ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ Κική Νικηφορίδου

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ Κική Νικηφορίδου"

Transcript

1 ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ Κική Νικηφορίδου Όλες οι ζωντανές γλώσσες αλλάζουν συνεχώς. Η γλώσσα της κάθε γενιάς δεν είναι ποτέ ολόιδια µε τη γλώσσα της προηγούµενης ή της επόµενης και, αν και µεταξύ διαδοχικών γενεών οι διαφορές είναι µικρές και δεν διαταράσσουν την επικοινωνία, ύστερα από αιώνες ή χιλιετίες οι συσσωρευµένες αλλαγές προκαλούν ριζικές αλλαγές στο εκάστοτε γλωσσικό σύστηµα. Χαρακτηριστικό παράδειγµα η ελληνική όπου το µεγάλο διάστηµα που µεσολαβεί µεταξύ λ.χ. των οµηρικών επών και της νέας ελληνικής καθιστά αδύνατη (χωρίς διδασκαλία) την κατανόηση των αρχαίων κειµένων από τους σύγχρονους οµιλητές. Στα πλαίσια της ιστορικής γλωσσολογίας (δηλαδή του γλωσσολογικού κλάδου που µελετάει τη διαχρονική εξέλιξη των γλωσσών), ιδιαίτερα κατά τον 20ό αιώνα, έχει γίνει σαφές ότι χαρακτηρισµοί όπως «φθορά» και «πρόοδος» δεν αρµόζουν στην αλλαγή της γλώσσας. [1] εν υπάρχουν δηλαδή γλωσσικά κριτήρια βελτίωσης ή φθοράς των γλωσσών. Ενώ µπορούµε λ.χ. να παρατηρήσουµε ότι κάποιο τµήµα της προφοράς ή της γραµµατικής µιας γλώσσας αλλάζει προς µια απλούστερη ή αναλογικότερη (και µε αυτή την έννοια «καλύτερη») µορφή, παρόµοιες κρίσεις ακυρώνονται από το γεγονός ότι η ίδια αυτή γλώσσα σε άλλους τοµείς ή σε µεταγενέστερα στάδια µπορεί να παρουσιάσει πλήρη ανατροπή του αναλογικού µέρους της. Συναφής είναι και η αναµφισβήτητη πλέον διαπίστωση ότι η κατά περιόδους ιστορική κυριαρχία ορισµένων γλωσσών δεν οφείλεται στη γλωσσική τους ανωτερότητα αλλά καθαρά σε γεωπολιτικούς λόγους, όπως η κυριαρχία της αγγλικής στις µέρες µας και η κυριαρχία της ελληνιστικής κοινής στην αρχαιότητα. Η υιοθέτηση χρωµατισµένων, θετικών ή αρνητικών, κρίσεων για την πορεία των γλωσσικών αλλαγών προϋποθέτει µεταξύ άλλων ότι κάποιες γλώσσες (όπως αναφέραµε πριν) αλλά και γλωσσικές διάλεκτοι ή ποικιλίες, κάποια γλωσσικά ύφη είναι καλύτερα ή ανώτερα από άλλα και µπορούν, εποµένως, να αποτελέσουν κατευθύνσεις για την όποια γλωσσική µεταβολή. [2] Και αυτή όµως η υπόθεση, αν και ίσχυσε για ορισµένες γλώσσες ή διαλέκτους ή υφολογικές ποικιλίες σε διάφορες περιόδους της ιστορίας, δεν γίνεται αποδεκτή στα πλαίσια της επιστηµονικής γλωσσολογίας, όπου ήδη από τη δεκαετία του 60 έγινε σαφές ότι η ποικιλία στη γλώσσα είναι αυτή ακριβώς που τροφοδοτεί τη γλωσσική αλλαγή. Οι διαφορετικές πραγµατώσεις ενός γραµµατικού ή συντακτικού φαινοµένου, οι διαφορετικές προφορές µιας λέξης ή οι διαφορετικές χρήσεις της από τους οµιλητές, οι διαφορετικές υφολογικές ή διαλεκτικές ποικιλίες σε όλα τα επίπεδα της γλωσσικής περιγραφής εµπεριέχουν συχνά το σπέρµα γλωσσικών µεταβολών και δίνουν στον γλωσσολόγο την ευκαιρία να παρατηρήσει την αλλαγή σε εξέλιξη. Μέσα π.χ. από τη µορφολογική ποικιλία στο γ πληθυντικό πρόσωπο

2 διαφόρων χρόνων (φεύγουν-φεύγουνε, φύγαν-φύγανε, θα φύγουν-θα φύγουνε) µπορούµε να ανιχνεύσουµε µια πιθανή αλλαγή του ρηµατικού συστήµατος της νέας ελληνικής προς µια αναλογικότερη, στην περίπτωση αυτή, µορφή σύµφωνα και µε τα άλλα πρόσωπα του πληθυντικού (φεύγουµε, φεύγετε, φεύγουνε). Η προσέγγιση αυτή στη µελέτη της γλωσσικής αλλαγής, µέσα από τις γλωσσικές ποικιλίες, δείχνει καθαρά κάτι που η µελέτη της διαχρονίας των γλωσσών µόνο µέσω προγενέστερων γραπτών κειµένων συχνά αποκρύπτει: η αλλαγή στη γλώσσα συµβαίνει σταδιακά και συνεχώς. Τα γραπτά κείµενα, όπου υπάρχουν, δίνουν βέβαια τη δυνατότητα στον µελετητή της γλωσσικής αλλαγής να παρακολουθήσει τη διαφοροποίηση µεταξύ των περιόδων της γλώσσας. Σε γλώσσες µε πλούσια γραπτή παράδοση, όπως η ελληνική, οι πηγές αυτές είναι ιδιαίτερα πολύτιµες, δεδοµένου ότι η αντιπαραβολική εξέταση κειµένων π.χ. της κλασικής περιόδου και της κοινής επιτρέπει την εξαγωγή συµπερασµάτων για τις φωνολογικές, γραµµατικές κλπ. αλλαγές που συνέβησαν στη γλώσσα κατά τους αιώνες που µεσολάβησαν. Η θεώρηση όµως αυτή της αλλαγής ως εναλλασσόµενων αυτόνοµων συστηµάτων µέσα στον χρόνο τείνει να καλύψει τη σταδιακότητα και το συνεχές που αναφέραµε. Τα δύο αυτά στοιχεία, που συνιστούν την πραγµατικότητα της µετάβασης από το ένα στάδιο στο άλλο, µπορούν να παρατηρηθούν µόνο µέσα από τον ζωντανό προφορικό λόγο όπου παλιότεροι και νεότεροι τύποι συνυπάρχουν µέχρι την επικράτηση και την ευρύτερη διάδοση του ενός από αυτούς (χωρίς φυσικά η συνύπαρξη αυτή να αποκλείεται από τα γραπτά κείµενα, ορισµένα από τα οποία προσφέρονται ιδιαίτερα για τη µελέτη των µεταβατικών σταδίων). Απλοποιώντας και συνοψίζοντας στοιχεία της σύγχρονης βιβλιογραφίας µπορούµε να πούµε ότι η γλωσσική αλλαγή χαρακτηρίζεται από δύο επιπλέον αξιωµατικές αρχές που γίνονται ευρύτερα αποδεκτές: 1. Τίποτα δεν δηµιουργείται από το τίποτα. Όλοι οι νεωτερισµοί (στην προφορά, στη γραµµατική, στη σύνταξη, στη σηµασία) αποτελούν είτε επανανάλυση [reanalysis] δοµών που ήδη υπάρχουν στην εκάστοτε γλώσσα είτε δάνεια από άλλες γλώσσες. Εξάλλου, σχετικά µε τη δηµιουργία των πρώτων λέξεων, που αναπόφευκτα τίθεται ως ερώτηµα, υπάρχουν πολλές και συχνά αντικρουόµενες θεωρίες (π.χ. ότι οι πρώτες λέξεις δηµιουργήθηκαν πιθανά από φυσικούς ήχους όπως λαχανιάσµατα, κραυγές διαφόρων ειδών κ.ο.κ., που παγιοποιήθηκαν µε κάποιο συµβατικό νόηµα), αλλά οι ερµηνείες αυτές είναι καθαρά υποθετικές. 2. Οι γλωσσικές αλλαγές είναι «µονόδροµος» και κινούνται κατά κανόνα προς προβλέψιµες, ή τουλάχιστον δικαιολογηµένες, κατευθύνσεις. Όπως είπε και ο διάσηµος αµερικανός γλωσσολόγος Edward Sapir ήδη από το 1921, η γλωσσική αλλαγή φαίνεται να έχει φορά και διεύθυνση. Εξέφρασε έτσι διαισθητικά αυτό που σήµερα έχει γίνει κοινή συνείδηση των ιστορικών γλωσσολόγων, ότι δηλαδή κάποιες αλλαγές είναι και δυνατές και πιθανές, ενώ άλλες απίθανες και µάλλον αδύνατες. Η δηµιουργία, π.χ., νέας σειράς ηχηρών

3 κλειστών συµφώνων [b d g] στην ελληνιστική κοινή (κυρίως µέσω δάνειων λέξεων από τη λατινική) µπορεί να θεωρηθεί κίνηση εξισορρόπησης ενός συµφωνικού συστήµατος που είχε δύο σειρές διαρκών φθόγγων, [f θ χ] και [v δ γ], αλλά µία µόνο σειρά κλειστών, τα [p t k]. Με την έννοια αυτή η συγκεκριµένη αλλαγή µπορεί να χαρακτηριστεί δικαιολογηµένη ή µερικά προβλέψιµη, χωρίς φυσικά το κίνητρο (ούτε εδώ ούτε και σε καµία άλλη περίπτωση) να έχει αναγκαστικό χαρακτήρα. Η αλλαγή στη γλώσσα έχει εποµένως κανονικότητα και η κανονικότητα αυτή µπορεί να παρατηρηθεί σε όλα τα επίπεδα περιγραφής, δηλαδή τη φωνολογία, τη γραµµατική/ σύνταξη, τη σηµασιολογία. Σε σχέση µε τη φωνολογική αλλαγή, η κανονικότητα είχε παρατηρηθεί ήδη από τον 19ο αιώνα και είχε µάλιστα υπερεκτιµηθεί. Οι παλιότεροι ιστορικοί γλωσσολόγοι είχαν συγκεκριµένα υποστηρίξει ότι όλες οι φωνολογικές αλλαγές συµβαίνουν κατά τρόπο µηχανικό, σχεδόν αυτόµατα, βάσει γενικών κανόνων χωρίς εξαιρέσεις και επηρεάζοντας όλες τις σχετικές λέξεις ταυτόχρονα. Γνωρίζουµε σήµερα ότι αυτό είναι υπεραπλούστευση και µάλλον παραπλανητική εικόνα µιας πολύ πιο σύνθετης πραγµατικότητας, όπου η αλλαγή στην προφορά ορισµένων φθόγγων επηρεάζει πρώτα ορισµένες λέξεις και εξαπλώνεται σταδιακά. Παραµένει ωστόσο γεγονός ότι τόσο η φωνολογική και η γραµµατική αλλαγή όσο και η σηµασιολογική (που είχε µέχρι πρόσφατα θεωρηθεί αυθαίρετη και δυσπρόσιτη στην κανονική ανάλυση) ακολουθούν «φυσικές» (όχι όµως αναγκαστικές) διαδροµές. Σηµαντικός µηχανισµός στη γραµµατική αλλαγή έχει αναδειχθεί η αναλογία (π.χ. η αιτιατική πληθυντικού των τριτοκλίτων σε -ας αλλάζει σε -ες αναλογικά µε την ονοµαστική ήδη από τον 3ο π.χ. αιώνα: τας γυναίκας > τας γυναίκες), ενώ στη σηµασιολογική εξέλιξη των λέξεων βασικό ρόλο παίζουν µηχανισµοί όπως η µεταφορά, η µετωνυµία και η υποκειµενικοποίηση της σηµασίας που καθορίζουν και την κατεύθυνση της αλλαγής. Όπως έδειξαν οι πρόσφατες έρευνες, τα είδη των κινήτρων πίσω από συγκεκριµένους τύπους µεταβολών τείνουν να είναι καθολικά, να ισχύουν δηλαδή για όλες τις γλώσσες. Αυτό δεν είναι καθόλου παράδοξο δεδοµένου ότι τα κίνητρα αυτά ανάγονται τελικά σε γενικές αρχές της άρθρωσης (για κάποιους τύπους φωνολογικών µεταβολών), όπως και σε αρχές της νόησης και της κοινωνικής οργάνωσης (για όλα τα άλλα είδη γλωσσικής µεταβολής). ιαφορετικά όµως κίνητρα εµφανίζονται να έχουν µεγαλύτερο ή µικρότερο βάρος σε σχέση µε αλλαγές σε συγκεκριµένες γλώσσες ή µε συγκεκριµένα στάδια της αλλαγής, ενώ συγχρόνως ενδέχεται τα διαφορετικά κίνητρα που ενέχονται εκ παραλλήλου σε µια αλλαγή να σπρώχνουν προς διαφορετικές ή και αντίθετες κατευθύνσεις. Έτσι, π.χ. οι τυπολογικές µελέτες (οι µελέτες δηλαδή καταγραφής και περιγραφής των χαρακτηριστικών των διαφόρων γλωσσών) έχουν δείξει ότι πολλές ινδοευρωπαϊκές γλώσσες (µεταξύ αυτών και η ελληνική) τείνουν ιστορικά προς κατάργηση ή απλοποίηση του συστήµατος των καταλήξεων και αντικατάστασή του από άλλα γραµµατικά/συντακτικά µέσα, ενώ αντίθετα άλλες (π.χ. ινδιάνικες ιθαγενείς) εξελίσσονται προς την κατεύθυνση του εµπλουτισµού των καταλήξεων. Είναι ευνόητο ότι καµιά από τις δύο αυτές εξελίξεις δεν µπορεί να χαρακτηριστεί ως φθορά ή βελτίωση των µορφολογικών

4 συστηµάτων των εν λόγω γλωσσών, αφού και οι δύο, απόντος οποιουδήποτε γλωσσικού κριτηρίου, εντάσσονται µέσα στη φυσική τους εξέλιξη. Ανάλογα µε το είδος του κινήτρου που προβάλλεται ως η κατεξοχήν κινητήρια δύναµη στη γλωσσική αλλαγή καθορίζονται και διαφορετικές θεωρητικές προσεγγίσεις στην ιστορική γλωσσολογία. Κάποια ρεύµατα προέβαλαν περισσότερο κοινωνιογλωσσικούς παράγοντες, όπως η επαφή πληθυσµών και ο δανεισµός, οι κοινωνικές ανάγκες, η κοινωνικά προνοµιούχος θέση µιας διαλέκτου ή ύφους που µπορεί να τα καθιστά «πρότυπα» για τη γλωσσική µεταβολή κ.ο.κ. H αρχικά ατελής εκµάθηση µιας γλώσσας από ξένους οµιλητές (λόγω της επαφής πληθυσµών στη συγκεκριµένη ιστορική περίοδο) έχει π.χ. προταθεί ως εξήγηση για τις αλλαγές που υπέστη η αττική διάλεκτος έτσι ώστε να αποτελέσει τη βάση της ελληνιστικής κοινής. Άλλες ερµηνείες για τη γλωσσική αλλαγή θεµελιώθηκαν θεωρητικά πάνω στους καθαρά ενδογλωσσικούς/ενδοσυστηµικούς παράγοντες που αφορούν την ισορροπία του εκάστοτε γλωσσικού συστήµατος (πρβ. το παράδειγµα των ηχηρών κλειστών της κοινής που αναφέραµε πριν) ή πάνω στα εγγενή/ φυσικά κίνητρα της αλλαγής (π.χ. η ευκολία στην προφορά κάποιου φωνητικού συνδυασµού έναντι άλλου, µέσω µηχανισµών όπως η αφοµοίωση, µπορεί να πριµοδοτήσει αλλαγή προς αυτή την κατεύθυνση). Στις περισσότερες περιπτώσεις γλωσσικών µεταβολών συνυπάρχουν διαφορετικά κίνητρα και δεν είναι πάντα εύκολο να εκτιµηθεί το ειδικό βάρος του καθενός ως γενεσιουργού αιτίας της αλλαγής. [3] Συνοψίζοντας επιγραµµατικά όσα ήδη αναφέραµε, µπορούµε να πούµε ότι η γλωσσική αλλαγή είναι αναπόφευκτη, αέναη και συµβαίνει σταδιακά, προϋποθέτοντας χρονικές περιόδους ποικιλίας κατά τις οποίες οι οµιλητές της γλώσσας µπορούν να επιλέξουν µεταξύ του α ή β τύπου, της α ή β προφοράς ή χρήσης. Συνέπεια αυτών είναι και το ότι η αλλαγή στη γλώσσα δεν ελέγχεται από εξωτερικές, οργανωµένες ή ατοµικές, παρεµβάσεις. Αντίθετα, όπως και όλα τα πράγµατα στη γλώσσα, καθορίζεται από τις ιδιότητες και τους εγγενείς περιορισµούς της ανθρώπινης φυσιολογίας, νόησης και κοινωνίας. Bιβλιογραφία 1. Ελληνική ΘΕΟΦΑΝΟΠΟΥΛΟΥ, Εξέλιξη και µεταβολή στη γλώσσα: θεωρητικές προσεγγίσειςπροβλήµατα. ιάλεξη. Πανεπιστήµιο Αθηνών. ΜΠΑΜΠΙΝΙΩΤΗΣ, Γ Συνοπτική ιστορία της ελληνικής γλώσσας µε εισαγωγή στην ιστορικοσυγκριτική γλωσσολογία. Αθήνα: χ.ε. ΝΙΚΗΦΟΡΙ ΟΥ, Κ. Υπό έκδοση. Γλωσσική αλλαγή. Στο Ιστορία της ελληνικής γλώσσας: Από τις αρχές ως την ύστερη αρχαιότητα, επιµ. Α.-Φ. Χριστίδης. Θεσσαλονίκη: Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών. ΤONNET, Η Ιστορία της νέας ελληνικής γλώσσας. Αθήνα: Παπαδήµας.

5 2. Ξένη AITCHISON, J Language Change: Progress or Decay? 2η έκδ. Κέµπριτζ: Cambridge University Press The Seeds of Speech: Language Origin and Evolution. Κέµπριτζ: Cambridge University Press The Language Web: The Power and Problem of Words. Κέµπριτζ: Cambridge University Press. BROWNING, R Medieval and Modern Greek. 2η έκδ. Κέµπριτζ: Cambridge University Press. CHEN, M. & W. WANG Sound change: Actuation and implementation. Language 51: FRÖSEN, J Prolegomena to a Study of the Greek Language in the First Centuries A.D.: The Problem of Koine and Atticism. Ελσίνκι: χ.ε. GREENBERG, J Some methods of dynamic comparison in linguistics. Στο Substance and Structure of Language, επιµ. J. Puhvel. Μπέρκλεϊ: University of California Press. HOCK, H. H Principles of Historical Linguistics. Βερολίνο: Mouton. HOPPER, P. J. & E. C. TRAUGOTT Grammaticalization. Κέµπριτζ: Cambridge University Press. JAKOBSON, R Principes de phonologie historique. Στο Principes de phonologie, επιµ. N. S. Trubetzkoy, Αγγλ. µτφρ. A. Keiler στο A Reader in Historical and Comparative Linguistics (Νέα Υόρκη: Holt, Rinehart & Winston, 1972). JEFFERS, R. & I. LEHISTE Principles and Methods for Historical Linguistics. Κέµπριτζ, Μασαχουσέτη: The MIT Press. KING, R. D Historical Linguistics and Generative Grammar. Englewood Cliffs, Νιου Τζέρσεϊ: Prentice-Hall. KIPARSKY, P Linguistic universals and linguistic change. Στο Universals in Linguistic Theory, επιµ. E. Bach & R. T. Harms, Νέα Υόρκη: Holt & Rinehart. KURYLOWICZ, J. [1947] La nature des procès dits «analogiques». Στο Readings in Linguistics, επιµ. Hamp, Householder & Austerlitz, 2ος τόµ., Σικάγο: University of Chicago Press. LABOV, W Sociolinguistic Patterns. Φιλαδέλφεια: University of Pennsylvania Press Resolving the Neogrammarian controversy. Language 57: MCCRUM, R., W. CRAN & R. MACNEIL The Story of English. 2η έκδ. BBC Books. Λονδίνο και Βοστώνη: Faber & Faber. MEILLET, A. [1912] L evolution des formes grammaticales. Στο Linguistique historique et linguistique generale, 1ος τόµ., Παρίσι: Champion. OSTHOFF, C. H. & K. BRUGMANN Πρόλογος στο Morphologische Untersuchungen auf dem Gebiete der Indogermanischen Sprachen. Αγγλ. µτφρ. στο A Reader in Nineteenth Century Historical Linguistics, επιµ. W. Lehmann (Μπλούµινγκτον: Indiana University Press, 1967).

6 PULLUM, G. K Word order universals and grammatical relations. Στο Syntax and Semantics, 8ος τόµ., Grammatical Relations, επιµ. P. Cole & J. Sadock, Νέα Υόρκη: Academic Press. SAPIR, E Language. Νέα Υόρκη: Harcourt, Brace & World. SAUSSURE, F. DΕ. [1915] Course in General Linguistics. Μτφρ. Από τα γαλλικά W. Baskin. Νέα Υόρκη: The Philosophical Library. WANG, W., επιµ The Lexicon in Phonological Change. Χάγη: Mouton. WEINREICH, U., W. LABOV & M. HERZOG Empirical foundations for a theory of language change. Στο Directions for Historical Linguistics: A Symposium, επιµ. W. Lehmann & Y. Malkiel, Όστιν: The University of Texas Press. [1] Κείµενο 1: Θεοφανοπούλου, Εξέλιξη και µεταβολή στη γλώσσα: θεωρητικές προσεγγίσεις-προβλήµατα. ιάλεξη. Πανεπιστήµιο Αθηνών, σελ Γλωσσική εξέλιξη: πρόοδος ή φθορά; Γενικές σκέψεις Έχουν γραφτεί και λεχθεί πολλά για τη γλωσσική εξέλιξη και τους παράγοντες που την καθορίζουν και, παρά τις αποκλίνουσες απόψεις, το θέµα έχει αρχίσει να φωτίζεται ικανοποιητικά. εν συµβαίνει όµως το ίδιο µε το βασικό πρόβληµα «τι σηµαίνει γενικά εξέλιξη στη γλώσσα», το οποίο παραµένει ανοικτό. εν φιλοδοξώ να το λύσω σήµερα εδώ, δεν θα µπορούσα όµως και να το παρακάµψω. Έτσι, τελειώνοντας, θα αναφερθώ συνοπτικά σε ορισµένες από τις ισχύουσες απόψεις, διατυπώνοντας παράλληλα µερικές σκέψεις µου σχετικά µε το όλο θέµα. Καταρχήν ο χαρακτηρισµός της εξέλιξης στη γλώσσα ως προόδου ή ως φθοράς/ παρακµής συνδέεται µε µια σειρά από άλλα ερωτήµατα: πώς νοείται η πρόοδος και η φθορά στη γλώσσα; είναι προσδιορίσιµη ή όχι η κατεύθυνση της εξέλιξης; και κατά πόσο, τέλος, η αλλαγή στη γλώσσα είναι ελέγξιµη; Σχετικά µε το ίδιο θέµα του χαρακτηρισµού της εξέλιξης (ως προόδου ή φθοράς/ παρακµής) έχουν κατά καιρούς υποστηριχθεί και οι δύο απόψεις. Σύµφωνα µε τους ιστορικούς γλωσσολόγους του 19ου αιώνος και υπό την επίδραση της θεωρίας του αρβίνου οι γλώσσες είχαν θεωρηθεί όπως οι ζωντανοί οργανισµοί, που γεννιούνται, ακµάζουν και πεθαίνουν, ενώ παράλληλα επιβιώνουν τα ισχυρότερα στοιχεία τους. Αντίστοιχες απόψεις διατυπώνονται στην ιστορία των περισσοτέρων γλωσσών, όπου η σύγχρονη µορφή της γλώσσας θεωρείται κατώτερη εκείνης των παλαιοτέρων φάσεων. Γνωστές, εξάλλου, είναι οι απόψεις των Αλεξανδρινών φιλολόγων σχετικά µε τη γλώσσα της εποχής τους. Αναφέρονται επίσης στη βιβλιογραφία περιπτώσεις «θανάτου» ή αυτοκτονίας γλωσσών, κάτω όµως από ειδικές συνθήκες [...]. Στον αντίποδα της άποψης αυτής βρίσκεται η τάση θεώρησης της αλλαγής ως

7 προόδου, κυρίως µεταξύ εκείνων που ασχολούνται µε τις γλώσσες «επαφής» pidgin και creole. 1 Παρά τις περιπτώσεις αυτές που οπωσδήποτε δεν αποτελούν τον κανόνα, το φαινόµενο της εξέλιξης στη γλώσσα παραµένει πρόβληµα. Προσωπικά δεν θα µπορούσα να δεχθώ ότι είναι δυνατό να χαρακτηρίζουµε συλλήβδην τη γλωσσική εξέλιξη ως πρόοδο ή ως φθορά/ παρακµή. Τα σηµερινά δεδοµένα της θεωρίας µάς κάνουν πολύ επιφυλακτικούς ως προς τις ακραίες αυτές θέσεις, εφόσον και η κατεύθυνση προς την οποία µεταβάλλεται µια γλώσσα δεν είναι ενιαία, αλλά και οι έννοιες του «κανονικού» και «απλού» (έννοιες-κλειδιά στον προσδιορισµό της αλλαγής) επιδέχονται διάφορους τρόπους θεώρησης. Αντίστοιχα προβλήµατα δηµιουργεί και το θέµα αν και κατά πόσο έχουµε τη δυνατότητα να παρέµβουµε στη διαδικασία της αλλαγής. Το θέµα αυτό είναι ευρύ και οι απαντήσεις/ τοποθετήσεις αποκλίνουσες. Είναι γεγονός ότι, αν κάθε αλλαγή στο σύστηµα θεωρηθεί ως αποτέλεσµα ενδογενών τάσεων του ίδιου συστήµατος, όπως υποστήριξα προηγουµένως, η δυνατότητα ουσιαστικής παρέµβασης είναι µικρή. Και τούτο διότι, αν οι αποκλίσεις και τα λάθη απηχούν µια προβληµατική σχέση µεταξύ του γραµµατικού συστήµατος και εκείνων που καλούνται να το κατακτήσουν ή/και να το χρησιµοποιήσουν, τότε θα πρέπει να υποθέσουµε ότι η προβληµατική σχέση είναι εκείνη κυρίως που προκαλεί τις πάσης φύσεως απλοποιήσεις και γενικεύσεις και όχι οι κοινωνικοί και ψυχολογικοί παράγοντες. Σηµειωτέον ότι οι παράγοντες αυτοί δύσκολα θα µπορούσαν να επιδράσουν στο σύστηµα, αν αυτό είναι έτοιµο να δεχθεί µια αλλαγή. Τελικά, το ερώτηµα «Τι είναι εξέλιξη στη γλώσσα και ποια είναι τα όριά της;» παραµένει ερώτηµα. Η έρευνα µας έχει βοηθήσει να προσδιορίσουµε και να αποτυπώσουµε, για τις συγκεκριµένες γλώσσες, τους συγκεκριµένους όρους σύµφωνα µε τους οποίους επικρατεί και εξαπλώνεται µια αλλαγή φοβάµαι όµως ότι δεν έχουµε ακόµη επιτύχει να ερµηνεύσουµε το ίδιο φαινόµενο κατά τρόπο ικανοποιητικό. Το µόνο βέβαιο είναι ότι η γλώσσα αλλάζει περνώντας από τη διάσπαση του συστήµατος στην αναδόµησή του, χωρίς µόνιµη/ σταθερή κατεύθυνση, ισορροπώντας σε µια αέναη κίνηση όπως η άµπωτις και η παλίρροια, και καταφέρνοντας να διατηρεί, σε µεγάλο βαθµό, την ταυτότητά της παρά τις συνεχείς εξελίξεις, τις µεταβολές και τις αναδοµήσεις. Και για να χρησιµοποιήσω, τελειώνοντας, τα λόγια του κορυφαίου γλωσσολόγου R. Jakobson σε ελεύθερη απόδοση: αυτή ακριβώς η «τάση για ισορροπία και συγχρόνως η αντίρροπη τάση που οδηγεί στην κατάργησή της συνιστούν τις αναντικατάστατες ιδιότητες της ολότητας που είναι η γλώσσα» [...]. 1. Οι γλώσσες pidgin (από το αγγλ. business κατά την πλέον παραδεδοµένη άποψη) είναι γλώσσες που δηµιουργούνται για καθαρά πρακτικούς λόγους (άµεση επικοινωνιακή επαφή εµπορικές συναλλαγές) µεταξύ λαών που δεν µπορούν να επικοινωνήσουν γλωσσικά (απουσία κοινής γλώσσας). Υπάρχει µεγάλη ποικιλία γλωσσών pidgin σε όλα τα µέρη του κόσµου, ο δε τύπος τους και το βασικό τους λεξιλόγιο στηρίζονται, κατά κύριο λόγο, στη γλώσσα της κυριαρχούσας οµάδας χωρίς όµως να αγνοείται και το γλωσσικό ιδίωµα του υποδεέστερου µέλους. Μεταξύ των γλωσσών pidgin ιδιαίτερα γνωστή είναι η νεοµελανησιακή ή tok-pidgin που χρησιµοποιείται στη Νέα Γουινέα.

8 Κρεολικές γλώσσες είναι οι pidgin όταν αποκτήσουν φυσικούς οµιλητές. Χαρακτηριστικό παράδειγµα, η κρεολική της Νικαράγουας [...]. 2. Η έννοια «απλός», «απλότητα» (simplicity) στη σύγχρονη θεωρία της γραµµατικής και η σηµασία της για την καθόλου ανάλυση της γλώσσας απασχολεί συστηµατικά τη Μετασχηµατιστική Θεωρία τα τελευταία χρόνια, µε αποκλίνουσες όµως απόψεις ως προς το περιεχόµενό της και τον ρόλο που παίζει στη διαµόρφωση της γραµµατικής θεωρίας [...]. [2] Κείµενο 2: Κακριδή-Ferrari, M. &. Χειλά-Μαρκοπούλου Η γλωσσική ποικιλία και η διδασκαλία της νέας ελληνικής ως ξένης γλώσσας. Στο Η νέα ελληνική ως ξένη γλώσσα. Προβλήµατα διδασκαλίας, Αθήνα: Ίδρυµα Γουλανδρή-Χορν, σελ Εισαγωγή Μετά από εκατό περίπου χρόνια επιστηµονικής πορείας της σύγχρονης γλωσσολογίας, µε έµφαση στη συγχρονική και περιγραφική προσέγγιση των ζωντανών φυσικών γλωσσών, θεωρείται κοινός τόπος να λέγεται σήµερα ότι η γλώσσα δεν έχει οµοιόµορφη, στατική και αδιαφοροποίητη υπόσταση, αλλά αποτελεί, στην πραγµατικότητα, άθροισµα ενδογενών και εξωγενών διαφορών και ετεροτήτων. Κι αυτό, παρά το γεγονός ότι εξασφαλίζει κατά τρόπο θαυµαστό τη δυνατότητα κοινής έκφρασης και επικοινωνίας σε εκατοµµύρια διαφορετικούς ανθρώπους. Έτσι, όσοι ασχολούνται µε τη γλώσσα συµφωνούν ότι ετερογενής και όχι οµοιoγενής είναι ο χαρακτηρισµός που της ταιριάζει. Είναι, εξάλλου, γνωστό ότι η ετερογένεια αυτή, µε άλλα λόγια η πολυµορφία της γλώσσας συνδέεται µε τον δυναµικό χαρακτήρα και τη διαρκή κινητικότητά της. Αέναη κίνηση, ενέργεια και δυναµικές τάσεις ανάµεσα στο παλαιό και το νέο, το κοινό και το σπάνιο, το εύκολο και το δύσκολο, το οικείο και το ξένο συνιστούν την αλήθεια για κάθε γλώσσα, ενώ πολλές εναλλακτικές µορφές της, οικοδοµηµένες στέρεα σε µια κοινή και απόλυτα συστηµατική βάση, δηµιουργούν το ποικιλόχρωµο φάσµα της. Ένα φάσµα οφειλόµενο στην ιδιοσυγκρασιακή φύση των ατόµων που τη χειρίζονται τόσο στον ατοµικό και κοινωνικό προσδιορισµό τους, όσο και στις διάφορες µορφές, τα µέσα και τους στόχους επικοινωνίας τους, στον συγκεκριµένο γεωγραφικό χώρο τους. Ειδικοί παράγοντες που προέρχονται από την πορεία ορισµένων γλωσσών και σ αυτές ανήκει βέβαια δικαιωµατικά η ελληνική για τους γνωστούς ιστορικούς λόγους έρχονται να προστεθούν και να διευρύνουν ακόµη περισσότερο το φάσµα της γλωσσικής ποικιλίας [linguistic variation], όπως έχει επικρατήσει να ονοµάζεται η γλωσσική ετερογένεια. Η γλωσσική ποικιλία είναι και το αντικείµενο της αποψινής εισήγησής µας κατά το ένα τουλάχιστον σκέλος αναφορικά πάντοτε µε τα δεδοµένα της νέας ελληνικής (εφεξής ΝΕ).

9 Επειδή κατά καιρούς άλλοι άλλως εννόησαν και περιέγραψαν τη γλωσσική ποικιλία, θεωρούµε χρήσιµο πριν απ όλα να την οριοθετήσουµε περιγράφοντας συγχρόνως τα είδη της, που είναι τα εξής: πρώτον, η ενδοσυστηµατική ποικιλία. Πρόκειται για τις εναλλακτικές πραγµατώσεις των δοµών ή στοιχείων της γλώσσας που υπαγορεύονται από το ίδιο το σύστηµά της. Παράδειγµα, οι διαφορετικές πραγµατώσεις των φωνηµάτων και µορφηµάτων της ΝΕ, των οποίων η τελική µορφή εξαρτάται από το γλωσσικό περιβάλλον και άλλους ενδοσυστηµατικούς παράγοντες: εναλλαγή στην προφοράς των xoma-xitra (χώµα-χύτρα) (µε [x] υπερωικό και [x] ουρανικό που επιβάλλουν το υπερωικό φωνήεν ο και το ουρανικό i αντίστοιχα. εναλλαγή του καταληκτικού µορφήµατος του ενεργητικού παρατατικού στο α ενικό πρόσωπο: -a και -usa/-aγa etrex-a <έτρεχα> και aγapúsa / aγápaγa <αγαπούσα / αγάπαγα> εναλλαγή στις µορφές του υποκορισµού: -aki, -itsa, -ula κ.λ.π. mariδáκi <µαριδάκι>, maridítsa <µαριδίτσα>, maridúla <µαριδούλα>, αλλά peδáκi <παιδάκι>, peδúla <παιδούλα> εύτερον, η εξωσυστηµατική ποικιλία, Περιλαµβάνει τις εξής υποπεριπτώσεις: α) γεωγραφική ποικιλία: πρόκειται για τη γλωσσική ετερογένεια την οφειλόµενη στη διάσπαση µιας άλλοτε κοινής γλώσσας σε επιµέρους µορφές (ιδιώµατα και διαλέκτους) που κατανέµονται και γεωγραφικά. β) κοινωνιογλωσσική ποικιλία: µια πολυσύνθετη κατηγορία οφειλόµενη σε πολλές επιµέρους συνιστώσες [...]. γ) ποικιλία οφειλόµενη στη διχοτοµία προφορικού/γραπτού λόγου. δ) ποικιλία προερχόµενη από τις ιστορικές περιπέτειες της γλώσσας και τις συνέπειές τους στο εκάστοτε γλωσσικό παρόν. Ειδικότερα, για την ελληνική γλώσσα η περίπτωση αυτή υπονοεί το προϊόν της γνωστής διττής, λόγιας και δηµώδους, παράδοσης που είναι λογικό να εξακολουθεί να απασχολεί όσους καταγίνονται µε τη διδασκαλία της ελληνικής είτε ως µητρικής είτε ως ξένης γλώσσας. Εναλλαγές του τύπου φταίω πταίσµα, έννοια έννοια / έγνοια, άνθος λουλούδι, επέβαλε κατάλαβε, τελείως τέλεια και πολλές άλλες απότοκες αυτής της για άλλους οδυνηρής και για άλλους αναγκαίας συνύπαρξης είναι πάντα παρούσες στη χρήση, συνεπώς και στη διδασκαλία όπου απαιτούν τη σωστή τους αντιµετώπιση.

10 [ ] θα θέλαµε να θίξουµε δύο ακόµη σηµεία: 1. Τα µέχρι τώρα αναφερθέντα είδη της γλωσσικής ποικιλίας θα µπορούσαν να συνδεθούν και µε τη συγχρονική και διαχρονική θεώρηση της γλώσσας, κυρίως ως προς την πηγή προέλευσής τους, όπως δείχνει το σχήµα 1 ΧΡΟΝΙΚΗ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΕΝ Ο- ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΠΟΙΚΙΛΙΑ ΕΙ Η ΓΛΩΣΣΙΚΗΣ ΠΟΙΚΙΛΙΑΣ ΕΞΩΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΠΟΙΚΙΛΙΑ Κοινωνιογλωσσική Γραπτή/ Λόγια/ Γεωγραφικ Προφορική ηµώδης ή συγχρονί ; α διαχρονία Σχήµα 1 Ας σηµειωθεί, πάντως, ότι οι διαχωριστικές γραµµές της σχηµατικής αυτής παράστασης δεν συµβολίζουν και υποχρεωτικές οριοθετήσεις ούτε ανάµεσα στα είδη ποικιλίας ούτε και στη συγχρονική ή διαχρονική θεώρησή τους. Μια ποικιλία π.χ. οφειλόµενη στη λόγια και δηµώδη παράδοση της γλώσσας µπορεί να συνδέεται και µε κοινωνιογλωσσικές συνιστώσες που καθορίζουν τη χρήση. Οι εκφράσεις: διιστάµενες (απόψεις) έναντι διαφορετικές (απόψεις) πρόσοδοι έναντι περιουσία ενδείκνυται έναντι ταιριάζει, στέκει µαρτυρούν και διαφορετική προέλευση (λόγια ~ δηµώδη) και διαφορετικές χρήσεις (επίσηµες ~ ανεπίσηµες). Θεωρητικά υπάρχουν και άλλες δυνατότητες προσέγγισης της γλωσσικής ποικιλίας. 1 Έτσι, στα προαναφερθέντα είδη θα µπορούσε να προστεθεί η ειδικού/τεχνικού περιεχοµένου ποικιλία που έχουν προτείνει οι ασχολούµενοι µε τα θεωρητικά προβλήµατα διδασκαλίας των ξένων γλωσσών. Πρόκειται για τις ποικιλίες που εµφανίζονται στο µεσοστάδιο εκµάθησης της δεύτερης γλώσσας [interlanguage], δηλ. στη διαδοχικά µεταβαλλόµενη πορεία των σπουδαστών προς τη γλώσσα-στόχο [target language]. Παρόλο που, εκ πρώτης όψεως, δείχνει να έχει σχέση µε το θέµα µας, δεν θα αναφερθούµε σ αυτήν, καθώς εκτιµάµε ότι απαιτεί ειδική ερευνητική προεργασία και επιλογή υλικού που θα προέρχεται από τάξεις διδασκαλίας της ελληνικής ως ξένης.

11 Στη σηµερινή µας εισήγηση προτιµήσαµε να κάνουµε µια σφαιρική επισκόπηση της γλωσσικής ποικιλίας και των προβληµάτων που δηµιουργεί στη διδασκαλία της ΝΕ ως ξένης γλώσσας, αφού άλλωστε, στη σειρά αυτών των συζητήσεων, τα θέµατα που πρόκειται να θιγούν έχουν σχέση µε συγκεκριµένες περιπτώσεις γλωσσικών εναλλαγών. Τέλος, θα θέλαµε να επισηµάνουµε ότι παρακάµπτουµε σκόπιµα ένα συναφές θέµα, δηλ. το πρόβληµα προσδιορισµού της γλωσσικής νόρµας στη ΝΕ, πρόβληµα µεγάλο και πολυσύνθετο, που προϋποθέτει ειδική έρευνα µε αντικειµενικά κριτήρια, πριν το επικαλεστεί κανείς σε θέµατα διδασκαλίας της γλώσσας. 1. Αργά υπέπεσε στην αντίληψή µας το δηµοσίευµα του Μ. Σετάτου για τη λειτουργική εκµετάλλευση της ποικιλίας στη ΝΕ [...], ένα διεξοδικό άρθρο που δεν είχαµε τον χρόνο να µελετήσουµε και να αξιοποιήσουµε δεόντως. Σ αυτό επιχειρείται ένας άλλος τρόπος διάκρισης των µορφών της γλωσσικής ποικιλίας (ελεύθερη-καθορισµένη), ανά περιοχές εµφάνισης (φωνολογία, µορφολογία, σύνταξη κ.λ.π.) και ανάλογα µε τις λειτουργικές χρήσεις (παραδειγµατική, συνταγµατική, πραγµατολογική, υφολογική). [3] Κείµενο 3: Aitchison, J Language Change: Progress or Decay? 2η έκδ. Κέµπριτζ: Cambridge University Press, σελ Η διαρκής γλωσσική αλλαγή είναι φυσική και αναπόφευκτη και οφείλεται σε ένα συνδυασµό ψυχογλωσσικών και κοινωνιογλωσσικών παραγόντων. Έχοντας αποµακρυνθεί από τις θρησκευτικές και τις φιλοσοφικές προκαταλήψεις, δεν αποµένουν στοιχεία που να δείχνουν ότι η γλώσσα προοδεύει ή παρακµάζει. Η διατάραξη και η θεραπεία φαίνεται να ισορροπούν σε µια αιώνια ισοπαλία. Η παρουσία αυτών των δύο αντιτιθέµενων τάσεων αποτελεί ουσιαστικό χαρακτηριστικό της γλώσσας. Ακόµα, δεν υπάρχουν στοιχεία που να δείχνουν ότι οι γλώσσες αναπτύσσονται προς κάποια συγκεκριµένη κατεύθυνση από την άποψη της γλωσσικής δοµής αρκετές αναπτύσσονται προς αντίθετες κατευθύνσεις. Η γλωσσική αλλαγή δεν αποτελεί σφάλµα από καµιά άποψη, αλλά µπορεί υπό ορισµένες συνθήκες να είναι κοινωνικά ανεπιθύµητη. Μικρές διαφοροποιήσεις στην προφορά από περιοχή σε περιοχή δεν έχουν σηµασία, αλλά µια αλλαγή που αναστατώνει την αµοιβαία δυνατότητα κατανόησης µεταξύ των µελών µιας κοινότητας µπορεί να είναι κοινωνικά και πολιτικά προβληµατική. Εάν συµβεί µια τέτοια αλλαγή, είναι τότε ίσως χρήσιµη η ενθάρρυνση της τυποποίησης µιας γλώσσας υιοθέτηση µιας πρότυπης ποικιλίας µιας συγκεκριµένης γλώσσας που θα µπορούν όλοι να χρησιµοποιούν παράλληλα µε τις υπάρχουσες τοπικές

12 διαλέκτους ή γλώσσες. Μια τέτοια κατάσταση πρέπει να επέλθει σταδιακά, διακριτικά και µε προσοχή, γιατί ένας πληθυσµός θα υιοθετήσει µόνο µια γλώσσα ή διάλεκτο που επιθυµεί να µιλάει. Τέλος, υπάρχει πάντα το ενδεχόµενο µια γλώσσα να αναπτύσσεται µε κάποιο µυστήριο τρόπο που οι γλωσσολόγοι δεν έχουν ακόµα αναγνωρίσει. Μόνο ο χρόνος και η περαιτέρω έρευνα θα το αποδείξουν. Υπάρχουν πολλά ακόµη που µένουν να ανακαλυφθούν. Μπορούµε όµως να τελειώσουµε µε µια νότα αισιοδοξίας. Έχουµε πάψει πια να αποδίδουµε τη γλωσσική αλλαγή στην κυριαρχία του φεγγαριού επάνω στα ανθρώπινα ζητήµατα, όπως έκανε ο Caxton τον 15ο αιώνα: Και σίγουρα η γλώσσα που χρησιµοποιείται τώρα διαφέρει από αυτή που χρησιµοποιούνταν και µιλιόταν όταν γεννήθηκα. Γιατί εµείς οι άντρες της Αγγλίας έχουµε γεννηθεί κάτω από την κυριαρχία του φεγγαριού, που δεν µένει ποτέ αµετάλλακτο αλλά ταλαντεύεται συνέχεια ανάµεσα στη χάση και τη φέξη καθώς αλλάζουν οι εποχές. Αντ αυτού, βήµα-βήµα, κατανοούµε τους κοινωνικούς και ψυχολογικούς παράγοντες που βρίσκονται πίσω από τη γλωσσική αλλαγή. Καθώς περνούν τα χρόνια, ελπίζουµε να αυξήσουµε σταδιακά αυτή τη γνώση. Όπως γράφει ο ποιητής του 19ου αιώνα, Alfred Lord Tennyson: Η επιστήµη κινείται, αλλά αργά-αργά, και σέρνεται από σηµείο σε σηµείο. Μετάφραση Νίκος Γεωργίου

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Περιεχόμενα 1. Εισαγωγικά στοιχεία 1.1 Η τρέχουσα αντιμετώπιση του γλωσσικού δανεισμού 1.2 Η προσέγγιση του θέματος μέσα από το σχολείο 1.3 Σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας. Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12

Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας. Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12 Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12 Βασικοί όροι και έννοιες- Δεύτερη # Ξένη γλώσσα Δεύτερη γλώσσα είναι οποιαδήποτε γλώσσα κατακτά ή μαθαίνει ένα άτομο

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη γλωσσικών δεξιοτήτων στο νηπιαγωγείο: Διδακτικές προσεγγίσεις του προφορικού λόγου ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ

Ανάπτυξη γλωσσικών δεξιοτήτων στο νηπιαγωγείο: Διδακτικές προσεγγίσεις του προφορικού λόγου ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ Ανάπτυξη γλωσσικών δεξιοτήτων στο νηπιαγωγείο: Διδακτικές προσεγγίσεις του προφορικού λόγου ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ 1. Εισαγωγή: Γλωσσική ανάπτυξη και διδασκαλία Τι είναι γλωσσική ανάπτυξη: τι μαθαίνει το

Διαβάστε περισσότερα

Σηµειώσεις στις σειρές

Σηµειώσεις στις σειρές . ΟΡΙΣΜΟΙ - ΓΕΝΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Σηµειώσεις στις σειρές Στην Ενότητα αυτή παρουσιάζουµε τις βασικές-απαραίτητες έννοιες για την µελέτη των σειρών πραγµατικών αριθµών και των εφαρµογών τους. Έτσι, δίνονται συστηµατικά

Διαβάστε περισσότερα

113 Φιλολογίας Ιωαννίνων

113 Φιλολογίας Ιωαννίνων 113 Φιλολογίας Ιωαννίνων Η Φιλοσοφική Σχολή ιδρύθηκε στα Ιωάννινα και λειτούργησε για πρώτη φορά κατά το ακαδημαϊκό έτος 1964-65 ως παράρτημα της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (Β.Δ.

Διαβάστε περισσότερα

Pos matome Griko: Το εκπαιδευτικό υλικό. Β Επίπεδο για ενηλίκους. Μαριάννα Κατσογιάννου, Γλωσσολόγος, Καθηγήτρια, Παν/μιο Κύπρου

Pos matome Griko: Το εκπαιδευτικό υλικό. Β Επίπεδο για ενηλίκους. Μαριάννα Κατσογιάννου, Γλωσσολόγος, Καθηγήτρια, Παν/μιο Κύπρου Pos matome Griko: Το εκπαιδευτικό υλικό. Β Επίπεδο για ενηλίκους Μαριάννα Κατσογιάννου, Γλωσσολόγος, Καθηγήτρια, Παν/μιο Κύπρου Χαιρετίζοντας την σημερινή εκδήλωση εκ μέρους του Πανεπιστημίου Κύπρου, θα

Διαβάστε περισσότερα

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης Σωφρόνης Χατζησαββίδης Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης 1 ΣΚΟΠΟΣ Oι σύγχρονες κριτικές προσεγγίσεις που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο 1 Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ο ενιαίος ευρωπαϊκός χώρος αποτελεί ήδη πεδίο δραστηριότητας, αλλά και ανταγωνισμού των γλωσσών. Από την εποχή της ίδρυσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ (ΒΟΛΟΣ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ (ΒΟΛΟΣ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ (ΒΟΛΟΣ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γλωσσικό Λάθος Ορισμός και προβλήματα Ως γλωσσικό λάθος θα

Διαβάστε περισσότερα

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όλα τα είδη ερωτήσεων που αναφέρονται στο «Γενικό Οδηγό για την Αξιολόγηση των µαθητών στην Α Λυκείου» µπορούν να χρησιµοποιηθούν στα Μαθηµατικά, τόσο στην προφορική διδασκαλία/εξέταση, όσο

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΙΙ: ΕΙΡΗΝΙΚΟΣ, ΑΥΣΤΡΑΛΙΑ ΚΑΙ ΑΜΕΡΙΚΗ

ΜΑΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΙΙ: ΕΙΡΗΝΙΚΟΣ, ΑΥΣΤΡΑΛΙΑ ΚΑΙ ΑΜΕΡΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΙΙ: ΕΙΡΗΝΙΚΟΣ, ΑΥΣΤΡΑΛΙΑ ΚΑΙ ΑΜΕΡΙΚΗ 1. Εισαγωγή - Τόσο στον Ειρηνικό, όσο και στην Αυστραλία και την Αμερική γηγενείς γλώσσες θεωρούνται οι γλώσσες των λεγόμενων «ιθαγενών»,

Διαβάστε περισσότερα

Η έννοια της κοινωνικής αλλαγής στη θεωρία του Tajfel. Ο Tajfel θεωρούσε ότι η κοινωνική ταυτότητα είναι αιτιακός παράγοντας κοινωνικής αλλαγής.

Η έννοια της κοινωνικής αλλαγής στη θεωρία του Tajfel. Ο Tajfel θεωρούσε ότι η κοινωνική ταυτότητα είναι αιτιακός παράγοντας κοινωνικής αλλαγής. Η έννοια της κοινωνικής αλλαγής στη θεωρία του Tajfel. Ο Tajfel θεωρούσε ότι η κοινωνική ταυτότητα είναι αιτιακός παράγοντας κοινωνικής αλλαγής. Τρεις κατηγορίες κοινωνικών καταστάσεων είναι για τον Tajfel

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Η στάση του δασκάλου απέναντι στον δίγλωσσο µαθητή 2. Ιωάννινα 2004

Η στάση του δασκάλου απέναντι στον δίγλωσσο µαθητή 2. Ιωάννινα 2004 Γιάννης Μπασλής 1 Η στάση του δασκάλου απέναντι στον δίγλωσσο µαθητή 2 Ιωάννινα 2004 1 Για τις επιστηµονικές θέσεις και απόψεις που διατυπώνονται στο κείµενο αυτό υπεύθυνος είναι ο συγγραφέας. Οι θέσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

[γála], [nisos], [cípos],[cení], [círos], [típos], [cerós], [ómos], [kalà], [cerí]

[γála], [nisos], [cípos],[cení], [círos], [típos], [cerós], [ómos], [kalà], [cerí] Οδηγίες για τις εξετάσεις ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑ (ΦΦΓ01) ιδάσκων: ιονύσης Γούτσος (Α-Λ) Στις γραπτές εξετάσεις θα περιλαµβάνονται 4 υποχρεωτικά θέµατα. Στο πρώτο θέµα θα ζητηθεί ο ορισµός βασικών γλωσσολογικών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

Σκούρτου, Ε. (2011). Η Διγλωσσία στο Σχολείο. Αθήνα: Gutenberg. Γλώσσες και Διγλωσσία στον Κόσμο. Κεφάλαιο Πρώτο

Σκούρτου, Ε. (2011). Η Διγλωσσία στο Σχολείο. Αθήνα: Gutenberg. Γλώσσες και Διγλωσσία στον Κόσμο. Κεφάλαιο Πρώτο Σκούρτου, Ε. (2011). Η Διγλωσσία στο Σχολείο. Αθήνα: Gutenberg. Γλώσσες και Διγλωσσία στον Κόσμο Κεφάλαιο Πρώτο Η διγλωσσία / πολυγλωσσία είναι ένα παλιό φαινόμενο. Πάει χέρι με χέρι με τις μετακινήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6 πρώτο δεύτερο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I ΓΑΛ 170 e-french ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής ΓΑΛ 104 Γραπτός λόγος II ΓΑΛ 111 Φωνητική ΓΑΛ 1 Από

Διαβάστε περισσότερα

Η στοχοθεσία της Ελληνικής ως δεύτερης και ως ξένης γλώσσας. Α. Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε. Παν/μίου Κρήτης

Η στοχοθεσία της Ελληνικής ως δεύτερης και ως ξένης γλώσσας. Α. Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε. Παν/μίου Κρήτης Η στοχοθεσία της Ελληνικής ως δεύτερης και ως ξένης γλώσσας Α. Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε. Παν/μίου Κρήτης Δεύτερη γλώσσα (1/2) Όταν ένας ομιλητής μαθαίνει ή/και χρησιμοποιεί μια Χ γλώσσα ως δεύτερη,

Διαβάστε περισσότερα

Σταυρούλα Τσιπλάκου Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου stavroula.tsiplakou@ouc.ac.

Σταυρούλα Τσιπλάκου Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου stavroula.tsiplakou@ouc.ac. Σταυρούλα Τσιπλάκου Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου stavroula.tsiplakou@ouc.ac.cy 2 ο Π α γ κ ύ π ρ ι ο Σ υ ν έ δ ρ ι ο, 29 Ν ο ε μ β ρ ί ο υ 2 0 1 4,

Διαβάστε περισσότερα

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ.

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Οι κατακτήσεις του Μ. Αλεξάνδρου και η πολιτική ενοποίηση του χώρου

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής στη Μέση Εκπαίδευση (Ιούνιος 2010)

Αξιολόγηση του Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής στη Μέση Εκπαίδευση (Ιούνιος 2010) Αξιολόγηση του Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής στη Μέση Εκπαίδευση (Ιούνιος 2010) 1. Ταυτότητα της Έρευνας Με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου της 29 ης Ιουλίου, 2008, τέθηκε σε εφαρμογή

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ 1. Από τη Γραμμική Β στην εισαγωγή του αλφαβήτου - Στον ελληνικό χώρο, υπήρχε ένα σύστημα γραφής μέχρι το 1200 π.χ. περίπου, η

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ. Μάθημα 1 ο : Εισαγωγή στην γλωσσική τεχνολογία. Γεώργιος Πετάσης. Ακαδημαϊκό Έτος: 2012 2013

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ. Μάθημα 1 ο : Εισαγωγή στην γλωσσική τεχνολογία. Γεώργιος Πετάσης. Ακαδημαϊκό Έτος: 2012 2013 ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Μάθημα 1 ο : Εισαγωγή στην γλωσσική τεχνολογία Γεώργιος Πετάσης Ακαδημαϊκό Έτος: 2012 2013 ΤMHMA MHXANIKΩΝ Η/Υ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ, Πανεπιστήμιο Πατρών, 2012 2013 Τι είναι η γλωσσική τεχνολογία;

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ»

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» 1.1 Βασικές κατευθύνσεις Η αξιολόγηση ενός μαθήματος είναι αρχικά θέμα προσδιορισμού και κατανόησης της ταυτότητάς του. Θέματα όπως είναι ο τίτλος του

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΤΗΣ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΤΗΣ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Τ.Ξ.Γ.Μ.Δ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑ ΙΙ ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ : Μ. ΤΣΙΓΚΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΤΗΣ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. Γενικά για την εργασία: Η εργασία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2008 ( ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ 3Π /2008) ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδοι: ΠΕ 05 ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 06 ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 07 ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ,

Διαβάστε περισσότερα

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων.

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. 9 LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. «Βλέπουμε με τα μάτια μας, αλλά κατανοούμε με τα μάτια της συλλογικότητας». 6 Ένα από τα κυριότερα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΔΕΚΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΥΣΤΕΡΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΔΕΚΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΥΣΤΕΡΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΔΕΚΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΥΣΤΕΡΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ 1. Πτωχοπρόδρομος - Το κείμενο έχει πολλές διαφορετικές γραφές στα χειρόγραφα που διασώζεται, λόγω του σχετικά δημώδους αλλά και σκωπτικού του χαρακτήρα. Δυσχεραίνει

Διαβάστε περισσότερα

Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης. Αριστοτέλης

Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης. Αριστοτέλης 1 ηµ. Τζωρτζόπουλος ρ. Φιλοσοφίας Σχολικός Σύµβουλος ΠΕ02 Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης Αριστοτέλης Ενότητα 15η 1. Μετάφραση Γι αυτόν που ασχολείται µε το σύστηµα διακυβέρνησης, πιο ειδικά µε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΠΛΟΥΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΕΙΣ. ΤΗΣ ΔΟΜΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΣΩΣΥΡ κυρίως μετά τη δεκαετία του 60

ΕΜΠΛΟΥΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΕΙΣ. ΤΗΣ ΔΟΜΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΣΩΣΥΡ κυρίως μετά τη δεκαετία του 60 ΕΜΠΛΟΥΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΔΟΜΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΣΩΣΥΡ κυρίως μετά τη δεκαετία του 60 1 Σχετική συναίνεση ση γλωσσολογία ως προς το αντικείμενο και τη μέθοδο περιγραφής (σε σύγκριση με άλλες

Διαβάστε περισσότερα

Ιδιοσυγκρασιακά Φωνολογικά Χαρακτηριστικά της Κρητικής Διαλέκτου. Ιωάννα Κάππα Πανεπιστήμιο Κρήτης

Ιδιοσυγκρασιακά Φωνολογικά Χαρακτηριστικά της Κρητικής Διαλέκτου. Ιωάννα Κάππα Πανεπιστήμιο Κρήτης Ιδιοσυγκρασιακά Φωνολογικά Χαρακτηριστικά της Κρητικής Διαλέκτου Ιωάννα Κάππα Πανεπιστήμιο Κρήτης Σημερινή χρήση της Κρητικής διαλέκτου Ø Ø στην Κρήτη από ελληνόφωνους μουσουλμανικούς πληθυσμούς: Τουρκία:

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα και επικοινωνιακές δραστηριότητες στα νέα βιβλία της γλώσσας: μια κριτική εξέταση

Κείμενα και επικοινωνιακές δραστηριότητες στα νέα βιβλία της γλώσσας: μια κριτική εξέταση Κείμενα και επικοινωνιακές δραστηριότητες στα νέα βιβλία της γλώσσας: μια κριτική εξέταση Στόχος της ανακοίνωσης είναι να εξεταστούν κριτικά οι προσεγγίσεις που χρησιμοποιούνται στα νέα βιβλία της γλώσσας,

Διαβάστε περισσότερα

Ορισµένοι ερευνητές υποστηρίζουν ότι χρειαζόµαστε µίνιµουµ 30 περιπτώσεις για να προβούµε σε κάποιας µορφής ανάλυσης των δεδοµένων.

Ορισµένοι ερευνητές υποστηρίζουν ότι χρειαζόµαστε µίνιµουµ 30 περιπτώσεις για να προβούµε σε κάποιας µορφής ανάλυσης των δεδοµένων. ειγµατοληψία Καθώς δεν είναι εφικτό να παίρνουµε δεδοµένα από ολόκληρο τον πληθυσµό που µας ενδιαφέρει, διαλέγουµε µια µικρότερη οµάδα που θεωρούµε ότι είναι αντιπροσωπευτική ολόκληρου του πληθυσµού. Τέσσερις

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσολογία και Λογοτεχνία Από την Τεχνική στην Τέχνη τού Λόγου (Β έκδοση, 1991) Πρόλογος Έχει λεχθεί πως τα πιο αυτονόητα πράγµατα είναι κι αυτά που διαφεύγουν την προσοχή µας, η οποία στρέφεται συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

Πως ιαλεκτικοί Θησαυροί ζωντανεύουν στο Ελληνικό Σχολείο: η χρήση του Ψηφιακού Μουσείου Ελληνικής Προφορικής Ιστορίας στην Ελληνική Εκπαίδευση

Πως ιαλεκτικοί Θησαυροί ζωντανεύουν στο Ελληνικό Σχολείο: η χρήση του Ψηφιακού Μουσείου Ελληνικής Προφορικής Ιστορίας στην Ελληνική Εκπαίδευση Πως ιαλεκτικοί Θησαυροί ζωντανεύουν στο Ελληνικό Σχολείο: η χρήση του Ψηφιακού Μουσείου Ελληνικής Προφορικής Ιστορίας στην Ελληνική Εκπαίδευση Πατσιάς, Α., Α. Σφακιανάκη, Γ. Κλειδής, Στ. Τσιγδινός & Μ.

Διαβάστε περισσότερα

Η Έρευνα στα Ελληνικά Πανεπιστήµια και η Ευρωπαϊκή Πραγµατικότητα

Η Έρευνα στα Ελληνικά Πανεπιστήµια και η Ευρωπαϊκή Πραγµατικότητα Η Έρευνα στα Ελληνικά Πανεπιστήµια και η Ευρωπαϊκή Πραγµατικότητα Ιωάννης Π. Γεροθανάσης Καθηγητής Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων Πρώην Πρύτανης Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων Μέλος της Α ΙΠ Η ανώτατη εκπαίδευση, η

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακες Εισροών-Εκροών της Ελληνικής Οικονοµίας για τον Τουρισµό. Σύνοψη Μελέτης

Πίνακες Εισροών-Εκροών της Ελληνικής Οικονοµίας για τον Τουρισµό. Σύνοψη Μελέτης Πίνακες Εισροών-Εκροών της Ελληνικής Οικονοµίας για τον Τουρισµό Σύνοψη Μελέτης Η παρούσα µελέτη των Πινάκων Εισροών-Εκροών µε επίκεντρο τους τοµείς τουρισµού του έτους 1992 εκπονήθηκε µε χρηµατοδότηση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ 09/10/2011 ΣΕΙΡΑ Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόμενο του αποσπάσματος σε 80-100 λέξεις, χωρίς δικά σας σχόλια. Στο συγκεκριμένο κείμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΠΜΣ. Αθήνα 08-08-2013

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΠΜΣ. Αθήνα 08-08-2013 Αθήνα 08-08-2013 ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΠΜΣ Το Διατμηματικό Πρόγραμμα Διδασκαλίας της Νέας Ελληνικής ως Ξένης Γλώσσας της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών προκηρύσσει για το ακαδ. έτος 2013 2014 δεκαπέντε

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά Ε. Κολέζα Α. Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας µαθηµατικής ενότητας: Βήµατα για τη συγγραφή του σχεδίου Β. Θεωρητικό υπόβαθρο της διδακτικής πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

«Η ελληνική γλώσσα στην ανώτατη. και στην τεχνολογία Εθνική και διεθνής διάσταση» Άννα Αναστασιάδη-Συμεωνίδη ansym@lit.auth.gr

«Η ελληνική γλώσσα στην ανώτατη. και στην τεχνολογία Εθνική και διεθνής διάσταση» Άννα Αναστασιάδη-Συμεωνίδη ansym@lit.auth.gr «Η ελληνική γλώσσα στην ανώτατη εκπαίδευση, στην επιστήμη και στην τεχνολογία Εθνική και διεθνής διάσταση» Άννα Αναστασιάδη-Συμεωνίδη ansym@lit.auth.gr th 9ο διεθνές συνέδριο «Ελληνική γλώσσα και Ορολογία»

Διαβάστε περισσότερα

Σειρά «ΘΥΜΗΣΙΣ» : Αρχαίος Ελληνικός Πολιτισμός και Γλώσσα

Σειρά «ΘΥΜΗΣΙΣ» : Αρχαίος Ελληνικός Πολιτισμός και Γλώσσα Σειρά «ΛΟΓΟΜΑΘΕΙΑ+» : Διδασκαλία της Ελληνικής ως Μητρικής Γλώσσας Η «Λογομάθεια+» είναι ένα πολυμεσικό εκπαιδευτικό λογισμικό (σειρά 3 CD-ROM) που καλύπτει το σύνολο των φαινομένων της γραμματικής, του

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες τμημάτων & επιπέδων _v.1. Πληροφορίες τμημάτων & επιπέδων. τηλέφωνα επικοινωνίας: 211.403-7682 & 690.9012085 email: info@valores.

Πληροφορίες τμημάτων & επιπέδων _v.1. Πληροφορίες τμημάτων & επιπέδων. τηλέφωνα επικοινωνίας: 211.403-7682 & 690.9012085 email: info@valores. 2013 Πληροφορίες τμημάτων & επιπέδων ΒΑΣΙΚΟ Επίπεδο A Περιγραφή βασικού επιπέδου Α1 Ολοκληρώνοντας το επίπεδο Α1 της Ισπανικής γλώσσας, ο σπουδαστής θα είναι ικανός να κατανοήσει και να χρησιμοποιήσει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

ΗΠροσφορά. Μικροοικονοµική. Η Ισορροπία της Αγοράς 6. Η ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΤΗΣΑΓΟΡΑΣ. 6η Εισήγηση

ΗΠροσφορά. Μικροοικονοµική. Η Ισορροπία της Αγοράς 6. Η ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΤΗΣΑΓΟΡΑΣ. 6η Εισήγηση ΗΠροσφορά Όπως και στην περίπτωση της ζήτησης, δεδοµένης και σταθερής της τιµής του αγαθού, όταν µεταβάλλεται ένας ή περισσότεροι από τους λοιπούς προσδιοριστικούς παράγοντες της προσφοράς, τότε, µεταβάλλεται

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Φίλιππας 23/8/2015

Γεώργιος Φίλιππας 23/8/2015 MACROWEB Προβλήματα Γεώργιος Φίλιππας 23/8/2015 Παραδείγματα Προβλημάτων. Πως ορίζεται η έννοια πρόβλημα; Από ποιους παράγοντες εξαρτάται η κατανόηση ενός προβλήματος; Τι εννοούμε λέγοντας χώρο ενός προβλήματος;

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση.

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Γραμματισμός: έννοια-παιδαγωγικές συνέπειες Σήμερα, στην αναπτυγμένη τεχνολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Ελευθερία Μαντέλου Ψυχολόγος Ψυχοθεραπεύτρια Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Τα τελευταία χρόνια, οι ειδικοί της οικογενειακής θεραπείας παροτρύνουν τους θεραπευτές του κλάδου να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

4.4 Ερωτήσεις διάταξης. Στις ερωτήσεις διάταξης δίνονται:

4.4 Ερωτήσεις διάταξης. Στις ερωτήσεις διάταξης δίνονται: 4.4 Ερωτήσεις διάταξης Στις ερωτήσεις διάταξης δίνονται:! µία σειρά από διάφορα στοιχεία και! µία πρόταση / κανόνας ή οδηγία και ζητείται να διαταχθούν τα στοιχεία µε βάση την πρόταση αυτή. Οι ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σε αυτό το τεύχος σας προτείνουµε µερικά ενδιαφέροντα βιβλία που αφορούν βασικές αρχές της Συµβουλευτικής.

Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σε αυτό το τεύχος σας προτείνουµε µερικά ενδιαφέροντα βιβλία που αφορούν βασικές αρχές της Συµβουλευτικής. Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σε αυτό το τεύχος σας προτείνουµε µερικά ενδιαφέροντα βιβλία που αφορούν βασικές αρχές της Συµβουλευτικής. Arist Von Schlippe, Jochen Schweitzer επιµέλεια: Βιργινία Ιωαννίδου µετάφραση:

Διαβάστε περισσότερα

(γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και. συµπεριφοράς) ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε. 70

(γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και. συµπεριφοράς) ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε. 70 Προβλήµατα διγλωσσίας ίγλωσση εκπαίδευση (γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και µαθησιακές δυσκολίες προβλήµατα συµπεριφοράς) Σαλτερής Νίκος ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

«ΜΑΘΑΙΝΩ ΠΩΣ ΝΑ ΜΑΘΑΙΝΩ... ΝΑ ΚΑΤΑΝΟΩ ΟΣΑ ΔΙΑΒΑΖΩ.»

«ΜΑΘΑΙΝΩ ΠΩΣ ΝΑ ΜΑΘΑΙΝΩ... ΝΑ ΚΑΤΑΝΟΩ ΟΣΑ ΔΙΑΒΑΖΩ.» «ΜΑΘΑΙΝΩ ΠΩΣ ΝΑ ΜΑΘΑΙΝΩ... ΝΑ ΚΑΤΑΝΟΩ ΟΣΑ ΔΙΑΒΑΖΩ.» Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΩΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗΣ Της Αλεξάνδρας Λέττη, Δευτεροετούς φοιτήτριας στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης,

Διαβάστε περισσότερα

109 Φιλολογίας Αθήνας

109 Φιλολογίας Αθήνας 109 Φιλολογίας Αθήνας Σκοπός Τα Τμήματα Φιλολογίας σκοπό έχουν να αναδεικνύουν επιστήμονες ικανούς να ερευνούν τον αρχαίο ελληνικό, βυζαντινό και νεοελληνικό κόσμο, όπως αυτός εκφράζεται μέσα από τα φιλολογικά,

Διαβάστε περισσότερα

Η ομάδα χορού στην οποία συμμετέχω αποτελείται από δέκα άτομα. Τα άτομα είναι τα μικρότερα σωματίδια από τα οποία αποτελείται κάθε χημικό στοιχείο.

Η ομάδα χορού στην οποία συμμετέχω αποτελείται από δέκα άτομα. Τα άτομα είναι τα μικρότερα σωματίδια από τα οποία αποτελείται κάθε χημικό στοιχείο. ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 1. Να καταγράψετε τις δευτερεύουσες ονοματικές προτάσεις που υπάρχουν στις εικόνες 5 και 6, να τις αναγνωρίσετε και να βρείτε το συντακτικό τους ρόλο. να λέω: δευτερεύουσα βουλητική πρόταση,

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος της γαλλικής έκδοσης

Πρόλογος της γαλλικής έκδοσης Πρόλογος της γαλλικής έκδοσης Η Λατινική γραμματική της σειράς Bescherelle είναι μια εύκολη και πλήρης γραμματική της λατινικής γλώσσας, με αντικειμενικό στόχο να δι ευκολύνει τη μελέτη, τη μετάφραση και

Διαβάστε περισσότερα

«Δοκιμασία Εκφραστικού Λεξιλογίου σε τυπικά αναπτυσσόμενα παιδιά ηλικίας 6 8 ετών»

«Δοκιμασία Εκφραστικού Λεξιλογίου σε τυπικά αναπτυσσόμενα παιδιά ηλικίας 6 8 ετών» «Δοκιμασία Εκφραστικού Λεξιλογίου σε τυπικά αναπτυσσόμενα παιδιά ηλικίας 6 8 ετών» Γλώσσα: Το φυσικό εκείνο σύστημα επικοινωνίας που χρησιμοποιείται από τον άνθρωπο και έχει ως βάση του τον έναρθρο λόγο.

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΠ της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας. των αναλυτικών

ΝΑΠ της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας. των αναλυτικών 1 ΝΑΠ της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας και Γραμματείας. Γενικοί άξονες όλων των αναλυτικών 2 Εισαγωγή του ΝΑΠ της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας και Γραμματείας στα Σχολεία Η εισαγωγή του ΝΑΠ στα Αρχαία Ελληνικά

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος

Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος Tα παιδιά με ειδικές μαθησιακές δυσκολίες παρουσιάζουν προβλήματα στις βασικές ψυχολογικές διαδικασίες που περιλαμβάνονται

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες)

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Γ2 (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Ο φίλος σας έγραψε μία μελέτη σχετικά με τρόπους βελτίωσης της αναγνωστικής ικανότητας των μαθητών. Επειδή, όμως, είναι ξένος, κάνει ακόμη λάθη,

Διαβάστε περισσότερα

Αξιότιμοι κυρίες και κύριοι, Αγαπητοί μου

Αξιότιμοι κυρίες και κύριοι, Αγαπητοί μου Αρχαία Ελληνική Γλώσσα: η βασική μέθοδος διδασκαλίας της Νεοελληνικής ως ξένης γλώσσας ΤΑΤΙΑ ΜΤΒΑΡΕΛΙΤΖΕ Υποψήφια διδάκτωρ του Ινστιτούτου Κλασσικής Φιλολογίας, Βυζαντινών και Νεοελληνικών Σπουδών του

Διαβάστε περισσότερα

Δίγλωσση προσχολική εκπαίδευση: Η εφαρμογή της Μεθόδου CLIL σε γαλλόφωνο περιβάλλον

Δίγλωσση προσχολική εκπαίδευση: Η εφαρμογή της Μεθόδου CLIL σε γαλλόφωνο περιβάλλον Δίγλωσση προσχολική εκπαίδευση: Η εφαρμογή της Μεθόδου CLIL σε γαλλόφωνο περιβάλλον Άλιμος, 2015 Η Μέθοδος CLIL Ολιστική Εκμάθηση Περιεχομένου και Ξένης Γλώσσας EMILE: L Enseignement d une Matière par

Διαβάστε περισσότερα

Από την Α Λυκείου µέχρι το Πανεπιστήµιο

Από την Α Λυκείου µέχρι το Πανεπιστήµιο Από την Α Λυκείου µέχρι το Πανεπιστήµιο Α ΛΥΚΕΙΟΥ Β ΛΥΚΕΙΟΥ 1 η οµάδα προσανατολισµού ανθρωπιστικών σπουδών η οµάδα προσανατολισµού θετικών σπουδών 1 η οµάδα προσανατολισµού ανθρωπιστικών σπουδών 3 η οµάδα

Διαβάστε περισσότερα

133 Γαλλικής Γλώσσας και Φιλολογίας Θεσσαλονίκης

133 Γαλλικής Γλώσσας και Φιλολογίας Θεσσαλονίκης 133 Γαλλικής Γλώσσας και Φιλολογίας Θεσσαλονίκης Σκοπός Το Τμήμα έχει σκοπό να προσφέρει στους φοιτητές του τις απαραίτητες γνώσεις της Γαλλικής γλώσσας, λογοτεχνίας, και του γαλλικού πολιτισμού, αλλά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1 Αναστασιάδη-Συμεωνίδη Α. (1984) «-έ: ένα νέο επίθημα της Νέας Ελληνικής», Μελέτες για την Ελληνική Γλώσσα 5, Θεσσαλονίκη: Κυριακίδης, 89-110. 1. ----------------------------------

Διαβάστε περισσότερα

Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy)

Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy) Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy) Μαρία Παπαδοπούλου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια ΠΤΠΕ, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Συνοπτική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Νικόλαος Χ. Μπέκας Greek classroom of Masterστην "Κοινωνική Παιδαγωγική και μάχη ενάντια στη νεανική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΤΟ ΑΠ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΤΟ ΑΠ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΤΟ ΑΠ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Τι είναι Μαθηματικά; Ποια είναι η αξία τους καθημερινή ζωή ανάπτυξη λογικής σκέψης αισθητική αξία και διανοητική απόλαυση ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΤΟ ΑΠ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

[+εαυτό / +Α] Αναφορικές εκφράσεις: δεδομένα από τα Νέα Ελληνικά. Brian D. Joseph Πανεπιστήμιο της Πολιτείας του Οχάιο

[+εαυτό / +Α] Αναφορικές εκφράσεις: δεδομένα από τα Νέα Ελληνικά. Brian D. Joseph Πανεπιστήμιο της Πολιτείας του Οχάιο [In D. Theofanopoulou-Kondou, X. Laskaratou, M. Sifianou, M. Georgiafendis, & V. Spyropoulos, eds. Sinxrones tasis stin eliniki glosologia. Meletes afieromenes stin Eirene Philippaki-Warburton [Synchronic

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο

Φροντιστήρια ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1 Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Η εξεταστέα ύλη του Γυμνασίου είναι τα 3/5 της ύλης που διδάχθηκε, με την προϋπόθεση ότι η

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΕΓΕΘΥΝΣΗ. Θεωρία και Πολιτική

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΕΓΕΘΥΝΣΗ. Θεωρία και Πολιτική ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΕΓΕΘΥΝΣΗ Θεωρία και Πολιτική Παντελής Καλαϊτζιδάκης Σαράντης Καλυβίτης ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Εισαγωγή στην οικονομική μεγέθυνση Ορισμός της οικονομικής μεγέθυνσης 15 Μια σύντομη

Διαβάστε περισσότερα

Προπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών Τμήματος Φιλολογίας. Φιλοσοφική Σχολή. Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Προπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών Τμήματος Φιλολογίας. Φιλοσοφική Σχολή. Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Προπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών Τμήματος Φιλολογίας Φιλοσοφική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης ΚΛΑΣΙΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΚΟΡΜΟΣ [111 ECTS] ΜΝΕΣ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑ ΚΛΑΣΙΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΜΝΕΣ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ.

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ. 2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες Έχει παρατηρηθεί ότι δεν υπάρχει σαφής αντίληψη της σηµασίας του όρου "διοίκηση ή management επιχειρήσεων", ακόµη κι από άτοµα που

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασµός Ανάπτυξη Οντολογίας

Σχεδιασµός Ανάπτυξη Οντολογίας Σχεδιασµός Ανάπτυξη Οντολογίας ΈλεναΜάντζαρη, Γλωσσολόγος, Ms.C. ΙΑΤΡΟΛΕΞΗ: Ανάπτυξη Υποδοµής Γλωσσικής Τεχνολογίας για το Βιοϊατρικό Τοµέα Τι είναι η οντολογία; Μιαοντολογίαείναιέναλεξικόόρωνπου διατυπώνονται

Διαβάστε περισσότερα

Το νέο κοινωνιολογικό πλαίσιο του πολυπολιτισμικού σχολείου

Το νέο κοινωνιολογικό πλαίσιο του πολυπολιτισμικού σχολείου Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο- για τη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Σε συνεργασία με την Περιφερειακή Διεύθυνση Π.Ε. & Δ.Ε. Νοτίου Αιγαίου ΗΜΕΡΙΔΑ Το νέο κοινωνιολογικό

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας Πρόλογος Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας αποτελεί δημόσιο αγαθό, το οποίο πρέπει να παρέχεται χωρίς περιορισμούς και εμπόδια στα μέλη της κοινωνίας. Οι πολύπλευρα πληροφορημένοι

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Γερμανικής Γλώσσας και Φιλολογίας. ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ (Συνοπτικός) ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2015/16

Τμήμα Γερμανικής Γλώσσας και Φιλολογίας. ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ (Συνοπτικός) ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2015/16 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών Τμήμα Γερμανικής Γλώσσας και Φιλολογίας ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ (Συνοπτικός) ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2015/16 ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΣΠΟΥΔΩΝ O ελάχιστος χρόνος φοίτησης,

Διαβάστε περισσότερα

Εξωτερικές Οικονοµίες Κλίµακας και ο Διεθνής Καταµερισµός της Παραγωγής. Καθ. Γιώργος Αλογοσκούφης

Εξωτερικές Οικονοµίες Κλίµακας και ο Διεθνής Καταµερισµός της Παραγωγής. Καθ. Γιώργος Αλογοσκούφης Εξωτερικές Οικονοµίες Κλίµακας και ο Διεθνής Καταµερισµός της Παραγωγής Καθ. Γιώργος Αλογοσκούφης 1 Οικονοµίες Κλίµακας Υπάρχουν οικονοµίες κλίµακας όταν η παραγωγή είναι πιο αποτελεσµατική όσο µεγαλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙ ΜΕΤΑΒΑΣΗΣ ΑΠΟ ΤΑ ΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ ΡΟΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΕ ΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ ΟΜΗΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ

ΠΕΡΙ ΜΕΤΑΒΑΣΗΣ ΑΠΟ ΤΑ ΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ ΡΟΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΕ ΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ ΟΜΗΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΕΡΙ ΜΕΤΑΒΑΣΗΣ ΑΠΟ ΤΑ ΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ ΡΟΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΕ ΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ ΟΜΗΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ Μερικές παρατηρήσεις και σκέψεις του συγγραφέα του βιβλίου Σχετικά µε τη µετάβαση από Ρ σε ΠΠ υπάρχουν 2 σηµαντικά ερωτήµατα:

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Γραφεία: Κτήριο Αποστολίδη, Καλλιπόλεως και Ερεσού 1 T.K. 20537, 1678 Λευκωσία, Τηλ.: + 357 22893850, Τηλομ.: + 357 22 894491 Παρουσίαση 26 Ιανουαρίου 2014 2. ΣΚΟΠΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 17448 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: Κατσικογιώργου Ειρήνη Θέματα Α. Στο κείμενο καταγράφονται τα χαρακτηριστικά του δημοσιογραφικού

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Γ Γυμνασίου διδάσκεται τρεις (3) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

των ορίων ηλικίας που θα έχουν διαµορφωθεί κατά το έτος της συµπλήρωσης του 55 ου ή του 60 ου έτους της ηλικίας τους.

των ορίων ηλικίας που θα έχουν διαµορφωθεί κατά το έτος της συµπλήρωσης του 55 ου ή του 60 ου έτους της ηλικίας τους. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 26/09/2011 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ Αριθµ. πρωτ. : Φ. 80000/24506/1853 ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ ΠΡΟΣ : /νση Κύριας Ασφάλισης Μισθωτών Ι.Κ.Α. Ε.Τ.Α.Μ.

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση Διδακτικής του Μαθήµατος των Θρησκευτικών. Γ Οµάδα

Άσκηση Διδακτικής του Μαθήµατος των Θρησκευτικών. Γ Οµάδα Άσκηση Διδακτικής του Μαθήµατος των Θρησκευτικών Γ Οµάδα Διδάσκων: Αθ. Στογιαννίδης Λέκτορας 11ο Μάθηµα Διερεύνηση Προϋποθέσεων Διδασκαλίας - Α : Η θεωρία του Jean Piaget για τη νοητική ανάπτυξη του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ Μαρίτσα Καμπούρογλου, Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» ΑΝ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΜΙΛΗΣΕΙ... Η γλωσσική παρέμβαση Είναι η διαδικασία μέσω της

Διαβάστε περισσότερα

Ηεπαγγελµατικήεξέλιξητων καθηγητώντηςλογιστικής. Ελένη Τουρνά Γιώργος Γερµανός

Ηεπαγγελµατικήεξέλιξητων καθηγητώντηςλογιστικής. Ελένη Τουρνά Γιώργος Γερµανός Ηεπαγγελµατικήεξέλιξητων καθηγητώντηςλογιστικής Ελένη Τουρνά Γιώργος Γερµανός ΣκοπόςκαιΜεθοδολογία Η εργασία αυτή στοχεύει στην χρήση της βιογραφικής έρευνας για την καλύτερη κατανόηση της επαγγελµατικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ. Κωδικός Έργου σε Επιτροπή Ερευνών/ΕΛΚΕ του ΑΠΘ : 90714 ΤΕΛΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ. Κωδικός Έργου σε Επιτροπή Ερευνών/ΕΛΚΕ του ΑΠΘ : 90714 ΤΕΛΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ 1 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ Άνθρωποι του Κάτω Κόσµου: ιδεολογίες και πολιτικές διακρίσεων, αποκλεισµού και διώξεων στη σύγχρονη εποχή. Ιστορικό ανθολόγιο και εκπαιδευτικός οδηγός. People of the Underworld: ideologies

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαιολογία των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων (480 π.χ. - 1ος αι. π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος

Αρχαιολογία των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων (480 π.χ. - 1ος αι. π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος [IA12] ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ Β Αρχαιολογία των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων (480 π.χ. - 1ος αι. π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος Τι είναι Aρχαιολογία; Η επιστήμη της αρχαιολογίας: Ασχολείται με την περισυλλογή,

Διαβάστε περισσότερα

186 Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνειων Χωρών Θράκης (Κομοτηνή)

186 Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνειων Χωρών Θράκης (Κομοτηνή) 186 Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνειων Χωρών Θράκης (Κομοτηνή) Σκοπός Το Τμήμα σύμφωνα με το ιδρυτικό του διάταγμα, έχει ως κύρια αποστολή «την καλλιέργεια, προαγωγή και διάδοση, με τη διδασκαλία

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Μετασχηματίζοντας δημιουργικά την αμφισβήτηση Μέσα στην τάξη ο εκπαιδευτικός με τους μαθητές αλληλεπιδρούν και αλληλοεπηρεάζονται από τις μεταξύ τους στάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΩΝ............................... 15 ΠΡΟΛΟΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ................................... 17 ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2010 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2010 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2010 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΤΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΜΑΣ: Στο Γυμνάσιο γίνεται η πρώτη και καθοριστικής σημασίας επαφή των μαθητών με τα Αρχαία Ελληνικά Στο Γυμνάσιο πρέπει να καταφέρουμε να

Διαβάστε περισσότερα