική, αλλά Η νόσος Alzheimer είναι μια εκφυλιστική νόσος που αργά και προοδευτικά καταστρέφει τα εγκεφαλικά κύτταρα. Δεν είναι λοιμώδη και μεταδοτική, αλλά είναι η πιο κοινή αιτία άνοιας μια κατάσταση που επηρεάζει

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια ρ ZΩΗ ΚΑΤΣΑΡΟΥ Νευρολόγος ιευθύντρια ΕΣΥ Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια µορφή κατάθλιψης,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΙΕΣ Σωκράτης Γ. Παπαγεωργίου

ΑΝΟΙΕΣ Σωκράτης Γ. Παπαγεωργίου 1 ΑΝΟΙΕΣ Σωκράτης Γ. Παπαγεωργίου ΑΝΟΙΑ: Γενικά στοιχεία - Ορισμοί Ως άνοια (α + νούς) θεωρείται η παθολογική κατάσταση η οποία χαρακτηρίζεται από επίκτητη και σοβαρή έκπτωση των νοητικών λειτουργιών που

Διαβάστε περισσότερα

Απεικόνιση εγκεφάλου με διάχυση (diffusion imaging)

Απεικόνιση εγκεφάλου με διάχυση (diffusion imaging) ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΑΘΗΝΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΡΑΔΙΟΛΟΓΙΑΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Απεικόνιση εγκεφάλου με διάχυση (diffusion imaging) Βασικές αρχές και κλινικές

Διαβάστε περισσότερα

Ορισμός. Σύμφωνα με τον ορισμό που δίνει το ICD-10 (1997):

Ορισμός. Σύμφωνα με τον ορισμό που δίνει το ICD-10 (1997): Ορισμός Σύμφωνα με τον ορισμό που δίνει το ICD-10 (1997): «Η άνοια είναι ένα σύνδρομο που οφείλεται σε εγκεφαλική νόσο συνήθως εξελικτική ή χρόνια, στο οποίο διαπιστώνεται διαταραχή πολλών ανώτερων φλοιωδών

Διαβάστε περισσότερα

Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ

Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΟΙΚΟΓΕΝΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΣ ΠΥΡΕΤΟΣ 1.1 Τι είναι; Ο Οικογενής Μεσογειακός Πυρετός (ΟΜΠ) είναι ένα γενετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Καταγραφή ασθενών προσερχόµενων στο Τµήµα Επειγόντων Περιστατικών µε Αγγειακό Εγκεφαλικό Επεισόδιο σε νοσοκοµείο της Κεντρικής Ελλάδας

Καταγραφή ασθενών προσερχόµενων στο Τµήµα Επειγόντων Περιστατικών µε Αγγειακό Εγκεφαλικό Επεισόδιο σε νοσοκοµείο της Κεντρικής Ελλάδας Καταγραφή ασθενών προσερχόµενων στο Τµήµα Επειγόντων Περιστατικών µε Αγγειακό Εγκεφαλικό Επεισόδιο σε νοσοκοµείο της Κεντρικής Ελλάδας Χρουµπ- Παπαβάιου Α., Πλακιάς Σ., Δεληγιάννης Γ., Τσατίρης Κ., Μπράχος

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΟΣ CJ. Απώλεια νευρώνων, αύξηση του αριθµού των ινωδών αστροκυττάρων (αντιδραστική γλοίωση)

ΝΟΣΟΣ CJ. Απώλεια νευρώνων, αύξηση του αριθµού των ινωδών αστροκυττάρων (αντιδραστική γλοίωση) ΝΟΣΗΜΑΤΑ PRION Nόσοι από prion Χαρακτηριστικές, αλλά όχι πάντοτε παρούσες, είναι οι αµυλοειδείς πλάκες, υποστρόγγυλοι σχηµατισµοί µε τις χρωστικές ιδιότητες του αµυλοειδούς και ανοσοϊστοχηµική θετικότητα

Διαβάστε περισσότερα

To «πρόσωπο του γιγαντιαίου πάντα» και το. «πρόσωπο του μικροσκοπικού πάντα» στη νόσο του Wilson

To «πρόσωπο του γιγαντιαίου πάντα» και το. «πρόσωπο του μικροσκοπικού πάντα» στη νόσο του Wilson To «πρόσωπο του γιγαντιαίου πάντα» και το «πρόσωπο του μικροσκοπικού πάντα» στη νόσο του Wilson Ζήκου Αναστασία, Μούκα Βασιλική, Μούκα Γεωργία, Κώστα Παρασκευή, Ξύδης Βασίλειος, Αργυροπούλου Ι. Μαρία.

Διαβάστε περισσότερα

Η συμβολή των απεικονιστικών μεθόδων στη διάγνωση μαθησιακών και αναπτυξιακών διαταραχών. Φοιτήτρια: Νούσια Αναστασία

Η συμβολή των απεικονιστικών μεθόδων στη διάγνωση μαθησιακών και αναπτυξιακών διαταραχών. Φοιτήτρια: Νούσια Αναστασία Η συμβολή των απεικονιστικών μεθόδων στη διάγνωση μαθησιακών και αναπτυξιακών διαταραχών Φοιτήτρια: Νούσια Αναστασία Απεικονιστικές μέθοδοι Οι νευροαπεικονιστικές μέθοδοι εμπίπτουν σε δύο μεγάλες κατηγορίες:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑ. Δεύτερη Έκδοση TIMOTHY J FOWLER DM FRCP ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑ. Δεύτερη Έκδοση TIMOTHY J FOWLER DM FRCP ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑ Δεύτερη Έκδοση C DAVID MARSDEN FRS DSC FRCP FRCPsych TIMOTHY J FOWLER DM FRCP ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΣΧΑΛΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΜΑΡΑΖΙΩΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΟΠΟΥΛΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΠΟΛΥΧΡΟΝΟΠΟΥΛΟΣ ΕΛΙΣΑΒΕΤ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΝΟΣΟΣ ALZHEIMER σήμερα

Η ΝΟΣΟΣ ALZHEIMER σήμερα ΤΗΛΕΦΩΝΟ: 210 317160-3 Το παρόν τεύχος επιμελήθηκε η επιστημονική ομάδα της ΚΛΙΜΑΚΑ Σύνταξη Αρχειοθέτηση Αφρ. Στελούδη ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Η νοσος 1 Alzheimer σήμερα Αρχικά στάδια 2 της νόσου Οφέλη από την 3 έγκαιρη

Διαβάστε περισσότερα

H νόσος Αλτσχάιμερ. Για να τη θεραπεύσουμε, δεν υπάρχει φάρμακο. Μόνο πολλή αγάπη... Κοινωνική Οργάνωση

H νόσος Αλτσχάιμερ. Για να τη θεραπεύσουμε, δεν υπάρχει φάρμακο. Μόνο πολλή αγάπη... Κοινωνική Οργάνωση H νόσος Αλτσχάιμερ Για να τη θεραπεύσουμε, δεν υπάρχει φάρμακο. Μόνο πολλή αγάπη... Κοινωνική Οργάνωση Τι είναι η νόσος του Αλτσχάιμερ; Η νόσος του Αλτσχάιμερ είναι μια εκφυλιστική νόσος, η οποία αργά

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων

Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων Φ.Ν. Σκοπούλη Καθηγήτρια τον Χαροκόπειου Πανεπιστημίου Αθηνών συστηματικός ερυθηματώδης λύκος θεωρείται η κορωνίδα των αυτοάνοσων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ (με βάση το παράθεμα σελ.157 του σχολικού βιβλίου) Η νόσος Alzheimer

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ (με βάση το παράθεμα σελ.157 του σχολικού βιβλίου) Η νόσος Alzheimer ΕΠΩΝΥΜΟ: Κ. ΟΝΟΜΑ: ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΑΞΗ-ΤΜΗΜΑ: Α 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 26/3/2014 ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ (με βάση το παράθεμα σελ.157 του σχολικού βιβλίου) Η νόσος Alzheimer Η νόσος Alzheimer είναι η πιο συχνή μορφή άνοιας,

Διαβάστε περισσότερα

διαταραχές και δυσκολία στη βάδιση άνοια επιδείνωση του ελέγχου της διούρησης- ακράτεια ούρων

διαταραχές και δυσκολία στη βάδιση άνοια επιδείνωση του ελέγχου της διούρησης- ακράτεια ούρων ΥΔΡΟΚΕΦΑΛΟΣ Το εγκεφαλονωτιαίο υγρό (ΕΝΥ) είναι ένα υγρό το οποίο περιβάλλει τον εγκέφαλο και το νωτιαίο μυελό και είναι υπεύθυνο για την προστασία και τη θρέψη τους. Ο υδροκέφαλος είναι μια παθολογική

Διαβάστε περισσότερα

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας.

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος Η κλινική εικόνα της πάθησης περιλαμβάνει την παρουσια γενικων συμπτωματων

Διαβάστε περισσότερα

Βασικοί άξονες του Εθνικού Σχεδίου Δράσης για την Άνοια νόσο Alzheimer

Βασικοί άξονες του Εθνικού Σχεδίου Δράσης για την Άνοια νόσο Alzheimer Βασικοί άξονες του Εθνικού Σχεδίου Δράσης για την Άνοια νόσο Alzheimer Παρασκευή Σακκά Νευρολόγος Ψυχίατρος Πρόεδρος Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών Διευθύντρια Τμήματος Νευροεκφυλιστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΙΝΘΗΡΟΓΡΑΦΗΜΑ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ - ΚΝΣ Στοιχεία Ανατομίας Φυσιολογίας

ΣΠΙΝΘΗΡΟΓΡΑΦΗΜΑ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ - ΚΝΣ Στοιχεία Ανατομίας Φυσιολογίας Εργαστήριο Πυρηνικής Ιατρικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Θεσσαλίας ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 2014-2015 Σπινθηρογραφική Απεικόνιση Εγκεφάλου - ΚΝΣ Παναγιώτης Αν. Γεωργούλιας Αν. Καθηγητής Πυρηνικής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΟΥ ΙΛΙΓΓΟΥ ΣΤΗΝ ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΟΥ ΙΛΙΓΓΟΥ ΣΤΗΝ ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑ ΣΤΗΝ ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ Νευρολογική Κλινική Γενικού Νοσοκομείου «Πολυκλινική», Αθήνα. Εισαγωγή Ο ίλιγγος, ένα συνηθέστατο αίτιο προσέλευσης ασθενών στο ιατρείο της εφημερίας, συχνά υποκρύπτει επείγουσες καταστάσεις

Διαβάστε περισσότερα

9 o Πανελλήνιο Συνέδριο Νόσου A lzheimer και Συγγενών Διαταραχών

9 o Πανελλήνιο Συνέδριο Νόσου A lzheimer και Συγγενών Διαταραχών Στρογγυλό Τραπέζι Σωματική άσκηση και Άνοια. Από τη Γενική Ιατρική και την κοινότητα στο νοσοκομείο και στις εξειδικευμένες υπηρεσίες: Παρέμβαση στην Ελλάδα του σήμερα 9 o Πανελλήνιο Συνέδριο Νόσου A lzheimer

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Βιολογίας Α' Λυκείου με θέμα: Μάριος Μ., Α'2. Νόσος του Πάρκινσον

Εργασία Βιολογίας Α' Λυκείου με θέμα: Μάριος Μ., Α'2. Νόσος του Πάρκινσον Εργασία Βιολογίας Α' Λυκείου με θέμα: Μάριος Μ., Α'2 Νόσος του Πάρκινσον Τρόπος αντιμετώπισης νόσου Πάρκινσον. Η νόσος του Πάρκινσον (Parkinson) είναι νευροεκφυλιστική ασθένεια της μέλαινας ουσίας με συχνότητα

Διαβάστε περισσότερα

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών.

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών. Όλες μαζί οι μορφές καρκίνου αποτελούν, παγκοσμίως τη δεύτερη αιτία θανάτου μετά από τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Τα κρούσματα συνεχώς αυξάνονται και σε πολλές αναπτυγμένες χώρες αποτελεί την πρώτη αιτία

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση

Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση 1 Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση Τα θεραπευτικά σχήματα τα οποία περιγράφονται παρακάτω είναι βασισμένα σε κλινικές μελέτες Φάσης ΙΙΙ και στις εγκρίσεις θεραπειών από τους Οργανισμό Φαρμάκων

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΟΣ ALZHEIMER. της Σταυρούλας Β. Α1

ΝΟΣΟΣ ALZHEIMER. της Σταυρούλας Β. Α1 ΝΟΣΟΣ ALZHEIMER της Σταυρούλας Β. Α1 Σε αυτήν την εργασία θα μελετήσουμε τη νόσο του Alzheimer απαντώντας στα παρακάτω ερωτήματα: Τι είναι η νόσος του Alzheimer;...3 Ποια είναι τα αίτια εμφάνισής της;...6

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΑ ΠΑΡΑΝΕΟΠΛΑΣΜΑΤΙΚΑ ΣΥΝΔΡΟΜΑ. Σ. ΜΠΟΣΤΑΝΤΖΟΠΟΥΛΟΥ Καθηγήτρια Νευρολογίας ΑΠΘ

ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΑ ΠΑΡΑΝΕΟΠΛΑΣΜΑΤΙΚΑ ΣΥΝΔΡΟΜΑ. Σ. ΜΠΟΣΤΑΝΤΖΟΠΟΥΛΟΥ Καθηγήτρια Νευρολογίας ΑΠΘ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΑ ΠΑΡΑΝΕΟΠΛΑΣΜΑΤΙΚΑ ΣΥΝΔΡΟΜΑ Σ. ΜΠΟΣΤΑΝΤΖΟΠΟΥΛΟΥ Καθηγήτρια Νευρολογίας ΑΠΘ ΠΑΡΑΝΕΟΠΛΑΣΜΑΤΙΚΑ ΣΥΝΔΡΟΜΑ ΠΑΡΑΝΕΟΠΛΑΣΜΑΤΙΚΑ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΑ ΣΥΝΔΡΟΜΑ ΜΗ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΑ ΠΑΡΑΝΕΟΠΛΑΣΜΑ -ΤΙΚΑ ΣΥΝΔΡΟΜΑ ΜΗ ΜΕΤΑΣΤΑΤΙΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Με ποια συμπτώματα μπορεί να εκδηλώνεται η κοιλιοκάκη;

Με ποια συμπτώματα μπορεί να εκδηλώνεται η κοιλιοκάκη; ΚΟΙΛΙΟΚΑΚΗ Σαββίδου Αβρόρα Η κοιλιοκάκη είναι η δυσανεξία (κάτι που ο οργανισμός δεν ανέχεται) στη γλουτένη, πρωτεΐνη που υπάρχει στο σιτάρι, το κριθάρι, τη βρώμη και τη σίκαλη. Η αντίδραση του οργανισμού

Διαβάστε περισσότερα

Στη δυστονία έχουμε ακούσια σύσπαση μυών

Στη δυστονία έχουμε ακούσια σύσπαση μυών Δυστονία Δυστονία Στη δυστονία έχουμε ακούσια σύσπαση μυών προκαλώντας ανεξέλεγκτες επαναλαμβανόμενες ή στροφικές κινήσεις του προσβεβλημένου τμήματος του σώματος. Τα συμπτώματα μπορεί να είναι ήπια ή

Διαβάστε περισσότερα

Ιουλία Γ. Αλεξίου Λογοθεραπεύτρια

Ιουλία Γ. Αλεξίου Λογοθεραπεύτρια ΗΠΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ EFA 4 ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΗΠΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ Ιουλία Γ. Αλεξίου Λογοθεραπεύτρια ioulalex27@yahoo.gr «ΤΩΡΑ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΞΕΧΝΑΩ ΠΟΛΥ» Είναι μια φράση

Διαβάστε περισσότερα

Τεύχος 6 ο - Άρθρο 2 α

Τεύχος 6 ο - Άρθρο 2 α Τεύχος 6 ο - Άρθρο 2 α ΚΑΘΟΔΗΓΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ΓΙΑ ΤΗ ΓΗΡΑΝΣΗ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΝΟΣΟΥ ALZHEIMER ΓΙΑ ΝΑ ΕΚΣΥΓΧΡΟΝΙΣΘΟΥΝ ΤΑ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΝΟΣΟ ALZHEIMER Μετάφραση:

Διαβάστε περισσότερα

που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα υγειές σύστημα με ισχυρά οστά είναι απαραίτητο για την γενική υγεία και ποιότητα ζωής.

που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα υγειές σύστημα με ισχυρά οστά είναι απαραίτητο για την γενική υγεία και ποιότητα ζωής. ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΙΤΛΟΣ : ΟΙ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΑ ΑΙΤΙΑ ΠΟΥ ΤΙΣ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ! Εισαγωγή : Τα οστά είναι το σπίτι για να μείνουμε, είναι η στέγη που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα

Διαβάστε περισσότερα

διοτι ολος ο νομος εις εναν λογο συμπληρουται εις τον θελεις αγαπα τον πλησιον σου ως σεαυτον Γαλάτας, κεφ. Ε, εδ. 14

διοτι ολος ο νομος εις εναν λογο συμπληρουται εις τον θελεις αγαπα τον πλησιον σου ως σεαυτον Γαλάτας, κεφ. Ε, εδ. 14 διοτι ολος ο νομος εις εναν λογο συμπληρουται εις τον θελεις αγαπα τον πλησιον σου ως σεαυτον Γαλάτας, κεφ. Ε, εδ. 14 το όραμα φιλοδοξούμε σε ένα κόσμο που η ανθρωπότητα πλήγεται καθημερινά από ασθένειες,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ.

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. Η στυτική δυσλειτουργία είναι ένα από τα συχνότερα νοσήματα των ανδρών στην σημερινή εποχή.σε νεαρότερες ηλικίες το 30% οφείλεται σε οργανικές αιτίες και το 70 % σε ψυχολογικά αίτια

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΝΑΙΚΑ ΜΕ ΕΜΜΕΝΟΥΣΑ ΚΕΦΑΛΑΛΓΙΑ. Βίγλας Βασίλειος Παθολόγος-Εξειδικευόμενος λοιμωξιολογίας Μ.Ε.Λ. ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΥ

ΓΥΝΑΙΚΑ ΜΕ ΕΜΜΕΝΟΥΣΑ ΚΕΦΑΛΑΛΓΙΑ. Βίγλας Βασίλειος Παθολόγος-Εξειδικευόμενος λοιμωξιολογίας Μ.Ε.Λ. ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΥ ΓΥΝΑΙΚΑ ΜΕ ΕΜΜΕΝΟΥΣΑ ΚΕΦΑΛΑΛΓΙΑ Βίγλας Βασίλειος Παθολόγος-Εξειδικευόμενος λοιμωξιολογίας Μ.Ε.Λ. ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ Θήλυ ασθενής 44 ετών Γεωργιανής καταγωγής, με παραμονή 20 ετών στην Ελλάδα

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο της συνείδησης

Επίπεδο της συνείδησης Καθηγητής ρ. Λάζαρος Ι. Τσούσκας ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ Θεσσαλονίκη 2003: 20-25 Επίπεδο της συνείδησης Η µερική ή ολική απώλεια της συνείδησης του πάσχοντος είναι µια σοβαρή κατάσταση, κατά την οποία διαταράσσεται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ

ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΜΙΑ ΒΡΑΔΙΑ ΣΤΑ ΕΠΕΙΓΟΝΤΑ... «Ήταν μια χαρά μέχρι πριν από 1 ώρα» σας λέει με αγωνία η κόρη του 68χρονου που έχει έρθει στα επείγοντα όπου εργάζεστε.

Διαβάστε περισσότερα

Νευροχειρουργική θεραπεία της νόσου Alzheimer. Σάββας Γρηγοριάδης, MD, PhD, FICS Επ. Καθ. Νευροχειροργικής B Nευροχειρουργική Κλινική Α.Π.Θ.

Νευροχειρουργική θεραπεία της νόσου Alzheimer. Σάββας Γρηγοριάδης, MD, PhD, FICS Επ. Καθ. Νευροχειροργικής B Nευροχειρουργική Κλινική Α.Π.Θ. Νευροχειρουργική θεραπεία της νόσου Alzheimer Σάββας Γρηγοριάδης, MD, PhD, FICS Επ. Καθ. Νευροχειροργικής B Nευροχειρουργική Κλινική Α.Π.Θ. O κλασικός ρόλος της Νευροχειρουργικής είναι η διόρθωση δομικών

Διαβάστε περισσότερα

Αγωγιάτου Χριστίνα, Ψυχολόγος, Α.Π.Θ. Ελληνική Εταιρεία Νόσου Alzheimer

Αγωγιάτου Χριστίνα, Ψυχολόγος, Α.Π.Θ. Ελληνική Εταιρεία Νόσου Alzheimer Αγωγιάτου Χριστίνα, Ψυχολόγος, Α.Π.Θ. Ελληνική Εταιρεία Νόσου Alzheimer Νευροψυχολογία Η νευροψυχολογία είναι η επιστήμη που μελετά τη δομή και τη λειτουργία του εγκεφάλου και τη σχέση του με τη συμπεριφορά

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΗΜΑΤΑ PRION ΣΠΟΓΓΩ ΕΙΣ ΕΓΚΕΦΑΛΟΠΑΘΕΙΕΣ

ΝΟΣΗΜΑΤΑ PRION ΣΠΟΓΓΩ ΕΙΣ ΕΓΚΕΦΑΛΟΠΑΘΕΙΕΣ ΝΟΣΗΜΑΤΑ PRION ΣΠΟΓΓΩ ΕΙΣ ΕΓΚΕΦΑΛΟΠΑΘΕΙΕΣ Εργαστήριο Παθολογικής Ανατοµικής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστηµίου Αθηνών ιευθυντής: Καθηγητής Ε.Σ.ΠΑΤΣΟΥΡΗΣ Τα νοσήµατα prion (σπογγώδεις εγκεφαλοπάθειες) απαρτίζουν

Διαβάστε περισσότερα

Γνωριμία με τα αυτοάνοσα ρευματικά νοσήματα

Γνωριμία με τα αυτοάνοσα ρευματικά νοσήματα Γνωριμία με τα αυτοάνοσα ρευματικά νοσήματα Αντώνης Φανουριάκης Μονάδα Ρευματολογίας και Κλινικής Ανοσολογίας Δ Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο «Αττικόν» Αθήνα, 01/02/2016

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες Οδηγίες Ελλήνων Εμπειρογνωμόνων για τη φαρμακευτική αντιμετώπιση των Ανοιών. Αντώνιος Πολίτης, Αντώνιος Μούγιας, Ευερίνα Κατιρτζόγλου

Κατευθυντήριες Οδηγίες Ελλήνων Εμπειρογνωμόνων για τη φαρμακευτική αντιμετώπιση των Ανοιών. Αντώνιος Πολίτης, Αντώνιος Μούγιας, Ευερίνα Κατιρτζόγλου Κατευθυντήριες Οδηγίες Ελλήνων Εμπειρογνωμόνων για τη φαρμακευτική αντιμετώπιση των Ανοιών Αντώνιος Πολίτης, Αντώνιος Μούγιας, Ευερίνα Κατιρτζόγλου Πρόγραμμα ΨΥΧΟΔΙΑΒΑΣΗ Ανάπτυξη Κατευθυντήριων Οδηγιών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. «Λογοθεραπευτική παρέμβαση στο πλαίσιο του συνδρόμου της Οζώδους Σκλήρυνσης»

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. «Λογοθεραπευτική παρέμβαση στο πλαίσιο του συνδρόμου της Οζώδους Σκλήρυνσης» ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Λογοθεραπευτική παρέμβαση στο πλαίσιο του συνδρόμου της Οζώδους Σκλήρυνσης» Εκπόνηση : Χατζή Κατερίνα ΑΜ:11625 Επιβλέπουσα

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση Η-11: Δύσπνοια ταχυκαρδία οιδήματα κυάνωση. Δημήτρης Φαρμάκης Καρδιολόγος Α Παθολογική Κλινική ΕΚΠΑ

Άσκηση Η-11: Δύσπνοια ταχυκαρδία οιδήματα κυάνωση. Δημήτρης Φαρμάκης Καρδιολόγος Α Παθολογική Κλινική ΕΚΠΑ Άσκηση Η-11: Δύσπνοια ταχυκαρδία οιδήματα κυάνωση Δημήτρης Φαρμάκης Καρδιολόγος Α Παθολογική Κλινική ΕΚΠΑ Βασικά συμπτώματα καρδιαγγειακού Προκάρδιο άλγος Δύσπνοια Αίσθημα παλμών Συγκοπή Οίδημα Καταβολή,

Διαβάστε περισσότερα

ΣKΛΗΡΥΝΣΗ ΚΑΤΑ ΠΛΑΚΑΣ

ΣKΛΗΡΥΝΣΗ ΚΑΤΑ ΠΛΑΚΑΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΣKΛΗΡΥΝΣΗ ΚΑΤΑ ΠΛΑΚΑΣ Ενότητα 2 Διάγνωση & Διαφορική διάγνωση της ΣΚΠ Λευκοδυστροφίες Ευφροσύνη Σ. Κουτσουράκη (Επικ. Καθηγήτρια) ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ψυχιατρική Φίλιππος Γουρζής

Εισαγωγή στην Ψυχιατρική Φίλιππος Γουρζής Εισαγωγή στην Ψυχιατρική Φίλιππος Γουρζής Απαρτιωμένη Διδασκαλία Εισαγωγή στην Ψυχιατρική 21 ος αιώνας μεγάλη πρόοδος των συναφών επιστημών: Νευροεπιστήμες, Ψυχολογία, Κοινωνιολογία Προηγήθηκε περίοδος

Διαβάστε περισσότερα

Το θωρακικό άλγος, όχι σπάνιο

Το θωρακικό άλγος, όχι σπάνιο Προσέγγιση του παιδιού με θωρακικό άλγος Steven M. Selbst, MD Pediatr Clin N Am 57 (2010) 1221 1234 Παρουσίαση : Νίκος Α. Καρανταγλής Επιστημονικός Συνεργάτης Γ ΠΔ Α.Π.Θ. 10/01/2011 www.pd3.gr Το θωρακικό

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 2013-2014 ΚΑΛΛΟΥ ΣΤΥΛΙΑΝΗ ΑΝΤΩΝΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΡΑΡΚΙΝSON ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΑ ΑLZHEIMER ΕΠΙΛΗΨΙΑ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ ΚΑΤΑ ΠΛΑΚΑΣ GUILLIAN BARRE ΕΓΚΕΦΑΛΙΤΙΔΑ ΝΩΤΙΑΙΑ ΜΥΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Χ. Μ. ΜουτσόπουΛος Αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών α ρευματικά νοσήματα είναι ασθένειες που προσβάλλουν

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Κώστας Νικολάου ψυχίατρος Παρουσίαση βασισμένη στο: BPSD Educational Pack, International Psychogeriatric Association (IPA) 2002 Τα Συμπεριφορικά και Ψυχολογικά συμπτώματα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Η κεντρική υπνική άπνοια (central sleep apnea - CSA) συναντάται σε ποσοστό 5-10% όλων των ασθενών με διαταραχή της αναπνοής στον ύπνο (sleep-disordered breathing

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΟΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ EFA-4

ΝΕΑ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΟΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ EFA-4 ΝΕΑ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΟΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ EFA-4 Σοφία Γ. Ερκοτίδου MSc Λογοθεραπεύτρια s.erkotidou@hotmail.com ΛΟΓΟΣ Ο λόγος είναι το κύριο χαρακτηριστικό και η δύναμη

Διαβάστε περισσότερα

Oι νευροπαθολογικές αλλοιώσεις στις άνοιες και η εκτίµησή τους. Γεώργιος Καρκαβέλας Καθηγητής Παθολογικής Ανατοµικής Ιατρική Σχολή ΑΠΘ

Oι νευροπαθολογικές αλλοιώσεις στις άνοιες και η εκτίµησή τους. Γεώργιος Καρκαβέλας Καθηγητής Παθολογικής Ανατοµικής Ιατρική Σχολή ΑΠΘ Oι νευροπαθολογικές αλλοιώσεις στις άνοιες και η εκτίµησή τους Γεώργιος Καρκαβέλας Καθηγητής Παθολογικής Ανατοµικής Ιατρική Σχολή ΑΠΘ Aνοια ακριβής συχνότητα επιπολασµός των διαφόρων τύπων άνοιας???? διάγνωση

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Εισαγωγή Η πρόληψη των επεισοδίων οξείας απόρριψης και η μακροχρόνια διατήρηση του νεφρικού μοσχεύματος αποτελούν

Διαβάστε περισσότερα

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Διαβήτης. Ακούμε καθημερίνα γύρω μας πως εκατομμύρια άνθρωποι στον κόσμο πάσχουν από διαβήτη ή παχυσαρκία. Όμως, τι πραγματικά είναι αυτό; Τι ειναι ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Συνοπτική παρουσίαση διδακτέας ύλης Εισαγωγικές γνώσεις Επανάληψη θεμελιωδών γνώσεων ανατομίας και ιστολογίας ΚΝΣ - Νευρώνες (μορφολογία, λειτουργία, βασικές ιστοπαθολογικές

Διαβάστε περισσότερα

Κλινική εξέταση. Πλήρης κλινική εξέταση Πολλά περιστατικά δεν είναι νευρολογικά

Κλινική εξέταση. Πλήρης κλινική εξέταση Πολλά περιστατικά δεν είναι νευρολογικά ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΝΕΥΡΙΚΟΥ Έκταση και σημασία Στα μικρά μηρυκαστικά πολύ συχνές Για 2005 το 50 % στην κλινική Ιάσιμες και μη ιάσιμες Χρόνιες εγκεφαλoπάθειες - εγκεφαλίτιδες Ζωοανθρωπονόσοι Ιστορικό α) Είδος, ηλικία,

Διαβάστε περισσότερα

Καθορίζει η νευρολογική κατάσταση μετά την ΚΑΡΠΑ την έκβαση του θύματος της ανακοπής;

Καθορίζει η νευρολογική κατάσταση μετά την ΚΑΡΠΑ την έκβαση του θύματος της ανακοπής; Καθορίζει η νευρολογική κατάσταση μετά την ΚΑΡΠΑ την έκβαση του θύματος της ανακοπής; Δήμητρα Κοντογιάννη Καρδιολόγος-Εντατικολόγος Επιμελήτρια Α Γενικό Νοσοκομείο Δυτικής Αττικής Εισαγωγή 80% ανακοπών

Διαβάστε περισσότερα

Η βακτηριακήμηνιγγίτιςπαρά την ύπαρξη αποτελεσματικής αντιμικροβιακήςθεραπείας εξακολουθεί να είναι παράγων επιμένουσας

Η βακτηριακήμηνιγγίτιςπαρά την ύπαρξη αποτελεσματικής αντιμικροβιακήςθεραπείας εξακολουθεί να είναι παράγων επιμένουσας ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ ΒΑΚΤΗΡΙΔΙΑΚΗΣ ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΟΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ Η βακτηριακήμηνιγγίτιςπαρά την ύπαρξη αποτελεσματικής αντιμικροβιακήςθεραπείας εξακολουθεί να είναι παράγων επιμένουσας νοσηρότητας και θνητότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΓΗΡΙΑΤΡΙΚΗ Φίλιππος Γουρζής

ΨΥΧΟΓΗΡΙΑΤΡΙΚΗ Φίλιππος Γουρζής ΨΥΧΟΓΗΡΙΑΤΡΙΚΗ Φίλιππος Γουρζής Απαρτιωμένη Διδασκαλία ΨΥΧΟΓΗΡΙΑΤΡΙΚΗ Κλάδος της ψυχιατρικής που ασχολείται με την προαγωγή της ψυχικής υγείας των ηλικιωμένων την πρόληψη τη διάγνωση των ψυχικών διαταραχών

Διαβάστε περισσότερα

Κληρονοµικά νοσήµατα και καταστάσεις που οφείλονται σε γονιδιακές µεταλλάξεις

Κληρονοµικά νοσήµατα και καταστάσεις που οφείλονται σε γονιδιακές µεταλλάξεις Κληρονοµικά νοσήµατα και καταστάσεις που οφείλονται σε γονιδιακές µεταλλάξεις ΤΡΟΠΟΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΗΣΗΣ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΩΝ ΝΟΣΩΝ ΑΥΤΟΣΩΜΙΚΗ ΕΠΙΚΡΑΤΗΣ ΑΥΤΟΣΩΜΙΚΗ ΥΠΟΛΕΙΠΟΜΕΝΗ ΦΥΛΟΣΥΝ ΕΤΗ ΥΠΟΛΕΙΠΟΜΕΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

Πού οφείλεται η νόσος και ποιοι παράγοντες την πυροδοτούν:

Πού οφείλεται η νόσος και ποιοι παράγοντες την πυροδοτούν: 1 Τι είναι η Κίρρωση του Ήπατος: Η κίρρωση του ήπατος είναι μία χρόνια πάθηση του ήπατος κατά την οποία παρατηρείται καταστροφή του ιστού του ήπατος και αλλαγή της αρχιτεκτονικής του, γεγονός που οδηγεί

Διαβάστε περισσότερα

Η ζωη µου. µε την ψωριαση. Eνημερωτικό φυλλάδιο για τη νόσο της ψωρίασης

Η ζωη µου. µε την ψωριαση. Eνημερωτικό φυλλάδιο για τη νόσο της ψωρίασης Πανελλήνιος Σύλλογος Ασθενών με Ψωρίαση και Ψωριασική Αρθρίτιδα Αριστοτέλους 21, Θεσσαλονίκη, τηλ 21315 553 780, email:epidermia.greece@gmail.com www.epidermia.gr Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Δερματολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΙΙ ΓΑΤΣΙΑ ΕΥΦΡΟΣΥΝΗ ΔΗΜΗΤΡΑ ΜΙΙ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ

ΜΙΙΙ ΓΑΤΣΙΑ ΕΥΦΡΟΣΥΝΗ ΔΗΜΗΤΡΑ ΜΙΙ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΜIV ΜΗΛΙΩΝΗ ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΜΙΙΙ ΓΑΤΣΙΑ ΕΥΦΡΟΣΥΝΗ ΔΗΜΗΤΡΑ ΜΙΙ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Παγκόσμια Ημέρα Alzheimer Η Παγκόσμια Ημέρα Αlzheimer γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 21 Σεπτεμβρίου. Σκοπόs: ευαισθητοποίηση της

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΚΑΙ ΑΛΛΑΓΗ ΤΟΥΣ ΜΕ ΤΗΝ ΗΛΙΚΙA

ΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΚΑΙ ΑΛΛΑΓΗ ΤΟΥΣ ΜΕ ΤΗΝ ΗΛΙΚΙA ΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΚΑΙ ΑΛΛΑΓΗ ΤΟΥΣ ΜΕ ΤΗΝ ΗΛΙΚΙA Γνωστικές λειτουργίες Γνωστική λειτουργία (cognition) είναι ο τρόπος με τον οποίο ένα άτομο αντιλαμβάνεται τον κόσμο και δρα μέσα σε αυτόν. Είναι το

Διαβάστε περισσότερα

Η διαγνωστική προσέγγιση των ανοιών

Η διαγνωστική προσέγγιση των ανοιών Η διαγνωστική προσέγγιση των ανοιών Νικόλαος Παπαναγιώτου Παθολόγος - Γηρίατρος Γηριατρικό - Γεροντολογικό Ιατρείο ΝΙΜΙΤΣ ην προσεχή εικοσαετία η Ελλάδα θα είναι η γηραιότερη χώρα της Ευρώπης. Η Ευρώπη

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα λόγια για τους καρκίνους, τη γενετική τους βάση και διερεύνηση

Λίγα λόγια για τους καρκίνους, τη γενετική τους βάση και διερεύνηση Λίγα λόγια για τους καρκίνους, τη γενετική τους βάση και διερεύνηση Ο καρκίνος είναι μια ιδιαίτερα ετερογενής νόσος, που προκύπτει από συσσώρευση μεταλλάξεων του DNA. Η αιτιολογία του καρκίνου είναι πολυπαραγοντική,

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη Πολλαπλή Σκλήρυνση. 1. βασισμένες σε μελέτες Φάσης ΙΙΙ 2. Εγκεκριμένες από ΕΜΕΑ και FDA

Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη Πολλαπλή Σκλήρυνση. 1. βασισμένες σε μελέτες Φάσης ΙΙΙ 2. Εγκεκριμένες από ΕΜΕΑ και FDA Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη Πολλαπλή Σκλήρυνση 1. βασισμένες σε μελέτες Φάσης ΙΙΙ 2. Εγκεκριμένες από ΕΜΕΑ και FDA Αντώνης Ρόμπος Αναπληρωτής Καθηγητής Νευρολογίας Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη πολλαπλή

Διαβάστε περισσότερα

Εντοπίζεται συνήθως τυχαία διότι δεν εκδηλώνεται με πόνο. Εξαίρεση αποτελούν κάποιες πολύ σπάνιες προχωρημένες περιπτώσεις.

Εντοπίζεται συνήθως τυχαία διότι δεν εκδηλώνεται με πόνο. Εξαίρεση αποτελούν κάποιες πολύ σπάνιες προχωρημένες περιπτώσεις. 8SELIDO ENTIPO AGALIAZO.indd 1 Εισαγωγή Το έντυπο που κρατάτε στα χέρια σας έχει γραφτεί για να ρίξει φως στα σημαντικά σημεία για τον καρκίνου του θυρεοειδούς ο οποίος αποτελεί έναν από τους πιο σπάνιους

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Ευθυμία Πετράτου, Ειδική Παθολόγος, Υπεύθυνη Ιατρείου Διαταραχής Λιπιδίων, Ιατρικού Π. Φαλήρου

Γράφει: Ευθυμία Πετράτου, Ειδική Παθολόγος, Υπεύθυνη Ιατρείου Διαταραχής Λιπιδίων, Ιατρικού Π. Φαλήρου Γράφει: Ευθυμία Πετράτου, Ειδική Παθολόγος, Υπεύθυνη Ιατρείου Διαταραχής Λιπιδίων, Ιατρικού Π. Φαλήρου Οι δυσλιπιδαιμίες είναι παθολογικές καταστάσεις με διαταραχές των λιπιδίων του αίματος ποσοτικές αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Καρκίνος Παγκρέατος: πρόγνωση Κακή πρόγνωση Συνολική πενταετής επιβίωση 6%.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ Οι όζοι του θυρεοειδούς είναι συχνοί και αποτελούν το συχνότερο ενδοκρινολογικό πρόβλημα σε πολλές χώρες. Οι πιθανότητες ότι κάποιος θα ανακαλύψει έναν τουλάχιστον όζο θυρεοειδούς είναι 1 στις 10 ενώ σε

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές Μνήμης, Νόησης και Συμπεριφοράς. Σωκράτης Γ. Παπαγεωργίου Επ. Καθ. Νευρολογίας ΕΚΠΑ

Διαταραχές Μνήμης, Νόησης και Συμπεριφοράς. Σωκράτης Γ. Παπαγεωργίου Επ. Καθ. Νευρολογίας ΕΚΠΑ Διαταραχές Μνήμης, Νόησης και Συμπεριφοράς Σωκράτης Γ. Παπαγεωργίου Επ. Καθ. Νευρολογίας ΕΚΠΑ Δυσαρθρία ΟΜΙΛΙΑ Φλοιός Υποφλοιικοί σχηματισμοί (βασικά γάγγλια, νευρωνικά δίκτυα) Νεύρα, μύες Δυσαρθρία- βλάβες:

Διαβάστε περισσότερα

Αγγειακή άνοια. Σταματία Ρηγοπούλου Νευρολόγος. B Νοσοκομείο ΙΚΑ-Θεσ/νίκη

Αγγειακή άνοια. Σταματία Ρηγοπούλου Νευρολόγος. B Νοσοκομείο ΙΚΑ-Θεσ/νίκη Αγγειακή άνοια Σταματία Ρηγοπούλου Νευρολόγος B Νοσοκομείο ΙΚΑ-Θεσ/νίκη Τι είναι αγγειακή άνοια; Η αγγειακή άνοια θεωρείται η κατάσταση που χαρακτηρίζεται από σοβαρή γνωστική απώλεια λόγω: αγγειακής εγκεφαλικής

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΗΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ

ΝΟΗΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ ΝΟΗΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ Δ Ε Σ Π Ο Ι Ν Α Χ Α ΡΑ Λ Α Μ Π ΟΥ Σ ΛΟ Γ Ο Π ΕΔΙΚΟ Σ Ε Π Ι Σ Τ Η Μ Ο Ν Ι Κ H Σ Υ Ν Ε Ρ Γ ΑΤ Η Σ Ν Ε Υ Ρ ΟΛΟ Γ Ι Κ Η Σ Κ Λ Ι Ν Ι Κ Η Σ Ν ΑΥ Τ Ι ΚΟΥ Ν Ο Σ Ο ΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΝΤΙΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΑΚΑ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ

ΤΑ ΑΝΤΙΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΑΚΑ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ ΤΑ ΑΝΤΙΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΑΚΑ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ Βιβλιογραφική ενημέρωση Γεωργακόπουλος Παναγιώτης Ειδικευόμενος Παθολογίας Παθολογική Κλινική Γ.Ν.Α. ΚΑΤ Ως ΑΕΕ ορίζεται σύµφωνα µε τον Παγκόσµιο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΊΜΗ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΕΠΙΚΕΙΜΕΝΗΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΚΑΙ ΤΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΕΠΕΙΓΟΥΣΑΣ ΑΠΟΚΡΙΣΗΣ

ΠΡΩΊΜΗ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΕΠΙΚΕΙΜΕΝΗΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΚΑΙ ΤΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΕΠΕΙΓΟΥΣΑΣ ΑΠΟΚΡΙΣΗΣ ΠΡΩΊΜΗ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΕΠΙΚΕΙΜΕΝΗΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΚΑΙ ΤΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΕΠΕΙΓΟΥΣΑΣ ΑΠΟΚΡΙΣΗΣ ΜΑΥΡΟΓΙΑΝΝΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ,MSc ΜΟΝΑΔΑ ΕΜΦΡΑΓΜΑΤΩΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΕΙΟ Γ.Ν.Ν.ΙΩΝΙΑΣ Επιδημιολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Παθολόγος Αξιολόγηση βαρύτητας περιστατικού - Από την βαρύτητα των κλινικών σημείων (αναπνευστική συχνότητα >35, ταχυκαρδία,

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση περιστατικού

Παρουσίαση περιστατικού Παρουσίαση περιστατικού 1 Τζήμου Μαρία, Ειδικευόμενη Παθολογίας Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Καθηγητής: Αστέριος Καραγιάννης Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Παρουσίαση περιστατικού 2 Ασθενής,

Διαβάστε περισσότερα

Συννοσηρότητα στον Αυτισμό Αυτισμός και Επιληψία. Δρ Πάολα Νικολαίδου Παιδονευρολόγος - Επιληπτιολόγος

Συννοσηρότητα στον Αυτισμό Αυτισμός και Επιληψία. Δρ Πάολα Νικολαίδου Παιδονευρολόγος - Επιληπτιολόγος Συννοσηρότητα στον Αυτισμό Αυτισμός και Επιληψία Δρ Πάολα Νικολαίδου Παιδονευρολόγος - Επιληπτιολόγος Ο αυτισμός είναι μια νευροαναπτυξιακή διαταραχή, στο πλαίσιο της οποίας η γνωσιακή δυσλειτουργία είναι

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά. Τί είναι ο κληρονομικός καρκίνος; κληρονομικός και σποραδικός καρκίνος. Κληρονομικός καρκίνος - Site Ε.Ο.Π.Ε. - Μ.Σ.

Γενικά. Τί είναι ο κληρονομικός καρκίνος; κληρονομικός και σποραδικός καρκίνος. Κληρονομικός καρκίνος - Site Ε.Ο.Π.Ε. - Μ.Σ. 1 Γενικά Ο καρκίνος προκαλείται από αλλαγές στα υλικά του σώματος μας που ονομάζονται «γονίδια». Πρόκειται για τις μονάδες πληροφοριών σε κάθε κύτταρο του σώματός μας. Τα γονίδια υπαγορεύουν στπν οργανισμό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΝΕΥΡΟΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑΣ

ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΝΕΥΡΟΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑΣ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΝΕΥΡΟΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑΣ Το Εργαστήριο Ιατρικής Απεικόνισης του Τμήματος Ιατρικής του Πανεπιστημίου Κρήτης και η Ακτινολογική Εταιρεία Κρήτης διοργανώνουν Επιστημονική Διημερίδα με θέμα: «Σύγχρονη Απεικόνιση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Αθήνα 8 Μαρτίου 2011 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Ένας στους δυο θανάτους, ασθενών με Χρόνια Νεφρική Νόσο, οφείλεται σε καρδιαγγειακό επεισόδιο και όχι στη νόσο αυτή καθ αυτή!!! Αυτό ανέφερε

Διαβάστε περισσότερα

Αυτοάνοσα νοσήματα. Χ.Μ. Μουτσόπουλος

Αυτοάνοσα νοσήματα. Χ.Μ. Μουτσόπουλος Αυτοάνοσα νοσήματα Χ.Μ. Μουτσόπουλος Καθηγητής Παθολογίας στην Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Η έγκαιρη αντιμετώπιση αποτελεί «κλειδί» για τον έλεγχο των αυτοάνοσων ασθενειών- της μεγάλης αυτής κατηγορίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΥΣΑ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ ΚΟΙΛΙΑΚΟ ΑΛΓΟΣ

ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΥΣΑ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ ΚΟΙΛΙΑΚΟ ΑΛΓΟΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΥΣΑ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ ΚΟΙΛΙΑΚΟ ΑΛΓΟΣ Η. Καπιτσίνης 1, Α. Σιαφάκας 2, Χ. Δοντάς 2, Γ. Μπομπότης 2, Λ. Ζιτιρίδου 2, Ι. Στυλιάδης 2 1. ΠΕΔΥ Μονάδα Υγείας Νεαπόλεως Θεσσαλονίκης ειδικός καρδιολόγος,

Διαβάστε περισσότερα

Η Νόσος Alzheimer σήμερα!

Η Νόσος Alzheimer σήμερα! Η Νόσος Alzheimer σήμερα! Δρ Παρασκευή Σακκά Νευρολόγος Ψυχίατρος Πρόεδρος Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών Διευθύντρια Τμήματος Νευροεκφυλιστικών Παθήσεων Εγκεφάλου - Ιατρείου Μνήμης

Διαβάστε περισσότερα

Ανάγνωση. Ικανότητα γρήγορης και αυτόματης αναγνώρισης λέξεων. Γνώση γραμμάτων και αντιστοιχίας γραμμάτων φθόγγων. Κατανόηση κειμένου

Ανάγνωση. Ικανότητα γρήγορης και αυτόματης αναγνώρισης λέξεων. Γνώση γραμμάτων και αντιστοιχίας γραμμάτων φθόγγων. Κατανόηση κειμένου Ανάγνωση Ικανότητα γρήγορης και αυτόματης αναγνώρισης λέξεων Γνώση γραμμάτων και αντιστοιχίας γραμμάτων φθόγγων Γνώση σημασίας λέξεων (λεξιλόγιο πρόσληψης) Κατανόηση κειμένου Οικειότητα με γραπτέςλέξειςκαι

Διαβάστε περισσότερα

Μηχανισμοί Μνήμης. Άνοιες: Κλινική Εικόνα και Μοριακοί Μηχανισμοί. Ζαγανάς Ιωάννης. Ιανουάριος 2011

Μηχανισμοί Μνήμης. Άνοιες: Κλινική Εικόνα και Μοριακοί Μηχανισμοί. Ζαγανάς Ιωάννης. Ιανουάριος 2011 Μηχανισμοί Μνήμης Άνοιες: Κλινική Εικόνα και Μοριακοί Μηχανισμοί Ζαγανάς Ιωάννης Ιανουάριος 2011 «Oι χαρές, οι απολαύσεις, το γέλιο και η ευχαρίστηση, αλλά και οι λύπες, ο πόνος, η μελαγχολία και ο θρήνος,

Διαβάστε περισσότερα

Οι σκοποί της Εταιρείας μας είναι επιστημονικοί και κοινωνικοί και αφορούν στην:

Οι σκοποί της Εταιρείας μας είναι επιστημονικοί και κοινωνικοί και αφορούν στην: Ο καρκίνος του μαστού αποτελεί τη συχνότερη νεοπλασματική νόσο που προσβάλλει τις γυναίκες, με αρνητικές επιπτώσεις όχι μόνο για την ίδια την ασθενή, αλλά και για το οικογενειακό και φιλικό της περιβάλλον.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ Η Νόσος Alzheimerή γεροντική άνοια είναι µια χρόνια νευροεκφυλιστικήασθένεια του Κεντρικού Νευρικού Συστήµατος, που χαρακτηρίζεται στην ήπια µορφή της από σταδιακή απώλεια της µνήµης και περιορισµό

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα