ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στην ΝΑΥΤΙΛΙΑ ΘΕΜΑ: «ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ»

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στην ΝΑΥΤΙΛΙΑ ΘΕΜΑ: «ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ»"

Transcript

1 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στην ΝΑΥΤΙΛΙΑ ΘΕΜΑ: «ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ» ΟΝΟΜΑ:ΑΚΡΙΩΤΗ ΜΑΡΙΑ / MN / Ε ΚΥΚΛΟΣ ΥΠΕΥΘ. ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: κα ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΟΥ ΦΑΝΗ Διπλωματική εργασία που υποβλήθηκε στο Τμήμα Ναυτιλιακών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πειραιώς ως μέρος των απαιτήσεων για την απόκτηση του Μεταπτυχιακού Διπλώματος Ειδίκευσης στην Ναυτιλία Πειραιάς Οκτώβριος

2 Τριμελής Εξεταστική Επιτροπή Η παρούσα διπλωματική εργασία εγκρίθηκε ομόφωνα από την Τριμελή Εξεταστική Επιτροπή που ορίσθηκε από τη ΓΣΕΣ του τμήματος Ναυτιλιακών Σπουδών Πανεπιστημίου Πειραιώς σύμφωνα με τον Κανονισμό Λειτουργίας του Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών στην Ναυτιλία. Τα μέλη της Επιτροπής ήταν: - Κα Σακελλαριάδου Φανή (επιβλέπουσα) - Κος Τσελεπίδης Αναστάσιος - Κος Σαμιώτης Γεώργιος Η έγκριση της Διπλωματικής Εργασίας από το τμήμα Ναυτιλιακών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πειραιώς δεν υποδηλώνει αποδοχή των γνωμών του συγγραφέα. 2

3 ΠΕΡΙΛΗΨΗ...5 ΕΙΣΑΓΩΓΗ...6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: εισαγωγή στη φυσικοχημεία της ατμόσφαιρας και στο φυσικό φαινόμενο του θερμοκηπίου ΔΟΜΗ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΣΤΗ ΖΩΗ ΣΤΟΝ ΠΛΑΝΗΤΗ ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ ΧΑΟΣ ΚΑΙ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ...28 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: οι αιτίες της κλιματικής αλλαγής Η ΜΕΤΑΒΛΗΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΚΛΙΜΑΤΟΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΑ ΟΙ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΙ Η ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ Ο ΗΛΙΟΣ ΚΑΙ Η ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ ΤΑ ΗΦΑΙΣΤΕΙΑΚΑ ΑΕΡΟΛΥΜΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ ΟΙ ΩΚΕΑΝΟΙ ΚΑΙ Η ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ Η ΑΝΘΡΩΠΟΓΕΝΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ Η ΤΡΥΠΑ ΤΟΥ ΟΖΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ ΟΙ ΘΕΡΜΕΣ ΝΗΣΙΔΕΣ ΣΤΟ ΑΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ...67 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: οι πιθανές συνέπειες της κλιματικής αλλαγής βάσει μοντέλων ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΠΩΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΖΕΤΑΙ ΕΝΑ ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΤΟΥ ΚΛΙΜΑΤΟΣ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΩΝ ΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΑΛΛΑΓΩΝ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΤΩΝ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΩΝ ΔΙΑΣΚΕΨΕΩΝ ΤΟΥ Ο.Η.Ε ΓΙΑ ΤΟ ΚΛΙΜΑ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΘΕΡΜΑΝΣΗ

4 3.5 Η ΕΛΕΥΣΗ ΜΙΑΣ ΝΕΑΣ ΕΠΟΧΗΣ ΠΑΓΕΤΩΝΩΝ...89 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: τα μέτρα για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και οι συνέπειές τους ΓΕΝΙΚΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΟΝ ΤΡΟΠΟ ΣΚΕΨΗΣ ΤΩΝ ΙΘΥΝΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΖΩΗ ΜΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5: η στάση των επιμέρους χωρών απέναντι στο πρόβλημα ΟΙ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟΙ ΠΑΡΑΓΩΓΟΙ ΑΕΡΙΩΝ ΠΟΥ ΣΥΜΒΑΛΛΟΥΝ ΣΤΗΝ ΑΛΛΑΓΗ ΤΟΥ ΚΛΙΜΑΤΟΣ ΟΙ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΔΙΑΣΚΕΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΛΙΜΑ ΗΝΩΜΕΝΕΣ ΠΟΛΙΤΕΙΕΣ ΑΜΕΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ ΑΝΑΠΤΥΣΣΟΜΕΝΕΣ ΧΩΡΕΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΣΧΕΤΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ ΤΟΥ ΚΛΙΜΑΤΟΣ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

5 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η παρούσα εργασία αναφέρεται στην παγκόσμια κλιματική αλλαγή, ένα από τα μεγαλύτερα σύγχρονα περιβαλλοντικά προβλήματα. Έπειτα από μια εκτενή εισαγωγή, στην οποία γίνεται λόγος για τους σκοπούς της εργασίας και διευκρινίζονται κάποιοι όροι, το πρώτο κεφάλαιο έχει ως θέμα του την ατμόσφαιρα, τη δομή και τα δυναμικά χαρακτηριστικά της, όπως και το φυσικό φαινόμενο του θερμοκηπίου. Οι παρεχόμενες πληροφορίες κρίνονται απαραίτητες για την πληρέστερη κατανόηση όσων ακολουθήσουν. Στη συνέχεια εξετάζονται με λεπτομέρειες όλοι οι παράγοντες που μπορούν να συνεισφέρουν στην κλιματική αλλαγή, ανθρωπογενείς και μη, με στόχο να καταδειχτεί ότι το κλίμα της Γης άλλαζε και θα αλλάζει αλλά και ο συχνά καταστροφικός ρόλος του ανθρώπου σε αυτή τη διαδικασία. Κατόπιν γίνεται λόγος για τις πιθανές συνέπειες των ανθρωπογενών κλιματικών αλλαγών, με βάση τα μέχρι σήμερα δεδομένα των αριθμητικών κλιματικών προσομοιώσεων. Ακολουθεί ένα κεφάλαιο με θέμα τι πρέπει να κάνουν για την αντιμετώπιση του προβλήματος οι εμπλεκόμενοι φορείς (Διεθνής Οργανισμοί, εθνικές κυβερνήσεις, παραγωγικοί φορείς και απλοί πολίτες- καταναλωτές). Τέλος συζητώνται οι μέχρι σήμερα Διεθνείς Διασκέψεις για την παγκόσμια υπερθέρμανση, τα αποτελέσματά τους αλλά και η στάση αρκετών κρατών απέναντι σε αυτό το μεγάλης σημασίας ζήτημα. 5

6 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η σημασία των περιβαλλοντικών προβλημάτων στη ζωή των ανθρώπων είναι τεράστια. Μια ματιά στον ημερήσιο και περιοδικό τύπο μπορεί να μας πείσει για του λόγου το αληθές, αφού πλέον οι σχετικές δημοσιεύσεις καταλαμβάνουν συχνά περίοπτη θέση στις σελίδες τους. Μεταξύ αυτών το ζήτημα της κλιματικής αλλαγής έχει αναμφισβήτητα την πρωτοκαθεδρία, τόσο από την απόψη της πολυπλοκότητάς του όσο και των επιπτώσεών του σε όλους σχεδόν τους τομείς της ανθρώπινης ζωής και δραστηριότητας. Καθημερινά η κοινή γνώμη βομβαρδίζεται με επιστημονικές και μη ανακοινώσεις από ανεξάρτητες πηγές που κάνουν λόγο για τις επερχόμενες αρνητικές συνέπειές της, άλλοτε μετριπαθέστερες και άλλοτε στα όρια της κινδυνολογίας. Σε αυτές φυσικά δε συμπεριλαμβάνονται οι δημοσιεύσεις σε έγκυρα διεθνή επιστημονικά περιοδικά και οι παρουσιάσεις σε κλιματολογικά συνέδρια που πραγματοποιούνται κάθε χρόνο. Ακόμα και η κινηματογραφική βιομηχανία εμπνέεται πλέον από τα σενάρια κατάρρευσης του παγκόσμιου κλίματος (π.χ. η ταινία «Η Επόμενη Μέρα»). Το 2009 θα είναι μια κρίσιμη χρονιά για αυτήν την υπόθεση, αφού στο τέλος του έτους αναμένεται να λάβει χώρα στη Δανία μια διεθνής διάσκεψη για το κλίμα με στόχο την αναθεώρηση- επικαιροποίηση του Πρωτοκόλλου του Κιότο. Θυμίζουμε ότι το Δεκέμβριο του 2007 στο Μπαλί της Ινδονησίας οι εκπρόσωποι 180 χωρών που πήραν μέρος στην τότε διάσκεψη για το κλίμα απέτυχαν να καταλήξουν σε μια νέα δεσμευτική συμφωνία για τον περιορισμό των εκπομπών θερμοκηπικών αερίων που ενδέχεται να διαταράξουν το παγκόσμιο κλίμα. Ενδεικτικό της σημασίας του προβλήματος είναι ότι το Νόμπελ Ειρήνης του 2007 απονεμήθηκε τιμητικά στη Διακυβερνητική Επιτροπή για τις Κλιματικές Αλλαγές (I.P.C.C.) του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών (Ο.Η.Ε.), για τις άοκνες προπάθειές της να προειδοποιήσει την παγκόμια κοινότητα σχετικά με τον κίνδυνο που διατρέχει η παγκόσμια κλιματική ισορροπία εξαιτίας των ανθρώπινων δραστηριοτήτων. Σε αυτήν συμμετείχε και ο καθηγητής του τμήματος Γεωλογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών κύριος Χρήστος Ζερεφός, ο οποίος έγινε έτσι ο ο πρώτος Έλληνας επιστήμονας που τιμήθηκε με τη διεθνή αυτή διάκριση. Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η εξέταση της παγκόσμιας κλιματικής αλλαγής τόσο από την άποψη των αιτίων όσο και των συνεπειών της. Οι αιτίες της διακρίνονται σε φυσικές και ανθρωπογενείς, αφού είναι πλέον σαφές ότι το κλίμα της Γης παρουσίαζε πάντα μεταβλητότητα. Το ζήτημα είναι πλέον ότι ο άνθρωπος παρεμβαίνει στους μηχανισμούς αυτούς με μάλλον καταστροφικές επιπτώσεις. Η εξέταση των διάφορων παραγόντων και των συνεπειών της κλιματικής αλλαγής γίνεται κυρίως ποιοτικά, με βάση πρόσφατα επιστημονικά δεδομένα από την ελληνική και διεθνή βιβλιογραφία. Επιπλέον αναφέρονται εκτενώς τόσο τα μέτρα που πρέπει να λάβουν οι εμπλεκόμενοι φορείς, μικροί και μεγάλοι, για την αποτροπή της αλλά και η στάση που μέχρι τώρα τηρούν διάφορα κράτη απέναντι στο πρόβλημα. 6

7 Θεωρούμε ότι το θέμα είναι πολύ ευρύ για να εξαντληθεί στα πλαίσια μιας τέτοιας εργασίας, ωστόσο καταβλήθηκε προσπάθεια ώστε να δοθεί μια όσο το δυνατόν σφαιρικότερη παρουσίασή του, κατάλληλη για ενημέρωση όχι μόνο της επιστημονικής κοινότητας αλλά και του απλού πολίτη με στοιχειώδεις, σχολικές γνώσεις φυσικής. Ίσως αυτό το τελευταίο να έχει και μεγαλύτερη σημασία επειδή, όπως θα δούμε, ο ρόλος των τελευταίων στη λύση του προβλήματος μπορεί να είναι αποφασιστικός, έστω και αν αισθάνονται καμμιά φορά ανίσχυροι σε σχέση με το μέγεθός του. Πριν συνεχίσουμε οφείλουμε να διευκρινήσουμε σύντομα ορισμένους όρους. Ένας από αυτούς είναι η έννοια «περιβάλλον», αφού με βάση το περιεχόμενο του όρου αυτού θα μπορέσουμε να κατανοήσουμε καλύτερα το όποιο πρόβλημα δημιουργείται σε αυτό. Έχουν δοθεί κατά καιρούς διάφοροι ορισμοί, ωστόσο πληρέστερος είναι ίσως ο ακόλουθος: «περιβάλλον είναι το σύνολο των φυσικών και ανθρωπογενών παραγόντων και στοιχείων, τα οποία βρίσκονται σε αλληλεπίδραση και επηρεάζουν την οικολογική ισορροπία, την ποιότητα της ζωής, την υγεία των κατοίκων, την ιστορική και πολιτιστική παράδοση και τις αισθητικές αξίες» (Παναγόπουλος, 2004). Ο ορισμός αυτός κατηγοριοποιεί τους παράγοντες και τα στοιχεία που απαρτίζουν το περιβάλλον σε δύο τύπους: φυσικούς και ανθρωπογενείς. Έτσι, η έννοια περιβάλλον διακρίνεται σε φυσικό και ανθρωπογενές αντίστοιχα. Ως «φυσικό περιβάλλον» λοιπόν, χαρακτηρίζεται ο περιβάλλων τον άνθρωπο χερσαίος, θαλάσσιος και εναέριος χώρος, συμπεριλαμβανομένου σ αυτόν της χλωρίδας, πανίδας και λοιπών φυσικών πόρων. Ως «πολιτιστικό- ανθρωπογενές περιβάλλον» χαρακτηρίζονται στοιχεία του πολιτισμού, όπως αυτά διαμορφώθηκαν από την παρέμβαση και τις σχέσεις του ανθρώπου με το φυσικό περιβάλλον. Σε αυτά περιλαμβάνονται οι ιστορικοί χώροι και η καλλιτεχνική και πολιτιστική κληρονομιά της χώρας. Το περιβάλλον συνολικά ή τα επί μέρους στοιχεία και παράγοντες που το απαρτίζουν, υφίστανται αρνητικές εξωγενείς- ανθρωπογενείς παρεμβάσεις, ενώ συχνά ανάλογα αποτελέσματα προκύπτουν αποκλειστικά από φυσικές διεργασίες και εξελίξεις. Η καταστροφή του περιβάλλοντος συντελείται είτε με την ρύπανσή του, είτε με την μόλυνσή του, είτε με την υποβάθμισή και τελικά καταστροφή του. Συγκεκριμένα, «ρύπανση: η παρουσία στο περιβάλλον ρύπων, δηλαδή κάθε είδους ουσιών, θορύβου, ακτινοβολίας ή άλλων μορφών ενέργειας σε ποσότητα, συγκέντρωση ή διάρκεια, που μπορούν να προκαλέσουν αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία, στους ζωντανούς οργανισμούς και στα οικοσυστήματα ή υλικές ζημιές και γενικά να καταστήσουν το περιβάλλον ακατάλληλο για τις επιθυμητές χρήσεις του» (Πηγή :N. 1650/86 [ΦEK 160A/ ] Βλάχος και Σαμιώτης 1997) Χαρακτηριστικό παράδειγμα ρύπανσης είναι τα καυσαέρια αυτοκινήτων και βιομηχανιών στον αέρα των μεγαλουπόλεων. 7

8 «Μόλυνση είναι η μορφή ρύπανσης που χαρακτηρίζεται από την παρουσία παθογόνων μικροοργανισμών στο περιβάλλον ή δεικτών που υποδηλώνουν την πιθανότητα παρουσίας τέτοιων μικροοργανισμών» (Πηγή :N. 1650/86 [ΦEK 160A/ ] Βλάχος και Σαμιώτης 1997). Έτσι γίνεται λόγος συχνά για μόλυνση επιφανειακών και υπόγειων υδάτων από παθογόνους μικροοργανισμούς προερχόμενους από την αποσύνθεση των απορριμάτων. «Υποβάθμιση είναι αποτέλεσμα της ρυπάνσεως από ανθρώπινες δραστηριότητες ή οποιασδήποτε άλλης μεταβολής στο περιβάλλον, η οποία είναι πιθανό να έχει αρνητικές επιπτώσεις στην οικολογική ισορροπία, στην ποιότητα ζωής και στην υγεία των κατοίκων, στην ιστορική και πολιτιστική κληρονομιά και στις αισθητικές αξίες» (Βλάχος και Σαμιώτης, 1997). Χαρακτηριστικό παράδειγμα υποβάθμισης του περιβάλλοντος είναι η καταστροφή του δασικού πλούτου μιας χώρας από διάφορες ανθρώπινες δραστηριότητες και η συνακόλουθη μείωση της βιοποικιλότητας ή και η ερημοποίηση των εδαφών. Η περιβαλλοντική υποβάθμιση είναι «υπερσυνοριακού» χαρακτήρα. Με το πέρασμα των χρόνων και την συνεχόμενη αύξηση της παραγωγής και των απαιτήσεων διαβίωσης του πληθυσμού των ανεπτυγμένων κρατών, ο ρυθμός επιβάρυνσης από την ανθρώπινη δραστηριότητα ξεπέρασε κατά πολύ τις φυσικές δυνατότητες του πλανήτη μας για την εξουδετέρωση της οποιασδήποτε περιβαλλοντικής όχλησης. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα τη δημιουργία τάσεων που δεν επιτρέπουν την επάνοδο των οικοσυστημάτων του πλανήτη στην φυσική τους ισορροπία. Η ενέργεια, σε όλες της τις μορφές (άνθρακας, πετρέλαιο, φυσικό αέριο, πυρηνική) και σε όλες της τις φάσεις (παραγωγή, μεταφορά, τελική χρήση, απόρριψη) αποτελεί σημαντική πηγή περιβαλλοντικής υποβάθμισης. Το 90% των ανθρωπογενών εκπομπών SO2 και NΟx, καθώς και το 75-90% των ανθρωπογενών εκπομπών CO2, προέρχεται από την παραγωγή και χρήση της ενέργειας. (Βουδούρη Γεωθερμία Σύμφωνα με αυτούς τους ορισμούς η υποβάθμιση αποτελεί την ευρύτερη έννοια αφού περιλαμβάνει και τις δύο προηγούμενες, παράλληλα όμως ποιοτικά εμφανίζεται σαν μια διάχυτη μορφή προσβολής ηπιότερης έντασης. Περαιτέρω σε ευρύτητα ακολουθεί ο όρος ρύπανση και τελευταίος ο όρος μόλυνση σαν μια εξειδικευμένη μορφή ρύπανσης. 8

9 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: εισαγωγή στη φυσικοχημεία της ατμόσφαιρας και στο φυσικό φαινόμενο του θερμοκηπίου. 1.1 ΔΟΜΗ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ. Με τον όρο ατμόσφαιρα (Βαρώτσος, 2001) ενός πλανήτη εννοούμε το στρώμα των αερίων που τον περιβάλλει και συγκρατείται γύρω από αυτόν με τη βοήθεια της δύναμης της βαρύτητας. Γενικά οι αμόσφαιρες μπορούν να θεωρηθούν συστήματα διασποράς αερίων στα οποία αιωρούνται υγρά και στερεά μικροσωματίδια διάφορων τύπων, γνωστά και ως αερολύμματα. Ανήκουν συνήθως στην κατηγορία εκείνη των συστημάτων διασποράς που ονομάζονται κολλοειδή ή μικροετερογενή, ενδιάμεση κατάσταση μεταξύ των πλήρως ομογενών μιγμάτων- διαλυμάτων και των ετερογενών μιγμάτων. Σύμφωνα με το χημικό N.Ostwald ονομάζουμε συστήματα διασποράς, δηλαδή μίγματα, χημικές ουσίες αποτελούμενες από δύο ή περισσότερες καθαρές ουσίες οι οποίες έχουν αναμιχθεί αλλά δεν έχουν αντιδράσει (Κατάκης και Πνευματικάκης, 1988). Από αυτές τις ουσίες εκείνη ή εκείνες που βρίσκονται σε μεγαλύτερη ποσότητα αποτελούν το μέσο διασποράς. Με βάση το μέγεθος των σωματιδίων των ουσιών που διασπείρονται στο μέσο διασποράς τα μίγματα διακρίνονται σε (Κατάκης και Πνευματικάκης, 1988): Ομογενή μίγματα ή διαλύματα: οι διαστάσεις των σωματιδίων των διασπειρόμενων ουσιών είναι μικρότερες από 10 7 cm, δηλαδή της τάξης μεγέθους των απλών μορίων. Κολλοειδή ή μικροετερογενή μίγματα: οι διαστάσεις των σωματιδίων των διασπειρόμενων ουσιών είναι μικρότερες από cm και μεγαλύτερες από 10 7 cm. Αδρομερή ή ετερογενή μίγματα: οι διαστάσεις των σωματιδίων των διασπειρόμενων ουσιών είναι μεγαλύτερες από cm, οπότε διακρίνονται με γυμνό μάτι ή με κοινό μικροσκόπιο. Η ατμόσφαιρα της Γης εκτείνεται από την επιφάνειά της μέχρι το διαπλανητικό αέριο που γεμίζει το χώρο του ηλιακού μας συστήματος. Εξαιτίας της βαρυτικής έλξης στα μόρια των αερίων έχει μεγαλύτερη πυκνότητα ακριβώς πάνω από το έδαφος και βαθμιαία, με την αύξηση της απόστασης από τη Γη, γίνεται πιο αραιή με συνέπεια να μη μπορεί να διαχωριστεί τελικά από το διαπλανητικό αυτό αέριο. Λόγω της μεγάλης της σημασίας για τη ζωή στον πλανήτη μας τόσο η σύστασή της όσο και οι φυσικές και οι χημικές της ιδιότητες αποτελούσαν αντικείμενο μελέτης από την αρχαιότητα ως τις μέρες μας. Ένας από τους πρωτοπόρους της σύγχρονης χημείας, ο Antoine de Lavoisier, μελέτησε τη σύσταση του ξηρού αέρα και απομόνωσε τα κύρια 9

10 συστατικά του, δηλαδή το άζωτο και το οξυγόνο. Σήμερα γνωρίζουμε ότι ο ξηρός αέρας αποτελείται από 78,08% V/V N 2 (άζωτο), 20,95% V/V O 2 (οξυγόνο), 0,93% V/V Ar (αργό, αδρανές αέριο), 0,03% CO 2 (διοξείδιο του άνθρακα) και 0,01% λοιπά αέρια (π.χ. υδρογόνο- H 2, όζον-o 3 ). Γεννάται συχνά το ερώτημα αν είναι δυνατό και υπό ποιες προϋποθέσεις να υπάρχει οροφή ή κορυφή της ατμόσφαιρας, ένα οριακό ύψος δηλαδή πάνω από το οποίο δεν υπάρχει ατμόσφαιρα. Αν η ατμόσφαιρα βρισκόταν σε ιδανική αδιαβατική ισορροπία η κορυφή της θα αντιστοιχούσε σε ένα σημείο με πυκνότητα μηδέν. Η πυκνότητά της περιγράφεται από τον τύπο (Σαχσαμάνογλου και Μακρογιάννης, 1998) ρ γ γ γ ρ g 0h γ = ρo (1.1), Pγ όπου ρ η πυκνότητα της ατμόσφαιρας, ρ 0 η πυκνότητα της ατμόσφαιρας στην επιφάνεια της Γης, g 0 η επιτάχυνση της βαρύτητας στην επιφάνεια της Γης, h η απόσταση από την επιφάνεια της Γης (ύψος), T η απόλυτη θερμοκρασία, P η πίεση και γ ένας καθαρός αριθμός, μεγαλύτερος της μονάδας, ο οποίος εμφανίζεται στο νόμο της αδιαβατικής μεταβολής του Poisson και εξαρτάται από τη φύση των δεσμών του αερίου και την ατομικότητά του. Αν πάλι θεωρηθεί ότι επικρατεί θερμική ισορροπία δεν είναι δυνατό να οριστεί κορυφή, αφού σύμφωνα με το Νόμο του Dalton δεν υπάρχει πεπερασμένο ύψος με πυκνότητα μηδέν (Βαρώτσος, 1997 και 2001), αφού για κάθε στήλη ατμοσφαιρικού αέρα ισχύει mg0h kt ρ = ρ e (1.2), 0 όπου ρ η πυκνότητα της ατμόσφαιρας, ρ 0 η πυκνότητα της ατμόσφαιρας στην επιφάνεια της Γης, g 0 η επιτάχυνση της βαρύτητας στην επιφάνεια της Γης, h η απόσταση από την επιφάνεια της Γης (ύψος), T η απόλυτη θερμοκρασία, m η μάζα της στήλης του ατμοσφαιρικού αέρα και k η σταθερά του Boltzmann. Το όριο της ατμόσφαιρας προσδιορίζεται με βάση τις ακόλουθες σκέψεις (Βαρώτσος, 1997 και 2001). Σε κάθε περιοχή πάνω από την επιφάνεια της Γης δύναται να υπάρξει ατμοσφαιρική μάζα, αν τα μόρια αυτής εμποδίζονται να διαφύγουν από τη Γη με τις κρούσεις τους με υπερκείμενα μόρια. Καθώς όμως ανεβαίνει κανείς σε μεγαλύτερα ύψη η συχνότητα των κρούσεων ανάμεσα στα μόρια της ατμόσφαιρας γίνεται όλο και μικρότερη. Σε κάποιο ύψος μάλιστα οι κρούσεις είναι τόσο λίγες ώστε ένα μόριο από αυτά έχοντας λάβει ορμή έχει πολύ μικρή πιθανότητα να επιστρέψει στη Γη εξαιτίας κρούσεων με μόρια που βρίσκονται από πάνω του.το ύψος αυτό μπορεί να θεωρηθεί η οροφή της ατμόσφαιρας. Πάνω αυτό τα μόρια υπόκεινται μόνο στη βαρυτική έλξη και οι τροχιές που διαγράφουν μπορούν να είναι ελλειπτικές- κυκλικές, παραβολικές ή υπερβολικές, ανάλογα με το αν η ταχύτητα που απέκτησαν από την τελευταία κρούση τους στην κατώτερη περιοχή είναι μικρότερη, ίση ή μεγαλύτερη από την ταχύτητα διαφυγής από το 10

11 Γήινο βαρυτικό πεδίο, η οποία ως γνωστόν είναι περίπου (Σαχσαμάνογλου και Μακρογιάννης, 1998) 2 2g 0 RΓ km υ δ = 11 (1.3), R + h s Γ όπου g 0 η επιτάχυνση της βαρύτητας στην επιφάνεια της Γης, R Γ η ακτίνα της Γης και h η απόσταση από την επιφάνεια της Γης. Οι πρώτοι υπολογισμοί της κορυφής της ατμόσφαιρας έγιναν από τον E. A. Milne το 1922 αλλά ο ορθός υπολογισμός της επιτεύχθηκε ένα χρόνο αργότερα από το J.E. Jones, ο οποίος έλαβε υπόψην ότι η πιθανότητα κρούσης ενός μορίου είναι συνάρτηση όχι μόνο της ταχύτητάς του αλλά και της αφετηρίας και της διεύθυνσης της κίνησής του, αφού η μοριακή πυκνότητα της ατμόσφαιρας δεν είναι σταθερή αλλά μεταβάλλεται με διάφορους τρόπους σε διάφορες διευθύνσεις. Με βάση τα παραπάνω η κορυφή της ατμόσφαιρας της Γης τοποθετείται σήμερα σε ύψος h 1000 km (1.4). Συγκρίνοντας το ύψος αυτό με την ακτίνα της Γης, δηλαδή με την τιμή R Γ 6370 km (1.5), διαπιστώνουμε ότι η γήινη ατμόσφαιρα είναι ένα πολύ λεπτό σχετικά στρώμα γύρω από τον πλανήτη μας, πλην όμως εξαιρετικά ζωογόνο, αφού περιέχει τόσα μόρια περίπου όσα και τα γνωστά αστέρια του σύμπαντος. Αρκεί να σκεφτούμε ότι με κάθε βαθειά εισπνοή εισάγονται στο σώμα μας τρισεκατομμύρια από αυτά, μέρος μόνο εκ των οποίων εκπνέεται. Όπως είναι γνωστό (βλέπε την εξίσωση (1.2) για μια πρώτη αλλά αρκετά καλή προσέγγιση) η ατμοσφαιρική πίεση ελαττώνεται με το ύψος, έτσι ώστε η πίεση σε κάθε στάθμη να εκφράζει συνήθως το βάρος της ακίνητης στήλης του αέρα μοναδιαίας διατομής που βρίσκεται πάνω από τη στάθμη αυτή. Έτσι ένας παρατηρητής ο οποίος εισέρχεται στην ατμόσφαιρα του πλανήτη μας από το διάστημα διασχίζει ποικίλες ζώνες, συχνά με εντελώς διαφορετικές φυσικοχημικές ιδιότητες. Αυτές είναι (Σαχσαμάνογλου και Μακρογιάννης, 1998): Εξώσφαιρα (από 500 km έως 1000 km): λέγεται και «κράσπεδο της ατμόσφαιρας». Διαχωρίζει την ατμόσφαιρα της Γης από το διαπλανητικό αέριο (περιοχή spray). Η πίεση είναι πολύ χαμηλή και η θερμοκρασία αρκετά μεγάλη, ενώ η μέση ελεύθερη διαδρομή κάθε δομικού λίθου της ατμόσφαιρας (δηλαδή η μέση διανυόμενη απόσταση μεταξύ δυο διαδοχικών συγκρούσεων) μπορεί να φτάσει τα δεκάδες χιλιόμετρα. Πρακτικά σε αυτό το ύψος οι κρούσεις μεταξύ των μορίων ή των ατόμων του αέρα είναι σπάνιες, οι τροχιές τους καθορίζονται από το βαρυτικό πεδίο και έχουν σχήμα κωνικών τομών. Όσοι μάλιστα δεν μπορούν να διαφύγουν γιατί η ταχύτητά τους είναι μικρότερη από την 11

12 ταχύτητα διαφυγής στο αντίστοιχο ύψος διαγράφουν ελλειπτικές τροχιές και επιστρέφουν στην ατμόσφαιρα. Ετερόσφαιρα (από 100 km έως 500 km): εδώ οι μηχανισμοί ανάμιξης των συστατικών του αέρα με υδροστατική φύση δεν είναι αρκετά ισχυροί και έτσι η σύσταση της ατμόσφαιρας αλλάζει με το ύψος, αφού σύμφωνα με τη στατιστική μηχανική τα βαρύτερα συστατικά της ατμόσφαιρας τείνουν να έχουν μέγιστη συγκέντρωση σε χαμηλότερο ύψος από τα ελαφρότερα. Ομοιόφαιρα (από τη Γήινη επιφάνεια έως τα 100 km περίπου): στην περιοχή αυτή επενεργούν μηχανισμοί ανάμειξης των ατμοσφαιρικών συστατικών, υδροστατικής προέλευσης, οι οποίοι διατηρούν τη σύσταση του αέρα σταθερή (εκτός από τα ιχνοστοιχεία), αφού ο χρόνος για να επιτευχθεί υδροστατική ισορροπία είναι σημαντικά μικρότερος από το χρόνο επίτευξης στατιστικής ισορροπίας. Πέρα από το άζωτο και το οξυγόνο, σημαντικά συστατικά της ομοιόσφαιρας είναι το όζον και οι υδρατμοί. Μόνο ένα κλάσμα της τάξης του 10 6 της ατμοσφαιρικής μάζας συναντάται πάνω από τα 100 km. Θερμόσφαιρα ή ιονόσφαιρα (από 85 km έως 110 km): εδώ η θερμοκρασία αυξάνει σταθερά με το ύψος στην αρχή και στη συνέχεια, στην περιοχή της θερμόπαυσης ή ομοιόπαυσης, παραμένει σταθερή. Μαζί με τα τρία επόμενα στρώματα αποτελούν τη λεγόμενη μέση ατμόσφαιρα. Μεσόσφαιρα (από 50 km έως 85 km): χαρακτηρίζεται από απότομη τπώση της θερμοκρασίας σε μια τιμή της τάξης των 100 o C στο ύψος των 85 km. Ανώτερο όριό της είναι η μεσόπαυση, όπου οι υδρατμοί σχηματίζουν τα νυχτερινά φωτεινά νέφη, τα οποία αποτελούνται κυρίως από παγοκρυστάλλους. Στρατόσφαιρα (από 7-17 km έως 50 km): τη χαρακτηρίζει η βαθμιαία αύξηση της θερμοκρασίας, η οποία φτάνει τους 0 o C στο ύψος των 50 km. Το ανώτερο όριό της ονομάζεται στρατόπαυση. Κύριο τμήμα της είναι το προστατευτικό στρώμα του όζοντος (O 3 ) ή οζονόσφαιρα, το οποίο απορροφά τα μικρά μήκη κύματος της ηλιακής ακτινοβολίας (π.χ. υπεριώδεις ακτινοβολίες) και είναι υπεύθυνο για το μέγιστο της θερμοκρασίας που παρατηρείται στη στρατόπαυση. Η μέγιστη συγκέντρωση του όζοντος παρατηρείται φυσιολογικά μεταξύ 20 και 30 km. Στο ύψος των 27 km οι υδρατμοί δημιουργούν τα μαργαρώδη νέφη, τα οποία αποτελούνται από σταγονίδια. Η μέση κατακόρυφη δομή της θερμοκρασίας στη μέση ατμόσφαιρα μπορεί να εξηγηθεί πρακτικά με τη βοήθεια της εκπομπής και της απορρόφησης ακτινοβολίας. Έτσι υπέρυθρη επανεκπομπή ακτινοβολίας από τα νέφη και τους υδρατμούς είναι η κύρια αιτία για το ελάχιστο της θερμοκρασίας στην τροπόπαυση, ενώ το μέγιστο της θερμοκρασίας στη στρατόπαυση οφείλεται στην έντονη απορρόφηση της υπεριώδους ακτινοβολίας από το όζον. Τέλος το θερμοκρασιακό ελάχιστο στη μεσόπαυση οφείλεται στο ελάχιστο της 12

13 συγκέντρωσης του όζοντος στο επίπεδο αυτό, πράγμα το οποίο ελαττώνει ισχυρά την απορρόφηση της ηλιακής ακτινοβολίας. Τροπόσφαιρα ή κατώτερη ατμόσφαιρα (από τη Γήινη επιφάνεια έως τα 7 km στους πόλους και τα 17 km στον ισημερινό): στην περιοχή αυτή περιέχονται τα 5 4 της μάζας της ατμόσφαιρας. Θεωρείται όχι άδικα η πλέον σημαντική περιοχή για τη ζωή γιατί εδώ συμβαίνουν τα καιρικά φαινόμενα και αναπτύσσσονται οι κάθε είδους οργανισμοί. Η θερμοκρασία του αέρα από το έδαφος μέχρι κάποιο ύψος (περίπου 15 km) ελαττώνεται συνεχώς με σταθερό ρυθμό (5-7 o C/km), ο οποίος μεταβάλλεται με το χρόνο και τον τόπο και μερικές φορές αλλάζει πρόσημο (θερμική αναστροφή). Ο κύριος λόγος για αυτή τη φαινομενικά ιδιόμορφη συμπεριφορά της τροπόσφαιρας είναι ότι τα κυριότερα αέρια συστατικά της είναι διαφανή στο μεγαλύτερο μέρος της ηλιακής ακτινοβολίας αλλά απορροφούν έντονα στην περιοχή συχνοτήτων της δευτερογενούς ακτινοβολίας που επανεκπέμπεται από τη Γη. 13

14 Εικόνα 1-1-1: στρώματα της ατμόσφαιρας σύμφωνα με την κατακόρυφη κατανομή της μέσης θερμοκρασίας. Η εικόνα είναι παρμένη από το βιβλίο «Ατμόσφαιρα και Αεροπορική Κυκλοφορία», του Κ. Βαρώτσου, Συμμετρία (2001). 14

15 Εικόνα 1-1-2: σχηματική παράσταση της ατμόσφαιρας, με την ομοιόσφαιρα, την ετερόσφαιρα και την εξώσφαιρα. Η εικόνα είναι παρμένη από το βιβλίο «Ατμόσφαιρα και Αεροπορική Κυκλοφορία», του Κ. Βαρώτσου, Συμμετρία (2001). 1.2 ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΣΤΗ ΖΩΗ ΣΤΟΝ ΠΛΑΝΗΤΗ. Ένα μάλλον παρεξηγημένο φυσικό φαινόμενο είναι το γνωστό Φαινόμενο του Θερμοκηπίου (Βαρώτσος και Kondratiev, 1996), το οποίο τόσο έχει απασχολήσει τα τελευταία χρόνια επιστήμονες και μη. Το φαινόμενο είναι φυσικό και είναι τόσο παλιό όσο και ο πλανήτης μας. Και ευτυχώς που υπάρχει! Η ζωή θα ήταν τελείως διαφορετική ή δε θα υπήρχε καθόλου χωρίς την ύπαρξη αυτού, αφού οι μέσες παγκόσμιες θερμοκρασίες θα ήταν εξαιρετικά χαμηλές σε παγκόσμια και ετήσια βάση ( 18 o C, αντί των +15 o C πού είναι σήμερα) και επομένως απαγορευτικές για την ανάπτυξη ζωής, τουλάχιστον όπως την γνωρίζουμε σήμερα. Από τους κοντινούς σε μας πλανήτες του ηλιακού μας συστήματος η Αφροδίτη είναι πολύ καυτή (450 o C) και ο Άρης είναι πολύ κρύος ( 53 o C), ενώ η Γη είναι ότι πρέπει για να κατοικηθεί, κυρίως επειδή έχει δημιουργήσει γύρω της την κατάλληλη ατμόσφαιρα, η οποία με το φαινόμενο του θερμοκηπίου την καθιστά κατοικήσιμη. Δεν είναι τόσο η θέση δηλαδή πού την καθιστά προνομιούχο αλλά η ατμόσφαιρά της. Ωστόσο πολλοί από άγνοια αναθεματίζουν το τόσο ζωτικό για τον πλανήτη μας φαινόμενο. Ας δούμε όμως ακριβέστερα περί τίνος πρόκειται. 15

16 Με στόχο την καλύτερη κατανόηση των φαινομένων εκπομπής και απορρόφησης ακτινοβολίας θα αναφερθούμε σύντομα στο μοντέλο του μέλανος σώματος (Young, 1991), το οποίο χρησιμοποιείται στην περιγραφή της εκπεμπόμενης και απορροφούμενης ακτινοβολίας από θερμή συμπυκνωμένη ύλη (στερεή ή υγρή). Στην περίπτωση αυτή οι δομικοί λίθοι της ύλης αλληλεπιδρούν ισχυρά μεταξύ τους και τα φάσματα εκπομπής ή απορρόφησης εκτείνονται σε ορισμένη, συνεχή περιοχή συχνοτήτων. Μια ιδανική επιφάνεια, η οποία μπορεί να εκπέμπει και να απορροφά οποιασδήποτε συχνότητας ακτινοβολία ονομάζεται μέλαν σώμα. Η ακτινοβολία του είχε μελετηθεί διεξοδικά ως την πρώτη δεκαετία του 20 ου αιώνα. Η ολική ισχύς ανά μονάδα επιφάνειας (ένταση I ολ ) που εκπέμπεται από την επιφάνεια ενός ιδανικού ακτινοβολητή δίνεται από το Νόμο των Steffan- Boltzmann, I ολ = σ.t 4 (1.6), όπου σ είναι μια φυσική σταθερά, γνωστή ως σταθερά των Steffan- Boltzmann, η οποία δίνεται σε μονάδες S.I. σ = 5, W.m 2.K 4 (1.7). Η κατανομή της εκπεμπόμενης ισχύος Ι(λ) (φασματική κατανομή αφετικής ικανότητας) σε συνάρτηση με το μήκος κύματος της ακτινοβολίας λ δίνεται από το Νόμο του Planck 2 2πhc0 I ( λ ) = (1.8), 5 λ ( e hc0 λkt όπου T η απόλυτη θερμοκρασία, h η σταθερά του Planck, k η σταθερά του Boltzmann και c 0 η ταχύτητα διάδοσης του φωτός στο κενό. Από εδώ μπορούμε να επαληθεύσουμε ότι το μήκος κύματος στο οποίο παρατηρείται η θέση του μεγίστου της παραπάνω συνάρτησης θα δίνεται από τον τύπο (Νόμος Wien) 1) λ m.t = σταθερό = 2, m.k (1.9). Ας σημειωθεί ότι οι περισσότερες πραγματικές επιφάνειες απέχουν σημαντικά από αυτό που ονομάζουμε μέλαν σώμα, όμως οι περισσότερες από αυτές πλησιάζουν τις ιδιότητες των διηλεκτρικών (μονωτών) και των ημιαγωγών. Αυτές στις περισσότερες περιοχές ακτινοβολίας και θερμοκρασίας συμπεριφέρονται με παρόμοια με το ιδανικό μέλαν σώμα και ονομάζονται φαιά σώματα. Σε αυτά η ένταση της θερμικής ακτινοβολίας Ι (λ) μπορεί να προσδιοριστεί από τον τύπο Ι (λ) = δ(λ).ι(λ) (1.10), 16

17 όπου δ(λ) η σχετική αφετική ικανότητα για το φαιό σώμα (για το ιδανικό μέλαν σώμα δ(λ) = 1 για κάθε λ). Από εδώ προκύπτει με κατάλληλη ολοκλήρωση I ολ = δ ολ.i ολ (1.11). Η Γη, όπως είναι γνωστό (Δανέζης και Θεοδοσίου, 1999), περιβάλλεται από την ατμόσφαιρά της, εξασφαλίζει δε τις ενεργειακές της ανάγκες από τον ζωοδότη Ήλιο, ο οποίος και την ακτινοβολεί συνεχώς. Συνολικά δέχεται ηλιακή ακτινοβολία που αντιστοιχεί σε ροή περίπου 1366 W.m 2. Μέρος αυτής της ακτινοβολίας κατακρατείται από την Γη ενώ το υπόλοιπο επιστρέφει στο διάστημα. Όπως φαίνεται στην Εικ. 1-4 μόνο το 51% της ηλιακής ακτινοβολίας απορροφάται από την επιφάνεια της Γης και τους ωκεανούς και χρησιμοποιείται για την θέρμανση της επιφάνειας και της χαμηλότερης ατμόσφαιρας, για την τήξη των πάγων ή του χιονιού, την εξάτμιση των υδάτων και την πρόκληση της φωτοσυνθέσεως στα φυτά. Από το υπόλοιπο 49%, το 4% ανακλάται από την επιφάνεια και επιστρέφει προς το διάστημα, το 26% ανακλάται πίσω από τα νέφη και τα σωματίδια της ατμόσφαιρας και το 19% απορροφάται από τα ατμοσφαιρικά αέρια, σωματίδια και νέφη, συμπεριλαμβανομένου και του στρώματος του όζοντος. Μπορούμε να πούμε ότι το 30% της εισερχόμενης ηλιακής ακτινοβολίας στο σύστημα γηατμόσφαιρα ανακλάται, ενώ το υπόλοιπο 70% απορροφάται. Εικόνα 1-1-4: ανάκλαση και απορρόφηση της ηλιακής ακτινοβολίας από τη Γη. Η θέρμανση της Γης την μετατρέπει σε πομπό επανεκπομπής ακτινοβολίας μεγάλου κυρίως μήκους κύματος (π.χ. υπέρυθρης) στο διάστημα, αφού η επιφάνειά της μπορεί να θεωρηθεί φαιό σώμα που εκπέμπει ακτινοβολία σύμφωνα με τις εξισώσεις (1.6)- (1.11). Στην τροπόσφαιρα, η οποία αποτελεί το χαμηλότερο και πυκνότερο στρώμα της ατμόσφαιρας, υπάρχουν κάποια αέρια (θερμοκηπικά αέρια) που απορροφούν μεγάλο μέρος της εκπεμπόμενης από τη Γη ακτινοβολίας και την επανεκπέμπουν στο διάστημα. 17

18 Έτσι η θερμοκρασία στην τροπόσφαιρα ελαττώνεται με το ύψος, αφού κύρια πηγή θέρμανσής της είναι η δευτερογενής ακτινοβολία της Γης με τη βοήθεια των παραπάνω αερίων, ενώ η απορρόφησή της γίνεται από τα κατώτερα και θερμότερα στρώματα, τα οποία την εκπέμπουν κατά το μεγαλύτερο μέρος προς το έδαφος και το υπόλοιπο σε ανώτερα και ψυχρότερα στρώματα μέχρι την αποκατάσταση θερμικής ισορροπίας, οπότε μετά η διαδικασία συνεχίζεται αδιάλειπτα. Με τον τρόπο αυτόν τα θερμοκηπικά αέρια εκπέμπουν τελικά προς το διάστημα λιγότερη ακτινοβολία από αυτή πού δέχονται από τη γήινη επιφάνεια. Έτσι κατακρατούν μέρος αυτής της επανεκπεμπόμενης ακτινοβολίας από την επιφάνεια της Γης και αυτό ακριβώς συνιστά το φαινόμενο θερμοκηπίου. Η Εικ. 1-5 δείχνει ακριβώς αυτή τη διεργασία. Εικόνα 1-1-5: σχηματική απεικόνιση του φαινομένου του θερμοκηπίου Μιλώντας με ενεργειακούς όρους και συνοψίζοντας τα παραπάνω ας δούμε το ισοζύγιο ακτινοβολίας για το σύστημα Γης-Ατμόσφαιρας σε παγκόσμια και ετήσια βάση, πού έχει ως εξής (βλεπε Εικ. 1-6): Εισερχόμενη στο σύστημα ηλιακή ακτινοβολία, κατά το μεγαλύτερο ποσοστό της στην περιοχή των μεγάλων συχνοτήτων, η οποία αντιστοιχεί σε ροή 236 W.m 2. Εκπεμπόμενη από την γήινη επιφάνεια ακτινοβολία, κατά το μεγαλύτερο ποσοστό στην περιοχή των μικρών συχνοτήτων, η οποία αντιστοιχεί σε ροή 390 W.m 2. Η αρχή διατήρησης της ενέργειας επιβάλλει ώστε η ακτινοβολία πού εγκαταλείπει το σύστημα να αντιστοιχεί σε 236 W.m 2. Έτσι ενώ η ακτινοβολία πού εκπέμπεται από την γήινη επιφάνεια αντιστοιχεί σε 390 W.m 2 η παρεμβολή τής ατμόσφαιρας την μειώνει σε 236 W.m 2. Αυτή η μείωση της ακτινοβολίας μικρών συχνοτήτων αναφέρεται σαν φαινόμενο θερμοκηπίου και οφείλεται σε ορισμένα αέρια της τροπόσφαιρας 18

19 (θερμοκηπικά αέρια), κυρίως δε στους υδρατμούς και το διοξείδιο του άνθρακα (CO 2 ). Εικόνα 1-1-3: ανάκλαση και απορρόφηση της ηλιακής ακτινοβολίας από τη Γη. Εικόνα παρμένη από το διαδικτυακό ιστότοπο Περίπου το 86%- 90% της κατακρατούμενης από την ατμόσφαιρα γήινης ακτινοβολίας, οφείλεται στην παρουσία υδρατμών (H 2 O), διοξειδίου του άνθρακα (CO 2 ) και νεφών. Οι υδρατμοί αποτελούν το πλέον ενεργό συστατικό, κατά ποσοστό 60%, ενώ μικρότερη συνεισφορά (περίπου 8%- 10%) έχουν και τα αέρια μεθάνιο (CH 4 ), οξείδια του αζώτου (NO X, όπως N 2 O) και όζον (O 3 ). Η συνεισφορά του διοξειδίου του άνθρακα στο φαινόμενο είναι της τάξης του 16 %. Στον πίνακα πού ακολουθεί φαίνονται τα αέρια πού συμμετέχουν ενεργά στο Φαινόμενο Θερμοκηπίου, οι συγκεντρώσεις τους στην ατμόσφαιρα σε μέρη ανά εκατομμύριο(ppm) ή μέρη ανά δισεκατομμύριο(ppb) κατά το έτος 1750 και σήμερα, καθώς και η προέλευσή τους, φυσική ή ανθρωπογενής στους ακριβώς επόμενους πίνακες (Πίνακες 1-1, 1-2). Πίνακας 1-1: Εξέλιξη των κυριότερων θερμοκηπικών αερίων από το 1750 ως σήμερα. Πίνακας παρμένος από το διαδικτυακό ιστότοπο 19

20 Αέρια Θερμοκηπίου Συγκέντρωση το 1750 Συγκέντρωση σήμερα Ποσοστό μεταβολής Διοξείδιο Άνθρακα 280ppm 360ppm 29% Μεθάνιο 0,70ppm 1,70ppm 143% Οξείδια Αζώτου 280ppb 310ppb 11% CFCs 0 900ppt - (χλωροφθοράνθρακες) Όζον Άγνωστο Ποικίλλει - Πίνακας 1-2: Προέλευση των κυριότερων θερμοκηπικών αερίων. Πίνακας παρμένος από το διαδικτυακό ιστότοπο Αέρια Θερμοκηπίου Διοξείδιο Άνθρακα Μεθάνιο Οξείδια Αζώτου CFC s (χλωροφθοράνθρακες) Όζον Προέλευση Οργανική αποσύνθεση, Πυρκαγιές δασών, Ηφαίστεια, Καύσιμα Αποδασώσεις, κ.λ.π. Υγρότοποι, Οργανική αποσύνθεση, Τερμίτες, Φυσικό αέριο πετρελαιοπηγές, Καύση βιομάζας, Ρυζοκαλλιέργειες, Κτήνη, Σκουπιδότοποι. Δάση, Λιβάδια, Ωκεανοί, Απορρίμματα, Καλλιέργειες, Λιπάσματα; Καύση Βιομάζας, Καύσιμα Ψυγεία, Ψεκασμοί, Αεριωθούμενα, Απορρυπαντικά Δράση ηλιακής ακτινοβολίας επί μορίων Οξυγόνου και τεχνητή παραγωγή διά μέσου της φωτοχημικής αιθαλομίχλης Το όνομά του το φαινόμενο αυτό το πήρε από το Γάλλο μαθηματικό J. Fourier στα 1822 εξαιτίας της ομοιότητάς του με αυτό που συμβαίνει στα θερμοκήπια των φυτών όπου οι καλλιέργειες καλύπτονται με υλικό πού επιτρέπει μεν την είσοδο της ηλιακής ακτινοβολίας μεγάλων συχνοτήτων, αποτρέπει όμως την διαφυγή των μικρών συχνοτήτων της γήινης ακτινοβολίας. Η ενέργεια των ακτινοβολιών αυτών εγκλωβίζεται στο χώρο του θερμοκηπίου, με αποτέλεσμα την θέρμανση του αέρα και την επίτευξη συνθηκών ταχείας και πρόωρης αναπτύξεως των φυτών. Στο σημείο αυτό αξίζει να παρατηρήσουμε ότι σύμφωνα με νεότερες έρευνες (Βαρώτσος και Kondratiev, 1996) η δράση του θερμοκηπίου οφείλεται κυρίως στην 20

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Aτµόσφαιρα της Γης Ατµόσφαιρα είναι η αεριώδης µάζα η οποία περιβάλλει

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Για κάθε αέριο υπάρχουν μηχανισμοί παραγωγής και καταστροφής Ρυθμός μεταβολής ενός αερίου = ρυθμός παραγωγής ρυθμός καταστροφής Όταν: ρυθμός παραγωγής = ρυθμός καταστροφής

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία στο μάθημα «Οικολογία για μηχανικούς» Θέμα: «Το φαινόμενο του θερμοκηπίου»

Εργασία στο μάθημα «Οικολογία για μηχανικούς» Θέμα: «Το φαινόμενο του θερμοκηπίου» Εργασία στο μάθημα «Οικολογία για μηχανικούς» Θέμα: «Το φαινόμενο του θερμοκηπίου» Επιβλέπουσα καθηγήτρια: κ.τρισεύγενη Γιαννακοπούλου Ονοματεπώνυμο: Πάσχος Απόστολος Α.Μ.: 7515 Εξάμηνο: 1 ο Το φαινόμενο

Διαβάστε περισσότερα

Τροπόσφαιρα. Στρατόσφαιρα

Τροπόσφαιρα. Στρατόσφαιρα ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Το διαφανές στρώµα αέρος που περιβάλλει τη Γη σαν µια τεράστια προστατευτική ασπίδα, δίχως την οποία η ζωή στον πλανήτη µας θα ήταν αδιανόητη, ονοµάζεται ατµόσφαιρα. Η ατµόσφαιρα λοιπόν είναι

Διαβάστε περισσότερα

Η παγκόσμια έρευνα και τα αποτελέσματά της για την Κλιματική Αλλαγή

Η παγκόσμια έρευνα και τα αποτελέσματά της για την Κλιματική Αλλαγή Η παγκόσμια έρευνα και τα αποτελέσματά της για την Κλιματική Αλλαγή Αλκιβιάδης Μπάης Καθηγητής Εργαστήριο Φυσικής της Ατμόσφαιρας Τμήμα Φυσικής - Α.Π.Θ. Πρόσφατη εξέλιξη της παγκόσμιας μέσης θερμοκρασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 1. ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Ατμόσφαιρα είναι το αεριώδες περίβλημα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 2. ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ Με τον όρο ακτινοβολία

Διαβάστε περισσότερα

Φαινόµενο του Θερµοκηπίου

Φαινόµενο του Θερµοκηπίου Φαινόµενο του Θερµοκηπίου Αλεξάνδρου Αλέξανδρος, Κυριάκου Λίντα, Παυλίδης Ονήσιλος, Χαραλάµπους Εύη, Χρίστου ρόσος Φαινόµενο του θερµοκηπίου Ανακαλύφθηκε το 1824 από τον Γάλλο µαθηµατικό Fourier J. (1768)

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα ακτινοβολίας Εργαλείο κατανόησης κλιματικής αλλαγής

Μοντέλα ακτινοβολίας Εργαλείο κατανόησης κλιματικής αλλαγής Κύκλος διαλέξεων στις επιστήμες του περιβάλλοντος Μοντέλα ακτινοβολίας Εργαλείο κατανόησης κλιματικής αλλαγής Χρήστος Ματσούκας Τμήμα Περιβάλλοντος Τι σχέση έχει η ακτινοβολία με το κλίμα; Ο Ήλιος μας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ 1. Εισαγωγή. Η ενέργεια, όπως είναι γνωστό από τη φυσική, διαδίδεται με τρεις τρόπους: Α) δι' αγωγής Β) δια μεταφοράς Γ) δι'ακτινοβολίας Ο τελευταίος τρόπος διάδοσης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΑΕΡΑ ΚΑΙ ΕΔΑΦΟΥΣ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 3. ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΑΕΡΑ ΚΑΙ ΕΔΑΦΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρηση της Ηλιακής Ακτινοβολίας

Μέτρηση της Ηλιακής Ακτινοβολίας Μέτρηση της Ηλιακής Ακτινοβολίας Ο ήλιος θεωρείται ως ιδανικό µέλαν σώµα Με την παραδοχή αυτή υπολογίζεται η θερµοκρασία αυτού αν υπολογιστεί η ροή ακτινοβολίας έξω από την ατµόσφαιρα Με τον όρο ροή ακτινοβολίας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογία-Κλιματολογία. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογία-Κλιματολογία. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 7. ΤΟ ΝΕΡΟ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογία-Κλιματολογία. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 1 7. ΤΟ ΝΕΡΟ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική μηχανική

Περιβαλλοντική μηχανική Περιβαλλοντική μηχανική 2 Εισαγωγή στην Περιβαλλοντική μηχανική Enve-Lab Enve-Lab, 2015 1 Environmental Μεγάλης κλίμακας περιβαλλοντικά προβλήματα Παγκόσμια κλιματική αλλαγή Όξινη βροχή Μείωση στρατοσφαιρικού

Διαβάστε περισσότερα

Θερμική νησίδα», το πρόβλημα στις αστικές περιοχές. Παρουσίαση από την Έψιλον-Έψιλον Α.Ε.

Θερμική νησίδα», το πρόβλημα στις αστικές περιοχές. Παρουσίαση από την Έψιλον-Έψιλον Α.Ε. Θερμική νησίδα», το πρόβλημα στις αστικές περιοχές. Παρουσίαση από την Έψιλον-Έψιλον Α.Ε. Η ένταση της Θερμικής νησίδας στον κόσμο είναι πολύ υψηλή Ένταση της θερμικής νησίδας κυμαίνεται μεταξύ 1-10 o

Διαβάστε περισσότερα

Η θερμική υπέρυθρη εκπομπή της Γης

Η θερμική υπέρυθρη εκπομπή της Γης Η θερμική υπέρυθρη εκπομπή της Γης Δορυφορικές μετρήσεις στο IR. Θεωρητική θεώρηση της τηλεπισκόπισης της εκπομπήςτηςγήινηςακτινοβολίαςαπό δορυφορικές πλατφόρμες. Μοντέλα διάδοσης της υπέρυθρης ακτινοβολίας

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Α.1 Το φαινόµενο του θερµοκηπίου. του (Agriculture and climate, Eurostat).

Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Α.1 Το φαινόµενο του θερµοκηπίου. του (Agriculture and climate, Eurostat). Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Α.1 Το φαινόµενο του θερµοκηπίου Ένα από τα µεγαλύτερα περιβαλλοντικά προβλήµατα που αντιµετωπίζει η ανθρωπότητα και για το οποίο γίνεται προσπάθεια επίλυσης είναι το φαινόµενο του θερµοκηπίου.

Διαβάστε περισσότερα

Ευστάθεια αστάθεια στην ατμόσφαιρα Αναστροφή θερμοκρασίας - μελέτη των αναστροφών, τα είδη τους και η ταξινόμηση τους

Ευστάθεια αστάθεια στην ατμόσφαιρα Αναστροφή θερμοκρασίας - μελέτη των αναστροφών, τα είδη τους και η ταξινόμηση τους Ευστάθεια αστάθεια στην ατμόσφαιρα Αναστροφή θερμοκρασίας - μελέτη των αναστροφών, τα είδη τους και η ταξινόμηση τους 1 Η αδιαβατική θερμοβαθμίδα dt dz. g c p d ξηρή ατμόσφαιρα Γ d ξηρή αδιαβατική θερμοβαθμίδα

Διαβάστε περισσότερα

Μια εικόνα, από υπολογιστή, Ανταρκτική. µετρήθηκε.

Μια εικόνα, από υπολογιστή, Ανταρκτική. µετρήθηκε. Η τρύπα του όζοντος Η οροφή του ουρανού από κάπου µπάζει!!! Η τρύπα του όζοντος Μια εικόνα, από υπολογιστή, του νοτίου ηµισφαιρίου που αποκαλύπτει την τρύπα του όζοντος πάνω από την Ανταρκτική. Οι περιοχές

Διαβάστε περισσότερα

Κλιματικές αλλαγές σε σχέση με την οικονομία και την εναλλακτική μορφή ενέργειας. Μπασδαγιάννης Σωτήριος - Πετροκόκκινος Αλέξανδρος

Κλιματικές αλλαγές σε σχέση με την οικονομία και την εναλλακτική μορφή ενέργειας. Μπασδαγιάννης Σωτήριος - Πετροκόκκινος Αλέξανδρος Κλιματικές αλλαγές σε σχέση με την οικονομία και την εναλλακτική μορφή ενέργειας Μπασδαγιάννης Σωτήριος - Πετροκόκκινος Αλέξανδρος Ιούνιος 2014 Αρχή της οικολογίας ως σκέψη Πρώτος οικολόγος Αριστοτέλης

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογία Περιβαλλοντικών Μετρήσεων

Τεχνολογία Περιβαλλοντικών Μετρήσεων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Τεχνολογία Περιβαλλοντικών Μετρήσεων Ενότητα #8: Η Ατμόσφαιρα της Γης-Το Ατμοσφαιρικό Οριακό Στρώμα Δρ Κ.Π. Μουστρής Τμήμα Μηχανολόγων

Διαβάστε περισσότερα

Τρίκαλα, 27/12/2011. Συνεντεύξεις. «Μεγαλύτερες σε διάρκεια ξηρασίες»

Τρίκαλα, 27/12/2011. Συνεντεύξεις. «Μεγαλύτερες σε διάρκεια ξηρασίες» Τρίκαλα, 27/12/2011 Συνεντεύξεις «Μεγαλύτερες σε διάρκεια ξηρασίες» Τι επισημαίνει στην ΕΡΕΥΝΑ για την περιοχή μας ο κ. Σοφοκλής Ε. Δρίτσας, ερευνητής στο Εργαστήριο Δημογραφικών και Κοινωνικών Αναλύσεων

Διαβάστε περισσότερα

Ατμόσφαιρα. Αυτό τo αεριώδες περίβλημα, αποτέλεσε την πρώτη ατμόσφαιρα της γης.

Ατμόσφαιρα. Αυτό τo αεριώδες περίβλημα, αποτέλεσε την πρώτη ατμόσφαιρα της γης. Ατμόσφαιρα Η γη, όπως και ολόκληρο το ηλιακό μας σύστημα, αναπτύχθηκε μέσα από ένα τεράστιο σύννεφο σκόνης και αερίων, πριν από 4,8 δισεκατομμύρια χρόνια. Τότε η γη, περικλειόταν από ένα αεριώδες περίβλημα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ !Unexpected End of Formula l ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Παραδεισανός Αδάμ ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η εργασία αυτή εκπονήθηκε το ακαδημαϊκό έτος 2003 2004 στο μάθημα «Το πείραμα στη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΣΗΣΗ 5

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΣΗΣΗ 5 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΦΥΣΙΚΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΣΗΣΗ 5 Προσδιορισµός του ύψους του οραικού στρώµατος µε τη διάταξη lidar. Μπαλής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Κ Kάνιγγος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΛΛΙΝΤΖΑ 10, (5ος όροφ. Τηλ: 210-3300296-7. www.kollintzas.gr OΙΚΟΛΟΓΙΑ 1. Όσο το ποσό της ενέργειας: α) μειώνεται προς τα ανώτερα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ

ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ Εισαγωγή Η υπερθέρµανση του πλανήτη θεωρείται το πιο σηµαντικό περιβαλλοντικό πρόβληµα σε παγκόσµιο επίπεδο Υπάρχει όµως µεγάλη αβεβαιότητα και σηµαντική επιστηµονική διαµάχη

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία του καθηγητού Χρήστου Σ. Ζερεφού, ακαδημαϊκού Συντονιστού της ΕΜΕΚΑ

Ομιλία του καθηγητού Χρήστου Σ. Ζερεφού, ακαδημαϊκού Συντονιστού της ΕΜΕΚΑ Ομιλία του καθηγητού Χρήστου Σ. Ζερεφού, ακαδημαϊκού Συντονιστού της ΕΜΕΚΑ Οι επιμέρους μελέτες ανέδειξαν τον πλούτο των φυσικών πόρων που διαθέτει η χώρα μας αλλά και τους κινδύνους που απειλούν το φυσικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΕΩΦΥΣΙΚΗ 24.11.2005 Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ MILANKOVITCH

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΕΩΦΥΣΙΚΗ 24.11.2005 Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ MILANKOVITCH TZΕΜΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Α.Μ. 3507 ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΕΩΦΥΣΙΚΗ 24.11.2005 Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ MILANKOVITCH Όλοι γνωρίζουμε ότι η εναλλαγή των 4 εποχών οφείλεται στην κλίση που παρουσιάζει ο άξονας περιστροφής

Διαβάστε περισσότερα

Το φαινόμενου του θερμοκηπίου. 3/12/2009 Δρ. Ελένη Γουμενάκη

Το φαινόμενου του θερμοκηπίου. 3/12/2009 Δρ. Ελένη Γουμενάκη Το φαινόμενου του θερμοκηπίου Μέση θερμοκρασία σε παγκόσμια κλίμακα Ατμόσφαιρα ονομάζεται το αέριο τμήμα του πλανήτη, το οποίο τον περιβάλλει και τον ακολουθεί στο σύνολο των κινήσεών του Τα αέρια της

Διαβάστε περισσότερα

Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία

Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ - ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Εργαστηριακή Άσκηση: Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία Σκοπός της Εργαστηριακής Άσκησης: Να προσδιοριστεί ο τρόπος με τον οποίο μεταλλικά κουτιά με επιφάνειες διαφορετικού

Διαβάστε περισσότερα

Παρακαλώ διαβάστε πρώτα τις πιο κάτω οδηγίες:

Παρακαλώ διαβάστε πρώτα τις πιο κάτω οδηγίες: Παρακαλώ διαβάστε πρώτα τις πιο κάτω οδηγίες: 1. Η εξέταση διαρκεί 5 h (πέντε ώρες). Υπάρχουν τρεις ερωτήσεις και κάθε μια από αυτές βαθμολογείται με 10 βαθμούς. 2. Χρησιμοποιήστε μόνο το στυλό που υπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

Μπορεί η διαχείριση των εδαφικών πόρων να συμβάλλει στη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου;

Μπορεί η διαχείριση των εδαφικών πόρων να συμβάλλει στη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου; Μπορεί η διαχείριση των εδαφικών πόρων να συμβάλλει στη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου; Δημ. Αλιφραγκής Καθηγητής Εργαστήριο Δασικής Εδαφολογίας ΑΠΘ Αύξηση του ρυθμού δέσμευσης του διοξειδίου του άνθρακα

Διαβάστε περισσότερα

Σενάριο 11: Παρεμβάσεις του ανθρώπου στο περιβάλλον του

Σενάριο 11: Παρεμβάσεις του ανθρώπου στο περιβάλλον του Σενάριο 11: Παρεμβάσεις του ανθρώπου στο περιβάλλον του Φύλλο Εργασίας Τίτλος: Παρεμβάσεις του Ανθρώπου στο Περιβάλλον Γνωστικό Αντικείμενο: Βιολογία Διδακτική Ενότητα: Παρεμβάσεις του ανθρώπου στο περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού 1. Το νερό στη φύση και τη ζωή των ανθρώπων Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού βρίσκεται στους ωκεανούς, είναι δηλαδή αλμυρό. Μόλις το 2% βρίσκεται στους πόλους

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες για τον Ήλιο:

Πληροφορίες για τον Ήλιο: Πληροφορίες για τον Ήλιο: 1) Ηλιακή σταθερά: F ʘ =1.37 kw m -2 =1.37 10 6 erg sec -1 cm -2 2) Απόσταση Γης Ήλιου: 1AU (~150 10 6 km) 3) L ʘ = 3.839 10 26 W = 3.839 10 33 erg sec -1 4) Διαστάσεις: Η διάμετρος

Διαβάστε περισσότερα

θ I λ dl dz I λ +di λ ΔΙΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Η ένταση I λ προσεγγίζεται ως δέσμη παράλληλων ακτίνων (dω 0) Δέσμη ηλιακών ακτίνων

θ I λ dl dz I λ +di λ ΔΙΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Η ένταση I λ προσεγγίζεται ως δέσμη παράλληλων ακτίνων (dω 0) Δέσμη ηλιακών ακτίνων ΔΙΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Η ένταση I προσεγγίζεται ως δέσμη παράηων ακτίνων (dω 0) θ I Δέσμη ηιακών ακτίνων Ατμοσφαιρικό στρώμα ρ dl dz I +di Εξασθένιση: di = kρidl k = k α + k (Απορρόφηση

Διαβάστε περισσότερα

ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΑ Δ ΕΞΑΜΗΝΟ

ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΑ Δ ΕΞΑΜΗΝΟ ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΑ Δ ΕΞΑΜΗΝΟ Τα φυσικοχημικά χαρακτηριστικά του νερού Μέρος 2 ο : Φυσική ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Θερμοκρασία 2. Πυκνότητα 3. Διάδοση του φωτός στο νερό 4. Διάδοση του ήχου στο νερό Μια από τις πιο σημαντικές

Διαβάστε περισσότερα

Mεγάλου µήκους κύµατος ακτινοβολία - Φαινόµενο

Mεγάλου µήκους κύµατος ακτινοβολία - Φαινόµενο Mεγάλου µήκους κύµατος ακτινοβολία - Φαινόµενο του θερµοκηπίου 1. Ακτινοβολία µεγάλου µήκους κύµατος Ακτινοβολία µεγάλου µήκους κύµατος ή γενικά θερµική ακτινοβολία καλείται η ακτινοβολία της οποίας το

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Μεταφορά Θερμότητας

Εισαγωγή στην Μεταφορά Θερμότητας Εισαγωγή στην Μεταφορά Θερμότητας ΜΜΚ 312 Μεταφορά Θερμότητας Τμήμα Μηχανικών Μηχανολογίας και Κατασκευαστικής Διάλεξη 1 MMK 312 Μεταφορά Θερμότητας Κεφάλαιο 1 1 Μεταφορά Θερμότητας - Εισαγωγή Η θερμότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ είναι οι παραγωγικές δυνάμεις ή το αποτέλεσμα των παραγωγικών δυνάμεων που υπάρχουν και δρουν στο φυσικό περιβάλλον και που για τον σημερινό άνθρωπο μπορούν,

Διαβάστε περισσότερα

Μηχανισµοί διάδοσης θερµότητας

Μηχανισµοί διάδοσης θερµότητας Μηχανισµοί διάδοσης θερµότητας αγωγή µεταφορά ύλης ακτινοβολία Μεταφορά θερµότητας µε µεταφορά ύλης (convection) Οδηγός δύναµη: µεταβολές στην πυκνότητα Τα αέρια και τα ρευστά διαστέλλονται όταν Τ Η πυκνότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Εισαγωγή στη Γεωργία Λαχανοκομία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΗΛΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

ΤΟ ΗΛΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟ ΗΛΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Το ηλιακό μας σύστημα απαρτίζεται από τον ήλιο (κεντρικός αστέρας) τους 8 πλανήτες, (4 εσωτερικούς ή πετρώδεις: Ερμής, Αφροδίτη, Γη και Άρης, και 4 εξωτερικούς: Δίας,

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον

Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον Απαρχές Σύμπαντος Ύλη - Ενέργεια E = mc 2 Θεμελιώδεις καταστάσεις ύλης Στερεά Υγρή Αέριος Χημικές μορφές ύλης Χημικά στοιχεία Χημικές ενώσεις Χημικά στοιχεία 92 στη

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΞΕΛΙΣΣΟΜΕΝΗ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ. ηµήτρης Μελάς Αριστοτέλειο Πανε ιστήµιο Θεσσαλονίκης Τµήµα Φυσικής - Εργαστήριο Φυσικής της Ατµόσφαιρας

Η ΕΞΕΛΙΣΣΟΜΕΝΗ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ. ηµήτρης Μελάς Αριστοτέλειο Πανε ιστήµιο Θεσσαλονίκης Τµήµα Φυσικής - Εργαστήριο Φυσικής της Ατµόσφαιρας Η ΕΞΕΛΙΣΣΟΜΕΝΗ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ ηµήτρης Μελάς Αριστοτέλειο Πανε ιστήµιο Θεσσαλονίκης Τµήµα Φυσικής - Εργαστήριο Φυσικής της Ατµόσφαιρας Το φαινόµενο του θερµοκηπίου είναι ένα φυσικό φαινόµενο µε ευεργετικά

Διαβάστε περισσότερα

Στέμμα. 2200 km Μεταβατική περιοχή 2100 km. Χρωμόσφαιρα. 500 km. Φωτόσφαιρα. τ500=1. -100 km. Δομή της ΗΛΙΑΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ

Στέμμα. 2200 km Μεταβατική περιοχή 2100 km. Χρωμόσφαιρα. 500 km. Φωτόσφαιρα. τ500=1. -100 km. Δομή της ΗΛΙΑΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ Στέμμα 2200 km Μεταβατική περιοχή 2100 km Χρωμόσφαιρα 500 km -100 km Φωτόσφαιρα τ500=1 Δομή της ΗΛΙΑΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ Η ΗΛΙΑΚΗ ΧΡΩΜΟΣΦΑΙΡΑ Περιοχή της ηλιακής ατμόσφαιρας πάνω από τη φωτόσφαιρα ( Πάχος της

Διαβάστε περισσότερα

2. Τι ονομάζομε μετεωρολογικά φαινόμενα, μετεωρολογικά στοιχεία, κλιματολογικά στοιχεία αναφέρατε παραδείγματα.

2. Τι ονομάζομε μετεωρολογικά φαινόμενα, μετεωρολογικά στοιχεία, κλιματολογικά στοιχεία αναφέρατε παραδείγματα. ΘΕΜΑΤΑ ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΑΣ-ΚΛΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ 1. Διευκρινίστε τις έννοιες «καιρός» και «κλίμα» 2. Τι ονομάζομε μετεωρολογικά φαινόμενα, μετεωρολογικά στοιχεία, κλιματολογικά στοιχεία αναφέρατε παραδείγματα. 3. Ποιοι

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις:

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Μία αλεπού και ένα τσακάλι που ζουν σε ένα οικοσύστημα ανήκουν: Α. Στον ίδιο πληθυσμό Β. Στην

Διαβάστε περισσότερα

Η «τρύπα» του όζοντος

Η «τρύπα» του όζοντος Η «τρύπα» του όζοντος Η διττή φύση του Ο 3 «Κακό» όζον Στην τροπόσφαιρα Κύριο συστατικό του φωτοχηµικού νέφους «Καλό» όζον Στη στρατόσφαιρα Προστασία από την υπεριώδη ακτινοβολία 1 Η αρχή της ιστορίας

Διαβάστε περισσότερα

(Σανταµούρης Μ., 2006).

(Σανταµούρης Μ., 2006). Β. ΠΗΓΕΣ ΙΟΞΕΙ ΙΟΥ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ (CO 2 ) Οι πιο σηµαντικές πηγές διοξειδίου προέρχονται από την καύση ορυκτών καυσίµων και την δαπάνη ενέργειας γενικότερα. Οι δύο προεκτάσεις της ανθρώπινης ζωής που είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ατμοσφαιρική ρύπανση και κλιματική αλλαγή. Νικόλαος Σ. Μουσιόπουλος Πολυτεχνική Σχολή Α.Π.Θ.

Ατμοσφαιρική ρύπανση και κλιματική αλλαγή. Νικόλαος Σ. Μουσιόπουλος Πολυτεχνική Σχολή Α.Π.Θ. Ατμοσφαιρική ρύπανση και κλιματική αλλαγή Νικόλαος Σ. Μουσιόπουλος Πολυτεχνική Σχολή Α.Π.Θ. AUT/LHTEE Εισαγωγή (1/3) Για 1-2 αιώνες, δηλ. ένα ελάχιστο κλάσμα της παγκόσμιας ιστορίας, καίμε μέσα σε ένα

Διαβάστε περισσότερα

Ήπιες µορφές ενέργειας

Ήπιες µορφές ενέργειας ΕΒ ΟΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ήπιες µορφές ενέργειας Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Επιλέξετε τη σωστή από τις παρακάτω προτάσεις, θέτοντάς την σε κύκλο. 1. ΥΣΑΡΕΣΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΩΝ ΟΡΥΚΤΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΤΕΧΝΙΚΑ Υλικα 3ο μεροσ. Θεωρητικη αναλυση

ΗΛΕΚΤΡΟΤΕΧΝΙΚΑ Υλικα 3ο μεροσ. Θεωρητικη αναλυση ΗΛΕΚΤΡΟΤΕΧΝΙΚΑ Υλικα 3ο μεροσ Θεωρητικη αναλυση μεταλλα Έχουν κοινές φυσικές ιδιότητες που αποδεικνύεται πως είναι αλληλένδετες μεταξύ τους: Υψηλή φυσική αντοχή Υψηλή πυκνότητα Υψηλή ηλεκτρική και θερμική

Διαβάστε περισσότερα

Στέμμα. 2200 km Μεταβατική περιοχή 2100 km. Χρωμόσφαιρα. 500 km. Φωτόσφαιρα. τ500=1. -100 km. Δομή της ΗΛΙΑΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ

Στέμμα. 2200 km Μεταβατική περιοχή 2100 km. Χρωμόσφαιρα. 500 km. Φωτόσφαιρα. τ500=1. -100 km. Δομή της ΗΛΙΑΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ Στέμμα 2200 km Μεταβατική περιοχή 2100 km Χρωμόσφαιρα 500 km -100 km Φωτόσφαιρα τ500=1 Δομή της ΗΛΙΑΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ Η ΗΛΙΑΚΗ ΧΡΩΜΟΣΦΑΙΡΑ Περιοχή της ηλιακής ατμόσφαιρας πάνω από τη φωτόσφαιρα ( Πάχος της

Διαβάστε περισσότερα

Ε λ Νίνιο (El Niño) ονοµάζεται το θερµό βόρειο θαλάσσιο ρεύµα που εµφανίζεται στις ακτές του Περού και του Ισηµερινού, αντικαθιστώντας το ψυχρό νότιο ρεύµα Humboldt. Με κλιµατικούς όρους αποτελει µέρος

Διαβάστε περισσότερα

1.5 Ταξινόμηση της ύλης

1.5 Ταξινόμηση της ύλης 1.5 Ταξινόμηση της ύλης Θεωρία 5.1. Πως ταξινομείται η ύλη; Η ύλη ταξινομείται σε καθαρές ή καθορισμένες ουσίες και μίγματα. Τα μίγματα ταξινομούνται σε ομογενή και ετερογενή. Οι καθορισμένες ουσίες ταξινομούνται

Διαβάστε περισσότερα

Κοσμολογία & Αστροσωματιδική Φυσική Μάγδα Λώλα CERN, 28/9/2010

Κοσμολογία & Αστροσωματιδική Φυσική Μάγδα Λώλα CERN, 28/9/2010 Κοσμολογία & Αστροσωματιδική Φυσική Μάγδα Λώλα CERN, 28/9/2010 Η φυσική υψηλών ενεργειών µελετά το µικρόκοσµο, αλλά συνδέεται άµεσα µε το µακρόκοσµο Κοσµολογία - Μελέτη της δηµιουργίας και εξέλιξης του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ 2013-14

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ 2013-14 ΘΕΜΑΤΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ Μπορεί να λειτουργήσει ένα οικοσύστημα α) με παραγωγούς και καταναλωτές; β) με παραγωγούς και αποικοδομητές; γ)με καταναλωτές και αποικοδομητές; Η διατήρηση των οικοσυστημάτων προϋποθέτει

Διαβάστε περισσότερα

Διάδοση Θερμότητας. (Αγωγή / Μεταφορά με τη βοήθεια ρευμάτων / Ακτινοβολία)

Διάδοση Θερμότητας. (Αγωγή / Μεταφορά με τη βοήθεια ρευμάτων / Ακτινοβολία) Διάδοση Θερμότητας (Αγωγή / Μεταφορά με τη βοήθεια ρευμάτων / Ακτινοβολία) Τρόποι διάδοσης θερμότητας Με αγωγή Με μεταφορά (με τη βοήθεια ρευμάτων) Με ακτινοβολία άλλα ΠΑΝΤΑ από το θερμότερο προς το ψυχρότερο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιµέλεια: Οµάδα Φυσικών της Ώθησης

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιµέλεια: Οµάδα Φυσικών της Ώθησης ΕΘΝΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 0 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Επιµέλεια: Οµάδα Φυσικών της Ώθησης ΘΕΜΑ A ΕΘΝΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 0 Παρασκευή, 0 Μαΐου 0 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ Στις ερωτήσεις Α -Α να γράψετε στο τετράδιό σας τον

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργό Ύψος Εκποµπής. Επίδραση. Ανύψωση. του θυσάνου Θερµική. Ανύψωση. ανύψωση θυσάνου σε συνθήκες αστάθειας ή ουδέτερης στρωµάτωσης.

Ενεργό Ύψος Εκποµπής. Επίδραση. Ανύψωση. του θυσάνου Θερµική. Ανύψωση. ανύψωση θυσάνου σε συνθήκες αστάθειας ή ουδέτερης στρωµάτωσης. Ενεργό Ύψος Εκποµπής Επίδραση κτιρίου και κατώρευµα καµινάδας Ανύψωση του θυσάνου Θερµική ανύψωση θυσάνου σε συνθήκες αστάθειας ή ουδέτερης στρωµάτωσης Θερµική ανύψωση θυσάνου σε συνθήκες ευστάθειας Ανύψωση

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 5 ΧΡΟΝΙΑ ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Α Στις ερωτήσεις Α-Α να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 6 ΒΡΟΧΗ. 1. Βροχομετρικές παράμετροι. 2. Ημερήσια πορεία της βροχής

ΑΣΚΗΣΗ 6 ΒΡΟΧΗ. 1. Βροχομετρικές παράμετροι. 2. Ημερήσια πορεία της βροχής ΑΣΚΗΣΗ 6 ΒΡΟΧΗ Η βροχή αποτελεί μία από τις σπουδαιότερες μετεωρολογικές παραμέτρους. Είναι η πιο κοινή μορφή υετού και αποτελείται από σταγόνες που βρίσκονται σε υγρή κατάσταση. 1. Βροχομετρικές παράμετροι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΟΝΑ ΗΛΙΑΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ

ΕΝΤΟΝΑ ΗΛΙΑΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΕΝΤΟΝΑ ΗΛΙΑΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ Διαστημικός καιρός. Αποτελεί το σύνολο της ηλιακής δραστηριότητας (ηλιακός άνεμος, κηλίδες, καταιγίδες, εκλάμψεις, προεξοχές, στεμματικές εκτινάξεις ηλιακής μάζας) που επηρεάζει

Διαβάστε περισσότερα

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2 78 ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑ ΥΔΑΤΙΝΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΦΥΤΙΚΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ (μακροφύκη φυτοπλαγκτόν) ΠΡΩΤΟΓΕΝΕΙΣ ΠAΡΑΓΩΓΟΙ ( μετατρέπουν ανόργανα συστατικά σε οργανικές ενώσεις ) φωτοσύνθεση 6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Η ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΑΕΡΟΣΚΑΦΩΝ ΣΤΙΣ ΕΚΠΟΜΠΕΣ ΙΟΞΕΙ ΙΟΥ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΕΝΑΕΡΙΟ ΧΩΡΟ

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Η ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΑΕΡΟΣΚΑΦΩΝ ΣΤΙΣ ΕΚΠΟΜΠΕΣ ΙΟΞΕΙ ΙΟΥ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΕΝΑΕΡΙΟ ΧΩΡΟ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Η ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΑΕΡΟΣΚΑΦΩΝ ΣΤΙΣ ΕΚΠΟΜΠΕΣ ΙΟΞΕΙ ΙΟΥ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΕΝΑΕΡΙΟ ΧΩΡΟ Παγώνη Ιωάννα, Πολιτικός Μηχανικός Ε.Μ.Π. Ψαράκη Βούλα, Επίκουρος Καθηγήτρια

Διαβάστε περισσότερα

Οι ιδιότητες των αερίων και καταστατικές εξισώσεις. Θεόδωρος Λαζαρίδης Σημειώσεις για τις παραδόσεις του μαθήματος Φυσικοχημεία Ι

Οι ιδιότητες των αερίων και καταστατικές εξισώσεις. Θεόδωρος Λαζαρίδης Σημειώσεις για τις παραδόσεις του μαθήματος Φυσικοχημεία Ι Οι ιδιότητες των αερίων και καταστατικές εξισώσεις Θεόδωρος Λαζαρίδης Σημειώσεις για τις παραδόσεις του μαθήματος Φυσικοχημεία Ι Τι είναι αέριο; Λέμε ότι μία ουσία βρίσκεται στην αέρια κατάσταση όταν αυθόρμητα

Διαβάστε περισσότερα

AΣΤΡΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΑΡΑΝΟΗΣΕΙΣ Ι: H ΣΕΛΗΝΗ

AΣΤΡΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΑΡΑΝΟΗΣΕΙΣ Ι: H ΣΕΛΗΝΗ AΣΤΡΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΑΡΑΝΟΗΣΕΙΣ Ι: H ΣΕΛΗΝΗ 1. Η Σελήνη μας είναι ο πέμπτος σε μέγεθος δορυφόρος του Ηλιακού μας συστήματος (εικόνα 1) μετά από τον Γανυμήδη (Δίας), τον Τιτάνα (Κρόνος), την Καλλιστώ (Δίας) και

Διαβάστε περισσότερα

Μετεωρολογία. Ενότητες 8 και 9. Δρ. Πρόδρομος Ζάνης Αναπληρωτής Καθηγητής, Τομέας Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας, Α.Π.Θ.

Μετεωρολογία. Ενότητες 8 και 9. Δρ. Πρόδρομος Ζάνης Αναπληρωτής Καθηγητής, Τομέας Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας, Α.Π.Θ. Μετεωρολογία Ενότητες 8 και 9 Δρ. Πρόδρομος Ζάνης Αναπληρωτής Καθηγητής, Τομέας Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας, Α.Π.Θ. Ενότητες 8 και 9: Αέριες μάζες, μέτωπα και βαρομετρικά συστήματα Χαρακτηριστικά και ταξινόμηση

Διαβάστε περισσότερα

Ν έφη ονοµάζονται οι αιωρούµενοι ατµοσφαιρικοί σχηµατισµοί οι οποίοι αποτελούνται από υδροσταγόνες, παγοκρυστάλλους ή και από συνδυασµό υδροσταγόνων και παγοκρυστάλλων. Ουσιαστικά πρόκειται για το αποτέλεσµα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΡΥΤΗΤΑ. Το μέτρο της βαρυτικής αυτής δύναμης είναι: F G όπου M,

ΒΑΡΥΤΗΤΑ. Το μέτρο της βαρυτικής αυτής δύναμης είναι: F G όπου M, ΒΑΡΥΤΗΤΑ ΝΟΜΟΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΕΛΞΗΣ Ο Νεύτωνας ανακάλυψε τον νόμο της βαρύτητας μελετώντας τις κινήσεις των πλανητών γύρω από τον Ήλιο και τον δημοσίευσε το 1686. Από την ανάλυση των δεδομένων αυτών ο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ. Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ. Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ξέφρενη ανάπτυξη της τεχνολογίας την τελευταία πεντηκονταετία είχε και έχει σαν επακόλουθο εκτεταµένες οικολογικές καταστροφές που προέρχονται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 28 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (Δεύτερη Φάση) Κυριακή, 13 Απριλίου 2014 Ώρα: 10:00-13:00 Οδηγίες: Το δοκίμιο αποτελείται από έξι (6) σελίδες και έξι (6) θέματα. Να απαντήσετε

Διαβάστε περισσότερα

(α) 1 000 Kg m 2 sec -1 (γ) 50 000 Kg m 2 sec -1. (δ) 100 000 Kg m 2 sec -1

(α) 1 000 Kg m 2 sec -1 (γ) 50 000 Kg m 2 sec -1. (δ) 100 000 Kg m 2 sec -1 1 Ένα κυβικό µέτρο νερού έχει µάζα 1000 Kg. Σ ένα πληµµυρικό φαινόµενο, που η ροή του νερού φτάνει τα 10 m/sec, ποια θα είναι η κινητική ενέργεια ενός κυβικού µέτρου νερού; 1 000 Kg m 2 sec -1 5 000 Kg

Διαβάστε περισσότερα

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά Ε ΑΦΟΣ Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Έδαφος Το έδαφος σχηµατίζεται από τα προϊόντα της αποσάθρωσης των πετρωµάτων του υποβάθρου (µητρικό πέτρωµα) ή των πετρωµάτων τω γειτονικών

Διαβάστε περισσότερα

ΩΡΙΩΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΤΡΑΣ

ΩΡΙΩΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΤΡΑΣ ΩΡΙΩΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΤΡΑΣ Κ. Ν. Γουργουλιάτος ΜΑΥΡΕΣ ΤΡΥΠΕΣ Η ΒΑΣΙΚΗ ΙΔΕΑ Αντικείμενα που εμποδίζουν την διάδοση φωτός από αυτά Πρωτοπροτάθηκε γύρω στα 1783 (John( John Michell) ως αντικείμενο

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές των βιογεωχημικών κύκλων των στοιχείων από την απελευθέρωση χημικών ουσιών στο περιβάλλον

Διαταραχές των βιογεωχημικών κύκλων των στοιχείων από την απελευθέρωση χημικών ουσιών στο περιβάλλον Διαταραχές των βιογεωχημικών κύκλων των στοιχείων από την απελευθέρωση χημικών ουσιών στο περιβάλλον Διεύθυνση Ενεργειακών, Βιομηχανικών και Χημικών Προϊόντων ΓΧΚ Δρ. Χ. Νακοπούλου Βιογεωχημικοί κύκλοι

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΗ ΣΑΝ ΠΛΑΝΗΤΗΣ. Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Σχήµα και µέγεθος της Γης - Κινήσεις της Γης Βαρύτητα - Μαγνητισµός

Η ΓΗ ΣΑΝ ΠΛΑΝΗΤΗΣ. Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Σχήµα και µέγεθος της Γης - Κινήσεις της Γης Βαρύτητα - Μαγνητισµός Η ΓΗ ΣΑΝ ΠΛΑΝΗΤΗΣ Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Σχήµα και µέγεθος της Γης - Κινήσεις της Γης Βαρύτητα - Μαγνητισµός ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Η Φυσική Γεωγραφία εξετάζει: τον γήινο

Διαβάστε περισσότερα

Το κλίµα της Ανατολικής Μεσογείου και της Ελλάδος: παρελθόν, παρόν και µέλλον

Το κλίµα της Ανατολικής Μεσογείου και της Ελλάδος: παρελθόν, παρόν και µέλλον Περιεχόµενα Κεφάλαιο 1 Το κλίµα της Ανατολικής Μεσογείου και της Ελλάδος: παρελθόν, παρόν και µέλλον 1.1 Εισαγωγή 1 1.2 Παλαιοκλιµατικές µεταβολές 3 1.3 Κλιµατικές µεταβολές κατά την εποχή του Ολοκαίνου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΙΝOΜΗΣΗ ΦΛΟΓΩΝ ΒΑΘΜΟΣ ΑΠΟ ΟΣΗΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΚΑΥΣΗΣ. Μ. Φούντη Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών, 2004

ΤΑΞΙΝOΜΗΣΗ ΦΛΟΓΩΝ ΒΑΘΜΟΣ ΑΠΟ ΟΣΗΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΚΑΥΣΗΣ. Μ. Φούντη Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών, 2004 ΤΑΞΙΝOΜΗΣΗ ΦΛΟΓΩΝ ΒΑΘΜΟΣ ΑΠΟ ΟΣΗΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΚΑΥΣΗΣ Μ. Φούντη Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών, 2004 Oρισµός φλόγας Ογεωµετρικός τόπος στον οποίο λαµβάνει χώρα το µεγαλύτερο ενεργειακό µέρος της χηµικής µετατροπής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΑΡΧΗ ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 0 ΜΑΪΟΥ 204 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

Θέρμανση θερμοκηπίων με τη χρήση αβαθούς γεωθερμίας γεωθερμικές αντλίες θερμότητας

Θέρμανση θερμοκηπίων με τη χρήση αβαθούς γεωθερμίας γεωθερμικές αντλίες θερμότητας Θέρμανση θερμοκηπίων με τη χρήση αβαθούς γεωθερμίας γεωθερμικές αντλίες θερμότητας Η θερμοκρασία του εδάφους είναι ψηλότερη από την ατμοσφαιρική κατά τη χειμερινή περίοδο, χαμηλότερη κατά την καλοκαιρινή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΓΕΩΘΕΡΜΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΣΑΝΑΚΑΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΜΩΥΣΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΓΕΩΘΕΡΜΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΣΑΝΑΚΑΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΜΩΥΣΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΓΕΩΘΕΡΜΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΣΑΝΑΚΑΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΜΩΥΣΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΝΙΤΟΠΟΥΛΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Εισαγωγή Άνθρωπος και ενέργεια Σχεδόν ταυτόχρονα με την εμφάνιση του ανθρώπου στη γη,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Ι ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ-2 Υ: ΜΗ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΙΚΟΙ ΕΛΕΓΧΟΙ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Ι ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ-2 Υ: ΜΗ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΙΚΟΙ ΕΛΕΓΧΟΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Ι ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ-2 Υ: ΜΗ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΙΚΟΙ ΕΛΕΓΧΟΙ ΥΠEΡΥΘΡΗ ΘΕΡΜΟΓΡΑΦΙΑ Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Μηχανικών Παραγωγής & Διοίκησης Τομέας Υλικών, Διεργασιών και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ. Ατμοσφαιρική ρύπανση Αιθαλομίχλη το χειμώνα, φωτοχημικό νέφος το καλοκαίρι. Ηλικιακή ομάδα 9-12

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ. Ατμοσφαιρική ρύπανση Αιθαλομίχλη το χειμώνα, φωτοχημικό νέφος το καλοκαίρι. Ηλικιακή ομάδα 9-12 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ Ατμοσφαιρική ρύπανση Αιθαλομίχλη το χειμώνα, φωτοχημικό νέφος το καλοκαίρι Ηλικιακή ομάδα 9-12 Φυσική καταστροφή, ηλικιακή ομάδα, γνωστικό αντικείμενο Το σενάριο απευθύνεται σε μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομο Βιογραφικό v Πρόλογος vii Μετατροπές Μονάδων ix Συμβολισμοί xi. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο : ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΤΗΣ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ

Σύντομο Βιογραφικό v Πρόλογος vii Μετατροπές Μονάδων ix Συμβολισμοί xi. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο : ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΤΗΣ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ Περιεχόμενα ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σύντομο Βιογραφικό v Πρόλογος vii Μετατροπές Μονάδων ix Συμβολισμοί xi ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο : ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΤΗΣ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ 1.1 Θερμοδυναμική και Μετάδοση Θερμότητας 1 1.2

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ 05 2 0 ΘΕΡΙΝΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ ο Οδηγία: Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις -4 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση..

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ. Χαρακτηρίζεται από το µήκος κύµατος η τη συχνότητα

ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ. Χαρακτηρίζεται από το µήκος κύµατος η τη συχνότητα ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ Μεταφορά ενέργειας (µε φωτόνια ή ηεκτροµαγνητικά κύµατα) Ε = hv Εκπέµπεται από 1) σώµατα µε θερµοκρασία Τ > 0 Κ 2) από διεργασίες στη δοµή των µορίων Χαρακτηρίζεται από το µήκος κύµατος η τη

Διαβάστε περισσότερα

B' ΤΑΞΗ ΓΕΝ.ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΦΥΣΙΚΗ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ÅÐÉËÏÃÇ

B' ΤΑΞΗ ΓΕΝ.ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΦΥΣΙΚΗ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ÅÐÉËÏÃÇ 1 B' ΤΑΞΗ ΓΕΝ.ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΜΑ 1 ο ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό κάθε µιας από τις παρακάτω ερωτήσεις 1-4 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΤΡΙΚΑ ΣΜΗΝΗ Τα ρολόγια του σύμπαντος. Δρ Μάνος Δανέζης Επίκουρος Καθηγητής Αστροφυσικής Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Φυσικής

ΑΣΤΡΙΚΑ ΣΜΗΝΗ Τα ρολόγια του σύμπαντος. Δρ Μάνος Δανέζης Επίκουρος Καθηγητής Αστροφυσικής Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Φυσικής ΑΣΤΡΙΚΑ ΣΜΗΝΗ Τα ρολόγια του σύμπαντος Δρ Μάνος Δανέζης Επίκουρος Καθηγητής Αστροφυσικής Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Φυσικής Αστρικό σμήνος είναι 1 ομάδα από άστρα που Καταλαμβάνουν σχετικά μικρό χώρο στο

Διαβάστε περισσότερα

Σώστε τη γη. Κρεσφόντης Χρυσοσπάθης

Σώστε τη γη. Κρεσφόντης Χρυσοσπάθης Επειδή ο πληθυσμός της γης και οι ανθρώπινες δραστηριότητες αυξάνοντας συνεχώς, χρησιμοποιούμε όλο και περισσότερο γλυκό νερό. Με τον τρόπο αυτό, όπως υποστηρίζουν οι επιστήμονες, το γλυκό νερό ρυπαίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Ακτίνες επιτρεπόμενων τροχιών (2.6)

Ακτίνες επιτρεπόμενων τροχιών (2.6) Αντικαθιστώντας το r με r n, έχουμε: Ακτίνες επιτρεπόμενων τροχιών (2.6) Αντικαθιστώντας n=1, βρίσκουμε την τροχιά με τη μικρότερη ακτίνα n: Αντικαθιστώντας την τελευταία εξίσωση στη 2.6, παίρνουμε: Αν

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΥΣΑΕΡΙΑ ΚΑΤΑΛΥΤΕΣ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ Ενεργειακό πρόβληµα Τεράστιες απαιτήσεις σε ενέργεια µε αµφίβολη µακροπρόθεσµη επάρκεια ενεργειακών πόρων Μικρή απόδοση των σηµερινών µέσων αξιοποίησης της ενέργειας (π.χ.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΑΠΩΛΕΙΕΣ ΣΤΟ ΕΔΑΦΟΣ

ΥΔΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΑΠΩΛΕΙΕΣ ΣΤΟ ΕΔΑΦΟΣ ΥΔΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΑΠΩΛΕΙΕΣ ΣΤΟ ΕΔΑΦΟΣ Το νερό των κατακρημνισμάτων ακολουθεί διάφορες διαδρομές στη πορεία του προς την επιφάνεια της γης. Αρχικά συναντά επιφάνειες που αναχαιτίζουν την πορεία του όπως είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ Τι είναι το φαινόµενο του θερµοκηπίου Φαινόµενο του θερµοκηπίου ονοµάζεται η φυσική διαδικασία κατά την οποία η ατµόσφαιρα ενός πλανήτη συµβάλει στην θέρµανσή του. Ανακαλύφθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΥΡΗΝΙΚΟΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΑΤΟΜΟΥ. Του Αλέκου Χαραλαμπόπουλου ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΠΥΡΗΝΙΚΟΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΑΤΟΜΟΥ. Του Αλέκου Χαραλαμπόπουλου ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΠΥΡΗΝΙΚΟΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΑΤΟΜΟΥ Του Αλέκου Χαραλαμπόπουλου ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ένα επαναλαμβανόμενο περιοδικά φαινόμενο, έχει μία συχνότητα επανάληψης μέσα στο χρόνο και μία περίοδο. Επειδή κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι άμεση ρύπανση?

Τι είναι άμεση ρύπανση? ΡΥΠΑΝΣΗ ΝΕΡΟΥ Τι είναι ρύπανση; Ρύπανση μπορεί να θεωρηθεί η δυσμενής μεταβολή των φυσικοχημικών ή βιολογικών συνθηκών ενός συγκεκριμένου περιβάλλοντος ή/και η βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη βλάβη στην

Διαβάστε περισσότερα

Πράσινα Δώματα. Δήμος Ρόδου Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Πρασίνου Τμήμα Περιβάλλοντος. Παρουσίαση στο 2 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Ρόδου

Πράσινα Δώματα. Δήμος Ρόδου Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Πρασίνου Τμήμα Περιβάλλοντος. Παρουσίαση στο 2 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Ρόδου Πράσινα Δώματα Δήμος Ρόδου Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Πρασίνου Τμήμα Περιβάλλοντος Παρουσίαση στο 2 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Ρόδου Ποθητός Σταματιάδης, Πολιτικός Μηχανικός, Μηχανικός Περιβάλλοντος

Διαβάστε περισσότερα

Εξάτμιση και Διαπνοή

Εξάτμιση και Διαπνοή Εξάτμιση και Διαπνοή Εξάτμιση, Διαπνοή Πραγματική και δυνητική εξατμισοδιαπνοή Μέθοδοι εκτίμησης της εξάτμισης από υδάτινες επιφάνειες Μέθοδοι εκτίμησης της δυνητικής και πραγματικής εξατμισοδιαπνοής (ΕΤ)

Διαβάστε περισσότερα