ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΤΤΙΚΗΣ ATTICA REGION. ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤρωΤόΤΗΤαΣ υγρότόπων ΤΗΣ αττικησ ΣΤΗν ΚλΙΜαΤΙΚΗ αλλαγη & ΣχΕδΙό δρασησ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΤΤΙΚΗΣ ATTICA REGION. ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤρωΤόΤΗΤαΣ υγρότόπων ΤΗΣ αττικησ ΣΤΗν ΚλΙΜαΤΙΚΗ αλλαγη & ΣχΕδΙό δρασησ"

Transcript

1 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΤΤΙΚΗΣ ATTICA REGION ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤρωΤόΤΗΤαΣ υγρότόπων ΤΗΣ αττικησ ΣΤΗν ΚλΙΜαΤΙΚΗ αλλαγη & ΣχΕδΙό δρασησ Νοέμβριος 2014

2 ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤρωΤόΤΗΤαΣ υγρότόπων ΤΗΣ αττικησ ΣΤΗν ΚλΙΜαΤΙΚΗ αλλαγη & ΣχΕδΙό δρασησ Νοέμβριος 2014

3 Η παρούσα εργασία εκπονήθηκε στο πλαίσιο της ελληνικής πιλοτικής εφαρμογής ÇΕπιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στους υγροτόπους της αττικήςè του διακρατικού έργου ORIENTGATE. Το έργο ÇORIENTGATE: Ένα δομημένο δίκτυο για την ενσωμάτωση της κλιματικής γνώσης στην πολιτικήè, εντάσσεται στο πρόγραμμα εδαφικής συνεργασίας της νοτιοανατολικής Ευρώπης (South East Europe Territorial Program). όμάδα Εργασίας Ελληνικό Κέντρο Βιοτόπων-Υγροτόπων (ΕΚΒΥ): Φυτώκα Ελένη (επιστημονικός συντονισμός), Χατζηιορδάνου Λένα, Παπαδήμος Δημήτρης, Σεφερλής Μίλτος, Κατσαβούνη Σωτηρία, Κατσακιώρη Μαρία, Τσιαούση Βάσω, Αλεξανδρίδου Ευτυχία, Μπόλη Κατερίνα, Αποστολάκης Αντώνης, Χρυσοπολίτου Βασιλική. Περιφέρεια Αττικής: Παρασκευοπούλου Αργυρώ (επιστημονικός συντονισμός), Δεληγιώργη Αμυγδαλιά (διοικητικός συντονισμός), Γκούφα Αντιγόνη, Ιωαννίδου Μαριλένα, Μίσκα Μαίρη, Νικολαρόπουλος Σωτήρης. Εξωτερική επισ. συνεργάτης Περιφέρειας Αττικής: Μουγιάκου Ελένη. Βιβλιογραφική αναφορά: Ελληνικό Κέντρο Βιοτόπων-Υγροτόπων και Περιφέρεια Αττικής Εκτίμηση τρωτότητας υγροτόπων της Αττικής στην κλιματική Αλλαγή & Σχέδιο Δράσης. Αθήνα. Φωτογραφίες: Αρχείο ΕΚΒΥ / Ε. Φυτώκα, Μ. Σεφερλής, Μ. Δημάκη, Γ. Ρουσόπουλος, Λ. Λογοθέτης, Σ. Μηλιώνης.

4 Τι χρειάζεται για να διατηρηθούν οι ελληνικοί υγρότοποι Πρώτη προϋπόθεση είναι να υπάρξει πολιτική βούληση για να απαλλαγεί η χώρα από τα μη αειφορικά μέτρα πολιτικής και για να εφαρμοσθεί γρήγορα και αποτελεσματικά η νομοθεσία. Η δημιουργία ισχυρής πολιτικής βούλησης, είναι γενικός και μακροπρόθεσμος σκοπός, η πραγματοποίηση του οποίου εξαρτάται από τους έλληνες και ευρωπαίους πολίτες που είναι διατεθειμένοι να αγωνισθούν με υπομονή και επιμονή για να ανυψωθεί το οικολογικό ήθος στην ελληνική και ευρωπαϊκή κοινωνία. Έχει αποδειχθεί σε άλλες χώρες ότι η επίτευξη ενός τέτοιου σκοπού διευκολύνεται όταν οι θετικές ενέργειες εκτελούνται συντονισμένα ακολουθώντας μια ευρέως αποδεκτή συγκεκριμένη στρατηγική και σχέδιο δράσης. π.α. γεράκης δέλτα αξιού - λουδία - αλιάκμονα

5

6 περιεχόμενα ΕΙΣαγωγΗ 1 ΜΕΡΟΣ Α: Εκτίμηση τρωτότητας υγροτόπων της Αττικής στην κλιματική αλλαγή 5 α1. Μεθοδολογικό πλαίσιο, δεδομένα και αποτελέσματα πιλοτικής εφαρμογής 7 α.1.1 Έκθεση υγροτόπων της αττικής στην ξηρασία 12 α Μέθοδοι και δεδομένα για την εκτίμηση έκθεσης στην ξηρασία 12 α αποτελέσματα ως προς την έκθεση στην ξηρασία 13 α.1.2 Ευαισθησία υγροτόπων στην κλιματική αλλαγή 22 α Μέθοδοι και δεδομένα για την εκτίμηση ευαισθησίας 22 α αποτελέσματα ως προς την ευαισθησία 30 α.1.3 Ικανότητα προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή 32 α Μέθοδοι και δεδομένα για την εκτίμηση της ικανότητας προσαρμογής 32 α αποτελέσματα ως προς την ικανότητα προσαρμογής 32 α.1.4 Τρωτότητα υγροτόπων στην κλιματική αλλαγή 36 α Μέθοδοι και δεδομένα για την εκτίμηση της τρωτότητας 36 α αποτελέσματα ως προς την τρωτότητα 37 A2. Σύνοψη αποτελεσμάτων 47 ΜΕΡΟΣ Β: Σχέδιο δράσης για τους υγροτόπους της Αττικής 49 B.1 γενικές αρχές 51 B.2 Σκοποί και άξονες δράσης 53 αξόνασ δρασησ Ι Βελτίωση της γνώσης για τους υγροτόπους της Αττικής και για τις επιπτώσεις από την αλλαγή 55 του κλίματος αξόνασ δρασησ ΙΙ Διατήρηση και βελτίωση των υγροτοπικών οικοσυστημάτων της Αττικής και των υπηρεσιών 59 που παρέχουν και προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή αξόνασ δρασησ ΙΙΙ Αειφορική χρήση των υδατικών πόρων 66 αξόνασ δρασησ IV Ρυθμίσεις χρήσεων γης 67 αξόνασ δρασησ V Ενημέρωση, ανάδειξη και άσκηση αναψυχής και ήπιου τουρισμού στους υγροτόπους της Αττικής 68 αξόνασ δρασησ VΙ Ενδυνάμωση της δημόσιας διοίκησης και αυτοδιοίκησης για τη διατήρηση των υγροτόπων και 74 την προσαρμογή τους στην κλιματική αλλαγή αξόνασ δρασησ VII Ενσωμάτωση της διάστασης διατήρησης των υγροτόπων στη λειτουργία των επιχειρήσεων 76 B.3 Σύνοψη μέτρων και συσχέτιση με δράσεις προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή 78 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α-Ι Υγρότοποι πιλοτικής εφαρμογής για την εκτίμηση της τρωτότητας στην κλιματική αλλαγή 85 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Β-Ι Θεσμικό πλαίσιο 97 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Β-ΙΙ Πλαίσιο στρατηγικών και προγραμμάτων 103 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Β-ΙΙΙ Καταγεγραμμένοι υγρότοποι και ρέματα της Αττικής 111

7

8 ΕΙΣαγωγΗ Οι μεσογειακοί υγρότοποι είναι προσαρμοσμένοι στις κλιματικές συνθήκες της Μεσογείου, όπως η περιορισμένη τροφοδότησή τους με νερό κατά τις ξηρές περιόδους. Η κλιματική αλλαγή αναμένεται να τους επηρεάσει, αν και δεν φαίνεται να είναι ο μοναδικός ή ο κυριότερος παράγοντας αλλαγής. Στην Ελλάδα οι υγρότοποι απειλούνται κυρίως από υπεράντληση των υδάτων τους, ρύπανση από υγρά και στερεά απόβλητα και από συνθετικές χημικές ουσίες, αποξηράνσεις, καταπατήσεις και καταστροφές φυσικής βλάστησης, υπεραλίευση. Η πίεση από την κλιματική αλλαγή αναμένεται να δράσει σε συνέργεια με τις ανωτέρω πιέσεις. Οι δύο θεμελιώδεις τύποι αποκρίσεων στους κινδύνους από την κλιματική αλλαγή, είναι ο μετριασμός και η προσαρμογή. Ο μετριασμός αναφέρεται στον περιορισμό της παγκόσμιας αλλαγής του κλίματος με σταθεροποίηση ή μείωση των εκπομπών αερίων και με αύξηση του ρυθμού αποθήκευσης αερίων. Η προσαρμογή πρωτίστως εστιάζει στην ελαχιστοποίηση των συνεπειών από την κλιματική αλλαγή, με δράσεις αναπροσαρμογής και ρυθμίσεων που στοχεύουν στην προστασία και βελτίωση του τρωτού συστήματος. Κατά την τελευταία δεκαετία επιδιώκεται να εκτιμηθεί η τρωτότητα φυσικών ή ανθρωπογενών συστημάτων στην κλιματική αλλαγή με ανάπτυξη θεωριών και πρακτικών οι οποίες έχουν αποτυπωθεί στις εκθέσεις της Διακυβερνητικής Επιτροπής για την Κλιματική Αλλαγή. Σταδιακά, οι θεωρίες αυτές περιέλαβαν μη κλιματικούς παράγοντες όπως η ικανότητα προσαρμογής του συστήματος που μελετάται και διεύρυναν το πεδίο ενδιαφέροντος ώστε να περιλάβουν όχι μόνο την εκτίμηση των αναμενόμενων επιπτώσεων αλλά και την αναγνώριση παραμέτρων μείωσης αυτών. Οι εκτιμήσεις της τρωτότητας στην κλιματική αλλαγή διενεργούνται στο πλαίσιο ποικίλων πεδίων εφαρμογής και για ποικίλες ομάδες στόχους. Τρία ευδιάκριτα πεδία εφαρμογής είναι: α) η υιοθέτηση μακρόχρονων στόχων για το μετριασμό της κλιματικής αλλαγής, β) η αναγνώριση ιδιαιτέρως τρωτών περιοχών ή / και κοινωνικών ομάδων για την ιεράρχηση πόρων που θα κατευθυνθούν στην έρευνα για την προσαρμογή και γ) η διατύπωση προτάσεων για τη λήψη μέτρων προσαρμογής σε επιλεγμένες περιοχές και τομείς. λιμνοθάλασσα ωρωπού 1

9 2 πιλοτικές Μελέτες του έργου ORIENTGATE

10 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το έργο ORIENTGATE Ç Ένα Δομημένο Δίκτυο για την Ενσωμάτωση της Γνώσης για το Κλίμα, στην Πολιτική και στο Χωρικό ΣχεδιασμόÈ είναι έργο εδαφικής συνεργασίας των χωρών της Νοτιοανατολικής Ευρώπης το οποίο συντόνισε δράσεις προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή. Στο έργο συμμετείχαν 19 εταίροι (ερευνητικά ινστιτούτα, υπουργεία, περιφερειακές δημόσιες αρχές, περιβαλλοντικοί φορείς) από 13 χώρες της νοτιανατολικής Ευρώπης, υπό τον συντονισμό του Ευρωμεσογειακού Kέντρου για την Kλιματική Aλλαγή (Euro-Mediterranean Center for Climate Change - CMCC). Περιέλαβε τη δημιουργία δικτύων επικοινωνίας και ενημέρωσης για την κλιματική αλλαγή, την εκπόνηση πιλοτικών μελετών και τη διάδοση καλών πρακτικών για το σχεδιασμό πολιτικών και μέτρων. Για την Ελλάδα, στο επίκεντρο της πιλοτικής μελέτης που εκπονήθηκε στο πλαίσιο του έργου ORIENTGATE βρίσκεται η πρόβλεψη της συχνότητας και της έντασης μελλοντικών επεισοδίων ξηρασίας στην Περιφέρεια Αττικής, και η επίδραση αυτών στους υγροτόπους της Αττικής, σε ό,τι ειδικότερα αφορά την τρωτότητά τους. Τα ευρήματα της πιλοτικής μελέτης αξιοποιήθηκαν αφενός για την εξαγωγή προτάσεων για περαιτέρω έρευνα και αφετέρου για την διατύπωση προτάσεων μέτρων για τη διατήρηση των υγροτόπων της Αττικής και την προσαρμογή τους στην κλιματική αλλαγή, στο πλαίσιο Σχεδίου Δράσης. Για την εκπόνηση του Σχεδίου Δράσης λήφθηκαν επιπλέον υπόψη και ενσωματώθηκαν τόσο οι προβλέψεις της νομοθεσίας όσο και προτάσεις κειμένων στρατηγικής και προγραμματισμού, όπως ο επιχειρησιακός σχεδιασμός για την περίοδο , η Εθνική στρατηγική και το Πρόγραμμα δράσης για τη βιοποικιλότητα, το Ρυθμιστικό Σχέδιο Αθήνας/Αττικής 2021, το Σχέδιο Διαχείρισης λεκανών απορροής ποταμών Υδάτων - Υδατικό Διαμέρισμα Αττικής και τα Επιχειρησιακά Σχέδια εμπλεκόμενων δήμων, της Περιφέρειας Αττικής. Η μεθοδολογική προσέγγιση και τα αποτελέσματα της πιλοτικής εφαρμογής για 10 επιλεγμένους υγροτόπους της Αττικής παρουσιάζονται στο ΜΕΡΟΣ Α της παρούσας. Στο ΜΕΡΟΣ Β παρουσιάζεται το Σχέδιο Δράσης για τους υγροτόπους της Αττικής. Συνολικά, στο παρόν συντίθενται και παρουσιάζονται ολοκληρωμένα τα αποτελέσματα υλοποίησης του έργου ORIENTGATE στην Ελλάδα, με την ελπίδα ότι σε αυτή τη μορφή θα είναι άμεσα προσβάσιμα και αξιοποιήσιμα από φορείς της διοίκησης, της αυτοδιοίκησης, της ερευνητικής κοινότητας και της κοινωνίας των πολιτών. 3

11 4

12 ΜΕΡΟΣ Α: Εκτίμηση τρωτότητας υγροτόπων της Αττικής στην κλιματική αλλαγή 5

13 6 Έλος Βουρκάρι Μεγάρων

14 ΜΕΡΟΣ Α: ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΡΩΤΟΤΗΤΑΣ ΥΓΡΟΤΟΠΩν ΤΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΣΤΗν ΚλΙΜΑΤΙΚΗ ΑλλΑΓΗ α1. Μεθοδολογικό πλαίσιο, δεδομένα και αποτελέσματα πιλοτικής Εφαρμογής Σύμφωνα με την 5η έκθεση της διακυβερνητικής Επιτροπής για την Κλιματική αλλαγή, ως τρωτότητα ορίζεται η τάση ή η προδιάθεση ενός συστήματος να επηρεαστεί αρνητικά λόγω κλιματικής αλλαγής. Η τρωτότητα περικλείει εύρος εννοιών και στοιχείων, που περιλαμβάνουν την ευαισθησία στην υποβάθμιση και την έλλειψη ικανότητας προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή (IPCC, 5th Assessment Report, ). Πλήθος ερευνητικών εργασιών, βασίζονται στον παραπάνω ορισμό και σε προγενέστερες διατυπώσεις (Bates et al , IPCC, 4th Assessment Report , Fussel and Klein ), και έχουν εκτιμήσει την τρωτότητα ως συνάρτηση: α) του χαρακτήρα, του μεγέθους και της συχνότητας του φαινομένου της κλιματικής αλλαγής στο οποίο εκτίθεται ένα σύστημα (exposure), β) της ευαισθησίας του συστήματος σε υποβάθμιση (sensitivity) και γ) της ικανότητας προσαρμογής του συστήματος (adaptive capacity) στην αλλαγή του κλίματος. Με αυτή την προσέγγιση η τρωτότητα ενός συστήματος διαμορφώνεται από μία εξωγενή διάσταση, η οποία είναι η ÇέκθεσηÈ (exposure) του συστήματος στη μεταβολή του κλίματος και μία ενδογενή διάσταση, η οποία αφορά τόσο στην ÇευαισθησίαÈ (sensitivity) του συστήματος όσο και στην Çικανότητα προσαρμογήςè (adaptive capacity) του συστήματος στις δυσμενείς επιπτώσεις που υφίσταται. 1. IPCC, 2014:Climate Change 2014: Impacts, Adaptation, and Vulnerability. Summaries, Frequently Asked Questions, and Cross-Chapter Boxes. A Contribution of Working Group II to the Fifth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change [Field, C.B., V.R. Barros, D.J. Dokken, K.J. Mach, M.D. Mastrandrea, T.E. Bilir, M. Chatterjee, K.L. Ebi, Y.O. Estrada, R.C. Genova, B. Girma, E.S. Kissel, A.N. Levy, S. MacCracken,P.R. Mastrandrea, and L.L. White (eds.)]. World Meteorological Organization, Geneva, Switzerland, 190 pp. 2. Bates, B.C., Z.W. Kundzewicz, S. Wu and J.P. Palutikof, Eds., 2008: Climate Change and Water. Technical Paper of the Intergovernmental Panel on Climate Change, IPCC Secretariat, Geneva, 210 pp. 3. IPCC, 2007: Climate Change 2007Q Impacts, Adaptation and Vulnerability. Contribution of Working Group II to the Fourth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change, M.L. Parry, O.F. Canziani, J.P. Palutikof, P.J. van der Linden and C.E.Hanson, Eds., Cambridge University Press, Cambridge, UK, 976pp. 4. Fussel, H.-M. and Klein, R. J. T.: CLIMATE CHANGE VULNERABILITY ASSESSMENTS: AN EVOLUTION OF CONCEPTUAL THINKING. Climatic Change 75:

15 Η ερμηνεία των όρων αυτών έχει ως ακολούθως: Ç ΈκθεσηÈ (exposure): Η φύση και ο βαθμός έκθεσης ενός συστήματος σε σημαντικές μεταβολές του κλίματος (χαρακτήρας, μέγεθος, συχνότητα κλιματικού φαινομένου). ÇΕυαισθησίαÈ (sensitivity): Ο βαθμός στον οποίο επηρεάζεται το σύστημα, είτε δυσμενώς είτε θετικά, από κλιματικά ερεθίσματα. Κατά την έκθεση ενός φυσικού συστήματος σε κλιματικές μεταβολές, η ευαισθησία του προσδιορίζει το βαθμό στον οποίο οι διαφορετικοί οργανισμοί και οι οικότοποι επηρεάζονται θετικά ή αρνητικά. ÇΕπίπτωσηÈ (impact): Η συνέργεια του βαθμού έκθεσης σε σημαντικές μεταβολές του κλίματος (π.χ. αύξηση βροχοπτώσεων) και του βαθμού ευαισθησίας του συστήματος στις μεταβολές αυτές και στις συνέπειες των μεταβολών (π.χ πλημμυρικά φαινόμενα). ÇΙκανότητα προσαρμογήςè (adaptive capacity): Η ικανότητα του συστήματος ή της κοινωνίας, να προσαρμόζεται στην κλιματική αλλαγή (τόσο στις μεταβολές όσο και στα ακραία φαινόμενα), να μετριάζει πιθανές καταστροφές, να αξιοποιεί ευκαιρίες ή να αντεπεξέρχεται στις συνέπειες. ÇΤρωτότηταÈ (Vulnerability): Η τάση ή η προδιάθεση ενός συστήματος να επηρεαστεί αρνητικά λόγω κλιματικής αλλαγής. Η τρωτότητα είναι συνάρτηση του χαρακτήρα, του μεγέθους και της συχνότητας της μεταβολής του κλίματος στην οποία εκτίθεται το σύστημα, της ευαισθησίας του και της ικανότητας προσαρμογής του. Εκφράζει το βαθμό στον οποίο το σύστημα μπορεί ή όχι να απορροφήσει δυσμενείς κλιματικές αλλαγές (μεταβολές και ακραία φαινόμενα). Βάσει του ανωτέρω μεθοδολογικού πλαισίου, η τρωτότητα (Vulnerability ÐV) ενός συστήματος στην κλιματική αλλαγή εκτιμάται ως συνάρτηση της Ç ΈκθεσηςÈ (Εxposure ÐE) σε κλιματικά ερεθίσματα, της ÇΕυαισθησίαςÈ (Sensitivity ÐS) του συστήματος στα κλιματικά ερεθίσματα και της ÇΙκανότητας ΠροσαρμογήςÈ του (Adaptive Capacity ÐAC): V= f (E, S, AC) Υιοθετώντας την ίδια συνάρτηση, στην παρούσα εργασία, η Τρωτότητα των Υγροτόπων (Wetland Vulnerability ÐWV) στην κλιματική αλλαγή αναπτύχθηκε ως σύνθετος δείκτης (compound indicator) επιμέρους δεικτών για την εκτίμηση των μεταβλητών της συνάρτησης: (i) για την εκτίμηση της Ç ΈκθεσηςÈ σε κλιματικά ερεθίσματα υιοθετήθηκε ο Δείκτης Τρωτότητας Ξηρασίας (Drought Vulnerability Index ÐDVI) βάσει του απλού δείκτη ξηρασίας SPI (Standardized Precipitation Index). (ii) για την εκτίμηση της ÇΕυαισθησίαςÈ σε κλιματικά ερεθίσματα χρησιμοποιήθηκε ο Δείκτης Ευαισθησίας Υγροτόπων (Wetland Vulnerability Indicator ÐWV) βάσει παραμέτρων οι οποίες εκφράζουν τις αξίες που απορρέουν για τον άνθρωπο από τις υπηρεσίες των υγροτόπων και τις πιέσεις που δέχονται οι υγρότοποι από ανθρωπογενείς παρεμβάσεις. (iii) για την εκτίμηση της ÇΙκανότητας ΠροσαρμογήςÈ χρησιμοποιήθηκε ο Δείκτης Ικανότητας Προσαρμογής Υγροτόπων (WAC) βάσει επιμέρους παραμέτρων οι οποίες εκφράζουν τη δυνατότητα των εμπλεκόμενων φορέων να λάβουν μέτρα προστασίας και διατήρησης των υγροτόπων. Στο Σχήμα 1 παρουσιάζεται το διάγραμμα του μεθοδολογικού πλαισίου για την εκτίμηση της Τρωτότητας των υγροτόπων στην κλιματική αλλαγή το οποίο εφαρμόσθηκε σε 10 πιλοτικές περιοχές της Αττικής (Πίνακας 1, Χάρτης 1, Παράρτημα Α-Ι). Επισημαίνεται ότι επιλέχθηκαν περιοχές για τις οποίες υπήρχαν επαρκή δεδομένα. Αναλυτική περιγραφή των μεθόδων, των δεδομένων και των αποτελεσμάτων ανά στάδιο εργασίας, ακολουθεί στα επόμενα υποκεφάλαια. 8

16 ΜΕΡΟΣ Α: ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΡΩΤΟΤΗΤΑΣ ΥΓΡΟΤΟΠΩν ΤΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΣΤΗν ΚλΙΜΑΤΙΚΗ ΑλλΑΓΗ Σχήμα 1: Διάγραμμα μεθοδολογικής προσέγγισης εκτίμησης του Δείκτη Τρωτότητας Υγροτόπων της Αττικής (προσαρμοσμένο από Fussel and Klein 2006). 9

17 χάρτης 1: Πιλοτικές περιοχές εκτίμησης τρωτότητας στην κλιματική αλλαγή. 10

18 ΜΕΡΟΣ Α: ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΡΩΤΟΤΗΤΑΣ ΥΓΡΟΤΟΠΩν ΤΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΣΤΗν ΚλΙΜΑΤΙΚΗ ΑλλΑΓΗ πίνακας 1: Πιλοτικές περιοχές για τις οποίες εκτιμήθηκε ο Δείκτης Τρωτότητας των Υγροτόπων της Αττικής. όνομασία υγροτόπου Εκβολή Ασωπού Λιμνοθάλασσα Ωρωπού Λίμνη Μαραθώνα Έλος Σχινιά Έλος Λούτσας Έλος Βραυρώνας Λίμνη Βουλιαγμένη Λίμνη Κουμουνδούρου Έλος Βουρκάρι Μεγάρων Έλος Ψάθας δήμος (Καλλικράτη) Δ. Ωρωπού, Ανατολική Αττική Δ. Ωρωπού, Ανατολικής Αττική Δ. Ωρωπού, Ανατολικής Αττική Δ. Μαραθώνα, Ανατολικής Αττική Δ. Σπάτων - Αρτέμιδας, Ανατολικής Αττική Δ. Μαρκόπουλου - Μεσογαίας, Ανατολικής Αττική Δ. Βάρης - Βούλας - Βουλιαγμένης, Ανατολική Αττική Δ. Ασπρόπυργου, Δυτική Αττική Δ. Μεγαρέων, Δυτική Αττική Δ. Μάνδρας - Ειδυλλίας, Δυτική Αττική Έλος Σχινιά 11

19 Α.1.1 Έκθεση υγροτόπων της Αττικής στην ξηρασία λόγω της στενής σχέσης μεταξύ υδρολογίας, δομής και λειτουργίας των υγροτοπικών οικοσυστημάτων, οι μεταβολές στο υδατικό καθεστώς τους συνοδεύονται συνήθως από αντίστοιχες μεταβολές της αφθονίας, ποικιλότητας, παραγωγικότητας και χωροδιάταξης των οργανισμών στον υγρότοπο. αντίστοιχα υποβαθμίζονται οι λειτουργίες και συνεπακόλουθα οι υπηρεσίες αυτών προς τον άνθρωπο. Σύμφωνα με τη μελέτη της Τράπεζας της Ελλάδος για την κλιματική αλλαγή 5 και βάσει όλων των ενδεχόμενων, η κλιματική αλλαγή αναμένεται να επιδράσει αρνητικά στους υδατικούς πόρους λόγω της μείωσης των βροχοπτώσεων και της αύξησης της εξατμισοδιαπνοής. Το φαινόμενο της επιδείνωσης της ξηρασίας αναμένεται να υποβαθμίσει τα υγροτοπικά οικοσυστήματα της αττικής, τα περισσότερα εκ των οποίων τροφοδοτούνται άμεσα από τις βροχοπτώσεις. α Μέθοδοι και δεδομένα για την εκτίμηση έκθεσης στην ξηρασία Ο βαθμός έκθεσης των υγροτόπων της Αττικής στην ξηρασία εκτιμήθηκε με το δείκτη Τρωτότητας στην Ξηρασία (Drought Vulnerability Index -DVI). Ο DVI εκφράζει τα χαρακτηριστικά της ξηρασίας (διάρκεια, ένταση, συχνότητα εμφάνισης), όπως αυτά αναλύονται και υπολογίζονται με βάση το δείκτη ξηρασίας SPI-12 (Standard Percipitation Index). Ο SPI αναπτύχθηκε από τους McKee et al. (1993) και είναι δυνατό να υπολογιστεί για διαφορετικές χρονικές κλίμακες (για 3, 6, 12, 24 και 48μηνα χρονικά διαστήματα). Οι μικρές χρονικές κλίμακες αρκούν για την αξιολόγηση και τον χαρακτηρισμό της γεωργικής και μετεωρολογικής ξηρασίας, ενώ απαιτούνται μεγαλύτερες κλίμακες για την υδρολογική ξηρασία. Έχει αποδειχθεί ότι ο SPI 12-μηνών σχετίζεται με τους υδάτινους πόρους (ταμιευτήρες, ποταμούς, υπόγεια νερά) και συνεπώς, ελέγχεται η υδρολογική ξηρασία (Szalai et al ; Hayes et al ). Η φύση του SPI επιτρέπει τον εντοπισμό ενός σπάνιου επεισοδίου ξηρασίας ή ενός εξαιρετικά υγρού επεισοδίου που μπορεί να παρατηρηθεί σε οποιαδήποτε περιοχή και οποιαδήποτε χρονική στιγμή, αρκεί να υπάρχουν επαρκή δεδομένα, τουλάχιστον 30 ετών. Για την εκτίμηση του DVI υιοθετήθηκε η μέθοδος υπολογισμού και τα όρια χαρακτηρισμού όπως παρουσιάζονται στο ÇΣχέδιο Διαχείρισης Ξηρασίας - ΛειψυδρίαςÈ (ΥΠΕΚΑ ), το οποίο εκπονήθηκε στο πλαίσιο 12 του Σχεδίου Διαχείρισης Υδατικού Διαμερίσματος Αττικής. Επιπλέον των αποτελεσμάτων του σχεδίου αυτού, στην παρούσα πιλοτική έρευνα, για τον εντοπισμό των μελλοντικών επεισοδίων ξηρασίας, τη διάρκεια και έντασή τους, δημιουργήθηκαν μελλοντικές χρονοσειρές μηνιαίων τιμών βροχής για τη χρονική περίοδο βάσει προγνωστικών μετεωρολογικών μοντέλων για τα δύο κλιματικά σενάρια Α2 9 και Α1Β 10. Συγκεκριμένα, ο DVI υπολογίστηκε σύμφωνα με την ακόλουθη σχέση: DVI = [0.25 * Συντελεστής Βαρύτητας αριθμού επεισοδίων ξηρασίας] + [0.25 * Συντελεστής Βαρύτητας αριθμού επεισοδίων ξηρασίας διάρκειας > 24 μήνες] + [0.25* Συντελεστής Βαρύτητας μέγιστου μεγέθους επεισοδίου ξηρασίας] + [0.25 * Συντελεστής Βαρύτητας μέγιστης διάρκειας επεισοδίου ξηρασίας] Στον Πίνακα 2 παρουσιάζεται το εύρος τιμών των παραπάνω παραμέτρων και οι αντίστοιχοι Συντελεστές Βαρύτητας (ΣΒ). Οι τιμές των παραμέτρων υπολογίστηκαν βάσει του δείκτη SPI-12, ως ακολούθως: Ως χρόνος έναρξης ενός επεισοδίου ξηρασίας ορίζεται η χρονική στιγμή (μήνας στη παρούσα ανάλυση) όπου ο δείκτης SPI-12 λαμβάνει αρνητική τιμή, και φτάνει στη συνέχεια τουλάχιστον στην τιμή -1 τους ακόλουθους μήνες, χωρίς να λάβει ενδιάμεσα καμία θετική τιμή.

20 ΜΕΡΟΣ Α: ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΡΩΤΟΤΗΤΑΣ ΥΓΡΟΤΟΠΩν ΤΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΣΤΗν ΚλΙΜΑΤΙΚΗ ΑλλΑΓΗ πίνακας 2. Συντελεστής βαρύτητας ανά κλάση τιμών των παραμέτρων υπολογισμού του δείκτη DVI. Επεισόδια Ξηρασίας Επεισόδια Ξηρασίας Μέγιστο μέγεθος Μέγιστη διάρκεια Συντελεστής Βαρύτητας με διάρκεια >24 μήνες ξηρασίας επεισοδίου ξηρασίας (ΣΒ) >31 >9 > = 51 >=41 4 Ως χρόνος λήξης του επεισοδίου θεωρείται ο μήνας όπου παρατηρήθηκε η πρώτη θετική τιμή. Στην περίπτωση που ο Δείκτης SPI-12 λαμβάνει αρνητικές τιμές για κάποιους συνεχόμενους μήνες χωρίς όμως να φτάνει την τιμή -1 (αρνητικές τιμές μικρότερες του -1), τότε το επεισόδιο αυτό δεν θεωρείται ξηρασία, είναι απλά μια περίοδος ξηρότερη από τη μέση κατάσταση. Το μέγεθος ενός επεισοδίου ξηρασίας ορίζεται ως η απόλυτη τιμή του αθροίσματος της χρονοσειράς SPI-12 κατά τους μήνες που διήρκεσε το κάθε επεισόδιο ξηρασίας. Τιμές του δείκτη DVI από 1 έως 1,99, χαρακτηρίζουν χαμηλή τρωτότητα στην ξηρασία, από 2 έως 2,99 μέτρια, και από 3 έως 4, υψηλή. Ο DVI εκτιμήθηκε για τα δεδομένα 10 μετεωρολογικών σταθμών της Αττικής. Ο βαθμός έκθεσης στην ξηρασία των πιλοτικών υγροτόπων ταξινομήθηκε αντίστοιχα σύμφωνα με την εγγύτητά τους στις γεωγραφικές περιοχές των μετεωρολογικών σταθμών. Επιπρόσθετα, μεθοδολογικά στοιχεία και δεδομένα για την εκτίμηση του DVI μπορούν να αναζητηθούν στη σχετική τεχνική αναφορά του ORI- ENTGATE (ΕΚΒΥ και Υδρομετεωρολογική Υπηρεσία της Δημοκρατίας της Σερβίας, ). α αποτελέσματα ως προς την έκθεση στην ξηρασία Ο δείκτης ξηρασίας SPI-12 και στη συνέχεια ο δείκτης τρωτότητας στην ξηρασία, DVI, εκτιμήθηκαν για την ιστορική περίοδο και για την μελλοντική περίοδο με τα δύο κλιματικά σενάρια Α2 και Α1Β. Αντίστοιχα, δίνονται στα Σχήματα 3, 4 και 5 τα επεισόδια ξηρασίας, η ένταση και διάρκειά τους σύμφωνα με τα αποτελέσματα του SPI-12 και στα 5 Τράπεζα της Ελλάδος. Επιτροπή Μελέτης Επιπτώσεων Κλιματικής Αλλαγής. Οι περιβαλλοντικές, οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην Ελλάδα. Ιούνιος Szalai, S. and C. Szinell Comparison of two drought indices for drought monitoring in Hungary a case study. In Drought and Drought Mitigation in Europe, Vogt JV, Somma F (eds). Kluwer: Dordrecht: Hayes, M. J Drought Indices. NDMC - Drought Happens, Drought Indices. updated 12 October ΥΠΕΚΑ Σχέδιο Διαχείρισης Λεκανών Απορροής Ποταμών του Υδατικού Διαμερίσματος Αττικής (GR06). Σύμπραξη NAMA ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ ΜΗΧΑΝΙΚΟΙ & ΜΕΛΕΤΗΤΕΣ ΑΕ - ΓΑΜΜΑ4 ΕΠΕ - ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΣΙΔΕΡΗΣ - SPEED ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΕ - ΦΩΤΙΟΣ ΠΕΡΓΑΝΤΗΣ - ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΝΤΑΣΚΑΣ - ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΓΙΑΝΝΕΛΗΣ - ΧΡΗΣΤΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΣ - ΑΝΝΑ ΜΠΙΤΣΑΚΑΚΗ - ΤΣΟΥΚΙΑ - ΕΥΣΕΒΙΟΣ ΧΑΤΖΗΚΩΣΤΑΣ. 9 Κλιματικό Σενάριο α2: αύξηση του μέσου παγκόσμιου κατά κεφαλήν εισοδήματος. Ιδιαίτερα έντονη κατανάλωση ενέργειας. Ραγδαία αύξηση του παγκόσμιου πληθυσμού. Αργή και τμηματική τεχνολογική ανάπτυξη και μέτριες έως μεγάλες αλλαγές στη χρήση γης. Ραγδαία αύξηση της συγκέντρωσης του CO2 στην ατμόσφαιρα, η οποία θα φθάσει τα 850 ppm το Κλιματικό Σενάριο α1β: Ραγδαία οικονομική ανάπτυξη. Ιδιαίτερα έντονη κατανάλωση ενέργειας, αλλά παράλληλα διάδοση νέων και αποδοτικών τεχνολογιών. Χρήση τόσο ορυκτών καυσίμων όσο και εναλλακτικών πηγών ενέργειας. Μικρές αλλαγές στη χρήση γης. Ραγδαία αύξηση του παγκόσμιου πληθυσμού έως το έτος 2050 και σταδιακή μείωσή του στη συνέχεια. Έντονη αύξηση της συγκέντρωσης του CO2 στην ατμόσφαιρα, η οποία θα φθάσει τα 720 ppm το Ελληνικό Κέντρο Βιοτόπων Υγροτόπων και Υδρομετεωρολογική Υπηρεσία της Δημοκρατίας της Σερβίας Εκτίμηση Δείκτη Τρωτότητας Ξηρασίας για την περιφέρεια Αττικής με τη χρήση προγνωστικού μετεωρολογικού μοντέλου (σενάρια εκπομπών αερίων Α1Β & Α2). Τεχνική αναφορά στο πλαίσιο του διακρατικού έργου Νοτιοανατολικής Ευρώπης ORIENTGATE. 13

21 Σχήματα 6 και 7 παρουσιάζονται οι τιμές του δείκτη DVI. Για τη μελλοντική πρόβλεψη σύμφωνα με το κλιματικό σενάριο Α2 (Σχήμα 4) προκύπτουν τα εξής: (α) Έως και το 2031 αναμένονται ελάχιστα επεισόδια ξηρασίας μικρής έντασης και διάρκειας, με το τελευταίο επεισόδιο να εκδηλώνεται περισσότερο έντονα στους σταθμούς της Ν. Φιλαδέλφειας, Ελευσίνας και Ελληνικού. (β) Από το 2041 έως και το 2060 η συχνότητα εμφάνισης επεισοδίων ξηρασίας αναμένεται να αυξηθεί, η έντασή τους δε, αναμένεται να είναι μικρή. (γ) Από το 2073 έως και το 2099 η συχνότητα εμφάνισης των επεισοδίων ξηρασίας αυξάνεται σε μεγάλο βαθμό ενώ αντίστοιχη είναι και η αύξηση της έντασής τους σε όλους τους σταθμούς. Ενώ, σύμφωνα με το κλιματικό σενάριο Α1Β (Σχήμα 5) προκύπτουν τα ακόλουθα: (α) Έως και το 2031 αναμένονται τρία με τέσσερα επεισόδια ξηρασίας μικρής έντασης και διάρκειας, με το τελευταίο επεισόδιο να εκδηλώνεται περισσότερο έντονα στους σταθμούς της Ν. Φιλαδέλφειας, Ελευσίνας και Ελληνικού. (β) Από το 2033 έως και το 2064 η συχνότητα εμφάνισης επεισοδίων ξηρασίας αναμένεται να αυξηθεί. Παρόλα αυτά, πλην δυο περιπτώσεων (το 2040 και το 2054), η έντασή τους δεν αναμένεται να είναι μεγάλη. Οι περιοχές των σταθμών Ελευσίνας, Περιστέρι, Τατοΐου Βύρωνας Τατόϊ Πειραιάς Περιστέρι Μαρκόπουλο Μαραθώνας Νέα Φιλαδέλφεια Ελληνικό Ελευσίνα Χαλάνδρι Ιαν-70 Ιουν-71 Οκτ-72 Μαρ-74 Ιουλ-75 Νοε-76 Απρ-78 Αυγ-79 Ιαν-81 Μαϊ-82 Οκτ-83 Φεβ-85 Ιουν-86 Νοε-87 Μαρ-89 Αυγ-90 Δεκ-91 Μαϊ-93 Σεπ-94 Ιαν-96 Ιουν-97 Οκτ-98 Μαρ-00 Ιουλ-01 Νοε-02 Απρ-04 Αυγ-05 Ιαν-07 Μαϊ-08 Οκτ-09 Φεβ-11 Μέγεθος Ξηρασίας Διάρκεια (Μήνες) Σχήμα 3. Επεισόδια ξηρασίας, ένταση και διάρκεια αυτών, όπως υπολογίστηκαν για κάθε σταθμό για την ιστορική περίοδο Σχήμα 3. Επεισόδια ξηρασίας, ένταση και διάρκεια αυτών, όπως υπολογίστηκαν για κάθε σταθμό για την ιστορική περίοδο

22 ΜΕΡΟΣ Α: ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΡΩΤΟΤΗΤΑΣ ΥΓΡΟΤΟΠΩν ΤΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΣΤΗν ΚλΙΜΑΤΙΚΗ ΑλλΑΓΗ και Χαλάνδρι αναμένεται να εμφανίσουν την μεγαλύτερη ένταση. (γ) Από το 2064 έως και το 2092 η συχνότητα εμφάνισης των επεισοδίων ξηρασίας αυξάνεται σε μεγάλο βαθμό ενώ αντίστοιχη είναι και η αύξηση της έντασής τους σε όλους τους σταθμούς. Στους Χάρτες 2, 3 και 4 γίνεται αντιληπτή η μετάβαση από την κατάσταση της χαμηλής τρωτότητας σε κατάσταση μέτριας τρωτότητας στην ξηρασία. Η μετάβαση αυτή εντοπίζεται στις γεωγραφικές περιοχές των σταθμών Τατοϊου και Μαραθώνα, όσον αφορά στο σενάριο Α2, και στις περιοχές του συνόλου των σταθμών όσον αφορά στο σενάριο Α1Β. Η επιδείνωση αυτή στο δείκτη τρωτότητας, αποδίδεται στα αυξημένα επεισόδια ξηρασίας (τόσο σε συχνότητα όσο και ένταση) που προβλέπονται κατά τη δεύτερη πεντηκονταετία. Τέλος, στον Πίνακα 3 παρουσιάζεται ο βαθμός έκθεσης στην ξηρασία των 10 πιλοτικών περιοχών, βάσει της εγγύτητάς τους με τους μετεωρολογικούς σταθμούς. 40 Βύρωνας Τατόϊ Πειραιάς Περιστέρι Μαρκόπουλο Μαραθώνας Νέα Φιλαδέλφεια Ελληνικό Ελευσίνα Χαλάνδρι Μέγεθος Ξηρασίας Ιαν-10 Σεπ-11 Μαϊ-13 Δεκ-14 Αυγ-16 Απρ-18 Δεκ-19 Ιουλ-21 Μαρ-23 Νοε-24 Ιουν-26 Φεβ-28 Οκτ-29 Ιουν-31 Ιαν-33 Σεπ-34 Μαϊ-36 Δεκ-37 Αυγ-39 Απρ-41 Νοε-42 Ιουλ-44 Μαρ-46 Νοε-47 Ιουν-49 Φεβ-51 Οκτ-52 Μαϊ-54 Ιαν-56 Σεπ-57 Μαϊ-59 Δεκ-60 Αυγ-62 Απρ-64 Νοε-65 Ιουλ-67 Μαρ-69 Νοε-70 Ιουν-72 Φεβ-74 Οκτ-75 Μαϊ-77 Ιαν-79 Σεπ-80 Μαϊ-82 Δεκ-83 Αυγ-85 Απρ-87 Νοε-88 Ιουλ-90 Μαρ-92 Νοε-93 Ιουν-95 Φεβ-97 Οκτ-98 Μαϊ-00 Διάρκεια (Μήνες) Σχήμα 4. Επεισόδια ξηρασίας, ένταση και διάρκεια αυτών, όπως υπολογίστηκαν για κάθε σταθμό για το κλιματικό σενάριο Α2 (περίοδος ). Σχήμα 4. Επεισόδια ξηρασίας, ένταση και διάρκεια αυτών, όπως υπολογίστηκαν για κάθε σταθμό για το κλιματικό σενάριο Α2 (περίοδος ) 15

23 Βύρωνας Τατόϊ Πειραιάς Περιστέρι Μαρκόπουλο Μαραθώνας Νέα Φιλαδέλφεια Ελληνικό Ελευσίνα Χαλάνδρι Μέγεθος Ξηρασίας Ιαν-10 Σεπ-11 Μαϊ-13 Δεκ-14 Αυγ-16 Απρ-18 Δεκ-19 Ιουλ-21 Μαρ-23 Νοε-24 Ιουν-26 Φεβ-28 Οκτ-29 Ιουν-31 Ιαν-33 Σεπ-34 Μαϊ-36 Δεκ-37 Αυγ-39 Απρ-41 Νοε-42 Ιουλ-44 Μαρ-46 Νοε-47 Ιουν-49 Φεβ-51 Οκτ-52 Μαϊ-54 Ιαν-56 Σεπ-57 Μαϊ-59 Δεκ-60 Αυγ-62 Απρ-64 Νοε-65 Ιουλ-67 Μαρ-69 Νοε-70 Ιουν-72 Φεβ-74 Οκτ-75 Μαϊ-77 Ιαν-79 Σεπ-80 Μαϊ-82 Δεκ-83 Αυγ-85 Απρ-87 Νοε-88 Ιουλ-90 Μαρ-92 Νοε-93 Ιουν-95 Φεβ-97 Οκτ-98 Μαϊ-00 Διάρκεια (Μήνες) Σχήμα 5. Επεισόδια ξηρασίας, ένταση και διάρκεια αυτών, όπως υπολογίστηκαν για κάθε σταθμό για τo κλιματικό σενάριο Α1Β (περίοδο ). Σχήμα 5. Επεισόδια ξηρασίας, ένταση και διάρκεια αυτών, όπως υπολογίστηκαν για κάθε σταθμό για τo κλιματικό σενάριο Α1Β (περίοδο ). 16

24 ΜΕΡΟΣ Α: ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΡΩΤΟΤΗΤΑΣ ΥΓΡΟΤΟΠΩν ΤΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΣΤΗν ΚλΙΜΑΤΙΚΗ ΑλλΑΓΗ Σχήμα 6. Δείκτης τρωτότητας στη ξηρασία (DVI), για τους μετεωρολογικούς σταθμούς της Αττικής για την ιστορική περίοδο Σχήμα 7. Δείκτης τρωτότητας στη ξηρασία (DVI), για τους μετεωρολογικούς σταθμούς της Αττικής για τα δύο κλιματικά σενάρια Α1Β & Α2 (περίοδο ). 17

25 πίνακας 3: Έκθεση των υγροτόπων στην ξηρασία κατά την ιστορική περίοδο και μελλοντική πρόβλεψη βάσει των κλιματικών σεναρίων Α2 και Α1Β. υγρότοπος / α / α1β Έλος Βουρκάρι Μεγάρων Μικρή Μικρή Έλος Βραυρώνας Μικρή Μικρή Έλος Λούτσας Μικρή Μικρή Έλος Σχινιά Μικρή Λίμνη Βουλιαγμένη Μικρή Μικρή Λίμνη Κουμουνδούρου Μικρή Μικρή Λίμνη Μαραθώνα Μικρή Λιμνοθάλασσα Ωρωπού Μικρή Μικρή Έλος Ψάθας Μικρή Μικρή Εκβολή Ασωπού Μικρή Μικρή 18 Εκβολή ασωπού

26 ΜΕΡΟΣ Α: ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΡΩΤΟΤΗΤΑΣ ΥΓΡΟΤΟΠΩν ΤΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΣΤΗν ΚλΙΜΑΤΙΚΗ ΑλλΑΓΗ χάρτης 2. Δείκτες τρωτότητας στην ξηρασία (DVI), για τους μετεωρολογικούς σταθμούς της Αττικής, όπως αυτοί υπολογίστηκαν κατά τη χρονική περίοδο

27 χάρτης 3. Δείκτες τρωτότητας στην ξηρασία (DVI), για τους μετεωρολογικούς σταθμούς της Αττικής όπως αυτοί υπολογίστηκαν για το κλιματικό σενάριο Α2 (περίοδος ). 20

28 ΜΕΡΟΣ Α: ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΡΩΤΟΤΗΤΑΣ ΥΓΡΟΤΟΠΩν ΤΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΣΤΗν ΚλΙΜΑΤΙΚΗ ΑλλΑΓΗ χάρτης 4. Δείκτες τρωτότητας στην ξηρασία (DVI), για τους μετεωρολογικούς σταθμούς της Αττικής όπως αυτοί υπολογίστηκαν για το κλιματικό σενάριο Α1Β (περίοδο ). 21

29 Α.1.2 Ευαισθησία Υγροτόπων στην Κλιματική Αλλαγή Η ευαισθησία ενός συστήματος προσδιορίζει το βαθμό στον οποίο θα επηρεαστεί από την κλιματική αλλαγή (θετικά ή αρνητικά). Η ευαισθησία σχετίζεται με την ελαστικότητα των οικοσυστημάτων, δηλαδή την ικανότητά τους να απορροφούν τις εξωτερικές πιέσεις και διαταραχές, πριν επανέλθουν σε μια νέα κατάσταση ισορροπίας η οποία χαρακτηρίζεται από διαφορετική δομή (Gunderson and Holling, ). Σχετικές εργασίες έχουν περιγράψει τον βαθμό ευαισθησίας των οικοσυστημάτων με παραμέτρους που εκφράζουν ανθρωπογενείς πιέσεις (π.χ γειτνίαση με γεωργικές και αστικές περιοχές), παρεμβάσεις που συμβάλλουν στην καλή κατάσταση διατήρησης αυτών (π.χ η ένταξή τους στο δίκτυο NATURA 2000), υπηρεσίες που παρέχουν στον άνθρωπο, και αξίες των οικοσυστημάτων όπως η στήριξη της βιοποικιλότητας, και η πολιτιστική και η ερευνητική αξία (Ouyang et al , ΕΕα , Acreman et al , Mortsch et al ). α Μέθοδοι και δεδομένα για την εκτίμηση ευαισθησίας Για την εκτίμηση της ευαισθησίας των υγροτόπων της Αττικής σε κλιματικά ερεθίσματα (climate stimuli) ελήφθησαν υπόψη επιμέρους παράμετροι για να αντικατοπτρίσουν τη σπουδαιότητα της κάθε περιοχής πιλοτικής εφαρμογής, τις πιέσεις που δέχεται και τις πιθανότητες να οδηγηθεί σε περαιτέρω υποβάθμιση. Συγκεκριμένα, ο δείκτης ÇΕυαισθησία ΥγροτόπουÈ (Wetland Sensitivity -WS) βασίστηκε: α) στο βαθμό επέκτασης των αστικών και γεωργικών εκτάσεων στις υγροτοπικές περιοχές κατά τα τελευταία 40 έτη, ως κυρίαρχες ανθρωπογενείς πιέσεις οι οποίες έχουν οδηγήσει σε μείωση της έκτασης των υγροτόπων έως και 50%, β) στο βαθμό έκφρασης των αξιών τους, ως συνάρτηση της οικολογικής κατάστασης και του ρόλου που παίζουν στη βελτίωση της ποιότητας της ζωής του ανθρώπου, και γ) στο καθεστώς νομικής προστασίας, ως παράμετρος η οποία εκφράζει τις δυνατότητες αειφορικής διαχείρισής τους και άρσης των ανθρωπογενών πιέσεων που υφίστανται. Ο δείκτης εκτιμήθηκε με τη σχέση: WS = 0,30*WCU + 0,30*WCA + 0,20*WVal + 0,20*WP όπου: WCU (Wetland change due to urbanization): απειλή από αστικοποίηση, WCA (Wetland change due to agriculture): απειλή από τη γεωργία, WVal (Wetland Values): αξίες υγροτόπου για τον άνθρωπο, WP (Protection Status): καθεστώς προστασίας. Οι συντελεστές βαρύτητας δόθηκαν σύμφωνα με τη γνώμη του ειδικού. 12 Gunderson, L. H., and C. S. Holling, editors Panarchy: understanding transformations in human and natural systems. Island Press, Washington, D.C., USA. 13 Ouyang Z., R. Becker, W. Shaver and J. Chen Evaluating the sensitivity of wetlands to climate change with remote sensing techniques. Hydrol. Process. 28, (Published online in Wiley Online Library). 14 ΕΕΑ Climate change, impacts and vulnerability in Europe 2012: An indicator-based report. EEA Report No 12/2012. ISSN Acreman, M.C., Blake, J.R., Mountford, O., Stratford, C., Prudhomme, C., Kay, A., Bell, V., Gowing, D., Rothero, E., Thompson, J., Hughes, A., Barkwith, A. and van de Noort, R Guidance on using wetland sensitivity to climate change tool-kit. A contribution to the Wetland Vision Partnership. Centre for Ecology and Hydrology, Wallingford. 16 Mortsch, L., J. Ingram, A. Hebb, and S. Doka (eds.) Great Lakes Coastal Wetland Communities: Vulnerability to Climate Change and Response to Adaptation Strategies. Final report submitted to the Climate Change Impacts and Adaptation Program, Natural Resources Canada. Environment Canada and the Department of Fisheries and Oceans, Toronto, Ontario. 251 pp. + appendices. 22

Πιλοτική Μελέτη. Διατήρηση και προσαρμογή των υγροτόπων της Περιφέρειας Αττικής στην κλιματική αλλαγή

Πιλοτική Μελέτη. Διατήρηση και προσαρμογή των υγροτόπων της Περιφέρειας Αττικής στην κλιματική αλλαγή ΘΕΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ Ξηρασία, Νερό και Ακτές Πιλοτική Μελέτη Διατήρηση και προσαρμογή των υγροτόπων της Περιφέρειας Αττικής στην κλιματική αλλαγή Τρεις πιλοτικές μελέτες υλοποιήθηκαν στο πλαίσιο του έργου OrientGate

Διαβάστε περισσότερα

Πιλοτική Μελέτη. Διατήρηση και προσαρμογή των υγροτόπων της Περιφέρειας Αττικής στην κλιματική αλλαγή

Πιλοτική Μελέτη. Διατήρηση και προσαρμογή των υγροτόπων της Περιφέρειας Αττικής στην κλιματική αλλαγή ΘΕΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ Ξηρασία, Νερό και Ακτές Πιλοτική Μελέτη Διατήρηση και προσαρμογή των υγροτόπων της Περιφέρειας Αττικής στην κλιματική αλλαγή Τρεις πιλοτικές μελέτες υλοποιήθηκαν στο πλαίσιο του έργου OrientGate

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχεία από το ερευνητικό έργο «Υγρότοποι Αττικής» ΕΛΚΕΘΕ / ΕΟΕ 2010

Στοιχεία από το ερευνητικό έργο «Υγρότοποι Αττικής» ΕΛΚΕΘΕ / ΕΟΕ 2010 Η ανάγκη διατήρησης-παρακολούθησης-ανάδειξης των υγροτόπων της Αττικής Στοιχεία από το ερευνητικό έργο «Υγρότοποι Αττικής» ΕΛΚΕΘΕ / ΕΟΕ 2010 Υπεύθυνος έργου από πλευράς ΕΛΚΕΘΕ: Δρ. Σταμάτης Ζόγκαρης zogaris@ath.hcmr.gr

Διαβάστε περισσότερα

Δράσεις της Περιφέρειας Αττικής για την προστασία των υγροτόπων

Δράσεις της Περιφέρειας Αττικής για την προστασία των υγροτόπων Δράσεις της Περιφέρειας Αττικής για την προστασία των υγροτόπων Αθήνα, 2 Δεκεμβρίου 2015 Δ/νση Περιβάλλοντος Αντιγόνη Γκούφα MSc Περιβαλλοντολόγος Αξίεςυγροτόπων Διατήρηση της βιοποικιλότητας Αντιπλημμυρική

Διαβάστε περισσότερα

Σκοπός «η θέσπιση πλαισίου για την προστασία των επιφανειακών και των υπόγειων υδάτων».

Σκοπός «η θέσπιση πλαισίου για την προστασία των επιφανειακών και των υπόγειων υδάτων». ΗΜΕΡΙΔΑ ΜΕ ΘΕΜΑ: «Κλιματική Αλλαγή, επιπτώσεις στο περιβάλλον και την υγεία. Ενσωμάτωση Γνώσης και Εφαρμογή πολιτικών προσαρμογής στην τοπική αυτοδιοίκηση» Δρ. Ιωάννης Ματιάτος Υδρογεωλόγος, Επιστημονικός

Διαβάστε περισσότερα

«Εκτίμηση της μεταβολής των τιμών μετεωρολογικών παραμέτρων σε δασικά οικοσυστήματα στην Ελλάδα

«Εκτίμηση της μεταβολής των τιμών μετεωρολογικών παραμέτρων σε δασικά οικοσυστήματα στην Ελλάδα «Εκτίμηση της μεταβολής των τιμών μετεωρολογικών παραμέτρων σε δασικά οικοσυστήματα στην Ελλάδα Δημήτρης Μ. Παπαμιχαήλ Καθηγητής Α.Π.Θ. Εργαστήριο Γενικής και Γεωργικής Υδραυλικής και Βελτιώσεων Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Προστατεύει το. υδάτινο περιβάλλον. Αλλάζει τη. ζωή μας. www.ypeka.gr. www.epperaa.gr

Προστατεύει το. υδάτινο περιβάλλον. Αλλάζει τη. ζωή μας. www.ypeka.gr. www.epperaa.gr Προστατεύει το υδάτινο περιβάλλον Αλλάζει τη ζωή μας www.epperaa.gr www.ypeka.gr Το ΕΠΠΕΡΑΑ προστατεύει το Υδάτινο περιβάλλον βελτιώνει την Ποιότητα της Ζωής μας Ε.Π. «Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη»

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΥΔΡΟΜΕΝΤΩΡ»

ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΥΔΡΟΜΕΝΤΩΡ» Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών, ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΥΔΡΟΜΕΝΤΩΡ» http://www.hydromentor.uth.gr/ Συντονιστής: Αθανάσιος Λουκάς, Καθηγητής Επιστ. Υπεύθυνος: Νικήτας Μυλόπουλος, Αν. Καθηγητής Εργαστήριο Υδρολογίας και

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΥΔΡΟΜΕΝΤΩΡ»

ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΥΔΡΟΜΕΝΤΩΡ» ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΥΔΡΟΜΕΝΤΩΡ» Συντονιστής: Καθ. Αθανάσιος Λουκάς Επιστ. Υπεύθυνος: Αναπλ. Καθ. Νικήτας Μυλόπουλος Δρ. Λάμπρος Βασιλειάδης Εργαστήριο Υδρολογίας και Ανάλυσης Υδατικών Συστημάτων, Πεδίον Άρεως,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΖΩΝΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΖΩΝΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΣΤΟΧΩΝ ΔΙΑΤΗΡΗΣΗΣ & ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΖΩΝΕΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ (ΖΕΠ) ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΚΑΘΟΡΙΣΤΕΙ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΔΗΓΙΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΓΡΙΑ ΠΤΗΝΑ (2009/147/ΕΚ) ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Μητρώο Προστατευόμενων Περιοχών

Μητρώο Προστατευόμενων Περιοχών Μητρώο Προστατευόμενων Περιοχών Το μητρώο των προστατευόμενων περιοχών σύμφωνα με τα οριζόμενα, που περιγράφεται στο Άρθρο 6 της Οδηγίας 2000/60/ΕΚ, περιλαμβάνει τις ακόλουθες κατηγορίες (Παράρτημα IV

Διαβάστε περισσότερα

Μητρώο Προστατευόμενων Περιοχών

Μητρώο Προστατευόμενων Περιοχών Μητρώο Προστατευόμενων Περιοχών Το μητρώο των προστατευόμενων περιοχών σύμφωνα με τα οριζόμενα, που περιγράφεται στο Άρθρο 6 της Οδηγίας 2000/60/ΕΚ, περιλαμβάνει τις ακόλουθες κατηγορίες (Παράρτημα IV

Διαβάστε περισσότερα

σύνολο της απορροής, μέσω διαδοχικών ρευμάτων, ποταμών, λιμνών και παροχετεύεται στη θάλασσα με ενιαίο στόμιο ποταμού, εκβολές ή δέλτα.

σύνολο της απορροής, μέσω διαδοχικών ρευμάτων, ποταμών, λιμνών και παροχετεύεται στη θάλασσα με ενιαίο στόμιο ποταμού, εκβολές ή δέλτα. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΟΔΗΓΙΑ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΑ ΝΕΡΑ Η Οδηγία Πλαίσιο για τα νερά ή αλλιώς Οδηγία 2000/60/ΕΚ, οποία τέθηκε σε ισχύ στις 22 Δεκεμβρίου 2000, προτείνει νέους, αποτελεσματικότερους τρόπους προστασίας του

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΚΕΛΟΣ ΕΡΓΟΥ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ 2015

ΦΑΚΕΛΟΣ ΕΡΓΟΥ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ 2015 Αντικείμενο: «Μελέτη Σχεδίου Διαχείρισης Εθνικού Δρυμού Αίνου» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΙΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ & ΥΠΟΔΟΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Κ.Π.Α.Α. ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΑΕΙΦΟΡΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ. Οδηγία Πλαίσιο για τη Θαλάσσια Στρατηγική Υποχρεώσεις των κρατών μελών

Ε.Κ.Π.Α.Α. ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΑΕΙΦΟΡΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ. Οδηγία Πλαίσιο για τη Θαλάσσια Στρατηγική Υποχρεώσεις των κρατών μελών Ε.Κ.Π.Α.Α. ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΑΕΙΦΟΡΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Οδηγία Πλαίσιο για τη Θαλάσσια Στρατηγική Υποχρεώσεις των κρατών μελών Βάνια Αρμένη Νομικός, ασκουμένη στο ΕΚΠΑΑ Επιμέλεια: Δρ. Αγγελική Καλλία

Διαβάστε περισσότερα

Προστατεύει το. περιβάλλον. Αλλάζει τη. ζωή μας.

Προστατεύει το. περιβάλλον. Αλλάζει τη. ζωή μας. Προστατεύει το περιβάλλον Αλλάζει τη ζωή μας www.epperaa.gr www.ypeka.gr Ε.Π. «Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη» 2007-2013 αξιοποιεί τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας Με την αξιοποίηση των ΑΠΕ αναδεικνύεται

Διαβάστε περισσότερα

Πορεία υλοποίησης της Οδηγίας Πλαίσιο για τα Νερά

Πορεία υλοποίησης της Οδηγίας Πλαίσιο για τα Νερά Πορεία υλοποίησης της Οδηγίας Πλαίσιο για τα Νερά Οδηγία Πλαίσιο για τα Νερά Η ορθολογική διαχείριση των υδατικών πόρων αποτελεί εργαλείο για την εξυπηρέτηση του βασικού στόχου της Οδηγίας 2000/60/ΕΕ,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΠ 2000-2006 ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ 2000 2006 NOΕΜΒΡΙΟΣ 2006 2 ΑΞΟΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

«Βελτίωση της γνώσης σχετικά με τον καθορισμό της ελάχιστα

«Βελτίωση της γνώσης σχετικά με τον καθορισμό της ελάχιστα Αποτελέσματα και προκλήσεις της Πράξης: «Βελτίωση της γνώσης σχετικά με τον καθορισμό της ελάχιστα απαιτούμενης στάθμης/παροχής υδάτινων σωμάτων» Πρόγραμμα «GR02 ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΘΑΛΑΣΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Οι υδατικοί πόροι αποτελούν σημαντικό οικονομικό, αναπτυξιακό και περιβαλλοντικό πόρο.

Οι υδατικοί πόροι αποτελούν σημαντικό οικονομικό, αναπτυξιακό και περιβαλλοντικό πόρο. Ολοκληρωμένη Διαχείριση Υδατικών πόρων Από την Οδηγία 2000/60 στη διαχείριση σε επίπεδο υδατικής λεκάνης Σωκράτης Φάμελλος Χημικός Μηχανικός MSc Αντιδήμαρχος Θέρμης Οι υδατικοί πόροι αποτελούν σημαντικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ http://www.minenv.gr/

ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ http://www.minenv.gr/ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ, ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ, ΤΟ ΔΙΚΤΥΟ NATURA 2000 ΚΑΙ LIFE+ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ http://www.minenv.gr/ 369 370 371 ΠΑΡΚΟ ΠΡΕΣΠΩΝ.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΣΧΕΔΙΟΥ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΩΝ ΛΕΚΑΝΩΝ ΑΠΟΡΡΟΗΣ ΠΟΤΑΜΩΝ ΥΔΑΤΙΚΟΥ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΟΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ

ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΣΧΕΔΙΟΥ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΩΝ ΛΕΚΑΝΩΝ ΑΠΟΡΡΟΗΣ ΠΟΤΑΜΩΝ ΥΔΑΤΙΚΟΥ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΟΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΣΧΕΔΙΟΥ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΩΝ ΛΕΚΑΝΩΝ ΑΠΟΡΡΟΗΣ ΠΟΤΑΜΩΝ ΥΔΑΤΙΚΟΥ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΟΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΙΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ 2000/60/ΕΚ, ΚΑΤ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ Ν.3199/2003

Διαβάστε περισσότερα

Ορθολογική διαχείριση των υδάτων- Το παράδειγμα της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας

Ορθολογική διαχείριση των υδάτων- Το παράδειγμα της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας Ορθολογική διαχείριση των υδάτων- Το παράδειγμα της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας Δρ. Νικόλαος Τσοτσόλης Γεωπόνος-μέλος του ΓΕΩΤΕΕ, με ειδίκευση στη διαχείριση των εδαφοϋδατικών πόρων (MSc, PhD) Γενικός

Διαβάστε περισσότερα

Προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή μέσω του σχεδιασμού διαχείρισης υδάτων στην Κύπρο 4/9/2014

Προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή μέσω του σχεδιασμού διαχείρισης υδάτων στην Κύπρο 4/9/2014 Προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή μέσω του σχεδιασμού διαχείρισης υδάτων στην Κύπρο 4/9/2014 1. Υφιστάμενη Κατάσταση Οι υδάτινοι πόροι συνδέονται άμεσα με το κλίμα καθώς ο υδρολογικός κύκλος εξαρτάται σημαντικά

Διαβάστε περισσότερα

Αειφορική Διαχείριση Εδάφους στην Yδρογεωλογική Λεκάνη Ανθεμούντα με βάση την Ευρωπαϊκή Θεματική Στρατηγική για το Έδαφος

Αειφορική Διαχείριση Εδάφους στην Yδρογεωλογική Λεκάνη Ανθεμούντα με βάση την Ευρωπαϊκή Θεματική Στρατηγική για το Έδαφος Αειφορική Διαχείριση Εδάφους στην Yδρογεωλογική Λεκάνη Ανθεμούντα με βάση την Ευρωπαϊκή Θεματική Στρατηγική για το Έδαφος Σωκράτης Φάμελλος, Msc Χημικός Μηχανικός, project manager Συντονιστής Δικαιούχος

Διαβάστε περισσότερα

Χρηματοδότηση Δράσεων και Έργων για τα Ύδατα ως Εργαλείο Ολοκλήρωσης μιας Εθνικής Πολιτικής για το Νερό Η περίπτωση της Κορινθίας και της Αχαίας

Χρηματοδότηση Δράσεων και Έργων για τα Ύδατα ως Εργαλείο Ολοκλήρωσης μιας Εθνικής Πολιτικής για το Νερό Η περίπτωση της Κορινθίας και της Αχαίας Ειδική Γραμματεία Υδάτων Υπουργείο Π.Ε.Κ.Α. Χρηματοδότηση Δράσεων και Έργων για τα Ύδατα ως Εργαλείο Ολοκλήρωσης μιας Εθνικής Πολιτικής για το Νερό Η περίπτωση της Κορινθίας και της Αχαίας Κωνσταντίνα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 23-1-2013 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΤΤΙΚΗΣ Αρ. πρωτ.: οικ. 15501 ΓΡΑΦΕΙΟ ΕΝΤΕΤΑΛΜΕΝΟΥ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΟΥ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 23-1-2013 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΤΤΙΚΗΣ Αρ. πρωτ.: οικ. 15501 ΓΡΑΦΕΙΟ ΕΝΤΕΤΑΛΜΕΝΟΥ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΟΥ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 23-1-2013 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΤΤΙΚΗΣ Αρ. πρωτ.: οικ. 15501 ΓΡΑΦΕΙΟ ΕΝΤΕΤΑΛΜΕΝΟΥ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΟΥ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Ταχ.Δ/νση: Λ. Συγγρού 15-17 Ταχ. Κώδ:. 11743 Τηλέφ.: 213

Διαβάστε περισσότερα

Πολυτεχνείο Κρήτης Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος. Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών Ινστιτούτο Αστικής & Αγροτικής Kοινωνιολογίας Ομάδα Περιβάλλοντος

Πολυτεχνείο Κρήτης Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος. Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών Ινστιτούτο Αστικής & Αγροτικής Kοινωνιολογίας Ομάδα Περιβάλλοντος Ερευνητιικό Έργο MIRAGE (Mediiterranean Intermiittent Riiver ManAGEment) Διιαχείίριιση Ποταμών Διιαλείίπουσας Ροής στη Μεσόγειιο Πολυτεχνείο Κρήτης Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών

Διαβάστε περισσότερα

Το πρόγραμμα i adapt

Το πρόγραμμα i adapt Ένα πρόγραμμα της Γενικής Διεύθυνσης Περιβάλλοντος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Το πρόγραμμα i adapt Πιλοτικό πρόγραμμα νέων τεχνολογιών για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας. Μαρία Μιμίκου Ημερίδα: «i adapt

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΔΗΓΙΑ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΥΔΑΤΙΚΟΥΣ ΠΟΡΟΥΣ

Η ΟΔΗΓΙΑ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΥΔΑΤΙΚΟΥΣ ΠΟΡΟΥΣ Η ΟΔΗΓΙΑ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΥΔΑΤΙΚΟΥΣ ΠΟΡΟΥΣ Η Οδηγία 2000/60/ΕΚ για τη θέσπιση πλαισίου κοινοτικής δράσης στον τομέα της πολιτικής των υδάτων, γνωστή ως Οδηγία Πλαίσιο για τους Υδατικούς Πόρους, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΜΑΛΙΩΚΑΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΕΠΕ Βασίλειος Μαλιώκας, Δρ. Πολ. Μηχανικός

Β. ΜΑΛΙΩΚΑΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΕΠΕ Βασίλειος Μαλιώκας, Δρ. Πολ. Μηχανικός Β. ΜΑΛΙΩΚΑΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΕΠΕ Βασίλειος Μαλιώκας, Δρ. Πολ. Μηχανικός Γεωργία σημαντική παράμετρος οικονομικής προόδου. Κρίσιμα σημεία: Σύγχρονα και αποδοτικά εγγειοβελτιωτικά αρδευτικά έργα Ορθολογική

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία του καθηγητού Χρήστου Σ. Ζερεφού, ακαδημαϊκού Συντονιστού της ΕΜΕΚΑ

Ομιλία του καθηγητού Χρήστου Σ. Ζερεφού, ακαδημαϊκού Συντονιστού της ΕΜΕΚΑ Ομιλία του καθηγητού Χρήστου Σ. Ζερεφού, ακαδημαϊκού Συντονιστού της ΕΜΕΚΑ Οι επιμέρους μελέτες ανέδειξαν τον πλούτο των φυσικών πόρων που διαθέτει η χώρα μας αλλά και τους κινδύνους που απειλούν το φυσικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΔΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΔΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΔΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Περιεχόμενα 1.Αναφορά στο θεσμικό πλαίσιο των υδάτων 2.Εθνικές πολιτικές : Εθνικό πρόγραμμα, Σχέδια Διαχείρισης λεκανών απορροής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΚΑΡΛΑΣ

ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΚΑΡΛΑΣ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΚΑΡΛΑΣ Θ. Παπαδημητρίου, Π. Σιδηρόπουλος, Δ. Μιχαλάκης, Μ. Χαμόγλου, Ι. Κάγκαλου Φορέας Διαχείρισης Περιοχής Οικοανάπτυξης Κάρλας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΚΤΥΟ ΝΑΤURA Ελενα Στυλιανοπούλου. Τμήμα Περιβάλλοντος Μάϊος 2014

ΔΙΚΤΥΟ ΝΑΤURA Ελενα Στυλιανοπούλου. Τμήμα Περιβάλλοντος Μάϊος 2014 ΔΙΚΤΥΟ ΝΑΤURA 2000 Ελενα Στυλιανοπούλου Τμήμα Περιβάλλοντος Μάϊος 2014 Το Δίκτυο Natura 2000 Είναι Δίκτυο Οικολογικών Περιοχών το οποίο δημιουργήθηκε το 1992 με την υιοθέτηση της Οδηγίας των Οικοτόπων

Διαβάστε περισσότερα

http://www.eu-water.eu

http://www.eu-water.eu 2ο Ενημερωτικό Δελτίο του έργου EU-WATER Διακρατική ολοκληρωμένη διαχείριση των υδατικών πόρων στη γεωργία http://www.eu-water.eu Παρουσίαση της υδρογεωλογικής κατάστασης της λεκάνης Σαριγκιόλ και των

Διαβάστε περισσότερα

Παρατηρήσεις WWF Ελλάς επί του Πλαισίου Δράσεων Προτεραιότητας για το Δίκτυο Natura 2000 για την προγραμματική περίοδο

Παρατηρήσεις WWF Ελλάς επί του Πλαισίου Δράσεων Προτεραιότητας για το Δίκτυο Natura 2000 για την προγραμματική περίοδο Αρ. Πρωτ. 186/2014 Παρατηρήσεις WWF Ελλάς επί του Πλαισίου Δράσεων Προτεραιότητας για το Δίκτυο Natura 2000 για την προγραμματική περίοδο 2014-2020 Αύγουστος 2014 Εισαγωγικές παρατηρήσεις Η ολοκλήρωση

Διαβάστε περισσότερα

Βιώσιμη Διαχείριση Υδατικών Πόρων: Απολογισμός Καλές Πρακτικές της Π.Π Δράσεις που θα υλοποιηθούν στην Π.Π

Βιώσιμη Διαχείριση Υδατικών Πόρων: Απολογισμός Καλές Πρακτικές της Π.Π Δράσεις που θα υλοποιηθούν στην Π.Π Βιώσιμη Διαχείριση Υδατικών Πόρων: Απολογισμός Καλές Πρακτικές της Π.Π. 2007-2013 Δράσεις που θα υλοποιηθούν στην Π.Π. 2014-2020 Νικόλαος Μαμαλούγκας Προϊστάμενος της Υποδιεύθυνσης «Τομέας Περιβάλλοντος»

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΛΛΑΔΑ - ΚΥΠΡΟΣ 2007-2013

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΛΛΑΔΑ - ΚΥΠΡΟΣ 2007-2013 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 1 «ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ»... 2 ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 2 «ΦΥΣΙΚΟ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ»... 3 ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 3 «ΠΡΟΣΒΑΣΙΜΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΠΕΡΙΟΧΗΣ»... 4 ΑΞΟΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑνΕΚ ΤΟΣ Περιβάλλον. Τομεακό Σχέδιο. Αθήνα,

ΕΠΑνΕΚ ΤΟΣ Περιβάλλον. Τομεακό Σχέδιο. Αθήνα, ΕΠΑνΕΚ 2014-2020 ΤΟΣ Περιβάλλον Τομεακό Σχέδιο Αθήνα, 27.3.2014 1. Προτεινόμενη στρατηγική ανάπτυξης του τομέα Η στρατηγική ανάπτυξης του τομέα εκτείνεται σε δραστηριότητες που έχουν μεγάλες προοπτικές

Διαβάστε περισσότερα

3ο Ενημερωτικό Δελτίο του έργου EU-WATER Διακρατική ολοκληρωμένη διαχείριση των υδατικών πόρων στη γεωργία http://www.eu-water.eu Αειφορική Αγροτική Ανάπτυξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση Το πρόγραμμα EU.WATER

Διαβάστε περισσότερα

Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 4 η Λειτουργίες και αξίες των υγροτόπω. Εαρινό

Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 4 η Λειτουργίες και αξίες των υγροτόπω. Εαρινό ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 4 η και αξίες των υγροτόπω 03/12/10 Εαρινό 2010 2011 Εμπλουτισμός των υπόγειων υδροφόρων στρωμάτων Ρόλο παίζουν οι φυσικές ιδιότητες του εδάφους και του γεωλογικού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ. Κράτος μέλος: Ελλάδα. που συνοδεύει το έγγραφο

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ. Κράτος μέλος: Ελλάδα. που συνοδεύει το έγγραφο ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, XXX [ ](2012) XXX σχέδιο ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ Κράτος μέλος: Ελλάδα που συνοδεύει το έγγραφο ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ ΑΠΟ LIFE-NATURE

ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ ΑΠΟ LIFE-NATURE ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ ΑΠΟ LIFE-NATURE EΘΝΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΤΥΟΥ NATURA ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ 2014-2020 Πρωτοβουλία Επιτροπής ΦΥΣΗ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ για

Διαβάστε περισσότερα

Ειδική Οικολογική Αξιολόγηση Στρατηγική ΜΠΕ Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη. Δρ Σταυρούλα Τσιτσιφλή

Ειδική Οικολογική Αξιολόγηση Στρατηγική ΜΠΕ Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη. Δρ Σταυρούλα Τσιτσιφλή Ειδική Οικολογική Αξιολόγηση Στρατηγική ΜΠΕ Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη Δρ Σταυρούλα Τσιτσιφλή ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ Ειδικές περιπτώσεις περιβαλλοντικών μελετών: - Ειδική Οικολογική Αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακό Συνέδριο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. για την νέα Προγραμματική Περίοδο 2014 2020

Αναπτυξιακό Συνέδριο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. για την νέα Προγραμματική Περίοδο 2014 2020 Αναπτυξιακό Συνέδριο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ για την νέα Προγραμματική Περίοδο 2014 2020 23 04 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ, ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ Ειδική Υπηρεσία Διαχείρισης ΕΠΠΕΡΑΑ «Το

Διαβάστε περισσότερα

Νομοθεσία για τη Διαχείριση των Υδατικών Πόρων

Νομοθεσία για τη Διαχείριση των Υδατικών Πόρων ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ & ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΥΔΑΤΩΝ Νομοθεσία για τη Διαχείριση των Υδατικών Πόρων Υπουργείο Π.Ε.Κ.Α., Ειδική Γραμματεία Υδάτων Αθήνα, Μάιος 2012 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

Χρηματοδότηση δράσεων στον Τομέα του Περιβάλλοντος. Προγραμματική Περίοδος 2014-2020

Χρηματοδότηση δράσεων στον Τομέα του Περιβάλλοντος. Προγραμματική Περίοδος 2014-2020 Χρηματοδότηση δράσεων στον Τομέα του Περιβάλλοντος Προγραμματική Περίοδος 2014-2020 ΠΟΡΟΙ Π.Π 2014-2020 ΕΠ - ΥΜΕ - ΠΕΡΑΑ (ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ - ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ) ΤΑΜΕΙΟ ΚΑΤΑΝΟΜΕΣ ΠΟΡΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΜΕΤΑΦΟΡΕ ΠΕΠ ΣΥΝΔΡΟΜΗ

Διαβάστε περισσότερα

«ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ»

«ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ» «ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ» Εισηγητής: Σωκράτης Φάμελλος Χημικός Μηχανικός MSc Διευθυντής Τοπικής Ανάπτυξης, ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΑΕ Οι υδατικοί πόροι αποτελούν βασική παράμετρο της αναπτυξιακής διαδικασίας και της

Διαβάστε περισσότερα

SAT001 - Εκβολή ποταμού Βάτου

SAT001 - Εκβολή ποταμού Βάτου SAT001 - Εκβολή ποταμού Βάτου Περιγραφή Η εκβολή του χειμάρρου Βάτου δεν είναι προσβάσιμη με δρόμο από τη στεριά. Προσεγγίζεται μόνο με σκάφος και βρίσκεται σε απόσταση περίπου 17 χλμ. μακριά από το λιμάνι

Διαβάστε περισσότερα

Τρίκαλα, 27/12/2011. Συνεντεύξεις. «Μεγαλύτερες σε διάρκεια ξηρασίες»

Τρίκαλα, 27/12/2011. Συνεντεύξεις. «Μεγαλύτερες σε διάρκεια ξηρασίες» Τρίκαλα, 27/12/2011 Συνεντεύξεις «Μεγαλύτερες σε διάρκεια ξηρασίες» Τι επισημαίνει στην ΕΡΕΥΝΑ για την περιοχή μας ο κ. Σοφοκλής Ε. Δρίτσας, ερευνητής στο Εργαστήριο Δημογραφικών και Κοινωνικών Αναλύσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2012 1 Ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας του αγροδιατροφικού τομέα

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικά δάση και κλιματική αλλαγή Πέτρος Κακούρος, Δρ. Δασολόγος, ΕΚΒΥ

Ελληνικά δάση και κλιματική αλλαγή Πέτρος Κακούρος, Δρ. Δασολόγος, ΕΚΒΥ Ελληνικά δάση και κλιματική αλλαγή Πέτρος Κακούρος, Δρ. Δασολόγος, ΕΚΒΥ Η κλιματική αλλαγή (IPCC 2014 - AR5) Οι τελευταίες 3 δεκαετίες είναι οι θερμότερες από το 1850 και πιθανότατα οι θερμότερες των τελευταίων

Διαβάστε περισσότερα

Εκτίμηση ευπάθειας των ελληνικών δασών στον κίνδυνο πυρκαγιάς λόγω της κλιματικής αλλαγής

Εκτίμηση ευπάθειας των ελληνικών δασών στον κίνδυνο πυρκαγιάς λόγω της κλιματικής αλλαγής Εκτίμηση ευπάθειας των ελληνικών δασών στον κίνδυνο πυρκαγιάς λόγω της κλιματικής αλλαγής Διευθυντής Ερευνών: Δρ. Χ. Γιαννακόπουλος Συνεργάτες: Α. Καράλη, Γ. Λεμέσιος, Α. Ρούσσος, Β. Τενέντες Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

AdaptFor Προσαρμογή της διαχείρισης των δασών στην κλιματική αλλαγή στην Ελλάδα

AdaptFor Προσαρμογή της διαχείρισης των δασών στην κλιματική αλλαγή στην Ελλάδα LIFE+ Περιβαλλοντική Πολιτική και Διακυβέρνηση 2008 AdaptFor Προσαρμογή της διαχείρισης των δασών στην κλιματική αλλαγή στην Ελλάδα Βασιλική Χρυσοπολίτου Δήμητρα Κεμιτζόγλου 13.12.2010, Αθήνα Δήμητρα Κεμιτζόγλου

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικοί Υγρότοποι και η Πρωτοβουλία MedWet για τους Μεσογειακούς Υγρoτόπους

Ελληνικοί Υγρότοποι και η Πρωτοβουλία MedWet για τους Μεσογειακούς Υγρoτόπους Ελληνικοί Υγρότοποι και η Πρωτοβουλία MedWet για τους Ελένη Φυτώκα Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας Ελληνικό Κέντρο Βιοτόπων Υγροτόπων (ΕΚΒΥ) Περίπου 400 υγρότοποι Απογραφή 1996, ΕΚΒΥ ΥΓΡΟΤΟΠΟΙ υναµικά

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΥΔΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΥΔΡΟΛΟΓΙΚΗ ΛΕΚΑΝΗ ΤΟΥ ΑΝΑΠΟΔΑΡΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΠΕΔΙΑΔΑ ΤΗΣ ΜΕΣΣΑΡΑΣ

ΧΗΜΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΥΔΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΥΔΡΟΛΟΓΙΚΗ ΛΕΚΑΝΗ ΤΟΥ ΑΝΑΠΟΔΑΡΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΠΕΔΙΑΔΑ ΤΗΣ ΜΕΣΣΑΡΑΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΡΗΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ Δ/ΝΣΗ ΥΔΑΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΥΠΕΧΩΔΕ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΕΣ ΤΥΠΟΥ ΙΙ ΧΗΜΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΥΔΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΥΔΡΟΛΟΓΙΚΗ ΛΕΚΑΝΗ ΤΟΥ ΑΝΑΠΟΔΑΡΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΠΕΔΙΑΔΑ ΤΗΣ ΜΕΣΣΑΡΑΣ ΜΑΡΙΝΟΣ ΚΡΙΤΣΩΤΑΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ & ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΔΗΜΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ

ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ & ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΔΗΜΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ & ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΔΗΜΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ ΔΡ. ΡΑΛΛΗΣ ΓΚΕΚΑΣ, ΠΡΟΕΔΡΟΣ SKEPSIS Παρουσίαση στο Δημοτικό Συμβούλιο Δήμου Πλαστήρα, Νοέμβριος 2014 ΣΤΟΧΟΣ ΤΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΕΥΡΩΠΗ

Διαβάστε περισσότερα

Το Έργο LIFE+ AdaptFor

Το Έργο LIFE+ AdaptFor Προσαρμογή της Διαχείρισης των Δασών στην Κλιματική Αλλαγή στην Ελλάδα: Το Έργο LIFE+ AdaptFor Βασιλική Χρυσοπολίτου, ΕΚΒΥ 189 Νοεμβρίου 2014, ΕΚΒΥ, Θεσσαλονίκη Το Έργο LIFE+ AdaptFor πώς μπορούμε να προσαρμόσουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΗΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 4 «ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΔΑΦΙΚΗΣ ΣΥΝΟΧΗΣ» ΤΟΥ ΕΠΑΛΘ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΑΠΑΝΗΣ ΕΤΘΑ:

ΤΗΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 4 «ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΔΑΦΙΚΗΣ ΣΥΝΟΧΗΣ» ΤΟΥ ΕΠΑΛΘ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΑΠΑΝΗΣ ΕΤΘΑ: ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΣΧΕΔΙΟΥ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗΣ ΠΡΩΤΗ (1 η ) ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΒΟΛΗ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΜΕ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΤΟΠΙΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ: ΤΟΥ ΜΕΤΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Υπουργείο Ανάπτυξης Διεύθυνση Υδατικού Δυναμικού & Φυσικών Πόρων. ΥΠΑΝ - Δ/νση Υδατικού Δυναμικού Γ. 1

Υπουργείο Ανάπτυξης Διεύθυνση Υδατικού Δυναμικού & Φυσικών Πόρων. ΥΠΑΝ - Δ/νση Υδατικού Δυναμικού Γ. 1 Υπουργείο Ανάπτυξης Διεύθυνση Υδατικού Δυναμικού & Φυσικών Πόρων 1 Θεσμικό Πλαίσιο Διαχείρισης Υδατικών Πόρων Πολυνομία, αντιφατικότητα, αποσπασματικότητα 1900-1985: 300 νόμοι, νομοθετικά, βασιλικά, προεδρικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ - ΘΡΑΚΗΣ Ειδική Υπηρεσίας Διαχείρισης

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ - ΘΡΑΚΗΣ Ειδική Υπηρεσίας Διαχείρισης ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ - ΘΡΑΚΗΣ Ειδική Υπηρεσίας Διαχείρισης ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΧΩΡΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ στο πλαίσιο του Περιφερειακού Επιχειρησιακού Προγράμματος Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης 2014 2020

Διαβάστε περισσότερα

Ένταξη της Κλιµατικής Γνώσης στη ιαµόρφωση Πολιτικής

Ένταξη της Κλιµατικής Γνώσης στη ιαµόρφωση Πολιτικής Ένταξη της Κλιµατικής Γνώσης στη ιαµόρφωση Πολιτικής Τ Ο Ι Κ Τ Υ Ο O R I E N T G A T E Το πρόγραµµα OrientGate αποσκοπεί να συντονίσει τις προσπάθειες προσαρµογής της Νοτιοανατολικής Ευρώπης (ΝAΕ) στην

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΒΙΩΣΙΜΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΥΔΑΤΩΝ. Αγγελική Καλλία Αντωνίου Δρ. Νομικής, Δικηγόρος, info@kallialaw.gr

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΒΙΩΣΙΜΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΥΔΑΤΩΝ. Αγγελική Καλλία Αντωνίου Δρ. Νομικής, Δικηγόρος, info@kallialaw.gr ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΒΙΩΣΙΜΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΥΔΑΤΩΝ Αγγελική Καλλία Αντωνίου Δρ. Νομικής, Δικηγόρος, info@kallialaw.gr 7 ο Πρόγραμμα Δράσης της Ε. Επιτροπής 2014-2020 ΖΟΥΜΕ ΜΕ ΕΥΗΜΕΡΙΑ ΜΕΣΑ ΣΤΑ ΟΡΙΑ ΤΟΥ ΠΛΑΝΗΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 9 η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ Εαρινό

Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 9 η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ Εαρινό ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ 03/12/10 Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 9 η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ Εαρινό 2010 2011 ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ 1 Ηαποκατάσταση υγροτόπων δεν έχει ένα γενικά αποδεκτό ορισμό: Με την ευρύτερη ερη

Διαβάστε περισσότερα

Το κλίµα της Ανατολικής Μεσογείου και της Ελλάδος: παρελθόν, παρόν και µέλλον

Το κλίµα της Ανατολικής Μεσογείου και της Ελλάδος: παρελθόν, παρόν και µέλλον Περιεχόµενα Κεφάλαιο 1 Το κλίµα της Ανατολικής Μεσογείου και της Ελλάδος: παρελθόν, παρόν και µέλλον 1.1 Εισαγωγή 1 1.2 Παλαιοκλιµατικές µεταβολές 3 1.3 Κλιµατικές µεταβολές κατά την εποχή του Ολοκαίνου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΡΓΟ LIFE04/ENV/GR/000099 WATER AGENDA Ανάπτυξη και εφαρμογή πολιτικής ολοκληρωμένης διαχείρισης υδατικών πόρων σε μια υδρολογική λεκάνη με την εφαρμογή μιας δημόσιας κοινωνικής συμφωνίας στη βάση των

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΡΟΜΕΡΗΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΤΗΣ ΞΗΡΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΔΕΙΚΤΗ ΞΗΡΑΣΙΑΣ RDI

ΑΔΡΟΜΕΡΗΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΤΗΣ ΞΗΡΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΔΕΙΚΤΗ ΞΗΡΑΣΙΑΣ RDI (237) ΑΔΡΟΜΕΡΗΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΤΗΣ ΞΗΡΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΔΕΙΚΤΗ ΞΗΡΑΣΙΑΣ RDI Γ. Τσακίρης, Δ. Τίγκας Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, Κέντρο Εκτίμησης Φυσικών Κινδύνων & Προληπτικού Σχεδιασμού,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Β. ΤΣΙΟΥΜΑΣ - Β. ΖΟΡΑΠΑΣ ΥΔΡΟΓΕΩΛΟΓΟΙ

ΥΔΑΤΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Β. ΤΣΙΟΥΜΑΣ - Β. ΖΟΡΑΠΑΣ ΥΔΡΟΓΕΩΛΟΓΟΙ ΥΔΑΤΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Ε.Κ.Β.Α.Α. - Ι.Γ.Μ.Ε.Μ. Β. ΤΣΙΟΥΜΑΣ - Β. ΖΟΡΑΠΑΣ ΥΔΡΟΓΕΩΛΟΓΟΙ Διαθεσιμότητα των υδατικών πόρων και διαφοροποίηση των αναγκών σε νερό στις χώρες της της

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΧΡΗΣΕΩΝ ΥΔΑΤΟΣ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΧΡΗΣΕΩΝ ΥΔΑΤΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΧΡΗΣΕΩΝ ΥΔΑΤΟΣ 1.1 Εισαγωγή Η Οδηγία 2000/60/ΕΚ στοχεύει στην εφαρμογή οικονομικών αρχών, αναλύσεων και μέτρων στη διαχείριση των υδατικών πόρων. Σύμφωνα με το Άρθρο 5 της Οδηγίας 2000/60/ΕΚ,

Διαβάστε περισσότερα

Προστατευόμενες Περιοχές: Διαχείριση- Φορείς

Προστατευόμενες Περιοχές: Διαχείριση- Φορείς Προστατευόμενες Περιοχές: Διαχείριση- Φορείς Παπαδημητρίου Δότη Δρ. Βιολόγος Το χρονικό των Προστατευόμενων Περιοχών Ινδία, 2000 χρόνια πριν: Περιοχές ελεύθερες με στόχο την προστασία των φυσικών πόρων

Διαβάστε περισσότερα

LIFE ENVIRONMENT STRYMON

LIFE ENVIRONMENT STRYMON LIFE ENVIRONMENT STRYMON Ecosystem Based Water Resources Management to Minimize Environmental Impacts from Agriculture Using State of the Art Modeling Tools in Strymonas Basin Διαχείριση των υδατικών πόρων

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΧΡΗΣΕΩΝ ΥΔΑΤΟΣ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΧΡΗΣΕΩΝ ΥΔΑΤΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΧΡΗΣΕΩΝ ΥΔΑΤΟΣ 1.1 Εισαγωγή Η Οδηγία 2000/60/ΕΚ στοχεύει στην εφαρμογή οικονομικών αρχών, αναλύσεων και μέτρων στη διαχείριση των υδατικών πόρων. Σύμφωνα με το Άρθρο 5 της Οδηγίας 2000/60/ΕΚ,

Διαβάστε περισσότερα

Ενίσχυση της συμμετοχής των τοπικών πληθυσμών στη διαχείριση των υγροτόπων: Οι κατευθυντήριες γραμμές της Σύμβασης Ραμσάρ

Ενίσχυση της συμμετοχής των τοπικών πληθυσμών στη διαχείριση των υγροτόπων: Οι κατευθυντήριες γραμμές της Σύμβασης Ραμσάρ Ενίσχυση της συμμετοχής των τοπικών πληθυσμών στη διαχείριση των υγροτόπων: Οι κατευθυντήριες γραμμές της Σύμβασης Ραμσάρ Δρ. Μαρία Κάπαρη Ειδική επιστήμονας ΕΚΠΑΑ 2 ο Διεθνές Συνέδριο AQUA 2006 Θεματική

Διαβάστε περισσότερα

https://ec.europa.eu/eusurvey/runner/941cb9fc-5bbf-4c9e-aefd-6b18fc083b9a?draftid= d-d be6f- 7e7a2c858b73&surveylanguage=EL&serverEnv=

https://ec.europa.eu/eusurvey/runner/941cb9fc-5bbf-4c9e-aefd-6b18fc083b9a?draftid= d-d be6f- 7e7a2c858b73&surveylanguage=EL&serverEnv= Δημόσια διαβούλευση στο πλαίσιο του ελέγχου καταλληλότητας της νομοθεσίας της ΕΕ για τη φύση (οδηγίες για τα πτηνά και τους οικοτόπους) https://ec.europa.eu/eusurvey/runner/941cb9fc-5bbf-4c9e-aefd-6b18fc083b9a?draftid=3396364d-d304-4358-be6f-

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΧΡΗΣΕΩΝ ΥΔΑΤΟΣ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΧΡΗΣΕΩΝ ΥΔΑΤΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΧΡΗΣΕΩΝ ΥΔΑΤΟΣ 1.1 Εισαγωγή Η Οδηγία 2000/60/ΕΚ στοχεύει στην εφαρμογή οικονομικών αρχών, αναλύσεων και μέτρων στη διαχείριση των υδατικών πόρων. Σύμφωνα με το Άρθρο 5 της Οδηγίας 2000/60/ΕΚ,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΥΔΡΕΥΣΗΣ ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗΣ ΜΕΙΖΟΝΟΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣΒΟΛΟΥ

ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΥΔΡΕΥΣΗΣ ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗΣ ΜΕΙΖΟΝΟΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣΒΟΛΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΥΔΡΕΥΣΗΣ ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗΣ ΜΕΙΖΟΝΟΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣΒΟΛΟΥ (Δ.Ε.Υ.Α.Μ.Β.).) ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΛΥΨΗ ΤΩΝ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΒΟΛΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΜΝΗΝΑΚΗΣ Δ/ΝΤΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Η επίδραση των Κοινοτικών Οδηγιών για τη Φύση στην προστασία και διαχείριση του φυσικού περιβάλλοντος στην Ελλάδα

Η επίδραση των Κοινοτικών Οδηγιών για τη Φύση στην προστασία και διαχείριση του φυσικού περιβάλλοντος στην Ελλάδα Η επίδραση των Κοινοτικών Οδηγιών για τη Φύση στην προστασία και διαχείριση του φυσικού περιβάλλοντος στην Ελλάδα Ελένη Τρύφων Υπουργείο Περιβάλλοντος & Ενέργειας Πόσο επίκαιρο είναι το ερώτημα; Η Ε.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

Διαμόρφωση ολοκληρωμένου πλαισίου δεικτών για την παρακολούθηση (monitoring) της εξέλιξης των οικιστικών δικτύων

Διαμόρφωση ολοκληρωμένου πλαισίου δεικτών για την παρακολούθηση (monitoring) της εξέλιξης των οικιστικών δικτύων Διαμόρφωση ολοκληρωμένου πλαισίου δεικτών για την παρακολούθηση (monitoring) της εξέλιξης των οικιστικών δικτύων Καραΐσκος Περικλής Υποψήφιος Διδάκτορας ΣΑΤΜ/ΕΜΠ Msc Γεωπληροφορικής Επιστημονικά - Γνωστικά

Διαβάστε περισσότερα

Προστατευόμενεςπεριοχέςως εργαλεία διατήρησης και διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος

Προστατευόμενεςπεριοχέςως εργαλεία διατήρησης και διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος Προστατευόμενεςπεριοχέςως εργαλεία διατήρησης και διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος Σωτήρης Ορφανίδης Δρ. Βιολόγος-Αναπληρωτής Ερευνητής Εθνικό Ίδρυμα Αγροτικής Έρευνας (ΕΘΙΑΓΕ) Ινστιτούτο Αλιευτικής

Διαβάστε περισσότερα

Μεταφορά Καινοτομίας και Τεχνογνωσίας σε Επίπεδο ΟΤΑ

Μεταφορά Καινοτομίας και Τεχνογνωσίας σε Επίπεδο ΟΤΑ ΔΙΕΘΝΗΣ ΗΜΕΡΙΔΑ «Διακυβέρνηση και καινοτομία: μοχλός αειφόρου ανάπτυξης, διαχείρισης και προστασίας των φυσικών πόρων» Τρίτη 22 Οκτωβρίου 2013 Μεταφορά Καινοτομίας και Τεχνογνωσίας σε Επίπεδο ΟΤΑ ΑΝΤΩΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Eκτίμηση πλημμυρικού κινδύνου πριν και μετά από πυρκαγιά

Eκτίμηση πλημμυρικού κινδύνου πριν και μετά από πυρκαγιά Eκτίμηση πλημμυρικού κινδύνου πριν και μετά από πυρκαγιά Υπηρεσίες και προϊόντα υποστήριξης προληπτικού σχεδιασμού αντιμετώπισης δασικών πυρκαγιών και πλημμυρών μετά την πυρκαγιά 3 ο Συμμετοχικό Εργαστήριο

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση περιοχών Δικτύου Natura 2000. Μαρίνα Ξενοφώντος Λειτουργός Περιβάλλοντος Τμήμα Περιβάλλοντος

Διαχείριση περιοχών Δικτύου Natura 2000. Μαρίνα Ξενοφώντος Λειτουργός Περιβάλλοντος Τμήμα Περιβάλλοντος Διαχείριση περιοχών Δικτύου Natura 2000 Μαρίνα Ξενοφώντος Λειτουργός Περιβάλλοντος Τμήμα Περιβάλλοντος Το Δίκτυο Natura 2000 Πανευρωπαϊκό Δίκτυο Οικολογικών Περιοχών το οποίο δημιουργήθηκε το 1992 με την

Διαβάστε περισσότερα

Στις 18 Ιουνίου 2013, το Συμβούλιο (Περιβάλλον) ενέκρινε τα συμπεράσματα που περιλαμβάνονται στο Παράρτημα του παρόντος σημειώματος.

Στις 18 Ιουνίου 2013, το Συμβούλιο (Περιβάλλον) ενέκρινε τα συμπεράσματα που περιλαμβάνονται στο Παράρτημα του παρόντος σημειώματος. ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ Βρυξέλλες, 18 Ιουνίου 2013 (19.07) (OR. en) 11151/13 ENV 578 SAN 226 AGRI 395 FORETS 32 ENER 298 TRANS 336 ECOFIN 574 ΣΗΜΕΙΩΜΑ της: Γενικής Γραμματείας προς: τις αντιπροσωπείες

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΚΕΛΟΣ ΕΡΓΟΥ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ 2015

ΦΑΚΕΛΟΣ ΕΡΓΟΥ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ 2015 Αντικείμενο: «Ειδική Λιβαδοπονική Μελέτη για την περιφερειακή ζώνη του Ε.Δ. Αίνου» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΙΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ & ΥΠΟΔΟΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΙΔΑ Παρασκευή 20 Μαρτίου 2015

ΗΜΕΡΙΔΑ Παρασκευή 20 Μαρτίου 2015 Ινστιτούτο Θαλάσσιας Βιολογίας, Βιοτεχνολογίας & Υδατοκαλλιεργειών Ελληνικό Κέντρο Θαλάσσιων Ερευνών ΗΜΕΡΙΔΑ Παρασκευή 20 Μαρτίου 2015 "Μέθοδοι και πλαίσια λήψης αποφάσεων για μια πολιτική με άξονα τη

Διαβάστε περισσότερα

Παρόχθιες Ζώνες. Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών. Ινστιτούτο Θαλάσσιων Βιολογικών Πόρων και Εσωτερικών Υδάτων. Δρ.

Παρόχθιες Ζώνες. Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών. Ινστιτούτο Θαλάσσιων Βιολογικών Πόρων και Εσωτερικών Υδάτων. Δρ. Παρόχθιες Ζώνες Ινστιτούτο Θαλάσσιων Βιολογικών Πόρων και Εσωτερικών Υδάτων Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών Δρ. Σταμάτης Ζόγκαρης 1. Εισαγωγικά Ποταμολογική Προσέγγιση 2. Ορισμοί 3. Αναγνώριση Απογραφή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ Αθήνα, 02.09.2015

ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ Αθήνα, 02.09.2015 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΑΝΑΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗΣ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΕΠΙΤΕΛΙΚΗ ΔΟΜΗ ΕΣΠΑ ΥΠΕΚΑ (πρώην ΕΥΣΠΕΔ) Μονάδα Α : Συντονισμού & Αξιολόγησης της Εφαρμογής Περιβαλλοντικών Πολιτικών

Διαβάστε περισσότερα

BeWater. Τί γνωρίζουμε σχετικά με την λεκάνη απορροής του Πεδιαίου;

BeWater. Τί γνωρίζουμε σχετικά με την λεκάνη απορροής του Πεδιαίου; BeWater Τί γνωρίζουμε σχετικά με την λεκάνη απορροής του Πεδιαίου; Adriana Bruggeman, Corrado Camera, Elias Giannakis, Christos Zoumides & Katerina Charalambous Λεκάνη απορροής Πεδιαίου Κατάντη Αστική

Διαβάστε περισσότερα

3/20/2011 ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ

3/20/2011 ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ Ι. Οι εργασίες θα ακολουθούν τη διδασκόμενη ύλη. ΙΙ. Θα γίνεται εκτενής χρήση του Διαδικτύου & άλλων ελληνικών και διεθνών ββλ βιβλιογραφικών πηγών. ΙΙΙ. Η παράδοση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΦΩΝΟ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ. Σελίδα από του ΣΥΜΦΩΝΟΥ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΣΥΜΦΩΝΟ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ. Σελίδα από του ΣΥΜΦΩΝΟΥ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΥΜΦΩΝΟ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ 1. Εισαγωγή Το παρόν Σύµφωνο Συνεργασίας (στο εξής αναφερόµενο ως Σύµφωνο ) υπογράφτηκε στις /5/2016, από τους φορείς που παρατίθενται στο Παράρτηµα (όπου περιλαµβάνονται τα πλήρη στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

Η σχέση μας με τη γη ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΗΛΙΑ

Η σχέση μας με τη γη ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΗΛΙΑ Η σχέση μας με τη γη ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΗΛΙΑ *Φέρουσα χωρητικότητα Ο μέγιστος αριθμός ατόμων ενός είδους που μπορεί να υποστηρίζεται από ένα δεδομένο οικοσύστημα. Ο προσδιορισμός της για τον άνθρωπο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος MEΡΟΣ Α Δομή Οικοσυστημάτων Βιογεωχημικοί κύκλοι Εκτίμηση Οικολογικού Κινδύνου

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος MEΡΟΣ Α Δομή Οικοσυστημάτων Βιογεωχημικοί κύκλοι Εκτίμηση Οικολογικού Κινδύνου ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 5 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος... 13 MEΡΟΣ Α Δομή Οικοσυστημάτων Βιογεωχημικοί κύκλοι Εκτίμηση Οικολογικού Κινδύνου Κεφάλαιο 1: Οικοσυστήματα... 17 1.1. Δομή και οργάνωση οικοσυστημάτων... 17 1.2.

Διαβάστε περισσότερα

«Ολοκληρωμένες πολιτικές διαχείρισης της αστικής ανάπτυξης και αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής».

«Ολοκληρωμένες πολιτικές διαχείρισης της αστικής ανάπτυξης και αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής». «Ολοκληρωμένες πολιτικές διαχείρισης της αστικής ανάπτυξης και αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής». Mάρω Ευαγγελίδου. Αρχιτέκτων - Πολεοδόμος/ Χωροτάκτης Αθήνα 21.11.13 Περιφέρεια Αττικής Ημερίδα με θέμα:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.)

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (Π.Ι.Ε.)

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Φυσικών Κινδύνων

Διαχείριση Φυσικών Κινδύνων Διαχείριση Φυσικών Κινδύνων ΤΟΜΕΑΣ ΥΔΡΑΥΛΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΑΠΘ ΠΠΒΑ.13 Διαχείριση Φυσικών Κινδύνων 1 24/02/2016 Διαχείριση Φυσικών Κινδύνων [ΠΠΒΑ.13] Σκοπός Η δημιουργία του κατάλληλου θεωρητικού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗΣ ΜΕΤΑΞΥ ΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΔΕΙΚΤΩΝ ΜΑΚΡΑΣ ΚΛΙΜΑΚΑΣ ΚΑΙ ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΞΗΡΑΣΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗΣ ΜΕΤΑΞΥ ΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΔΕΙΚΤΩΝ ΜΑΚΡΑΣ ΚΛΙΜΑΚΑΣ ΚΑΙ ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΞΗΡΑΣΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΤΟΜΕΑΣ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗΣ ΜΕΤΑΞΥ ΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΔΕΙΚΤΩΝ ΜΑΚΡΑΣ ΚΛΙΜΑΚΑΣ ΚΑΙ ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΞΗΡΑΣΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Εμμανουέλα Ιακωβίδου Επιβλέπων

Διαβάστε περισσότερα

Καλούστ Παραγκαμιάν WWF Ελλάς

Καλούστ Παραγκαμιάν WWF Ελλάς Η κατάσταση των υγροτόπων Καλούστ Παραγκαμιάν WWF Ελλάς Ερευνητικό πρόγραμμα: Προστασία των νησιωτικών υγρότοπων της Ελλάδας Οι νησιωτικοί υγρότοποι της Ελλάδας -προϋπάρχουσα γνώση- Η πρώτη συστηματική

Διαβάστε περισσότερα

Υδρολογική θεώρηση της λειτουργίας του υδροηλεκτρικού έργου Πλαστήρα

Υδρολογική θεώρηση της λειτουργίας του υδροηλεκτρικού έργου Πλαστήρα Διημερίδα για τη διαχείριση των υδατικών πόρων στη λίμνη Πλαστήρα Νεοχώρι Καρδίτσας 26-27 Ιανουαρίου 21 Υδρολογική θεώρηση της λειτουργίας του υδροηλεκτρικού έργου Πλαστήρα Δημήτρης Κουτσογιάννης Τομέας

Διαβάστε περισσότερα

Σημερινές και μελλοντικές υδατικές ανάγκες των καλλιεργειών της δελταϊκής πεδιάδας του Πηνειού

Σημερινές και μελλοντικές υδατικές ανάγκες των καλλιεργειών της δελταϊκής πεδιάδας του Πηνειού Σημερινές και μελλοντικές υδατικές ανάγκες των καλλιεργειών της δελταϊκής πεδιάδας του Πηνειού Σπυρίδων Κωτσόπουλος Καθηγητής, Διαχείριση Υδατικών Πόρων Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών Τ.Ε. ΤΕΙ Θεσσαλίας AGROCLIMA

Διαβάστε περισσότερα