Εισαγωγή. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο Ανδρικές ταυτ τητες στην εφηβεία: Μια φεµινιστική προσέγγιση

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Εισαγωγή. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο. 1.1. Ανδρικές ταυτ τητες στην εφηβεία: Μια φεµινιστική προσέγγιση"

Transcript

1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο Εισαγωγή 1.1. Ανδρικές ταυτ τητες στην εφηβεία: Μια φεµινιστική προσέγγιση Β. ΕΛΗΓΙΑΝΝΗ-ΚΟΥΪΜΤΖΗ &. ΣΑΚΚΑ 1.2. Σχεδιάζοντας µια ευρωπαϊκή έρευνα για τα αγ ρια στην εφηβεία. ΣΑΚΚΑ & Β. ΕΛΗΓΙΑΝΝΗ-ΚΟΥΪΜΤΖΗ [ 13 ]

2

3 1.1 Ανδρικές ταυτ τητες στην εφηβεία: Μια φεµινιστική προσέγγιση µ. π - À ª &. ΣΤΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΠΟΥ ΑΣΧΟΛΕΙΤΑΙ ΜΕ ΤΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΠΑΡΑγοντα φ λο, η έρευνα για τις ταυτ τητες του φ λου στην εφηβική ηλικία αποκτά λο και µεγαλ τερη σηµασία κατά τα τελευταία χρ νια. Πρ κειται για µια θεµατική που συγκεντρώνει το ενδιαφέρον κυρίως των ερευνητών αγγλοσαξονικής προέλευσης και η οποία απουσίαζε µέχρι πρ σφατα απ την τρέχουσα ακαδηµαϊκή έρευνα. Ο Mac an Ghaill (1996), χρησιµοποιώντας διάφορες πηγές, προσδιορίζει στο βιβλίο του Η καταν ηση των ανδρικών ταυτοτήτων (Understanding Masculinities) τις διάφορες προοπτικές στις οποίες επικεντρώνεται η έρευνα για τις ανδρικές ταυτ τητες στη Βρετανία και τις Ηνωµένες Πολιτείες. Πιο συγκεκριµένα, εντοπίζει έξι βασικές θεωρητικές προσεγγίσεις: τη συντηρητική προσέγγιση, τη φιλο-φεµινιστική οπτική, αυτή που επικεντρώνεται στα δικαιώµατα των ανδρών, την πνευµατιστική, τη σοσιαλιστική-µαρξιστική και την οµαδική προσέγγιση. Απ την άλλη, στη Βρετανία, και κάτω απ την επίδραση του φεµινιστικο κινήµατος, του κινήµατος των οµοφυλοφίλων και του ακτιβισµο κατά του AIDS, οι εµπειρίες και οι ζωές των ανδρών συζητο νται στο πλαίσιο θεωρητικών προσεγγίσεων πως η θεωρία των ρ λων, η ψυχανάλυση και η θεωρία της δυναµικής των φ λων (βλ. Mac an Ghaill, 1996, σ. 2). πως υποστηρίζει ο West (1994), «το τι είναι ένας άνδρας και το τι κάνει συζητείται και αµφισβητείται σήµερα σο ποτέ άλλοτε» (West, 1994, σ. 46). Ποιες είναι οι αιτίες της πρ σφατης ανάπτυξης της έρευνας 15

4 16 ΚΕΦ. 1ο Εισαγωγή για τις ανδρικές ταυτ τητες; εν υπάρχει, απ,τι φαίνεται, µ νο µια απάντηση στο συγκεκριµένο ερώτηµα. Αυτο του είδους η έρευνα αποτελεί κεντρικ σηµείο αναφοράς των ονοµαζ µενων «Ανδρικών Σπουδών» που αναπτ χθηκαν στα Πανεπιστήµια των Ηνωµένων Πολιτειών κατά τα τέλη της δεκαετίας του 1970, ως αντίδραση και απάντηση στο γυναικείο κίνηµα, µε βασικ επιχείρηµα τι οι άνδρες είναι εξίσου καταπιεσµένοι µε τις γυναίκες και κεντρικ στ χο τη µείωση της καταπίεσης αυτής. εν υπάρχει αµφιβολία τι το ενδιαφέρον για τις ανδρικές ταυτ τητες αναπτ χθηκε στο πλαίσιο της φεµινιστικής έρευνας για τις σχέσεις των φ λων. Είναι γνωστ τι η φεµινιστική έρευνα τα τελευταία 25 χρ νια, είχε και εξακολουθεί να έχει τις γυναίκες λων των ηλικιών στο επίκεντρο του ενδιαφέροντ ς της. Οι πρώτες, µάλιστα, κλασικές θεωρητικές προσεγγίσεις αυτο του τ που θεωρο σαν την «πατριαρχία» και την ανδρική κυριαρχία ως τις σηµαντικ τερες αιτίες της γυναικείας καταπίεσης, αντιµετωπίζοντας τους άνδρες και τις ανδρικές ταυτ τητες ως µια ενιαία κατηγορία που µπορεί να προσδιορισθεί χωρίς ιδιαίτερα προβλήµατα. Πρ σφατα, µως, οι παραπάνω απ ψεις αντιµετωπίζονται κριτικά απ σους και σες ασχολο νται µε τη φεµινιστική έρευνα και την έρευνα των κοινωνικών επιστηµών γενικ τερα. Επικρατεί η άποψη πλέον τι οι σχέσεις των φ λων είναι εξαιρετικά σ νθετες, για να θεωρείται τι εξαρτώνται µ νο απ ένα παράγοντα και υποστηρίζεται τι πρ κειται για ένα πολυδιάστατο φαιν µενο µε ιστορικές και κοινωνικές προεκτάσεις, που βιώνεται µε διαφορετικ τρ πο απ διαφορετικές οµάδες ανδρών και γυναικών και που θα έπρεπε να µελετηθεί ως τέτοιο (Walby, 1986 Wolpe, 1988 Connell, 1991a Hearn, 1992 Griffin, 1993 Connell, 1995 Mac an Ghaill, 1996). Στο πλαίσιο αυτών των νέων προσεγγίσεων, αναδ εται µια πιο πολ πλοκη σ λληψη της ανδρικής ταυτ τητας. Τώρα µιλο µε, πλέον, για πολλαπλές ανδρικές ταυτ τητες, έναν ρο που χρησι- µοποιήθηκε για να προσδιορίσει «τη χρονική, χωρική και πολιτισµική διαφοροποίηση της ανδρικής ταυτ τητας» (Collinson & Hearn, 1996). Σ µφωνα µε την παραπάνω άποψη, διαφορετικές

5 1.1 Ανδρικές ταυτ τητες στην εφηβεία 17 οµάδες ανδρών θεωρείται τι βιώνουν µε διαφορετικ τρ πο, χι µ νο την ανάπτυξη της ανδρικής τους ταυτ τητας και της σεξουαλικ τητάς τους, αλλά και την κοινωνική τους θέση, τη θέση τους στο πλαίσιο της πατριαρχικής κοινωνίας και τις σχέσεις των φ λων (Connell, 1989 Connell, 1991a Jefferson, 1994 Parker, 1996 Jackson & Salisbury, 1996). Ο Connell (1991a) προτείνει την έννοια της «ηγεµονικής ανδρικής ταυτ τητας», θέλοντας να δείξει τι υπάρχει µια κυρίαρχη µορφή ανδρισµο που αποκτά πολιτισµική υπεροχή. Αυτή η ηγεµονική ανδρική ταυτ τητα κατασκευάζεται για να υποβαθµίζει άλλες ανδρικές ταυτ τητες, καθώς και τις γυναίκες, εµποδίζοντας, έτσι, τις υποβαθµισµένες αυτές µορφές του ανδρισµο να προσδιοριστο ν πολιτισµικά. Επιπλέον, προσπαθώντας κανείς να προσδιορίσει τις αιτίες του αυξαν µενου ενδιαφέροντος για τη µελέτη των ανδρικών ταυτοτήτων, θα πρέπει να σταθεί στο γεγον ς τι οι αλλαγές που έχουν συµβεί τις τελευταίες δεκαετίες στις δυτικές κοινωνίες τάραξαν την παραδοσιακή σχέση που συνέδεε τους άνδρες µε τη σφαίρα της παραγωγής, δηµιουργώντας, ταυτ χρονα, µια σ γχυση, σον αφορά τη θέση τους και το ρ λο τους στη σφαίρα της αναπαραγωγής. Οι παραπάνω αλλαγές, βέβαια, δεν σηµατοδ τησαν και την αναδιαµ ρφωση των κοινωνικών σχέσεων των φ λων. πως υποστηρίζει ο Britain (1989, στο Mac an Ghaill, 1996, σ. 3), «αυτ που άλλαξε δεν είναι η ανδρική εξουσία ως τέτοια, αλλά η µορφή της, ο τρ πος µε τον οποίο παρουσιάζεται και το περιτ λιγµα». Παρ λα αυτά, εκείνο που έχει σηµασία είναι τι η κατάσταση, έτσι πως έχει διαµορφωθεί, χρησιµοποιήθηκε ως ευκαιρία για τη µελέτη «των θέσεων και των πρακτικών των ανδρών στο πλαίσιο των σχέσεων των φ λων, µε στ χο τη διαµ ρφωση εν ς λ γου που θα επιτρέπει να συζητο µε για τους άνδρες, τις ανδρικές ταυτ τητες και τις διάφορες µορφές εκδήλωσης της ανδρικής σεξουαλικ τητας» (Μac an Ghaill, 1996, σ. 5). 2

6 18 ΚΕΦ. 1ο Εισαγωγή Ó appleù ÍË ÙˆÓ Ó ÚÈÎÒÓ Ù ÙÔÙ ÙˆÓ ÛÙÔ Û ÔÏÂ Ô: ÂÚÂ ÓËÙÈÎ appleúôûâáá ÛÂÈ Στο πλαίσιο των παραπάνω προσεγγίσεων έχει προκ ψει τα τελευταία χρ νια ένας αυξαν µενος αριθµ ς ερευνών µε θέµα την ανδρική ταυτ τητα στο σχολείο, γεγον ς που έδωσε την ευκαιρία στις φεµινίστριες συγγραφείς να µιλήσουν για το σ νδρο- µο του «τι συµβαίνει µε τα αγ ρια», έναν προβληµατισµ για τον οποίο η Mahony (1996) υποστήριξε τι «έχει πάρει διαστάσεις επιδηµίας, αν το δει κανείς σε µια διεθνή προοπτική» (σ. 381). Το κέντρο βάρους αυτών των ερευνών βρίσκεται στις σχολικές εµπειρίες των αγοριών και στον τρ πο µε τον οποίο το σχολείο δια- µορφώνει ενεργά µια σειρά απ κουλτο ρες του ανδρισµο και ανδρικές ταυτ τητες. Για τη φεµινιστική έρευνα, βέβαια, η µελέτη των αγοριών δεν είναι καινο ργιο θέµα. πως µας υπενθυµίζει η Skelton (1996), ανιχνε οντας τις εκπαιδευτικές εµπειρίες των κοριτσιών, οι φεµινίστριες ειδικοί πολ συχνά διερε νησαν και συζήτησαν τους τρ πους µε τους οποίους διαµορφώνονται οι ανδρικές ταυτ τητες. Ένα σηµαντικ µέρος της έρευνας για την εκπαίδευση και το φ λο, παρ λο που ασχολείται κυρίως µε τα βιώµατα των κοριτσιών εφήβων, δίνει σηµαντικές πληροφορίες για τις συµπεριφορές, τις στάσεις και τις αξίες των αγοριών σε θέµατα που αναφέρονται στις σχέσεις των φ λων, τις επαγγελµατικές επιλογές και τις προοπτικές ζωής. Επί δ ο περίπου δεκαετίες, η φεµινιστική έρευνα απέδειξε τι το σχολείο δίνει πληροφορίες και στα δ ο φ λα για το τι σηµαίνει να είναι κανείς άνδρας ή γυναίκα και δια- µορφώνει ταυτ τητες προσδιορισµένες ως προς το φ λο, υποδεικν οντας τις σωστές και τις µη αποδεκτές συµπεριφορές. Οι Haywood & Mac an Ghaill (1996, σ. 50) υποστηρίζουν τι η φεµινιστική έρευνα «συνεισέφερε σε µεγάλο βαθµ στην προσπάθεια καταν ησης των τρ πων µε τους οποίους διαµορφώνεται το φ λο στο σχολικ πλαίσιο, ενισχ οντας τη θεωρητική και εννοιολογική ανάπτυξη των προσεγγίσεων για τις πολλαπλές και τις ηγε- µονικές ανδρικές ταυτ τητες».

7 1.1 Ανδρικές ταυτ τητες στην εφηβεία 19 Με την ανάπτυξη των ανδρικών σπουδών ως ανεξάρτητης ερευνητικής περιοχής, η σχέση της εκπαίδευσης µε την ανάπτυξη της ανδρικής ταυτ τητας στην εφηβεία συγκεντρώνει το ενδιαφέρον των ερευνητών, καθώς, µάλιστα, γίνεται φανερ τι υπάρχουν παράλληλοι, αλλά χι κοινοί ν µοι που διέπουν τη διαµ ρφωση των ανδρικών και των γυναικείων ταυτοτήτων. Στη νε τερη τάση, τα αγ ρια και οι ανδρικές ταυτ τητες στο πλαίσιο της εκπαιδευτικής διαδικασίας είναι η θεµατική που αποκτά ιδιαίτερη σηµασία. Η ιδέα τι το σχολείο είναι ο χώρος που λα τα αγ ρια παίζουν έναν κυρίαρχο ρ λο, και που τα κορίτσια είναι τα θ µατα του συστήµατος αρχίζει πλέον να αµφισβητείται. Οι ερευνητές/τριες που ενδιαφέρονται για τις ανδρικές ταυτ τητες καταλήγουν λο και περισσ τερο στο συµπέρασµα τι υπάρχει αµοιβαία σχέση αλληλεπίδρασης ανάµεσα στο σχολικ πλαίσιο και την ανδρική ταυτ τητα, µια άποψη που εξέφρασε και ο Connell (1991a), υποστηρίζοντας τι «η ανδρική ταυτ τητα επηρεάζει την εκπαίδευση, πως και η εκπαίδευση διαµορφώνει την ανδρική ταυτ τητα» (σ. 252). Είναι γεγον ς τι τα σχολεία αποτελο ν τους χώρους που διαµορφώνονται, προβάλλονται και προστατε ονται οι ανδρικές ταυτ τητες και που ορισµένες µορφές ανδρισµο προωθο νται και αµφισβητο νται µέσα και πέρα απ την ίδια την οµάδα των ανδρών. Πολλές πτυχές της εκπαίδευσης, πως για παράδειγµα, τα µαθήµατα που διδάσκονται τα παιδιά και το είδος της µεταδιδ µενης γνώσης, οι αλληλεπιδράσεις στην τάξη και οι κουλτο ρες των εκπαιδευτικών, οι σχολικοί καν νες και η πειθαρχία σχετίζονται άλλοτε µε τις γυναικείες και άλλοτε µε τις ανδρικές ταυτ τητες απ τη µια, άλλοτε µε ηγεµονικές και άλλοτε µε υποτακτικές ανδρικές ταυτ τητες απ την άλλη (Kenway, 1996). πως υποστηρίζει ο Connell (1991a), το σχολείο κατασκευάζει έµµεσα τις ανδρικές ταυτ τητες στο πλαίσιο της αξιολ γησης της επίδοσης, των προγραµµάτων διδασκαλίας και του ορισµο της γνώσης σε συνδυασµ µε τα πρ τυπα αυθεντίας και πειθαρχίας που προωθεί. Ένας µεγάλος αριθµ ς θεµάτων που αναφέρονται στη σχολική εµπειρία των αγοριών έχει διερευνηθεί κατά τα τελευταία χρ νια,

8 20 ΚΕΦ. 1ο Εισαγωγή πως για παράδειγµα η ανάπτυξη της ανδρικής ταυτ τητας στο Νηπιαγωγείο και το ηµοτικ Σχολείο, η έκφραση της σεξουαλικ τητας εκ µέρους αγοριών εφηβικής ηλικίας και η εµπειρία νεαρών οµοφυλ φιλων, η επίδραση του αθλητισµο και της σωµατικής αγωγής στην ανάπτυξη ορισµένων µορφών ανδρισµο, η εµπειρία των εκπαιδευτικών που εργάζονται µε αγ ρια κ.λπ. (βλ. για παράδειγµα, Reay, 1990 Connell, 1991a Hilton, 1991 Mac an Ghaill, 1991 Mac an Ghaill, 1994 West, 1994 Connoly, 1995a Connoly, 1995b Katz, 1995 Parker, 1996 Skelton, 1996 Wright, 1996). Για την πλειοψηφία των παραπάνω συγγραφέων, η εκπαίδευση δεν αποτελεί το µοναδικ φορέα διαµ ρφωσης της ανδρικής ταυτ τητας. Οι Haywood & Mac an Ghaill (1996), για παράδειγµα, συµφωνο ν µεν τι το σχολείο αλληλεπιδρά µε άλλους φορείς κοινωνικοποίησης συµπεριλαµβανοµένων της οικογένειας, της αγοράς εργασίας, των µέσων µαζικής ενηµέρωσης, του νοµοθετικο συστήµατος και των σεξουαλικών σχέσεων που επηρεάζουν σε µεγάλο βαθµ τη ζωή των αγοριών εφήβων, υποστηρίζουν, µως, τι η εκπαίδευση δρα ως κατεξοχήν χώρος διαµ ρφωσης του ανδρισµο, καθώς «προσφέρει, ένα συµπυκνωµένο σ στηµα εµπειριών σε υποστηριζ µενη και υποχρεωτική µορφή» (Haywood & Mac an Ghaill, 1996, σ. 59). Πώς αντιµετωπίζουν οι φεµινίστριες συγγραφείς αυτο του είδους την έρευνα, η οποία, ανάµεσα στα άλλα, αµφισβητεί τα ευρήµατά τους για τις διακρίσεις εις βάρος των κοριτσιών στην εκπαίδευση και προσπαθεί, µερικές φορές, να παρουσιάσει τα αγ ρια ως θ µατα του εκπαιδευτικο συστήµατος; Σ µφωνα µε τη Ramazanoglou (1992), οι φεµινίστριες πρέπει να καλωσορίσουν το ενδιαφέρον για τις ανδρικές ταυτ τητες και ταυτ χρονα να διατηρήσουν την κριτική τους στάση απέναντι στην έρευνα που έχει επίκεντρο τους άνδρες ως κοινωνικ φ λο, για να εξασφαλίσουν τι δεν θα χαθεί λη η γνώση που συγκεντρώθηκε τα τελευταία χρ νια στα πλαίσια της φεµινιστικής έρευνας. Πράγµατι, τις δ ο τελευταίες δεκαετίες εκπονήθηκε ένας σηµαντικ ς αριθµ ς ερευνών µε θέµα τον παράγοντα φ λο στην εκπαίδευση, και αναπτ χθηκαν στρατηγικές παρέµβασης µε στ χο τη µείωση των στε-

9 1.1 Ανδρικές ταυτ τητες στην εφηβεία 21 ρεοτ πων για τα φ λα και την προώθηση της ισ τητας στις σχολικές τάξεις. Είναι φανερ τι η ισ τητα των φ λων αποτελεί πλέον µέρος της εκπαιδευτικής διαδικασίας και τι στις περισσ τερες ευρωπαϊκές χώρες τα κορίτσια έχουν ιδιαίτερα καλές ακαδηµαϊκές επιδ σεις. Παρά το γεγον ς, µως, τι οι γυναίκες αλλάζουν, η ποι τητα της προσωπικής τους ζωής και η κοινωνική τους θέση δεν βελτιώνονται µε τον ίδιο τρ πο. πως υποστηρίζει η Kenway (1996), οι συνθήκες ζωής των κοριτσιών και των γυναικών δεν θα γίνουν καλ τερες, αν δεν αλλάξουν οι άνδρες και τα αγ ρια. Για το λ γο αυτ, στ χος της φεµινιστικής έρευνας είναι να προωθήσει αλλαγές στην εκπαίδευση, που θα επηρεάσουν τις ανδρικές ταυτ τητες. Τα δ ο φ λα πρέπει να ζήσουν µαζί ήρεµα και αρµονικά, και στο πλαίσιο σχέσεων που χαρακτηρίζονται απ αµοιβαίο σεβασµ. Έτσι, ιδιαίτερη αξία αποκτά εκείνο το εκπαιδευτικ σ στηµα το οποίο αµφισβητεί τους περιορισµένους ρ λους των φ λων, τις παραδοσιακές ταυτ τητες φ λου και τις παραδοσιακές ανδρικές ταυτ τητες, προωθώντας, απ την άλλη, τον επαναπροσδιορισµ των σχέσεων των φ λων. Με βάση την οπτική αυτή, η φεµινιστική έρευνα, χρησιµοποιώντας την προηγο µενη γνώση και εµπειρία θα πρέπει να επιχειρήσει την προώθηση µεθ δων και πρακτικών στην εκπαίδευση οι οποίες θα επιτρέπουν την καλ τερη καταν ηση της ανδρικής εµπειρίας στο σχολεία και θα διαµορφώσουν τον τρ πο µε τον οποίο τα αγ ρια αντιλαµβάνονται τις σχέσεις των φ λων. Η µεθοδολογία της έρευνας-δράσης, σε συνδυασµ µε την κατάλληλη εκπαίδευση των εκπαιδευτικών, αποτελο ν ιδιαίτερα χρήσιµα εργαλεία για το σκοπ αυτ. ÊÂÌÈÓÈÛÙÈÎ ÚÂ Ó - Ú ÛË ÛÙËÓ ÂÎapple  ÛË Ηφεµινιστική προσέγγιση χρησιµοποίησε την έρευνα-δράση µε στ χο την προώθηση των αρχών της ισ τητας στα σχολεία. Η αντίληψη τι η εκπαίδευση, εξαιτίας της δοµής, της οργάνωσής της και γενικά της διασ νδεσής της µε τις κοινωνικές σχέσεις δ -

10 22 ΚΕΦ. 1ο Εισαγωγή ναµης και εξουσίας, έχει τη δυνατ τητα να παράγει και να αναπαράγει πατριαρχικές σχέσεις των φ λων, υπήρξε κεντρική ιδέα στις φεµινιστικές αναλ σεις για τον παράγοντα φ λο στο σχολείο. Μερικές φεµινίστριες επιστήµονες, µως, µπ ρεσαν να εντοπίσουν δυναµικές δυνατ τητες αλλαγής στη δοµή της εκπαίδευσης και προσπάθησαν να εκπονήσουν έρευνες-δράσεις οι οποίες στηρίχθηκαν στην ιδέα τι το σχολείο είναι το λίκνο του σεξισµο, και στην ελπίδα για αλλαγή. Αυτο του είδους η έρευνα είχε στ χο τη διαµ ρφωση της εκπαιδευτικής εµπειρίας των κοριτσιών και των γυναικών γενικά, παρεµβαίνοντας στην εκπαιδευτική διαδικασία (Holland, 1993), επηρεάσθηκε, δε, απ τη φεµινιστική κριτική στις κοινωνικές επιστήµες. Οι ερευνήτριες προσπάθησαν «να αποµυθοποιήσουν και να κάνουν πιο δηµοκρατική την ερευνητική διαδικασία, να προσεγγίσουν τα υποκείµενα της έρευνας και την ίδια τη συνθήκη µε τρ πους που δεν οδηγο σαν στην εκµετάλλευση, να χρησιµοποιήσουν νέους τρ πους αξιολ γησης και να κάνουν σαφή την πολιτική αποδοχή εκ µέρους τους της φεµινιστικής οπτικής και της αρχής των θετικών διακρίσεων υπέρ των κοριτσιών (Holland & Chisholm, 1987). Ένας σηµαντικ ς αριθµ ς ερευνών-δράσεων αναπτ χθηκαν στον ευρωπαϊκ χώρο κατά τα τέλη της δεκαετίας του 80, απ τις οποίες πιο γνωστές είναι αυτές που εκπονήθηκαν στη Μ. Βρετανία: τα προγράµµατα «Κορίτσια και Νέες Τεχνολογίες» (Whyte, 1986), «Κορίτσια και Επαγγελµατικές Επιλογές» (Chisholm & Holland, 1987). Σε άλλες χώρες προσπάθειες πως, για παράδειγ- µα, η «Έρευνα- ράση για το Φ λο» (Mahony & Frith, 1996), Προγράµµατα ράσης στη ανία (Kruse, 1996), την Ισπανία (Rambla, 1996), την Ολλανδία (Extra, 1995), την Ισλανδία (Olafsdottir, 1996) και την Ελλάδα ( εληγιάννη-κουϊµτζή & Ζιώγου, 1991) ακολο θησαν πιο πρ σφατα. Τα προγράµµατα που προαναφέρθηκαν είχαν διαφορετικές αφετηρίες και χρησιµοποίησαν µια ποικιλία απ µεθοδολογίες. Παρ λα αυτά ο γενικ ς τους στ χος ήταν να φέρουν τα κορίτσια απ το περιθώριο στο κέντρο της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Τα αποτελέσµατά τους υπήρξαν αµφιλεγ µενα, µερικές φορές πε-

11 1.1 Ανδρικές ταυτ τητες στην εφηβεία 23 ριορισµένα, ή ακ µη και αντιφατικά, σε γενικές γραµµές, µως, ενθαρρυντικά, καθώς πέτυχαν να κάνουν εµφανή τη διάκριση των φ λων στις σχολικές τάξεις και να εµπλέξουν τους εκπαιδευτικο ς και µερικές φορές και τους γονείς στη διαδικασία της ισ τητας των φ λων (Holland, 1993). πως τονίζουν οι Chisholm & Holland (1987, σ. 255) συζητώντας τα αποτελέσµατα της έρευνάς τους, «µπορέσαµε να συνδέσουµε τη διερε νηση µε την εκπαιδευτική πράξη και αµειφθήκαµε. Αµοιβή µας ήταν η µεγαλ τερη καταν ηση των επιπτώσεων του παράγοντα φ λο στις διαδικασίες του σχολείου και η πεποίθηση τι οι εκπαιδευτικοί και οι ερευνητές, ταν συνεργάζονται, µπορο ν να αλλάξουν αυτές τις διαδικασίες και να µετατρέψουν την εκπαίδευση σε µια πιο ενδιαφέρουσα και χρήσιµη διαδικασία για τα κορίτσια». Παρ λα αυτά, η βιβλιογραφία δεν κατέγραψε µ νο θετικές αντιδράσεις στις παραπάνω προσεγγίσεις. Η Kenway ( ), για παράδειγµα, ανιχνε οντας τις αντιδράσεις των αγοριών και των ανδρών σε φεµινιστικά προγράµµατα δράσης στα σχολεία, διαπίστωσε τι ο ανδρικ ς πληθυσµ ς που συµµετέχει, συχνά βιώνει αισθήµατα θυµο και άγχους, ενοχής και ανασφάλειας. Απ την άλλη µεριά, σ µφωνα µε άνδρες συγγραφείς (για παράδειγµα, βλ. Jackson & Salsbury, 1996), φαίνεται τι µετά το τέλος τέτοιων προσπαθειών, µερικά αγ ρια απ τα σχολεία στα οποία εφαρµ σθηκαν παρεµβάσεις, δήλωσαν τι ανέπτυξαν συναισθή- µατα σ γχυσης και αρνητική ή αµυντική στάση. Οι συγγραφείς που προαναφέρθηκαν καταλήγουν στο συµπέρασµα τι χρειάζεται µια νέα προσέγγιση των παρεµβάσεων µε θέµα το φ λο στο σχολείο, έτσι ώστε να µην επικεντρώνονται µ νο στα κορίτσια, αλλά να προσεγγίζουν ταυτ χρονα τις σ νθετες και αντιφατικές σχέσεις που συνδέουν την ανδρική και τη γυναικεία ταυτ τητα. Σε γενικές γραµµές, πάντως, είναι φανερ τι η φεµινιστική έρευνα-δράση ανέπτυξε θεωρητικές οπτικές και µεθοδολογικά εργαλεία και διαµ ρφωσε µια έµπειρη µατιά του εκπαιδευτικο γίγνεσθαι, καταλήγοντας σε γ νιµες αναλ σεις για το τι αποτελεί επιτυχηµένη στρατηγική µε θέµα την ισ τητα των φ λων στην εκπαίδευση. Οι πιο πρ σφατες αναλ σεις, µως, για την ισ τητα

12 24 ΚΕΦ. 1ο Εισαγωγή στο σχολείο, αποδεικν ουν τι η επικέντρωση αποκλειστικά στις µαθήτριες και τα προβλήµατά τους δεν αρκεί, και τι οι φεµινιστική εκπαίδευση θα πρέπει τώρα να στραφεί και στα αγ ρια θέτοντας το ερώτηµα πως το διατ πωσε η Kenway (1996, σ. 466): «Πώς µπορο µε να βοηθήσουµε τα αγ ρια να βοηθήσουν τα κορίτσια, βοηθώντας πρώτα τον εαυτ τους;». πως είναι φανερ, ο προβληµατισµ ς αυτ ς είναι κεντρικής σηµασίας για λους σοι ασχολο νται µε θέµατα φ λου στο σχολικ πλαίσιο. Χάρη σε προηγο µενες έρευνες, γνωρίζουµε πια αρκετά πράγµατα για τον τρ πο µε τον οποίο µεγαλώνουν τα κορίτσια και γίνονται γυναίκες. Υπάρχουν πια εδραιωµένες παιδαγωγικές µέθοδοι και στρατηγικές παρέµβασης που δίνουν τη δυνατ τητα στους εκπαιδευτικο ς να προσεγγίσουν τις µαθήτριες και να προωθήσουν την ισ τητα στη σχολική τάξη. πως φάνηκε και προηγουµένως, εκείνο που δεν ξέρουµε είναι πώς να απευθυνθο µε στους µαθητές, πώς να καταγράψουµε τις εµπειρίες τους ως αγοριών που περνο ν την εφηβεία στις σ γχρονες κοινωνίες και πώς να εργασθο µε µαζί τους µέσα στην τάξη. Ταυτ χρονα, η ίδια η βιβλιογραφία για τις ανδρικές ταυτ τητες στην εκπαίδευση µας δίνει πληροφορίες κυρίως για τα νεαρά αγ ρια που µεγαλώνουν σε συγκεκριµένα γεωγραφικά και πολιτισµικά πλαίσια, που ζουν δηλαδή στη Βρετανία, την Αυστραλία, τις ΗΠΑ και τον Καναδά. Μας είναι γνωστά ελάχιστα πράγµατα για σα βιώνουν οι άνδρες στην περιφέρεια της Ευρώπης, ή για την κατασκευή της ανδρικής ταυτ τητας στις χώρες της Μεσογείου. Το ερευνητικ πρ γραµµα «Αριάδνη», το οποίο προσεγγίζει τις ανδρικές ταυτ τητες σε συνεργασία µε σχολεία σε οκτώ ευρωπαϊκές χώρες, είχε στ χο να καλ ψει αυτ το κεν, σε σχέση µε την έρευνα των ανδρικών ταυτοτήτων και την παρέµβαση στις σχολικές τάξεις. Η θεωρητική βάση του προγράµµατος προκ πτει απ το συνδυασµ της φεµινιστικής προσέγγισης µε τις αρχές της έρευνας-δράσης. Είναι γεγον ς, τι το θέµα των ανδρικών ταυτοτήτων στην εφηβεία και του ανδρισµο γενικά, ιδίως ταν αντιµετωπίζεται σε ένα ευρ πλαίσιο πως το Ευρωπαϊκ, είναι σ νθετο και πολυδιάστατο και µπορεί να προσεγγισθεί µε

13 1.1 Ανδρικές ταυτ τητες στην εφηβεία 25 πολλο ς διαφορετικο ς τρ πους. Παρ λο, µως, που είναι γενικά αποδεκτ τι διάφοροι κοινωνικοί επιστήµονες θα µπορο σαν να εµπνευστο ν απ διαφορετικές θεωρητικές παραδοχές, πρέπει να επισηµανθεί τι δεν είναι ε κολο να υιοθετηθεί µια θεώρηση της θεµατικής που θα αγνοεί την οπτική του φ λου. Η βασική έρευνα, µε στ χο την ανάλυση της εκπαιδευτικής εµπειρίας των αγοριών σε διάφορες πτυχές του σχολείου ήταν µέχρι στιγ- µής το είδος της ερευνητικής προσέγγισης που προτιµήθηκε απ τους ειδικο ς. Η έρευνα-δράση που εστιάζει στις ανδρικές ταυτ τητες, δηλαδή, η ανάπτυξη στρατηγικών στις σχολικές τάξεις µε επίκεντρο τα αγ ρια, είναι ένας χώρος σχεδ ν άγνωστος στο πλαίσιο αυτής της θεµατικής. Στο σηµείο αυτ ε λογα µπορεί να αναρωτηθεί κανείς µέχρι ποιο σηµείο είναι δυνατ ν να αλλάξουν οι κοινωνικές πεποιθήσεις µέσα απ παρεµβάσεις στην εκπαίδευση, στο πλαίσιο, δηλαδή, εν ς επίσηµου θεσµο. Ο ρ λος του σχολείου στην αναπαραγωγή κυρίαρχων ιδεολογιών έχει τονισθεί ιδιαίτερα στη θεωρία και την έρευνα της Κοινωνιολογίας της Εκπαίδευσης κατά τις τελευταίες δεκαετίες και είναι πια γνωστ τι οι σχέσεις των φ λων συµπεριλαµβάνονται ανάµεσα στα θέµατα που διαµορφώνονται απ τις ιδεολογίες αυτές. Μέσα απ αυτήν την οπτική, η δυνατ τητα προώθησης αλλαγών στην εκπαίδευση εµφανίζεται εξαιρετικά περιορισµένη. Παρ λα αυτά, είκοσι χρ νια πριν, η Deem (1978), παρά τη µαρξιστική-φεµινιστική της οπτική, τ νιζε στο κλασικ πια βιβλίο της Γυναίκες και εκπαίδευση (Women and Schooling): «Η εκπαίδευση απ µ νη της δεν µπορεί να αλλάξει τις κοινωνικές σχέσεις παραγωγής..., µως η εκπαίδευση µπορεί να αρχίσει να διαµορφώνει µε διαφορετικ τρ πο τις στάσεις των ανθρώπων απέναντι... στον καταµερισµ της εργασίας κατά φ λα, σο περιορισµένη κι αν είναι η έκταση αυτής της αλλαγής, και έχει τη δυνατ τητα να διευρ νει το είδος των δεξιοτήτων που µαθαίνουν τα παιδιά στο σχολείο» (Deem, 1978, σ. 54).

14 26 ΚΕΦ. 1ο Εισαγωγή Kαι καταλήγει επισηµαίνοντας: «Η επίτευξη µιας εκπαίδευσης που θα απευθ νεται και στους άνδρες και στις γυναίκες και που δεν θα περιορίζει µε τεχνητ και λανθασµένο τρ πο τις σκέψεις, τις δεξι τητες και τις ικαν τητές τους στη βάση των διαφορών των φ λων δεν είναι ε κολος στ χος σε µια κοινωνία, το να µην το επιχειρήσει µως κάποιος επειδή είναι δ σκολο, αποτελεί πράξη δειλίας» (Deem, 1978, σ. 141). Προσπαθώντας να προσδιορίσουµε ακριβέστερα τους στ χους κάθε παρεµβατικής προσπάθειας, θεωρο µε τι αυτ που έχει σηµασία για την τελική επιτυχία είναι ο τρ πος µε τον οποίο οι ερευνητές/τριες αντιµετωπίζουν την προοπτική της αλλαγής. Τι προσδοκο µε, ταν σχεδιάζουµε ένα πρ γραµµα δράσης και στρατηγικές παρέµβασης στο σχολείο; Στοχε ουµε στην αλλαγή ολ κληρου του εκπαιδευτικο συστήµατος, σε αλλαγές στα προγράµµατα διδασκαλίας ή στη διαµ ρφωση προτάσεων για µια εκπαιδευτική πολιτική ισ τητας των φ λων στο σχολείο; Θεωρο µε τι ένα πρ γραµµα δράσης µε πρωταρχικ στ χο του αυτή την τελευταία προοπτική µπορεί να γίνει πολ αποτελεσµατικ τ σο ως προς την επίτευξη των στ χων του, σο και ως προς τη δυνατ τητά του να δώσει την ευκαιρία στα νεαρά άτοµα που θα συµµετέχουν, να προβληµατισθο ν, αντιµετωπίζοντας κριτικά παραδοσιακές αντιλήψεις και πρακτικές για τις σχέσεις των φ λων.

15 1.2 Σχεδιάζοντας µια ευρωπαϊκή έρευνα για τα αγ ρια στην εφηβεία. & µ. π - À ª ÈÛ ÁˆÁ ΟΠΩΣ Η Η ΤΟΝΙΣΤΗΚΕ ΣΤΟ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ, Η ΜΕλέτη των ανδρικών ταυτοτήτων αποτελεί ένα λο και ση- µαντικ τερο τµήµα της διεθνο ς βιβλιογραφίας κατά την τελευταία δεκαετία. Ειδικ τερα, η φεµινιστική έρευνα για το φ λο στην εκπαίδευση έχει ενσωµατώσει το σχετικ προβληµατισµ, θεωρώντας τι η επίγνωση του τι συµβαίνει µε τους άνδρες και τα αγ ρια αποτελεί θέµα κεντρικής σηµασίας, εφ σον στοχε ει κανείς να προωθήσει θέµατα ισ τητας των φ λων στο σχολικ πλαίσιο (Francis & Skelton, 2001). Μια σειρά απ φαιν µενα που έγιναν πρ σφατα αντιληπτά, σον αφορά τις συµπεριφορές και την παρουσία των νεαρών εφήβων στο σχολείο και έξω απ αυτ, απετέλεσαν το έναυσµα για το πρ σφατο αυτ ενδιαφέρον των επιστηµ νων. Η εικ να µειωµένης σχολικής επίδοσης των αγοριών που δηµιο ργησε την εντ πωση γενικευµένης σχολικής αποτυχίας, σε σ γκριση, µάλιστα µε την επιτυχηµένη παρουσία των κοριτσιών (Eppstein et al., 1999), η παρατηρο µενη α ξηση της σχολικής βίας, µε δράστες (αλλά και αποδέκτες) νεαρά αγ ρια, τα προβλήµατα στις σχέσεις των δ ο φ λων, αλλά και ο προβληµατικ ς τρ πος µε τον οποίο οι νεαροί άνδρες βιώνουν τις συνέπειες διαφ ρων κοινωνικοοικονοµικών φαινοµένων, πως η ανεργία και η αλλαγή της κοινωνικής θέσης των γυναικών, δια- µορφώνουν την αίσθηση µιας συλλογικής κρίσης του ανδρισµο 27

16 28 ΚΕΦ. 1ο Εισαγωγή στις σ γχρονες δυτικές κοινωνίες και, κατά συνέπεια, την ανάγκη διερε νησης της ανδρικής ταυτ τητας. πως ήδη έχει τονισθεί προηγουµένως, η έρευνα αυτή άλλοτε αποτελεί αυτ νοµη προσπάθεια των «ανδρικών σπουδών» και άλλοτε συνδέεται µε το φεµινιστικ προβληµατισµ, σε µια προσπάθεια πληρέστερης καταν ησης των αιτίων των ασ µµετρων κοινωνικών σχέσεων των φ λων. Το ερευνητικ πρ γραµµα που παρουσιάζεται στο βιβλίο αυτ και του οποίου οι συντεταγµένες δίνονται στο παρ ν κεφάλαιο, ανήκει στη δε τερη κατηγορία. Ô Â Úˆapple Îfi appleúfiáú ÌÌ «ÚÈ ÓË» Το πρ γραµµα «Αριάδνη» επικεντρώθηκε στη διερε νηση των ανδρικών ταυτοτήτων σε ευρωπαϊκ επίπεδο. Αποτέλεσε ερευνητικ πρ γραµµα το οποίο χρηµατοδοτήθηκε απ την Ευρωπαϊκή Κοιν τητα και στο οποίο συµµετείχαν 8 χώρες-µέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ισπανία, Πορτογαλία, Γαλλία, Γερµανία, Βρεττανία, Ελλάδα, ανία και Ιταλία) 1. Σκοπ ς του προγράµµατος, το οποίο σχεδιάστηκε ως µια πιλοτική έρευνα-δράση σε τέσσερα σχολεία κάθε χώρας, ήταν να αναπτ ξει ερευνητικές µεθ δους για τη µελέτη των ανδρικών ταυτοτήτων στο σχολείο καθώς και να εντοπίσει στρατηγικές παρέµβασης που θα απέβλεπαν στη διε ρυνση των παραδοσιακών απ ψεων και πεποιθήσεων για τον ανδρισµ στην κάθε χώρα. Πιο συγκεκριµένα, το πρ - 1. Επιστηµονική Υπε θυνη του ιεθνο ς Προγράµµατος: A.Tome (Instituto de Ciencias de Education), Barcelona, Ισπανία Επιστηµονικοί Υπε θυνοι Εθνικών Προγραµµάτων: N. Pacheco (Faculdade de Psicologia e de Ciencias da Educacao, Universidade do Porto), Πορτογαλία V. Aebisher (Department de Psychologie, Universite de Paris), Γαλλία Ch. Degenhart- Marten (Amt für Schule, Behörde für Schule, Jugend und Berufsbildung), Hamburg, Γερµανία M. Arnot (Department of Education, University of Cambridge), Βρεττανία Κ. εληγιάννη-κουϊµτζή (Τµήµα Ψυχολογίας, Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης), Ελλάδα L. Andersen (Aalborg Kommune, Aalborg), ανία M.R. del Buono (I.R.R.S.A.E.), Milan, Ιταλία.

17 1.2 Σχεδιάζοντας µια ευρωπαϊκή έρευνα 29 γραµµα στ χευε στη διερε νηση των ανδρικών ταυτοτήτων στο σχολικ πλαίσιο και στην απ κοινο διαµ ρφωση κατάλληλων στρατηγικών παρέµβασης στις σχολικές τάξεις που θα απέβλεπαν στην προώθηση της ισ τητας των δ ο φ λων. Αρχή στην οποία βασίστηκε το πρ γραµµα ήταν η άποψη τι οι διαφορές µεταξ των δ ο φ λων στην εκπαίδευση, στην αγορά εργασίας και στη ζωή γενικ τερα, συνδέονται έντονα µε τη δ µηση της ανδρικής ταυτ τητας. Η προώθηση, εποµένως, ίσων ευκαιριών για τις γυναίκες πρέπει να λάβει υπ ψη και θέµατα που αφορο ν τους άνδρες, πως ήδη διατυπώθηκε και στο προηγο µενο Κεφάλαιο (Κεφ. 1.1.). Οι γενικ τεροι στ χοι του προγράµµατος, πως τέθηκαν στα πλαίσια της Ευρωπαϊκής συνεργασίας, ήταν οι εξής: 1. Η ανάπτυξη της ικαν τητας των δευτεροβάθµιων σχολείων: (α) να διερευνήσουν την ανδρική ταυτ τητα ως θεµατική κεντρικής σηµασίας για τις σχέσεις των φ λων, (β) να προσδιορίσουν τις σ γχρονες πιέσεις και συγκρο σεις που σχετίζονται µε την ανδρική ταυτ τητα και (γ) να αξιολογήσουν το ρ λο του σχολείου στη διαµ ρφωση διαφορών συµπεριφοράς ανά- µεσα στα αγ ρια και τα κορίτσια. 2. Ο προσδιορισµ ς αποτελεσµατικών στρατηγικών που θα διευρ νουν τις παραδοσιακές πεποιθήσεις οι οποίες συνδέονται µε την ανδρική ταυτ τητα σε κάθε χώρα που έπαιρνε µέρος στο πρ γραµµα. Θεωρήθηκε τι αυτή η διε ρυνση µπορεί να επιτευχθεί: (α) µε τη επέκταση του ακαδηµαϊκο ορίζοντα των αγοριών και της επίδοσής τους σε µη παραδοσιακο ς τοµείς, (β) µε την προώθηση ποικίλων επαγγελµατικών και οικογενειακών ρ λων και προτ πων στα πλαίσια της ανδρικής ταυτ τητας, (γ) µε την ενθάρρυνση των αγοριών να αξιολογο ν θετικά τους γυναικείους ρ λους, δραστηρι τητες και προοπτικές και (δ) µε την προώθηση της αµοιβαίας γνώσης για το άλλο φ λο και της αξίας των ίσων ευκαιριών στην κοινωνία γενικ τερα. 3. Η διαµ ρφωση αποτελεσµατικών µεθ δων διδασκαλίας και

18 30 ΚΕΦ. 1ο Εισαγωγή αξιολ γησης που θα επιτρέψουν στα σχολεία να προσεγγίσουν τη θεµατική που σχετίζεται µε την ανάπτυξη της ανδρικής ταυτ τητας στο σ γχρονο σχολείο. Ο στ χος αυτ ς συνδυάζεται µε τη συνεργασία και τη δηµιουργία δικτ ου ανάµεσα στις χώρες που συµµετέχουν. 4. Η ενθάρρυνση των εθνικών οµάδων που συµµετείχαν στο πρ γραµµα να ανταλλάσσουν, µέσα απ τη συνεργασία και τη δη- µιουργία δικτ ου, τις πηγές πληροφ ρησης που είχε η κάθε οµάδα καθώς και τις ερευνητικές µεθοδολογίες και τις εκπαιδευτικές τεχνικές που επρ κειτο να χρησιµοποιήσουν στο πλαίσιο της έρευνας-δράσης. πως φαίνεται και απ τη διατ πωση των στ χων, το πρ γραµµα περιελάµβανε δ ο στάδια, το στάδιο της διερε νησης και το στάδιο της παρέµβασης στη σχολική τάξη. Κατά τη διάρκεια του πρώτου σταδίου, εκπονήθηκε σειρά ερευνών, τα αποτελέσµατα των οποίων αποτέλεσαν τη βάση για το σχεδιασµ των παρεµβατικών δραστηριοτήτων στη σχολική τάξη που υλοποιήθηκαν κατά τη δε τερη φάση. Κατά συνέπεια, η πρώτη φάση του προγράµµατος είχε στ χο το (1), ενώ η δε τερη φάση είχε στ χο το (2) και (3). Στο κεφάλαιο αυτ, στο πρώτο τµήµα, περιγράφονται οι τρ ποι µε τους οποίους οι οκτώ χώρες συνεργάστηκαν για να υλοποιήσουν το πρ γραµµα κατά την πρώτη φάση, καθώς και οι τρ ποι µε τους οποίους σχεδιάστηκε η παρέµβαση της δε τερης φάσης. Η περιγραφή δοµήθηκε µε βάση τις τεχνικές εκθέσεις που κατέθεσε η κάθε χώρα. Στο δε τερο τµήµα, περιγράφεται αναλυτικά η µεθοδολογία που ακολουθήθηκε στην Ελλάδα.

19 1.2 Σχεδιάζοντας µια ευρωπαϊκή έρευνα 31 π. ÏÔappleÔ ËÛË ÙÔ appleúôáú ÌÌ ÙÔ ÛÙÈ ÔÎÙÒ ÒÚ -Ì ÏË ÙË Úˆapple Î ŒÓˆÛË Ô appleï ÛÈÔ ÙË Û ÓÂÚÁ Û Ησυνεργασία ανάµεσα στις οκτώ ερευνητικές οµάδες αποκάλυψε µια σειρά τ σο απ κοινά σο και απ διαφορετικά πλαίσια εργασίας καθώς και κοινές αλλά ταυτ χρονα και διαφορετικές οπτικές, προσεγγίσεις και ιδέες. Απ τη µια, κοινή αφετηρία ήταν η φεµινιστική οπτική, η απ φαση, δηλαδή, τι το πρ γραµµα «Αριάδνη» θα σχεδιαζ ταν ως µια φεµινιστική έρευναδράση που θα εστίαζε στα αγ ρια. Η προηγο µενη εµπειρία των συµµετεχουσών στην έρευνα για το φ λο στην εκπαίδευση υπήρξε το δε τερο στοιχείο, που επέτρεψε τη χρήση µιας κοινής γλώσσας στο σχεδιασµ του προγράµµατος. Απ την άλλη, µια σειρά απ παράγοντες, πως για παράδειγ- µα, το επαγγελµατικ υπ βαθρο των ερευνητριών, η πολιτική κατάσταση των χωρών που συµµετείχαν και οι αντίστοιχες εκπαιδευτικές πολιτικές, τα διαφορετικά εκπαιδευτικά συστήµατα της κάθε χώρας, το επίπεδο ακαδηµαϊκής και ερευνητικής πείρας σε θέµατα φ λου, µαζί µε τη θέση των γυναικών και τη δοµή των σχέσεων των φ λων σε κάθε κοινωνία, επηρέασαν τις αποφάσεις των εθνικών ερευνητικών οµάδων. Κατά τις πρώτες συναντήσεις οι οκτώ εθνικές οµάδες αποφάσισαν τι για τη µελέτη των ανδρικών ταυτοτήτων είναι σηµαντικ να εστιάσουν στις εµπειρίες των εφήβων σε,τι αφορά την οικογενειακή ζωή, τα συναισθήµατά τους, τις απ ψεις και τις πεποιθήσεις τους σε,τι αφορά την επαγγελµατική ζωή καθώς και τους ρ λους των δ ο φ λων. Οι οκτώ οµάδες, επίσης, πήραν ορισµένες κοινές αποφάσεις σε,τι αφορά τους στ χους του προγράµµατος καθώς και τις οµάδες των παιδιών που θα συµµετείχαν στη µελέτη. Παρακάτω θα εξεταστο ν τ σο οι κοινοί τ ποι στις αποφάσεις των εµπλεκ µενων εθνικών οµάδων σο και τα σηµεία στα οποία διέφεραν.

20 32 ΚΕΦ. 1ο Εισαγωγή KÔÈÓ appleôê ÛÂÈ Οι κοινές αποφάσεις των ερευνητικών οµάδων ως προς τον προσδιορισµ των στ χων και το σχεδιασµ της έρευνας εστιάστηκαν στους παρακάτω τοµείς: Α) Ως προς τους στ χους και το δείγµα αποφασίσθηκε: (α) Να ισχ ουν και για τις οκτώ χώρες οι γενικοί στ χοι του προγράµµατος (βλ. παραπάνω) οι οποίοι θα επικέντρωναν στην ανάγκη διερε νησης και διε ρυνσης των ανδρικών ταυτοτήτων φ λου στην εφηβική ηλικία, την ανάπτυξη στρατηγικών προσέγγισης των φ λων στην εκπαίδευση και τη ζωή γενικ τερα και την ενίσχυση της ερευνητικής συνεργασίας σε ερευνητικ επίπεδο. (β) Επιπλέον, αποφασίστηκε τι το δείγµα θα συµπεριελάµβανε αγ ρια και κορίτσια ηλικίας ετών, δηλαδή εφήβους που βρίσκονται στη µέση εφηβική ηλικία. Η συγκεκριµένη ηλικιακή οµάδα επιλέχτηκε µε βάση το γεγον ς τι θεωρείται ιδιαίτερα κρίσιµη περίοδος για τη διαµ ρφωση της ταυτ τητας φ λου τ σο σε επίπεδο γνωστικ σο και σε επίπεδο συναισθηµατικ και ψυχοσεξουαλικ (Berk, 1991). Επιπλέον, πρ κειται για ένα στάδιο ζωής κατά το οποίο πρέπει να παρθο ν κρίσιµες αποφάσεις και να γίνουν σηµαντικές επιλογές που θα επηρεάσουν την ενήλικη ζωή (Deliyanni-Kouimtzi et al., 1996). Β) Ως προς το σχεδιασµ της έρευνας και τη παρέµβασης αποφασίσθηκε τι σε κάθε χώρα θα πάρουν µέρος τέσσερα σχολεία και τι σε κάθε σχολείο θα σχηµατιστο ν οµάδες εκπαιδευτικών που θα συµµετέχουν στις διάφορες φάσεις του προγράµ- µατος. Η κάθε χώρα θα αποφάσιζε ξεχωριστά η κάθε µια για τα κριτήρια επιλογής των σχολείων. Κατά την πρώτη φάση του προγράµµατος (Ιανουάριος- εκέµβριος 1996), υλοποιήθηκε η διερε νηση των ανδρικών ταυτοτήτων στα σχολεία που επιλέχτηκαν να συµµετάσχουν στο πρ γραµµα. Κατά τη δε τερη φάση (Ιανουάριος- εκέµβριος 1997), υλοποιήθηκε ο σχεδιασµ ς και η εφαρµογή των δραστηριοτήτων παρέµβασης στη σχολική τάξη. λες οι εθνικές οµάδες συµφώνησαν να πραγµατοποιήσουν τις εξής ενέργειες:

ÂÚÈÂ fiìâó ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 15 ΙΩΑΝΝΑ ΜΠΙΜΠΟΥ-ΝΑΚΟΥ ΜΕΡΟΣ Ι

ÂÚÈÂ fiìâó ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 15 ΙΩΑΝΝΑ ΜΠΙΜΠΟΥ-ΝΑΚΟΥ ΜΕΡΟΣ Ι ÂÚÈÂ fiìâó ΕΙΣΑΓΩΓΗ................................................... 15 ΙΩΑΝΝΑ ΜΠΙΜΠΟΥ-ΝΑΚΟΥ ΜΕΡΟΣ Ι ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ Α. Η αξιολ γηση της ψυχολογικής και σχολικής λειτουργικ τητας µε τη χρήση τυποποιηµένων

Διαβάστε περισσότερα

ISBN 960-431-204-9. K ıâ ÁÓ ÛÈÔ ÓÙ Ù appleô appleôáú ÊÂÙ È applefi ÙÔÓ Û ÁÁÚ Ê Â ÙÂÚË Î ÔÛË 1993

ISBN 960-431-204-9. K ıâ ÁÓ ÛÈÔ ÓÙ Ù appleô appleôáú ÊÂÙ È applefi ÙÔÓ Û ÁÁÚ Ê Â ÙÂÚË Î ÔÛË 1993 2 K ıâ ÁÓ ÛÈÔ ÓÙ Ù appleô appleôáú ÊÂÙ È applefi ÙÔÓ Û ÁÁÚ Ê Â ÙÂÚË Î ÔÛË 1993 Copyright 1989, 1993,. ËÌËÙÚÔappleÔ ÏÔ - æˆìôappleô ÏÔ ISBN 960-431-204-9 Φωτοστοιχειοθεσία-Eκτ πωση: Bι λιοπωλείο: Π. ZHTH

Διαβάστε περισσότερα

(ON THE JOB TRAINING) ΟΡΓΑΝΩΝΕΙ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ «ΚΑΤΑ ΤΗ ΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ» ΕΠΙΒΛΕΠΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΗΜΟΣΙΩΝ ΧΩΡΩΝ /

(ON THE JOB TRAINING) ΟΡΓΑΝΩΝΕΙ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ «ΚΑΤΑ ΤΗ ΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ» ΕΠΙΒΛΕΠΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΗΜΟΣΙΩΝ ΧΩΡΩΝ / Επαγγελµατικό προφίλ: ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΣ ΟΡΟΦΩΝ (ΟΡΟΦΟΚΟΜΟΣ) Επίπεδο: 2 εξιότητες Θέµατα Συνδεδεµένες δεξιότητες C1 ΗΓΕΙΤΑΙ, ΕΠΙΒΛΕΠΕΙ ΚΑΙ ΣΧΕ ΙΑΖΕΙ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΟΥ ΓΙΝΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

λοι οι άνθρωποι µεγαλώνουν σε ένα κοινωνικοπολιτισµικ περιβάλλον και είναι σηµαντικ να γνωρίζουν τι µπορο ν να

λοι οι άνθρωποι µεγαλώνουν σε ένα κοινωνικοπολιτισµικ περιβάλλον και είναι σηµαντικ να γνωρίζουν τι µπορο ν να λοι οι άνθρωποι µεγαλώνουν σε ένα κοινωνικοπολιτισµικ περιβάλλον και είναι σηµαντικ να γνωρίζουν τι µπορο ν να αντλήσουν πληροφορίες προκειµένου να αποκτήσουν γνώσεις για τον εαυτ τους και τους άλλους.

Διαβάστε περισσότερα

Î È appleúô Ï Ì Ù ÓÙ ÍË 36

Î È appleúô Ï Ì Ù ÓÙ ÍË 36 ƒπ ÃOª ƒo O π O ª πøª 9 º πo ƒøδo: Δ À ƒª Δ π ÀΔπ π π π 1.1 ÓÓÔÈ ÙÔ appleâúì ÛÔ 16 1.2 ÀappleÂÚÌ Û, ÎÔÈÓˆÓ Î È ÂÎapple  ÛË 18 1.3 ÂˆÚ Â Ì ıëûë Î È appleâúì Û 27 1.4 ÚfiÙ apple Ú ÛË appleôïôáèûùòó Î È

Διαβάστε περισσότερα

º πo 2: À ª π Ã πƒπ OπO π π ª ƒπø

º πo 2: À ª π Ã πƒπ OπO π π ª ƒπø º πo 2: À ª π Ã πƒπ OπO π π ª ƒπø Η βασική απαίτηση για ένα σύστηµα διαχείρισης ποιότητας είναι ότι ο οργανισµός θα πρέπει να προσδιορίσει και να διαχειριστεί την οικογένεια των απαραίτητων διεργασιών

Διαβάστε περισσότερα

À ª. π ø º πƒ. À ƒ º πƒ. ª º πƒ. ƒø π ø º πƒ. µπ º πƒ ÎÂÊ Ï ÈÔ 5 ÎÂÊ Ï ÈÔ 8 ÎÂÊ Ï ÈÔ 9 ÎÂÊ Ï ÈÔ 6 ÎÂÊ Ï ÈÔ 10 ÎÂÊ Ï ÈÔ 7

À ª. π ø º πƒ. À ƒ º πƒ. ª º πƒ. ƒø π ø º πƒ. µπ º πƒ ÎÂÊ Ï ÈÔ 5 ÎÂÊ Ï ÈÔ 8 ÎÂÊ Ï ÈÔ 9 ÎÂÊ Ï ÈÔ 6 ÎÂÊ Ï ÈÔ 10 ÎÂÊ Ï ÈÔ 7 ª ƒ ƒπ À ª ÎÂÊ Ï ÈÔ 5 π ø º πƒ ÎÂÊ Ï ÈÔ 6 ª º πƒ ÎÂÊ Ï ÈÔ 7 π º πƒ ÎÂÊ Ï ÈÔ 8 À ƒ º πƒ ÎÂÊ Ï ÈÔ 9 µπ º πƒ ÎÂÊ Ï ÈÔ 10 ƒø π ø º πƒ ÎÂÊ Ï ÈÔ 5 π ø º πƒ ƒ π Ã O ª ÛÙ Ì Ù Î È appleôû ÛÙ Ì Ù 117 115 º π 5

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακες και ερµάρια. διανοµής. ƒ 2010. Plexo 3 στεγανοί πίνακες από 2 έως 72 στοιχεία (σ. 59) Practibox χωνευτοί πίνακες από 6 έως 36 τοιχεία (σ.

Πίνακες και ερµάρια. διανοµής. ƒ 2010. Plexo 3 στεγανοί πίνακες από 2 έως 72 στοιχεία (σ. 59) Practibox χωνευτοί πίνακες από 6 έως 36 τοιχεία (σ. χωνευτοί σ. 56 Nedbox χωνευτοί από 12 έως 56 στοιχεία σ. 58 από 1 έως 6 στοιχεία σ. 62 XL 3 160 από 48 έως 144 στοιχεία και ερµάρια διανοµής ισχύος XL 3 σ. 68 Ράγες, πλάτες στήριξης και µετώπες σ. 77 0

Διαβάστε περισσότερα

ταν τα παιδιά μιλο ν για τον π λεμο και την ειρήνη... 1

ταν τα παιδιά μιλο ν για τον π λεμο και την ειρήνη... 1 KEΦAΛAIO 2 ταν τα παιδιά μιλο ν για τον π λεμο και την ειρήνη... 1 Oπ M ƒπ πoà B ø πo OÀ ÂÚ ÏË Ë Hπαρο σα μελέτη έχει ως στ χο τη διερε νηση των τρ πων με τους οποίους τα παιδιά προσχολικής και σχολικής

Διαβάστε περισσότερα

1Ô: PO XO IKH K AI Y H KAI ºY IK I THM

1Ô: PO XO IKH K AI Y H KAI ºY IK I THM 1Ô: PO XO IKH K AI Y H KAI ºY IK I THM διαδικασιών στις Φυσικές Επιστήμες επιβάλλει χι την προσκ λληση σε ιδέες δήθεν γενικο κ ρους, αλλά τη συνεχή αμφισβήτηση κάθε βεβαι τητας. Υπ αυτήν την έννοια, η

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ÚÔÛ ÁÁÈÛË ÙˆÓ ËÌÔÙÈÎÒÓ ÚÔÛ ÔÏÈÎÒÓ ÓÙÚˆÓ ÙÔ ƒ Ù ÈÔ Ì ÏÈ ÙË πù Ï

ÚÔÛ ÁÁÈÛË ÙˆÓ ËÌÔÙÈÎÒÓ ÚÔÛ ÔÏÈÎÒÓ ÓÙÚˆÓ ÙÔ ƒ Ù ÈÔ Ì ÏÈ ÙË πù Ï ÚÔÛ ÁÁÈÛË ÙˆÓ ËÌÔÙÈÎÒÓ ÚÔÛ ÔÏÈÎÒÓ ÓÙÚˆÓ ÙÔ ƒ Ù ÈÔ Ì ÏÈ ÙË πù Ï 2 37 Τ ο Ρέτζιο Εµίλια είναι µια π λη της Β ρειας Ιταλίας µε 130.000 κατοίκους, της οποίας το δηµοτικ εκπαιδευτικ σ στηµα προσχολικής αγωγής

Διαβάστε περισσότερα

ø Ó ÒÛÂÙÂ π Δƒ ÛÙÔ apple ÏÏ ÏÔ Û 24 πª ª Δ Δπ π Δ ø Δ ƒ ø π Δ Δ Δ Ãøƒ ƒ π ANNE BRUCE

ø Ó ÒÛÂÙ π Δƒ ÛÙÔ apple ÏÏ ÏÔ Û 24 πª ª Δ Δπ π Δ ø Δ ƒ ø π Δ Δ Δ Ãøƒ ƒ π ANNE BRUCE ø Ó ÒÛÂÙ π Δƒ ÛÙÔ apple ÏÏ ÏÔ Û 24 πª ª Δ Δπ π Δ ø Δ ƒ ø π Δ Δ Δ Ãøƒ ƒ π ANNE BRUCE Àªμ À π ƒ Ã π Δƒø Δ ƒ Δπ À ªπ π Δ ƒ ø π Δ À ƒπ ƒ π π Δ ª ƒ ƒ ª πδàãπ Δ Δ πƒ π Ως διευθυντής, η επαγγελματική

Διαβάστε περισσότερα

www.infosociety.gr www.hellaskps.gr www.observatory.gr www.ependyseis.gr www.e-oikonomia.gr www.kep.gov.gr www.culture.gr www.edet.

www.infosociety.gr www.hellaskps.gr www.observatory.gr www.ependyseis.gr www.e-oikonomia.gr www.kep.gov.gr www.culture.gr www.edet. www.infosociety.gr www.hellaskps.gr www.observatory.gr www.ependyseis.gr www.e-oikonomia.gr www.kep.gov.gr www.culture.gr www.edet.gr www.ebusinessforum.gr www.sch.gr www.ika.gr www.ekt.gr www.ktpae.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΗΣΗ π ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ π ΑΣΤΙΚΗΣ π ΕΥΘΥΝΗΣ ΠΡΟΣ ΤΡΙΤΟΥΣ π

ΑΙΤΗΣΗ π ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ π ΑΣΤΙΚΗΣ π ΕΥΘΥΝΗΣ ΠΡΟΣ ΤΡΙΤΟΥΣ π ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΓΕΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΩΝ «Η ΕΘΝΙΚΗ» ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΗΣ 1891 ΕΤΑΙΡΙΑ ΤΟΥ ΟΜΙΛΟΥ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΡ.Μ.Α.Ε.: 12840/05 B 86/20 Α.Φ.Μ.: 094003849 Δ.Ο.Υ.: ΜΕΓΑΛΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΛΕΩΦ.

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2006 ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα : Εκδόσεις Χριστοδουλίδη Α. & Π. Χριστοδουλίδη

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΩΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΣ ΘΕΣΜΟΣ

Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΩΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΣ ΘΕΣΜΟΣ Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΩΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΣ ΘΕΣΜΟΣ 1. ÈÛ ÁˆÁ Οπως ήδη τον ορίσαμε, κοινωνικ ς θεσμ ς είναι ένα παγιωμένο πλέγμα σχέσεων μεταξ κοινωνικών ρ λων. Η παρξή του συνδέεται με την επιδίωξη εν ς (τουλάχιστον) κοινωνικά

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟ ΟΧΗΣ ΥΠΟ ΟΧΗ C10 ΑΝΑΧΩΡΗΣΕΙΣ C11 ΧΕΙΡΙΖΕΤΑΙ ΤΙΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΩΜΑΤΙΩΝ C9 ΑΦΙΞΕΙΣ C8 ΦΡΟΝΤΙΖΕΙ ΤΟΥΣ ΠΕΛΑΤΕΣ ΣΤΗΝ ΥΠΟ ΟΧΗ

ΥΠΟ ΟΧΗΣ ΥΠΟ ΟΧΗ C10 ΑΝΑΧΩΡΗΣΕΙΣ C11 ΧΕΙΡΙΖΕΤΑΙ ΤΙΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΩΜΑΤΙΩΝ C9 ΑΦΙΞΕΙΣ C8 ΦΡΟΝΤΙΖΕΙ ΤΟΥΣ ΠΕΛΑΤΕΣ ΣΤΗΝ ΥΠΟ ΟΧΗ Επαγγελµατικό Προφίλ: ΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΜΙΚΡΟΥ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΟΥ Επίπεδο: 3 Ικανότητες Θέµατα C1 ΣΧΕ ΙΑΖΕΙ M2 Συνδεδεµένες δεδιότητες M1 ιοίκηση ξενοδοχείου C1 Βασικές εφαρµογές ηλεκτρονικών υπολογιστών C2 ΕΠΙΒΛΕΠΕΙ

Διαβάστε περισσότερα

È ÛÎ Ï ÙË ÏÏËÓÈÎ ÏÒÛÛ (ˆ appleúòùë /ÌËÙÚÈÎ, Â ÙÂÚË /Í ÓË )

È ÛÎ Ï ÙË ÏÏËÓÈÎ ÏÒÛÛ (ˆ appleúòùë /ÌËÙÚÈÎ,  ÙÂÚË /Í ÓË ) π Δ ªπ ÀΔπ ª π TMHMA NH π ø ø ƒ Δ ƒπ ø π ƒ ƒ ªª Δø ø π π π π À ƒπ È ÛÎ Ï ÙË ÏÏËÓÈÎ ÏÒÛÛ (ˆ appleúòùë /ÌËÙÚÈÎ,  ÙÂÚË /Í ÓË ) ƒ ƒ ªª Àªº I º øƒπ 4, 5 Î È 6 ÂappleÙÂÌ Ú Ô 2009 E πδƒ π Δ ªO π πδƒo Úfi ÚÔ

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

6. Aπόκριες 7. Πάσχα

6. Aπόκριες 7. Πάσχα TÈ Ù ÍË Â Ó È ÌÔ Ô appleôïèùèûìfi ; 1. O πολιτισµός του τόπου µας 2. Mια επίσκεψη στο µουσείο 3. Tι συµβαίνει στην περιοχή µας; 4. Kάθε τόπος τα έθιµά του και ο χρόνος τα δικά του... 5. Tο βιβλίο των παροιµιών

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελµατικές επιλογές: Αποφασίζουν διαφορετικά µαθητές και µαθήτριες

Επαγγελµατικές επιλογές: Αποφασίζουν διαφορετικά µαθητές και µαθήτριες Επαγγελµατικές επιλογές: Αποφασίζουν διαφορετικά µαθητές και µαθήτριες Πηγή: http://www.rc.auth.gr/analekta/articles/4.4.doc Ο παράγοντας φύλο επιδρά στο επάγγελµα που ονειρεύονται αγόρια και κορίτσια

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΡΟΩΘΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Λεωνίδας Κυριακίδης Αναστασία

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

EappleÈ ÂÈÚ ÛÂÈ Î È OÚÁ ÓÈÛÌÔ

EappleÈ ÂÈÚ ÛÂÈ Î È OÚÁ ÓÈÛÌÔ 1 EappleÈ ÂÈÚ ÛÂÈ Î È OÚÁ ÓÈÛÌÔ 1.1 EÈÛ ÁˆÁÈÎ ÓÓÔÈ 1.2 H ÂappleÈ Â ÚËÛË 1.3 ÂÈÙÔ ÚÁ  ÙË ÂappleÈ Â ÚËÛË 1.4 H ÂappleÈ Â ÚËÛË Î È ÙÔ appleâúè ÏÏÔÓ ÙË 1.5 H appleôùâïâûì ÙÈÎfiÙËÙ ÙˆÓ ÂappleÈ ÂÈÚ ÛÂˆÓ 1.1

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Tο ανθρώπινο στοιχείο είναι μοναδικής σημασίας

Διαβάστε περισσότερα

2000-2006 ( 2) 4, 4.1, 4.1.1, 4.1.1.

2000-2006 ( 2) 4, 4.1, 4.1.1, 4.1.1. 2000-2006 ( 2) 4, 4.1, 4.1.1, 4.1.1. : - :. : : ( /,, ) :...., -, -.,,... 1.,, 2,,,....,,,...,, 2008 1. 2. - : On Demand 1. 9 2. 9 2.1 9 2.2 11 2.3 14 3. 16 3.1 16 3.1.1 16 3.1.1. 16 3.1.1. 25 3.1.2 26

Διαβάστε περισσότερα

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το Η δηµιουργία του παρόντος υλικού έγινε στο πλαίσιο της ενέργειας 2.4.3 κατηγορία πράξεων γ του ΕΠΕΑΕΚ 2 µε τίτλο: «Προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΧΟΣ- Ε ΠΙ ΔΙΩ ΞΗ ΠΛΑΙ ΣΙΟ ΧΡΗ ΜΑ ΤΟ ΔΟ ΤΗ ΣΗΣ

ΣΤΟ ΧΟΣ- Ε ΠΙ ΔΙΩ ΞΗ ΠΛΑΙ ΣΙΟ ΧΡΗ ΜΑ ΤΟ ΔΟ ΤΗ ΣΗΣ ΣΤΟ ΧΟΣ- Ε ΠΙ ΔΙΩ ΞΗ Στό χος του Ο λο κλη ρω μέ νου Προ γράμ μα τος για τη βιώ σι μη α νά πτυ ξη της Πίν δου εί ναι η δια μόρ φω ση συν θη κών α ει φό ρου α νά πτυ ξης της ο ρει νής πε ριο χής, με τη δη

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

Στην εν τητα αυτή θα περιγράψουµε το κοινωνικ και οικονοµικ πλαίσιο

Στην εν τητα αυτή θα περιγράψουµε το κοινωνικ και οικονοµικ πλαίσιο ΚΕΦΑΛΑΙΟ Κοινωνικ Περιβάλλον και Υγεία Στην εν τητα αυτή θα περιγράψουµε το κοινωνικ και οικονοµικ πλαίσιο µελέτης της υγείας. Επίσης θα περιγραφεί και θα συζητηθεί η σχέση µεταξ της υγείας και της κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

ÌÂ ÌÂ Ù Ê ÛÈÎ Ê ÈÓfiÌÂÓ

ÌÂ ÌÂ Ù Ê ÛÈÎ Ê ÈÓfiÌÂÓ Εισαγωγικό Μάθημα 1 ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΣΤΗ ΦΥΣΗ Ύλη και ενέργεια Σ αυτό και στο επόμενο μάθημα, θα κάνουμε μια γενική αναφορά στα αντικείμενα μελέτης δύο βασικών φυσικών επιστημών, της φυσικής και της χημείας.

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί Πλαίσιο; Οι διακρίσεις μας!

Γιατί Πλαίσιο; Οι διακρίσεις μας! ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Γιατί Πλαίσιο; 1. Ασυναγώνιστη υποστήριξη. Service Η/Υ μέσα σε 4 ώρες σε 20 σημεία στην Ελλάδα. 12ωρη δωρεάν τηλεφωνική υποστήριξη. Συναρμολόγηση Η/Υ στα μέτρα σας. ιαρκής αναβάθμιση Η/Υ 4ωρη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ. Συντάκτριες - ηµιουργοί: Αγγέλου ήµητρα Ζορµπά Βασιλική

ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ. Συντάκτριες - ηµιουργοί: Αγγέλου ήµητρα Ζορµπά Βασιλική ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΦΥΛΩΝ Συντάκτριες - ηµιουργοί: Αγγέλου ήµητρα Ζορµπά Βασιλική ΙΣΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΦΥΛΩΝ ΣΤΕΡΕΟΤΥΠΑ ΤΑΥΤΟΤΗΤΕΣ ΦΥΛΟΥ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ ΒΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ ΡΟΛΟΙ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Μετάβαση από το Σχολείο στην Εργασία-Βασικές Αρχές και Προτάσεις για τους Υπεύθυνους του Πολιτικού Σχεδιασµού

Μετάβαση από το Σχολείο στην Εργασία-Βασικές Αρχές και Προτάσεις για τους Υπεύθυνους του Πολιτικού Σχεδιασµού Μετάβαση από το Σχολείο στην Εργασία-Βασικές Αρχές και Προτάσεις για τους Υπεύθυνους του Πολιτικού Σχεδιασµού Στο τέλος του 1999, ο Ευρωπαϊκός Οργανισµός ξεκίνησε ένα σηµαντικό πρόγραµµα έρευνας στο θέµα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α 2 Ô. º π. Πραγματικοί αριθμοί

ΜΕΡΟΣ Α 2 Ô. º π. Πραγματικοί αριθμοί ΜΕΡΟΣ Α º π Ô Πραγματικοί αριθμοί ΕΙΣΑΩΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ª ÚÈ ÙÒÚ Ô ÌÂ Û Ó ÓÙ ÛÂÈ Ê ÛÈÎÔ, Î Ú ÈÔ Î È ÚËÙÔ ÚÈıÌÔ. ÙÔ ÙÂÏÂ Ù Ô Â ÌÂ ÂÍÂÙ ÛÂÈ ÙË ÂÎ ÈÎ ÙÔ apple Ú ÛÙ ÛË, Ë ÔappleÔ Ù Ó ÁÓˆÛÙ ÛÂ appleï appleâúèô

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές συλλογής δεδομένων στην ποιοτική έρευνα

Τεχνικές συλλογής δεδομένων στην ποιοτική έρευνα Το κείμενο αυτό είναι ένα απόσπασμα από το Κεφάλαιο 16: Ποιοτικές ερμηνευτικές μέθοδοι έρευνας στη φυσική αγωγή (σελ.341-364) του βιβλίου «Για μία καλύτερη φυσική αγωγή» (Παπαιωάννου, Α., Θεοδωράκης Ι.,

Διαβάστε περισσότερα

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία Παρουσίαση Προγράµµατος σε Διδασκαλικό Σύλλογο Δηµοτικού Σχολείου Αγ. Αντωνίου Αξιοποίηση Λαϊκών Ιστοριών της Κύπρου για Προώθηση της Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης Σεπτ 2011 - Αυγ 2013 Δίκτυο συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

H E Úˆapple Î KÔÈÓˆÓÈÎ ŒÚÂ Ó European Social Survey

H E Úˆapple Î KÔÈÓˆÓÈÎ ŒÚÂ Ó European Social Survey 8 H E Úˆapple Î KÔÈÓˆÓÈÎ ŒÚÂ Ó European Social Survey 235 236 8 H EYPø A KH KOINøNIKH EPEYNA 8.1. EÈÛ ÁˆÁ HΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ EΡΕΥΝΑ ΑΠΟΤΕΛΕI ΤΗ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΕΡΗ και την πλέον επιστημονικά τεκμηριωμένη μελέτη

Διαβάστε περισσότερα

È ÛÎ Ï ÙË ÏÏËÓÈÎ ÏÒÛÛ (ˆ appleúòùë /ÌËÙÚÈÎ, Â ÙÂÚË /Í ÓË )

È ÛÎ Ï ÙË ÏÏËÓÈÎ ÏÒÛÛ (ˆ appleúòùë /ÌËÙÚÈÎ,  ÙÂÚË /Í ÓË ) π Δ ªπ ÀΔπ ª π TMHMA NH π ø ø ƒ Δ ƒπ ø π ƒ ƒ ªª Δø ø π π π π À ƒπ È ÛÎ Ï ÙË ÏÏËÓÈÎ ÏÒÛÛ (ˆ appleúòùë /ÌËÙÚÈÎ,  ÙÂÚË /Í ÓË ) ƒ ƒ ªª Àªº I º øƒπ 4, 5 Î È 6 ÂappleÙÂÌ Ú Ô 2009 E πδƒ π Δ ªO π πδƒo Úfi ÚÔ

Διαβάστε περισσότερα

ÁÈ Ù apple È È appleô ı apple ÓÂ ÛÙË μã Ù ÍË

ÁÈ Ù apple È È appleô ı apple Ó ÛÙË μã Ù ÍË ÁÈ Ù apple È È appleô ı apple Ó ÛÙË μã Ù ÍË Δ Àƒ π ø ø º π π π ª Δ ƒàªª π μàƒπ π ø π π π ª Δ Δƒ À π ƒ Àà ƒ ªÀ π π ª ª Δπ ø, π Δ Ã π, ø ƒ ºπ, ƒ Δ ƒ Δπ Δ Δ, ƒπ π ª ª ΚΑΛΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ Με το πέρασμα του χρόνου

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

Kατασκευάζοντας ταυτ τητες φ λου και ράτσας: νέοι άντρες, πρ τυπα ανδρισμο. και εκπαιδευτική πολιτική

Kατασκευάζοντας ταυτ τητες φ λου και ράτσας: νέοι άντρες, πρ τυπα ανδρισμο. και εκπαιδευτική πολιτική KEΦAΛAIO 6 Kατασκευάζοντας ταυτ τητες φ λου και ράτσας: νέοι άντρες, πρ τυπα ανδρισμο και εκπαιδευτική πολιτική ANN PHOENIX ƒπ ÃOª 1. Εισαγωγή 129 2. Κρίση; Ποια κρίση; 131 3. Η διαπλοκή δημοφιλών/ηγεμονικών

Διαβάστε περισσότερα

Η. Εκπαιδευτική δραστηριότητα: Ελληνικό Τραπεζικό Ινστιτούτο (ΕΤΙ)

Η. Εκπαιδευτική δραστηριότητα: Ελληνικό Τραπεζικό Ινστιτούτο (ΕΤΙ) Η. Εκπαιδευτική δραστηριότητα: Ελληνικό Τραπεζικό Ινστιτούτο (ΕΤΙ) Το 2005 ήταν χρονιά προκλήσεων και αυξηµένων απαιτήσεων για το ΕΤΙ. Το εκπαιδευτικό πρόγραµµα εµπλουτίστηκε µε νέα θεµατολογία, σηµαντικό

Διαβάστε περισσότερα

(γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και. συµπεριφοράς) ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε. 70

(γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και. συµπεριφοράς) ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε. 70 Προβλήµατα διγλωσσίας ίγλωσση εκπαίδευση (γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και µαθησιακές δυσκολίες προβλήµατα συµπεριφοράς) Σαλτερής Νίκος ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΚΕΡΔΙΖΕΙ! Kωδ. αρ. 0893 140 Βιομηχανικό καθαριστικό 500ml. Kωδ. αρ. 0890 25 Ενεργό καθαριστικό υαλοπινάκων 500ml

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΚΕΡΔΙΖΕΙ! Kωδ. αρ. 0893 140 Βιομηχανικό καθαριστικό 500ml. Kωδ. αρ. 0890 25 Ενεργό καθαριστικό υαλοπινάκων 500ml Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΚΕΡΔΙΖΕΙ! Οι αναγνώστες των γερμανικών περιοδικών Auohaus & Auo Service Praxis επέλεξαν τη Würh ως την καλύτερη μάρκα στο χώρο προϊόντων περιποίησης. Αποκτήστε τώρα κι εσείς την ποιότητα της

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Κων/νος Καλέμης, Άννα Κωσταρέλου, Μαρία Αγγελική Καλέμη Εισαγωγή H σύγχρονη τάση που επικρατεί

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ:EDG 613 Διδάσκων Κουτούζης Μανώλης 2012-2013 ΛΕΜΟΝΙΑ ΜΠΟΥΤΣΚΟΥ F 20122594

ΜΑΘΗΜΑ:EDG 613 Διδάσκων Κουτούζης Μανώλης 2012-2013 ΛΕΜΟΝΙΑ ΜΠΟΥΤΣΚΟΥ F 20122594 ΜΑΘΗΜΑ:EDG 613 Διδάσκων Κουτούζης Μανώλης 2012-2013 ΛΕΜΟΝΙΑ ΜΠΟΥΤΣΚΟΥ F 20122594 ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΕΝΟΣ ΣΧΟΛΕΙΟΥ. ΟΙ ΑΠΟΨΕΙΣ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ Β/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ»

ΝΕΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ» «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3 - Οριζόντια Πράξη» «ΤΟ ΝΕΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ» Ενημερωτική Συνάντηση Στελεχών Διοίκησης

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΟΣ ΙΝΤΕΑΛ ΑΒΕΕ ΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΟΜΙΛΟΣ ΙΝΤΕΑΛ ΑΒΕΕ ΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΟΜΙΛΟΣ ΙΝΤΕΑΛ ΑΒΕΕ ΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Σχετικά µε την τροποποίηση της χρήσης των αντληθέντων κεφαλαίων σύµφωνα µε την Απόφαση 64 του ιοικητικού Συµβουλίου του Χρηµατιστηρίου Αξιών Αθηνών Αθήνα, Ιούλιος

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Κοινωνική Παιδαγωγική και βασικές παιδαγωγικές έννοιες

Τίτλος Μαθήματος: Κοινωνική Παιδαγωγική και βασικές παιδαγωγικές έννοιες Τίτλος Μαθήματος: Κοινωνική Παιδαγωγική και βασικές παιδαγωγικές έννοιες Κωδικός Μαθήματος: ΠΔ1250 Διδάσκων Βασίλης Πανταζής, pantazisv@uth.gr Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο: 1 ο, 2 ο Μονάδες ECTS:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ Γενικές πληροφορίες Οι «Δημιουργικές Συνεργασίες με Καλλιτέχνες» στοχεύουν στην επαφή και εξοικείωση των παιδιών με τους καλλιτέχνες της Κύπρου. Παράλληλα στοχεύουν

Διαβάστε περισσότερα

Η Εφαρµογή της Αξιολόγησης στη Συνεκπαίδευση 1

Η Εφαρµογή της Αξιολόγησης στη Συνεκπαίδευση 1 Η Εφαρµογή της Αξιολόγησης στη Συνεκπαίδευση Το τελικό στάδιο της πρώτης φάσης του Προγράµµατος του Φορέα για την Αξιολόγηση στο Πλαίσιο της Συνεκπαίδευσης περιλάµβανε µια συζήτηση και κατόπιν επεξήγηση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ TIMSS 2015 ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS Τι είναι η Έρευνα TIMSS; Η Έρευνα Trends in International Mathematics and Science Study (TIMSS) του Διεθνούς Οργανισμού για την Αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

ƒπ à ª 1 Ò ÈÎÂ Ê ÏÔ Î È apple È ÁˆÁÈÎ ıâˆú : ªÈ ÂappleÈÛÎfiappleËÛË... 23

ƒπ à ª 1 Ò ÈÎÂ Ê ÏÔ Î È apple È ÁˆÁÈÎ ıâˆú : ªÈ ÂappleÈÛÎfiappleËÛË... 23 ƒπ à ª ÚfiÏÔÁÔ................................................ 15 E ÚÈÛÙ Â............................................... 19 1 Ò ÈÎÂ Ê ÏÔ Î È apple È ÁˆÁÈÎ ıâˆú : ªÈ ÂappleÈÛÎfiappleËÛË....... 23 Ακαδημαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη της Αυτογνωσίας και της ηµιουργικότητας. των Μαθητών του Λυκείου: Μία έρευνα ράση

Ανάπτυξη της Αυτογνωσίας και της ηµιουργικότητας. των Μαθητών του Λυκείου: Μία έρευνα ράση Ανάπτυξη της Αυτογνωσίας και της ηµιουργικότητας των Μαθητών του Λυκείου: Μία έρευνα ράση Στόχοι και άξονες της έρευνας-δράσης Στόχος του προγράµµατος ήταν η επιµόρφωση εκπαιδευτικών ευτεροβάθ- µιας εκπαίδευσης,

Διαβάστε περισσότερα

Aries Dual ÙÔÈ ÔÈ Ï ËÙÂ ÂÚ Ô C 145-01 BRAND NAME

Aries Dual ÙÔÈ ÔÈ Ï ËÙ ÂÚ Ô C 145-01 BRAND NAME GR Aries Dual ÙÔÈ ÔÈ Ï ËÙ ÂÚ Ô BRAND NAME C 145-01 apple ÙÔÈ ÔÈ Ï ËÙ ÂÚ Ô Aries Dual π º π À π Ã π À ƒ π π ªπ Àæ π Ï ËÙ ARIES DUAL LINE ÛÙËÓ Î ÔÛË CTFS Ó ÎÂÈ ÛÙËÓ Î ÙËÁÔÚ ÙÚÈÒÓ ÛÙÂÚÈÒÓ ( ) Ë ÔappleÔ

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνία, Κοινωνική Αλλαγή και Επανάσταση

Κοινωνία, Κοινωνική Αλλαγή και Επανάσταση Κοινωνία, Κοινωνική Αλλαγή και Επανάσταση Εισαγωγή 2.1 Μεταβολές στην ανθρώπινη κοινωνία 2.2 Η µεταβολή στη σ γχρονη περίοδο 4 [ 49 ] ÈÛ ÁˆÁ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΚΑΘΕ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΣΥΝΟΛΟΥ ΛΑΜΒΑΝΟΥΝ ΧΩΡΑ ΕΥδιάκριτες

Διαβάστε περισσότερα

ÎÔÏÔ ıòóù ÙËÓ ÏË ÙÔ Û ÔÏÈÎÔ È Ï Ô

ÎÔÏÔ ıòóù ÙËÓ ÏË ÙÔ Û ÔÏÈÎÔ È Ï Ô Á appleëùô ÁÔÓÂ Ô È Ï Ô Ùfi ÂÈ ÛÎÔapplefi Ó Ê ÚÂÈ ÙÔ Ì ıëù ÙË µã ËÌÔÙÈÎÔ Û Âapple Ê ÌÂ È ÊÔÚ Â Ë ÎÂÈÌ ÓˆÓ Î È Ù Ùfi ÚÔÓ Ó ÙÔ ÔËı ÛÂÈ Ó Ó appleù ÍÔ Ó ÙËÓ ÈÎ ÓfiÙËÙ ÙÔ Ó apple Ú ÁÔ Ó Î È ÔÈ ÈÔÈ Ó ÏÔÁ ÎÂ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Φύλο (sex) Σεξουαλικότητα (sexuality) Σεξουαλική υγεία (sexual health) Κοινωνική ταυτότητα (γένος) (gender) Κοινωνική ταυτότητα φύλου (gender identity) Σεξουαλικός προσανατολισµός

Διαβάστε περισσότερα

Πρώτες Ύλες Χρ νος Παραγωγής (min ανά 12-άδα) Μείγμα Πλαστικο

Πρώτες Ύλες Χρ νος Παραγωγής (min ανά 12-άδα) Μείγμα Πλαστικο Γραμμικ ς Προγραμματισμ ς 7 Μια βιοτεχνία παιγνιδιών διαθέτει σε πανελλήνια βάση δ ο διαφορετικά είδη νεροπίστολων, το Space Ray και το Super X-Ray. Τα δ ο παιγνίδια, αποδείχτηκαν ιδιαίτερα δημοφιλή μεταξ

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Εισαγωγή Η αλλαγή του κλίματος αποτελεί στις μέρες μας ένα αδιαμφισβήτητο

Διαβάστε περισσότερα

αρατηρώντας στο µικροσκ πιο ζωντανά κ τταρα αντιλαµβαν µαστε

αρατηρώντας στο µικροσκ πιο ζωντανά κ τταρα αντιλαµβαν µαστε KEºA AIO 4 Ô ÂÚ K ÙÙ ÚÔÛÎÂÏÂÙÔ KYTTAPO KE ETO Π αρατηρώντας στο µικροσκ πιο ζωντανά κ τταρα αντιλαµβαν µαστε να γίνεται µια συνεχής κίνηση µέσα σ αυτά.eπίσης και η κυτταροπλασµατική µεµβράνη βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

11ο. Παγκρήτιο Περιφερικό Συμπόσιο Γενικής Ιατρικής. 7 9 Οκτωβρίου 2011 Ξενοδοχείο Candia Maris Hράκλειο

11ο. Παγκρήτιο Περιφερικό Συμπόσιο Γενικής Ιατρικής. 7 9 Οκτωβρίου 2011 Ξενοδοχείο Candia Maris Hράκλειο ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Περιφερικό Τμήμα Κρήτης 11ο Παγκρήτιο Περιφερικό Συμπόσιο Γενικής Ιατρικής 7 9 Οκτωβρίου 2011 Ξενοδοχείο Candia Maris Hράκλειο ΟΡΓΑΝΩTIKH KAI EΠIΣTHMONIKH EΠITPOΠH Αντώνης

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος των εκπαιδευτικών στην αποδόµηση των έµφυλων ταυτοτήτων: προϋποθέσεις, αντιστάσεις και όρια

Ο ρόλος των εκπαιδευτικών στην αποδόµηση των έµφυλων ταυτοτήτων: προϋποθέσεις, αντιστάσεις και όρια Ο ρόλος των εκπαιδευτικών στην αποδόµηση των έµφυλων ταυτοτήτων: προϋποθέσεις, αντιστάσεις και όρια Ελένη Μαραγκουδάκη Επίκ. Καθηγήτρια Τµήµα ΦΠΨ, Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων Tα κορίτσια φοιτούν σε ίσο ή και

Διαβάστε περισσότερα

Κλασική Πολιτική Οικονοµία, Μαρξιστική

Κλασική Πολιτική Οικονοµία, Μαρξιστική ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Κλασική Πολιτική Οικονοµία, Μαρξιστική Πολιτική Οικονοµία και Οικονοµικά 2.1. ÔÏÈÙÈÎ ÈÎÔÓÔÌ : appleúòùë ÂÎ Ô Ì ÙÔÙÂÏÔ ÂappleÈÛÙ ÌË ÙˆÓ ÔÈÎÔÓÔÌÈÎÒÓ Û ÛÂˆÓ Εως τώρα απαντήθηκε το πρώτο ερώτηµα

Διαβάστε περισσότερα

«Ολοήµερη εκπαίδευση. Η ευρωπαϊκή εµπειρία»

«Ολοήµερη εκπαίδευση. Η ευρωπαϊκή εµπειρία» «Ολοήµερη εκπαίδευση. Η ευρωπαϊκή εµπειρία» H έρευνα του Ο.Ο.Σ.Α. «PISA» (Programme for International Student Assesment, Πρόγραµµα ιεθνούς Αξιολόγησης Μαθητών) αναζωπύρωσε τη συζήτηση για τα προγράµµατα

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ)

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΕΝΤΑΞΗΣ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

ευπωπαϊκό ππόηυπο Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου Της Σχολικής Μονάδας Έκθεση Συστηματικής Διερεύνησης

ευπωπαϊκό ππόηυπο Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου Της Σχολικής Μονάδας Έκθεση Συστηματικής Διερεύνησης ΤΠΟΤΡΓΔΙΟ ΠΑΙΓΔΙΑ ΓΙΑ ΒΙΟΤ ΜΑΘΗΗ ΚΑΙ ΘΡΗΚΔΤΜΑΣΩΝ ΚΔΝΣΡΟ ΔΚΠΑΙΓΔΤΣΙΚΗ ΔΡΔΤΝΑ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου Της Σχολικής Μονάδας ευπωπαϊκό ππόηυπο Κλίμα & Σχέσεις στο Σχολείο Σχέσεις μεταξύ Σχολείου

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1 ΤΡΙΤΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΙΚΤΥΟΥ «ΕΛΕΝΗ ΣΚΟΥΡΑ» για την «Ενίσχυση της Συμμετοχής των Γυναικών που ανήκουν σε ευπαθείς κοινωνικά ομάδες» στις Θέματα Συνάντησης Ολοκλήρωση προτάσεων για την

Διαβάστε περισσότερα

«Ενισχύοντας την κοινωνική ένταξη των μαθητών με διαφορετική πολιτισμική προέλευση»

«Ενισχύοντας την κοινωνική ένταξη των μαθητών με διαφορετική πολιτισμική προέλευση» Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο «Ενισχύοντας την κοινωνική ένταξη των μαθητών με διαφορετική πολιτισμική

Διαβάστε περισσότερα

Β. εληγιάννη-κουϊµτζή

Β. εληγιάννη-κουϊµτζή Ταυτότητες φύλου και σχολείο: νέες προσεγγίσεις για τον παράγοντα φύλο στο σχολικό πλαίσιο και ερευνητικά ευρήµατα από την ελληνική εκπαιδευτική πραγµατικότητα Β. εληγιάννη-κουϊµτζή Εισαγωγή Η παιδαγωγική

Διαβάστε περισσότερα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΑΘΛΗΤΕΣ & ΑΘΛΗΤΡΙΕΣ: ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.com

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.com ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ Στο τομέα της εκπαίδευσης η αξιολόγηση μπορεί να αναφέρεται στην επίδοση των μαθητών, στην αποτελεσματικότητα της διδασκαλίας ή της μαθησιακής διαδικασίας, στο αναλυτικό πρόγραμμα, στα διδακτικά

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΑΣΠΑΙΤΕ ΕΠΑΙΚ 2013-2014 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΔΙΔΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : ΜΑΥΡΙΚΑΚΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ «Ο ΕΝΣΤΕΡΝΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΞΙΩΝ-ΕΝΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ» ΣΤΑΜΑΤΑΚΗ ΜΑΡΙΑ ΤΣΕΜΕΚΙΔΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΥΝΤΥΧΑΚΗΣ ΜΑΝΩΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ Πολιτισμική Ετερότητα, Ιδιότητα του Πολίτη και Δημοκρατία: Εμπειρίες, Πρακτικές και Προοπτικές. Αθήνα, 7 8 Μαΐου 2010

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ Πολιτισμική Ετερότητα, Ιδιότητα του Πολίτη και Δημοκρατία: Εμπειρίες, Πρακτικές και Προοπτικές. Αθήνα, 7 8 Μαΐου 2010 ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Πληροφορίες : Παρθένης Χρήστος Τηλ. : 210-7277516 Δ/νση : Πανεπιστημιούπολη, Ιλίσια 157 84, Αθήνα Fax : 210-7277440 Email : information@keda.gr ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Μάθηµα: Εφαρµοσµένη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (Πρακτικές Ασκήσεις Γ Φάσης) ΜΙΧΑΗΛ ΣΚΟΥΜΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ª π ª À ÃO π À π æàão O π

ª π ª À ÃO π À π æàão O π 46 και κάτι τ σο απλ σο µια αλλαγή στη διάταξη των καθισµάτων). Μια σ ντοµη επισκ πηση του ρ λου σας ως εκπαιδευτικο -επιστήµονα θα περιλαµβάνει τα ακ λουθα τέσσερα βήµατα: 1. Εντοπισµ ς του προβλήµατος.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1. Εισαγωγή Το μάθημα εισάγει τους μαθητές και τις μαθήτριες στην σύγχρονη οικονομική επιστήμη, τόσο σε επίπεδο μικροοικονομίας αλλά και σε επίπεδο μακροοικονομίας. Ο προσανατολισμός

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Πέρα από την τυπολογία της χρηματοδότησης, των εμπλεκόμενων ομάδων-στόχων και την διάρκεια, κάθε project διακρατικής κινητικότητας αποτελεί μια

Διαβάστε περισσότερα

ΔÔ Ì Ó Ì ÙÔ Û Ì Ô ÏÔ :

ΔÔ Ì Ó Ì ÙÔ Û Ì Ô ÏÔ : ΔÔ Ì Ó Ì ÙÔ Û Ì Ô ÏÔ : Í ÙË appleôùâïâûì ÙÈÎ È Â ÚÈÛË ÎÚ ÛÂˆÓ ÛÙÈ ÂappleÈ ÂÈÚ ÛÂÈ Τι θα έκανες αν αύριο υπέβαλλε την παραίτησή του ο καλύτερος συνεργάτης σου; Αν το κτίριο των γραφείων όπου εργάζεσαι έπιανε

Διαβάστε περισσότερα

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ.

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ. 2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες Έχει παρατηρηθεί ότι δεν υπάρχει σαφής αντίληψη της σηµασίας του όρου "διοίκηση ή management επιχειρήσεων", ακόµη κι από άτοµα που

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Δομή παρουσίασης Εισαγωγή Έννοια της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Γιατί διαφοροποίηση διδασκαλίας; Θετικά αποτελέσματα από την εφαρμογή της διαφοροποιημένης

Διαβάστε περισσότερα

Το παιχνίδι της χαράς

Το παιχνίδι της χαράς Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Κατερίνα Πουλέα Παιδαγωγός Το παιχνίδι της χαράς Το παιχνίδι της χαράς Αετιδέων 15 & Βουτσινά Χολαργός 6944 773597 Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Το Παιδαγωγικό Κέντρο Προσχολικής

Διαβάστε περισσότερα

Ηδιδασκαλία του µαθήµατος της Κοινωνικής και Πολιτικής Aγωγής κατέχει µία σηµαντική

Ηδιδασκαλία του µαθήµατος της Κοινωνικής και Πολιτικής Aγωγής κατέχει µία σηµαντική Ηδιδασκαλία του µαθήµατος της Κοινωνικής και Πολιτικής Aγωγής κατέχει µία σηµαντική θέση στο νέο ιαθεµατικ Ενιαίο Πλαίσιο Προγραµµάτων Σπουδών (.Ε.Π.Π.Σ.), που έχει εκπονηθεί απ το Παιδαγωγικ Ινστιτο το.

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα της παρουσίασης. Βάσεις σχεδιασµού αναλυτικών προγραµµάτων φυσικής αγωγής. Τι είναι το αναλυτικό

Θέµατα της παρουσίασης. Βάσεις σχεδιασµού αναλυτικών προγραµµάτων φυσικής αγωγής. Τι είναι το αναλυτικό ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Βάσεις σχεδιασµού αναλυτικών προγραµµάτων φυσικής αγωγής ιγγελίδης Νικόλαος Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Θέµατα της παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

Yπεύθυνη και συνεπής

Yπεύθυνη και συνεπής Π ε λ ά τ η ς, Π ο ι ό τ η τ α, Έ ρ ε υ ν α, Α ν ά π τ υ ξ η Yπεύθυνη και συνεπής Καινοτομία Yψηλή προστιθέμενη αξία Aνάπτυξη ανθρωπίνου δυναμικού Ο σεβασμός στο περιβάλλον και τους φυσικούς πόρους αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ΔΕΠΠΣ ΑΠΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ενδιαφερόντων του, γ. η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών και δυνατοτήτων μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ

Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟΥ ΚΑΛΥΤΕΡΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΚΑΛΥΤΕΡΟΙ ΠΑΙΚΤΕΣ ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΛΥΤΕΡΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ Ο ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΗΜΕΡΑ Εμπειρικές γνώσεις Έλλειψη μεθοδολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα