τα πράγµατα σµίγουν, τα διαχωριστικά γκρεµίζονται, µε το τέλο του κατακερµατισµο προκ πτει αµορφία ο θρίαµβο του δε τερου θέ- µατο, τη ενότητα.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "τα πράγµατα σµίγουν, τα διαχωριστικά γκρεµίζονται, µε το τέλο του κατακερµατισµο προκ πτει αµορφία ο θρίαµβο του δε τερου θέ- µατο, τη ενότητα."

Transcript

1 Π Ρ Ο Λ Ο Γ Ο Σ Η µορφή αυτο του µυθιστορήµατο έχει ω εξή : Υπάρχει ένα σκελετό ή πλαίσιο που λέγεται Ελε θερε γυναί κε, το οποίο αποτελεί µια συµβατική νουβέλα περίπου λέξεων και θα µπορο σε να σταθεί µόνο του. Ωστόσο διαιρείται σε πέντε µέρη, µεταξ των οποίων µεσολαβο ν σκηνέ από τα τέσσερα σηµειωµατάρια, το µα ρο, το κόκκινο, το κίτρινο και το µπλε. Τα σηµειωµατάρια τα κρατάει η Άννα Βουλφ, κεντρικό χαρακτήρα των Ελε θερων γυναικών. Κρατάει τέσσερα σηµειωµατάρια και όχι ένα γιατί, όπω αναγνωρίζει, πρέπει να διαχωρίσει τα πράγµατα επειδή φοβάται το χάο, την αµορφία την κατάρρευση. Πιέσει, εσωτερικέ και εξωτερικέ, ολοκληρώνουν τα σηµειωµατάρια µια παχιά µα ρη γραµµή κατά πλάτο τη σελίδα, στο ένα µετά το άλλο. Αλλά τώρα πο τέλειωσαν, από τα κοµµάτια του αναδ εται κάτι καινο ργιο. Το Χρυσό σηµειωµατάριο. Στα σηµειωµατάρια άνθρωποι συζητο ν, θεωρητικολογο ν, γίνονται δογµατικοί, κατατάσσουν, διαχωρίζουν µερικέ φορέ µε φωνέ τόσο γενικέ και αντιπροσωπευτικέ τη εποχή, που του καθιστο ν ανώνυµου θα µπορο σε να του δώσει ονόµατα όπω στα παλιά θρησκευτικά δράµατα, κ ριο όγµα και κ ριο Είµαι-ελε θερο -γιατί-δεν-ανήκω-πουθενά, δεσποινί Πρέπει-να-έχω-αγάπη-και-ευτυχία και κυρία Πρέπει-να-είµαι-καλή-σε-όλα, κ ριο Πο -είναι-µια-αληθινήγυναίκα; και δεσποινί Πο -είναι-ένα -αληθινό -άντρα ; κ ριο Είµαιτρελό -γιατί-έτσι-λένε και δεσποινί Ζωή-µέσα-από-εµπειρίε, κ ριο Κάνω-επανάσταση-και-άρα-υπάρχω και κ ριο και κυρία Αν-αντιµετωπίσουµε-σωστά-αυτό-το-µικρό-πρόβληµα-ίσω -τότε-µπορέσουµενα-ξεχάσουµε-ότι-δεν-τολµάµε-να-ασχοληθο µε-µε-τα-µεγάλα. Όµω ο ένα καθρεφτίζει τον άλλο, ο ένα αποτελεί όψη του άλλου, ο ένα γεννάει τι σκέψει και τη συµπεριφορά του άλλου ο ένα είναι ο άλλο, σχηµατίζουν ολότητε. Στο εσωτερικό του Χρυσο σηµειωµατάριου 7

2 8 τα πράγµατα σµίγουν, τα διαχωριστικά γκρεµίζονται, µε το τέλο του κατακερµατισµο προκ πτει αµορφία ο θρίαµβο του δε τερου θέ- µατο, τη ενότητα. Ή Άννα και ο Σολ Γκριν, ο Αµερικανό, «καταρρέουν». Είναι τρελοί, παράφρονε, µανιακοί, ό,τι θέλετε. «Καταρρέουν» ο ένα στον άλλο, σε άλλου ανθρώπου, διαπερνο ν τα ψε τικα πρότυπα που αποτέλεσαν στο παρελθόν του τα πρότυπα και οι φόρµουλε που κατασκε ασαν για να στηριχθο ν και να στηρίξουν ο ένα τον άλλο δια λ ονται. Ακο ει ο ένα τι σκέψει του άλλου, αναγνωρίζει ο καθένα τον εαυτό του στον άλλο. Ο Σολ Γκριν, ο άντρα που ζήλευε και κατέστρεφε την Άννα, τώρα τη στηρίζει, τη συµβουλε ει, τη δίνει το θέµα για το επόµενο βιβλίο τη, Ελε θερε γυναίκε ειρωνικό τίτλο το οποίο αρχίζει: «Οι δ ο γυναίκε ήταν µόνε στο διαµέρισµα στο Λονδίνο». Και ή Άννα, η οποία ζήλευε τον Σολ µέχρι τρέλα, κτητική και απαιτητική, δίνει στον Σολ, πράγµα που νωρίτερα είχε αρνηθεί να κάνει, το όµορφο καινο ργιο σηµειωµατάριο, το Χρυσό σηµειωµατάριο, του προσφέρει το θέµα για το επόµενο βιβλίο του γράφοντα την πρώτη πρόταση: «Στην ξερή πλαγιά ενό λόφου στην Αλγερία ένα στρατιώτη παρατηρο σε τη λάµψη του φεγγαρόφωτου πάνω στο τουφέκι του». Στο εσωτερικό χρυσό σηµειωµατάριο, που γράφτηκε και από του δ ο, δεν µπορεί πια να ξεχωρίσει ανάµεσα στον Σολ και την Άννα, κι ανάµεσά του και στα υπόλοιπα πρόσωπα του βιβλίου. Το θέµα τη «κατάρρευση», ότι µερικέ φορέ όταν οι άνθρωποι «διαλ ονται» αυτό είναι ένα τρόπο αυτοθεραπεία, µια ευκαιρία του εσωτερικο εαυτο να γκρεµίσει ψε τικε διχοτοµίε και διαιρέσει, το πραγµατε τηκαν άλλοι άνθρωποι, αλλά και εγώ από τότε. Όµω για πρώτη φορά µε εξαίρεση εκείνο το διήγηµα καταπιάνοµαι µαζί του εδώ. Εδώ είναι πιο τραχ, πιο κοντά στο βίωµα, πριν το βίωµα µορφοποιηθεί σε σκέψη ή µοντέλο κι ίσω πολυτιµότερο εφόσον είναι ένα υλικό πιο ακατέργαστο. Όµω κανεί δεν πρόσεξε ιδιαίτερα αυτό το κεντρικό θέµα, γιατί το βιβλίο υποτιµήθηκε εξαρχή τόσο από φιλικά όσο και από εχθρικά δια - κείµενου κριτικο, καθώ θεωρήθηκε ότι πραγµατευόταν τον πόλε- µο των φ λων ή διεκδικήθηκε από τι γυναίκε ω χρήσιµο όπλο στον πόλεµο των φ λων. Από τότε η θέση µου έχει παρεξηγηθεί, γιατί το τελευταίο πράγµα που θέλησα να κάνω είναι να αρνηθώ να υποστηρίξω τι γυναίκε.

3 Και για να τελειώνω µε το θέµα τη απελευθέρωση των γυναικών: ασφαλώ και την υποστηρίζω, γιατί οι γυναίκε είναι πολίτε Βήτα κατηγορία, όπω λένε δυναµικά και ε λογα σε πολλέ χώρε. Μπορεί να πει κανεί ότι επιτυγχάνουν, αν και µόνο στο βαθµό που εισακο ονται. ιάφοροι άνθρωποι, οι οποίοι ήταν στο παρελθόν εχθρικοί ή αδιάφοροι προ το θέµα, λένε: «Στηρίζω του στόχου του, αλλά δεν µου αρέ - σουν οι στριγκλιέ του και οι δυσάρεστοι και ανάγωγοι τρόποι του». Πρόκειται για ένα αναπόφευκτο και ε κολα αναγνωρίσιµο στάδιο κάθε επαναστατικο κινήµατο : οι µεταρρυθµιστέ πρέπει να περιµένουν ότι θα του αποκηρ ξουν αυτοί που θέλουν µόνο να απολαµβάνουν όσα έχουν κερδίσει οι άλλοι γι αυτο. εν νοµίζω ότι η απελευθέρωση των γυναικών θα αλλάξει πολλά πράγµατα όχι γιατί οι στόχοι δεν είναι σωστοί, αλλά γιατί είναι ήδη σαφέ ότι ολόκληρο ο κόσµο σείε - ται ωθο µενο από τι βιβλικέ αλλαγέ που βιώνουµε προ ένα καινο ργιο µοντέλο: όταν τελειώσουµε µε τι αλλαγέ αυτέ, αν καταφέρου - µε να τελειώσουµε, οι στόχοι τη απελευθέρωση των γυναικών µπορεί να φαντάζουν πολ µικροί και γραφικοί. Όµω αυτό το µυθιστόρηµα δεν ήταν το πολεµιστήριο σάλπισµα τη απελευθέρωση των γυναικών. Περιέγραψε πολλά γυναικεία συναισθή - µατα, όπω την επιθετικότητα, την εχθρότητα, τη δυσαρέσκεια. Τα έφε - ρε στο φω. Προφανώ, όσα σκέφτονταν, αισθάνονταν, βίωναν πολλέ γυναίκε ήρθαν απρόσµενα. Αµέσω επιστρατε τηκαν ένα σωρό από τα παλιά όπλα, τα κυριότερα, ω συνήθω, του τ που «εν έχει θηλυκότητα», «Μισεί του άντρε». Ειδικά αυτό το αντανακλαστικό µοιάζει ακατάλυτο. Οι άντρε και πολλέ γυναίκε είπαν ότι οι σουφραζέτε είχαν χάσει τη θηλυκότητά του, ήταν αρσενικέ, είχαν αναισθητοποιηθεί. εν υπάρχει ο τε µία γραπτή πηγή η οποία να αναφέρεται στη διεκδίκηση από τι γυναίκε, οποιασδήποτε κοινωνία, δικαιωµάτων πέραν των προσφεροµένων από τη φ ση, η οποία να µην περιγράφει και αυτή την αντίδραση εκ µέρου των αντρών και µερικών γυναικών. Πολλέ γυναίκε θ µωσαν µε το Χρυσό σηµειωµατάριο. Όσα λένε οι γυναίκε µεταξ του, οι γκρίνιε στην κουζίνα, τα παράπονα, τα κουτσοµπολιά ή ότι αποκαλ πτουν για το µαζοχισµό του είναι συχνά το τελευταίο πράγµα που θα έλεγαν δυνατά µπορεί και να κρυφακο ει κάνα άντρα. Οι γυναίκε είναι τόσο δειλέ γιατί παρέµειναν σε κατάσταση ηµιδουλεία επί πάρα πολ καιρό. Ο αριθµό των γυναικών οι οποίε είναι έτοιµε να υποστηρίξουν αυτά που πραγµατικά σκέ - 9

4 10 φτονται, αισθάνονται, βιώνουν µε τον άντρα που ερωτε ονται είναι α- κόµη µικρό. Οι περισσότερε γυναίκε το βάζουν ακόµη στα πόδια σαν πετροβοληµένα σκυλάκια µόλι ένα άντρα το πει: εν έχει θηλυκότητα, είσαι επιθετική, µε ευνουχίζει. Πιστε ω ότι κάθε γυναίκα που παντρε εται, ή έστω παίρνει στα σοβαρά έναν άντρα που χρησιµοποιεί αυτή την απειλή, είναι άξια τη µοίρα τη. Γιατί ένα τέτοιο άντρα είναι ένα τραµπο κο που δεν ξέρει τίποτα για τον κόσµο στον οποίο ζει ή για την ιστορία του άντρε και γυναίκε υιοθέτησαν άπειρου ρόλου στο παρελθόν και συνεχίζουν και τώρα, σε διαφορετικέ κοινωνίε. Συνεπώ, είτε είναι αδαή είτε φοβάται µήπω αποκλίνει από του άλλου δειλό... Σηµειώνω όλε αυτέ τι παρατηρήσει µε τα ίδια ακριβώ συναισθήµατα µε τα οποία θα έστελνα ένα γράµµα σε έ- να µακρινό παρελθόν: Είµαι τόσο σίγουρη ότι όσα τώρα θεωρο µε δεδοµένα θα σαρωθο ν την επόµενη δεκαετία. (Εποµένω, γιατί να γράφονται µυθιστορήµατα; Να µια καλή ερώτηση! Υποθέτω ότι πρέπει να συνεχίσουµε να ζο µε σαν να...) Ορισµένα βιβλία δεν διαβάζονται σωστά γιατί έχουν παραλείψει έ- να στάδιο αντιλήψεων, γιατί θεωρο ν δεδοµένη σε µια κοινωνία την απο κρυστάλλωση µια πληροφορία, αποκρυστάλλωση η οποία δεν έ- χει λάβει ακόµη χώρα. Αυτό το βιβλίο γράφτηκε λε και η στάση που έχει δηµιουργηθεί από τα κινήµατα για την απελευθέρωση των γυναικών υπήρχε ήδη. Εκδόθηκε για πρώτη φορά πριν δέκα χρόνια, το Αν κυκλοφορο σε τώρα για πρώτη φορά, ίσω απλώ να διαβαζόταν, χωρί να προκαλέσει αντιδράσει : Τα πράγµατα άλλαξαν πολ γρήγο - ρα. Κάποιε µορφέ υποκρισία εξαφανίστηκαν. Λόγου χάρη, πριν δέκα ή ακόµη και πριν πέντε χρόνια ήταν µια σεξουαλικά ανατρεπτική επο - χή µυθιστορήµατα και θεατρικά γράφονταν κατά κόρον από άντρε, οι οποίοι έκα ναν λυσσαλέε επιθέσει στι γυναίκε ιδιαίτερα στι Ηνω - µένε Πολιτείε αλλά και εδώ παρουσιάζοντά τε σαν µέγαιρε και προδότριε, αλλά κυρίω σαν υπονοµε τριε και σαµποτέρ. Ωστόσο, αυτή η στάση των αντρών συγγραφέων θεωρείτο δεδοµένη, αποδεκτή ω υγιή φιλοσοφική βάση, ω κάτι φυσιολογικό, και σίγουρα όχι ω µι - σογυνισµό, επιθετικό τητα ή νε ρωση. Συνεχίζεται ακόµη αλλά τα πράγµατα είναι καλ τερα, δεν υπάρχει αµφιβολία. Είχα απορροφηθεί τόσο πολ στο γράψιµο αυτο του βιβλίου, που δεν σκέφτηκα ποια θα ήταν η υποδοχή του. Ήµουν απορροφηµένη, όχι µόνο γιατί ήταν δ σκολο να γράψω το έγραψα έχοντα το πλάνο κατά

5 νου, από την αρχή µέχρι το τέλο, συνεχόµενα, και ήταν δ σκολο αλλά και γιατί µάθαινα καθώ έγραφα. Ίσω, όταν κανεί επιβάλλει στον εαυ - τό του µια σφιχτή δοµή, όταν θέτει περιορισµο, στραγγίζει ουσία από εκεί που δεν το περιµένει. Κάθε λογή ιδέε και εµπειρίε, τι οποίε δεν αναγνώριζα ω δικέ µου, έβγαιναν στην επιφάνεια όταν έγρα φα. Συνεπώ, όχι µόνο οι εµπειρίε αλλά και η εποχή τη συγγραφή είχαν περάσει µέσα στο κείµενό µου, ήταν πραγµατικά τραυµατι κό: µε άλλαξε. Βγαίνοντα από αυτή τη διαδικασία αποκρυστάλλω ση και δίνοντα το χειρόγραφο στον εκδότη και σε φίλου, έµαθα πω είχα γράψει µια µπρο - σο ρα για τον πόλεµο των φ λων και σ ντοµα ανα κάλυψα ότι τίποτε από όσα είπα µετά δεν µπορο σε να αλλάξει αυτή τη διάγνωση. Παρ όλα αυτά, η ουσία του βιβλίου, η οργάνωσή του, όλα λένε ρητά και άρρητα ότι δεν πρέπει να διαχωρίζουµε τα πράγµατα, δεν πρέπει να τα αποµονώνουµε. «Άντρε. Γυναίκε. εσµώτε. Ελε θεροι. Καλοί. Κακοί. Ναι. Όχι. Καπιταλισµό. Σοσιαλισµό. Σεξ. Αγάπη...» λέει η Άννα στι Ελε θερε γυναίκε, ξεκινώντα ένα θέµα φωνάζοντά το, διαλαλώντα το µοτίβο εν χορδαί και οργάνοι... ή έτσι τουλάχιστον το φαντάστηκα εγώ. Ό πω ακριβώ πίστεψα ότι σε ένα βιβλίο µε τον τίτλο Το χρυσό σηµειω - µατάριο, το οµώνυµο κεφάλαιο, «Το χρυσό σηµειωµατάριο», θα αποτελο σε τον βασικό άξονα τον φέροντα το βάρο του όλου, τη δήλωση περί του θέµατο. Αλλά όχι. Άλλα θέµατα παρεισέφρυσαν στη δηµιουργία αυτο του βιβλίου, η οποία αποτέλεσε για µένα κρίσιµη καµπή: σκέψει και θέµατα που είχα επί χρόνια στο µυαλό µου συνενώθηκαν. Το ένα ήταν ότι δεν ήταν δυνατόν να βρεθεί ένα µυθιστόρηµα που να περιγράφει το πνευµατικό και ηθικό κλίµα τη Βρετανία πριν από εκατό χρόνια, στα µέσα του περασµένου αιώνα, όπω έκανε ο Τολστόι για τη Ρωσία, ο Σταντάλ για τη Γαλλία. (Σε αυτό το σηµείο επιβάλλεται να γίνουν οι απαραίτητε αποποιήσει ευθ νη.) Το να διαβάσει το Κόκκινο και το µα ρο και τον Λισιέν Λεβέν σηµαίνει να γνωρίσει εκείνη τη Γαλλία σαν να ζο σε εκεί, το να διαβάσει την Άννα Καρένινα σηµαίνει να γνωρίσει εκείνη τη Ρωσία. Όµω ποτέ δεν γράφτηκε το αντί στοιχα χρήσιµο βικτοριανό µυθιστόρηµα. Ο Χάρντι µα λέει πώ ήταν να είσαι φτωχό, να έχει φαντασία µεγαλ τερη από τι δυνατότη - τε µια πολ στενή εποχή, να είσαι θ µα. Η Τζορτζ Έλιοτ είναι καλή 11

6 12 µέχρι το σηµείο που φτάνει. Αλλά νοµίζω ότι το τίµηµα που κατέβαλε επειδή ήταν µια γυναίκα τη εποχή τη, βικτοριανή, ήταν ότι αναγκαζόταν να παριστάνει την καλή ακόµη κι όταν δεν ήταν, σε συµφωνία µε την υποκρισία τη εποχή υπάρχουν πολλά πράγµατα που δεν καταλα βαίνει επειδή είναι ηθική. Ο Μέρεντιθ, αυτό ο εντυπωσιακά υποτι- µηµένο συγγραφέα, πλησιάζει ίσω περισσότερο. Ο Τρόλοπ δοκίµασε, αλλά δεν είχε το ε ρο. εν υπάρχει κανένα µυθιστόρηµα που να έχει το σφρίγο και τη σ γκρουση των αντιλήψεων τη εποχή όσο µια καλή βιογραφία του Ουίλιαµ Μόρι. Βέβαια, µε αυτή την προσπάθεια θεώρησα δεδοµένο ότι το φίλτρο από το οποίο περνάει ο γυναικείο τρόπο θέαση τη ζωή έχει την ί- δια ισχ µε το αντίστοιχο αντρικό... Βάζοντα κατά µέρο αυτό το πρό - βληµα ή, µάλλον, αγνοώντα το, αποφάσισα ότι, για να δοθεί το ιδεολογικό «αίσθηµα» τη καρδιά του µέσου του αιώνα µα, θα έπρεπε να τοποθετηθεί ανάµεσα σε σοσιαλιστέ και µαρξιστέ, γιατί οι µεγαλ τερε αναµετρήσει τη εποχή µα έγιναν στο πλαίσιο των διαφόρων κεφαλαίων του σοσιαλισµο κινήµατα, πόλεµοι, επαναστάσει θεωρήθηκαν απ όσου συµµετείχαν σε αυτά ω κινήµατα διαφόρων τ πων σοσιαλισµο, µαρξισµο, που προχωρο σε, περιοριζόταν ή υποχωρο σε. (Νοµίζω ότι θα έπρεπε τουλάχιστον να δώσουµε στου ανθρώπου τη δυνατότητα, όταν κοιτάξουν πίσω στην εποχή µα, να µην τη δουν όπω τη βλέπουµε εµεί όπω ακριβώ κι εµεί κοιτάζοντα πίσω στην αγγλική, τη γαλλική, ακόµη και τη ρωσική επανάσταση τι βλέ - πουµε διαφορετικά από του ανθρώπου που τι έζησαν.) Αλλά ο «µαρ - ξισµό» και τα διάφορα παρακλάδια του προκάλεσαν ζυµώσει ιδεών παντο, και µάλιστα τόσο γρήγορα και δυναµικά ώστε, ενώ κάποτε θεωρείτο υπερ µοντέρνο, έχει ήδη απορροφηθεί, έχει γίνει µέρο του κοινο τρό που σκέψη. Ιδέε οι οποίε περιορίζονταν στην άκρα Αριστερά τριάντα ή σαράντα χρόνια πριν διείσδυσαν γενικά στην Αριστερά πριν από είκοσι περίπου χρόνια και πρόσφεραν του κοινο τόπου τη συµβατική σοσιαλιστική σκέψη σε όλο το φάσµα, από την Αριστερά µέχρι τη εξιά, τα τελευταία δέκα χρόνια. Οτιδήποτε απορροφάται τόσο ολοκληρωτικά έχει πια πάψει να λειτουργεί ω δ ναµη αλλά υπήρξε κυρίαρχο και σε ένα µυθιστόρηµα του τ που που προσπάθησα να γράψω εγώ έπρεπε να καταλάβει κεντρική θέση. Μια άλλη σκέψη µε την οποία φλέρταρα επί αρκετό καιρό ήταν ότι ο κεντρικό ήρωα έπρεπε να είναι κάποιο είδο καλλιτέχνη, αλλά καλ -

7 λιτέχνη µε «µπλοκάρισµα». Και αυτό γιατί το θέµα του καλλιτέχνη ή- ταν κυρίαρχο στην τέχνη για αρκετό καιρό ο ζωγράφο, ο συγγραφέα, ο µουσικό, ω υπόδειγµα. Όλοι οι µείζονε συγγραφεί το χρησιµοποίησαν, και οι περισσότεροι ελάσσονε. Αυτά τα αρχέτυπα, ο καλ - λιτέχνη και το κατοπτρικό είδωλό του, ο επιχειρηµατία, κυριάρχησαν ισοµερώ στην κουλτο ρα µα, ο ένα ω άξεστο αναίσθητο, ο άλ - λο ω δηµιουργό µε πλεόνασµα ευαισθησία και πόνου κι έναν τεράστιο εγωισµό, ο οποίο πρέπει να συγχωρείται λόγω των προϊόντων του µε τον ίδιο βέβαια ακριβώ τρόπο που πρέπει να συγχωρείται και ο επιχειρηµατία για τα δικά του. Τα συνηθίσαµε όλα αυτά και ξεχάσαµε ότι ο καλλιτέχνη -υπόδειγµα είναι ένα καινο ργιο θέµα. Εκατό χρόνια πριν οι ήρωε σπάνια ήταν καλλιτέχνε. Ήταν στρατιώτε και ιδρυτέ αυτοκρατοριών και εξε ρευνητέ και κληρικοί και πολιτικοί κρίµα για τι γυναίκε, οι οποίε το µόνο που είχαν, και αυτό µετά βία, καταφέρει ήταν να γίνουν Φλόρεν Νάιτινγκεϊλ. Μόνο οι ιδιόρρυθµοι και οι εκ - κεντρικοί ήθελαν να γίνουν καλλιτέχνε, κι έπρεπε να δώσουν µάχη γι αυτό. Αλλά, για να χρησιµοποιήσω αυτό το θέµα τη εποχή µα, «τον καλλιτέχνη», «τον συγγραφέα», αποφάσισα ότι θα έπρεπε να τον παρουσιάσω µε µπλοκάρισµα και να συζητήσω του λόγου του µπλοκαρίσµατο. Πράγµα που θα έπρεπε να συνδεθεί µε την ανισότητα ανά- µεσα στα ανυπέρβλητα προβλήµατα του πολέµου, τη πείνα, τη φτώ - χεια, και το µικροσκοπικό άτοµο που προσπαθο σε να τα καθρεφτίσει. Όµω, αυτό που ήταν ανυπόφορο, αυτό που ήταν αληθινά αβάσταχτο, ήταν το τερατωδώ αποµονωµένο, τερατωδώ ναρκισσιστικό, θεοποιη - µένο πρότυπο. Φαίνεται ότι οι νέοι το είδαν και το άλλαξαν µε τον τρόπο του, φτιάχνοντα µια δική του κουλτο ρα, µε βάση την οποία εκα - τοντάδε χιλιάδε άνθρωποι γυρίζουν ταινίε, βοηθο ν στο γ ρισµα ται - νιών, κυκλοφορο ν εφηµερίδε κάθε είδου, γράφουν µουσική, ζωγρα - φίζουν, γράφουν βιβλία, βγάζουν φωτογραφίε. Κατάργησαν αυτή την αποµονωµένη, δηµιουργική, ευαίσθητη φιγο ρα αντιγράφοντά την εκατοντάδε χιλιάδε φορέ. Μια µόδα έφτασε στα άκρα, στο τέρµα τη, συνεπώ θα γεννηθεί κάποια µορφή αντίδραση, όπω συµβαίνει πάντα. Το θέµα του «καλλιτέχνη» έπρεπε να συνδεθεί µε ένα άλλο: το θέµα τη υποκειµενικότητα. Όταν άρχισα να γράφω ασκο νταν πίεση στου συγγραφεί να µην είναι «υποκειµενικοί». Αυτή η πίεση ξεκίνησε στο πλαίσιο των κοµµουνιστικών κινηµάτων, ω εξέλιξη τη κοινωνική λο - γοτε χνική κριτική που αναπτ χθηκε στη Ρωσία τον 19ο αιώνα από µια 13

8 14 οµάδα σηµαντικών µορφών, γνωστότερο ανάµεσά του ο Μπελίνσκι, οι οποίοι χρησιµοποίησαν τι τέχνε και ιδιαίτερα τη λογοτε χνία στον αγώνα του ενάντια στον τσαρισµό και την καταπίεση. ιαδόθηκε πολ γρήγορα παντο και είχε απήχηση στη Βρετανία µέχρι τη δεκαετία του 50 µε το θέµα τη «στράτευση». Εξακολουθεί να είναι ισχυρή στι κοµµουνιστικέ χώρε. «Εδώ ο κόσµο καίγεται κι εσ µα ζαλίζει µε τι προσωπικέ σου ανησυχίε», έτσι εκφράζεται συνήθω στην καθη- µερινή ζωή και ήταν δ σκολο να το αντέξει όταν προερχόταν από του πιο κοντινο σου ανθρώπου, και του πιο αγαπηµένου, και από ανθρώπου που ασχολο νταν µε τα πιο αξιέπαινα πράγµατα: όπω, για παράδειγµα, µε τον αγώνα εναντίον των φυλετικών διακρίσεων στη Νό - τια Αφρική. Παρ όλα αυτά, συνεχώ, µυθιστορήµατα, διηγήµατα, τέχνη κάθε είδου, γίνονταν όλο και πιο προσωπικά. Στο µπλε σηµειωµατάριο ή Άννα κρατάει σηµειώσει για τι διαλέξει που δίνει: «Η τέχνη στο Μεσαίωνα ήταν συλλογική και όχι ατο- µική προερχόταν από τη συνείδηση τη κοινότητα. Τη έλειπε η ορµη - τικά επώδυνη ατοµικότητα τη τέχνη τη αστική περιόδου. Και µια µέρα θα αφήσουµε πίσω µα τον ορµητικό εγωτισµό τη ατοµική τέχνη. Και θα επιστρέψουµε σε µια τέχνη που δεν θα εκφράζει τον ανθρώπινο διχασµό και την αποµόνωση από του συνανθρώπου µα, αλ - λά την ευθ νη προ του συνανθρώπου µα και την αδελφοσ νη. Η δυτική τέχνη, για να χρησιµοποιήσω µια έκφραση τη µόδα, γίνεται ό- λο και περισσότερο µια κραυγή βασανιστηρίου ψυχών, που καταγράφει τον πόνο. Ο πόνο γίνεται η πιο βαθιά µα πραγµατικότητα... αυτά έλεγα πάνω κάτω. Πριν από τρει περίπου µήνε, στη µέση µια διάλεξη, άρχισα να τραυλίζω και δεν µπόρεσα να τελειώσω...» Η Άννα τρα λιζε γιατί απέφευγε κάτι. Μόλι αρχίσει µια πίεση ή ένα ρε µα, δεν υπάρχει τρόπο να το αποφ γει : δεν υπήρχε τρόπο να µην είσαι έντονα υποκειµενικό : ήταν, αν θέλετε, καθήκον του συγγραφέα εκείνη την εποχή. εν µπορο σε να το αγνοήσει δεν µπορο σε να γράψει ένα βιβλίο για την κατασκευή µια γέφυρα ή ενό φράγ- µατο και να µην αναπτ ξει τι σκέψει ή τα αισθήµατα των ανθρώπων που το έχτιζαν. (Νοµίζετε ότι είναι αστείο; Καθόλου. Αυτό το πρό - βληµα, ή το ένα ή το άλλο, είναι στην καρδιά τη λογοτεχνι κή κριτική στι κοµµουνιστικέ χώρε αυτή τη στιγµή.) Στο τέλο κατάλαβα ότι, για να υπερβεί αυτό το δίληµµα, ή να το διαπεράσει, την ανησυχία µήπω γράψει για «ασήµαντα προσωπικά προβλήµατα», έπρε πε να

9 αναγνωρίσει ότι τίποτα δεν είναι προσωπικό, µε την έννοια ότι ανήκει µόνο σε έναν. Γράφοντα για τον εαυτό σου είναι σαν να γράφει για του άλλου, εφόσον τα προβλήµατα, οι πόνοι, οι χαρέ, τα συναισθή- µατα και οι ασυνήθιστε και αξιοπρόσεκτε ιδέε δεν µπορεί να είναι µόνο δικά σου. Ο τρόπο για να αντιµετωπιστεί το πρόβληµα τη «υποκειµενικότητα», αυτή η σκανδαλιστική υπόθεση τη ενασχόληση µε το µικροσκοπικό άτοµο, το οποίο έχει ταυτόχρονα παγιδευτεί σε µια έκρηξη τροµακτικών και υπέροχων δυνατοτή των, είναι να το αντι- µετωπίσει σαν µικρόκοσµο, κι αυτό είναι ο τρόπο για να διαπεράσει το προσωπικό, το υποκειµενικό, κάνοντα το προσωπικό γενικό, όπω κάνει πάντα η ζωή, µετατρέποντα µια προσωπική εµπειρία του - λάχιστον έτσι νοµίζει όταν είσαι ακόµη παιδί: «Είµαι ερωτευµέ νη», «Νιώθω έτσι ή αλλιώ ή σκέφτοµαι εκείνο ή το άλλο» σε κάτι πολ ευρ τερο: ωρίµανση, σε τελευταία ανάλυση, σηµαίνει απλώ την κατανόηση ότι η µοναδική και απίστευτη εµπειρία σου είναι κάτι που το µοιράζονται όλοι. Μια άλλη σκέψη ήταν ότι, αν το βιβλίο µορφοποιο νταν σωστά, µπο - ρο σε να αποτελέσει από µόνο του σχόλιο πάνω στο παραδοσιακό µυθιστόρηµα: η αντιπαράθεση σχετικά µε το µυθιστόρηµα συνεχίζεται από τότε που γεννήθηκε το µυθιστόρηµα και δεν είναι, όπω θα µπορο σε να φανταστεί κανεί διαβάζοντα του σ γχρονου ακαδη µαϊκο, πρόσφατη. Κάνοντα τη νουβέλα Ελε θερε γυναίκε περίληψη και συ- µπ κνωση όλου αυτο του υλικο, ήθελα να πω κάτι για το παραδοσιακό µυθιστόρηµα, ήταν ένα ακόµη τρόπο για να περιγράψω την έλλειψη ικανοποίηση του συγγραφέα όταν κάτι τελειώνει: «Πόσο µικρό µέρο τη αλήθεια κατάφερα να πω, πόσα λίγα έπιασα από όλη αυτή την πολυπλοκότητα πώ µπορεί να είναι αλήθεια αυτό το τακτοποιηµένο πραγµατάκι όταν όσα βίωσα ήταν τόσο τραχιά, και εξωτερικά τόσο άµορφα και αδιαµόρφωτα;» Ωστόσο, ο κ ριο σκοπό µου ήταν να δώσω µορφή σε ένα βιβλίο το οποίο θα έκανε το δικό του σχόλιο, θα έλεγε κάτι χωρί λόγια: θα µιλο σε µέσα από τη µορφή του. Όπω ανέφερα και προηγουµένω, αυτό πέρασε απαρατήρητο. Ένα λόγο είναι ότι το βιβλίο βρίσκεται πιο κοντά στην ευρωπαϊκή παρά στην αγγλική µυθιστορηµατική παράδοση. Ή µάλλον σε αυτό που θεωρείται τώρα αγγλική παράδοση. Σε τελευταία ανάλυση, το αγγλικό µυθιστόρηµα περιλαµβάνει την Κλαρίσα και το Η ζωή και οι από- 15

10 16 ψει του Τρίστραµ Σάντι, κυρίου από σόι, το The Tragic Comedians και τον Tζόζεφ Κόνραντ. Αλλά δεν υπάρχει αµφιβολία ότι η απόπειρα να γράψει ένα µυθιστόρηµα ιδεών θα έχει ω συνέπεια να οδηγηθεί σε µειονεκτική θέση: οι παρωπίδε στην κουλτο ρα µα υπάρχουν ακόµα. Λόγου χάρη, επί δεκαετίε, λαµπροί νέοι, άντρε και γυναίκε, βγαί νουν από τα πανεπιστήµια ικανοί να πουν µε υπερηφάνεια: «Φυσικά και δεν ξέρω τίποτε από τη γερµανική λογοτεχνία». Είναι µόδα. Οι βικτοριανοί ήξεραν τα πάντα για τη γερµανική λογοτεχνία, αλλά µπορο σαν, έχοντα τη συνείδησή του καθαρή, να ξέρουν ελάχιστα για τη γαλλική. Ω προ τα υπόλοιπα λοιπόν, δεν είναι τυχαίο ότι οι έξυπνε κριτικέ προήλθαν από ανθρώπου πο είναι ή ήταν µαρξιστέ. Είδαν τι προσπαθο σα να κάνω, γιατί ο µαρξισµό βλέπει τα πράγµατα ω σ νολο και σε σχέση µεταξ του ή έστω προσπαθεί, αλλά οι περιορισµοί του δεν είναι τη στιγµή. Όποιο έχει επηρεαστεί από το µαρξισµό θεω - ρεί δεδοµένο ότι ένα γεγονό στη Σιβηρία θα επηρεάσει ένα γεγονό στην Μποτσουάνα. Είναι πιθανόν, νοµίζω, ο µαρξισµό να είναι η πρώ - τη απόπειρα στην εποχή µα, εκτό από τι επίσηµε θρησκείε, για µια παγκόσµια σκέψη, µια παγκόσµια ηθική. Απέτυχε, δεν κατάφερε να ε- µποδίσει τι διαιρέσει και τι υποδιαιρέσει, όπω όλε οι άλλε θρησκείε, σε όλο και πιο µικρέ οργανώσει, δόγµατα και πιστε ω. Ήταν, όµω, µια απόπειρα. Η υπόθεση του να δουν αυτό που προσπαθο σα να κάνω αυτό µε οδηγεί στου κριτικο και στον κίνδυνο να προκαλέσω βαθιά χασµου - ρητά. Αυτοί οι θλιβεροί καβγάδε µεταξ συγγραφέων και κριτικών, θεατρικών συγγραφέων και κριτικών: το κοινό το έχει συνηθίσει τόσο πολ, που του αντιµετωπίζει σαν παιδικό καβγαδάκι: «Α, µάλιστα, τα χρυσά µου, πάλι τα ίδια». Ή: «Εσεί οι συγγραφεί παίρνετε όλου του επαίνου ή, ακόµη κι αν δεν είναι έπαινοι, είναι τουλάχιστον προσοχή γιατί λοιπόν αισθάνεστε αιώνια πληγωµένοι;» Και το κοινό έχει δίκιο. Για λόγου στου οποίου δεν θα υπεισέλθω εδώ, πολ τιµε ε- µπειρίε, ήδη από την αρχή τη συγγραφική µου ζωή, µου έδωσαν µια σαφή εικόνα των κριτικών την οποία έχασα στο συγκεκριµένο µυθιστό - ρηµα, το Χρυσό σηµειωµατάριο: πίστευα ότι η κριτική ήταν ω επί το πλείστον πολ ανόητη για να είναι αληθινή. Ξαναβρίσκοντα τι ισορροπίε µου κατάλαβα το πρόβληµα: οι συγγραφεί αναζητο ν στου κριτικο ένα alter ego, αυτόν τον άλλο, πιο ευφυή εαυτό ο οποίο έχει

11 αντιληφθεί τι επιδιώξει του και σε κρίνει µόνο για το αν πέτυχε ή όχι το σκοπό σου. Μέχρι στιγµή δεν ξέρω ο τε έναν συγγραφέα ο ο- ποίο, αντιµέτωπο επιτέλου µε αυτό το σπάνιο ον, τον αληθινό κριτι - κό, να µη γιατρε τηκε από την παράνοια και να µην έγινε φιλόφρων, από ευγνωµοσ νη βρήκε αυτό πο νόµιζε ότι χρειαζόταν. Αλλά αυτό που ζητάει ο συγγραφέα είναι αδ νατο. Γιατί να περιµένει αυτό το εκπληκτικό ον, τον τέλειο κριτικό (ο οποίο πράγµατι υπάρχει, σπάνια), γιατί να υπάρχει κάποιο άλλο ο οποίο να καταλαβαίνει αυτό που προσπαθεί να κάνει; Σε τελευταία ανάλυση, µόνο ένα γνέθει αυτό το συγκεκριµένο κουκο λι, δική του δουλειά, αυτο του ενό και µοναδικο είναι να το γνέθει. εν είναι δυνατόν να δώσουν οι κριτικοί αυτό που επιδιώκουν να δώ - σουν και που οι συγγραφεί τόσο παράλογα και παιδιάστικα ποθο ν. Αυτό συµβαίνει διότι οι κριτικοί δεν έχουν εκπαιδευτεί προ αυτή την κατε θυνση αλλά προ την αντίθετη. Αρχίζει όταν το παιδί είναι γ ρω στα πέντε ή έξι, όταν ξεκινάει το σχολείο. Αρχίζει µε βαθµο, ανταµοιβέ, επιδόσει, επιλογέ, αστέρια ακόµη και σήµερα σε µερικέ χώρε και µε ξ λο. Αυτή η νοοτροπία του αγώνα δρόµου, η αντίληψη περί νικητή και ηττηµένου, οδηγεί στο «Ο συγγραφέα Χι είναι, ή δεν είναι, µερικά βήµατα µπροστά από τον συγγραφέα Ψι. Ο συγγραφέα Ύψιλον έµεινε πίσω. Στο τελευταίο του βιβλίο, ο συγγραφέα Βήτα αποδείχτηκε καλ τε ρο από τον συγγραφέα Άλφα». Από την αρχή το παιδί εκπαιδε εται να σκέφτεται µε αυτόν τον τρόπο: πάντα µε όρου σ γκριση, επιτυχία και αποτυχία. Είναι ένα σ στηµα αποκλεισµο : ο ασθενέστερο αποθαρρ νεται και εγκαταλείπει ένα σ στηµα φτιαγµένο για να παράγει λίγου νικητέ, οι οποίοι βρίσκονται σε συνεχή ανταγωνι σµό µεταξ του. Πιστε ω αν και δεν είναι εδώ ο κατάλληλο χώρο για να το αναπτ ξω ότι τα ταλέντα που έχει κάθε παιδί, ανεξάρτητα από το δείκτη νοηµοσ νη του, θα µπορο σαν να µείνουν µαζί του για όλη του τη ζωή, να εµπλουτίζουν αυτό και του άλλου, αν τα ταλέντα αυτά δεν θεωρο νταν εµπορε µα - τα αξία για το στοίχηµα στην επιτυχία. Κάτι άλλο που µαθαίνει από την αρχή είναι να µην έχει εµπιστοσ νη στην κρίση σου. Τα παιδιά διδάσκονται την υποταγή στι αρχέ, πώ να αναζητο ν τι γνώµε και τι αποφάσει των άλλων και πώ να παραθέτουν τι απόψει άλλων και να πειθαρχο ν. Όπω στην πολιτική σφαίρα, το παιδί διδάσκεται ότι είναι ελε θε- 17

12 18 ρο, δηµοκράτη, µε ελε θερη βο ληση και ελε θερο νου, ζει σε µια ε- λε θερη χώρα, παίρνει µόνο τι αποφάσει του. Ταυτόχρονα είναι αιχ - µάλωτο των δεδοµένων και των δογµάτων τη εποχή, τα οποία δεν αµφισβητεί, γιατί δεν του είπαν ποτέ ότι υπάρχουν. Όταν ο νέο φτάσει στην ηλικία όπου θα πρέπει να επιλέξει (εξακολουθο µε να θεωρο µε δεδοµένο ότι η επιλογή είναι αναπόφευκτη) ανάµεσα στι τέχνε και τι επιστήµε, συχνά διαλέγει τι τέχνε γιατί αισθάνεται ότι εδώ βρί - σκεται η ανθρωπιά, η ελευθερία, η επιλογή. εν ξέρει ότι έχει ήδη δια- µορφωθεί από το σ στηµα: δεν ξέρει ότι η επιλογή είναι αποτέλεσµα µια ψευδο διχοτόµηση, η οποία βρίσκεται στην καρδιά τη κουλτο ρα µα. Όσοι το αισθάνονται αυτό, και αρνο νται να µπουν στο καλο πι, τείνουν να φ γουν, σε µια ηµιασυνείδητη, ενστικτώδη προσπάθεια να βρουν δουλειά εκεί όπου δεν θα διχαστο ν πλέον παρά τη θέλησή του. Με όλου µα του θεσµο, από την αστυνοµία έω την ακαδηµαϊκή κοινότητα, από την ιατρική έω την πολιτική, δεν δίνουµε ιδιαίτερη προσοχή στου ανθρώπου οι οποίοι φε γουν σε αυτή τη διαδικασία αποβολή η οποία συνεχίζεται αδιάκοπα και αποκλείει, α- πό πολ νωρί, όσου µπορεί να γίνουν πρωτότυποι και µεταρρυθµιστέ, ενώ παραµένουν εκείνοι οι οποίοι προσελκ ονται από κάτι επειδή αυτό ακριβώ είναι και οι ίδιοι. Ένα νεαρό αστυνοµικό εγκαταλείπει την Αστυνοµία λέγοντα ότι δεν του αρέσει αυτό που πρέπει να κάνει. Μια νεαρή δασκάλα εγκαταλείπει τη διδασκαλία ο ιδεαλισµό τη αγνοείται. Αυτό ο κοινωνικό µηχανισµό περνάει σχεδόν απαρατήρητο εντο τοι είναι εξίσου ισχυρό µε του υπόλοιπου στο να διατηρεί άκαµπτου και καταπιεστικο του θεσµο µα. Αυτά τα παιδιά που πέρασαν χρόνια εντό του εκπαιδευτικο συστήµατο, έγιναν κριτικοί και σχολιαστέ, και δεν µπορο ν να δώσουν αυτό πο ο συγγραφέα, ο καλλιτέχνη, τόσο ανόητα αναζητά ευρη- µατική και πρωτότυπη κρίση. Αυτό που µπορο ν να κάνουν, και που κάνουν πολ καλά, είναι να πουν στον συγγραφέα κατά πόσον το βιβλίο ή το θεατρικό του ανταποκρί νεται στα τρέχοντα πρότυπα αισθηµάτων και αντιλήψεων στι τάσει τη κοινή γνώµη. Είναι σαν χαρτί ηλιο - τροπίου. Ανεµόµετρα ανεκτίµητα. Είναι τα πιο ευαίσθητα βαρόµετρα τη κοινή γνώµη. Εδώ βλέπει τι αλλαγέ διάθεση και γνώµη πιο γρήγορα, εκτό από το χώρο τη πολιτική, από οπουδήποτε αλλο επειδή πρόκειται για ανθρώπου που όλη του η εκπαίδευση έγκειται σε αυτό ακριβώ, να αναζητο ν τι απόψει του αλλο, έξω από του

13 ίδιου, να προσαρµόζονται σε µορφέ εξουσία, στην «καθεστηκυία τά - ξη» εκπληκτικά αποκαλυπτική έκφραση. Ίσω να µην υπάρχει άλλο τρόπο εκπαίδευση. Ίσω, αλλά δεν το πιστε ω. Στο µεταξ θα βοηθο σε αν περιγράφαµε τουλάχιστον τα πράγµατα όπω πρέπει, αν λέγαµε τα πράγµατα µε το όνοµά του. Υπό ιδανικέ συνθήκε, αυτό που θα έπρεπε να λένε σε κάθε παιδί, επαναληπτικά, σε όλη τη σχολική ζωή ή ζωή του είναι κάτι τέτοιο: «Βρίσκεστε στο στάδιο τη κατήχηση. εν έχουµε ακόµη αναπτ ξει ένα εκπαιδευτικό σ στηµα το οποίο να µην κατηχεί. Λυπο µαστε, αλλά κάνουµε ό,τι καλ τερο µπορο µε. Αυτά που θα διδαχτείτε εδώ είναι ένα κράµα από τι τρέχουσε προκαταλή ψει και τι επιλογέ αυτή τη συγκεκριµένη κουλτο ρα. Ακόµη και µια γρήγορη µατιά στην Ιστορία αποδεικν ει πόσο εφήµερε είναι. Αυτοί που θα σα διδάξουν είναι άνθρωποι οι οποίοι κατάφεραν να προσαρµοστο ν σε ένα σ στη- µα σκέψη θεσπισµένο από του προκατόχου του. Είναι ένα σ στηµα αυτο-διαιωνιζόµενο. Όσοι από σα είστε πιο υγιεί και ιδιαίτεροι από του άλλου θα ενθαρρυνθείτε να φ γετε και να βρείτε µόνοι σα τρόπου διαπαιδαγώγηση να ασκήσετε την κρίση σα. Εκείνοι που θα µείνουν πρέπει να θυµο νται, πάντα, κάθε στιγµή, ότι διαµορφώνονται και διαπλάθονται για να προσαρµοστο ν στι στενέ και συγκεκριµένε ανάγκε αυτή τη συγκεκριµένη κοινωνία». Όπω όλοι οι συγγραφεί, παίρνω συνέχεια γράµµατα από νέου ανθρώπου από διάφορε χώρε αλλά κυρίω από τι Ηνωµέ νε Πολιτείε οι οποίοι σκοπε ουν να γράψουν διατριβέ και δοκίµια για τα βιβλία µου. Όλοι λένε: «Σα παρακαλώ, να µου δώσετε έναν κατάλογο µε τα άρθρα για τη δουλειά σα, του κριτικο που έγραψαν για σα, τι αυθεντίε». Επίση ζητάνε ένα σωρό λεπτοµέρειε τελείω άσχετε µε το θέµα, τι οποίε όµω έµαθαν να θεωρο ν σηµαντικέ, όλε µαζί σε ένα ντοσιέ, σαν υπηρεσία µετανάστευση. Εγώ απαντώ σε αυτά τα αιτήµατα ω εξή : «Αγαπητέ σπουδαστή. Είσαι τρελό. Γιατί να περάσει µήνε και χρόνια γράφοντα χιλιάδε λέξει για ένα βιβλίο, ή ακόµη και για έναν συγγραφέα, όταν υπάρχουν εκατοντάδε βιβλία που περιµένουν να τα διαβάσει ; εν βλέπει πω είσαι το θ µα ενό καταστροφικο συστήµατο ; Κι αν διάλεξε µόνο σου για θέµα σου τη δουλειά µου, κι αν πρέπει να γράψει την πτυχιακή σου και, πίστεψέ µε, σου είµαι ευγνώµων που βρήκε χρήσιµα όσα έχω γράψει τότε γιατί δεν διαβάζει τα κείµενά µου και δεν αποφα- 19

14 20 σίζει µόνο σου, µε γνώµονα τη δική σου ζωή, για τα δικά σου βιώµατα; Μην ασχολείσαι µε του καθηγητέ Μα ρο και Άσπρο». «Αγαπητή συγγραφέα», απαντο ν. «Πρέπει να ξέρω τι λένε οι αυθεντίε, γιατί αν δεν τι παραθέσω ο καθηγητή µου δεν πρόκειται να µου βάλει καλό βαθµό». Αυτό το σ στηµα είναι διεθνέ, ίδιο και απαράλλαχτο από τα Ουράλια έω τη Γιουγκοσλαβία, από τη Μινεσότα έω το Μάντσεστερ. Το θέµα είναι ότι το έχουµε όλοι µα συνηθίσει τόσο πολ, ώστε δεν αντιλαµβανόµαστε πια πόσο κακό είναι. Εγώ δεν το έχω συνηθίσει, γιατί παράτησα το σχολείο στα δεκατέσσερα. Πέρασα µια περίοδο που στενοχωριόµουν, γιατί πίστευα ότι είχα χάσει κάτι πολ τιµο. Τώρα είµαι ευγνώµων που την έβγαλα καθαρή. Μετά την έκδοση του Χρυσο σηµειωµατάριου έβαλα σκοπό να ανακαλ ψω πώ λειτουργεί ο φιλολογικό µηχανισµό, να µελετήσω τη διαδικασία που δηµιουργεί τον κριτικό. Είδα αναρίθµητε κόλλε διαγωνισµάτων και δεν µπορο σα να πιστέψω στα µάτια µου παρακολο θησα µαθή- µατα λογοτεχνία και δεν µπορο σα να πιστέψω στ αυτιά µου. Μπορεί να πείτε: είναι µια υπερβολική αντίδραση και δεν έχετε δικαίωµα, καθώ δεν αποτελέσατε ποτέ µέρο του συστήµατο. Ωστόσο εγώ νοµίζω ότι δεν είναι καθόλου υπερβολική και ότι η αντίδραση κάποιου εκτό συστήµατο είναι πολ τιµη µόνο και µόνο γιατί είναι πρωτότυπη και όχι προκατειληµµένη από τη νοµιµοφροσ νη σε κάποιο συγκεκριµένο εκπαιδευτικό σ στηµα. Αλλά, στερα από αυτή την έρευνα, δεν δυσκολε τηκα να δώσω α- πάντηση στα ερωτήµατά µου: γιατί είναι τόσο στενοκέφαλοι, τόσο προ - σωποκεντρικοί, τόσο µικρόνοε ; Γιατί πάντα κατακερµατίζουν και υ- ποτιµο ν, γιατί του συναρπάζει τόσο η λεπτοµέρεια, ενώ αδιαφορο ν για το σ νολο; Γιατί «κριτική» να σηµαίνει πάντα αναζήτηση του σφάλ - µατο ; Γιατί βλέπουν πάντα του συγγραφεί σε σ γκρουση µεταξ του και όχι συµπληρωµατικά... είναι πολ απλό, έτσι έµαθαν να σκέφτονται. Αυτό ο πολ τιµο άνθρωπο που καταλαβαίνει τι κάνει, πο στοχε ει, και µπορεί να σε συµβουλε σει και να ασκήσει πραγµατική κριτική, είναι σχεδόν πάντα κάποιο εκτό λογοτεχνικο µηχανισµο, ακό - µη και εκτό πανεπιστηµιακο συστήµατο µπορεί να είναι ένα φοιτητή στο πρώτο έτο, ερωτευµένο ακόµη µε τη λογοτεχνία, ή ίσω ένα σκεπτόµενο άτοµο που διαβάζει πολ ακολουθώντα το ένστικτό του. Λέω σε εκείνου του φοιτητέ που πρέπει να περάσουν ένα και

15 δ ο χρόνια γράφοντα διατριβέ για ένα βιβλίο: «Μόνο ένα τρόπο υ- πάρχει για να διαβάσει, κι αυτό είναι να χαζε ει συνεχώ σε βιβλιοθήκε και βιβλιοπωλεία, διαλέγοντα βιβλία που προσελκ ουν το ενδιαφέρον σου, διαβάζοντα µόνο αυτά, παρατώντα τα όταν τα βαριέσαι, προσπερνώντα τα κοµµάτια που τραβάνε σε µάκρο και ποτέ, µα ποτέ µη διαβάσει κάτι επειδή αισθάνεσαι ότι πρέπει να το διαβάσει ή επειδή είναι µέρο ενό κινήµατο ή ρε µατο. Να θυµάσαι ότι το βιβλίο που βαριέσαι όταν είσαι είκοσι ή τριάντα θα σου ανοίξει πόρτε όταν θα είσαι σαράντα ή πενήντα και αντιστρόφω. Μη διαβάζει έ- να βιβλίο αν δεν είναι η κατάλληλη στιγµή. Να θυµάσαι ότι για όλα τα βιβλία που έχουν τυπωθεί υπάρχουν άλλα τόσα που δεν κυκλοφόρησαν ποτέ, που δεν γράφτηκαν ποτέ ακόµη και τώρα, σε αυτή την εποχή του καταναγκαστικο σεβασµο προ τον γραπτό λόγο, η Ιστορία, ακόµη και η κοι νωνική ηθική, διδάσκονται µέσα από αφηγήσει, και οι άνθρωποι που διαµορφώθηκαν ώστε να σκέφτονται µόνο µε όρου γραπτο λόγου και δυστυχώ όλα σχεδόν τα προϊόντα του εκπαιδευτικο µα συστήµατο δεν µπορο ν να κάνουν τίποτα περισσότερο χάνουν αυτό που είναι µπροστά στα µάτια του. Για παράδειγµα, η α- ληθινή ιστορία τη Αφρική βρίσκεται ακόµη στα χέρια µα ρων παρα- µυθάδων και σοφών, µα ρων ιστορικών, γιατρών: Είναι µια προφορική ιστορία, ακόµη ασφα λή από του λευκο και την αρπακτικότητά του. Αν το µυαλό σου είναι ανοιχτό, θα βρει παντο την αλήθεια σε λέξει που δεν έχουν γραφεί. Έτσι, µην αφήσει ποτέ τον έντυπο λόγο να σε εξουσιάσει. Πάνω από όλα πρέπει να ξέρει ότι το γεγονό πω θα περάσει ένα ή δ ο χρόνια σε ένα βιβλίο ή έναν συγγραφέα σηµαίνει πω εκπαιδε τηκε κακά θα έπρεπε να είχε µάθει να βρίσκει το δρόµο σου από το ένα βιβλίο στο άλλο, θα έπρεπε να µάθει να ακολουθεί τη διαίσθησή σου για αυτά που έχει ανάγκη: αυτό πρέπει να αναπτ ξει, και όχι το πώ να παραθέτει άλλου». Αλλά, δυστυχώ, σχεδόν πάντα είναι πολ αργά. Κάποια στιγµή ήταν σαν οι πρόσφατε φοιτητικέ εξεγέρσει να µπορο σαν να αλλάξουν πραγµατικά την κατάσταση, σαν η αδηµονία των νέων για όλα τα νεκρά πράγµατα που διδάσκονται να ήταν αρκετά δυνατή ώστε να τα αντικαταστήσει µε κάτι πιο πρωτότυπο και χρήσιµο. Αλλά η εξέγερση φαίνεται ότι οδε ει προ το τέλο τη. Λυπηρό. Κατά τη διάρκεια τη τόσο ενδιαφέρουσα παραµονή µου στι Ηνω- µένε Πολιτείε, έπαιρνα γράµµατα µε περιγραφέ για το πώ τάξει 21

16 22 φοιτητών είχαν αρνηθεί τα προγράµµατα µαθηµάτων και είχαν φέρει στην τάξη βιβλία που είχαν επιλέξει εκείνοι, βιβλία που θεωρο σαν ότι είχαν σχέση µε τη ζωή του. Τα µαθήµατα ήταν συναισθηµατικά, κάπο - τε βίαια, οργισµένα, συναρπαστικά, έσφυζαν από ζωή. Βέβαια, αυτά συνέβαιναν µόνο µε καθηγητέ που µοιράζονταν αυτέ τι απόψει και ήταν έτοιµοι να σταθο ν δίπλα στου φοιτητέ εναντίον τη αυθεντία που ήταν, δηλαδή, έτοιµοι για τι συνέπειε. Υπάρχουν δάσκαλοι που ξέρουν ότι ο τρόπο µε τον οποίο πρέπει να διδάξουν είναι κακό και ανιαρό ευτυχώ υπάρχουν ακόµη αρκετοί που θα µπορο σαν, µε λίγη τ χη, να ανατρέψουν τα κακώ κείµενα, ακόµη και αν οι ίδιοι οι φοιτητέ έχουν χάσει την ορµή του. Στο µεταξ υπάρχει µια χώρα όπου... Πριν από τριάντα ή σαράντα χρόνια, ένα κριτικό έφτιαξε έναν προ - σωπικό κατάλογο συγγραφέων και ποιητών οι οποίοι κατά τη γνώνη του αντιπροσώπευαν το αξιόλογο στη λογοτεχνία, απορρίπτοντα όλου του άλλου. Αυτόν τον κατάλογο τον υποστήριξε επί µακρόν από τον Τ πο, καθώ ο κατάλογο έγινε αµέσω θέµα µεγάλων αντιπαραθέσεων. Εκατοµ µ ρια λέξει γράφτηκαν υπέρ και κατά δηµιουργήθηκαν σχο - λέ και σέχτε είτε υπέρ είτε κατά. Αυτό το ζήτηµα, τόσα χρόνια αργότερα, συνεχίζεται ακόµη... και κανεί δεν βρίσκει αυτή την κατάσταση θλιβερή ή γελοία... Όπου υπάρχουν βιβλία κριτική, εξαιρετική πολυπλοκότητα και γνώση, τα οποία ασχολο νται µε µελέτε για µελέτε σε πρωτότυπα έργα µυθιστορήµατα, θεατρικά έργα, διηγήµατα. Οι άνθρωποι που γράφουν αυτά τα βιβλία δηµιουργο ν ένα στρώµα στα πανεπιστήµια όλου του κόσµου πρόκειται για παγκόσµιο φαινόµενο το ανώτατο στρώµα τη φιλολογική κοινότητα. Περνο ν τη ζωή του µε κριτικέ, και µε αµοιβαίε κριτικέ των κριτικών του. Θεωρο ν αυτή τη δραστηριότητα αναµφισβήτητα πιο σηµαντική από το πρωτότυπο έργο. Είναι πιθανόν οι φοιτητέ φιλολογία να περνο ν περισσότερο χρόνο διαβάζοντα λογοτεχνική κριτική και κριτική τη κριτική παρά διαβάζοντα ποιήµατα, µυθιστορήµατα, βιογραφίε, διηγήµατα. Πολλοί άνθρωποι θεωρο ν αυτή την κατάσταση απόλυτα φυσιολογική, και όχι θλιβερή και γελοία... Όπου διάβασα πρόσφατα µια εργασία για τον Αντώνιο και την Κλεοπάτρα από ένα αγόρι λίγο πριν από τι εισαγωγικέ εξετάσει. Ξεχείλιζε από πρωτοτυπία και ενθουσιασµό για το θεατρικό, από το αί-

17 σθηµα στο οποίο κάθε πραγµατική διδασκαλία τη λογοτεχνία στοχε ει να προκαλέσει. Η εργασία επιστράφηκε από τον καθηγητή µε την εξή δικαιολογία: δεν µπορώ να τη βαθµολογήσω, δεν υπάρχουν παραθέσει πηγών. Ελάχιστοι δάσκαλοι θα το θεωρο σαν αυτό θλιβερό και γελοίο... Όπου άνθρωποι που θεωρο ν εαυτο καλλιεργηµένου, και µάλιστα ανώτερου και πιο εκλεπτυσµένου από του συνηθισµένου ανθρώπου που δεν διαβάζουν, θα εµφανιστο ν σε έναν συγγραφέα και θα τον ή τη συγχαρο ν για µια καλή κριτική που απέσπασε αλλά δεν θα θεωρήσουν απαραίτητο να διαβάσουν το εν λόγω βιβλίο, κι ο τε καν θα διανοηθο ν ότι αυτό που του ενδιαφέρει είναι η επιτυχία... Όπου, όταν κυκλοφορεί ένα βιβλίο σχετικά µε ένα συγκεκριµένο θέ - µα, α πο µε περί ερασιτεχνική αστρονοµία, αµέσω ιδρ µατα, σ λλογοι, τηλεοπτικά προγράµµατα γράφουν στον συγγραφέα ζητώντα του να του µιλήσει για την ερασιτεχνική αστρονοµία. Το τελευταίο πράγµα που του περνάει από το µυαλό είναι να διαβάσουν το βιβλίο. Αυτή η συµπεριφορά θεωρείται φυσιολογική και καθόλου γελοία... Όπου ένα νέο άντρα ή γυναίκα, βιβλιοκριτικό ή κριτικό, ο ο- ποίο δεν έχει διαβάσει από το έργο ενό συγγραφέα παρά το βιβλίο που έχει µπροστά του, θα γράψει συγκαταβατικά ή µάλλον σαν να βαριέται την όλη υπόθεση ή να σκέφτεται τι βαθµό να βάλει σε µια εργασία για τον εν λόγω συγγραφέα ο οποίο µπορεί να έχει γράψει δεκαπέντε βιβλία και να γράφει επί είκοσι ή τριάντα χρόνια δίνοντά του µάλιστα οδηγίε για το τι πρέπει να γράψει µετά, και πώ. Κανεί δεν σκέφτεται ότι αυτό είναι παράλογο, και οπωσδήποτε όχι ο νεαρό, κριτικό ή βιβλιοκριτικό, ο οποίο έχει διδαχτεί να είναι συγκαταβατικό, να πατρονάρει και να κατακερµατίζει του πάντε από τον Σαίξπηρ και µετά. Όπου ένα καθηγητή Αρχαιολογία µπορεί να γράψει για µια φυλή τη Νότια Αµερική, η οποία έχει προχωρηµένε γνώσει για τα φυτά, την ιατρική και τι ψυχολογικέ µεθόδου : «Το εκπληκτικό είναι ότι αυτοί οι άνθρωποι δεν έχουν καν γραπτή γλώσσα...» Και κανεί δεν θεωρεί ότι παραλογίζεται. Όπου, µε την ευκαιρία των εκατό χρόνων από το θάνατο του Σέλεϊ, την ίδια βδοµάδα και σε τρία διαφορετικά λογοτεχνικά περιοδικά, τρει νέοι µε την ίδια και απαράλλαχτη µόρφωση, από τα ίδια και απαράλλαχτα πανεπιστήµιά µα, µπορο ν να γράψουν κριτικέ για τον Σέλεϊ, 23

18 24 καταδικάζοντά τον µε του πλέον δυσδιάκριτου επαίνου, µε τον ίδιο και απαράλλαχτο τόνο, σαν, και µόνο που τον ανέφεραν, να έκαναν στον Σέλεϊ µεγάλη χάρη και κανεί δεν φαίνεται να σκέφτεται ότι αυτό αποτελεί ένδειξη ότι κάτι δεν πάει καθόλου καλά µε τη λογοτεχνική µα κριτική. Τελικά... αυτό το µυθιστόρηµα εξακολουθεί να είναι, για τη συγγρα - φέα του, µια πολ διδακτική εµπειρία. Για παράδειγµα. έκα χρόνια αφότου το έγραψα, µπορεί να παίρνω ακόµη τρία γράµµατα την εβδο- µάδα από τρει έξυπνου, καλλιεργηµένου, ανήσυχου ανθρώ που που έκαναν τον κόπο να κάτσουν να µου γράψουν. Ο ένα µπορεί να είναι στο Γιοχάνεσµπουργκ, ο άλλο στο Σαν Φρανσίσκο και ο άλλο στη Βουδαπέστη. Κι εγώ είµαι εδώ, στο Λονδίνο, διαβάζοντά του ταυ - τόχρονα, τον ένα µετά τον άλλο, όπω πάντα ευγνώµων προ του ανα - γνώστε και ευχαριστηµένη που αυτά που έγραψα µπορο ν να κεντρίσουν, να διαφωτίσουν ή ακόµη και να ενοχλήσουν. Αλλά το ένα γράµ - µα είναι για τον πόλεµο των φ λων, την απάνθρωπη συµπεριφορά του άντρα προ τη γυναίκα και αντιστρόφω, και η αποστολέα έχει γράψει σελίδε επί σελίδων µόνο γι αυτό, γιατί αυτή και όχι πάντα αυτή δεν µπορεί να δει τίποτε άλλο στο βιβλίο. Το δε τερο έχει πολιτικό περιεχόµενο, ίσω από κάποιον παλιό Κόκ - κινο σαν εµένα, και αυτό ή αυτή γράφουν σελίδε ολόκληρε για την πολιτική και δεν αναφέρονται ποτέ σε οτιδήποτε άλλο. Αυτά τα δ ο είδη γραµµάτων ήταν τα πιο συνηθισµένα, όταν το βιβλίο ήταν, κατά κάποιον τρόπο, νεαρό. Το τρίτο γράµµα, κάποτε σπάνιο, αλλά τώρα σχεδόν τόσο συχνό ό- σο τα άλλα, είναι γραµµένο από έναν άντρα ή µια γυναίκα οι οποίοι το µόνο που βλέπουν είναι το θέµα τη ψυχική αρρώστια. Ωστόσο πρόκειται για το ίδιο βιβλίο. Και, βέβαια, τα περιστατικά αυτά ανασ ρουν πάλι το ερώτηµα τι βλέπουν οι άνθρωποι σ ένα βιβλίο και γιατί ένα άνθρωπο βλέπει µόνο ένα πρότυπο και κανένα άλλο, και πόσο περίεργο είναι να έχει, ω συγγραφέα, µια τόσο σαφή εικόνα για ένα βιβλίο το οποίο αντιµετωπίζεται τόσο διαφορετικά από του αναγνώ στε του. Και από αυτέ τι σκέψει αναδ θηκε ένα καινο ργιο συµπέρασµα: ότι δεν είναι µόνο παιδαριώδε εκ µέρου του συγγραφέα να θέλει να βλέπουν οι αναγνώστε του ό,τι βλέπει αυτό, να καταλαβαίνουν τη µορφή και το σκοπό του µυθιστορήµατο όπω τα αντιλαµβάνεται αυ-

19 τό αν αυτό επιθυµεί, σηµαίνει ότι δεν έχει καταλάβει ένα θεµελιώδε ζήτηµα. Το οποίο είναι ότι το βιβλίο είναι ζωντανό και δυνατό και γόνιµο και ικανό να προκαλέσει σκέψει και συζητήσει µόνο όταν το σχέδιο και η µορφή και η πρόθεσή του δεν είναι κατανοητά, γιατί, τη στιγ- µή που θα γίνει αντι ληπτή η µορφή και το σχέδιο και η πρόθεση, δεν θα µπορεί να δώσει πια τίποτα. Κι όταν το σχέδιο ενό βιβλίου και η µορφή τη εσωτερική ζωή του γίνουν τόσο σαφή στον αναγνώστη όσο είναι για τον συγγραφέα τότε είναι ίσω ώρα να το βάλει στην άκρη, σαν ξεπερασµένο, και να αρχί - σει πάλι να αναζητά κάτι καινο ργιο. ΝΤΟΡΙΣ ΛΕΣΙΝΓΚ Ιο νιο

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007 1 / 15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Δημητριάννα Σκουρτσή Γ2 Σχολικό έτος 2014-15 Τάξη Γ Γυμνασίου Λογοτεχνικό Εξωσχολικό

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ «Δεν γράφω για να είμαι αγαπητή» Βικτόρια Χίσλοπ: «Τον Ερντογάν τον φοβάμαι. Είναι δικτάτορας!» H Βικτόρια Χίσλοπ Η συγγραφέας Βικτόρια Χίσλοπ, γνωστή για «Το Νησί» που μεταφέρθηκε με μεγάλη επιτυχία στην

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου Συλλογή Περιστέρια 148 Εικονογράφηση εξωφύλλου: Εύη Τσακνιά 1. Το σωστό γράψιμο Έχεις προσέξει πως κάποια βιβλία παρακαλούμε να μην τελειώσουν ποτέ κι άλλα, πάλι, από την πρώτη κιόλας σελίδα τα βαριόμαστε;

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Ημερομηνία 25/2/2015 Μέσο Συντάκτης Link diastixo.gr Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης http://diastixo.gr/sinentefxeis/xenoi/3524-william-landay ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Δημοσιεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η )

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) 1 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ JACKSON POLLOCK ΣΤΟΝ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟ WILLIAM WRIGHT ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΤΟΥ 1950. Το καλοκαίρι του 1950 o δημοσιογράφος William Wright πήρε μια πολύ ενδιαφέρουσα ηχογραφημένη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ

ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ - Α,α,α,α,α,α,α! ούρλιαξε η Νεφέλη - Τρομερό! συμπλήρωσε η Καλλιόπη - Ω, Θεέ μου! αναφώνησα εγώ - Απίστευτα τέλειο! είπε η Ειρήνη και όλες την κοιτάξαμε λες και είπε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΧΟΣ- Ε ΠΙ ΔΙΩ ΞΗ ΠΛΑΙ ΣΙΟ ΧΡΗ ΜΑ ΤΟ ΔΟ ΤΗ ΣΗΣ

ΣΤΟ ΧΟΣ- Ε ΠΙ ΔΙΩ ΞΗ ΠΛΑΙ ΣΙΟ ΧΡΗ ΜΑ ΤΟ ΔΟ ΤΗ ΣΗΣ ΣΤΟ ΧΟΣ- Ε ΠΙ ΔΙΩ ΞΗ Στό χος του Ο λο κλη ρω μέ νου Προ γράμ μα τος για τη βιώ σι μη α νά πτυ ξη της Πίν δου εί ναι η δια μόρ φω ση συν θη κών α ει φό ρου α νά πτυ ξης της ο ρει νής πε ριο χής, με τη δη

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

Σόφη Θεοδωρίδου: "Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί"

Σόφη Θεοδωρίδου: Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί Σόφη Θεοδωρίδου: "Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί" Το clickatlife επιλέγει ρήσεις από έντεκα συγγραφείς της παγκόσμιας κλασσικής λογοτεχνίας για να ανοίξει διάλογο με σύγχρονους

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Ο Μικρός Πρίγκιπας έφτασε στη γη. Εκεί είδε μπροστά του την αλεπού. - Καλημέρα, - Καλημέρα, απάντησε ο μικρός πρίγκιπας, ενώ έψαχνε να βρει από πού ακουγόταν η

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας Ιωαννίνων Αριθμητικός Γραμματισμός Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη ΘΕΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ «Προγραμματισμός-Οργάνωση και υλοποίηση μιας διδακτικής ενότητας στον Αριθμητικό Γραμματισμό» ΠΡΟΣΘΕΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Ο Ηλίας ανεβαίνει Ψηλά Ψηλότερα Κάθε Μάρτιο, σε μια Χώρα Κοντινή, γινόταν μια Γιορτή! Η Γιορτή των Χαρταετών. Για πρώτη φορά,

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ»

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» «ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» ΤΑΞΗ Γ1 2 ο Δ Σ ΓΕΡΑΚΑ ΔΑΣΚ:Αθ.Κέλλη ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Κατά τη διάρκεια της περσινής σχολικής χρονιάς η τάξη μας ασχολήθηκε με την ανάγνωση και επεξεργασία λογοτεχνικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου Ημερομηνία 19/3/2015 Μέσο Συντάκτης Link artpress.sundaybloody.com Βασίλης Κάργας http://artpress.sundaybloody.com/?it_books=%ce%b1%cf%80%cf%8c- %CE%BE%CF%8D%CE%BB%CE%BF-%CE%BA%CE%B1%CE%B9- %CE%B1%CF%83%CE%AE%CE%BC%CE%B9-

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο Προγράμματος "Ασφαλώς Κυκλοφορώ" (αρχικό ερωτηματολόγιο) Για μαθητές Δ - Ε - ΣΤ Δημοτικού

Ερωτηματολόγιο Προγράμματος Ασφαλώς Κυκλοφορώ (αρχικό ερωτηματολόγιο) Για μαθητές Δ - Ε - ΣΤ Δημοτικού Ερωτηματολόγιο Προγράμματος "Ασφαλώς Κυκλοφορώ" (αρχικό ερωτηματολόγιο) Για μαθητές Δ - Ε - ΣΤ Δημοτικού Tάξη & Τμήμα:... Σχολείο:... Ημερομηνία:.../.../200... Όνομα:... Ερωτηματολόγιο Προγράμματος "Ασφαλώς

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Χάρτινη αγκαλιά Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Εργασίες 1 α ) Κατά τη γνώμη μου, το βιβλίο που διαβάσαμε κρύβει στις σελίδες του βαθιά και πολύ σημαντικά μηνύματα, που η συγγραφέας θέλει να μεταδώσει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού Σταύρος Κούλας Γραφίστας - Πώς ορίζεται το επάγγελμά σας, και ποιες είναι οι παραλλαγές του; H γραφιστική είναι ένα επάγγελμα που ορίζει τη σχέση του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ

ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ 1 of 18 4/16/2015 4:11 PM ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Το ερωτηματολόγιο αυτό έχει διάφορες ενότητες για τα ψηφιακά παιχνίδια που παίζονται σε συσκευές κινητής τεχνολογίας και ειδικότερα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΥΡΜΟΥΡΙΖΟΝΤΑΣ...... στο όνειρο

ΜΟΥΡΜΟΥΡΙΖΟΝΤΑΣ...... στο όνειρο ΜΟΥΡΜΟΥΡΙΖΟΝΤΑΣ...... στο όνειρο Κατά παραγγελία γράψιμο και κατά παραγγελία ψυχές... γίνεται; Κι όμως γίνεται... Οι πιο πολλοί είναι τους είδους, αλλά της ψυχής, δεν είναι κανείς... Εγώ με της πένας μου

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013 Εμπειρίες που αποκόμισα από το Διήμερο Σεμινάριο που αφορά στην ένταξη Παιδιών με Απώλεια Ακοής στη Μέση Γενική και Μέση Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση Είχα την τύχη να συμμετάσχω στο διήμερο σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι.

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι. 0001 00:00:11:17 00:00:13:23 Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18 Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10 Ναι. 0004 00:01:06:17 00:01:07:17 Σου έδειξα τη φωτογραφία; 0005 00:01:07:17 00:01:10:10

Διαβάστε περισσότερα

Το Ηµερολόγιο των Μάγιας και τα Χρήµατα από τον ρ. Καρλ Τζοχάν Κάλλεµαν

Το Ηµερολόγιο των Μάγιας και τα Χρήµατα από τον ρ. Καρλ Τζοχάν Κάλλεµαν Το Ηµερολόγιο των Μάγιας και τα Χρήµατα Από τον ρ. Καρλ Τζοχάν Κάλλεµαν Λοιπόν, ήθελα να µιλήσω για δυο πράγµατα που νοµίζω δεν συνδέονται πάντα αλλά, πραγµατικά θα τους άξιζε µια σύνδεση. Το ένα είναι

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία Εισαγωγή «Όποιος έχει υγεία, έχει ελπίδα. Και όποιος έχει ελπίδα, έχει τα πάντα.» Τόμας Κάρλαϊλ Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο Ο πατέρας μου είναι γιατρός, ένας από τους καλύτερους παθολόγους που

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΕΓΓΟΝΟΣ: Παππού, γιατί προτιμάς να βάζεις κανέλα και όχι κύμινο στα σουτζουκάκια; ΠΑΠΠΟΥΣ: Το κύμινο είναι κομματάκι δυνατό. Κάνει τους ανθρώπους να κλείνονται

Διαβάστε περισσότερα

Η τέχνη της συνέντευξης Martes, 26 de Noviembre de 2013 12:56 - Actualizado Lunes, 17 de Agosto de 2015 18:06

Η τέχνη της συνέντευξης Martes, 26 de Noviembre de 2013 12:56 - Actualizado Lunes, 17 de Agosto de 2015 18:06 No hay traducción disponible. του Χουάν Μαγιόργκα 4 ΠΡΟΣΩΠΑ: 3 Γυναίκες (γιαγιά, μητέρα και εγγονή) και ένας άντρας γύρω στα 30. Το τελευταίο έργο του μεγάλου Ισπανού δραματουργού που ανέβηκε στο Εθνικό

Διαβάστε περισσότερα

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups INTERVIEWS REPORT February / March 2012 - Partner: Vardakeios School of Hermoupolis - Target group: Immigrants, women 1 η συνέντευξη Από την Αλβανία Το 2005 Η γλώσσα. Ήταν δύσκολο να επικοινωνήσω με τους

Διαβάστε περισσότερα

17.Β. ΜΙΚΡΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 4 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ

17.Β. ΜΙΚΡΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 4 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ Ήταν ο Σοτός στην τάξη και η δασκάλα σηκώνει την Αννούλα στον χάρτη και τη ρωτάει: Αννούλα, βρες μου την Αμερική. Σην βρίσκει η Αννούλα και ρωτάει μετά τον Σοτό η δασκάλα: -Σοτέ, ποιος ανακάλυψε την Αμερική;

Διαβάστε περισσότερα

Αν δούµε κάπου τα παρακάτω σήµατα πώς θα τα ερµηνεύσουµε; 2. Πού µπορείτε να συναντήσετε αυτό το σήµα; (Κάθε σωστή απάντηση 1 βαθµός)

Αν δούµε κάπου τα παρακάτω σήµατα πώς θα τα ερµηνεύσουµε; 2. Πού µπορείτε να συναντήσετε αυτό το σήµα; (Κάθε σωστή απάντηση 1 βαθµός) ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 Φύλλο εργασίας 1 Ερµηνεύουµε σύµβολα! Αν δούµε κάπου τα παρακάτω σήµατα πώς θα τα ερµηνεύσουµε; Επικοινωνούµε έτσι κι αλλιώς 26 2. Πού µπορείτε να συναντήσετε αυτό το σήµα; Σύνολο: (Κάθε σωστή.

Διαβάστε περισσότερα

Η ζωή είναι αλλού. < <Ηλέκτρα>> Το διαδίκτυο είναι γλυκό. Προκαλεί όμως εθισμό. Γι αυτό πρέπει τα παιδιά. Να το χρησιμοποιούν σωστά

Η ζωή είναι αλλού. < <Ηλέκτρα>> Το διαδίκτυο είναι γλυκό. Προκαλεί όμως εθισμό. Γι αυτό πρέπει τα παιδιά. Να το χρησιμοποιούν σωστά Δράση 2 Σκοπός: Η αποτελεσματικότερη ενημέρωση των μαθητών σχετικά με όλα τα είδη συμπεριφορικού εθισμού και τις επιπτώσεις στην καθημερινή ζωή! Οι μαθητές εντοπίζουν και παρακολουθούν εκπαιδευτικά βίντεο,

Διαβάστε περισσότερα

THE G C SCHOOL OF CAREERS ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ Ε ΤΑΞΗ

THE G C SCHOOL OF CAREERS ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ Ε ΤΑΞΗ THE G C SCHOOL OF CAREERS ΔΕΙΓΜΑ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟΥ ΔΟΚΙΜΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ 2 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ Ε ΤΑΞΗ Χρόνος: 1 ώρα Αυτό το γραπτό αποτελείται από 7 σελίδες, συμπεριλαμβανομένης και αυτής. Να απαντήσεις σε ΟΛΕΣ τις ερωτήσεις,

Διαβάστε περισσότερα

Το ταξίδι στην 11η διάσταση

Το ταξίδι στην 11η διάσταση Το ταξίδι στην 11η διάσταση Το κείμενο αυτό δεν αντιπροσωπεύει το πώς παρουσιάζονται οι 11 διστάσεις βάση της θεωρίας των υπερχορδών! Είναι περισσότερο «τροφή για σκέψη» παρά επιστημονική άποψη. Οι σκέψεις

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι.

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι. Εισαγωγή Ο οδηγός που κρατάς στα χέρια σου είναι μέρος μιας σειράς ενημερωτικών οδηγών του Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας. Σκοπό έχει να δώσει απαντήσεις σε κάποια βασικά ερωτήματα που μπορεί να έχεις

Διαβάστε περισσότερα

Δεν υπάρχουν καλοί και κακοί μαθητές.

Δεν υπάρχουν καλοί και κακοί μαθητές. ΟΔΗΓΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ Δεν υπάρχουν καλοί και κακοί μαθητές. Είναι οι τεχνικές που εφαρμόζουν κατά τη διάρκεια της μελέτης που τους κάνουν να διαφέρουν, αλλά και η αυτοπεποίθηση που έχει ο κάθε μαθητής. Στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

Naoki HigasHida. Γιατί χοροπηδώ. Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού. david MiTCHELL. Εισαγωγή:

Naoki HigasHida. Γιατί χοροπηδώ. Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού. david MiTCHELL. Εισαγωγή: Naoki HigasHida Γιατί χοροπηδώ Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού Εισαγωγή: david MiTCHELL 41 Ε13 Προτιμάς να είσαι μόνος σου; «Α, μην ανησυχείτε γι αυτόν προτιμά να είναι μόνος του». Πόσες φορές το

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2007-2008 Τάξη: Γ 3 Όνομα: Η μύτη μου είναι μεγάλη. Όχι μόνο μεγάλη, είναι και στραβή. Τα παιδιά στο νηπιαγωγείο με λένε Μυτόγκα. Μα η δασκάλα τα μαλώνει: Δεν

Διαβάστε περισσότερα

Συμμετοχή στην έκθεση για τις προσωπικότητες της " Μη βίας"

Συμμετοχή στην έκθεση για τις προσωπικότητες της  Μη βίας Συμμετοχή στην έκθεση για τις προσωπικότητες της " Μη βίας" Στις 25-2-2013 οι ομάδα των Έμπιστων Διαμεσολαβητών του σχολείου μας πραγματοποίησε επίσκεψη στην έκθεση για τις προσωπικότητες της " Μη βίας"

Διαβάστε περισσότερα

«Γκρρρ,» αναφωνεί η Ζέτα «δεν το πιστεύω ότι οι άνθρωποι μπορούν να συμπεριφέρονται έτσι μεταξύ τους!»

«Γκρρρ,» αναφωνεί η Ζέτα «δεν το πιστεύω ότι οι άνθρωποι μπορούν να συμπεριφέρονται έτσι μεταξύ τους!» 26 σχεδιασε μια ΦωτογρΑΦιΑ τήσ προσκλήσήσ που ελαβεσ Απο τον ΔΑσκΑλο σου. παρουσιασε το λογοτυπο και το σλογκαν που χρήσιμοποιει το σχολειο σου για τήν εβδομαδα κατα τήσ παρενοχλήσήσ. ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΠΑΡΕΝΟΧΛΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ

Διαβάστε περισσότερα

Συμπτώματα συνεξάρτησης

Συμπτώματα συνεξάρτησης Συμπτώματα συνεξάρτησης Οι συνεξαρτητικές συμπεριφορές είναι αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές. Το συνεξαρτητικό άτομο προσπαθεί να βοηθήσει τους άλλους καταστρέφοντας τον εαυτό του. Τέτοιου είδους συμπεριφορές

Διαβάστε περισσότερα

Τηλ./Fax: 210.62.19.712, Τηλ: 210.6218.894 www.apolito.gr e-mail:info@apolito.gr Λεωφόρος Μαραθώνος &Χρυσοστόµου Σµύρνης 3,

Τηλ./Fax: 210.62.19.712, Τηλ: 210.6218.894 www.apolito.gr e-mail:info@apolito.gr Λεωφόρος Μαραθώνος &Χρυσοστόµου Σµύρνης 3, «...Πλαστήκαµε για να µην είµαστε µονάχοι. Για τούτο η καρδιά µας ασταµάτητα διψά για τους άλλους. Χωρίς το διάλογο των υπάρξεων µας η ζωή φαίνεται αδειανή, ερηµωµένη, αδικαιολόγητη. Ζούµε και πλησιάζουµε

Διαβάστε περισσότερα

Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση όμως είναι!»

Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση όμως είναι!» Ημερομηνία 27/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link www.thinkover.gr Ανδριάνα Βούτου http://www.thinkover.gr/2015/04/27/stefanos-livos/ Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση

Διαβάστε περισσότερα

«Προγραμματίζοντας την Επιτυχία μας εν μέσω κρίσης»

«Προγραμματίζοντας την Επιτυχία μας εν μέσω κρίσης» ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗ 2013 «Προγραμματίζοντας την Επιτυχία μας εν μέσω κρίσης» Δημήτρης Γκόντας Περιβάλλον κρίσης! Τι σημαίνει κρίση; Μισθοί της πείνας. Οικονομικό αδιέξοδο. Ανεργία άνω του 25%, δεν βρίσκω

Διαβάστε περισσότερα

1 / 13 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 5 ης ηµοτικού. Μάρτιος 2007

1 / 13 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 5 ης ηµοτικού. Μάρτιος 2007 1 / 13 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη «Τελικά οι σύγχρονοι Έλληνες φέρουμε στο αίμα μας το dna των αρχαίων προγόνων

Διαβάστε περισσότερα

Βία + Εκφοβισμός στο σχολείο συζήτηση με αφορμή την ημέρα αντιμετώπισης της ενδοσχολικής βίας

Βία + Εκφοβισμός στο σχολείο συζήτηση με αφορμή την ημέρα αντιμετώπισης της ενδοσχολικής βίας Βία + Εκφοβισμός στο σχολείο συζήτηση με αφορμή την ημέρα αντιμετώπισης της ενδοσχολικής βίας 6 Μαρτίου 2013 Τελευταίο Θρανίο Καθηγητές Εν Δράσει Κόσμος Χωρίς Πολέμους και Βία ΟΜΟΦΟΒΙΚΑ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Α. Τσιάμης, Μ.Α., CPsychol Εκπαιδευτικός Ψυχολόγος

Α. Τσιάμης, Μ.Α., CPsychol Εκπαιδευτικός Ψυχολόγος Α. Τσιάμης, Μ.Α., CPsychol Εκπαιδευτικός Ψυχολόγος Ο εαυτός μας Τι μπορούμε να κάνουμε Ποια είναι τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας μας Πως αντιδρούμε σε καταστάσεις ή περιβάλλοντα Είδη / Τύποι «Εαυτού»

Διαβάστε περισσότερα

Κ. Μάνσφηλντ: «Το µάθηµα µουσικής» (Ν.Ε.Λ. Β Λυκείου, Β14, σσ. 263-270)

Κ. Μάνσφηλντ: «Το µάθηµα µουσικής» (Ν.Ε.Λ. Β Λυκείου, Β14, σσ. 263-270) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ: Κ. Μάνσφηλντ: «Το µάθηµα µουσικής» (Ν.Ε.Λ. Β Λυκείου, Β14, σσ. 263-270) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµµατολογικά στοιχεία:

Διαβάστε περισσότερα

«Το κορίτσι με τα πορτοκάλια»

«Το κορίτσι με τα πορτοκάλια» «Το κορίτσι με τα πορτοκάλια» Α ομάδα «Κάθεσαι καλά, Γκέοργκ; Καλύτερα να καθίσεις, γιατί σκοπεύω να σου διηγηθώ μια ιστορία για γερά νεύρα». Με αυτόν τον τρόπο ο συγγραφέας του βιβλίου αρχίζει να ξετυλίγει

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα;

ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα; ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα; Σύντομη περιγραφή διερεύνησης: Σκοπός αυτής της διερεύνησης ήταν να κάνουν κάποιες υποθέσεις

Διαβάστε περισσότερα

Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα. Διασκευή: Ανδρονίκη

Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα. Διασκευή: Ανδρονίκη Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ Ο Μικρός Πρίγκιπας Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα Διασκευή: Ανδρονίκη 2 Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένα νεαρό αγόρι, που του άρεσε πολύ να ζωγραφίζει. Μια μέρα ζωγράφισε ένα βόα

Διαβάστε περισσότερα

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

www.thelonaxero.com Η συγκεκριμένη εργασία αφορά την παρουσίαση του βιβλίου «www.thelonaxero.com» με αξιοποίηση του εργαλείου Power Point.

www.thelonaxero.com Η συγκεκριμένη εργασία αφορά την παρουσίαση του βιβλίου «www.thelonaxero.com» με αξιοποίηση του εργαλείου Power Point. www.thelonaxero.com Η συγκεκριμένη εργασία αφορά την παρουσίαση του βιβλίου «www.thelonaxero.com» με αξιοποίηση του εργαλείου Power Point. Συγγραφέας του βιβλίου είναι η Τζακλίν Ουίλσον και απευθύνεται

Διαβάστε περισσότερα

Στον κόσμο με την Thalya

Στον κόσμο με την Thalya Γρηγόρης Μπελαβίλας Στον κόσμο με την Thalya Συνέντευξη: Τσέκος Αθανάσιος Tι σάς κάνει να γράφετε μουσική? Ο βασικός λογος είναι ότι οι μουσικές που γράφω μού αρέσουν πολύ πιό πολύ από τίς μουσικές τών

Διαβάστε περισσότερα

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι.

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι. Μελαγχολία Το φυλλάδιο θα σου φανεί χρήσιμο στην περίπτωση που νιώθεις θλίψη ή μελαγχολία. Θα σε βοηθήσει να καταλάβεις αν έχεις συμπτώματα κατάθλιψης και πώς μπορείς να βοηθήσεις τον εαυτό σου ή κάποιον

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.)

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.) Ημερομηνία:.. Σχολείο:. Τάξη:. ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.) Πρόλογος Αγαπητέ/ή μαθητή/τρια, Το ερωτηματολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

Και ο μπαμπάς έκανε μία γκριμάτσα κι εγώ έβαλα τα γέλια. Πήγα να πλύνω το στόμα μου, έπλυνα το δόντι μου, το έβαλα στην τσέπη μου και κατέβηκα να φάω.

Και ο μπαμπάς έκανε μία γκριμάτσα κι εγώ έβαλα τα γέλια. Πήγα να πλύνω το στόμα μου, έπλυνα το δόντι μου, το έβαλα στην τσέπη μου και κατέβηκα να φάω. 1 Εδώ και λίγες μέρες, ένα από τα πάνω δόντια μου κουνιόταν και εγώ το πείραζα με τη γλώσσα μου και μερικές φορές με πονούσε λίγο, αλλά συνέχιζα να το πειράζω. Κι έπειτα, χτες το μεσημέρι, την ώρα που

Διαβάστε περισσότερα

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Κ. Γ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΑΚΗΣ 1 < > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Επαναλαμβάνουμε την έκπληξή μας για τα τεράστια συμπλέγματα γαλαξιών, τις πιο μακρινές

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Το να είσαι γονιός δεν είναι εύκολο πράγμα. Δεν υπάρχει ευκαιρία για πρόβα, δεν υπάρχουν σχολεία. Το μόνο που κουβαλάμε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

Την Τετάρτη 24 Σεπτεμβρίου στις 19.00 η Μάργκαρετ Ατγουντ θα μιλήσει στο Megaron Plus με θέμα «Δυστοπίες και η ελληνική επιρροή πάνω σε αυτές».

Την Τετάρτη 24 Σεπτεμβρίου στις 19.00 η Μάργκαρετ Ατγουντ θα μιλήσει στο Megaron Plus με θέμα «Δυστοπίες και η ελληνική επιρροή πάνω σε αυτές». ΜΑΡΓΚΑΡΕΤ ΑΤΓΟΥΝΤ Ο ταλαντούχος αναγνώστης ζει με το βιβλίο Ίσως η μεγαλύτερη εν ζωή συγγραφέας στην αγγλόφωνη λογοτεχνία. Για μένα, μια περίπτωση που στο μέλλον θα θεωρηθεί ατόπημα αν η Σουηδική Ακαδημία

Διαβάστε περισσότερα

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική Πόλεμος για το νερό Συγγραφική ομάδα Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική 3 ο Δημοτικό Σχολείο Ωραιοκάστρου Τάξη ΣΤ1 Θεσσαλονίκη 2006 ΠΟΛΕΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΡΟ Άκουγα

Διαβάστε περισσότερα

Κατερίνα Κατράκη. Παράθυρο. Ποίηση

Κατερίνα Κατράκη. Παράθυρο. Ποίηση Κατερίνα Κατράκη Παράθυρο Ποίηση ΠΑΡΑΘΥΡΟ Κατερίνα Κατράκη Διορθώσεις: Χαρά Μακρίδη Επιμέλεια: Κωνσταντίνος Ι. Κορίδης Σελιδοποίηση: Ζωή Ιωακειμίδου Χαρακτικό εξωφύλλου - Προμετωπίδα: Βάσω Κατράκη Σχεδιασμός

Διαβάστε περισσότερα

Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο. 1 φωτοτυπία ανά μαθητή με τον έλεγχο παραγωγή προφορικού λόγου, παραγωγή γραπτού λόγου

Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο. 1 φωτοτυπία ανά μαθητή με τον έλεγχο παραγωγή προφορικού λόγου, παραγωγή γραπτού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο B Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική

Διαβάστε περισσότερα

Η καλλιέργεια της κριτικής ανάγνωσης µέσα από το µάθηµα της λογοτεχνίας

Η καλλιέργεια της κριτικής ανάγνωσης µέσα από το µάθηµα της λογοτεχνίας Η καλλιέργεια της κριτικής ανάγνωσης µέσα από το µάθηµα της λογοτεχνίας Η εµπειρία της χρήσης των «Αναγνωστικών Ηµερολογίων» στην Α Γυµνασίου της Βάλιας Λουτριανάκη Η χρήση αναγνωστικών ηµερολογίων (reading

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙ.ΜΕ.Π.Α Β ΦΑΣΗ: ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙ.ΜΕ.Π.Α Β ΦΑΣΗ: ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙ.ΜΕ.Π.Α Β ΦΑΣΗ: ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Φοιτητής: Παύλου Νικόλαος, Α.Ε.Μ: 2245, Ε Εξάμηνο Σχολείο: 1 ο Πειραματικό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑTA ΓΙΑ ΜΕΡΟΣ Δ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ V ΜΑΘΗΜΑ 171. Ο Θεός είναι µόνο και µόνο Αγάπη και εποµένως το ίδιο είµαι κι Εγώ.

ΜΑΘΗΜΑTA ΓΙΑ ΜΕΡΟΣ Δ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ V ΜΑΘΗΜΑ 171. Ο Θεός είναι µόνο και µόνο Αγάπη και εποµένως το ίδιο είµαι κι Εγώ. ΜΑΘΗΜΑTA ΓΙΑ ΜΕΡΟΣ Δ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ V ΜΑΘΗΜΑ 171 Ο Θεός είναι µόνο και µόνο Αγάπη και εποµένως το ίδιο είµαι κι Εγώ. Ι. (151) Όλα τα πράγµατα είναι αντίλαλοι της Φωνής του Θεού. 2 Ο Θεός είναι µόνο και µόνο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ τεύχος Β

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ τεύχος Β ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ τεύχος Β Ελένη ΚΑΜΠΕΡΗ - ΤΖΟΥΡΙΑΔΟΥ Σχολική Σύμβουλος Προσχολικής Αγωγής Σταυρούλα ΠΑΝΤΑΖΗ Νηπιαγωγός ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2004 1 λίγα λόγια για τις δραστηριότητες Στο τεύχος αυτό περιλαμβάνονται:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΠΡΩΤΟΓΗΡΟΥ Πρωτοδίκου Διοικητικών Δικαστηρίων ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΟΡΧΗΣΤΡΑΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΧΑΛΚΙΔΟΣ

ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΠΡΩΤΟΓΗΡΟΥ Πρωτοδίκου Διοικητικών Δικαστηρίων ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΟΡΧΗΣΤΡΑΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΧΑΛΚΙΔΟΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΠΡΩΤΟΓΗΡΟΥ Πρωτοδίκου Διοικητικών Δικαστηρίων ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΟΡΧΗΣΤΡΑΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΧΑΛΚΙΔΟΣ Κυριακή 19 Δεκεμβρίου 2010 Έμπλεη ευγνωμοσύνης, με βαθιά

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτύσσοντας Υγιείς σχέσεις με τα παιδιά στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον μέσα από την βελτίωση της επικοινωνίας

Αναπτύσσοντας Υγιείς σχέσεις με τα παιδιά στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον μέσα από την βελτίωση της επικοινωνίας Αναπτύσσοντας Υγιείς σχέσεις με τα παιδιά στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον μέσα από την βελτίωση της επικοινωνίας Δρ. Χρήστος Παναγιωτόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Παιδικής και Εφηβικής Ψυχικής

Διαβάστε περισσότερα

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Ελάτε να ζήσουμε τα όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Χριστούγεννα (μέσα από ιστορίες και χριστουγεννιάτικα παιχνίδια) 1 Στόχοι: Μέσα από διάφορες

Διαβάστε περισσότερα

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη γερμανική εφημερίδα Die Welt, στο οποίο εξηγεί στους Γερμανούς Το συγκλονιστικό άρθρο του Γλέζου στη Welt Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 γερμανική

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης µεσήλικης γυναίκας µε Aποφευκτική ιαταραχή Προσωπικότητας και Αγοραφοβία 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14 17 Μαϊου 2009, Βόλος, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Χ. Βαρβέρη-Γ.

Διαβάστε περισσότερα

Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως και να ήταν.

Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως και να ήταν. Ένα όνειρο που ονειρεύεσαι μόνος είναι απλά ένα όνειρο. Ένα όνειρο που ονειρεύεσαι με άλλους μαζί είναι πραγματικότητα. John Lennon Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως

Διαβάστε περισσότερα

Οι γυναίκες μπορεί να περάσουν ώρες ή ακόμα και μέρες χωρίς να έχουν οποιαδήποτε σεξουαλική σκέψη

Οι γυναίκες μπορεί να περάσουν ώρες ή ακόμα και μέρες χωρίς να έχουν οποιαδήποτε σεξουαλική σκέψη Ο ανδρικός και ο γυναικείος εγκέφαλος διαφέρουν χημικά και θυμικά, με αποτέλεσμα οι άνδρες και οι γυναίκες να βλέπουν τα πράγματα από διαφορετική οπτική γωνία. Τα διαφορετικά συναισθήματα των δύο φύλων

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Αν και η πρώτη αντίδραση από πολλούς είναι η γελοιοποίηση για τη ανάλυση τέτοιων θεμάτων, παρόλα αυτά τα ερωτηματικά υπάρχουν.

Αν και η πρώτη αντίδραση από πολλούς είναι η γελοιοποίηση για τη ανάλυση τέτοιων θεμάτων, παρόλα αυτά τα ερωτηματικά υπάρχουν. Είναι γνωστή σε όλους η σειρά επιστημονικής φαντασίας Star Trek η οποία έχει φανατικούς θαυμαστές σε όλο τον κόσμο. Οι τεχνολογικές καινοτομίες και οι «φανταστικές» τεχνολογίες που είχε συμπεριλάβει στο

Διαβάστε περισσότερα

Schools for Change Αξιολογήσεις μαθητών και εκπαιδευτικών από τα εκπαιδευτικά εργαστήρια του προγράμματος

Schools for Change Αξιολογήσεις μαθητών και εκπαιδευτικών από τα εκπαιδευτικά εργαστήρια του προγράμματος Schools for Change Αξιολογήσεις μαθητών και εκπαιδευτικών από τα εκπαιδευτικά εργαστήρια του προγράμματος Λίγα λόγια για τις εκπαιδευτικές δράσεις της ΑΝΤΙΓΟΝΗΣ Στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων της, εδώ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ 556 3 Ο ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ Ματούλας Γεώργιος άσκαλος Σ Ευξινούπολης

Διαβάστε περισσότερα

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ Μη µου µιλάς γι' αυτά που ξεχνάω Μη µε ρωτάς για καλά κρυµµένα µυστικά Και µε κοιτάς... και σε κοιτώ... Κι είναι η στιγµή που δεν µπορεί να βγεί απ' το µυαλό Φυσάει... Κι είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΡΩΜΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ. του Prem Rawat

ΤΟ ΑΡΩΜΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ. του Prem Rawat ΤΟ ΑΡΩΜΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ του Prem Rawat TΙΣ ΠΡΟΑΛΛΕΣ σκεφτόμουν τι είναι η ειρήνη. Και κατάλαβα κάτι: η ειρήνη είναι το άρωμα. Όταν ο Θεός βρίσκεται κοντά σου, αναδύεται αυτό το άρωμα. Είναι εξαίσιο. Είναι όμορφο.

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΛΑΣΤΗΣΗ (ΜΑΤΘΑΙΟΥ) !"Τίτλος διερεύνησης: Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν το πόσο γρήγορα θα βλαστήσουν τα σπέρματα των οσπρίων.

ΒΛΑΣΤΗΣΗ (ΜΑΤΘΑΙΟΥ) !Τίτλος διερεύνησης: Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν το πόσο γρήγορα θα βλαστήσουν τα σπέρματα των οσπρίων. ΒΛΑΣΤΗΣΗ (ΜΑΤΘΑΙΟΥ)!"Τίτλος διερεύνησης: Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν το πόσο γρήγορα θα βλαστήσουν τα σπέρματα των οσπρίων.!"σύντομη περιγραφή διερεύνησης: Στη διερεύνησή μας μετρήθηκε ο χρόνος που χρειάστηκαν

Διαβάστε περισσότερα

κάνουμε τι; Γιατί άμα είναι να είμαστε απλώς ενωμένοι, αυτό λέγεται παρέα. Εγώ προτιμώ να παράγουμε ένα Έργο και να δούμε.

κάνουμε τι; Γιατί άμα είναι να είμαστε απλώς ενωμένοι, αυτό λέγεται παρέα. Εγώ προτιμώ να παράγουμε ένα Έργο και να δούμε. Εισήγηση του Ν. Λυγερού στη 2η Παγκόσμια Συνδιάσκεψη Ποντιακής Νεολαίας "Οι προκλήσεις του 21ου αιώνα, η ποντιακή νεολαία και ο ρόλος της στο οικουμενικό περιβάλλον". Συνεδριακό Κέντρο Ιωάννης Βελλίδης

Διαβάστε περισσότερα

Τηλεόραση και διαφήμιση

Τηλεόραση και διαφήμιση Τηλεόραση και διαφήμιση Δείτε τι έγραψαν μερικά παιδιά για τις διαφημίσεις:... Σε κάθε σπίτι σήμερα έχει μπει η τηλεόραση και, όπως γνωρίζουμε, κάθε μέρα βομβαρδιζόμαστε από τις διάφορες διαφημίσεις που

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Πουλάω 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Η καταναλωτική συμπεριφορά των πελατών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ Τα παιδιά του Αδάμ είναι τα άκρα ενός σώματος, Μοιράζονται όλα την ίδια ρίζα. Όταν ένα άκρο περνάει τις μέρες του

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΙΝΤΕΡΗΣ, Ph.D. ΑΛΛΑ ΘΕΛΩ ΚΙ ΑΛΛΑ ΚΑΝΩ. Εκδόσεις Ψυχογιός

ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΙΝΤΕΡΗΣ, Ph.D. ΑΛΛΑ ΘΕΛΩ ΚΙ ΑΛΛΑ ΚΑΝΩ. Εκδόσεις Ψυχογιός ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΙΝΤΕΡΗΣ, Ph.D. ΑΛΛΑ ΘΕΛΩ ΚΙ ΑΛΛΑ ΚΑΝΩ Εκδόσεις Ψυχογιός Τον Γιώργο Πιντέρη, τον γνώρισα πολλά χρόνια πριν. Συγκεκριμένα σε μια εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στο Επιμελητήριο Ηρακλείου, όπου με

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη με τη Φανή Αναστασίου Ευδοκίας Κοτσώνια και Νάσιας Χαραλάμπους. Η Φανή Αναστασίου γεννήθηκε στη Λεμεσό σε μια επταμελή οικογένεια.

Συνέντευξη με τη Φανή Αναστασίου Ευδοκίας Κοτσώνια και Νάσιας Χαραλάμπους. Η Φανή Αναστασίου γεννήθηκε στη Λεμεσό σε μια επταμελή οικογένεια. https://ucy.ac.cy/psifides-gnosis/el/ Συνέντευξη με τη Φανή Αναστασίου Ευδοκίας Κοτσώνια και Νάσιας Χαραλάμπους Η Φανή Αναστασίου γεννήθηκε στη Λεμεσό σε μια επταμελή οικογένεια. Έχω άλλα τέσσερα αδέλφια

Διαβάστε περισσότερα