ierosnaosagiastriadospetroupoleos.blogspot.gr - agiatriadapetroupoleos.gr - facebook: agiatriadapetroupolis

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ierosnaosagiastriadospetroupoleos.blogspot.gr - agiatriadapetroupoleos.gr - facebook: agiatriadapetroupolis"

Transcript

1 διαδρομές Ν ο ητ ι κ έ ς δ ι α δ ρ ο μ έ ς σ τ ό ν χ ῶ ρ ο τ ῆ ς π ί σ τ η ς Μηνιαῖο φυλλάδιο τοῦ Ἱ.Ν. Ἁγίας Τριάδος Πετρουπόλεως Σουλίου Τηλ.: Τεῦχος 7 ο - Ὀκτώβριος 2014 ierosnaosagiastriadospetroupoleos.blogspot.gr - agiatriadapetroupoleos.gr - facebook: agiatriadapetroupolis Δρόμος δέν ὑπάρχει... τόν δρόμο τόν ἀνοίγουμε... προχωρώντας καί συγχωρώντας... Ποιὸς εἶναι ὁ Πατέρας Ὁ τίτλος τοῦ παρόντος κειμένου δὲν ἔχει ἐρωτηματικὸ διότι κανεὶς δὲν θὰ μποροῦσε νὰ ἀπαντήσει σὲ ἕνα τέτοιο ἐρώτημα. «Οὐδεὶς γὰρ ἐπιγινώσκει τὸν πατέρα εἰ μὴ ὁ υἱός, οὐδὲ τὸν υἱὸν εἰ μὴ ὁ πατήρ» 1. Αὐτὴ ἡ ἄγνοιά μας περὶ τοῦ Θεοῦ ἀφορᾶ καὶ στὰ τρία πρόσωπα τῆς Ἁγίας Τριάδος. Τότε θὰ μοῦ πεῖτε γιατί γράφουμε καὶ ἀκόμη περισσότερο γιατί θεολογοῦμε; Πέραν τῆς πίστης καὶ τῆς ἀνάγκης τοῦ ἀνθρώπου νὰ συναντηθεῖ καὶ νὰ «γνωρίσει» τὸν Θεό, ὑπάρχει, ἴσως πιὸ ἔντονα σήμερα, καὶ ἡ ἀνάγκη νὰ γνωρίσουμε τὴν πίστη μας. Γι' αὐτὸ θεολογοῦμε. Ἀσφαλέστερη ὁδὸς ἡ ἀλήθεια τῆς Ἐκκλησίας καὶ μάλιστα ἔτσι ὅπως αὐτὴ βιώνεται ἐντός Της, διερμηνεύεται καὶ προσεγγίζεται ἀπὸ τὴν θεολογία τῶν Πατέρων καί, μὲ τὴν Χάρη τοῦ Θεοῦ, μᾶς ἀποκαλύπτεται. Τὸ πρῶτο πρόσωπο τῆς Μίας Τριαδικῆς Θεότητος, ὁ Ἕνας Θεὸς Πατήρ, ὁ Παντοκράτωρ, ποιητὴς οὐρανοῦ καὶ γῆς ὁρατῶν τὲ πάντων καὶ ἀοράτων, γνωρίζουμε καὶ ὁμολογοῦμε, ὅπως γράφει ὁ Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός, ὅτι «εἶναι χωρὶς ἀρχὴ καὶ τέλος, αἰώνιος, παντοτινός, ἀδημιούργητος, ἀμετάβλητος, ἀναλλοίωτος, ἁπλός, ἀσύνθετος, ἀσώματος, ἀόρατος, ἀψηλάφητος, ἀπερίγραπτος, ἄπειρος, ἀπεριόριστος, ἀκα-τάληπτος, ἀχώρητος στὸ νοῦ, ἀγαθός, δίκαιος, παντοδύναμος, δημιουργὸς ὅλων των κτισμάτων, παντοκράτορας, παντεπόπτης, προνοητῆς ὅλων, ἐξουσιαστὴς καὶ κριτής» 2. Ὁ Πατέρας εἶναι Αὐτὸς ποὺ γεννᾶ τὸν Υἱὸ καὶ ἐκπορεύει τὸ Ἅγιο Πνεῦμα. Ὅμως, δὲν ὑπάρχει «στιγμὴ» ποὺ ὁ Θεὸς δὲν εἶναι Πατέρας 3, δὲν ὑπάρχει χρόνος ποὺ δὲν ὑπάρχει Υἱός, δὲν ὑπάρχει χρόνος ποὺ δὲν ἐκπορεύεται τὸ Ἅγιο Πνεῦμα. Οὔτε ἐπίσης Σ τὴν πνευματικὴ ζωὴ μας πρέπει τὰ πρῶτα πράγματα νὰ ἔχουν τὴν πρώτη θέση. Ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ μᾶς βοηθάει νὰ βροῦμε καὶ στὴ συνέχεια νὰ τοποθετήσουμε αὐτὲς τὶς προτεραιότητες τῆς ζωῆς μας: 1. Τὸ πρῶτο καθῆκον μας στὴ ζωὴ εἶναι νὰ φροντίζουμε γιὰ τὰ πνευματικὰ ἀγαθὰ τοποθετώντας τὶς βιοτικὲς μέριμνες καὶ ὑποθέσεις σὲ δευτερεύουσα θέση, ἐμπιστευόμενοι τὴν πρόνοια τοῦ Θεοῦ γι' αὐτά, ὅπως ὑπέδειξε ὁ Κύριος: «Ζητεῖτε δὲ πρώτον τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ καὶ τὴν δικαιοσύνην αὐτοῦ καὶ ταῦτα πάντα προστεθήσεται ὑμίν. Μὴ οὒν μεριμνήσητε εἰς τὴν αὔριον, ἡ γὰρ αὔριον μεριμνήσει τὰ ἐαυτῆς ἀρκετὸν τὴ ἡμέρα ἡ κακία αὐτῆς» (Ματθαίου, στ 33-34). Οἱ ἄνθρωποι ἔχουν ἀνατρέψει αὐτὴ τὴν τάξη, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ μὴν ἐνδιαφέρονται γιὰ τὰ πνευματικὰ ἀγαθά, ἐπειδὴ νομίζουν ὅτι δὲν εἶναι σημαντικά, τὰ δὲ βιοτικὰ νὰ μὴν μποροῦν νὰ τὰ ἐξασφαλίσουν, παρὰ τὴν ἐργώδη προσπάθειά τους. Τὰ αἰτήματα γιὰ τὰ πνευματικὰ ἀγαθὰ προτάσσονται καὶ στὴν προσευχὴ ποὺ μᾶς δίδαξε ὁ Κύριός μας τὸ γνωστό μας «Πάτερ ἡμῶν, ἁγιασθήτω τὸ ὄνομά Σου, ἐλθέτω ἡ βασιλεία Σου, γεννηθήτω τὸ θέλημά Σου». Πρῶτα αὐτὰ μποροῦμε νὰ ποῦμε «ἀπὸ τὴν ἀρχὴ τῆς ὕπαρξής Του εἶναι Πατέρας καὶ ἐκπορεύει τὸ Πνεῦμα», διότι ὁ Θεὸς εἶναι ἄναρχος, δὲν ἔχει ἀρχὴ ὕπαρξης, ὑπάρχει «πρὸ πάντων των αἰώνων». Φυσικὰ δὲν ἔχει καὶ τέλος καὶ μιὰ τέτοια διατύπωση θὰ ἀποτελοῦσε τραγικὸ σφάλμα τὸ ὁποῖο δὲν χρειάζεται καν νὰ ἐξηγήσουμε ἀφοῦ τὸ αἰώνιό του Θεοῦ, τὸ «Ἅγιος Ἀθάνατος», τὸ «εἰς τοὺς αἰώνας τῶν αἰώνων», ὅλοι το κατανοοῦμε μέσα ἀπὸ τὸ ἰσχυρὸ βίωμα τῆς πίστης μας. Ἀξίζει νὰ σημειώσουμε ὅτι καὶ οἱ λέξεις ποὺ χρησιμοποιοῦμε γιὰ τὸν Θεὸ «δὲν δύνανται ἐπακριβῶς τὰ περὶ τὴν θείαν οὐσίαν» 4 νὰ «περιγράψουν». Διότι τὴν οὐσία τοῦ Θεοῦ, οὔτε νὰ τὴν κατανοήσουμε, οὔτε νὰ τὴν προσδιορίσουμε μποροῦμε. Στὴν προσπάθειά μας νὰ τὴν «περιγράψουμε», χρησιμοποιοῦμε λέξεις, στὰ μέτρα τῶν ἀνθρώπινων καὶ στὰ ὅρια τῶν ἀνθρώπων, γὶ αὐτὸ καὶ ὅταν μιλᾶμε ἐδῶ γιὰ τὸν Θεό, ἐπιλέγουμε νὰ τοποθετοῦμε καὶ κάποιες μεμονωμένες λέξεις σὲ εἰσαγωγικὰ γιὰ νὰ δείξουμε τὴν σχετικότητα τοῦ νοήματός τους. Ἡ «διαφορὰ» τοῦ Πατέρα ἀπὸ τὰ ἄλλα δύο πρόσωπα, εἶναι ὅτι εἶναι ἀγέννητος, σὲ ἀντίθεση μὲ τὸν Υἱὸ ποὺ εἶναι γεννητός, ὅπως τὸ Ἅγιο Πνεῦμα ποὺ εἶναι ἐκπορευτό. Ἡ οὐσία τῆς θεότητος καὶ στὰ τρία πρόσωπα ὑπάρχει «πλήρης», δηλαδὴ ἔχουμε Θεὸ Πατέρα, Θεὸς Υἱό, Θεὸ Ἅγιο Πνεῦμα, Τριάδα ὁμοούσιον καὶ ἀχώριστον. Τριάδα δηλαδὴ ὑπάρχουσα ἐκ τῆς ἴδιας οὐσίας, ἀδιαίρετη 5. «Διότι γνωρίζουμε ἕνα Θεό καὶ μόνο στὶς ἰδιότητες τῆς πατρότητος, τῆς υἱότητος καὶ τῆς ἐκπορεύσεως ἐννοοῦμε τὴ διαφορὰ σχετικὰ μὲ τὴν αἰτία, τὸ ἀποτέλεσμα καὶ τὴν τελειότητα τῆς ὑποστάσεως, δηλαδὴ ὅσον ἀφορᾶ στὸν τρόπο τῆς ὑπάρξεως» 6. Πατέρας κατὰ τὴν φύσην Του εἶναι ὁ Θεὸς Πατὴρ γιὰ τὸν Υἱό Του, ὅπως μποροῦμε νὰ δοῦμε σὲ πολλὰ χωρία τῆς Καινῆς Διαθήκης 7, ἀλλὰ καὶ Πατέρας εἶναι γιὰ μᾶς τοὺς ἀνθρώπους καὶ γιὰ καὶ μετὰ τὰ δικά μας καὶ καθημερινά. 2. Τὸ πρῶτο ἔργο στὸν ἀγώνα γιὰ τὸν ἁγιασμὸ μᾶς εἶναι ἡ καθαρότητα τῆς καρδιᾶς, τοῦ νοῦ, τῆς συνειδήσεως. Ὅταν αὐτὰ εἶναι καθαρὰ καὶ φωτεινά, τότε ὁλόκληρη ἡ ζωὴ μᾶς εἶναι λουσμένη στὸ φῶς καὶ στὴν ἀλήθεια, ὅπως δίδαξε ὁ Κύριος: «Καθάρισον πρώτον τὸ ἐντός του ποτηρίου καὶ τῆς παροψίδος, ἴνα γένηται καὶ τὸ ἐκτὸς αὐτῶν καθαρὸν» (Ματθαίου, κγ 26). «Ὁ λύχνος τοῦ σώματος ἔστιν ὁ ὀφθαλμός. ἐὰν οὒν ὁ ὀφθαλμός σου ἁπλοὺς ἡ, ὅλον το σῶμά σου φωτεινὸν ἔσται ἐὰν δὲ ὁ ὀφθαλμός σου πονηρὸς ἡ, ὅλον το σῶμά σου σκοτεινὸν ἔσται. εἰ οὒν τὸ φῶς τὸ ἐν σοῖ σκότος ἐστι, τὸ σκότος πόσον;» (Ματθαίου, στ 22-23). 3. Ἡ πρώτη ὑποχρέωσή μας στὴ λατρεία τοῦ Θεοῦ εἶναι νὰ συμφιλιωθοῦμε μὲ τὸν ἀδελφό μας: «Πρώτον διαλλάγηθι τῷ ἀδελφῶ σου, καὶ τότε ἐλθῶν πρόσφερε τὸ δῶρον σου» (Ματθαίου, ἐ 24). Ὁ Κύριος μας προέτρεψε νὰ λέμε στὴν προσευχή μας: «Ἁφὲς ἠμὶν τὰ ὀφειλήματα ἠμῶν, ὡς καὶ ἠμεῖς ἀφίεμεν τοῖς ὀφειλέταις ἠμῶν» (Ματθαίου, στ 12). Πρῶτα συγχωροῦμε καὶ μετὰ ζητοῦμε νὰ μᾶς συγχωρέσει ὁ Θεός: 4. Ἡ πρώτη ὑποχρέωσή μας στὶς ἀδελφικὲς σχέσεις, προτοῦ διορθώσεις τὸν ἄλλον, εἶναι νὰ διορθώσεις τὸν ἑαυτό σου: Οἱ γεωργοί καί ἡ ἄμπελος. Μικρογραφία εἰκονογραφημένου χειρογράφου, 11ος αἰ. μ.χ., Ἐθνική Βιβλιοθήκη Παρισίων. ὅλη τὴν δημιουργία, πράγμα ποὺ συναντᾶμε σὲ ὅλη τὴν Καινὴ καὶ τὴν Παλαιὰ Διαθήκη. Πατέρας ὄχι μὲ τὴν βιολογικὴ ἔννοια ἀλλὰ μὲ τὴν ἠθικὴ καὶ γιὰ τοῦτο ὁ ἴδιος ὁ Ἰησοῦς μᾶς προτρέπει, στὴν Κυριακὴ Προσευχή, νὰ προσευχόμαστε στὸν Θεὸ Πατέρα ἀποκαλώντας Τὸν κι ἐμεῖς ἔτσι κατὰ Χάριν. 1 Ματθ. 11,27. 2 Ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Δαμασκηνοῦ, Ἔκδοσις ἀκριβής της ὀρθοδόξου πίστεως, Ἀπόδοση εἰς τὴν νέα ἑλληνική: Ἀρχιμανδρίτης Δωρόθεος Πάπαρης. 3 Ο.π. «Δὲν ὑπῆρχε χρόνος ποὺ ὁ Πατέρας ἦταν χωρὶς τὸν Υἱό, ἀλλὰ ὁ Πατέρας καὶ ὁ Υἱός, ποὺ γεννήθηκε ἀπ Αὐτόν, ὑπῆρχαν συγχρόνως διότι χωρὶς Υἱό, δὲν καλεῖται Πατέρας. Ἐὰν δὲν εἶχε Υἱό, δὲν θὰ ἦταν Πατέρας κι ἂν ἀπόκτησε κατόπιν Υἱό, ἔγινε Πατέρας μετὰ τὴ γέννηση, χωρὶς νὰ εἶναι πρὶν ἀπ αὐτήν καὶ μεταβλήθηκε ἀπὸ τὸ νὰ μὴν εἶναι Πατέρας στὴν κατάσταση νὰ γίνει Πατέρας, τὸ ὁποῖο εἶναι χειρότερο ἀπὸ κάθε βλασφημία». 4 Νικολάου Μητσόπουλου, Θέματα Ὀρθοδόξου Δογματικῆς Θεολογίας, Ἀθήνα 2001, σ Ἡ πατρικὴ ἰδιότητα (τὸ προσωπικὸ ἰδίωμα δηλαδὴ τοῦ πρώτου προσώπου τῆς Τριάδος) καθὼς καὶ ἡ ἐκπόρευση ἐκ Πατρὸς τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, δὲν σημαίνει ὅτι τὰ τρία πρόσωπα δὲν ἔχουν τὴν ἴδια δύναμη, δόξα καὶ ἐνέργεια. Σημαίνει ὅτι ὁ Πατέρας ἀποτελεῖ τὴν αἰτία τῆς Θεότητος, ὄχι μιὰ χρονικὴ αἰτία, οὔτε φυσικὰ μίαν αἰτία ἀνωτερότητας ἢ βαθμολογικῆς κατάταξης ἀλλὰ διαβάθμισης αἰτιότητος. Δηλαδὴ ὁ Πατέρας εἶναι τὸ μόνο ἀπὸ τὰ πρόσωπα ποὺ δὲν ἔχει αἰτία ἄλλη ἀλλὰ ἔχει αἰτία τὴν ἴδια Τοῦ τὴν πατρικὴ ὑπόσταση, τὸν ἴδιο Του τὸν «ἑαυτό». 6 Ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Δαμασκηνοῦ, Ἔκδοσις ἀκριβής της ὀρθοδόξου πίστεως, Ἀπόδοση εἰς τὴν νέα ἑλληνική: Ἀρχιμανδρίτης Δωρόθεος Πάπαρης. 7 Ἰωάν. 5, «ὁ δὲ Ἰησοῦς ἀπεκρίνατο αὐτοῖς ὁ πατήρ μου ἕως ἄρτι ἐργάζεται, καγῶ ἐργάζομαι. διὰ τοῦτο οὒν μᾶλλον ἐζήτουν αὐτὸν οἱ Ἰουδαῖοι ἀποκτεῖναι, ὅτι οὐ μόνον ἔλυε τὸ σάββατον, ἀλλὰ καὶ πατέρα ἴδιον ἔλεγε τὸν Θεόν, ἴσον ἐαυτὸν ποιῶν τῷ Θεῷ.» Οἱ προτεραιότητες τῆς ζωῆς μας, ὅπως θὰ τὶς δείχνει ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ Τοῦ Μητροπολίτου Καισαριανῆς, Βύρωνος καὶ Ὑμηττοὺ Δανιήλ «Πρώτον ἔκβαλε τὴν δοκὸν ἐκ τοῦ ὀφθαλμοῦ σου» (Λουκᾶς, στ 42). 5. Ἡ πρώτη προσφορά μας στὸν Θεὸ θὰ πρέπει νὰ εἶναι ἡ προσφορὰ τοῦ ἐαυτοῦ μας. Αὐτὸ ἔπραξαν οἱ Θεσσαλονικεῖς, οἱ ὁποῖοι προτοῦ δώσουν τὴν ἐλεημοσύνη τους γιὰ τοὺς χριστιανοὺς τῆς Παλαιστίνης, «ἑαυτοὺς ἔδωκαν πρώτον εἰς τὸν Κύριον» (Β Κορινθίους, ἡ 5), πίστεψαν δηλαδὴ καὶ ἀφιερώθηκαν στὸν Κύριο. Προτοῦ προσφέρεις ὁτιδήποτε, ὁ Θεὸς ζητεῖ νὰ Τοῦ προσφέρεις τὴν ψυχή σου. 6. Τὴν πρώτη θέση στὴν προσευχὴ μᾶς ἔχουν οἱ ἄλλοι, κατὰ τὴν ἀποστολικὴ προτροπή: «Πρώτον ποιεῖσθε δεήσεις ὑπέρ πάντων» (Ἃ Τιμόθεον, β 1). Ἂν ἐργαστοῦμε μὲ μεθοδικότητα καὶ ὑπομονὴ γιὰ νὰ πραγματοποιήσουμε αὐτὲς τὶς προτεραιότητες στὴ ζωή μας, θὰ ἔχουμε δώσει νόημα στὴ ζωή μας. Συντακτική ὁμάδα > Ὁμάδα Νεότητας Ἁγίας Τριάδος Πετρουπόλεως > π. Σπυρίδων Ἀργύρης

2 ἐπίκαιρα Θὰ νικήσουμε! Τοῦ Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Καστορίας κ.κ. Σεραφεὶμ Τ ὸ πρόσωπο, ἀδελφοί μου, καὶ πάλι τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου μονοπωλεῖ τὴ σκέψη ὅλων μας σήμερα. Μνημονεύει ἡ Ἐκκλησία μᾶς τὰ μεγαλεῖα της Παναγίας καὶ τὴ θαυμαστὴ προστασία της στὴ βασιλίδα πόλη τὴν Κωνσταντινούπολη, τὴν κατεξοχὴν πόλη τῆς Παναγίας, μὲ τοὺς Ναοὺς καὶ τὰ ἁγιάσματα, μὲ τοὺς θρύλους καὶ τὶς ἱστορίες. Θυμόμαστε τὰ γεγονότα τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης. Ὅπως αὐτὰ τὰ ἀκούσαμε ἐχθὲς τὸ βράδυ στὴν Ἀκολουθία τοῦ Ἑσπερινοῦ, δηλαδὴ τὴ θαυμαστὴ διάσωση τοῦ ἰσραηλιτικοῦ λαοῦ στὴ φοβερὴ ἐκείνη ἔρημο «μὲ τὴν παράδοξη ἐκείνη νεφέλη νὰ καλύπτει τὴ σκηνὴ τοῦ μαρτυρίου κατὰ τὴ διάρκεια τῆς ἡμέρας, ὅταν δηλαδὴ πορεύονταν ὁ λαὸς μέσα στὴν ἔρημο, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὴ διάρκεια τῆς νύχτας νὰ μετατρέπεται σὲ εἶδος φωτιᾶς» (Ἐξοδ. 40, 30-31). Καὶ σ αὐτὴν τὴν προστατευτικὴ πρόνοια τοῦ Θεοῦ γιὰ τὸν περιούσιο λαό Του, οἱ θεοφόροι Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας καὶ οἱ θεόπνευστοι ὑμνογράφοι εἶδαν τὴν προστασία τῆς Παναγίας γιὰ τὸ λαό της καὶ τὴν κληρονομία της. «Καὶ σκέπεις τὸν λαόν σου νοερῶς ἐκ πάσης των ἐχθρῶν ἐπιβουλῆς». Σ αὐτὰ τὰ θαυμαστὰ γεγονότα βλέπουν οἱ ἅγιοι Πατέρες τὴ μοναδικὴ θέση ποὺ κατέχει ἡ Παναγία στὸ ἔργο τῆς σωτηρίας τοῦ ἀνθρώπου. Νὰ τὸν ὁδηγεῖ. Να τὸν προστατεύει. Να τὸν φροντίζει. Να τὸν φωτίζει. Να τὸν σκεπάζει. Μέχρι νὰ φτάσει στὸν προορισμό του ποὺ εἶναι ἡ πολυπόθητη Χαναᾶν, δηλαδὴ ἡ Βασιλεία τῶν Οὐρανῶν, ἡ ἡμέρα τῆς καταπαύσεως καὶ τοῦ θείου σαββατισμοῦ. Ἐπιτρέψτε μου σήμερα σ αὐτὴν τὴν φωτομορφὴ γιορτὴ τῆς Παναγίας, ποὺ τείνει νὰ ἀτονήσει στὶς μέρες μᾶς καθὼς ἐμεῖς οἱ ἄνθρωποι εὔκολα ξεχνοῦμε καὶ τὴν παρουσία τοῦ Θεοῦ στὴ ζωή μας ποὺ δεχθήκαμε σὲ ὧρες δύσκολες καὶ τὴν προστασία τῆς Παναγίας καὶ τὴν εὐλογία τῶν Ἁγίων ποὺ δεχθήκαμε σὲ χρόνια δίσεκτα. Ἐπιτρέψτε μου, νὰ προσφέρω στὴν ἀγάπη σᾶς δυὸ προτάσεις δανεισμένες ἀπὸ τὸν θεοφόρο Νεῖλο τῆς Δαμασκοῦ, τὸν Ἅγιο Ἰωάννη τὸν Δαμασκηνό. Πρώτον. Χαιρετίζει τὴν Παναγία σὲ μιὰ ὁμιλία του καὶ τὴν ὀνομάζει φλογοφόρο βάτο. Βάτος δηλαδὴ ἡ φλεγομένη καὶ μὴ κατακαιομένη. Ἀφοῦ κράτησε μέσα της τὸ πῦρ τῆς θεότητος τὸν Χριστό, χωρὶς νὰ φλεγεῖ. Καὶ ἔφτασε σ αὐτὸ τὸ δυσθεώρητο ὕψος ἀφενὸς μὲν μὲ τὴν ὑψοποιὸ ταπείνωση ἀλλὰ καὶ μὲ τὴν καθαρότητα ποὺ διέθετε μπροστὰ στὴν ὁποία καταπλήσσεται καὶ αὐτὸς ὁ Ἀρχάγγελος τῆς χαρᾶς, ὁ χαριέστατος Γαβριήλ. «Τὴν ὡραιότητα τῆς παρθενίας σου καὶ τὸ ὑπέρλαμπρόν το τῆς ἀγνοίας σου, ὁ Γαβριὴλ καταπλαγεῖς ἐβόα Σοὶ Θεοτόκε», ψάλλει ὁ ἱερὸς ὑμνογράφος τῆς Ἐκκλησίας συγκινητικά. Δεύτερον. Μακαρίζει ὁ ἱερὸς Δαμασκηνὸς τὴν Παναγία καὶ τὴν ὀνομάζει αἰτία, ποὺ ἡ φιλοχρυσοὶ γίνονται φιλοχριστοι, οἱ φιλάργυροι φιλάνθρωποι καὶ οἱ φιλόπτωχοι φιλοπλοῦτοι. Ἀλλοιώνει δηλαδὴ ἡ Παναγία τὰ φρονήματα τῶν ἀνθρώπων, τὰ μεταλλάσσει μὲ τὴ χάρη τὴν ὁποία ἔλαβε ἀπὸ τὸν ἐξ αὐτῆς τεχθέντα Κύριο. Τὰ μεταμορφώνει ἀπὸ πάθη σὲ ἀρετές. Αὐτὸς ποὺ διαθέτει χρυσάφι καὶ πλοῦτο τιμώντας τὴν Παναγία, γίνεται φιλοχριστός. Διαθέτει ὅλο τὸν πλοῦτο στὴ διακονία τοῦ θελήματος τοῦ Θεοῦ καὶ στὴν τήρηση τῶν ἐντολῶν του. Ὁ φιλάργυρος γίνεται φιλάνθρωπος. Τοῦ ὑπενθυμίζει ἡ Παναγία κατὰ ἕνα τρόπο τὴν προτροπὴ τοῦ Ἀποστόλου Παύλου, «μακάριόν ἐστι μᾶλλον διδόναι ἡ λαμβάνειν καὶ ἱλαρὸν γὰρ δότην ἀγαπᾶ ὁ Θεός». Στὴ σκέψη τοῦ μεταφέρει τὸν φοβερὸ λόγο τοῦ Υἱοῦ της: «πὼς δυσκόλως οἵ τα χρήματα ἔχοντες εἰσελεύσονται στὴ Βασιλεία τῶν Οὐρανῶν». Ἀκόμη ἐκεῖνοι ποὺ ἀγαποῦν καὶ συντρέχουν, δανείζουν καὶ ἐλεοῦν τοὺς πτωχοὺς ἀδελφούς του Χριστοῦ, γίνονται φιλοπλοῦτοι. Δέχονται πληθώρα πνευματικῶν ἀγαθῶν ἀλλὰ καὶ ὑλικῶν. Μοιάζει ἡ ζωή τους μὲ ἐκείνη τὴ γυναίκα στὴ Σαρεπτὰ τῆς Σιδωνίας ποὺ ἔθρεψε τὸν Προφήτη Ἠλία καὶ δὲν τῆς ἔλειψε τὸν καιρὸ τῆς ἀνομβρίας, οὔτε τὸ λάδι οὔτε καὶ τὸ ἀλεύρι ἀπὸ τὸ σπίτι της. Πόσα δὲν θὰ μποροῦσε κανεὶς νὰ διηγηθεῖ ἀπὸ τὴν ἐκκλησιαστική μας ἱστορία γιὰ τὶς θαυμαστὲς αὐτὲς ἐπεμβάσεις τῆς προνοίας τοῦ Θεοῦ ἀλλὰ καὶ τῆς προστασίας τῆς Παναγίας! Αὐτὴ τὴν προστασία καὶ τὴν ἀκοίμητη πρεσβεία της, τὴν δεχθήκαμε ἀμέτρητες φορὲς μέχρι σήμερα «τὸ τῶν Ἑλλήνων Γένος» γιὰ νὰ χρησιμοποιήσω τοὺς λόγους τοῦ ἱεροῦ ὑμνογράφου τῆς Ἐκκλησίας. Τὴν εἴχαμε ὅταν ξεκινήσαμε τοὺς ἀγῶνες ὑπὲρ πίστεως καὶ πατρίδος τὸ Δὲν εἴχαμε τίποτα ἀπὸ ὑλικὰ ἀγαθά, παρὰ μόνο τὴν ἀκράδαντη πίστη μας στὸ Θεὸ καὶ τὴν ἀγάπη μας στὴ μάνα μᾶς πατρίδα. Γιατί μπορεῖ νὰ μᾶς κατηγορήσει κανεὶς ὅτι ἐνῶ ἀγαποῦμε ὅλες τὶς μάνες τοῦ κόσμου δὲν πρέπει νὰ ἀγαποῦμε τὴ μάνα μᾶς πατρίδα που μᾶς γέννησε ποῦ μᾶς γαλούχησε, μᾶς δίδαξε, μᾶς μόρφωσε, μᾶς ἔκανε ὑπερήφανους μὲ τὴν ἱστορία της καὶ τὴν προσφορά της. Τί εἶχαν οἱ ξεχασμένοι ἥρωες τοῦ 40 ὅταν ἄρχισαν ἕναν ἄνισο ἀγώνα γιὰ τὴν ἀκεραιτότητα τῆς πατρίδος μας; Εἶχαν πολεμοφόδια καὶ τροφές; Ἐλάχιστα ἀπ αὐτὰ διέθεταν. Νηστικοὶ καὶ διψασμένοι πολεμοῦσαν. Εἶχαν ὅμως καρδιὰ καὶ ἀνδρεία ποὺ μεταβάλλονταν στὰ ροζιασμένα χέρια τους σὲ ὅπλα ἀκαταμάχητα. Τὸ «ἀέρα» ποὺ φώναζαν στὰ χιονισμένα βουνὰ τῆς Πίνδου καὶ τῆς Βορείου Ἠπείρου ἔδιωχνε τοὺς ἐχθρούς. Καὶ ἡ στρατιωτικὴ κουβέρτα ποὺ τύλιγαν γιὰ λίγο τα παγωμένα κορμιὰ τοῦ ἔγινε ἡ τροχοπέδη στοὺς εἰσβολεῖς καὶ τὸ τσαρούχι τοὺς ἔγινε ἡ νικηφόρα σφεντόνα τοῦ Δαυὶδ στὴν τρελὴ ἀλαζονεία τῶν ἐχθρῶν. Αὐτοὶ ποὺ πολέμησαν διέθεταν ἀκόμη βαθιὰ πίστη πρὸς τὸ Θεό, σεβασμὸ καὶ εὐλάβεια στὴν Ἐκκλησία, στὸ πρόσωπο τῆς Παναγίας καὶ τῶν Ἁγίων, ἔβλεπαν κατὰ τὶς δύσκολες μάχες μὲ τὰ μάτια τοὺς τὰ ἴδια τὴν Παναγία νὰ τοὺς ἐνισχύει καὶ τὴ φωτοφόρο νεφέλη της νὰ τοὺς σκεπάζει. Γι αὐτὸ καὶ ὁ τύπος τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἔγραφε «ὁ Θεὸς καὶ ἡ Παναγία εἶναι μαζί μας, 21 Νοεμβρίου 1940». Ἀπὸ ψηλὰ ἔφορος τοῦ ἀγώνα μᾶς εἶναι ὁ Θεός, αὐτὸς μας εὐλογεῖ. Ἕνας λαὸς γονυκλινὴς προσεύχεται καὶ ἕνας στρατὸς προχωρεῖ. Τί εἶχαν ἀκόμη οἱ Ἕλληνες; Εἶχαν τὴν αὐτοθυσία. Γιὰ νὰ σωθεῖ ἡ Πατρίδα. Γιὰ νὰ σωθεῖ ὁ πνευματικὸς πλοῦτος καὶ ἡ ἱστορία αὐτοῦ του τόπου. Γιὰ νὰ σωθεῖ τελικὰ αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος ὥστε νὰ παραμένει ἐλεύθερος μὲ ἀδούλωτό το φρόνημα καὶ νὰ ἀπολαμβάνει τὸ ἀγαθό της ἐλευθερίας ποὺ τοῦ χάρισε ὁ Θεός. Καὶ ἡ αὐτοθυσία αὐτὴ τοῦ Ἕλληνα προέρχεται ὅταν θυμᾶται τὸ ἱστορικὸ παρελθὸν τῶν ἐνδόξων προγόνων, τῶν ἡρώων καὶ τῶν μαρτύρων. Ὅταν θυμᾶται πὼς αὐτὸς ὁ τόπος εἶναι ποτισμένος μὲ αἷμα καὶ σπαρμένος μὲ ὀστᾶ ἐνδόξων παλληκαριῶν ποὺ πολέμησαν γιὰ τοῦ Χριστοῦ τὴν πίστη τὴν ἁγία καὶ τῆς πατρίδος τὴν ἐλευθερία. Ἄραγε εἶναι τυχαῖο ποῦ θέλουν νὰ μᾶς ἀποκόψουν ἀπ αὐτὴν τὴν ἱστορία μας; Μόνο ἕνας ψύχραιμος μελετητὴς πέρα ἀπὸ πολιτικὲς τοποθετήσεις μπορεῖ νὰ καταλάβει τὸ μεγαλεῖο του Ἕλληνα, τὸν ἡρωισμό του καὶ τὴν αὐτοθυσία του. Ἀδελφοί μου, θὰ θέλατε σήμερα νὰ ἀκούσουμε καὶ τὸ μήνυμα αὐτῶν τῶν ἀθάνατων ἡρώων μας; Θὰ θέλατε νὰ ἀκούσουμε σ αὐτὴ τὴν ταπείνωση, τὴν τραγωδία καὶ τὸν ἐξευτελισμὸ ποῦ διέρχεται ἡ πατρίδα μᾶς τί ἔχουν νὰ μᾶς ποῦν αὐτοὶ ποῦ ὁρίστηκαν ἀπὸ τὴν πρόνοια τοῦ Θεοῦ νὰ φυλάττουν θερμοπύλες; Θὰ νικήσουμε, μᾶς ἀπαντοῦν. Θὰ νικήσουμε ἂν χρησιμοποιήσουμε ὅτι χρησιμο- Τὰ τρία Ὄχι τοῦ Ἀρχιεπισκόπου Χρύσανθου Κωνσταντῖνος Χολέβας Τὸ ΟΧΙ τοῦ Ἰωάννου Μεταξὰ καὶ τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ κατὰ τοῦ αὐθάδους Μουσσολίνι ἦταν μόνον ἡ ἀρχή. Ἀκολούθησαν πολλὰ ΟΧΙ ἀπὸ ἐπώνυμα πρόσωπα καὶ ἀπὸ ἁπλοὺς Ἕλληνες ἀγωνιστές. Μία μορφὴ ποὺ δὲν προβάλλεται ὅσο θὰ ἔπρεπε ἀπὸ τὰ σχολικὰ βιβλία καὶ τὶς τηλεοράσεις ὑπῆρξε ὁ Ἀρχιεπίσκοπος Ἀθηνῶν Χρύσανθος, ὁ ὁποῖος κράτησε στάση ἐθνικῶς ἀξιοπρεπῆ, ὅπως ἁρμόζει σὲ Ὀρθόδοξο Ἕλληνα Ἱεράρχη. Ἃς θυμηθοῦμε τὰ τρία ΟΧΙ ποὺ ἐξεστόμισε κατὰ τὴν εἴσοδο τῶν Γερμανών στὴν Ἀθήνα. Ὁ Χρύσανθος Φιλιππίδης γεννήθηκε στὴν Κομοτηνὴ καὶ σὲ ἡλικία 32 ἐτῶν ἐξελέγη Μητροπολίτης Τραπεζοῦντος τοῦ Πόντου. Μετὰ τὴ σφαγὴ τοῦ Ποντιακοῦ Ἑλληνισμοῦ ἀπὸ τοὺς Τούρκους ἦλθε στὴν Ἀθήνα καὶ ὁρίσθηκε ἐκπρόσωπος τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου. Μὲ σπουδὲς στὴ Χάλκη καὶ σὲ ξένα πανεπιστήμια ἐκλέγεται τὸ 1938 Ἀρχιεπίσκοπος Ἀθηνῶν καὶ πάσης Ἑλλάδος. Τὸν ἀγώνα τῶν στρατιωτῶν μᾶς στὰ βουνὰ τῆς Βορείου Ἠπείρου στήριξε καὶ ὁ ἴδιος καὶ ἡ Ἐκκλησία τῆς Ἑλλάδος μὲ κάθε τρόπο, ἠθικὸ καὶ ὑλικό. Στὶς 27 Ἀπριλίου 1941 οἱ Γερμανοὶ εἰσῆλθαν στὴν Ἀθήνα ὡς κατακτητές. Ὁ Χρύσανθος ἐκλήθη νὰ μετάσχει τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία θὰ παρέδιδε ἐπισήμως τὴν πόλη στὸν Γερμανὸ Διοικητή. Ὁ Ἀρχιεπίσκοπος ἀρνήθηκε καὶ ἀπήντησε: «Οἱ Ἕλληνες Ἱεράρχες δὲν παραδίδουν τὰς πόλεις εἰς τὸν ἐχθρόν, ἀλλὰ καθῆκον τῶν εἶναι νὰ ἐργασθοῦν διὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν αὐτῶν». Ἦταν τὸ πρῶτο ΟΧΙ τοῦ Χρυσάνθου. Ὁ Δῆμος Ἀθηναίων τὸν εἰδοποίησε ὅτι θὰ τελεσθεῖ Δοξολογία στὸν Μητροπολιτικὸ Ναὸ κὰ τὸν καλοῦσαν νὰ προσέλθει. Ὁ Ἀρχιεπίσκοπος ἀρνήθηκε καὶ πάλι λέγοντας: «Δοξολογία δὲν ἔχει θέσιν ἐπὶ τῇ ὑποδουλώσει τῆς Πατρίδος μας. Ἡ ὥρα τῆς Δοξολογίας θὰ εἶναι ἄλλη». Ἦταν τὸ δεύτερο ΟΧΙ τοῦ Χρυσάνθου. Ὑπῆρξε στὴ συνέχεια ἄλλη ἀπαίτηση: Νὰ ὁρκίσει τὴ γερμανοπρόβλητη κυβέρνηση Τσολάκογλου. Καὶ ὁ Ἀρχιεπίσκοπος ἀπήντησε: «Δὲν μπορῶ νὰ ὁρκίσω κυβέρνησιν προβληθεῖσαν ὑπὸ τοῦ ἐχθροῦ. Ἠμεῖς γνωρίζομεν ὅτι τὰς Κυβερνήσεις ὁρίζει ὁ Λαὸς καὶ ὁ Βασιλεύς. Ἐδῶ τώρα οὔτε ὁ Λαὸς ἐψήφισεν τὴν Κυβέρνησιν οὔτε ὁ Βασιλεὺς τὴν ὤρισεν». Ἦταν τὸ τρίτο ΟΧΙ τοῦ Χρυσάνθου. Ἀντικαταστάθηκε ἀπὸ τὸν Ἀρχιεπίσκοπο Δαμασκηνό, ὁ ὁποίος διεφύλαξε τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα κατὰ τὴν Κατοχή. Ὁ Χρύσανθος ἐκοιμήθη στὶς Τὸ 1991 τὰ ὀστᾶ τοῦ μεταφέρθηκαν ἀπὸ τὸ A Νεκροταφεῖο Ἀθηνῶν στὴ Μονὴ Παναγίας Σουμελᾶ στὸ Βέρμιο. Τὰ ΟΧΙ τοῦ ἐμψύχωσαν τὴν ἀγωνιστικότητα τῶν Ἑλλήνων. ποίησαν ἐκεῖνοι στὴ ζωή τους. Οἱ πτωχοί, οἱ πλούσιοι, οἱ μορφωμένοι, οἱ ἀγράμματοι, οἱ ἐπώνυμοι καὶ οἱ ἀνώνυμοι, μὰ πάνω ἀπ ὅλα οἱ Ὀρθόδοξοι Ἕλληνες, μᾶς ὑπενθυμίζουν πὼς θὰ νικήσουμε καὶ πάλι. Θὰ παλέψουμε, θὰ ἀγωνιστοῦμε, μὰ στὸ τέλος θὰ εἴμαστε νικητές. Αὐτὸ μας ὑπόσχεται ἡ Παναγία, αὐτὸ ζητάει ἡ προδομένη σήμερα πατρίδα μας, αὐτὸ σας εὔχομαι κι ἐγὼ μαζὶ μὲ ὅλους σας σήμερα αὐτὴ τὴν ἡμέρα, τὴ νίκη τοῦ λαοῦ μας, τὴ νίκη τῆς πατρίδος μας, τὴ νίκη τῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας μας. 2 3

3 ΠΩΣ ΚΑΘΙΕΡΩΘΗΚΕ Η ΓΙΟΡΤΗ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΣΚΕΠΗΣ Κωνσταντῖνος Χολέβας Στα χρόνια του βασιλέως Λέοντος τοῦ Μεγάλου ( μ.χ.) ζοῦσε στὴν Κῶν/πόλη ὁ ὅσιος Ἀνδρέας, ὁ κατὰ Χριστὸν σαλός. Σαλὸς εἶναι ὁ τρελλὸς καὶ κατὰ Χριστὸν σαλοὶ ὀνομάζονται κάποιοι ἅγιοι, οἱ ὁποῖοι κάνανε κάποια περίεργα καὶ παράλογα πράγματα, μὲ ἀπώτερο σκοπὸ νὰ τοὺς θεωροῦν παλαβοὺς ἢ παλιανθρώπους καὶ νὰ μὴ τοὺς τιμοῦν οἱ ἄνθρωποι καὶ ἔτσι αὐτοὶ νὰ ζοῦν μὲ ταπείνωση καὶ στὴν ἀφάνεια. Μιὰ νύχτα ποὺ γινότανε ἀγρυπνία στὸ ναὸ τῆς Παναγίας τῶν Βλαχερνῶν, ὁ ὅσιος Ἀνδρέας μαζὶ μὲ τὸν μαθητὴ τοῦ Ἐπιφάνιο, ποὺ ἔγινε ἀργότερα πατριάρχης Κῶν/πόλεως ( μ.χ.), εἶδαν τὴν Ὑπεραγία Θεοτόκο ὀφθαλμοφανῶς, ὄχι σὲ ὅραμα, νὰ μπαίνει ἀπὸ τὴν κεντρικὴ πύλη τοῦ ναοῦ. Τὴν συνόδευαν οἱ Ἰωάννης ὁ Πρόδρομος καὶ Ἰωάννης ὁ Θεολόγος καὶ πλῆθος ἀγγέλων. Ἀφοῦ μπῆκε μέσα στὸ ναὸ προχώρησε στὸν σολέα. Ἐκεῖ γονάτισε καὶ προσευχήθηκε πολλὴ ὥρα μὲ θερμὰ δάκρυα ὑπὲρ τῆς σωτηρίας τῶν πιστῶν, ἐνῶ τὴν βλέπανε μόνο ὁ Ἀνδρέας καὶ ὁ Ἐπιφάνιος. Ἀφοῦ προσευχήθηκε γιὰ πολὺ ἡ Θεοτόκος σηκώθηκε καὶ μπῆκε μέσα στὸ ἱερό, ὅπου φυλασσόταν τὸ μαφόριο τῆς δηλαδὴ τὸ τσεμπέρι της, τὸ πῆρε στὰ χέρια της καὶ βγαίνοντας ἔξω το ἅπλωσε πάνω ἀπὸ τοὺς πιστούς, γιὰ νὰ δείξει ὅτι τοὺς σκέπει καὶ τοὺς προστατεύει. Αὐτὸ εἶναι τὸ γεγονὸς τὸ ὁποῖο στάθηκε ἀφορμὴ ἡ Ἐκκλησία μας νὰ καθιερώσει τὴν γιορτὴ τῆς ἁγίας Σκέπης δηλαδὴ τὴ γιορτὴ πρὸς τιμὴ τῆς Παναγίας, ἡ ὁποία σκεπάζει (σκέπει) καὶ προστατεύει τὸ λαὸ τοῦ Θεοῦ καὶ φωτίζει τοὺς πιστοὺς στὸ δρόμο γιὰ τὴν τελείωση. Μᾶς σκεπάζει μὲ τὶς προσευχές της, μὲ τὶς παρακλήσεις της καὶ μὲ τὰ δάκρυά της. Ἡ Παναγία μᾶς ἅπλωσε τὸ μαφόριο τῆς ἐντός του ναοῦ καὶ σκέπασε ὅσους ἀγρυπνοῦσαν καὶ προσευχόταν. Μὲ τὴν ἐνέργεια αὐτὴ θέλει νὰ πεῖ ὅτι πρέπει νὰ ἔχουμε οὐσιαστικὴ σχέση μὲ τὴν Ἐκκλησία γιὰ νὰ μᾶς σκεπάσει μὲ τὶς πρεσβεῖες της. Τὴν ἑορτὴ τῆς ἁγίας Σκέπης τὴ γιορτάζουμε κάθε χρόνο στὶς 28 Ὀκτωβρίου. Η ΑΓΙΑ ΣΚΕΠΗ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ ΚΑΙ ΤΟ ΕΠΟΣ ΤΟΥ 1940 Δὲν εἶναι τυχαῖο ὅτι οἱ δύο σημαντικότερες ἐθνικὲς γιορτὲς τοῦ ἔθνους μᾶς ἔχουν τὸ ἰδιαίτερο χαρακτηριστικὸ νὰ συνεορτάζονται μὲ μία γιορτὴ τῆς Παναγίας. Τὴν 25η Μαρτίου γιορτάζουμε τὸν Εὐαγγελισμὸ τῆς Θεοτόκου καὶ τὴν 28η Ὀκτωβρίου τὴν Ἁγία Σκέπη τῆς Θεοτόκου. Ἡ γιορτὴ αὐτὴ μετατέθηκε ἀπὸ τὴν ἐκκλησία μᾶς τὸ 1952 ἀπὸ τὴν 1η Ὀκτωβρίου τὴν 28η ὡς ἔνδειξη εὐγνωμοσύνης πρὸς τὴ μητέρα τοῦ Θεοῦ γιὰ τὴ σκέπη καὶ τὴν προστασία της στὸν ἀγώνα τῶν Ἑλλήνων ἀπέναντι στὸν ἀλαζονικὸ ἰταλικὸ στρατό. Δὲν χωράει ἀμφιβολία ὅτι ἡ ἐποποιία τοῦ 1940, ἀποτελεῖ ἕνα θαῦμα, εἶναι ἕνα ἀπὸ τὰ πολλὰ θαύματα στὴν ἱστορία τῶν Ἑλλήνων. Δὲν μπορεῖ νὰ εἶναι καρπὸς ἀποκλειστικὰ ἀνθρώπινου ἀγώνα. Ἡ θεϊκὴ χάρη συνεργάσθηκε μὲ τὴν ἀνθρώπινη προσπάθεια. Καὶ εἶναι δίκαιο ποὺ μαζὶ μὲ τὰ θριαμβευτικὰ σαλπίσματα πάνω ἀπὸ τοὺς τάφους τῶν ἡρώων, σήμαναν δοξαστικὲς καμπάνες γιὰ ἕνα "εὐχαριστῶ" στὴν Παναγία, σ' ἐκείνη, στὴν ὁποία ἡ ἐθνικὴ συνείδηση ἀπέδωσε γιὰ μιὰ ἀκόμα φορᾶ τὰ νικητήρια. Τὴ Σκέπη τῶν ἀγωνιστῶν. Τὴν Ἐλευθερώτρια τῶν σκλαβωμένων. Γιατί στὰ κρίσιμα χρόνια του πολέμου οἱ Ἕλληνες ἐμπιστεύθηκαν στὰ χέρια τῆς Παναγίας τὸν ἀγώνα τους. Ζήτησαν τὴ μητρικὴ προστασία της γιὰ νὰ ὑπερασπιστοῦν τὰ δίκαιά τους. Καὶ ἦταν τόση ἡ πίστη τους, ὥστε τὴν ἔβλεπαν νὰ τοὺς ἐμψυχώνει καὶ νὰ τοὺς σκεπάζει, καθὼς πολεμοῦσαν ἀπεγνωσμένα στὰ χιονισμένα βουνὰ τῆς Πίνδου καὶ τῆς Ἀλβανίας. Ἡ ἄλλοτε Ὑπέρμαχος Στρατηγὸς τῶν Ρωμηῶν γίνεται ἡ Ἁγία Σκέπη τῶν ἀγωνιστῶν καὶ τὸ θαῦμα ἐπαναλαμβάνεται. Χάρη στὴν πίστη ποὺ θερμαίνει τὶς ψυχὲς τοὺς οἱ μαχητὲς περιφρονοῦν τὴ λογική των ἀριθμῶν καὶ ἀντιστέκονται στὶς σιδερόφρακτες ἐχθρικὲς στρατιὲς μὲ ἡρωισμὸ ποὺ κινεῖ τὸν παγκόσμιο θαυμασμό. ΤΑ ΘΑΥΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΣΚΕΠΗΣ ΣΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟ ΤΟΥ 1940 Στὸ μέτωπο, σ' ὅλη τὴ γραμμή, ἀπὸ τὴ γαλανὴ θάλασσα τοῦ Ἰονίου μέχρι ψηλὰ τὶς παγωμένες Πρέσπες, ὁ ἑλληνικὸς στρατὸς ἄρχιζε νὰ βλέπει παντοῦ το ἴδιο ὅραμα: Ἔβλεπε τὶς νύχτες μία γυναικεία μορφὴ νὰ βαδίζει ψηλόλιγνη, ἄλαφροπερπατητη, μὲ τὴν καλύπτρα τῆς ἀναριγμένη ἀπὸ τὸ κεφάλι στοὺς ὤμους. Τὴν ἀναγνώριζε, τὴν ἤξερε ἀπὸ παλιά, τοῦ τὴν εἶχαν τραγουδήσει ὅταν ἦταν μωρὸ κι ὀνειρευόταν στὴν κούνια. Ἦταν ἡ μάνα ἡ μεγαλόψυχη στὸν πόνο καὶ στὴν δόξα, ἡ λαβωμένη τῆς Τήνου, ἡ ὑπέρμαχος Στρατηγός. Γράμμα ἀπὸ τὴ Μόροβα Ὁ Τάσος Ρηγοπούλας, στρατευμένος στὴν Ἀλβανία τὸ 1940, ἔστειλε ἀπὸ τὸ μέτωπο τὸ παρακάτω γράμμα στὸν ἀδελφό του. «Ἀδελφέ μου Νίκο. Σοὺ γράφω ἀπὸ μία ἀετοφωλιά, τετρακόσια μέτρα ψηλότερη ἀπὸ τὴν κορυφὴ τῆς Παρνηθας. Ἡ φύση τριγύρω εἶναι πάλλευκη. Σκοπός μου ὅμως δὲν εἶναι νὰ σοὺ περιγράψω τὰ θέλγητρα μίας χιονισμένης Μόροβας μὲ ὅλο το ἄγριο μεγαλεῖο της. Σκοπός μου εἶναι νὰ σοὺ μεταδώσω αὐτὸ ποῦ ἔζησα, ποῦ τὸ εἶδα μὲ τὰ μάτια μου καὶ ποῦ φοβᾶμαι μήπως, ἀκούγοντάς το ἀπὸ ἄλλους, δὲν τὸ πιστέψεις. Λίγες στιγμὲς πρὶν ὁρμήσουμε γιὰ τὰ ὀχυρά της Μόροβας, εἴδαμε σὲ ἀπόσταση καμιὰ δεκαριὰ μέτρων μία ψηλὴ μαυροφόρα νὰ στέκει ἀκίνητη. - Τὶς εἰ; Μιλιά... Ὁ σκοπὸς θυμωμένος ξαναφώναξε: -Τὶς εἰ; Τότε, σὰν νὰ μᾶς πέρασε ὅλους ἠλεκτρικὸ ρεῦμα, ψιθυρίσαμε: Η ΠΑΝΑΓΙΑ! Ἐκείνη ὅρμησε ἐμπρὸς σὰν νὰ εἶχε φτερὰ ἀετοῦ. Ἐμεῖς ἀπὸ πίσω της. Συνεχῶς τὴν αἰσθανόμασταν νὰ μᾶς μεταγγίζει ἀντρειοσύνη. Ὁλόκληρη ἑβδομάδα παλέψαμε σκληρά, γιὰ νὰ καταλάβουμε τὰ ὀχυρὰ Ἰβᾶν-Μόροβας. Ὑπογραμμίζω πῶς ἡ ἐπίθεσή μας πέτυχε τοὺς Ἰταλοὺς στὴν ἀλλαγὴ τῶν μονάδων τους. Τὰ παλιὰ τμήματα εἶχαν τραβηχτεῖ πίσω καὶ τὰ καινούργια... κοιμοῦνταν! Τὸ τί ἔπαθαν ἐπίκαιρα δὲν περιγράφεται. Ἐκείνη ὁρμοῦσε πάντα μπροστά. Κι ὅταν πιὰ νικητὲς ροβολούσαμε πρὸς τὴν ἀνυπεράσπιστη Κορυτσά, τότε ἡ Ὑπέρμαχος ἔγινε ἀτμός, νέφος ἁπαλὸ καὶ χάθηκε». Θαῦμα στὸ Μπούμπεση Ζωντανὸ θαῦμα τῆς Παναγίας ἔζησαν στὸν ἑλληνοϊταλικὸ πόλεμο οἱ στρατιῶτες τοῦ 51ου ἀνεξαρτήτου τάγματος, μὲ διοικητὴ τὸν ταγματάρχη Πετράκη, στὴν κορυφογραμμὴ τοῦ Ροντένη, δεξιά της θρυλικῆς Κλεισούρας. Κάθε βράδυ, ἀπὸ τὶς καὶ ἔπειτα, στὶς 9.20 ἀκριβῶς, τὸ βαρὺ ἰταλικὸ πυροβολικὸ ἄρχιζε βολὴ ἐναντίον τοῦ τάγματος Πετράκη καὶ τοῦ δρόμου, ἂπ ὅπου περνοῦσαν τὰ μεταγωγικά. Πέρασαν ἡμέρες καὶ τὸ κακὸ συνεχιζόταν, δημιουργώντας ἐκνευρισμὸ καὶ ἀπώλειες. Τολμηροὶ ἀνιχνευτὲς τῶν ἐμπροσθοφυλακῶν καὶ ἀεροπόροι ἐξαπολύθηκαν μέχρι βαθιὰ στὶς ἰταλικὲς γραμμές, ἀλλὰ ἐπέστρεψαν ἄπρακτοι. Δὲν μποροῦσαν νὰ ἐντοπίσουν τὰ ἰταλικὰ πυροβόλα, ἴσως γιατί οἱ Ἰταλοὶ κάθε βράδυ τὰ μετακινοῦσαν. Ἦταν ὅμως ἀπόλυτη ἀνάγκη νὰ ἐντοπισθοῦν οἱ ἐχθρικὲς θέσεις. Ἕνα βράδυ τοῦ Φεβρουαρίου ἀκούστηκαν πάλι οἱ ὁμοβροντίες τῶν ἰταλικῶν κανονιῶν. - Παναγία μου, φώναξε τότε ὁ ταγματάρχης ἐντελῶς αὐθόρμητα, βοήθησέ μας! Σῶσε μᾶς ἂπ αὐτοὺς τοὺς δαίμονες. Ἀμέσως στὸ βάθος πρόβαλε ἕνα φωτεινὸ σύννεφο. Σιγὰ-σιγὰ σχημάτισε κάτι σὰν φωτοστέφανο. Καὶ κάτω ἂπ αὐτὸ μερικὰ ἀσημένια συννεφάκια σχημάτισαν τὴ μορφὴ τῆς Παναγίας, ἡ ὁποία ἄρχισε νὰ γέρνει πρὸς τὴ γῆ καὶ στάθηκε σ ἕνα φαράγγι, ἀνάμεσά σε δυὸ ὑψώματα τοῦ Μπούμπεση. Τὸ ὅραμα τὸ εἶδαν ὅλοι στὸ τάγμα καὶ ρίγησαν. - Θαῦμα! βροντοφώναξε ὁ ταγματάρχης. - Θαῦμα! Θαῦμα! ἐπανέλαβαν οἱ στρατιῶτες καὶ σταυροκοπήθηκαν. Ἀμέσως ἔφυγε ἕνας σύνδεσμος μὲ σημείωμα τοῦ Πετράκη γιὰ τὴν πυροβολαρχία τοῦ Τζήμα. Σὲ δέκα λεπτὰ βρόντησαν τὰ ἑλληνικὰ κανόνια καὶ σὲ εἴκοσι ἐσίγησαν τὰ ἰταλικά. οἱ ὀβίδες μᾶς εἶχαν πετύχει ἀπόλυτα τὸν στόχο. 3

4 ἀπόψεις Εἴμαστε ὀπαδοὶ τοῦ Χριστοῦ ἤ μαθητὲς τοῦ Χριστοῦ; Ποιὰ ἡ διαφορά; Μαθητὲς καὶ ὀπαδοὶ Μητροπολίτου Ναυπάκτου & Ἁγίου Βλασίου Ἰεροθέου Ὁ Χριστός, ὅταν ἄρχισε ἐπισήμως τὸ ἔργο Του, Χριστός, ὅταν ἄρχισε ἐπισήμως τὸ ἔργο Του, προσεκάλεσε τοὺς πρώτους μαθητὲς καὶ σχημάτισε τὴν ἀποστολική Του ὁμάδα, γιατί πρῶτα ἔπρεπε νὰ μάθουν στὴν πράξη τὴν νέα ζωὴ ποὺ ἔφερε στὸν κόσμο καὶ ἔπειτα νὰ τὴν διδάξουν στοὺς ἀνθρώπους, σὲ ὅλα τα ἔθνη. Τοὺς ὀνόμασε δὲ μαθητὲς καὶ ἔτσι τιτλοφοροῦνται ἀπὸ τὸν Χριστὸ καὶ τοὺς Εὐαγγελιστές. Ὁ ἴδιος ὁ Χριστὸς εἶπε: «Οὐκ ἔστι μαθητὴς ὑπὲρ τὸν διδάσκαλον» (Ματθ. ἰ 24). Εἶναι γεμάτο το Εὐαγγέλιο μὲ αὐτὴν τὴν προσηγορία, ὅπως: «προσῆλθον αὐτῶ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ» (Ματθ. ἐ 1) «ἠκολούθησαν αὐτῶ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ» (Ματθ. ἡ 23) «τότε λέγει τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ» (Ματθ. θ 37) «καὶ ἐκτείνας τὴν χείρα αὐτοῦ ἐπὶ τοὺς μαθητᾶς αὐτοῦ ἔφη ἰδοὺ ἡ μήτηρ μου καὶ οἱ ἀδελφοί μου» (Ματθ. Ἰβ 49) κλπ. Μετὰ τὴν Πεντηκοστὴ καὶ τὴν συγκρότηση τῆς πρώτης Ἐκκλησίας μὲ τὸ Βάπτισμα, τὸ Χρίσμα καὶ τὴν θεία Εὐχαριστία, ὅλα τα μέλη τῆς Ἐκκλησίας ὀνομάσθηκαν μαθητὲς τοῦ Χριστοῦ. Στὸ βιβλίο τῶν Πράξεων τῶν Ἀποστόλων συναντᾶ κανεὶς πολλὲς τέτοιες ἐκφράσεις, ὅπως: «πληθυνόντων τῶν μαθητῶν» (Πράξ. ς 1) «τὸ πλῆθος τῶν μαθητῶν» (Πράξ. ς 2) «ἐμπνέων ἀπειλῆς καὶ φόνου εἰς τοὺς μαθητᾶς τοῦ Κυρίου» (Πράξ. θ 1) «ἐπειράτο κολλάσθαι τοῖς μαθηταῖς καὶ πάντες ἐφοβοῦντο αὐτόν, μὴ πιστεύοντες ὅτι ἐστὶ μαθητὴς» (Πράξ. θ 26) «χρηματίσαι τὲ πρώτον ἐν Ἀντιοχεία τοὺς μαθητᾶς Χριστιανοὺς» (Πράξ. ἴα 26) «οἱ δὲ μαθηταὶ ἐπληροῦντο χαρᾶς καὶ Πνεύματος Ἁγίου» (Πράξ. ἰγ 52) «κυκλωσάντων δὲ αὐτὸν τῶν μαθητῶν» ( Π ρ ά ξ. Ἰ δ 2 0 ) «ἐπιστηρίζοντες τὰς ψυχᾶς τῶν μαθητῶν» (Πράξ. Ἰδ 22) κλπ. Ἡ λέξη μαθητὴς προέρχεται ἀπὸ τὸ ρῆμα «μαθητεύω» καὶ δείχνει κάποιον ποὺ ἐπιλέγει ἕναν δάσκαλο, θέτει τὸν ἑαυτό του στὴν ὑπακοή του γιὰ νὰ ἐκπαιδευθῆ στὴν γνώση ποὺ ἐκεῖνος διαθέτει, ὥστε νὰ μεταδοθῆ καὶ σὲ αὐτὸν ἡ ἐμπειρία του καὶ οἱ γνώσεις του. Ἡ μαθητεία συνδέεται μὲ τὴν ἀγάπη πρὸς τὸ πρόσωπο τοῦ διδασκάλου, κυρίως σὲ ὅ,τι ἐκεῖνος ἐκφράζει, τὴν ἐπιλογὴ ποὺ γίνεται μὲ τὴν ἐλευθερία καὶ φυσικὰ τὴν συστηματικὴ ἐκπαίδευση γιὰ τὴν μύηση τῶν ἀληθειῶν. Στὴν Ἁγία Γραφὴ γίνεται λόγος γιὰ τὸ τί εἶναι μαθητεία. Σὲ κάποια στιγμὴ τῆς διδασκαλίας Τοῦ ὁ Χριστὸς εἶπε: «διὰ τοῦτο πᾶς γραμματεὺς μαθητευθεῖς εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν ὅμοιος ἐστιν ἀνθρώπω οἰκοδεσπότη, ὅστις ἐκβάλλει ἐκ τοῦ θησαυροῦ αὐτοῦ καινὰ καὶ παλαιὰ» (Ματθ. ἰγ 52). Τὸ μαθητεύειν στὴν Βασιλεία τοῦ Θεοῦ σημαίνει μαθητεύειν «εἰς τὴν τοῦ Χριστοῦ γνῶσιν». Ὁ Χριστὸς εἶναι ὁ οἰκοδεσπότης «ὡς πλούσιος» καὶ σὲ αὐτὸν ὑπάρχουν «οἵ της σοφίας θησαυροὶ» (ἱερὸς Θεοφύλακτος). Ὁπότε, ἐκεῖνος ποὺ μαθητεύει στὸν Χριστό, μετέχει στὴν βασιλεία, δηλαδὴ στὴν θεία σοφία, τὴν δόξα τοῦ Θεοῦ. Γιὰ τὸν Ἰωσὴφ τὸν ἀπὸ Ἀριμαθαίας ποὺ ζήτησε ἀπὸ τὸν Πιλάτο τὸ Σῶμα τοῦ Χριστοῦ, μετὰ τὸν θάνατό Του στὸν Σταυρό, γράφεται: «ὃς καὶ αὐτὸς ἐμαθήτευσε τῷ Ἰησοῦ» (Ματθ. κζ 57). Αὐτὸ σημαίνει ὅτι ἄκουσε τὴν διδασκαλία Του, εἶδε τὰ θαύματά Του καὶ μυήθηκε στὴν γνώση τοῦ Χριστοῦ. Καὶ ὁ Χριστὸς μετὰ τὴν Ἀνάστασή Του εἶπε στοὺς μαθητές Του: «πορευθέντες μαθητεύσατε πάντα τα ἔθνη, βαπτίζοντες αὐτοὺς εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, διδάσκοντες αὐτοὺς τηρεῖν πάντα ὅσα ἐνετειλάμην ὑμὶν» (Ματθ. κὴ 19-20). Ἡ μαθητεία στὴν Βασιλεία τοῦ Θεοῦ γίνεται μὲ τὰ Μυστήρια (τὸ Βάπτισμα καὶ τὰ ἄλλα Μυστήρια) καὶ τὴν ἐφαρμογὴ τῶν ἐντολῶν τοῦ Χριστοῦ, ποὺ προσφέρουν τὴν πραγματικὴ γνώση καὶ τὴν κοινωνία μὲ τὸν Χριστό. Ὁ σημαντικότερος χαρακτηρισμὸς τῶν Ἀποστόλων ἦταν «μαθητὲς τοῦ Χριστοῦ» καὶ αὐτὸ τὸ ἔζησαν σὲ ὅλη τους τὴν ζωή. Καὶ ὁ καλύτερος τίτλος τῶν Χριστιανῶν εἶναι νὰ κληθοῦν μαθητὲς τοῦ Χριστοῦ. Καὶ ἐπειδὴ ὁ Χριστὸς δὲν βρίσκεται ἔξω ἀπὸ τὴν Ἐκκλησία, γι αὐτὸ ἡ μαθητεία γίνεται στὴν Ἐκκλησία, στὸν θησαυρὸ τῆς θεολογίας καὶ τῆς ἐμπειρίας ποὺ διαθέτει. Δὲν μπορεῖ κανεὶς νὰ εἶναι μαθητὴς τοῦ Χριστοῦ καὶ νὰ μὴν εἶναι μαθητὴς τῆς Ἐκκλησίας μὲ ὅλο τὸν εὐλογημένο θησαυρό της καὶ τὴν ἁγία ζωή της. Ὅμως, σὲ ἀντίθετη κατεύθυνση κινεῖται ὁ ὀπαδός. Ἔτσι ὀνομάζεται ἐκεῖνος ποὺ ὑποστηρίζει μὲ ἔντονο τρόπο πρόσωπα, ἰδέες, συστήματα, ποδοσφαιρικὲς ὁμάδες, κομματικὲς παραστάσεις, κλπ. Συνήθως οἱ ὀπαδοὶ ἐπιλέγουν μερικὲς ἰδεολογίες μὲ ἀδιευκρίνιστες διαδικασίες, γιατί πρέπει κάπου νὰ ἐνταχθοῦν, ὥστε νὰ κατοχυρώσουν κάπου τὴν ἀνασφάλειά τους καὶ νὰ συμπεριφέρωνται πάντοτε κάτω ἀπὸ τὶς ἀρχὲς τῆς ὁμάδος, χωρὶς κρίση καὶ ἐλευθερία. Οἱ ὀπαδοὶ παρασύρονται ἀπὸ τὸ πλῆθος καὶ προβαίνουν σὲ ἐνέργειες καταστροφικές. Τὰ χαρακτηριστικὰ γνωρίσματα τῶν ὀπαδῶν εἶναι ὅτι βρίσκονται κάτω ἀπὸ τὴν ἐπίδραση ἑνὸς ἐμπαθοῦς μεσσία, ποὺ συνήθως εἶναι «αὐτοδέσποτος», δὲν ἔχουν δική τους βούληση, ἀλλὰ παρασύρονται ἀπὸ τὴν νοοτροπία τῆς μάζας, δροῦν μέσα στὴν ἀτμόσφαιρα τοῦ μυστικισμοῦ («ξέρει ὁ ἀρχηγός», «ἔχει δίκαιο ὁ ἀρχηγός»), συμπεριφέρονται μὲ συνθήματα, χωρὶς νὰ τὰ ἐξετάζουν κριτικά, βρίσκονται κάτω ἀπὸ τὴν ἐπιρροὴ τῶν καθοδηγητῶν τους, παίρνουν στὰ χέρια τοὺς μιὰ σημαία ποὺ ἐκφράζει τὴν ἰδεολογία, ἐνεργοῦν βίαια καὶ καταστροφικά, ἀφοῦ πάντοτε ἐκδηλώνονται συγκρουσιακὰ μὲ τὸ περιβάλλον. Ὅταν τοὺς ρωτήση κανεὶς γιατί ἐνεργοῦν κατ αὐτὸν τὸν τρόπο, δὲν μποροῦν νὰ ἔχουν συγκροτημένο λόγο, ἀλλὰ ἐπαναλαμβάνουν τὰ ἐπιχειρήματα τῶν «Ἀρκεῖ σοὶ ἡ χάρις μου. Ἡ γὰρ δύναμίς μου ἐν ἀσθενεία τελειοῦται» τοῦ Ἰωάννη Καραβιδόπουλου, Ὁμότ.Καθηγητὴ τῆς Θεολογικῆς Σχολῆς Α.Π.Θ. Ὅσο κι ἂν φαίνεται ἀντιφατικὸ αὐτό, ἡ δύναμη τοῦ Θεοῦ φανερώνεται μέσα στὴν ἀδυναμία τοῦ ἀνθρώπου. Αὐτὸ γράφει ὁ Ἄπ.Παῦλος στοὺς Κοριθίους στὸ ἀνάγνωσμα τῆς Κυριακῆς. Λίγο πρὶν ἀπὸ τὴν περικοπὴ ποὺ διαβάζεται τὴν Κυριακὴ ἀπαριθμεῖ ὁ Παύλος (Β Κὸρ 11,23-30) τὶς πολλὲς ταλαιπωρίες του ὡς ἀποστόλου τοῦ Χριστοῦ: τὶς φυλακίσεις, τὶς μαστιγώσεις ἀπὸ τοὺς Ἰουδαίους, τὸν λιθοβολισμό του, τὸ ναυάγιο στὸ πέλαγος ἐπὶ ἕνα μερόνυχτο, τὶς ὁδοιπορίες, τοὺς κινδύνους ἀπὸ ληστές, τὴν ἔλλειψη τροφῆς, νεροῦ καὶ ρούχων, τὴν καθημερινὴ πίεση ἀπὸ αὐτοὺς ποὺ ἐμπόδιζαν τὸ ἱεραποστολικὸ ἔργο του. Ἂν θέλει νὰ καυχηθεῖ γιὰ κάτι ἔτσι τελειώνει ἡ ἑνότητα ποὺ προηγεῖται τοῦ ἀναγνώσματος εἶναι τὰ παθήματά του ποὺ μόλις ἀπαρίθμησε. Ἐδῶ ἀρχίζει τὸ ἀνάγνωσμα τῆς Κυριακῆς ποὺ παραθέτουμε σὲ μετάφραση: «Ἀδελφοί, ὁ Θεὸς καὶ Πατέρας τοῦ Κυρίου μᾶς Ἰησοῦ Χριστοῦ ἃς εἶναι εὐλογημένο τὸ ὄνομά του στοὺς αἰῶνες ξέρει ὅτι δὲν λέω ψέματα. Στὴ Δαμασκό, ὁ διοικητὴς-ἐκπρόσωπος τοῦ βασιλιὰ Ἀρέτα ἔβαλε φρουροὺς σὲ ὅλη τὴν πόλη γιὰ νὰ μὲ συλλάβει. Μέσα ὅμως ἀπὸ ἕνα ἄνοιγμα τοῦ τείχους μὲ κατέβασαν μὲ καλάθι καὶ ξέφυγα ἀπὸ τὰ χέρια του. Δὲν μὲ συμφέρει βέβαια νὰ καυχηθῶ θὰ τὸ κάνω ὅμως, γιατί πρόκειται γιὰ ὁράματα κι ἀποκαλύψεις πού μου χάρισε ὁ Κύριος. Ξέρω ἕναν ἄνθρωπο πιστό, ὁ ὁποῖος πρὶν ἀπὸ δεκατέσσερα χρόνια ἀνυψώθηκε μέχρι καὶ τὸν τρίτο οὐρανὸ δὲν ξέρω ἂν ἦταν μὲ τὸ σῶμα του ἢ χωρὶς τὸ σῶμα, αὐτὸ ὁ Θεὸς τὸ ξέρει. Ξέρω ὅτι αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος ἢ ἦταν μὲ τὸ σῶμα ἢ χωρὶς τὸ σῶμα δὲν τὸ ξέρω, ὁ Θεὸς τὸ ξέρει μεταφέρθηκε ξαφνικὰ στὸν παράδεισο κι ἄκουσε λόγια ποὺ δὲν μπορεῖ οὔτε ἐπιτρέπεται νὰ τὰ πεῖ ἄνθρωπος. Γι' αὐτὸν τὸν ἄνθρωπο θὰ καυχηθῶ γιὰ τὸν ἑαυτό μου ὅμως δὲν θὰ καυχηθῶ, παρὰ μόνο γιὰ τὶς ταλαιπωρίες μου. Ἐὰν θελήσω, λοιπόν, νὰ καυχηθῶ, δὲν θὰ φανῶ ἀνόητος, γιατί θὰ πῶ τὴν ἀλήθεια. Τὸ ἀποφεύγω ὅμως, μήπως ἐξαιτίας τοῦ μεγαλείου των ἀποκαλύψεων, μὲ θεωρήσει κανεὶς παραπάνω ἀπ' αὐτὸ ποὺ βλέπει ἢ ἀκούει ἀπὸ μένα. Γιὰ νὰ μὴν ὑπερηφανεύομαι ὅμως, ὁ Θεός μου ἔδωσε ἕνα ἀγκάθι στὸ σῶμα μου, ἕναν ὑπηρέτη τοῦ σατανᾶ νὰ μὲ ταλαιπωρεῖ, ὥστε νὰ μὴν ὑπερηφανεύομαι. Γι' αὐτὸ τὸ ἀγκάθι τρεῖς φορὲς παρακάλεσα τὸν Κύριο νὰ τὸ διώξει ἀπὸ πάνω μου. Ἡ ἀπάντησή του ἦταν: «Σοῦ ἀρκεῖ ἡ χάρη μου, γιατί ἡ δύναμή μου φανερώνεται στὴν πληρότητά της μέσα σ' αὐτὴ τὴν ἀδυναμία σου». Μὲ περισσότερη εὐχαρίστηση, λοιπόν, θὰ καυχηθῶ γιὰ τὶς ταλαιπωρίες μου, γιὰ νὰ κατοικήσει μέσα μου ἡ δύναμη τοῦ Χριστοῦ» (Β Κὸρ 11,31-12,9). Στὴν ἀρχὴ ἀναφέρεται ὁ Ἄπ.Παῦλος σὲ μιὰ ἐκστατικὴ ἐμπειρία του, μιλώντας σὲ τρίτο πρόσωπο γιὰ ἕναν ἄνθρωπο ποὺ πρὶν ἀπὸ δεκατέσσερα χρόνια ἀνυψώθηκε μέχρι καὶ τὸν τρίτο οὐρανὸ καὶ ἄκουσε στὸν παράδεισο λόγια ποὺ εἶναι ἀδύνατο στὸν ἄνθρωπο νὰ τὰ ἐκφράσει. Ὁ Θεὸς ὅμως γιὰ νὰ τὸν προφυλάξει ἀπὸ ἐνδεχόμενη ὑπερηφάνεια, τοῦ ἔδωσε «ἕνα ἀγκάθι στὸ σῶμα τοῦ» («σκόλοπα τὴ σαρκί»). Τρεῖς φορὲς παρακάλεσε τὸν Κύριο νὰ τὸν ἀπαλλάξει ἀπ αὐτὸ κι ἡ ἀπάντησή του ἦταν: «Σοῦ ἀρκεῖ ἡ χάρη μου, γιατί ἡ δύναμή μου φανερώνεται στὴν πληρότητά της μέσα σ αὐτὴν τὴν ἀδυναμία σου». 4 5

5 ἐμπαθῶν καθοδηγητῶν τους καὶ φυσικὰ ἐκφράζονται συνθηματολογικά, ἀποσπασματικὰ καὶ ἐπιθετικά. Συνήθως οἱ ὀπαδοὶ ἔχουν ἰδιότυπο καὶ ἀρρωστημένο ψυχικὸ κόσμο, διαταραγμένη σκέψη καὶ διακεκομμένο λόγο, ἀλλὰ καὶ συναισθηματικὴ ἀνωριμότητα. Τὸ ἐρώτημα γιὰ τὸ ἂν οἱ ἄρρωστοι ἀρχηγοὶ ἀρρωσταίνουν τοὺς ἀνθρώπους, ἢ οἱ ἄρρωστοι ἄνθρωποι ἐπιλέγουν ἀρρώστους ἀρχηγοὺς ἔχει διπλὴ καὶ ἀμφίδρομη ἀνάγνωση καὶ ἀπάντηση. Ἄλλες φορὲς γίνεται τὸ πρῶτο, δηλαδὴ ὁ ἄρρωστος ἀρχηγὸς ἀρρωσταίνει τοὺς ὀπαδούς του, καὶ τὶς περισσότερες φορὲς οἱ ἄρρωστοι ἄνθρωποι ὁδηγοῦνται στὸν ἄρρωστο ἀρχηγό. Ἡ βάση εἶναι ὅτι τόσο οἱ ἀρχηγοὶ ὅσο καὶ οἱ ὀπαδοὶ τελοῦν κάτω ἀπὸ τὴν μέγγενη τῆς ἀλληλεξάρτησης καὶ τῶν ἀνόμων συμφερόντων. Ἔχουν ἰδιαίτερη σημασία οἱ τρόποι μὲ τοὺς ὁποίους κινοῦνται οἱ ὀπαδοὶ γιὰ τὴν ἐπιβολὴ τῆς ἰδεολογίας καὶ τὴν ἐπικράτησή της. Σ υ ν ή θ ω ς χ ρ η σ ι μ ο π ο ι ε ῖ τ α ι τ ὸ ψ έ μ α, ἡ ἀποσπασματοποίηση ἑνὸς γεγονότος, ἡ ἀπόρριψη τῆς ἀντίθετης ἄποψης, χωρὶς ἰδιαίτερη κριτικὴ σκέψη, ἡ ὑποκρισία καὶ ἡ ἀναλγησία, ἡ ἀντιφατικότητα τῶν ἐνεργειῶν, ἀφοῦ οἱ ὀπαδοὶ κάνουν μιὰ πράξη καὶ μετὰ τὴν καταδικάζουν ἢ τὴν χαρακτηρίζουν ὡς προβοκάτσια, ἡ βιαιότητα τῶν ἐνεργειῶν καὶ τελικὰ ὁ μὴ σεβασμὸς τῶν κανόνων μὲ τοὺς ὁποίους συγκροτεῖται μιὰ κοινωνία σὲ ὅλες τὶς ἐκφράσεις της. Οἱ ὀπαδοί, στὴν σύγχρονη ἐποχή, κρατοῦν στὰ χέρια τοὺς ἕνα κινητὸ τηλέφωνο γιὰ νὰ ἐπικοινωνοῦν ἄμεσα μὲ τὸν ἀρχηγό τους καὶ ἐφαρμόζουν ὡς «στρατιωτάκια» τὶς διατεταγμένες ἐντολές του. Ἐκεῖ ποὺ ἐκφράζεται περισσότερο ἡ ὀπαδοποίηση εἶναι ὁ χῶρος τῆς θρησκείας. Καὶ αὐτὸ γιατί ἡ θρησκεία, ὅταν λειτουργῆ ὡς ἰδεολογία, ἔχει πολλὲς ψυχοπαθολογικὲς ἀρχὲς καὶ συνέπειες, ὅπως τὴν μεσσιανικότητα, τὸν μυστικισμό, τὴν ἐπικράτηση καὶ ἐπιβολὴ στοὺς ἄλλους μὲ βίαιους τρόπους. Οἱ ψυχοθεραπευτὲς ἀπὸ τὴν κλινική τους πείρα γνωρίζουν καλὰ ὅτι ἡ χειρότερη μορφὴ σχιζοφρένειας καλύπτεται κάτω ἀπὸ θρησκευτικὲς ἢ παραθρησκευτικὲς πεποιθήσεις. Ἔχουν ἐντοπισθῆ ἀπὸ τοὺς θρησκειολόγους τέτοια φαινόμενα καὶ τέτοιες «θρησκευτικὲς κρίσεις». Εἶναι γνωστοὶ ἀπὸ τὴν ἱστορία οἱ λεγόμενοι «ἱεροὶ πόλεμοι» γιὰ τὴν ἐπικράτηση μιᾶς ἰδεολογίας ποὺ γίνεται μὲ βιαιότητες καὶ φόνους. Ὁ θρησκειολόγος Ρ. Ὄττο γράφει ὅτι τὸ θρησκευτικὸ βίωμα ὅταν δὲν συνδέεται μὲ τὸ «ἀγαθὸ» καὶ τὸ «ἔλλογο», ἐκφράζεται μὲ «δαιμονικὰ» καὶ «ἀνορθολογικὰ στοιχεῖα». Ἡ ψυχοπάθεια συμπλέκεται μὲ τὸν δαιμονισμό. Ἰδιαιτέρως αὐτὴν τὴν βιαιότητα τοῦ θρησκευτικοῦ συναισθήματος τὴν συναντᾶμαι στὶς «σέκτες», ποὺ ἀποτελοῦν «ἐναλλακτικὲς θρησκευτικὲς ὀργανώσεις», οἱ ὁποῖες ἀποσπῶνται ἀπὸ τὶς βασικὲς θρησκεῖες, γιὰ νὰ διατηρήσουν δῆθεν τὶς παραδοσιακὲς ἀξίες τῆς θρησκείας, ἡ ὁποία δῆθεν ἐκκοσμικεύθηκε. Ἐννοεῖται ὅτι ὑπάρχει μεγάλη διαφορὰ μεταξύ των μαθητῶν καὶ τῶν ὀπαδῶν, ὅπως τὴν βλέπουμε μέσα στὴν Ἐκκλησία. Δυστυχῶς, καὶ στὴν Ἐκκλησία ὑπάρχουν καὶ μαθητὲς τοῦ Χριστοῦ καὶ ὀπαδοί. Ἃς ἐντοπισθοῦν μερικὲς διαφορὲς μεταξύ των δύο. Ὁ μαθητὴς ἀναγνωρίζει τὴν Ἐκκλησία ὡς χῶρο μαθητείας καὶ γνώσης μὲ τὴν αὐθεντικὴ ὑπακοή, ἐνῶ ὁ ὀπαδὸς ὡς χῶρο συγκρούσεων καὶ ἀμφισβητήσεως μὲ τὴν ἐνέργεια τῶν ἐσωτερικῶν παθῶν. Ὁ μαθητὴς ὑπακούει στὸν Χριστό, ὅπως βιώνεται μέσα τὴν Ἐκκλησία, ἐνῶ ὁ ὀπαδὸς προσπαθεῖ νὰ ἐπιβάλη τὶς δικές του ἀπόψεις στὴν διδασκαλία τοῦ Χριστοῦ καὶ στὴν ζωὴ τῆς Ἐκκλησίας. Ὁ μαθητὴς ζῆ μὲ ἀγάπη καὶ ἐλευθερία, ἐνῶ ὁ ὀπαδὸς συμπεριφέρεται μὲ μίσος καὶ κάτω ἀπὸ τὴν ἐπιρροὴ τῶν ἐσωτερικῶν ἀλόγων ὁρμῶν. Ὁ μαθητὴς μετέχει στὴν καθαρτική, φωτιστικὴ καὶ θεοποιὸ ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ, ἐνῶ ὁ ὀπαδὸς ἀφήνει ἀκατέργαστο καὶ ἀθεράπευτο τὸν ἐσωτερικό, ψυχικό του κόσμο. Ὁ μαθητὴς μαθητεύει καθ ὅλη τὴν διάρκεια τῆς ζωῆς του στὰ μυστήρια τῆς Βασιλείας τοῦ Θεοῦ, μὲ ταπείνωση καὶ αὐτομεμψία, ἐνῶ ὁ ὀπαδὸς ἐνεργεῖ ὡς ἐτερόβουλο θύμα ἀρρωστημένων ἀρχηγῶν, ψευδωνύμων διδασκάλων, μέσα στὸ κλίμα τῆς αὐτοδικαίωσης, καὶ προβαίνει σὲ βίαιες ἐνέργειες ὡς κριτὴς τῆς οἰκουμένης καὶ ὡς εἰσαγγελέας τοῦ Θεοῦ. Ὁ μαθητὴς δέχεται τὴν πείρα τῆς Ἐκκλησίας, ὅπως ἐκφράζεται ἀπὸ τοὺς Προφῆτες, Ἀποστόλους καὶ Πατέρες, καὶ μεταμορφώνεται ἀπὸ αὐτή, ἐνῶ ὁ ὀπαδὸς σχηματίζει τὴν δική του «σέκτα» μέσα στὴν Ἐκκλησία καὶ καταγγέλλει τὴν δῆθεν ἀλλοίωση τῆς ἐκκλησιαστικῆς ζωῆς. Τελικά, ὁ μαθητὴς εἶναι ταπεινὸ μέλος τῆς Ἐκκλησίας ποὺ παραμένει μέσα σὲ αὐτὴν γιὰ νὰ σωθῆ, ἐνῶ ὁ ὀπαδὸς ἐνεργεῖ ὡς σωτήρας τῆς Ἐκκλησίας. Ὅμως ὁ πραγματικὸς καὶ μοναδικὸς Σωτήρας τῆς Ἐκκλησίας εἶναι ὁ Χριστὸς καὶ ἡ Ἐκκλησία δὲν ἔχει ἀνάγκη ἄλλων σωτήρων. Ἡ Ἐκκλησία εἶναι ἕνα πνευματικὸ θεραπευτήριο, ποὺ θεραπεύει τὸν ἄνθρωπο, ἀλλὰ μερικὲς φορὲς οἱ ἄρρωστοι, ποὺ ἐνεργοῦν μὲ τὶς ἀρχὲς τῆς ὀπαδοποίησης, ἐξεγείρονται ἐναντίον τῶν ἰατρῶν προβάλλοντας τοὺς ἑαυτούς τους ὡς ἰατροὺς γιὰ νὰ σώσουν τὴν Ἐκκλησία. Ὅμως, τέτοιες ἀναρχικὲς ἐνέργειες πολλὲς φορὲς εἶναι εὐεργετικές, γιατί ἀποκαλύπτουν ὅλο το δυσῶδες περιεχόμενο ποὺ κρυβόταν πολὺ καιρὸ κάτω ἀπὸ τὶς ὡραῖες ἐκδηλώσεις, τὰ συνέδρια, τὰ ὑποκριτικὰ κατασκευάσματα, τὴν κοινωνικὴ προσφορά, τὶς συναισθηματικὲς λατρεῖες, τὶς κτηριακὲς ἀνοικοδομήσεις κλπ. Πρέπει σὲ ὅλη μας τὴν ζωὴ νὰ μαθητεύουμε στὴν ἐκκλησιαστικὴ ζωὴ καὶ τὴν ὀρθόδοξη παράδοση καὶ νὰ μὴ συγκαταλεγόμαστε στὰ «ζαλισμένα κοπάδια», στὴν καταστροφικὴ μανία μιᾶς «σέκτας», ἔστω καὶ ἂν αὐτὴ ὀνομάζεται χριστιανική. Οἱ ὀπαδοὶ ὑπονομεύουν τὴν ἐκκλησιαστικὴ ζωή, «ἀσελγοῦν» στὸ εὐλογημένο σῶμα τῆς Ἐκκλησίας καὶ ὅπως εἶναι φυσικὸ πεθαίνουν ἀπὸ πνευματικὴ ἠλεκτροπληξία, ἀποβάλλονται ἀργὰ ἢ γρήγορα ἀπὸ τὸ Σῶμα τῆς Ἐκκλησίας. Ἕνας ἔμπειρος Κληρικός μου εἶπε: «Ἂν ὁ Κληρικὸς δὲν σέβεται τὸ θυσιαστήριο, τότε τὸ ἴδιο το θυσιαστήριο κάποια μέρα δὲν θὰ τὸν ἀνεχθῆ καὶ θὰ τὸν πετάξη μακριά». Ὁ ἐκκλησιαστικὸς χῶρος εἶναι ἅγιος καὶ εὐλογημένος, εὐαίσθητος καὶ πλημμυρισμένος ἀπὸ τὸ Ἅγιον Πνεῦμα, γι αὐτὸ καὶ δὲν προσφέρεται γιὰ ὀπαδοποιήσεις, ἀρρωστημένες ἀνθρώπινες ἐπιδιώξεις καὶ ἑωσφορικὲς νοοτροπίες. Στὴν Ἐκκλησία πρέπει νὰ σπουδάζουμε σὲ ὅλη μας τὴν ζωὴ ἐν μαθητεία τὴν ἐν Χριστῷ ζωὴ καὶ δὲν ἔχουν ὀργανικὴ σχέση οἱ ὀργισμένοι καὶ ἀλλόφρονες ὀπαδοί. Ὁ Χριστὸς θέλει μαθητὲς καὶ ὄχι ὀπαδούς. Ἀπὸ τοὺς πρώτους χριστιανικοὺς αἰῶνες ἀσχολοῦνται οἱ ἑρμηνευτὲς τοῦ Ἄπ.Παύλου, τόσο οἱ Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας ὅσο καὶ οἱ σύγχρονοι ὀρθόδοξοι καὶ ἑτερόδοξοι ἑρμηνευτές, μὲ τὴν ἐξιχνίαση τοῦ μυστηριώδους αὐτοῦ ἀγκαθιοῦ μέσα στὸ σῶμα τοῦ Παύλου χωρὶς νὰ καταλήξουν σὲ ἕνα γενικὰ ἀποδεκτὸ συμπέρασμα. Ἦταν κάποια ἀσθένεια στὰ μάτια ποῦ ὑπαινίσσεται ὁ ἴδιος στὴν πρὸς Γαλάτας ἐπιστολὴ τοῦ (Γὰλ 4,13-15); Ἦταν ἕνας ἐπίμονος πονοκέφαλος, προερχόμενος ἀπὸ σωματικὰ αἴτια (π.χ. κόπωση) ἢ ἀπὸ ψυχολογικὲς πιέσεις ἀπὸ αὐτοὺς ποῦ ἀντιστρατεύονταν στὸ ἔργο του; Ἦταν ψυχικὴ ἀσθένεια; Ἦταν οἱ διώξεις του ἀπὸ τὶς ἰουδαϊκὲς ἀρχές; Ἦταν κάποιο ἄλλο νόσημα; Σημαντικὸ δὲν εἶναι νὰ μάθουμε ποιὸ ἀκριβῶς ἦταν τὸ ἀγκάθι ποὺ ὑπαινίσσεται. Σημαντικὴ εἶναι ἡ ἀπάντηση τοῦ Κυρίου στὸ αἴτημα τοῦ Ἀποστόλου γιὰ θεραπεία: «Σοῦ ἀρκεῖ ἡ χάρη μου, γιατί ἡ δύναμή μου φανερώνεται στὴν πληρότητά της μέσα σ αὐτὴν τὴν ἀδυναμία σου». Εἶναι δυνατὸν μέσα ἀπὸ τὴν ἀδυναμία τοῦ ἀνθρώπου νὰ φανερώνεται ἡ δύναμη τοῦ Θεοῦ; Ὅσο κι ἂν αὐτὸ φαίνεται γιὰ τὴν ἀνθρώπινη λογικὴ ἀντιφατικό, στὴν πραγματικότητα δίνει μιὰ ἀπάντηση στὸ ἐρώτημα τοῦ κάθε ἀνθρώπου: Γιατί ὑποφέρω; Γιατί ἐγώ; Γιατί σ ἐμένα; Ὑπαρξιακὰ ἐρωτήματα ποὺ χωρὶς τὴν πίστη στὸν Χριστὸ ἐξουθενώνουν τὸν ἄνθρωπο καὶ τὸν ὁδηγοῦν σὲ ἀπελπισία. Πολλοὶ συντρίβονται στὴν προσπάθειά τους νὰ βροῦν μιὰ ἀπάντηση. Μὰ κι ἀπ τὴν ἄλλη πλευρά, ἡ ἀπάντηση ποὺ δίνει ὁ Κύριος στὸν Παῦλο, εἶναι τόσο εὔκολο καὶ ἁπλὸ νὰ τὴν ἀποδεχτεῖ ὁ ἄνθρωπος; Ἡ λύση βρίσκεται στὴ λέξη χάρη («Σου ἀρκεῖ ἡ χάρη μου»). Ἡ χάρη τοῦ Θεοῦ εἶναι ἕνα νέο πρίσμα, πάνω ἀπὸ τὴν ἀνθρώπινη λογική, ἡ ὁποία θέλει ὅλα νὰ τὰ καταλάβει. Ἕνα πρίσμα μέσα ἀπὸ τὸ ὁποῖο βλέπει κανεὶς τὸν πόνο ὡς δωρεά, τὴν ἀρρώστια σὰν εὐκαιρία γιὰ πλησίασμα στὸν Θεό, τὶς ταλαιπωρίες σὰν ἀνύψωση σὲ μιὰ σφαίρα ἄλλης βιωτῆς. Ὁπωσδήποτε αὐτὸ δὲν εἶναι εὔκολο γιὰ τὶς ἀνθρώπινες δυνάμεις, μᾶλλον ἀδυναμίες, ἀλλὰ δυνατὸ μόνο μὲ τὴ χάρη τοῦ Θεοῦ. «Χάρη»: μιὰ λέξη φορτισμένη μὲ βαθὺ θεολογικὸ ἀλλὰ καὶ ὑπαρξιακὸ περιεχόμενο μέσα στὶς ἐπιστολὲς τοῦ Παύλου, μιὰ λέξη ποὺ συναντᾶται τόσο συχνὰ στὰ κείμενά του, ὥστε ὁρισμένοι μελετητὲς τοῦ Παύλου νὰ τὸν ἀποκαλοῦν «ὁ Ἀπόστολος τῆς χάριτος». Αὐτὴ τὸν μετέβαλε ἀπὸ φανατικὸ διώκτη τῶν χριστιανῶν σὲ ἔνθερμο κήρυκα τοῦ Σταυρωμένου καὶ Ἀναστημένου Χριστοῦ, Αὐτὴ τὸν δυνάμωνε στὶς ταλαιπωρίες του, Αὐτὴ τὸν ἔκανε νὰ δεχτεῖ μὲ θάρρος τὴ μαρτυρικὴ ζωή του καὶ τὸ μαρτυρικὸ τέλος τοῦ ἐπὶ Νέρωνος. Οἱ ἄνθρωποι δικαιολογημένα ζητοῦμε ἀπὸ τὸν Θεὸ νὰ μᾶς ἀπαλλάξει ἀπὸ κάποια ἀσθένεια, ἀπὸ πόνο ἢ ταλαιπωρία. Ἡ χάρη τοῦ Θεοῦ ὡς ἀπάντηση μᾶς δίνει τὴ δυνατότητα νὰ ἀντέξουμε τὸν πόνο. Ζητοῦμε κοντὰ στὸν Θεὸ ἀσφάλεια, δίνοντας στὴ θρησκευτικότητά μας ἕνα ὠφελιμιστικὸ χαρακτήρα, στὴν πραγματικότητα ὁ Θεὸς μᾶς δίνει τὴ δυνατότητα νὰ ἀντιμετωπίσουμε τὴν ἀνασφάλεια. Τὸ ἀγκάθι στὸ σῶμα τοῦ Παύλου, ο.τί κι ἂν ἦταν αὐτό, δὲν ἐμπόδισε τὸ ἱεραποστολικό του ἔργο ποὺ ἐκτείνεται σὲ ὅλη τὴν τότε οἰκουμένη, δὲν σταμάτησε τὸ γράψιμο τῶν ἐπιστολῶν του, Δὲν τὸν ἐμπόδισε νὰ ἐπισκεφτεῖ ξανὰ καὶ ξανὰ τὶς ἐκκλησίες ποὺ ἵδρυσε. Δὲν τὸν ἐμπόδισε νὰ γράφει ἐπαινετικὰ λόγια γιὰ τοὺς χριστιανοὺς παραλῆπτες τῶν ἐπιστολῶν ἢ γιὰ τοὺς συνεργάτες του. Ὁ Παῦλος δὲν ἄφησε τὴν πικρία του γιὰ τὸν δικό του πόνο νὰ ἐπηρεάσει τὴ συμπεριφορά του πρὸς τοὺς ἄλλους. Ἐπιστολὲς φυλακισμένων, καὶ συνεπῶς ταλαιπωρημένων, τῆς ἑλληνιστικῆς ἐποχῆς (τῶν χρόνων δηλ. τοῦ Ἄπ.Παύλου) ποὺ βρέθηκαν σὲ παπύρους, ἐκφράζουν πικρία αὐτῶν ποὺ τὶς ἔγραψαν, βαθὺ παράπονο, μίσος πρὸς πάντες, ἀπόγνωση, προσπάθεια εὑρέσεως τρόπου ἐπηρεασμοῦ κάποιου πολιτικοῦ παράγοντα γιὰ ἀποφυλάκισή τους. Ὁ Παῦλος στὶς ἐπιστολὲς ποὺ ἔγραψε μέσα ἀπὸ τὴ φυλακὴ μιλάει γιὰ χαρά: «Χαίρω ἐν τοῖς παθήμασί μου» (Κὸλ 1,24), «χαίρετε ἐν Κυρίω, πάλιν ἐρῶ, χαίρετε» (Φιλιπ.4,4). Ἀντὶ ἄλλου σχολιασμοῦ γιὰ τὸ σημερινὸ ἀποστολικὸ ἀνάγνωσμα ἃς ἐπικεντρώσουμε τὴν προσοχή μας στὸ μεγαλεῖο της προσωπικότητας τοῦ Παύλου ποὺ γράφει στοὺς Κορινθίους: «Μιμηταί μου γίνεσθε, καθὼς καγῶ Χριστοῦ» (Ἃ Κὸρ 11,1). 5

6 ἐνοριακά Τ Παράδεισος καὶ Κόλαση στὴν Ὀρθόδοξη Παράδοση Πρώτ. Γεώργιος Δ. Μεταλληνὸς, Κοσμήτορας τῆς Θεολογικῆς Σχολῆς τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν ην Κυριακή της Ἀπόκρεω «μνείαν ποιούμεθα τῆς δευτέρας καὶ ἀδεκάστου παρουσίας τοῦ Κυρίου ἠμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ». Ἡ φράση «μνείαν ποιούμεθα» τοῦ Συναξαρίου βεβαιώνει, ὅτι ἡ Ἐκκλησία, ὡς σῶμα Χριστοῦ, βιώνει στὴ λατρεία τῆς τὴ Β Παρουσία τοῦ Χριστοῦ μας ὡς «γεγονὸς» καὶ ὄχι ὡς κάτι τὸ ἱστορικὰ ἀναμενόμενο. Καὶ αὐτό, διότι μὲ τὴ Θεία Εὐχαριστία μεθιστάμεθα στὴν οὐράνια βασιλεία, στὴ μεταϊστορία. Σ αὐτὴ τὴν προοπτικὴ προσεγγίζεται ὀρθόδοξα καὶ τὸ θέμα: παράδεισος-κόλαση. Στα Εὐαγγέλια (Ματθ.κέφ.25) γίνεται λόγος γιὰ «βασιλεία» καὶ «πῦρ αἰώνιον». Στὴν περικοπὴ αὐτή, ποὺ διαβάζεται στὴ Λειτουργία τῆς Κυριακῆς της Ἀπόκρεω, «βασιλεία» εἶναι ὁ κατὰ Θεὸν προορισμὸς τοῦ ἀνθρώπου. Τὸ «πῦρ» εἶναι «ἠτοιμασμένον» γιὰ τὸν διάβολο καὶ τοὺς ἀγγέλους τοῦ (δαίμονες), ὄχι διότι τὸ θέλησε ὁ Θεός, ἀλλὰ διότι αὐτοὶ δὲν μετανοοῦν. Ἡ «βασιλεία» εἶναι «ἠτοιμασμένη» γιὰ τοὺς πιστοὺς στὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ. «Βασιλεία» ( ἄκτιστη δόξα) εἶναι ὁ παράδεισος, «πῦρ» (αἰώνιο) εἶναι ἡ κόλαση («κόλασις αἰώνιος»,στ.46). Στὴν ἀρχὴ τῆς ἱστορίας ὁ Θεὸς καλεῖ στὸν παράδεισο, στὴν κοινωνία μὲ τὴν ἄκτιστη Χάρη Του. Στὸ τέλος τῆς ἱστορίας ὁ ἄνθρωπος ἀντιμετωπίζει παράδεισο καὶ κόλαση. Τί σημαίνει αὐτὸ θὰ τὸ δοῦμε στὴ συνέχεια. Σπεύδουμε ὅμως νὰ ποῦμε, ὅτι εἶναι κεντρικότατο θέμα τῆς πίστεώς μας, λυδία λίθος τοῦ Χριστιανισμοῦ ὡς Ὀρθοδοξίας. 1. Ὁ λόγος γιὰ παράδεισο καὶ κόλαση στὴν Καινὴ Διαθήκη εἶναι συχνός. Στὸ Λουκ.23,43 ὁ Χριστὸς λέει στὸν ληστή: «σήμερον μετ ἐμοῦ ἔση ἐν τὼ παραδείσω». Στὸ παράδεισο ὅμως ἀναφέρεται καὶ ὁ ληστὴς λέγοντας(23.42): «μνήσθητί μου Κύριε [ ] ἐν τῇ βασιλεία σου». Κατὰ τὸν Βουλγαρίας Θεοφύλακτο (P.G.123,1106) «ὁ γὰρ ληστὴς ἔστι μὲν ἐν παραδείσω, ἤτοι τὴ βασιλεία». Ὁ Ἄπ. Παῦλος (Β Κορ. 12, 3-4) ὁμολογεῖ ὅτι ἤδη σ αὐτὸν τὸν κόσμο, «ἠρπάγη εἰς τὸν παράδεισον καὶ ἤκουσεν ἄρρητα ρήματα, ἃ οὐκ ἐξὸν ἀνθρώπω λαλῆσαι». Στὴν Ἀποκάλυψη διαβάζουμε : «Τῷ νικώντι δώσω αὐτῶ φαγεῖν ἐκ τοῦ ξύλου τῆς ζωῆς, ὁ ἔστιν ἐν τῷ παραδείσω τοῦ Θεοῦ μου» (2,7) Καὶ ὁ Ἀρέθας Καισαρείας ἑρμηνεύει: «παράδεισον τὴν μακαρίας καὶ αἰωνίζουσαν ἐκληπτέον ζωήν». (P.G. 106,529). Παράδεισος-αἰώνιος ζωὴ-βασιλεία Θεοῦ ταυτίζονται. Γιὰ τὴν κόλαση: Ματθ («εἰς κόλασιν αἰώνιον»), 25,41 (πῦρ αἰώνιον), 25,30 «σκότος ἐξώτερον», 5,22 «γέεννα πυρός». Ἃ Ἰω. 4,18 («ὅτι ὁ φόβος κόλασιν ἔχει»). Μὲ ὅλους αὐτοὺς τοὺς τρόπους δηλώνεται αὐτὸ ποὺ ἐννοοῦμε μὲ τὸν ὄρο «κόλασις». 2. Παράδεισος καὶ κόλαση δὲν εἶναι δυὸ διαφορετικοὶ τόποι. Αὐτὴ ἡ ἐκδοχὴ εἶναι εἰδωλολατρική. Εἶναι δύο διαφορετικὲς καταστάσεις (τρόποι), ποὺ προκύπτουν ἀπὸ τὴν ἴδια ἄκτιστη πηγὴ καὶ βιώνονται ὡς δυὸ διαφορετικὲς ἐμπειρίες. Ἢ μᾶλλον εἶναι ἡ ἴδια ἐμπειρία, βιούμενη διαφορετικὰ ἀπὸ τὸν ἄνθρωπο, ἀνάλογα μὲ τὶς ἐσωτερικὲς προϋποθέσεις του. Ἡ ἐμπειρία αὐτὴ εἶναι ἡ θέα τοῦ Χριστοῦ μέσα στὸ ἄκτιστο φῶς τῆς θεότητάς Του, μέσα στὴ «δόξα» Του. Ἀπὸ τὴ Β Παρουσία καὶ σ ὅλη τὴν ἀτελεύτητη αἰωνιότητα, ὅλοι οἱ ἄνθρωποι θὰ βλέπουν τὸν Χριστὸ στὸ ἄκτιστο φῶς Του. Καὶ τότε «ἐκπορεύσονται οἵ τα ἀγαθὰ ποιήσαντες εἰς ἀνασταστιν ζωῆς, οἱ δὲ τὰ φαῦλα πράξαντες εἰς ἀνάστασιν κρίσεως» (Ἰω.5.29). Ἐνώπιόν του Χριστοῦ χωρίζονται οἱ ἄνθρωποι («πρόβατα» καὶ «ἐρίφια», δεξιὰ καὶ ἀριστερά Του). Διακρίνονται δηλαδὴ σὲ δύο ὁμάδες. Αὐτοὺς ποὺ βλέπουν τὸν Χριστὸ ὡς παράδεισο («ὑπερκαλὸν ἀγλαΐαν») καὶ αὐτοὺς ποὺ Τὸν βλέπουν ὡς κόλαση («πῦρ καταναλίσκον», Ἑβρ.12,29). Παράδεισος καὶ κόλαση εἶναι ἡ ἴδια πραγματικότητα. Αὐτὸ δείχνει ὁ εἰκονισμὸς τῆς Β Παρουσίας. Ἀπὸ τὸν Χριστὸ ἀπορρέει ἕνας ποταμός, φωτεινὸς ὡς χρυσίζον φῶς, στὸ ἄνω μέρος, ὅπου βρίσκονται οἱ ἅγιοι καὶ ποταμὸς πύρινος στὸ κάτω μέρος, ὅπου βρίσκονται οἱ δαίμονες καὶ οἱ ἀμετανόητοι («οἱ μηδέποτε μετανοήσαντες», ὅπως λέγει ἕνα τροπάριον τῶν Αἴνων τῆς ἡμέρας). Γι αὐτὸ στὸ Λουκ. 2,34 λέγεται περὶ τοῦ Χριστοῦ ὅτι «κεῖται εἰς πτῶσιν καὶ ἀνάστασιν πολλῶν». Ὁ Χριστὸς γίνεται σὲ ἄλλους μέν, ὅσους Τὸν δέχθηκαν καὶ ἀκολούθησαν τὴν προτεινόμενη ἀπὸ Αὐτὸν θεραπεία τῆς καρδιᾶς, ἀνάστασις στὴν αἰώνια ζωή Του καὶ σ ὅλους ποὺ Τὸν ἀπέρριψαν, πτώση καὶ κόλαση. Πατερικὲς μαρτυρίες: Ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Σιναΐτης (Κλίμαξ) λέγει, ὅτι τὸ ἄκτιστο φῶς τοῦ Χριστοῦ εἶναι «πῦρ καταναλίσκον καὶ φωτίζον φῶς». Ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς (Ε.Π.Ἐ 11,498) παρατηρεῖ: «Οὗτος, φησί, βαπτίσει ὑμᾶς ἐν Πνεύματι Ἁγίω καὶ πυρί τῷ φωτιστικῶ δηλονότι καὶ κολαστικῶ, κατ ἀξίαν ἑκάστου τῆς ἐαυτοῦ διαθέσεως κομιζομένου τὸ κατάλληλον». Καὶ ἀλλοῦ (Συγγράμματα, ἔκδ. Χρήστου, Β σ.145): Τὸ φῶς τοῦ Χριστοῦ «εἰ δ ἐν ὅν, τοῖς πάσιν μεθεκτόν, οὐ ἑνιαίως, ἀλλὰ διαφόρως μετέχεται». Συνεπῶς, παράδεισος καὶ κόλαση δὲν εἶναι ἁπλῶς ἀνταμοιβὴ καὶ τιμωρία (καταδίκη), ἀλλὰ ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖο βιώνουμε καθένας μᾶς τὴ θέα τοῦ Χριστοῦ, ἀνάλογα μὲ τὴν κατάσταση τῆς καρδιᾶς μας. Ὁ Θεὸς οὐσιαστικά, δὲν τιμωρεῖ, μολονότι γιὰ παιδαγωγικοὺς λόγους καὶ στὴ Γραφὴ γίνεται λόγος γιὰ τιμωρία. Ὅσο πνευματικότερος γίνεται κανείς, τόσο ὀρθότερα κατανοεῖ τὴ γλώσσα τῆς Γραφῆς καὶ τῆς παραδόσεώς μας. Ἡ κατάσταση τοῦ ἀνθρώπου (καθαρὸς-ἀκάθαρτος, μετανοημένος-ἀμετανόητος) συντελεῖ στὸ νὰ δεχόμεθα τὸ Φῶς του ὡς παράδεισο ἢ κόλαση. 3. Τὸ ἀνθρωπολογικὸ πρόβλημα στὴν Ὀρθοδοξία εἶναι, πῶς ὁ ἄνθρωπος θὰ βλέπει αἰώνια τὸν Χριστὸ ὡς παράδεισο καὶ ὄχι ὡς κόλαση. Πῶς θὰ μετέχει, δηλαδή, στὴν οὐράνια καὶ αἰώνια «βασιλεία» Του. Καὶ ἐδῶ φαίνεται ἡ διαφορὰ τοῦ Χριστιανισμοῦ ὡς Ὀρθοδοξίας ἀπὸ τὰ διάφορα θρησκεύματα. Τὰ τελευταῖα ὑπόσχονται κάποια «εὐδαιμονία» καὶ μάλιστα μετὰ θάνατον. Ἡ Ὀρθοδοξία δὲν εἶναι ζήτηση εὐδαιμονίας, ἀλλὰ θεραπεία ἀπὸ τὴν ἀρρώστια τῆς θρησκείας, ὅπως συνεχῶς κηρύσσει πατερικὰ ὁ π. Ἰωάννης Ρωμανίδης. Ἡ Ὀρθοδοξία εἶναι ἕνα ἀνοικτὸ νοσοκομεῖο μέσα στὴν ἱστορία («ἰατρεῖον πνευματικὸν» κατὰ τὸν Ι. Χρυσόστομο), ποὺ προσφέρει τὴ θεραπεία τῆς καρδίας (κάθαρση) γιὰ νὰ προχωρήσει κανεὶς στὸν «φωτισμό» της ἀπὸ τὸ Ἅγιο Πνεῦμα καὶ τελικὰ νὰ φθάσει στὴ «θέωση», τὸν μοναδικὸ προορισμὸ τοῦ ἀνθρώπου. Αὐτὴ ἡ πορεία, ὅπως πληρέστατα ἔχουν περιγράψει ὁ π. Ἰωάννης Ρωμανίδης καὶ ὁ Σεβασμ. Μητροπολίτης Ναυπάκτου κ. Ἰερόθεος (Βλάχος), εἶναι ἡ θεραπεία τοῦ ἀνθρώπου, ὅπως τὴν βιώνουν ὅλοι οἱ Ἅγιοί μας. Ἡ ζωὴ στὸ σῶμα τοῦ Χριστοῦ (στὴν Ἐκκλησία) αὐτὸ τὸ νόημα ἔχει. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος ὑπάρξεως τῆς Ἐκκλησίας. Σ αὐτὸ ἀποβλέπει ὅλο το λυτρωτικὸ ἔργο τοῦ Χριστοῦ. Ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς (Δ Ὁμιλία περὶ Β Παρουσίας) λέγει, ὅτι ἡ προαιώνια βουλὴ τοῦ Θεοῦ γιὰ τὸν ἄνθρωπο εἶναι νὰ «χωρῆσαι τὴν μεγαλειότητα τῆς θείας βασιλείας». Νὰ φθάσει ὁ ἄνθρωπος στὴ θέωση. Αὐτὸς εἶναι ὁ σκοπὸς τῆς δημιουργίας. Καὶ συνεχίζει : «Ἀλλὰ καὶ ἡ θεία καὶ ἀπόρρητος κένωσις, ἡ θεανδρικὴ πολιτεία, τὰ σωτήρια πάθη, τὰ μυστήρια πάντα (δηλαδὴ ὅλο το ἐπὶ γῆς ἔργο τοῦ Χριστοῦ) διὰ τοῦτο τὸ τέλος (σκοπὸ) προμηθῶς (προνοητικῶς) καὶ πανσόφως προωκονόμηται». 4.Σημασία ὅμως ἔχει, ὅτι δὲν ἀνταποκρίνονται ὅλοι οἱ ἄνθρωποι σ αὐτὴ τὴν πρόσκληση τοῦ Χριστοῦ καὶ γι αὐτὸ δὲν μετέχουν ὅλοι κατὰ τὸν ἴδιο τρόπο στὴν ἄκτιστη δόξα Του. Αὐτὸ διδάσκεται ἀπὸ τὸν Χριστὸ στὴν παραβολὴ τοῦ πλουσίου καὶ τοῦ πτωχοῦ Λαζάρου (Λούκ, κέφ. 16). Ὁ ἄνθρωπος ἀρνεῖται τὴν προσφορὰ τοῦ Χριστοῦ, γίνεται ἐχθρός του Θεοῦ καὶ ἀπορρίπτει τὴν προσφερόμενη ἀπὸ τὸν Χριστὸ σωτηρία (Αὐτὸ εἶναι ἡ βλασφημία κατὰ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, διότι ἐν Ἁγίω Πνεύματι δεχόμεθα τὴν κλήση τοῦ Χριστοῦ). Αὐτοὶ εἶναι οἱ «μηδέποτε μετανοήσαντες» τοῦ ὕμνου. Ὁ Θεὸς «οὐδέποτε ἐχθραίνει», παρατηρεῖ ὁ Ι. Χρυσόστομος, ἐμεῖς γινόμασθε ἐχθροί Του (ἐχθραίνομεν), Τὸν ἀπορρίπτουμε. Ὁ ἀμετανόητος ἄνθρωπος δαιμονοποιεῖται, ἐπειδὴ αὐτὸς τὸ ἐπιλέγει. Ὁ Θεὸς δὲν τὸ θέλει αὐτό. Γρηγόριος Παλαμᾶς: «οὐ γὰρ ἐμὸν ἐστὶ τοῦτο προηγούμενον θέλημα, οὐκ εἰς τοῦτο ὑμᾶς ἐποίησα, οὐκ ἐφ ὑμᾶς ἠτοίμασα τὴν πυράν διὰ τοὺς ἀμετάβλητον ἔχοντας τῆς κακίας τὴν ἕξιν δαίμονας προανκαύθη τὸ ἄσβεστον πῦρ, οἶς ὑμᾶς συνῆψεν ἡ κατ ἐκείνους ἀμετανόητος γνώμη». «Αὐθαίρετος ( ἑκούσια) ἐστὶν ἡ μετὰ τῶν πονηρῶν ἀγγέλων συμβίωσις» (ὄπ.π) Εἶναι δηλαδὴ ἐλεύθερη ἐπιλογὴ τοῦ ἀνθρώπου. Πλούσιος καὶ Λάζαρος βλέπουν τὴν ἴδια πραγματικότητα, τὸν Θεὸ στὸ ἄκτιστο φῶς Του. Ὁ πλούσιος φθάνει στὴν Ἀλήθεια, στὴ θέα τοῦ Χριστοῦ, ἀλλὰ δὲν μπορεῖ νὰ μετάσχει σ αὐτήν, ὅπως ὁ Λάζαρος. Ὁ Λάζαρος «παρακαλεῖται» (παρηγορεῖται), ἐκεῖνος ὅμως «ὀδυνᾶται» (βασανίζεται). Ὁ λόγος τοῦ Χριστοῦ «ἔχουσι Μωσέα καὶ τοὺς προφήτας», γιὰ αὐτοὺς ποὺ εἶναι ἀκόμη στὸν κόσμο αὐτό, σημαίνει ὅτι ὅλοι εἴμεθα ἀδικαιολόγητοι. Διότι ὑπάρχουν οἱ Ἅγιοι, ποὺ ἔχουν τὴν ἐμπειρία τῆς θεώσεως καὶ μᾶς καλοῦν νὰ ἐνταχθοῦμε στὸν τρόπο τῆς δικῆς τους ζωῆς καὶ νὰ φθάσουμε στὴ θέωση, ὅπως ἐκεῖνοι. Ἄρα, οἱ κολαζόμενοι, ὅπως ὁ πλούσιος, εἶναι ἀδικαιολόγητοι. Ἡ στάση πρὸς τὸν συνάνθρωπο δείχνει τὴν ἐσωτερικότητα τοῦ ἀνθρώπου καὶ γιὰ αὐτὸ εἶναι τὸ κριτήριο τῆς Κρίσεως κατὰ τὴ Β Παρουσία (Ματθ. Κέφ. 25). Δὲν σημαίνει ὅτι, παραθεωρεῖται ἡ πίστη, ἡ πιστότητα τοῦ ἀνθρώπου στὸν Χριστό. Αὐτὴ προϋποτίθεται, διότι ἡ στάση ἀπέναντι στὸν ἄλλο δείχνει, ἂν ἔχουμε Θεὸ μέσα μας ἢ ὄχι(πρβλ ἀνάλογες φράσεις στὴν ποτισμένη ἀπὸ τὴν ὀρθοδοξία γλώσσα μας: ὁ ἀθεόφοβος δὲν ἔχει Θεὸ μέσα του ) Οἱ πρῶτες Κυριακές του Τριωδίου στρέφονται γύρω ἀπὸ τὴ στάση μᾶς ἀπέναντι στὸν συνάνθρωπο. Τὴν πρώτη Κυριακὴ ὁ Φαρισαῖος (φαινομενικὰ εὐσεβὴς) δικαιώνει (ἁγιοποιεῖ) τὸν ἑαυτό του καὶ ἀπορρίπτει (ἐξουθενώνει) τὸν Τελώνη. Τὴν β Κυριακὴ ὁ «πρεσβύτερος» ἀδελφὸς (ἐπανάληψη τοῦ εὐσεβοφανοὺς Φαρισαίου) λυπεῖται γιὰ τὴν ἐπιστροφὴ (σωτηρία) τοῦ ἀδελφοῦ του. Φαινομενικὰ εὐσεβὴς καὶ αὐτός, εἶχε νόθο εὐσέβεια, ποὺ δὲν γεννοῦσε ἀγάπη. Τὴν γ Κυριακὴ (Ἀπόκρεω) ἡ στάση αὐτὴ φθάνει στὸ κριτήριο τῆς αἰώνιας ζωῆς μας. 5. Ἡ ἐμπειρία τοῦ παραδείσου ἢ τῆς κολάσεως εἶναι ὑπὲρ λόγον καὶ αἴσθησιν. Εἶναι ἄκτιστη πραγματικότητα καὶ ὄχι κτιστῆ. Οἱ Φράγκοι ἔπλασαν τὸν μύθο, ὅτι καὶ ὁ παράδεισος καὶ ἡ κόλαση εἶναι κτιστὲς πραγματικότητες. Μύθος εἶναι, ὅτι οἱ κολαζόμενοι δὲν θὰ βλέπουν τὸν Θεό, ὡς καὶ ὁ λόγος περὶ ἀπουσίας τοῦ Θεοῦ. Οἱ Φράγκοι ἐπίσης ἐξέλαβαν τὸ πῦρ τῆς κολάσεως ὡς κτιστὸ (π.χ. ὁ Δάντης). Ἡ ὀρθόδοξη παράδοση μένει πιστὴ στὴ Γραφή, ὅτι καὶ οἱ κολασμένοι θὰ βλέπουν τὸν Θεὸ (π.χ. ὁ πλούσιος της παραβολῆς), ἀλλὰ ὡς «πῦρ καταναλίσκον». Οἱ Φράγκοι σχολαστικοὶ δέχθηκαν τὴν κόλαση ὡς τιμωρία καὶ στέρηση τῆς λογικῆς ἐνοράσεως τῆς θείας οὐσίας. Βιβλικὰ ὅμως καὶ πατερικὰ κόλαση εἶναι ἡ ἀποτυχία τοῦ ἀνθρώπου καὶ ἡ ἄρνησή του νὰ συνεργασθεῖ μὲ τὴ Θεία Χάρη, γιὰ νὰ φθάσει στὴ «φωτιστικὴ» θέα τοῦ Θεοῦ (παράδεισος) καὶ στὴν ἀνιδιοτελῆ ἀγάπη (πρβλ. Ἃ Κορ. 13.8: «οὐ ζητεῖ τὰ ἐαυτῆς»). Δὲν ὑπάρχει συνεπῶς ἀπουσία Θεοῦ, παρὰ μόνο παρουσία Του. Γι αὐτὸ εἶναι φρικτὴ ἡ Β Παρουσία («Ὢ ποία ὥρα τότε», ψάλλουμε στοὺς Αἴνους). Εἶναι πραγματικότητα ἀδιάψευστη, στὴν ὁποία εἶναι μόνιμα προσανατολισμένη ἡ Ὀρθοδοξία («προσδοκῶ ἀνασταστιν νεκρῶν»). Οἱ κολαζόμενοι, ὅσοι ἔχουν πώρωση καρδίας, ὅπως οἱ Φαρισαῖοι (Μάρκ. 3,5: «ἐν τῇ πωρώσει τῆς καρδίας αὐτῶν») βλέπουν αἰώνια το πῦρ ὡς σωτηρία! Διότι ἡ κατάστασή τους δὲν ἐπιδέχεται ἄλλη μορφὴ σωτηρίας. «Τελειοῦνται» καὶ αὐτοί, φθάνουν στὸ «τέλος» τῆς πορείας τους, ἀλλὰ μόνο 6 7

7 οἱ δίκαιοι τελειώνονται σωζόμενοι. Ἐκεῖνοι τελειώνονται κολαζόμενοι. Σωτηρία γι' αὐτοὺς εἶναι ἡ κόλαση, ἀφοῦ στὴ ζωὴ τῆς ἐπεδίωξαν μόνο τὴν εὐδαιμονία. Ὁ πλούσιος της παραβολῆς «ἀπήλαυσε τὰ ἀγαθά του». Ὁ Λάζαρος ὑπέμεινε ἀγόγγυστά «τα κακά». Αὐτὸ ἐκφράζει ὁ Ἄπ. Παῦλος (Ἃ Κορ. 3,13-15): «Ἑκάστου τὸ ἔργον, ὁποῖον ἐστὶ τὸ πῦρ αὐτὸ δοκιμάσει. Εἰ τίνος τοῦ ἔργον μένει, ὁ ἐπωκοδόμησεν, μισθὸν λήψεται εἰ τινὸς τὸ ἔργον κατακαήσεται, ζημιωθήσεται, αὐτὸς δὲ σωθήσεται, οὕτως δὲ ὡς διὰ πυρός». Δίκαιοι καὶ ἀμετανόητοι περνοῦν ἀπὸ τὸ ἄκτιστο «πῦρ» τῆς θείας παρουσίας. Ὁ ἕνας ὅμως περνᾶ ἀλώβητος, ὁ δὲ ἄλλος καίγεται. «Σώζεται», ἀλλὰ ὅπως περνᾶ κανεὶς μέσα ἀπὸ τὴ φωτιά. Ὁ Εὐθύμιος Ζιγαβινὸς (Ἰβ αἱ.) παρατηρεῖ σχετικά: «Πῦρ τὸν Θεὸν ὡς φωτίζοντα μὲν καὶ λαμπρύνοντα τοὺς καθαρούς, φλογίζοντα δὲ καὶ σκοτίζοντα τοὺς ρυπαρούς». Καὶ ὁ Θεοδώρητος Κύρου γιὰ τὸ «σωθήσεται» γράφει: «σωθήσεται διὰ πυρὸς καὶ αὐτὸς δοκιμαζόμενος», ὅπως δηλαδὴ περνᾶ κανεὶς μέσα ἀπὸ τὴ φωτιά. Ἂν ἔχει κάλυμμα κατάλληλο δὲν καίγεται, διαφορετικὰ «σώζεται» μέν, ἀλλὰ τσουρουφλισμένος! Τὸ πῦρ τῆς κολάσεως, συνεπῶς, δὲν ἔχει σχέση μὲ τὸ φραγκικὸ «πουργατόριο» (καθαρτήριο), οὔτε κτιστὸ εἶναι, οὔτε τιμωρία, οὔτε κάποια ἐνδιάμεση κατάσταση. Μιὰ τέτοια θεώρηση εἶναι μετάθεση τῆς εὐθύνης στὸν Θεό. Ἡ εὐθύνη εἶναι ὅλη δική μας, ἀποδοχὴ ἢ ἀπόρριψη τῆς προσφερόμενης ἀπὸ τὸν Θεὸ σωτηρίας (θεραπείας). Ὁ «πνευματικὸς θάνατος» εἶναι ἡ θέα τοῦ ἀκτίστου φωτός, τῆς θείας δόξης, ὡς πυρός, φωτιᾶς. Ὁ ἅγιος Ι. Χρυσόστομος, στὸν Θ Λόγο του στὴν Ἃ Κορινθ. Σημειώνει: «ἀθάνατος ἡ κόλασις οἱ ἁμαρτάνοντες δίκην τίσουσιν ὄλεθρον αἰώνιον. Τὸ δὲ «κατακαήσεται», τουτ ἔστιν, οὐκ οἴσει (δὲν θὰ ἀντέξει) τοῦ πυρὸς τὴν ρώμην». Καὶ συνεχίζει: «Ὁ δὲ λέγει (δηλαδὴ ὁ Παῦλος), τοῦτο ἐστιν οὐχὶ καὶ αὐτὸς οὕτως ἀπολεῖται, ὡς τὰ ἔργα, εἰς τὸ μηδὲν χωρῶν( στὴν ἀνυπαρξία), ἀλλὰ μένει ἐν τῷ πυρί. Σωτηρία γοῦν τὸ πράγμα καλεῖ Καὶ γὰρ καὶ ἠμὶν ἔθος λέγειν «ἐν τῷ πυρὶ σώζεται», περὶ τῶν μὴ κατακαιομένων εὐθέως ὑλῶν». Οἱ σχολαστικὲς ἀντιλήψεις-ἑρμηνεῖες, ποὺ μέσω τοῦ ἔργου τοῦ Δάντη (Κόλαση) πέρασαν καὶ στὸ δικό μας χῶρο, ἔχουν συνέπειες ποὺ φθάνουν σὲ εἰδωλολατρικὲς ἐκδοχές. Π.χ. ὁ χωρισμὸς παραδείσου-κολάσεως, ὡς δυὸ διαφορετικῶν τόπων. Αὐτὸ γίνεται λόγω της μὴ διακρίσεως κτιστοῦ καὶ ἀκτίστου. Ἐπίσης ἡ ἄρνηση τῆς αἰωνιότητας τῆς κολάσεως, μὲ τὴν ἔννοια τῆς «ἀποκαταστάσεως» τῶν πάντων ἢ μὲ τὴν ἔννοια τοῦ «καλοῦ Θεοῦ» (Bon Dieu). Ὁ Θεὸς εἶναι ὄντως «ἀγαθὸς» (Ματθ. 8,17), ἀφοῦ προσφέρει σωτηρία σ ὅλους. «Πάντας θέλει σωθῆναι» (Ἃ Τιμ. 2,4). Εἶναι φοβερὸς ὅμως ὁ λόγος τοῦ Χριστοῦ μας, ποὺ ἀκούεται στὶς κηδεῖες: «Οὐ δύναμαι ἀπ ἐμαυτοῦ ποιεῖν οὐδέν καθὼς ἀκούω κρίνω καὶ ἡ κρίσις ἡ ἐμὴ δικαία ἐστὶν» (Ἰω. 5.30). Πλαστῆ εἶναι ἐξάλλου καὶ ἡ ἔννοια τῆς «θεοδικίας», ποὺ ἐφαρμόζεται σ αὐτὴ τὴν περίπτωση. Ὅλα ἀνάγονται τελικὰ στὸν Θεὸ (θὰ σώσει ἢ θὰ κολάσει), χωρὶς νὰ λαμβάνεται ὑπόψη ἡ «συνέργεια» ὡς παράγων σωτηρίας. Σωτηρία εἶναι δυνατὴ μόνο στὰ ὅρια συνεργίας-συνεργασίας τοῦ ἀνθρώπου μὲ τὴ Θεία Χάρη. Κατὰ τὸν Ι. Χρυστόστομο, «Τὸ πλέον, σχεδὸν δὲ τὸ πᾶν, τοῦ Θεοῦ ἐστίν, ἠμὶν δὲ μικρὸν τί ἀφῆκεν». Αὐτὸ τὸ «τί» εἶναι ἡ ἀποδοχὴ τῆς προσκλήσεως τοῦ Θεοῦ. Ὁ ληστὴς σώθηκε «βαλῶν κλείδα το, μνήσθητί μου»! Εἰδωλολατρικὴ εἶναι καὶ ἡ ἀντίληψη γιὰ Θεὸ ὀργιζόμενο κατὰ τοῦ ἁμαρτωλοῦ, ἐνῶ ὁ Θεός, ὅπως εἴδαμε. «οὐδέποτε ἐχθραίνει». Αὐτὴ εἶναι δικανικὴ ἀντίληψη γιὰ τὸν Θεό, ποὺ ὁδηγεῖ καὶ στὴν ἐκδοχὴ τῶν «ἐπιτιμίων» στὴν ἐξομολόγηση ὡς ποινῶν καὶ ὄχι ὡς φαρμάκων (θεραπευτικῶν μέσων). 6. Τὸ μυστήριο παραδείσου-κολάσεως βιώνεται καὶ στὴ ζωὴ τῆς Ἐκκλησίας μέσα στὸν κόσμο. Στὰ μυστήρια πραγματοποιεῖται μέθεξη τοῦ πιστοῦ στὴ Χάρη, γιὰ νὰ ἐνεργοποιηθεῖ ἡ Χάρη στὴ ζωή μας μὲ τὴν ἐν Χριστῷ πορεία μας. Κυρίως δὲ στὴ Θ. Εὐχαριστία τὸ ἄκτιστο, ἡ θεία κοινωνία, γίνεται μέσα μας ἢ παράδεισος ἢ κόλαση, ἀνάλογα μὲ τὴν κατάστασή μας. Κυρίως ἡ μετοχὴ στὴ θεία κοινωνία εἶναι μετοχὴ στὸν παράδεισο ἢ τὴν κόλαση μέσα στὴν ἱστορία. Γι' αὐτὸ συνδέεται ἡ μετοχὴ στὴ θεία κοινωνία μὲ τὴν ὅλη πνευματικὴ πορεία τοῦ πιστοῦ. Ὅταν προσερχόμεθα ἀκάθαρτοι καὶ ἀμετανόητοι, κολαζόμασθε (καιόμεθα). Γίνεται δὲ μέσα μας ἡ Θεία Κοινωνία «κόλαση» καὶ «πνευματικὸς θάνατος». Ὄχι διότι μεταβάλλεται σὲ κάτι τέτοιο φυσικά, ἀλλὰ διότι ἡ ἀκαθαρσία μας δὲν μπορεῖ νὰ τὴ δεχθεῖ ὡς "παράδεισο" Δεδομένου δὲ ὅτι ἡ θεία κοινωνία ὀνομάζεται «φάρμακον ἀθανασίας» (ἄγ. Ἰγνάτιος ὁ Θεοφόρος, β αἱ..), συμβαίνει ἀκριβῶς ὅ,τι καὶ μὲ ἕνα φάρμακο. Ἂν ὁ ὀργανισμός μας δὲν ἔχει προϋποθέσεις νὰ τὸ δεχθεῖ, τότε παρενεργεῖ τὸ φάρμακο καὶ ἀντὶ νὰ θεραπεύει, σκοτώνει. Ὄχι διότι εὐθύνεται αὐτό, ἀλλὰ ἡ κατάσταση τοῦ ὀργανισμοῦ μας. Πρέπει δὲ νὰ λεχθεῖ, ὅτι ἂν δὲν δεχθοῦμε τὸν χριστιανισμὸ ὡς θεραπευτικὴ διαδικασία καὶ τὰ μυστήρια ὡς φάρμακα πνευματικά, τότε ὁδηγούμεθα στὴ θρησκειοποίηση τοῦ χριστιανισμοῦ, δηλαδὴ στὴν εἰδωλολατρικοποίησή του. Καὶ αὐτὸ δυστυχῶς γίνεται συχνότατα, ὅταν νοοῦμε τὸν χριστιανισμὸ ὡς «θρησκεία». Ἡ παροῦσα ζωὴ ἐξάλλου, ἀξιολογεῖται ἀπὸ τὸ φῶς τοῦ διδύμου παραδείσου/ κολάσεως. «Ζητεῖτε πρώτον τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ καὶ τὴν δικαιοσύνη αὐτοῦ» συνιστᾶ ὁ Χριστὸς μᾶς (Μὰτθ.6.33). «Πρὸς ἑτέρου βίου παρασκευὴν ἅπαντα πράττομεν» λέγει ὁ Μ. Βασίλειος στοὺς Νέους (κέφ.3) Ἡ ζωὴ μᾶς πρέπει νὰ εἶναι διαρκὴς προετοιμασία γιὰ τὴ μετοχὴ στὸν «παράδεισο», δηλαδὴ στὴν κοινωνία μὲ τὸ Ἄκτιστο (πρβλ. Ἰωάν. 17.3) Καὶ αὐτὸ ἀρχίζει ἤδη στὸν κόσμο αὐτό. Γι αὐτὸ λέγει ὁ ἄπ. Παῦλος: «Ἰδοὺ νῦν καιρὸς εὐπρόσδεκτος, ἰδοὺ νῦν ἡμέρα σωτηρίας» (Β Κὸρ 6.2). Κάθε στιγμὴ τῆς ζωῆς μᾶς ἔχει σωτηριολογικῆ σημασία. Ἢ κερδίζουμε τὴν αἰωνιότητα, τὴν αἰώνια κοινωνία μὲ τὸν Θεό, ἢ τὴ χάνουμε. Γι' αὐτὸ τὰ ἀνατολικὰ θρησκεύματα καὶ λατρεῖες ποὺ κηρύσσουν μετενσαρκώσεις, ἀδικοῦν τὸν ἄνθρωπο. Διότι μεταθέτουν τὸ πρόβλημα σὲ ἄλλες (ἀνύπαρκτες φυσικὰ) ζωές. Μία ζωὴ ὅμως ὑπάρχει, στὴν ὁποία ἢ σωνόμαστε ἢ χανόμαστε. Γι αὐτὸ συνεχίσει ὁ Μ. Βασίλειος: «ἃ μὲν οὒν ἂν συντελῆ πρὸς τοῦτον ( τὸν βίον) ἠμίν, ἀγαπᾶν τὲ καὶ διώκειν παντὶ σθένει χρῆναι φαμέν, τὰ δὲ οὐκ ἐξικνούμενα πρὸς ἐκεῖνον, ὡς οὐδενὸς ἄξια παρορᾶν». Αὐτὸ εἶναι τὸ κριτήριο τοῦ χριστιανικοῦ βίου. Ὁ Χριστιανὸς ἐπλέγει συνεχῶς ὅ,τι συντελεῖ στὴ σωτηρία του. Σ αὐτὴ τὴ ζωὴ κερδίζουμε τὸν παράδεισο ἢ τὸν χάνουμε καὶ καταλήγουμε στὴν κόλαση. Γι αὐτὸ λέγει ὁ εὐαγγελιστὴς Ἰωάννης : «Ὁ πιστεύων εἰς αὐτὸν οὐ κρίνεται ὁ μὴ πιστεύων ἤδη κέκριται, ὅτι μὴ πεπίστευκεν εἰς τὸ ὄνομα τοῦ μονογενοῦς υἱοῦ τοῦ Θεοῦ» (3,18) Ἔργο τῆς Ἐκκλησίας, συνεπῶς, δὲν εἶναι νὰ «στέλνει» στὸν παράδεισο ἢ στὴν κόλαση, ἀλλὰ νὰ ἑτοιμάζει τὸν ἄνθρωπο γιὰ τὴν τελικὴ κρίση. Τὸ ἔργο τοῦ Κλήρου εἶναι θεραπευτικὸ καὶ ὄχι ἠθικολογικὸ-ἠθικοπλαστικό, μὲ τὴν κοσμικὴ ἔννοια τοῦ ὄρου. Ἡ οὐσία τῆς ἐν Χριστῷ ζωῆς διατηρεῖται στὰ μοναστήρια, ὅταν εἶναι φυσικὰ ὀρθόδοξα, δηλαδὴ πατερικά. Σκοπὸς τῆς προσφερόμενης ἀπὸ τὴν Ἐκκλησία θεραπείας δὲν εἶναι ἡ δημιουργία «χρηστῶν» πολιτῶν καὶ κατ οὐσίαν εὐχρήστων, ἀλλὰ πολιτῶν τῆς οὐράνιας (ἄκτιστης) βασιλείας. Αὐτοὶ εἶναι οἱ Ὁμολογητὲς καὶ οἱ Μάρτυρες, οἱ ἀληθινοὶ πιστοί, οἱ Ἅγιοι. Ἔτσι ὅμως ἐλέγχεται καὶ ἡ ἱεραποστολή μας. Ποῦ καλοῦμε; Στὴν Ἐκκλησία-Νοσοκομεῖο/ Θεραπευτήριο ἢ σὲ μιὰ ἰδεολογία, ποῦ ὀνομάζεται χριστιανική; Ἀντὶ γιὰ θεραπεία ζητοῦμε συνήθως ἐξασφάλιση θέσεως στὸν «παράδεισο». Γι αὐτὸ ἀσχολούμεθα μὲ τελετὲς καὶ ὄχι μὲ θεραπεία. Αὐτὸ δὲν σημαίνει βέβαια ἀπόρριψη τῆς λατρείας. Ἀλλὰ χωρὶς ἄσκηση (ἀσκητικὸ βίο, πράξη θεραπείας) ἢ λατρείας δὲν μπορεῖ νὰ μᾶς ἁγιάσει. Μένει ἀνενέργητη μέσα μας ἡ ἀπορρέουσα ἀπὸ αὐτὴν χάρη. Ἡ Ὀρθοδοξία δὲν ὑπόσχεται ὅτι στέλνει τὸν ἄνθρωπο σὲ κάποιο παράδεισο ἢ σὲ κάποια κόλαση, ἀλλὰ ἔχει τὴ δύναμη, ὅπως φαίνεται στὰ ἄφθαρτα καὶ θαυματουργικὰ λείψανα τῶν Ἁγίων της (ἀφθαρσία θέωση), νὰ προετοιμάσει τὸν ἄνθρωπο, ὥστε νὰ βλέπει αἰώνια τὴν Ἄκτιστη Χάρη καὶ Βασιλεία τοῦ Χριστοῦ ὡς παράδεισο καὶ ὄχι ὡς κόλαση. νεότητα Μᾶς ἐμπιστεύονται τὰ παιδιά μας; Ε ἶναι σύνηθές το φαινόμενο πολλὰ παιδιὰ σήμερα, νὰ ἐμπιστεύονται ἀνθρώπους ἐκτὸς οἰκογένειας, γιὰ νὰ ποῦν τὶς ἀνησυχίες τους καὶ τὰ προβλήματά τους, ἀντὶ νὰ ἐμπιστεύονται τοὺς γονεῖς τους ἢ τὰ ἀδέλφια τοὺς ἂν ὑπάρχουν. Αὐτὸ εἶναι φαινόμενο ποὺ συναντᾶ κανείς, ὅταν τὰ παιδιὰ βρίσκονται κυρίως στὴ ἐφηβικὴ ἡλικία. Παρουσιάζεται αὐτὴ ἡ ἔλλειψη ἐμπιστοσύνης, ὡς συνέπεια τῆς ἀσφυξίας ποὺ αἰσθάνονται. Νιώθουν ὅτι δὲν ἀναπνέουν. Συνεχῶς παρατηρήσεις ὅτι δὲν πράττουν τὸ σωστό. Αὐταρχικότητα καὶ φωνές. Καταπίεση χωρὶς μέτρο, ἐνῶ ὁ γονέας δὲν ἀντιλαμβάνεται τὶς ἀλλαγὲς καὶ τὶς ἰδιαιτερότητες τῆς ἐποχῆς καὶ ταυτόχρονα κάνει ἀνούσιες συγκρίσεις μὲ τὰ δικά του παιδικὰ χρόνια, κάτι τὸ ὁποῖο ὁδηγεῖ σὲ ἐσφαλμένα συμπεράσματα, ἂν δὲν γίνει μὲ σωστὴ προσέγγιση. Συναντᾶ βέβαια κανεὶς καὶ τὸ ἄλλο ἄκρο. Ἀπὸ τὴν καταπίεση, σὲ αὐτὸ τῆς ἀχαλίνωτης ἐλευθερίας, τακτικὴ ποὺ ἔχει ὀλέθρια ἀποτελέσματα. Πολλὲς φορὲς δὲν ξέρουμε νὰ κρατᾶμε τὶς ἰσορροπίες καὶ ὁδηγούμαστε στὰ δύο ἄκρα. Μὲ λίγα λόγια λάθος προσέγγιση τῶν παιδιῶν, χωρὶς πραγματικὴ ἀντίληψη ἂπ τὸ γονέα γιὰ τὸ τί συμβαίνει στὸ παιδί του, πράγμα ποὺ ὁδηγεῖ στὴν ἀπομάκρυνση τοῦ παιδιοῦ ἀπὸ αὐτόν. Γιατί ὅταν ὡς γονεῖς ἐπιζητοῦμε νὰ μᾶς μοιάσει τὸ παιδί μας, ἢ ἀναζητοῦμε τὴν κοινωνικὴ καταξίωσή του, προκειμένου νὰ λάβουμε τὰ συγχαρητήρια ἀπὸ τὸν κοινωνικό μας περίγυρο, τότε τὸ πρόβλημα τὸ ἔχουμε ἐμεῖς καὶ ἔχουμε γεμίσει καὶ τὰ παιδιὰ μᾶς κόμπλεξ. Δηλαδὴ τὸ παιδὶ ὑπάρχει καὶ λειτουργεῖ ὡς προέκταση τοῦ γονέα καὶ ὄχι ὡς μιὰ ξεχωριστὴ καὶ ἐλεύθερη προσωπικότητα. Ἡ εἰκόνα τοῦ παιδιοῦ δηλαδὴ ἀκολουθώντας αὐτὴ τὴ νοσηρὴ λογική, πρέπει νὰ συμφωνεῖ μὲ τὰ ὄνειρα ποὺ ἔκανε ὁ γονέας γιὰ τὸ παιδί, κάτι ποὺ δὲν τὸ ἀκοῦμε καὶ λίγες φορές. Ἃς θέσουμε τὰ παρακάτω ἐρωτήματα: Μᾶς ἐμπιστεύονται τὰ παιδιά μας, νὰ μᾶς ποῦν τὰ προβλήματά τους, νὰ μοιραστοῦν μαζί μας τὶς ἀνησυχίες τους καὶ τὶς ἐμπειρίες τους; Μᾶς ρωτᾶνε γιὰ τὸ τρόπο ποῦ ἀναπτύσσεται τὸ σῶμα τους στὴ ἐφηβικὴ ἡλικία, ἢ αἰσθάνονται ἄβολα νὰ μιλήσουν γὶ αὐτό; Ἢ μήπως αἰσθανόμαστε ἐμεῖς ἄβολα ὅταν μᾶς ρωτοῦν; Μὲ ποιὸ τρόπο ἀντιδροῦμε σὲ μιὰ ἐνδεχόμενη ἀποτυχία τους σὲ κάποιο διαγώνισμα; Ἐνδεικτικὰ ἐρωτήματα ποὺ ἀνάλογα μὲ τὴν ἀπάντηση ποὺ θὰ δώσει ὁ καθένας στὸν ἑαυτό του, ἀναδύεται καὶ ἡ ἐσωτερική του κατάσταση, κάτι ποὺ ἔχει ἀντίκτυπο στὰ παιδιὰ ἄμεσα. Τὰ παιδιὰ τὸ βιώνουν αὐτὸ μὲ τὸ χειρότερο τρόπο, αἰσθάνονται μειονεκτικὰ καὶ νιώθουν ἀποτυχημένα ποὺ δὲν ἐκπλήρωσαν τὰ ὄνειρα τῶν γονέων τους, λὲς καὶ αὐτὰ τὰ ὄνειρα εἶναι ὁ στόχος τῆς ζωῆς τους. Τὰ παιδιὰ αἰσθάνονται ὅτι δὲν ἔχουν κοινὸ σημεῖο συνάντησης μὲ τοὺς γονεῖς καὶ ἐξωτερικεύουν σὲ ἄλλους αὐτὰ ποὺ τοὺς προβληματίζουν, ἂν δὲν ἔχουν ἤδη κλειστεῖ στὸν ἑαυτό τους, πράγμα ποὺ θὰ μποροῦσε νὰ τὰ ὁδηγήσει σὲ κατάθλιψη. Αὐτὸ ποὺ ὀνομάζουμε ἐμπιστοσύνη, εἶναι κάτι δύσκολο νὰ ἀναπτυχθεῖ ἀνάμεσα στὸ γονέα καὶ τὸ παιδὶ καὶ χρειάζεται μεγάλη προσπάθεια. Ἃς κοιτάξουμε νὰ κρατήσουμε τὶς ἰσορροπίες ποὺ χρειάζονται, μένοντας μακριὰ ἀπὸ σκοπιμότητες κενοδοξίας, δίνοντας χῶρο στὰ παιδιὰ νὰ ἐκφραστοῦν, διατηρώντας πάντα μιὰ ἀπόσταση ἀσφαλείας ποὺ θὰ τοὺς ἐπιτρέπει νὰ ἀναπνέουν, ἀλλὰ καὶ παράλληλα νὰ μὴν ξεφύγουν. Κανένας φυσικὰ δὲν γεννιέται γονέας ὥριμος νὰ παιδαγωγήσει. Μέσα ἀπὸ τὴν ἐμπειρία μαθαίνουμε ὅλοι. Ἂν δὲν ἀναπτυχθεῖ μιὰ σχέση ἐμπιστοσύνης ἀνάμεσα στὸ παιδὶ καὶ στὸν γονέα, ὑπάρχει σοβαρὸς κίνδυνος νὰ βρεθοῦμε πρὸ τετελεσμένων γεγονότων καὶ τότε θὰ εἶναι ἀργὰ γιὰ νὰ ἀλλάξουμε τὰ πράγματα. Χρειάζεται νὰ τοὺς ἀφιερώνουμε χρόνο, νὰ τὰ γνωρίσουμε καὶ νὰ μᾶς γνωρίσουν καὶ νὰ τοὺς κάνουμε νὰ αἰσθάνονται τὴν ἀγάπη μᾶς διακριτικά. Ἔτσι ἀκριβῶς ὅπως ἐνεργεῖ καὶ ὁ Θεὸς πατέρας σὲ ἐμᾶς τὰ παιδιά του. Τὸ παιδὶ ἀναπτύσσει τὴν δική του ξεχωριστὴ προσωπικότητα, ἐλεύθερη θεοειδῶς καὶ μοναδική. Ὅσο πιὸ νωρὶς τὸ καταλάβουμε τόσο τὸ καλύτερο καὶ γιὰ τὰ παιδιά μας καὶ γιὰ ἐμᾶς. Γιῶργος Ἀραμπατζόγλου, Κατηχητὴς τῆς Ἐνορίας 7

8 Αγαπητοί εν Χριστώ αδελφοί και σεβαστοί γονείς νεότητα Έχοντας επιλέξει να εμπιστευθείτε τα παιδιά σας στο Κατηχητικό, δεν κάνετε απλά μία σωστή επιλογή. Επενδύετε στην πνευματική θωράκιση του παιδιού σας, και ασφαλίζετε τον πλέον πολύτιμο θησαυρό που έχετε στα χέρια σας. Το ξέρετε από μόνοι σας ότι το μέλλον των παιδιών μας είναι σε κίνδυνο. Η κάθε μέρα τους είναι δύσκολη και γεμάτη αγκάθια, Η κοινωνία που τα περιβάλλει είναι μία άρρωστη κοινωνία. Εγκληματικότητα χωρίς σταμάτημα. Ανηθικότητα χωρίς αναστολές. Ηγεσίες χωρίς φιλότιμο και χωρίς αίσθημα αγάπης για την πατρίδα μας και για τις αξίες των πατέρων μας. Τηλεόραση με κατάπτυστο περιεχόμενο, δημιουργημένο γιο άθεους, απάτριδες, άσωτους πνευματικά τυφλούς και σκλάβους. Διαδίκτυο που έχει τη δύναμη, με το πάτημα λίγων κουμπιών, να δηλητηριάσει τα μάτια και το νου των παιδιών σας φέρνοντας όλα τα αίσχη του κόσμου μέσα στο παιδικό τους δωμάτιο. Παραθρησκείες και μασονισμοί που υπόσχονται επίγεια ευτυχία μα κατατρώγουν τις σάρκες της εθνικής μας συνείδησης. Ναρκωτικό και πορνεία που υποδουλώνουν το πνεύμα στη σάρκα. Αναρχισμός που βρίσκει πρόφαση για κάθε αμαρτία. Δάσκαλοι και καθηγητές που συχνά εκφυλίζονται σε απλούς μισθοεισπράκτορες παραπαίοντας μεταξύ ασυνειδησίας και αδιαφορίας για το χαρακτήρα και την ψυχή των παιδιών μας. Το Κατηχητικό δεν είναι εδώ απλά για να πει ιστοριούλες στο παιδί σας. Το παιδί σας, μέσα στο Κατηχητικό σχολείο, θα έχει την εμπειρική ευκαιρία να γράψει στην καρδιά του το Ζώντα Λόγο του Αναστημένου Κυρίου μας. Να κατανοήσει βαθιά την Ayiq Πίστη μας. Να μυσταγωγηθεΐ στην ένωση με τον Αληθινό Τριαδικό Θεό μας. Να ζει, μέσα στην καθημερινότητα του, την εμπειρία της επικοινωνίας με τον Σωτήρα, Φίλο και Αδελφό του, τον Ιησού Χριστό. Να επικαλείται την απροσμάχητη σκέπη και προστασία της Μητέρας Παναγίας και των Αγίων Πατέρων μας. Να χτίσει ακατάλυτους αρμούς πίστης στην Ελληνική πατρίδα μας. Να νιώθει πλημμυρισμένη η καρδιά του από σεβασμό και αγάπη στα ιδανικά και τις αρετές των αγαπημένων και τίμιων προγόνων μας. Να εμπνέει και να ακτινοβολεί το Καλό στην πατρίδα του, στην κοινωνία του, στους συνανθρώπους του, στη δική του αυριανή ζωή. Τελικά, το Κατηχητικό θα δώσει στο παιδί σας ένα πανίσχυρο όπλο: μία αλάνθαστη πυξίδα για τη ζωή του. Γιατί το παιδί σας θα περάσει στη ζωή του μία Οδύσσεια γεμάτη Σειρήνες και Συμπληγάδες - ίσως με φτώχεια, ίσως με πλούτο, πάντα όμως με πολλούς πειρασμούς και παρασυρμούς. Μπορεί στο δρόμο της ζωής του να παραστρατήσει, να αποπροσανατολιστεί, να γονατίσει, να χάσει το δρόμο του. Αν στην καρδιά του ριζώσει από νωρίς η πυξίδα του Χριστού, θα έχει τη δύναμη να επιστρέψει στην πνευματική Ιθάκη, απ'όπου και αν βρεθεί. Αυτό τα πολύτιμα και κρίσιμα πρότυπα, το παιδί σας δεν θα τα πάρει εύκολα από πουθενά αλλού, παρά μόνο από το Κατηχητικό και από το σπίτι του - το δικό σας σπίτι. Ρώτησαν κάποτε τον Γέροντα Παΐσιο, από πότε πρέπει να ξεκινά η διαπαιδαγώγηση των παιδιών από τους γονείς. Η απάντηση-καταπέλτης ήταν: «Από είκοσι χρόνια προτού γεννηθεί το παιδί». Είναι απαραίτητο να γίνετε ενεργητικοί συνεργάτες και σύμμαχοι στο κοινό έργο μας, που δεν είναι άλλο από την πνευματική θωράκιση του παιδιού σας. Να αισθάνεται δηλαδή το παιδί ότι το σπίτι είναι η προέκταση του Κατηχητικού και το Κατηχητικό είναι προέκταση του σπιτιού. Ένας ενιαίος κόσμος προτύπων. Λίγα απλά πράγματα σας ζητάμε. Δεν απαιτούν ούτε χρόνο, ούτε χρήμα, ούτε γνώσεις - μόνο την καλή διάθεση της καρδιάς σας. 1. Να κάνετε το Σταυρό σας στο τραπέζι, κάθε φορά που τρώτε μαζί με το παιδί σας, με ευπρέπεια και σεβασμό. Να σας βλέπει να το κάνετε. 2. Να έχετε μιά εικόνα του Χριστού ή της Παναγίας σε μιά γωνιά του σπιτιού. Κοντοσταθείτε έστω λίγα δευτερόλεπτα πριν πάτε για ύπνο το βράδυ, ή πριν φύγετε το πρωί, κάντε το Σταυρό σας με μία μικρή προσευχή, έστω ένα «Κύριε βοήθει μοι» ή ένα «Κύριε δόξα Σοι». Να σας βλέπει να το κάνετε. 3. Ανάψτε ένα καντηλάκι και ένα θυμίαμα μπροστά στην εικόνα έστω την Κυριακή το πρωί στο σπίτι σας. Να νιώσει το παιδί μέσα του ότι έτσι μυρίζει η αγκαλιά του σπιτιού του, έτσι μυρίζει η πνευματική του πατρίδα. 4. Φέρτε το παιδί σας για τη Θεία Κοινωνία, μα κοινωνήστε κι εσείς μαζί του. Να σας βλέπει να συμμετέχετε μαζί του και μαζί με τον Κύριο μας στο κοινό Μυστικό Δείπνο. Οἱ Κατηχητές τῆς Ἁγίας Τριάδος ΣΑΒΒΑΤΟ 29 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2014 ΕΝΟΡΙΑΚΗ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑΤΙΚΗ ΕΚΔΡΟΜΗ Εὐχαριστοῦμε θερμά τούς καθηγητές τοῦ Φροντιστηρίου Μέσης Ἐκπαίδευσης γιά τήν προσφορά τους στό Ἐνοριακό Φροντιστήριο τοῦ Ἱεροῦ μας Ναοῦ. (Ἁγίας Τριάδος 4, τηλ.: ) Στόν Ἱερό Ναό Ἁγίου Ἀνδρέου Πολιούχου Πατρών καί παρακολούθηση τοῦ Πανηγυρικοῦ Ἑσπερινοῦ. Ἐπίσκεψη στήν Ἱερά Μονή Ἁγίου Νικολάου Σπάτων Ἠλείας καί στήν Ἱερά Μονή Παναγίας Γηροκομίτισσας Πατρών. Ἀναχώρηση στίς 7:00 π.μ. Πληροφορίες στά: καί ΚΑΤΗΧΗΤΙΚΕΣ ΣΥΝΑΞΕΙΣ Γ 28 η Ω 1940 Σας προσκαλούμε να συμμετάσχετε στην εορτή των Κατηχητικών Σχολείων και Συνάξεων την Κυριακή 26 Οκτωβρίου 2014 και ώρα 11:00 π.μ. η οποία θα πραγματοποιηθεί στο Πνευματικό Κέντρο του Ιερού Ναού Αγίας Τριάδος Πετρουπόλεως.

Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ

Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ἤ 01ο (01-52) 01-05 Ὁ Λόγος εἶναι Θεὸς καὶ ημιουργὸς τῶν πάντων Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ τὸ Θεὸ Πατέρα καὶ ἦταν Θεὸς ὁ Λόγος. Αὐτὸς ἦταν στὴν ἀρχὴ μαζὶ μὲ τὸ Θεὸ Πατέρα.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΣΧΑΛΙΟΣ ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΘΙΜΟΣ

ΠΑΣΧΑΛΙΟΣ ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΘΙΜΟΣ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 2015 ἀριθμ. πρωτ.: 181.- ΑΓΙΟΝ ΠΑΣΧΑ 12 ΑΠΡΙΛΙΟΥ ΠΑΣΧΑΛΙΟΣ ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΘΙΜΟΣ Πρὸς τὸν ἱερὸ Κλῆρο καὶ τὸν εὐσεβῆ Λαὸ τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: «Περὶ τοῦ προσώπου τοῦ Ἀναδόχου εἰς τὸ Μυστήριον τοῦ Βαπτίσματος».

Θέμα: «Περὶ τοῦ προσώπου τοῦ Ἀναδόχου εἰς τὸ Μυστήριον τοῦ Βαπτίσματος». ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ὑπ ἀριθμ. 18 Πρὸς Ἅπαντας τοὺς Ἐφημερίους τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως. Θέμα: «Περὶ τοῦ προσώπου τοῦ Ἀναδόχου εἰς τὸ Μυστήριον τοῦ Βαπτίσματος». Ἀγαπητοὶ Πατέρες, Ἐξ αἰτίας τοῦ ὅτι παρατηρεῖται

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ. ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ (Δελφῶν καί Μιαούλη) Τηλ:2310-828989. Ἡ Θεία Κοινωνία.

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ. ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ (Δελφῶν καί Μιαούλη) Τηλ:2310-828989. Ἡ Θεία Κοινωνία. ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ (Δελφῶν καί Μιαούλη) Τηλ:2310-828989 Ἡ Θεία Κοινωνία κατ οἶκον Θεσσαλονίκη 2008 Κάποιοι συσχετίζουν κάκιστα τὴν παρουσία τοῦ ἱερέως στό

Διαβάστε περισσότερα

Σᾶς εὐαγγελίζομαι τὸ χαρμόσυνο ἄγγελμα τῆς γεννήσεως τοῦ. Χριστοῦ, ποὺ ἀποτελεῖ τὴν κορυφαία πράξη τοῦ Θεοῦ νὰ σώσει τὸν

Σᾶς εὐαγγελίζομαι τὸ χαρμόσυνο ἄγγελμα τῆς γεννήσεως τοῦ. Χριστοῦ, ποὺ ἀποτελεῖ τὴν κορυφαία πράξη τοῦ Θεοῦ νὰ σώσει τὸν Χριστούγεννα 2013 Ἀρ. Πρωτ. 1157 Πρός τό Χριστεπώνυμο πλήρωμα τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Χριστὸς γεννᾶται, δοξάσατε. Ἀδελφοί μου ἀγαπητοί, Σᾶς εὐαγγελίζομαι τὸ χαρμόσυνο ἄγγελμα τῆς γεννήσεως τοῦ Χριστοῦ,

Διαβάστε περισσότερα

(Θ. Λειτουργία Ἰωάννου Χρυσοστόμου)

(Θ. Λειτουργία Ἰωάννου Χρυσοστόμου) Οἱ πιστοὶ ὑπὲρ τῶν κατηχουμένων δεηθῶμεν. Ἵνα ὁ Κύριος αὐτοὺς ἐλεήσῃ. Κατηχήσῃ αὐτοὺς τὸν λόγον τῆς ἀληθείας. Ἀποκαλύψῃ αὐτοῖς τὸ εὐαγγέλιον τῆς δικαιοσύνης. Ἑνώσῃ αὐτοὺς τῇ ἁγίᾳ αὐτοῦ καθολικῇ καὶ ἀποστολικῇ

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιάνα Ἀβρααμίδου ΜΑΤΙΑ ΑΝΑΠΟΔΑ. Ποιήματα

Χριστιάνα Ἀβρααμίδου ΜΑΤΙΑ ΑΝΑΠΟΔΑ. Ποιήματα Χριστιάνα Ἀβρααμίδου ΜΑΤΙΑ ΑΝΑΠΟΔΑ Ποιήματα ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ Αὒγουστος 2011 12 ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ Χριαστιάνα Ἀβρααμίδου ΜΑΤΙΑ ΑΝΑΠΟΔΑ Ποιήματα Τεῦχος 12 - Αὒγουστος 2011 ISSN: 1792-4189 Μηνιαία

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2012 ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 1. Ἡ Καινή Διαθήκη, Θεσσαλονίκη 2010. 2. Ἱερός Ναός ἁγίου Γεωργίου (Ροτόντα), Κατάθεση μαρτυρία, Θεσσαλονίκη

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΙΛΙΟΥ, ΑΧΑΡΝΩΝ ΚΑΙ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΕΩΣ

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΙΛΙΟΥ, ΑΧΑΡΝΩΝ ΚΑΙ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΕΩΣ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΙΛΙΟΥ, ΑΧΑΡΝΩΝ ΚΑΙ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΕΩΣ Η αλήθεια για τους Μάρτυρες του Ιεχωβά Ιστορία της Εταιρείας Η οργάνωση των «Μαρτύρων του Ιεχωβά», των γνωστών χιλιαστών, είναι μια πολυεθνική εταιρεία.

Διαβάστε περισσότερα

Παντί τῷ πληρώματι τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Ἀττικῆς καί Βοιωτίας.

Παντί τῷ πληρώματι τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Ἀττικῆς καί Βοιωτίας. Ἀναγνωσθήτω ἐπ Ἐκκλησία Παντί τῷ πληρώματι τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Ἀττικῆς καί Βοιωτίας. Ἀγαπητοί ἐν Χριστῷ Ἀδελφοί. «Ὁ Χριστός μεθ ἡμῶν καί οὐδείς καθ ἡμῶν» Μέ αἴσθημα εὐθύνης καί πικρίας ἀναλογιζόμενος

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Αδέλφια στο σχολείο

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Αδέλφια στο σχολείο ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Αδέλφια στο σχολείο Οι συμμαθητές και οι συμμαθήτριές μου Οι μαθήτριες του Χριστού Κάποτε, μια γυναίκα, που ονομαζόταν Μάρθα, υποδέχτηκε στο σπίτι της τον Ιησού. Η Μάρθα, ήταν αδελφή του

Διαβάστε περισσότερα

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12)

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12) ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΤΑΞΗ: Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ Α ΟΜΑΔΑ: 1 1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16),0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12),0 3. Ποιοι είναι οι μαθητές του

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Η ενότητα σώματος και ψυχής: το μυστήριο του Ευχελαίου (κεφ.27) Σχολείο:Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη:Α Λυκείου Καθηγητής: Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι.

Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι. Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι. Το κομποσχοίνι είναι φτιαγμένο για να κάνουμε προσευχή. Δεν είναι διακοσμητικό, ούτε κάτι μαγικό. Είναι όπλο ιερό, μας υπενθυμίζει την προσευχή την οποία

Διαβάστε περισσότερα

Σκέψεις γιὰ τὴν διατροφὴ καὶ τὴ νηστεία

Σκέψεις γιὰ τὴν διατροφὴ καὶ τὴ νηστεία Σκέψεις γιὰ τὴν διατροφὴ καὶ τὴ νηστεία Ἀλήθεια, πόσο σημαντικὸ εἶναι τὸ θέμα τῆς διατροφῆς. Εἴμαστε αὐτὸ ποὺ τρῶμε, λένε μερικοὶ ὑλιστὲς φιλόσοφοι. Καὶ ἐννοοῦν τίποτα παραπάνω. Ἡ λογικὴ αὐτὴ εἶναι λίγο

Διαβάστε περισσότερα

παρακαλώ! ... ένα βιβλίο με μήνυμα

παρακαλώ! ... ένα βιβλίο με μήνυμα παρακαλώ!... ένα βιβλίο με μήνυμα Ένα μήνυμα πού δίνει απάντηση στο βασικό ερώτημα ποιος είναι ο σκοπός της ζωής. Ένα μήνυμα πού ανταποκρίνεται σε κάθε ερωτηματικό και αμφιβολία σου. Η βίβλος μας φανερώνει

Διαβάστε περισσότερα

Θά γίνεις νονός / νονά;

Θά γίνεις νονός / νονά; ΟIΚΟΥΜΕΝΙΚOΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕIΟΝ IΕΡA ΜΗΤΡOΠΟΛΙΣ ΡΕΘYΜΝΗΣ ΚΑI ΑYΛΟΠΟΤAΜΟΥ Θά γίνεις νονός / νονά; Συγχαρητήρια! Πῆρες μιά πολύ ὄμορφη ἀπόφαση! Καί εἶναι τόσο ὄμορφη, γιατί ἔχεις νά προσφέρεις κάτι πολύτιμο στή

Διαβάστε περισσότερα

ευτέρα Ἔκδοσις ΙΟΥΝΙΟΣ 2007

ευτέρα Ἔκδοσις ΙΟΥΝΙΟΣ 2007 ΙΟΥΝΙΟΣ 2007 ευτέρα Ἔκδοσις Τίπρέπεινὰγνωρίζῃ ΕΝΑΣΕΛΛΗΝΑΣΜΑΚΕΔΟΝΑΣ 1. Ὅτι οἱ Σκοπιανοὶ λένε τεράστια ψέματα καὶ ὅτι ἔστησαν ἕνα φαντασιώδη μύθο γιὰ τὴν καταγωγή τους. Στὴν πλειονότητά τους εἶναι Σλαῦοι

Διαβάστε περισσότερα

Την περασμένη Κυριακή αρχίσαμε τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή με το Γάμο της Κανά, όπου το νερό μετατράπηκε σε κρασί.

Την περασμένη Κυριακή αρχίσαμε τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή με το Γάμο της Κανά, όπου το νερό μετατράπηκε σε κρασί. Την περασμένη Κυριακή αρχίσαμε τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή με το Γάμο της Κανά, όπου το νερό μετατράπηκε σε κρασί. Το θαύμα αυτό μας δείχνει ότι η Μεγάλη Τεσσαρακοστή είναι η περίοδος για αλλαγή στον άνθρωπο.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ!

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! (There is only one God) Πού μπορείς να πάς ώστε να απομακρυνθείς από το Θεό; Ο Θεός γεμίζει κάθετόπο και χρόνο. Δεν υπάρχει τόπος χωρίς να είναι εκεί ο Θεός. Ο Θεός μίλησε μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Πότε ειμαστε όρθιόι και Πότε κανόυμε τό σταυρό μασ κατα τη διαρκεια των ακόλόυθιων

Πότε ειμαστε όρθιόι και Πότε κανόυμε τό σταυρό μασ κατα τη διαρκεια των ακόλόυθιων ÄÉÌÇÍÉÁÉÁ ÅÊÄÏÓÇ ÅÍÇÌÅÑÙÓÇÓ ÊÁÉ ÐÍÅÕÌÁÔÉÊÇÓ ÏÉÊÏÄÏÌÇÓ ÉÅÑÁ ÌÇÔÑÏÐÏËÉÓ ÈÅÓÓÁËÏÍÉÊÇÓ ÉÅÑÏÓ ÍÁÏÓ ÌÅÔÁÌÏÑÖÙÓÅÙÓ ÔÏÕ ÓÙÔÇÑÏÓ ÄÅËÖÙÍ - ÌÉÁÏÕËÇ ÔÇË. 2310-828989 Πότε ειμαστε όρθιόι και Πότε κανόυμε τό σταυρό

Διαβάστε περισσότερα

Χρήσιμες ὁδηγίες γιὰ τοὺς ἐνηλίκους ποὺ ἐπιθυμοῦν νὰ βαπτισθοῦν Χριστιανοὶ Ὀρθόδοξοι.

Χρήσιμες ὁδηγίες γιὰ τοὺς ἐνηλίκους ποὺ ἐπιθυμοῦν νὰ βαπτισθοῦν Χριστιανοὶ Ὀρθόδοξοι. Χρήσιμες ὁδηγίες γιὰ τοὺς ἐνηλίκους ποὺ ἐπιθυμοῦν νὰ βαπτισθοῦν Χριστιανοὶ Ὀρθόδοξοι. Σὰ τελευταῖα χρόνια καὶ ἰδιαίτερα μετὰ τὸ ἄνοιγμα τῶν συνόρων τῶν χωρῶν τῆς ἀνατολικῆς Εὐρώπης, ἀλλὰ καὶ γειτόνων χωρῶν

Διαβάστε περισσότερα

Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας

Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας 1. Η Μεγάλη Τεσσαρακοστή: Αρχίζει την Καθαρά Δευτέρα και τελειώνει την Κυριακή της Αναστάσεως. Είναι η πιο αυστηρή νηστεία όλου του χρόνου (λάδι καταλύουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων

ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων 1. Ποια είναι τα βιβλία της Καινής Διαθήκης 1. Ιστορικά Ευαγγέλια 1. κατά Ματθαίον 2. κατά Μάρκον 3. κατά Λουκάν 4. κατά Ιωάννην 5.Πράξεις

Διαβάστε περισσότερα

Οι ετερόδοξοι, η Εκκλησία και εμείς

Οι ετερόδοξοι, η Εκκλησία και εμείς Οι ετερόδοξοι, η Εκκλησία και εμείς ΑΠOΠΑΜΑ ΑΠO ΣΗΝ ΟΜΙΛΙΑ του Π. ΠEΣΡΟΤ ΧΙΡ στο 20ο ΙΕΡΑΠΟΣΟΛΙΚO ΤΝΕΔΡΙΟ ΤΝΕΡΓΑΣΩΝ ΣΟΤ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΤ ΧΡΙΣ. ΟΜΙΛΟΤ ΕΙ ΣΗΝ ΚΑΣΑΚΗΝΩΙΝ ΑΓΙΑ ΣΑΒΙΘΑ Αράχωβης Παρανάσσου Βοιωτίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΚΕΙΜΕΝΟ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4η

ΑΡΧΑΙΟ ΚΕΙΜΕΝΟ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΑΡΧΑΙΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΕΝΟΤΗΤΑ 4η 15. Bούλομαι δὲ καὶ ἃς βασιλεῖ πρὸς τὴν πόλιν συνθήκας ὁ Λυκοῦργος ἐποίησε διηγήσασθαι: μόνη γὰρ δὴ αὕτη ἀρχὴ διατελεῖ οἵαπερ ἐξ ἀρχῆς κατεστάθη: τὰς δὲ ἄλλας πολιτείας εὕροι

Διαβάστε περισσότερα

Εὐκλείδεια Γεωµετρία

Εὐκλείδεια Γεωµετρία Εὐκλείδεια Γεωµετρία Φθινοπωρινὸ Εξάµηνο 010 Καθηγητὴς Ν.Γ. Τζανάκης Μάθηµα 9 ευτέρα 18-10-010 Συνοπτικὴ περιγραφή Υπενθύµιση τοῦ Θεωρήµατος τοῦ Θαλῆ. εῖτε καὶ ἐδάφιο 7.7 τοῦ σχολικοῦ ϐιβλίου. Τονίσθηκε,

Διαβάστε περισσότερα

Ἀσκητὲς καὶ ἀσκητήρια στὴ νῆσο Σκόπελο

Ἀσκητὲς καὶ ἀσκητήρια στὴ νῆσο Σκόπελο Ἀσκητὲς καὶ ἀσκητήρια στὴ νῆσο Σκόπελο (Μιὰ πρώτη προσέγγιση στὸ θέμα) Εἰπώθηκε, πὼς ὁλόκληρο τὸ Ἅγιον Ὄρος μοιάζει μὲ τὸ Καθολικὸ ἑνὸς ἰεροῦ Ναοῦ καὶ ὅτι ἡ περιοχὴ ἀπὸ τὴν Ἁγία Ἄννα καὶ πέρα εἶναι τὸ

Διαβάστε περισσότερα

Η Εθνική Επέτειος της καρδιάς μας

Η Εθνική Επέτειος της καρδιάς μας Η Εθνική Επέτειος της καρδιάς μας Σήμερα, 28 Οκτωβρίου, η Ορθόδοξη Εκκλησία μας γιορτάζει την Αγία Σκέπη της Υπεραγίας Θεοτόκου εν Βλαχερναίς. Η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος, με απόφασή της στις

Διαβάστε περισσότερα

μπορεῖ νὰ κάνει θαύματα. Ἔτσι ὁ ἅγιος Νέστωρ, παρότι ἦταν τόσο νέος, δὲν λυπήθηκε τὴν ζωή του καὶ ἦταν ἕτοιμος νὰ θυσιάσει τὰ πάντα γιὰ τὸν Χριστό.

μπορεῖ νὰ κάνει θαύματα. Ἔτσι ὁ ἅγιος Νέστωρ, παρότι ἦταν τόσο νέος, δὲν λυπήθηκε τὴν ζωή του καὶ ἦταν ἕτοιμος νὰ θυσιάσει τὰ πάντα γιὰ τὸν Χριστό. Ο Μ Ι Λ Ι Α ΤΗΣ Α.Θ.ΠΑΝΑΓΙΟΤΗΤΟΣ ΤΟΥ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧΟΥ κ.κ. Β Α Ρ Θ Ο Λ Ο Μ Α Ι Ο Υ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΠΙΣΚΕΨΙΝ ΑΥΤΟΥ ΕΙΣ ΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ ΜΑΝΤΟΥΛΙΔΟΥ (25 Ὀκτωβρίου 2013) Ἱερώτατε καὶ φίλτατε ἐν Χριστῷ ἀδελφὲ

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

ΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚ ΟΣΗ Ι. Ν. ΑΓΙΑΣ ΜΑΡΙΝΗΣ ΑΝΩ ΙΛΙΣΙΩΝ

ΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚ ΟΣΗ Ι. Ν. ΑΓΙΑΣ ΜΑΡΙΝΗΣ ΑΝΩ ΙΛΙΣΙΩΝ 1 ΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚ ΟΣΗ Ι. Ν. ΑΓΙΑΣ ΜΑΡΙΝΗΣ ΑΝΩ ΙΛΙΣΙΩΝ χαλ νωτη γλ σσα Ἡ γλῶσσα εἶναι ἕνα ἀπὸ τὰ σημαντικότερα μέλη τοῦ ἀνθρώπινου ὀργανισμοῦ. Σὲ σύγκριση μὲ ἄλλα ἀνθρώπινα μέλη, ὅπως γιὰ παράδειγμα τὰ χέρια

Διαβάστε περισσότερα

Ἡ θεολογία τῆς ἑορτῆς τῶν Χριστουγέννων

Ἡ θεολογία τῆς ἑορτῆς τῶν Χριστουγέννων 1 Ἰωάννης Ν. Λίλης Ἡ θεολογία τῆς ἑορτῆς τῶν Χριστουγέννων Ἀναμφισβήτητα τό πιό λαμπρό κομμάτι τῆς Ἐκκλησίας μᾶς εἶναι ὁ λειτουργικός της πλοῦτος. Κάθε μήνα, κάθε ἑβδομάδα, κάθε ἡμέρα ὁ λειτουργικός ἐκκλησιαστικός

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 12: Ο ΟΝΤΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 12: Ο ΟΝΤΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 12: Ο ΟΝΤΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΗΘΙΚΗΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΡΙΑΚΗ ΔΡΑΣΗ...ἐνορία ἐν δράσῃ!

ΕΝΟΡΙΑΚΗ ΔΡΑΣΗ...ἐνορία ἐν δράσῃ! διαδρομές Ν ο ητ ι κ έ ς δ ι α δ ρ ο μ έ ς σ τ ό ν χ ῶ ρ ο τ ῆ ς π ί σ τ η ς Μηνιαῖο φυλλάδιο τοῦ Ἱ.Ν. Ἁγίας Τριάδος Πετρουπόλεως Σουλίου 167 - Τηλ.: 210 5013108 Τεῦχος 15 ο - Σεπτέμβριος 2015 ierosnaosagiastriadospetroupoleos.blogspot.gr

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να 1. Διατυπώνουν τους προβληματισμούς τους γύρω από τη λατρεία. 2. Υποστηρίζουν με επιχειρήματα ότι στη χριστιανική θρησκεία η λατρεία

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 18: ΤΑ ΔΟΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΩΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΖΩΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 18: ΤΑ ΔΟΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΩΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΖΩΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 18: ΤΑ ΔΟΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΩΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΖΩΗΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο τρίτο. Κεφάλαιο τρίτο

Κεφάλαιο τρίτο. Κεφάλαιο τρίτο Κεφάλαιο τρίτο Αυτό που ξέρουµε σαν αρρώστια είναι το τελικό στάδιο µιας βαθύτερης ανωµαλίας και είναι φανερό ότι για να εξασφαλίσουµε πλήρη επιτυχία στη θεραπεία, το ν' αντιµετωπίσουµε µόνο το τελικό

Διαβάστε περισσότερα

LAHGLATA ACIOCQAVIAS PEQIODOS Bò L hgla Aò

LAHGLATA ACIOCQAVIAS PEQIODOS Bò L hgla Aò LAHGLATA ACIOCQAVIAS PEQIODOS Bò L hgla Aò Μὲ τὴν εὐκαιρία τῆς μνήμης τοῦ Ἁγίου ἐνδόξου Ἀποστόλου καὶ πρώτου Ἁγιογράφου, Εὐαγγελιστοῦ Λουκᾶ (18η Ὀκτωβρίου) καὶ πρὸς τιμήν Του, πραγματοποιήθηκε, μὲ τὴν

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ Το Δ ευαγγέλιο και η σχέση του με τα Συνοπτικά «Πνευματικό» ευαγγέλιο- «σωματικά» ευαγγέλια Ομοιότητες-διαφορές Δε διασώζει καμία από τις 50 και πλέον παραβολές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΑΣΧΑΛΙΝΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΑΣ

ΤΟ ΠΑΣΧΑΛΙΝΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΑΣ Dies Domini ΕΒΔΟΜΑΔΙΑΙΟ ΔΕΛΤΙΟ της Ποιμαντικής Ενότητας της Καθολικής Μητροπόλεως Νάξου Αρ. 30 5-19 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 ΜΕΓΑΛΗ ΕΒΔΟΜΑΔΑ & ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ ΠΑΣΧΑ ΤΟ ΠΑΣΧΑΛΙΝΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΑΣ Προσφιλείς

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:Lazarus Διασκευή:SarahS. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children www.m1914.org

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστηριακὸ Μάθημα Ἁγιογραφίας Β

Φροντιστηριακὸ Μάθημα Ἁγιογραφίας Β Φροντιστηριακὸ Μάθημα Ἁγιογραφίας Β Στὴν Ἱερὰ Μονή μας, τῶν Ἁγίων Μαρτύρων Κυπριανοῦ καὶ Ἰουστίνης, στὴν Φυλὴ Ἀττικῆς, μὲ τὴν Χάρι τοῦ Θεοῦ, τὴν εὐχὴ τοῦ ἀσθενοῦντος Σεβασμιωτάτου Πνευματικοῦ Πατρός μας,

Διαβάστε περισσότερα

Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ -ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΠΙΣΤΗ ΚΑΙ ΛΑΤΡΕΙΑ

Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ -ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΠΙΣΤΗ ΚΑΙ ΛΑΤΡΕΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ -ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΠΙΣΤΗ ΚΑΙ ΛΑΤΡΕΙΑ Δ.Ε. 13: «Τι μπορεί να μάθει ο άνθρωπος για το Θεό. Προσέγγιση της γιορτής της Μεταμόρφωσης» (σελίδες εγχειριδίου 69-76) Δ.Ε. 19: «Η μνήμη των Αγίων, αφορμή για

Διαβάστε περισσότερα

Πατρ τ ιάρχης Αλ εξα εξ νδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας

Πατρ τ ιάρχης Αλ εξα εξ νδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας Ο Μέγας Αθανάσιος: αγωνιστής της ορθής πίστης Πατριάρχης Αλεξανδρείας Πατριάρχης Αλεξανδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας των πρώτων χριστιανικών αιώνων (Μέγας Αθανάσιος,

Διαβάστε περισσότερα

Ἀγαπητοί ἐθελοντές τῆς Διακονίας Ἀσθενῶν τῆς Ἐκκλησίας μας.

Ἀγαπητοί ἐθελοντές τῆς Διακονίας Ἀσθενῶν τῆς Ἐκκλησίας μας. ΕΚΚΛΗΣΙΑ & ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΣ ΕΝΟΡΙΑ & ΔΙΑΚΟΝΙΑ ΑΣΘΕΝΩΝ Σεβασμιώτατε, Αἰδεσιμολογιώτατοι, Πρωτοπρεσβύτερος π. Βασίλειος Κοντογιάννης Ἐφημ. ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟΥ Γ.Ν.Α. Ἀγαπητοί ἐθελοντές τῆς Διακονίας Ἀσθενῶν τῆς Ἐκκλησίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς) Από τον 2ο αιώνα και εξής η λέξη ευαγγέλιο δηλώνει: τα βιβλία εκείνα της Καινής Διαθήκης που περιέχουν και αφηγούνται το γεγονός της

Διαβάστε περισσότερα

Ἡ Μεταμόρφωση τοῦ Κυρίου

Ἡ Μεταμόρφωση τοῦ Κυρίου Ἡ Μεταμόρφωση τοῦ Κυρίου Λίγο καιρό πρίν ἀπό τό πάθος Του, ὁ Κύριος, ἀφοῦ παρέλαβε τούς τρεῖς προκρίτους μαθητές, τόν Πέτρο, τόν Ἰάκωβο καί τόν Ἰωάννη, ἀνέβηκε στό ὄρος Θαβώρ καί ἐκεῖ, ἐνώπιον αὐτῶν μεταμορφώθηκε.

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η ΠΙΟ ΟΜΟΡΦΗ ΘΑΛΑΣΣΑ

ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η ΠΙΟ ΟΜΟΡΦΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η ΠΙΟ ΟΜΟΡΦΗ ΘΑΛΑΣΣΑ Να γελάσεις απ' τα βάθη των χρυσών σου ματιών είμαστε μες στο δικό μας κόσμο Η πιο όμορφη θάλασσα είναι αυτή που δεν έχουμε ακόμα ταξιδέψει Τα πιο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΝΟΝΙΟΝ ΕΤΟΥΣ 2013 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ ΗΜΕΡΟΜ. ΗΧΟΣ ΕΩΘΙΝΟΝ ΑΠΟΣΤΟΛΙΚΟΝ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΟΝ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑ 6. Τῆς ἑορτῆς Ἐπεφάνη ἡ χάρις τοῦ Θεοῦ (Τίτ.

ΚΑΝΟΝΙΟΝ ΕΤΟΥΣ 2013 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ ΗΜΕΡΟΜ. ΗΧΟΣ ΕΩΘΙΝΟΝ ΑΠΟΣΤΟΛΙΚΟΝ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΟΝ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑ 6. Τῆς ἑορτῆς Ἐπεφάνη ἡ χάρις τοῦ Θεοῦ (Τίτ. 24 ΓΕΝΙΚΑΙ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΚΑΝΟΝΙΟΝ ΕΤΟΥΣ 2013 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 6 Τῆς ἑορτῆς Ἐπεφάνη ἡ χάρις τοῦ Θεοῦ (Τίτ. 11-14) Τῆς ἑορτῆς Παραγίνεται ὁ Ἰησοῦς (Ματθ. 13-17) 13 Κυριακῆς μετὰ τὰ Φῶτα Ἑνὶ ἑκάστῳ ἡμῶν (Ἐφεσ. δ 7-13)

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ

Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ Η ετυµολογία της λέξης µας µεταφέρει στην αρχαιότητα όπου άγγελοι ονοµάζονταν οι αγγελιαφόροι, οι µεταφορείς µηνυµάτων. Τέτοιους αγγέλους έχει κι ο θεός για να κάνει γνωστό το θέληµά

Διαβάστε περισσότερα

Στη συνέχεια έκανε αναφορά στην επίσκεψη που είχε την προηγούμενη μέρα στο Κέντρο, όπου ο κ. Μαρτίνοβιτς εξήγησε στον ίδιο και στους συνεργάτες του,

Στη συνέχεια έκανε αναφορά στην επίσκεψη που είχε την προηγούμενη μέρα στο Κέντρο, όπου ο κ. Μαρτίνοβιτς εξήγησε στον ίδιο και στους συνεργάτες του, ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Την Παρασκευή, 20 Ιουνίου, πραγματοποιήθηκε στο Κέντρο Θρησκευτικών Μελετών του Μίνσκ συνάντηση ανάμεσα στο Θεοφιλέστατο Επίσκοπο Καρπασίας κ. Χριστοφόρο και 10 εκπροσώπων Ορθοδόξων Κέντρων

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑTA ΓΙΑ ΜΕΡΟΣ Δ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ V ΜΑΘΗΜΑ 171. Ο Θεός είναι µόνο και µόνο Αγάπη και εποµένως το ίδιο είµαι κι Εγώ.

ΜΑΘΗΜΑTA ΓΙΑ ΜΕΡΟΣ Δ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ V ΜΑΘΗΜΑ 171. Ο Θεός είναι µόνο και µόνο Αγάπη και εποµένως το ίδιο είµαι κι Εγώ. ΜΑΘΗΜΑTA ΓΙΑ ΜΕΡΟΣ Δ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ V ΜΑΘΗΜΑ 171 Ο Θεός είναι µόνο και µόνο Αγάπη και εποµένως το ίδιο είµαι κι Εγώ. Ι. (151) Όλα τα πράγµατα είναι αντίλαλοι της Φωνής του Θεού. 2 Ο Θεός είναι µόνο και µόνο

Διαβάστε περισσότερα

-16 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

-16 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ -16 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Η Ανάσταση Του Χριστού (κεφ.11) Σχολείο:Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη:Α Λυκείου Καθηγητής:Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951 Α Σκοπός: Να αντιληφθούν οι μαθητές,

Διαβάστε περισσότερα

OMIΛΙΑ ΠΑΝΙΕΡΟΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΚΙΤΙΟΥ Κ.Κ.ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ ΣΤΟ Ρ.Ι.Κ

OMIΛΙΑ ΠΑΝΙΕΡΟΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΚΙΤΙΟΥ Κ.Κ.ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ ΣΤΟ Ρ.Ι.Κ OMIΛΙΑ ΠΑΝΙΕΡΟΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΚΙΤΙΟΥ Κ.Κ.ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ ΣΤΟ Ρ.Ι.Κ Αγαπητοί μου Χριστιανοί, Σας ευχαριστώ που μου δίνεται σήμερα την ευκαιρία, να μοιραστώ μαζί σας τις σκέψεις και το όραμά μου για την Εκκλησία

Διαβάστε περισσότερα

Ὁ Γάμος. Ἀγαπητοί μας μελλόνυμφοι,

Ὁ Γάμος. Ἀγαπητοί μας μελλόνυμφοι, Ὁ Γάμος Ἀγαπητοί μας μελλόνυμφοι, ὲ λίγες ἡμέρες πρόκειται νὰ ἑνωθεῖτε μὲ τὰ δεσμὰ τοῦ Γάμου διὰ τῶν εὐλογιῶν τῆς Ἁγίας Ἐκκλησίας τοῦ Κυρίου μας. Αὐτὸ τὸ γεγονὸς χρειάζεται ὡς καταλύτη τὸν τελειωτῆ καὶ

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό,

Διαβάστε περισσότερα

Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α «ΕΝΗΜΕΡΩΝΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΙΝΟΜΑΙ ΟΔΟΔΕΙΚΤΗΣ ΣΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣΚΥΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ» Σάββατο, 13 Δεκ. 2013.

Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α «ΕΝΗΜΕΡΩΝΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΙΝΟΜΑΙ ΟΔΟΔΕΙΚΤΗΣ ΣΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣΚΥΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ» Σάββατο, 13 Δεκ. 2013. Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α Διοργανωτές: «ΕΝΗΜΕΡΩΝΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΙΝΟΜΑΙ ΟΔΟΔΕΙΚΤΗΣ ΣΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣΚΥΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ» Σάββατο, 13 Δεκ. 2013 ΣΑΣ ΚΑΛΩΣΟΡΙΖΟΥΜΕ ΣΤΙΣ ΑΥΛΕΣ ΤΗΣ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΗΣ ΧΑΙΡΟΜΑΣΤΕ ΠΟΥ ΕΙΜΑΣΤΕ

Διαβάστε περισσότερα

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 1. Τι ήταν και γιατί γράφτηκαν οι επιστολές του αποστόλου Παύλου; Ήταν γράμματα που έστελνε ο απόστολος στις χριστιανικές κοινότητες που είχε ιδρύσει.

Διαβάστε περισσότερα

Ὁ ρόλος τῆς Ἐκκλησίας : Ἡ θεραπεία τῆς ἀνθρώπινης ψυχῆς. (Ἱερομον. Σάββας)

Ὁ ρόλος τῆς Ἐκκλησίας : Ἡ θεραπεία τῆς ἀνθρώπινης ψυχῆς. (Ἱερομον. Σάββας) Ὁ ρόλος τῆς Ἐκκλησίας : Ἡ θεραπεία τῆς ἀνθρώπινης ψυχῆς. (Ἱερομον. Σάββας) Εὐλογητὸς ὁ Θεὸς ἡμῶν πάντοτε, νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰώνας τῶν αἰώνων. Ἀμὴν. Χριστός ἀνέστη ἐκ νεκρῶν, θανάτῳ θάνατον πατήσας

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 6. «Ποιησωμεν ανθρωπον»

Μαθημα 6. «Ποιησωμεν ανθρωπον» Α Λυκείου - Θρησκευτικά Μαθημα 6. «Ποιησωμεν ανθρωπον» ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να 1. Να ερμηνεύουν θεολογικά τη φράση «κατ εικόνα και καθ ομοίωσιν». 2. Να διατυπώνουν το σκοπό δημιουργίας του ανθρώπου. 3. Να

Διαβάστε περισσότερα

Χίος, ὡραῖο νησί κι ἄν δέν φόρεσες δαφνόκλαρα, σοῦ φτάνει γιά δόξα σου τό ἀκάνθινο τοῦ μαρτυρίου στεφάνι.

Χίος, ὡραῖο νησί κι ἄν δέν φόρεσες δαφνόκλαρα, σοῦ φτάνει γιά δόξα σου τό ἀκάνθινο τοῦ μαρτυρίου στεφάνι. Χίος, ὡραῖο νησί κι ἄν δέν φόρεσες δαφνόκλαρα, σοῦ φτάνει γιά δόξα σου τό ἀκάνθινο τοῦ μαρτυρίου στεφάνι. Ἡ Χἀρις τῆς Τρισηλίου Θεότητος, τοῦ ἀνάρχου Πατρός, τοῦ συνανάρχου Υἱοῦ καί τοῦ συναϊδίου Ἁγίου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ. Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου

ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ. Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ Μ. Γκιόλιας, Ο Κοσμάς ο Αιτωλός και η εποχή του, Αθήνα 1972 Ιωάννης Μενούνος, Κοσμά Αιτωλού Διδαχές, Αθήνα 1979 Αρτ. Ξανθοπούλου-Κυριακού, Ο

Διαβάστε περισσότερα

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη γερμανική εφημερίδα Die Welt, στο οποίο εξηγεί στους Γερμανούς Το συγκλονιστικό άρθρο του Γλέζου στη Welt Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 γερμανική

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Κεφάλαιο 5 Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Έφτασε μια μισάνοιχτη πόρτα, ένα μικρό κενό στο χώρο και το χρόνο, σαν ένα ασήμαντο λάθος της Ιστορίας για να πέσει η Πόλη. Εκείνο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ Οι ερωτήσεις προέρχονται από την τράπεζα των χιλιάδων θεμάτων του γνωστικού αντικειμένου των θεολόγων που επιμελήθηκε η εξειδικευμένη ομάδα εισηγητών των Πανεπιστημιακών Φροντιστηρίων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ

ΤΟ ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ Ο συγγραφέας και εδώ δε γράφει το όνομά του, αλλά η αρχαία εκκλησιαστική παράδοση ομόφωνα αποδίδει το ευαγγέλιο αυτό στον Μάρκο και το συνέδεσε κατά ένα ιδιαίτερο τρόπο με το όνομα του απ. Πέτρου. 1. ΜΑΡΤΥΡΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ Β ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΣΥΝΟΔΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΑΜΟΥ, ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ, ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ

ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ Β ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΣΥΝΟΔΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΑΜΟΥ, ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ, ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ Β ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΣΥΝΟΔΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΑΜΟΥ, ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ, ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ (5-6 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2004, Διορθόδοξον Κέντρον τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος

Διαβάστε περισσότερα

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Ελάτε να ζήσουμε τα όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Χριστούγεννα (μέσα από ιστορίες και χριστουγεννιάτικα παιχνίδια) 1 Στόχοι: Μέσα από διάφορες

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Όμορφος κόσμος

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Όμορφος κόσμος ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Όμορφος κόσμος Φροντίζουμε όλα τα πλάσματα Η Αγία Μελανγκέλ: η προστάτιδα του περιβάλλοντος Εξακόσια χρόνια μετά τη γέννηση του Χριστού, γεννήθηκε στα καταπράσινα δάση της Ιρλανδίας μια

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ Τα παιδιά του Αδάμ είναι τα άκρα ενός σώματος, Μοιράζονται όλα την ίδια ρίζα. Όταν ένα άκρο περνάει τις μέρες του

Διαβάστε περισσότερα

Έγκατάσταση καὶ Χρήση Πολυτονικοῦ Πληκτρολογίου σὲ Περιβάλλον Ubuntu Linux.

Έγκατάσταση καὶ Χρήση Πολυτονικοῦ Πληκτρολογίου σὲ Περιβάλλον Ubuntu Linux. Έγκατάσταση καὶ Χρήση Πολυτονικοῦ Πληκτρολογίου σὲ Περιβάλλον Ubuntu Linux. Μακρῆς Δημήτριος, Φυσικός. mailto: jd70473@yahoo.gr 1. Εἰσαγωγή. Τὸ πολυτονικὸ σύστημα καταργήθηκε τὸ 1982. Δὲν θὰ ἀσχοληθοῦμε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΝΑΝΣΗΗ 2 Η Α. ΜΙΚΡΗ ΕΙΑΓΩΓΗ Β. ΔΙΗΓΗΗ

ΤΝΑΝΣΗΗ 2 Η Α. ΜΙΚΡΗ ΕΙΑΓΩΓΗ Β. ΔΙΗΓΗΗ ΤΝΑΝΣΗΗ 2 Η ΜΙΚΡΟΙ ΙΕΡΑΠΟΣΟΛΟΙ (κοπός: Να ἐμπνεύσουμε τά παιδιά σέ πράξεις ἱεραποστολῆς. Νά λάβουν τό θάρρος νά μιλήσουν στούς φίλους τους γιά τόν Φριστό καί νά τούς καλέσουν στό Κατηχητικό. Βοηθήματα:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΗ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΙΑ: ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ

ΕΥΡΩΠΗ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΙΑ: ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ 127 ΕΥΡΩΠΗ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΙΑ: ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΠΕΡΓΑΜΟΥ ΙΩΑΝΝΗΣ (ΖΗΖΙΟΥΛΑΣ) Εἰσαγωγὴ Ἡ δημιουργία τῆς ἑνωμένης Εὐρώπης εἶναι πάνω ἀπ ὅλα γεγονὸς πνευματικῆς σημασίας. Ἡ πολιτικὴ ἡγεσία

Διαβάστε περισσότερα

μαθη ματικῶν, ἀλλὰ καὶ τὴ βαθιά του ἐκτίμηση γιὰ τὴ χαϊντεγκεριανὴ ἱστορικὴ κατανόηση τοῦ ἀνθρώπινου κόσμου. Καταγράφοντας ὅλες αὐτὲς τὶς ἐπιδράσεις,

μαθη ματικῶν, ἀλλὰ καὶ τὴ βαθιά του ἐκτίμηση γιὰ τὴ χαϊντεγκεριανὴ ἱστορικὴ κατανόηση τοῦ ἀνθρώπινου κόσμου. Καταγράφοντας ὅλες αὐτὲς τὶς ἐπιδράσεις, ΠΡΟΛΟΓΟΣ Τὸ βιβλίο αὐτὸ εἶναι προϊὸν μακρόχρονης ἐξέλιξης. Γιὰ εἴκοσι περίπου χρόνια, τὸ ἐνδιαφέρον μου γιὰ τὸν Φρέγκε ἀποτέλεσε μέρος ἑνὸς ὁδοιπορικοῦ ποὺ ξεκίνησε ἀπὸ τὸ Μόναχο καί, μέσω τῆς Ὀξφόρδης

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΥ ΓΑΡ ΑΠΕΣΤΕΙΛΕ ΜΕ Ο ΧΡΙΣΤΟΣ ΒΑΠΤΙΖΕΙΝ ΑΛΛ ΕΥΑΓΓΕΛΙΖΕΣΘΑΙ»

«ΟΥ ΓΑΡ ΑΠΕΣΤΕΙΛΕ ΜΕ Ο ΧΡΙΣΤΟΣ ΒΑΠΤΙΖΕΙΝ ΑΛΛ ΕΥΑΓΓΕΛΙΖΕΣΘΑΙ» «ΟΥ ΓΑΡ ΑΠΕΣΤΕΙΛΕ ΜΕ Ο ΧΡΙΣΤΟΣ ΒΑΠΤΙΖΕΙΝ ΑΛΛ ΕΥΑΓΓΕΛΙΖΕΣΘΑΙ» Ο απόστολος Παύλος προς το τέλος της προς Ρωµαίους επιστολής του γράφει «Τολµηρότερον δε έγραψα υµίν, αδελφοί, από µέρους ως επαναµιµνήσκων

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 26: ΕΚΚΛΗΣΙΑΤΙΚΗ ΑΚΡΙΒΕΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 26: ΕΚΚΛΗΣΙΑΤΙΚΗ ΑΚΡΙΒΕΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 26: ΕΚΚΛΗΣΙΑΤΙΚΗ ΑΚΡΙΒΕΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για

Διαβάστε περισσότερα

Μαρία Ψωμᾶ - Πετρίδου ΔΕΥΤΕΡΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΦΤΕΡΑ. Ποιήματα

Μαρία Ψωμᾶ - Πετρίδου ΔΕΥΤΕΡΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΦΤΕΡΑ. Ποιήματα Μαρία Ψωμᾶ - Πετρίδου ΔΕΥΤΕΡΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΦΤΕΡΑ Ποιήματα ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ Νοέμβριος 2011 15 ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ Μαρία Ψωμᾶ - Πετρίδου ΔΕΥΤΕΡΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΦΤΕΡΑ Ποιήματα Τεῦχος 15 - Νοέμβριος 2011 ISSN:

Διαβάστε περισσότερα

(Πρβλ. Ἀρχιμ. Ἐπιφανίου Θεοδωροπούλου, Ἄρθρα-Μελέται-Ἐπιστολαί, Ἐν Ἀθήναις, 1986, «Περί τάς ἑλληνοχριστιανικάς συνθέσεις»).

(Πρβλ. Ἀρχιμ. Ἐπιφανίου Θεοδωροπούλου, Ἄρθρα-Μελέται-Ἐπιστολαί, Ἐν Ἀθήναις, 1986, «Περί τάς ἑλληνοχριστιανικάς συνθέσεις»). Ἀρχιμανδρίτου Ἐπιφανίου Θεοδωροπούλου Ὁ Γέροντας, βαθύς γνώστης τῆς ἑλληνικῆς ἱστορίας καί φιλόπατρις, ἐθλίβετο γιά τήν ἠθική καί πνευματική ἀλλοτρίωσι τοῦ λαοῦ μας. Ἀγωνιοῦσε καί προσευχόταν καθημερινῶς

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 α) Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας,

Διαβάστε περισσότερα

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;"

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 <i>το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει:</i> 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 <b>ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;</b> 1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;" 3 00:00:17,967 --> 00:00:20,395 Οι Ζαπατίστας είναι ένα κίνημα.

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΝ ΑΡΧΗ ΗΝ Ο ΛΟΓΟΣ»

«ΕΝ ΑΡΧΗ ΗΝ Ο ΛΟΓΟΣ» ÄÉÌÇÍÉÁÉÁ ÅÊÄÏÓÇ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ ÉÅÑÁ ÌÇÔÑÏÐÏËÉÓ ÈÅÓÓÁËÏÍÉÊÇÓ ÉÅÑÏÓ ÍÁÏÓ ÌÅÔÁÌÏÑÖÙÓÅÙÓ ÔÏÕ ÓÙÔÇÑÏÓ ΔΕΛΦΩΝ -ΜΙΟΥΛΗ ΤΗΛ.: 2310 828 989 «ΕΝ ΑΡΧΗ ΗΝ Ο ΛΟΓΟΣ» ΕΤΟΣ ΣΤ ΠΑΣΧΑ 2013 www.inmetamorfoseos.gr

Διαβάστε περισσότερα

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ.

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Διαπιστώσεις Α. Δεν εντοπίζονται άμεσοι φιλολογικοί δεσμοί με τους

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΣΤΗ ΓΑΛΛΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ

ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΣΤΗ ΓΑΛΛΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΣΤΗ ΓΑΛΛΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ Τὰ Ἕξι μεγάλα ἐρωτήματα τῆς δυτικῆς μεταφυσικῆς καταλαμβάνουν μιὰ ξεχωριστὴ θέση στὴν ἱστορία τῆς φιλοσοφικῆς ἱστοριογραφίας. Ὁ συγγραφέας του βιβλίου, Χάιντς Χάιμζετ (1886-1975),

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 14: ΟΙ ΕΝΤΟΛΕΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΩΣ ΘΕΙΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 14: ΟΙ ΕΝΤΟΛΕΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΩΣ ΘΕΙΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 14: ΟΙ ΕΝΤΟΛΕΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΩΣ ΘΕΙΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για

Διαβάστε περισσότερα

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου)

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Εν αρχή ην ο Λόγος. (Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Στις νωπογραφίες της οροφής της Καπέλα Σιξτίνα φαίνεται να απεικονίζονται μέρη του ανθρώπινου σώματος, όπως ο εγκέφαλος,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά B Δημοτικού (Μέρος Α ) Ομορφος κόσμος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Β Δημοτικού Ομορφος κόσμος (Μέρος A ) Συγγραφική ομάδα:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΠΤΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΑΔΑΜ Οι Πατέρες λένε ότι κατά την πτώση του ανθρώπου εσκοτίσθηκε ο νους του ανθρώπου. Εκσοτίσθη ο νους του Αδάμ.

ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΠΤΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΑΔΑΜ Οι Πατέρες λένε ότι κατά την πτώση του ανθρώπου εσκοτίσθηκε ο νους του ανθρώπου. Εκσοτίσθη ο νους του Αδάμ. ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΠΤΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΑΔΑΜ Οι Πατέρες λένε ότι κατά την πτώση του ανθρώπου εσκοτίσθηκε ο νους του ανθρώπου. Εκσοτίσθη ο νους του Αδάμ. Δεν ασχολούνται οι Πατέρες με τον Αδάμ ως Αδάμ, αλλά με τον νουν του

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2007. http://www.ecclesia.gr/greeknews/default.asp. Ευχές στον Μακαριώτατο. Αναζήτηση στο Αρχείο Ειδήσεων. ΑΡΧΕΙΟ ΕΙΔΗΣΕΩΝ --Επιλέξτε Μήνα--

ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2007. http://www.ecclesia.gr/greeknews/default.asp. Ευχές στον Μακαριώτατο. Αναζήτηση στο Αρχείο Ειδήσεων. ΑΡΧΕΙΟ ΕΙΔΗΣΕΩΝ --Επιλέξτε Μήνα-- Σελίδα 1 από 5 ΑΡΧΕΙΟ ΕΙΔΗΣΕΩΝ --Επιλέξτε Μήνα-- Αναζήτηση στο Αρχείο Ειδήσεων Αναζήτηση ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2007 Ευχές στον Μακαριώτατο Συνάντηση του Μακαριωτάτου με τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας Πληροφοριακό

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ Κυριακή των Απόκρεω Ματθ. 25, 31-46. (15/2/2015) Εν ημέρα Κρίσεως

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ Κυριακή των Απόκρεω Ματθ. 25, 31-46. (15/2/2015) Εν ημέρα Κρίσεως ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ Κυριακή των Απόκρεω Ματθ. 25, 31-46. (15/2/2015) Εν ημέρα Κρίσεως Για την Δεύτερη και ένδοξη παρουσία του Κυρίου Ιησού Χριστού κάνει λόγο το σημερινό Ευαγγελικό ανάγνωσμα, αγαπητοί

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή;

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Γιατί μελετούμε την Αγία Γραφή; Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Είναι ένα σπουδαίο βιβλίο Το πιο πολυδιαβασμένο στον κόσμο. Το πρώτο που τυπώθηκε από τον Γουτεμβέργιο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΉΡΥΓΜΑ ΚΑΙ ΤΑ ΘΑΎΜΑΤΑ ΜΈΣΑ ΑΠΌ ΤΗ ΛΑΤΡΕΊΑ

ΤΟ ΚΉΡΥΓΜΑ ΚΑΙ ΤΑ ΘΑΎΜΑΤΑ ΜΈΣΑ ΑΠΌ ΤΗ ΛΑΤΡΕΊΑ ΤΟ ΚΉΡΥΓΜΑ ΚΑΙ ΤΑ ΘΑΎΜΑΤΑ ΜΈΣΑ ΑΠΌ ΤΗ ΛΑΤΡΕΊΑ ΓΕΓΟΝΌΤΑ ΤΗς ΖΩΉς ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΎ Ακίνητες γιορτές Κινητές γιορτές Χριστούγεννα Περιτομή Υπαπαντή Θεοφάνεια Μεταμόρφωση Είσοδος στα Ιεροσόλυμα Μυστικός Δείπνος

Διαβάστε περισσότερα

«Λέγοντας ναι στο Θεό και στην Ορθόδοξη Οικογένεια» Ομιλία του π. Χαραλάμπου Τζιντή. 7 Iουλιου 2015. St. Catharine s, Ontario

«Λέγοντας ναι στο Θεό και στην Ορθόδοξη Οικογένεια» Ομιλία του π. Χαραλάμπου Τζιντή. 7 Iουλιου 2015. St. Catharine s, Ontario «Λέγοντας ναι στο Θεό και στην Ορθόδοξη Οικογένεια» Ομιλία του π. Χαραλάμπου Τζιντή ΚΛΗΡΙΚΟΛΑΪΚΗ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΤΟΡΟΝΤΟ 7 Iουλιου 2015 St. Catharine s, Ontario Στο μυστήριο του ιερού Βαπτίσματος,

Διαβάστε περισσότερα

Ιερα Μητρόπολις Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού

Ιερα Μητρόπολις Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Ιερα Μητρόπολις Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Μακρυνίτσα 2011 Ύμνος της ομάδας «Υπακοή» Σιγανά βαδίζεις πάντα σιωπηλή άγρυπνη ν ακούσεις των

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Ο Ηλίας ανεβαίνει Ψηλά Ψηλότερα Κάθε Μάρτιο, σε μια Χώρα Κοντινή, γινόταν μια Γιορτή! Η Γιορτή των Χαρταετών. Για πρώτη φορά,

Διαβάστε περισσότερα

Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων

Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων Ενότητα 1.2: Ειδική εισαγωγή - Τα συνοπτικά Ευαγγέλια ΙΙ Σωτήριος Δεσπότης Θεολογική Σχολή Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας Τα συνοπτικά Ευαγγέλια ΙΙ (Λουκάς - Πράξεις) 1 Ευαγγέλιο

Διαβάστε περισσότερα

Ἁγιογραφικὴ Σύναξις Θεσσαλονίκης Α

Ἁγιογραφικὴ Σύναξις Θεσσαλονίκης Α Ἁγιογραφικὴ Σύναξις Θεσσαλονίκης Α Ἐσωτερικὸ Ἱεροῦ Ναοῦ Ἁγίων Ἀποστόλων Κυμίνων Θεσσαλονίκης Μὲ τὴν Χάρι τοῦ Θεοῦ, τὴν εὐχὴ τοῦ ἀσθενοῦντος Σεβασμιωτάτου πνευματικοῦ Πατρός μας, Μητροπολίτου Ὠρωποῦ καὶ

Διαβάστε περισσότερα

Ἕνας ἡσυχαστής τοῦ Ἁγίου Ὄρους στήν καρδιά τῆς πόλης: ὅσιος Πορφύριος Καυσοκαλυβίτης

Ἕνας ἡσυχαστής τοῦ Ἁγίου Ὄρους στήν καρδιά τῆς πόλης: ὅσιος Πορφύριος Καυσοκαλυβίτης Ἕνας ἡσυχαστής τοῦ Ἁγίου Ὄρους στήν καρδιά τῆς πόλης: ὅσιος Πορφύριος Καυσοκαλυβίτης Θανάσης Ν. Παπαθανασίου Eνας HςυχαςτHς του AγIου Oρους ςτhν καρδιa τῆς πoλῆς Ὅσιος Πορφύριος Καυσοκαλυβίτης ἐπιμέλεια

Διαβάστε περισσότερα