Μ. Κουλούκουσα Αν. Καθηγήτρια emed.med.uoa.gr/eclass/

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Μ. Κουλούκουσα Αν. Καθηγήτρια emed.med.uoa.gr/eclass/"

Transcript

1 Μ. Κουλούκουσα Αν. Καθηγήτρια emed.med.uoa.gr/eclass/

2 Ανάπτυξη ουροποιητικού συστήματος Η ανάπτυξη του ουροποιητικού συστήματος είναι στενά συνδεδεμένη με την ανάπτυξη του γεννητικού συστήματος Ανάπτυξη ουρογεννητικού συστήματος από τρεις πηγές: 1) το διάμεσο μεσόδερμα, 2) το μεσοθήλιο (κοιλωματικό επιθήλιο) που επενδύει την περιτοναϊκή κοιλότητα και 3) από το ενδόδερμα του ουρογεννητικού κόλπου Προέλευση των δύο συστημάτων από μια κοινή ακρολοφία του διάμεσου μεσοδέρματος που εντοπίζεται κατά μήκος του οπίσθιου κοιλιακού τοιχώματος, σε οπισθοπεριτοναϊκή θέση

3 Διάμεσο μεσόδερμα Το διάμεσο μεσόδερμα από την κατώτερη τραχηλική έως την άνω θωρακική περιοχή νεφρογόνο χορδή ( 4η εβδ) Στην τραχηλική περιοχή μεταμερώς διαταγμένα αθροίσματα κυττάρων γνωστά ως νεφροτόμια (πρόνεφρος) Τα νεφροτόμια αναπτυξιακά ομόλογες δομές των λειτουργικών νεφρών στα κατώτερα σπονδυλωτά Τα τραχηλικά νεφροτόμια είναι μη λειτουργικά εξαφανίζονται την 24η- 25η ημέρα

4 Οι μη λειτουργικοί πρόνεφροι Αποτελούνται από λίγα σωληνάρια στο διάμεσο μεσόδερμα στην αυχενική περιοχή την 4η εβδ., όπου εκφυλίζονται στο τέλος της εβδομάδας αυτής Οι μεσόνεφροι (προσωρινά απεκκριτικά όργανα) Καθώς υποστρέφει ο πρόνεφρος, στην θωρακική και οσφυϊκή περιοχή εμφανίζεται το δεύτερο νεφρικό σύστημα, ο μεσόνεφρος Λειτουργικοί μετάνεφροι (μόνιμοι νεφροί) Σηματοδοτική δράση του παραξονικού μεσοδέρματος Έκφραση των γονιδίων Lim-1 και Pax-2 στο διάμεσο μεσόδερμα (μεταγραφικοί παράγοντες). Ο Lim-1 απαραίτητος για τη συνάθροιση των μεσεγχυματικών κυττάρων και το σχηματισμό των νεφροτομίων του πρόνεφρου Ο Pax-2 απαραίτητος για τη συνάθροιση των μεσεγχυματικών κυττάρων και το σχηματισμό των μεσονεφρικών σωληναρίων

5 Μεσόνεφροι πρώιμοι εμβρυϊκοί νεφροίσυμμετοχή στο σχηματισμό του γεννητικού συστήματος του άρρενος Ζεύγος επιμήκων ογκωμάτων εκατέρωθεν της μέσης γραμμής στα οποία αναπτύσσονται τα μεσονεφρικά σωληνάρια (στο μέσον του 2ου μήνα) Περιέχουν λειτουργικές νεφρικές δομές -αγγειώδη σπειράματα -κάψα του Bowman -μεσονεφρικά σωληνάρια -μεσονεφρικός πόρος (πόρος του Wolff) (εμφάνιση την 24η ημέρα) κεφαλοουραία ανάπτυξη από την ανώτερη θωρακική έως το τρίτο οσφυϊκό επίπεδο -κατά το σχηματισμό των ουραίων ζευγών υποστροφή των κρανιακών ζευγών -τελικοί μεσόνεφροι -20 ζεύγη

6 Ανάπτυξη του μεσονεφρικού πόρου αρχικά ως μια συμπαγή κυτταρική ράβδο, σημαντικός ο ρόλος της ινονεκτίνης της εξωκυττάριας ουσίας, μετατροπή σε πόρο υπό την επίδραση της BMP4 (bone morphogenetic protein) από το υπερκείμενο εξώδερμα Ανάπτυξη της γονάδας στην έσω πλευρά του μεσόνεφρου, σχηματισμός της ουρογεννητικής ακρολοφίας 6η-10η εβδ. -σχηματισμός μικρής ποσότητας ούρων Εκφύλιση στο τέλος του 2ου μήνα με κεφαλουραία διάταξη Μικρός αριθμός ουραίων απεκκριτικών σωληναρίων και ο μεσονεφρικός πόρος παραμένουν στο άρρεν-εξαφανίζονται στο θήλυ, μόνο υποτυπώδη υπολείμματα Ο μεσονεφρικός πόρος συνδέει τους νεφρώνες του μεσόνεφρου (μερικοί εκ των οποίων είναι λειτουργικοί) με τον ουρογεννητικό κόλπο (τη μελλοντική ουροδόχο κύστη)

7 Ηλικία εμβρύου 54 ημ. Ουρογεννητική ακρολοφία Έως την 6η εβδ. Τα θωρακικά τμήματα του μεσόνεφρου έχουν εκφυλιστεί και το νεφρικό σύστημα αντιπροσωπεύεται από μια αδιάτμητη ωοειδή μάζα διάμεσου μεσοδέρματος, από τη μεσοκοιλιακή επιφάνεια της οποίας προβάλλει η αναπτυσσόμενη γονάδα Οι δύο αυτές δομές απαρτίζουν την ουρογεννητική ακρολοφία

8 Μετάνεφρος ή μόνιμος νεφρός-εμφάνιση στο τέλος της 5ης εβδ. Οι απεκκριτικές μονάδες του αναπτύσσονται από: Την ουρητηρική καταβολή που παράγει τον ουρητήρα νεφρική πύελο, τους κάλυκες και αθροιστικά σωληνάρια το μετανεφρικό μεσέγχυμα ή μεσόδερμα(μετανεφρογόνο βλάστημα) που παράγει τους νεφρώνες Η ουρητηρική κάλυκα και το μετανεφρικό μεσέγχυμα υφίστανται αμοιβαίες επαγωγικές αλληλεπιδράσεις

9 Αρχικά οι νεφροί στην πύελο, σταδιακά ανέρχονται στην κατώτερη οσφυϊκή χώρα λόγω της δυσανάλογης αύξησης της οσφυϊκής και ιεράς χώρας και της ελάττωσης της κυρτότητας του σώματος

10 Αθροιστικό σύστημα Η ουρητηρική καταβολή προέρχεται από εκβλάστηση του μεσονεφρικού πόρου πλησίον της εκβολής του στην αμάρα (28η ημέρα) Κάθε ουρητηρική καταβολή εισχωρεί στο μετανεφρικό μεσέγχυμα που την περιβάλλει σαν καλύπτρα Διεύρυνση του άκρου της, σχηματισμός αρχικής ληκύθου από την οποία παράγεται η νεφρική πύελος Το σύστημα των αθροιστικών πόρων σχηματίζεται από συνεχείς διακλαδώσεις της ουρητηρικής καταβολής

11 Ανάπτυξη της πυέλου και των καλύκων-αθροιστικό σύστημα Απόσχιση της νεφρικής πυέλου σε κεφαλικό και ουραίο τμήμα, τους μελλοντικούς μείζονες και ελάσσονες κάλυκες 6η εβδ. έναρξη διακλάδωσης της ουρητηρικής καταβολής 4 φορές, 16 κλάδους Διαμέσου της απόπτωσης και της διεύρυνσης τα τμήματα της ουρητηρικής καταβολής που προκύπτουν από τις πρώτες γενεές διακλαδώσεων συγχωνεύονται και σχηματίζουν τους μείζονες κάλυκες. Έως την 7η εβδ. -Οι επόμενες 4 γενεές διακλαδώσεων συνενώνονται στους ελάσσονες κάλυκες Έως την 32η εβδ. 15 γενεές διακλαδώσεων σχηματίζουν 1-3 εκατομμύρια κλάδους, τα μελλοντικά αθροιστικά σωληνάρια και πόρους τα οποία συγκλίνουν στους ελάσσονες κάλυκες για το σχηματισμό των νεφρικών πυραμίδων Η επιμήκυνση του εγγύς άκρου της κάθε ουρητηρικής καταβολής

12 Το απεκκριτικό σύστημα Τα κύτταρα της καλύπτρας του μετανεφρικού ιστού υπό την επαγωγική επίδραση του αθροιστικού σωληναρίου σχηματίζουν τους νεφρώνες κάψα του Bowman, εγγύς και άπω εσπειραμένο σωληνάριο, αγκύλη του Henle Τα σωληνάρια +αγγειώδη σπειράματα=νεφρώνας 10η εβδ. ένωση του νεφρώνα με τα αθροιστικά σωληνάρια, λειτουργικοί μετάνεφροι Στη γέννηση οι νεφροί λοβωτή όψη, εξαφάνιση της λόβωσης στην παιδική ηλικία

13 Οι νεφροί στην εμβρυϊκή ζωή δεν λειτουργούν για την απέκκριση άχρηστων ουσιών - (η λειτουργία αυτή επιτελείται από τον πλακούντα) Λειτουργική ωρίμανση των νεφρών μετά τη γέννηση Ο σχηματισμός ούρων συνεχίζεται στη διάρκεια της όψιμης εμβρυϊκής περιόδου Έναρξη της λειτουργίας των νεφρών την 12η εβδομάδα, αύξηση του ρυθμού διήθησης μετά τη γέννηση Έκκριση των ούρων στο αμνιακό υγρό, κατάποση των ούρων από το έμβρυο και απορρόφησή τους από το έντερο, είσοδος στην αιματική κυκλοφορία. Κατόπιν ακολουθεί η διήθησή του από του νεφρώνες και απεκκρίνεται (ούρα όψιμου εμβρύου) πίσω στην αμνιακή κοιλότητα Τα εμβρυϊκά ούρα σημαντικά για τη συμπλήρωση του αμνιακού υγρού Αμφοτερόπλευρη νεφρική αγενεσία μικρή ποσότητα αμνιακού υγρού ολιγοϋδράμνιο (ανάπτυξη του εμβρύου, αλλά μετά τη γέννηση αποθνήσκει)

14 Piscione TD, Rosenblum ND, Differentiation 70: , 2002

15 In vitro γενετικές μελέτες δείχνουν ότι βασικοί ρυθμιστές της νεφρικής μορφογένεσης είναι: Mεταγραφικοί παράγοντες Αυξητικοί παράγοντες Σηματοδοτικά πεπτίδια κυτταρικής επιφανείας Οι κυτταρικές διεργασίες περιλαμβάνουν τον: κυτταρικό πολλαπλασιασμό, την απόπτωση, την αλλαγή στο κυτταρικό σχήμα και την κυτταρική κινητικότητα

16 Έκφραση των ομοιωτικών γονιδίων προκαλούν τη διαφοροποίηση της ουρογεννητικής ακρολοφίας σε κοιλιακό και ραχιαίο τμήμα Έκφραση των μεταγραφικών παραγόντων Lim-1 και Pax-2 στο διάμεσο νεφρογόνο μεσόδερμα Η αδρανοποίηση των ανωτέρω γονιδίων προκαλεί νεφρική αγενεσία καθώς και απουσία της ουροποιητικής απεκκριτικής οδού

17 Μοριακός έλεγχος της ανάπτυξης του μετάνεφρου Από την καλύπτρα του μετανεφρικού ιστού έκφραση του WT1 (γονίδιο κύριου ελέγχου για την ανάπτυξη του νεφρού) ρυθμίζει τη παραγωγή του νευροτροφικού παράγοντα νευρογλοιακής προέλευσης (GDNF, glial derived neurotropic factor) και του αυξητικού παράγοντα των ηπατοκυττάρων (HGF) από το μετανεφρικό μεσόδερμα επάγουν τη διακλάδωση της ουρητηρικής καταβολής Υποδοχέας του GDNF στα κύτταρα της ουρητηρικής καταβολής ο RET (c-ret), με δράση κινάσης της τυροσίνης και υποδοχέας ο MET για τον HGF

18 Η έκφραση του c-ret από τα επιθηλιακά κύτταρα της ουρητηρικής καταβολής εξαρτάται από τη δράση του μεταγραφικού παράγοντα Emx-2 (empty spiracles homolog 2)

19 Η έκφραση των FGF-2 και BMP7 από τα κύτταρα της ουρητηρικής καταβολής εμποδίζει την απόπτωση και επάγει τον πολλαπλασιασμό και διαφοροποίηση των κυττάρων του μετανεφρικού μεσεγχύματος, διατηρούν την έκφραση του Wt1 Το γονίδιο του όγκου του Wilm s (WΤ1) αποτελεί το κυρίαρχο γονίδιο ελέγχου (master gene) και καθιστά το μεσέγχυμα ικανό να απαντά στην επαγωγική δράση της ουρητηρικής καταβολής

20 Έκφραση στην ουρητηρική καταβολή των αυξητικών παραγόντων FGF-2 (fibroblast growth factor-2) και BMP7 (bone morphogenetic protein 7) και της κυτοκίνης LIF (leukemia inhibitory factors) μεσεγχυματική συμπύκνωση των μεσεγχυματικών κυττάρων στο μετανεφρικό μεσόδερμα Μεσεγχυματικός-επιθηλιακός μετασχηματισμός του μετανεφρικού μεσεγχύματος (σημαντικό ρόλο η έκφραση των Pax-2 και Wnt-4) Η έκφραση των μεταγραφικών παραγόντων Pax-2 και Wnt-4 από την ουρητηρική καταβολή σημαντικό ρόλο στο μεσεγχυματικό-επιθηλιακό μετασχηματισμό για το σχηματισμό των νεφρώνων Το Pax-2 εκφράζεται και από το μετανεφρικό μεσέχγυμα μετά την επαγωγή της έκφρασής του από την ουρητηρική καταβολή Το Wnt-4 εκφράζεται και από το μετανεφρικό μεσέχγυμα επαγωγή της διακλάδωσης της ουρητηρικής καταβολής

21 Η αλληλεπίδραση της ουρητηρικής καταβολής και του μετανεφρικού μεσεγχύματος κλασσικό παράδειγμα επαγωγής Πριν την επαγωγή το μετανεφρικό μεσόδερμα περιέχει κολλαγόνο τύπου Ι, ΙΙ, ΙΙΙ και ινονεκτίνη (μόρια μεσεγχυματικού τύπου) Μετά την επαγωγή τα κύτταρα του μετανεφρικού μεσεγχύματος συμπυκνώνονται εμφανίζουν πολικότητα και εκφράζουν επιθηλιακού τύπου πρωτεΐνες (μεσεγχυματικός-επιθηλιακός μετασχηματισμός), όπως: κολλαγόνο τύπου IV, λαμινίνη, την πρωτεογλυκάνη θειϊκή ηπαράνη στη βασική μεμβράνη Κατόπιν συντίθενται τα μόρια κυτταρικής προσκόλλησης, όπως syndecan και Ε καδερίνη

22 Πολυφασικός καθορισμός και διαφοροποίηση του μετανεφρικού Μεσοδέρματος ποντικού in vitro.

23 Σηματοδοτικά μόρια από το μετανεφρικό μεσόδερμα επάγουν την επιμήκυνση της ουρητηρικής καταβολής Η ουρητηρική καταβολή επάγει το μετανεφρικό μεσόδερμα για την εγκαθίδρυση σε αυτό δύο κυτταρικών σειρών: τα στρωματικά προγονικά κύτταρα και το νεφρογόνο μεσέγχυμα καταβολή νεφρικού σωματίου, εγγύς, άπω εσπειραμένου σωληναρίου, αγκύλης του Henle Η καταβολή του νεφρικού σωματίου αρχικά σχήματος κόμμα και κατόπιν σχήματος S

24 Στάδια της ανάπτυξης μετανεφρικού σωληναρίου

25 Έμβρ Ε

26 Τα κύτταρα του μεσαγγείου και τα ενδοθηλιακά κύτταρα του αγγειώδους σπειράματος προέρχονται από εξωγενή κύτταρα που διεισδύουν στο νεφρικά σωμάτια σχήματος S Υπεύθυνος για τη μετανάστευση των ενδοθηλιακών κυττάρων ο παράγοντας παρόμοιος με τον αυξητικό παράγοντα των ινοβλαστών (FGF) που απελευθερώνεται από το μετανεφρικό μεσόδερμα Κατά τη διαφοροποίηση των υπολοίπων σωληναρίων του νεφρώνα εκφράζονται στα μετασχηματισθέντα επιθηλιακά κύτταρα: η γλυκοπρωτεϊνη ουβομορουλίνη (uvomorulin, Ε καδερίνη) στα πλάγια όρια των κυττάρων αντιγόνα της ψηκτροειδούς παρυφής και η γλυκοπρωτείνη Tamm-Horsfall

27

28 Κατά την ανάπτυξη των νεφρών σχηματισμός 15 διαδοχικών γενεών από νεφρώνες στην περιφερική ζώνη με τους εξωτερικούς νεφρώνες λιγότερο ώριμους από αυτούς στην πιο εσωτερική περιοχή Στη γέννηση έως νεφρώνες Η αύξηση του μεγέθους των νεφρών μετά τη γέννηση οφείλεται στην επιμήκυνση των εγγύς εσπειραμένων σωληναρίων και του διάμεσου ιστού Λειτουργική ωρίμανση των νεφρών μετά τη γέννηση Έναρξη σπειραματικής διήθησης περίπου την 12η εβδομάδα, ο ρυθμός της διήθησης αυξάνεται μετά τη γέννηση

29 Η άνοδος των νεφρών οφείλεται στη διαφορική αύξηση του σώματος, τα νεφρά ουσιαστικά δεν αλλάζουν θέση, αλλά αυξάνεται το μήκος του εμβρύου Αποτυχία ανόδου του ενός ή και των δύο νεφρών, δημιουργία πυελικού νεφρού Συνένωση των δύο περιοχών μετανεφρικού μεσοδέρματος στην πυελική περιοχή, πεταλοειδής νεφρός, 1 προς 600 γεννήσεις

30 Η υπόλοιπη ουροποιητική οδός (ουροδόχος κύστη, ουρήθρα) προέρχεται από το ενδόδερμα του ουρογεννητικού κόλπου και το σπλαγχνικό μεσέγχυμα Το πρόσθιο τμήμα της αμάρας ονομάζεται ουρογεννητικός κόλπος Τέλος της 5ης εβδ. διαίρεση της αμάρας από το ουροορθικό διάφραγμα (μεσοδερματικής προέλευσης) σε ορθοπρωκτικό σωλήνα και ουρογεννητικό κόλπο. Συμπλήρωση του διαχωρισμού έως την 8η εβδ. Ο αμαρικός υμένας διαιρείται σε ουρογεννητικό και πρωκτικό υμένα

31 Ο αρχέγονος ουρογεννητικός κόλπος διακρίνεται σε τρία μέρη (1) το ανώτερο ευρύτερο τμήμα που συνέχεται με την αλλαντοϊδα σχηματίζει την ουροδόχο κύστη (2) στενό πόρο, το πυελικό τμήμα του ουρογεννητικού κόλπου (στο άρρεν σχηματίζει το προστατικό και υμενώδες τμήμα της ουρήθρας, στα θήλεα σε υμενώδη ουρήθρα) (3) τον οριστικό ουρογεννητικό κόλπο (φαλλικό τμήμα) ( στο θήλυ σχηματίζει τον πρόδομο του κολεού, στο άρρεν την πεϊκή ουρήθρα) Ο συνδετικός και λείος μυϊκός ιστός της ουρήθρας προέλευση από το σπλαγχνικό μεσόδερμα Μετατροπή της αλλαντοϊδας σε ινώδη χορδή τον ουραχό (στον ενήλικα -μέσος ομφαλοκυστικός σύνδεσμος)

32 Ενσωμάτωση των μεσονεφρικών πόρων και των ουρητηρικών καταβολών στο οπίσθιο τοίχωμα του ουρογεννητικού κόλπου Με τη διαίρεση της αμάρας ενσωμάτωση των ουραίων τμημάτων των μεσονεφρικών πόρων στο τοίχωμα της ουροδόχου κύστεως Οι ουρητήρες σταδιακά αποκτούν ανεξάρτητη εκβολή στην ουροδόχο κύστη Με την άνοδο των νεφρών μετατόπιση των στομίων των ουρητήρων προς τα πάνω Το τμήμα του βλεννογόνου της ουροδόχου κύστεως που σχηματίζεται με την ενσωμάτωση των πόρων (τρίγωνο της ουροδόχου κύστεως)- μεσοδερματική προέλευση Σταδιακά αντικατάσταση του μεσοδέρματος του τριγώνου από ενδοδερμικό επιθήλιο σπλαγχνικό μεσόδερμα λείους μυς

33 Ουρήθρα Ενδοδερμική προέλευση Συνδετικός και λείος μυϊκός ιστός από το σπλαγχνικό μεσόδερμα Στο τέλος του 3ου μήνα από την ουρήθρα δημιουργία προσεκβολών και σχηματισμός του προστάτη αδένα στο άρρεν (επίδραση διυδροτεστοστερόνης) Από την ουρήθρα κάτω από τον προστάτη εκβλαστάνουν οι βολβουρηθραίοι αδένες Στο θήλυ, το εγγύς τμήμα της ουρήθρας παράγει τους ουρηθραίους και παραουρηθραίους αδένες

34 Συγγενείς ανωμαλίες στην περιοχή της αμάρας Ορθοουρηθρικά και ορθοκολεϊκά συρίγγια -Ατελής διαίρεση του πρωκτικού σωλήνα από τον ουρογεννητικό κόλπο λόγω ατελούς ανάπτυξης του ουροορθικού διαφράγματος ή του μικρού μεγέθους της κοιλότητας της αμάρας -Μετατόπιση πρόσθια της εκβολής του οπίσθιου εντέρου Αποτυχία εκφύλισης της αλλαντοϊδας - Σχηματισμός συριγγίων κύστεων και κόλπων

35 Εκστροφή ουροδόχου κύστεως και αμάρας Ανώμαλη διεργασία της κάμψης του εμβρύου με αποτέλεσμα οι πλάγιες πτυχές και το ουραίο χείλος του εμβρυϊκού δίσκου δεν συμπλησιάζουν κατά μήκος της κοιλιακής μέσης γραμμής στην πυελική περιοχή του εμβρύου Ανωμαλία στο κοιλιακό (πρόσθιο) σωματικό τοίχωμα Ο βλεννογόνος του οπίσθιου τοιχώματος της ουροδόχου κύστεως (εκστροφή ουροδόχου κύστεως) ή ο αυλός της αμάρας (εκστροφή της αμάρας) εκτίθενται στην κοιλιακή επιφάνεια του σώματος Η εκστροφή της ουροδόχου κύστεως, λιγότερο οξεία κατάσταση και λιγότερο συνήθης (1 στις γεννήσεις) συνοδεύεται συνήθως από επισπαδίαση (άνοιγμα κατά μήκος της ραχιαίας επιφάνειας του πέους, η ουρήθρα εκτίθεται στο περιβάλλον). Πιθανόν οφείλεται στην έλλειψη μετανάστευσης μεσοδέρματος στην περιοχή μεταξύ ομφαλού και γεννητικού φύματος και ρήξη του εξωδέρματος Η εκστροφή της αμάρας πιο συχνή κατάσταση (1 στις γεννήσεις), πιο οξεία κατάσταση, συνοδεύεται από ανωμαλίες του νωτιαίου μυελού και ομφαλοκήλη. Πιθανόν οφείλεται σε ανώμαλη μετανάστευση του μεσοδέρματος στη μέση γραμμή και αποτυχία ουραίας κάμψης του εμβρύου

36 Η ρήξη της μεμβράνης της αμάρας πριν τη διαίρεσή της αμάρας από το ουροορθικό διάφραγμα προκαλεί την εκστροφή της αμάρας με αποτέλεσμα την έκθεση στο περιβάλλον του βλεννογόνου της ουροδόχου κύστεως και του οπίσθιου εντέρου

37 Εκστροφή της ουροδόχου κύστεως δισχιδές πέος, εμφανής ο βλεννογόνος της ουροδόχου κύστεως, διαίρεση του όσχεου

38 Επινεφρίδια Ο φλοιός σχηματίζεται από μεσόδερμα Ο μυελός από κύτταρα της νευρικής ακρολοφίας 6η εβδ., κύτταρα του κοιλωματικού επιθηλίου σχηματίζουν τον εμβρυϊκό φλοιό και τα συμπαθητικά γάγγλια το μυελό μια δεύτερη στιβάδα μεσοδέρματος φλοιό του ενήλικα 8η -9η εβδ. ο φλοιός κορτικοστεροειδή, ανδρογόνα και πρόδρομες οιστριόλες, μυελός μικρά ποσά επινεφρίνης

39 Επινεφρίδια Τα επινεφρίδια στο νεογέννητο με μέγεθος 20 φορές μεγαλύτερο από το μέγεθος του αδένα στον ενήλικα Στα επινεφρίδια του νεογέννητου παρουσία σπειροειδούς και στηλιδωτής ζώνης Εξαφάνιση του εμβρυϊκού φλοιού έως τον πρώτο χρόνο και σημαντική ελάττωση του μεγέθους των επινεφριδίων Η δικτυωτή ζώνη σχηματίζεται έως το τέλος του τρίτου έτους

40

41 Ανωμαλίες της επαγωγικής αλληλεπίδρασης μεταξύ της ουρητηρικής καταβολής και του μετανεφρικού μεσοδέρματος προκαλούν νεφρική αγενεσία ή δυσπλασία Νεφρική αγενεσία (μεταλλάξεις στα Pax-2, WΤ- 1, Wnt- 4) (1 στις γεννήσεις) Ετερόπλευρη (μονόπλευρη) -1:1500 άτομα, επιβίωση των νεογνών αλλά συνύπαρξη διαφόρων ανωμαλιών, ανώμαλη ανάπτυξη των κατώτερων ουροφόρων οδών και μερικές φορές συνυπάρχει απουσία παραγώγων των γεννητικών πόρων, διαμαρτίες της καρδιάς, στενώσεις στη γαστρεντερική οδό, υπερτροφία του μονήρη νεφρού αμφοτερόπλευρη-σπάνια, ολιγοϋδράμνιο (επειδή οι νεφροί συμβάλλουν στην παραγωγή του αμνιακού υγρού ανεπαρκής η ποσότητά του), μετά τη γέννηση το έμβρυο πεθαίνει

42 Πλήρης διαίρεση της ουρητηρικής καταβολής (C) ή δημιουργία δύο ουρητηρικών καταβολών (F) δύο νεφρούς ετερόπλευρα (υπεράριθμος νεφρός) με δισχιδή ουρητήρα (C) ή δύο ξεχωριστούς ουρητήρες (F) Α. Ετερόπλευρη νεφρική αγενεσία

43 Αμφοτερόπλευρη νεφρική αγενεσία Τα τοιχώματα της μήτρας πιέζουν το αναπτυσσόμενο έμβρυο, δημιουργία ενός φάσματος ανωμαλιών και ανάπτυξη προσωπείου Potter παραμορφωμένα άκρα ρυτιδωμένο και ξηρό δέρμα ανώμαλο πρόσωπο με αφεστώτες οφθαλμούς, μύτη όμοια με ράμφος παπαγάλου, υποπλασική κάτω γνάθο, χαμηλή θέση ώτων

44 Νεφρική αγενεσία (μονόπλευρη)

45 Όγκος Wilms Εμφάνιση νεοπλασιών στα νεφρά Μεταλλάξεις στο γονίδιο WT-1 (βραχύ σκέλος χρωμοσώματος 11, μεταγραφικός παράγοντας) υπεύθυνες για τον όγκο Wilms (νεφροβλάστωμα) Οι νεοπλασίες αυτές αναπτύσσονται τα πρώτα πέντε χρόνια της παιδικής ηλικίας, δυνατόν να συμβούν και στο έμβρυο Άτομα με όγκο Wilms παρουσιάζουν διαμαρτίες των οφθαλμών και του εγκεφάλου, διαταραχές γονιδίων κοντά στο μεταλλαγμένο WT1 γονίδιο Σύνδρομο WAGR (όγκος Wilms, ανιριδία, διαμαρτίες γεννητικού συστήματος, νοητική καθυστέρηση Ετερόζυγες μεταλλάξεις στο WΤ-1 γονίδιο συνδέονται με το σύνδρομο Denys-Drash, νεφρικές ανωμαλίες, ψευδοερμαφροδιτισμό, όγκο Wilms

46 Νεφρική υποπλασία μικρός αριθμός νεφρώνων πιθανές αιτίες η ανεπάρκεια αυξητικών παραγόντων ή των υποδοχέων τους στο κρίσιμο στάδιο της μετανεφρογένεσης Νεφρική δυσπλασία ανώμαλη ανάπτυξη των νεφρώνων υποτυπώδεις πόροι επενδυόμενοι από αδιαφοροποίητο επιθήλιο και περιβαλλόμενοι από παχιές στιβάδες συνδετικού ιστού Μετάλλαξη του μεταγραφικού παράγοντα Pax-2 (αυτοσωματικό επικρατή χαρακτήρα) Υπεράριθμοι νεφροί Πρώιμη διαίρεση της ουρητηρικής καταβολής πριν τη συμπύκνωση του μετανεφρικού βλαστήματος

47 Συγγενείς πολυκυστικοί νεφροί Ύπαρξη πολυάριθμων κύστεων στο παρέγχυμα και στην πύελο και ανεπαρκή υπολείμματα λειτουργικού νεφρού Δύο τύποι της νόσου Αυτοσωματικός υπολειπόμενος τύπος, μεταλλάξεις στο γονίδιο του χρωμοσώματος 6 (βρεφικός τύπος), 1 στις γεννήσεις, νεφρική ανεπάρκεια κατά τη νηπιακή και πρώιμη παιδική ηλικία, προοδευτική ανωμαλία, πολλαπλές κύστεις στους αθροιστικούς πόρους Αυτοσωματικός επικρατής τύπος, μεταλλάξεις σε δύο γονίδια στα χρωμοσώματα 4 και 16 (τύπος ενήλικα), 1 στις 500 έως 1000 γεννήσεις, κύστεις σε όλα τα τμήματα του νεφρώνα, δεν προκαλούν νεφρική ανεπάρκεια μέχρι την ενήλικα ζωή, λιγότερο προοδευτική ανωμαλία

48 Βρεφικός τύπος πολυκυστικού νεφρού Πλειοκυστικός νεφρός

49 Συγγενείς πολυκυστικοί νεφροί Τα γονίδια που υπόκεινται σε μετάλλαξη στον αυτοσωματικό επικρατή τύπο κωδικοποιούν τους μεταγραφικούς παράγοντες ADPΚD-1 και ADPKD-2 (autosomal dominant polycystic kidney disease) που συμμετέχουν στην παραγωγή των πρωτεϊνών polycystin -1 (χρωμ. 16) και polycystin-2 (χρωμ.4), που είναι υπεύθυνες για την κορυφαία και βασική-πλάγια πολικότητα των επιθηλιακών κυττάρων των σωληναρίων Η προέλευση και η παθογένεια δεν έχουν πλήρως διευκρυνιστεί Σύμφωνα με την παλαιά θεωρία της <<μη συνένωσης>> αδυναμία αποκατάστασης επικοινωνίας νεφρώνων με αθροιστικά σωληνάρια, Πρόσφατα δεδομένα δείχνουν ότι η αρχική αιτία είναι η ανώμαλη ευρεία διεύρυνση των τμημάτων των νεφρώνων, ειδικότερα στις αγκύλες του Henle Άλλες μελέτες σε ποντίκια δείχνουν ελαττωματική έκφραση του EGF και αυξημένα επίπεδα των προϊόντων μερικών ογκογονιδίων στα σωληνάρια των πολυκυστικών νεφρών Ύπαρξη κύστεων και σε άλλα όργανα όπως ήπαρ και πάγκρεας

50 Αυτοσωματικός υπολειπόμενος τύπος, Μεταλλάξεις στο PKHD1 γονίδιο που κωδικοποιεί την πρωτεΐνη POLYDUCTIN (FIBROCYSTIN) απαραίτητη για τη συγκρότηση και κίνηση των κροσσών (άγνωστη η δράση των κροσσών στη διατήρηση της φυσιολογικής δομής των νεφρικών δομών, του ήπατος και χοληφόρου συστήματος)

51 Πλειοκυστική δυσπλασία Πρόκειται για ανωμαλία που συναντάται σε 1 στις γεννήσεις, ενώ στις μισές περιπτώσεις συνδέεται με χρωμοσωμικές ανωμαλίες, γενετικά σύνδρομα και άλλες διαμαρτίες (κυρίως καρδιακές). Υπερηχογραφικά, οι νεφροί απεικονίζονται με πολλαπλές κύστεις ποικίλου μεγέθους, που δεν επικοινωνούν μεταξύ τους και απουσία νεφρικού ιστού Η διάμετρος των κύστεων καθορίζει και το τελικό μέγεθος των νεφρών, που μπορεί να είναι μεγάλο ή μικρό. Μπορεί να είναι αμφοτερόπλευρη, ετερόπλευρη ή να αφορά σε ένα τμήμα του νεφρού. Στην αμφοτερόπευρη νόσο, συνυπάρχει ανυδράμνιο και η ουροδόχος κύστη είναι απούσα. Όταν πρόκειται για αμφοτερόπλευρη νόσο, η πρόγνωση είναι μοιραία, ενώ στη μονόπλευρη νόσο, η πρόγνωση είναι καλή (αν και σε ένα μεγάλο ποσοστό συνυπάρχουν και άλλες ουρογεννητικές ανωμαλίες). Υπάρχει διχογνωμία απόψεων σχετικά με τη προφυλακτική νεφρεκτομή, ενώ η πλειοψηφία των ουρολόγων υιοθετεί τη συντηρητική αντιμετώπιση, καθώς ο προσβεβλημένος νεφρός υποστρέφεται και μπορεί να εξαφανιστεί

52 Πλειοκυστική δυσπλασία

53 Συγγενείς ανωμαλίες ουροποιητικού συστήματος Πολλές από τις ανωμαλίες είναι ασυμπτωματικές και άλλες εμφανίζονται μεταγενέστερα Διπλασιασμός του ουρητήρα Λόγω πρόωρης διακλάδωσης της ουρητηρικής καταβολής, μερικό ή πλήρη διπλασιασμό του ουρητήρα, ανάλογα με το πόσο πρώιμα κατά την ανάπτυξη η ουρητηρική καταβολή διαχωρίζεται σε δύο κλάδους -παλινδρόμηση ούρων, λοιμώξεις Έκτοπος ουρητήρας (αποτέλεσμα δεύτερης ουρητηρικής καταβολής) Εκβολή του ενός ουρητήρα στον κολεό ή στην ουρήθρα λόγω ανώμαλης χαμηλής εντόπισης της ουρητηρικής καταβολής στο μεσονεφρικό πόρο

54 Άρρεν (πάνω από τον σφιγκτήρα μυ της ουρήθρας), προστατική ουρήθρα εκσπερματικό πόρο σπερματικό πόρο σπερματοδόχο κύστη επώδυνη ούρηση υποτροπιάζουσες λοιμώξεις απουσία ακράτειας ούρων Έκτοπος ουρητήρας Θήλυ (εξωσφιγκτηρικά στόμια) πρόδομο κολεό μήτρα ακράτεια ούρων

55 Ανωμαλίες ουρητήρων και πυέλου Διπλή πύελος (ατελής διαίρεση της ουρητηρικής καταβολής) Μεγαλοουρητήρας χάλαση ή απόφραξη ουρητηρικών στομίων, Ο αποφρακτικός μεγαλοουρητήρας οφείλεται σε ανωμαλία του μεσονεφρικού πόρου (βλάβη στο μυϊκό τοίχωμα, απουσία περίσταλσης) μονόπλευρα ή αμφοτερόπλευρα συχνές λοιμώξεις Ουρητηροκήλη ατελή διάτρηση της μεμβράνης του ουρητηρικού στομίου που φυσιολογικά διατριταίνεται την 7η-8η εβδ Ατρησία-Στένωση ουρητήρων συγγενής στένωση στην πυελουρητηρική συμβολή (υδρονέφρωση) στένωση στο κυστικό στόμιο (υδρουρητήρα και υδρονέφρωση) Οπισθοφλεβικός ουρητήρας

56 Μεγαλοουρητήρας με υδρονέφρωση

57 Οπισθοφλεβικός ουρητήρας

58 Ανωμαλίες κατά την νεφρική μετανάστευση και περιστροφή Κατά την άνοδο του νεφρού στο κοιλιακό επίπεδο αγγειώνεται από αρτηρίες εκφυόμενες από υψηλότερα επίπεδα της αορτής, εκφύλιση των χαμηλότερων εμβρυϊκών αγγείων η παραμονή των εμβρυϊκών αγγείων υπεράριθμες αρτηρίες Πυελικός νεφρός συνήθως ετερόπλευρη ανωμαλία ανώμαλη περιστροφή αιμάτωση από κλάδους της κοινής λαγόνιας αρτηρίας

59 Υπεράριθμες νεφρικές αρτηρίες Υδρονέφρωση

60 Πυελικός νεφρός. Ανώμαλη χαμηλή θέση δεξιού νεφρού (RK), κοντά στην ουροδόχος κύστη(bl), AD (Επινεφρίδιο),

61

62 Ανωμαλίες κατά την νεφρική μετανάστευση και περιστροφή Πεταλοειδής νεφρός συνένωση των κάτω πόλων των νεφρών στην πύελο αδυναμία ανόδου λόγω αγκιστρώσεώς του στη ρίζα της κάτω μεσεντέριας αρτηρίας εντόπιση στους κατώτερους οσφυϊκούς σπονδύλους οι ουρητήρες αναδύονται στην πρόσθια επιφάνεια του νεφρού συχνότητα-1:600 άτομα, 7% με σύνδρομο Down Διασταυρούμενη εκτοπία οι δύο νεφροί στο ίδιο ημιμόριο του σώματος, συνήθως συνένωση του άνω πόλου του έκτοπου νεφρού με τον κάτω πόλο του φυσιολογικού νεφρού

63

Εμβρυολογία πεπτικού συστήματος

Εμβρυολογία πεπτικού συστήματος Εμβρυολογία πεπτικού συστήματος Υπατία Δούση-Αναγνωστοπούλου Εργαστήριο Ιστολογίας και Εμβρυολογίας AΡΧΕΓΟΝΟ ΕΝΤΕΡΟ : - πρόσθιο έντερο, - μέσο έντερο, - οπίσθιο έντερο. `σχηματίζεται την 4η εβδομάδα (από

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΒΡΥΟΛΟΓΙΑ ΗΠΑΤΟΣ ΧΟΛΗΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΕΩΣ ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ

ΕΜΒΡΥΟΛΟΓΙΑ ΗΠΑΤΟΣ ΧΟΛΗΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΕΩΣ ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ ΕΜΒΡΥΟΛΟΓΙΑ ΗΠΑΤΟΣ ΧΟΛΗΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΕΩΣ ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ Ανάπτυξη ήπατος Ηπατικό εκκόλπωμα: προσεκβολή της ενδοδερματικής επένδυσης του προσθίου εντέρου ανάπτυξη ηπατικών δοκίδων και καταβολών του συστήματος χοληφόρων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΟΗΘΕΙΣ ΚΥΣΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΟΡΔΕΛΑΣ, ΠΑΘΟΛΟΓΟΝΑΤΟΜΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ

ΚΑΛΟΗΘΕΙΣ ΚΥΣΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΟΡΔΕΛΑΣ, ΠΑΘΟΛΟΓΟΝΑΤΟΜΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΚΑΛΟΗΘΕΙΣ ΚΥΣΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΟΡΔΕΛΑΣ, ΠΑΘΟΛΟΓΟΝΑΤΟΜΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ Ταξινόμηση κυστικής νόσου του νεφρού 1. Απλή νεφρική κύστη

Διαβάστε περισσότερα

Εμβρυολογία, ανατομεία, ιστολογία νεφρού

Εμβρυολογία, ανατομεία, ιστολογία νεφρού Εμβρυολογία, ανατομεία, ιστολογία νεφρού Τα νεφρά αναπτύσσονται από αμφοτερόπλευρες μάζες ενδιαμέσου μεσοδέρματος νεφρογενείς πτυχές 3-4 εβδομάδα πρόνεφρος μεσόνεφρος μετάνεφρος δημιουργία νεφρών μετάνεφρος

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Πειραματικής Φυσιολογίας, Ιατρική Σχολή ΑΠΘ, Διευθυντής: Καθηγητής κ. Γεώργιος Ανωγειανάκις

Εργαστήριο Πειραματικής Φυσιολογίας, Ιατρική Σχολή ΑΠΘ, Διευθυντής: Καθηγητής κ. Γεώργιος Ανωγειανάκις 1 Πόσα λίτρα πρόουρο σχηματίζονται ημερησίως; α) 15-18 L β) 1,5-1,7 L γ) 170-180 L δ) 1700-1800 L ε) 100-120 L 2. Ποιο τμήμα του νεφρού ανήκει στον μυελό του νεφρού; α) Τα νεφρικά σωμάτια β) Η κάψα του

Διαβάστε περισσότερα

Aνάπυξη γεννητικού συστήματος θήλεος. Μυρσίνη Κουλούκουσα Αν. Καθηγήτρια

Aνάπυξη γεννητικού συστήματος θήλεος. Μυρσίνη Κουλούκουσα Αν. Καθηγήτρια Aνάπυξη γεννητικού συστήματος θήλεος Μυρσίνη Κουλούκουσα Αν. Καθηγήτρια Αδιαφοροποίητο στάδιο Στο θήλυ έμβρυο η απουσία του TDF (ορχεοκαθοριστικός παράγοντας) έχει ως αποτέλεσμα τη διαφοροποίηση της γονάδας

Διαβάστε περισσότερα

Από την 4η έως την 8η εβδομάδα της ανάπτυξης. Μ.Κουλούκουσα Αν. Καθηγήτρια

Από την 4η έως την 8η εβδομάδα της ανάπτυξης. Μ.Κουλούκουσα Αν. Καθηγήτρια Από την 4η έως την 8η εβδομάδα της ανάπτυξης Μ.Κουλούκουσα Αν. Καθηγήτρια 3η και 4η εβδ. Σχηματίζονται: ο νευρικός σωλήνας (ραχιαία) Ο αρχέγονος πεπτικός σωλήνας (κοιλιακά) Μετατροπή του επίπεδου τρίστιβου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ Ν.Χόνδρος, /ντης ΕΣΥ Συγγενείς ανωμαλίες του νεφρού. Ανωμαλίες αριθμού Ετερόπλευρη αγενεσία Αμφοτερόπλευρη αγενεσία Υπεράριθμος

Διαβάστε περισσότερα

Οπισθοπεριτοναϊκή θέση Θ12 - Ο4 Δεξιός νεφρός χαμηλότερα από τον αριστερό ΔΕ νεφρός πίσω και κάτω από το ήπαρ/χοληδόχο κύστη ΑΡ νεφρός κάτω και επί

Οπισθοπεριτοναϊκή θέση Θ12 - Ο4 Δεξιός νεφρός χαμηλότερα από τον αριστερό ΔΕ νεφρός πίσω και κάτω από το ήπαρ/χοληδόχο κύστη ΑΡ νεφρός κάτω και επί Οπισθοπεριτοναϊκή θέση Θ12 - Ο4 Δεξιός νεφρός χαμηλότερα από τον αριστερό ΔΕ νεφρός πίσω και κάτω από το ήπαρ/χοληδόχο κύστη ΑΡ νεφρός κάτω και επί τα έσω του σπλήνα Τα επινεφρίδια είναι άνω, πρόσθια και

Διαβάστε περισσότερα

Εμβρυολογία του Αναπνευστικού Συστήματος

Εμβρυολογία του Αναπνευστικού Συστήματος Εμβρυολογία του Αναπνευστικού Συστήματος Ανάπτυξη πνευμόνων Εμβρυική περίοδος (4-5 εβδομάδες) Ψευδοαδενική περίοδος (5-16 εβδομάδες) Περίοδος σχηματισμού του βρογχικού δέντρου Σωληνώδης περίοδος (16-26

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Ουροποιητικό Σύστημα Νεφροί Αποχετευτικό Σύστημα Καλυκοπυελικό Σύστημα Ουρητήρες, Ουροδόχος κύστη, Ουρήθρα Παραγωγή Μεταφορά Αποθήκευση Ποιοτικός έλεγχος ούρων Παροχέτευση Λειτουργίες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ-ΙΣΤΟΛΟΓΙΑΣ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ-ΙΣΤΟΛΟΓΙΑΣ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΙI ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : Γεράσιµος Π. Βανδώρος ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ-ΙΣΤΟΛΟΓΙΑΣ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΤΑ ΕΠΙΜΕΡΟΥΣ ΤΜΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΕΙΝΑΙ: ΝΕΦΡΟΙ ΟΥΡΗΤΗΡΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κινητικό σύστημα του ανθρώπου Μέρος Ι: Ερειστικό, μυϊκό και συνδεσμικό σύστημα. Μάλλιου Βίβιαν Καθηγήτρια ΤΕΦΑΑ ΔΠΘ Φυσικοθεραπεύτρια

Κινητικό σύστημα του ανθρώπου Μέρος Ι: Ερειστικό, μυϊκό και συνδεσμικό σύστημα. Μάλλιου Βίβιαν Καθηγήτρια ΤΕΦΑΑ ΔΠΘ Φυσικοθεραπεύτρια Κινητικό σύστημα του ανθρώπου Μέρος Ι: Ερειστικό, μυϊκό και συνδεσμικό σύστημα Μάλλιου Βίβιαν Καθηγήτρια ΤΕΦΑΑ ΔΠΘ Φυσικοθεραπεύτρια Τα συστήματα του ανθρώπινου σώματος Αναπνευστικό σύστημα (αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

ΟΠΙΣΘΙΟ ΚΟΙΛΙΑΚΟ ΤΟΙΧΩΜΑ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΟΠΙΣΘΙΟ ΚΟΙΛΙΑΚΟ ΤΟΙΧΩΜΑ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΟΠΙΣΘΙΟ ΚΟΙΛΙΑΚΟ ΤΟΙΧΩΜΑ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΟΣΤΑ (ΟΣΦΥΙΚΟΙ ΣΠΟΝΔΥΛΟΙ ΙΕΡΟ) ΟΣΦΥΙΚΟΙ ΣΠΟΝΔΥΛΟΙ Μεγαλύτεροι σε μέγεθος και όγκο, με κοντούς και παχείς αυχένες, ευρύτερες

Διαβάστε περισσότερα

Διπλασιασμός Ανώτερο Ουροποιητικού Συστήματος Ουρητηροκήλες και Έκτοποι Ουρητήρες. Παιδοχειρουργική Κλινική ΔΠΘ Δ/ντής Καθηγητής Σ.

Διπλασιασμός Ανώτερο Ουροποιητικού Συστήματος Ουρητηροκήλες και Έκτοποι Ουρητήρες. Παιδοχειρουργική Κλινική ΔΠΘ Δ/ντής Καθηγητής Σ. Διπλασιασμός Ανώτερο Ουροποιητικού Συστήματος Ουρητηροκήλες και Έκτοποι Ουρητήρες Παιδοχειρουργική Κλινική ΔΠΘ Δ/ντής Καθηγητής Σ. Γαρδίκης Διπλασιασμοί-Εκτοπία-Ουρητηροκήλη Συχνή συγγενής ανωμαλία ουροποιητικού

Διαβάστε περισσότερα

Καθορισμός και διαφοροποίηση του φύλου

Καθορισμός και διαφοροποίηση του φύλου Καθορισμός και διαφοροποίηση του φύλου Η διαδικασία που καταλήγει στην εμφάνιση κανονικού φύλου διέρχεται από διάφορες φάσεις. ιακρίνονται η φάση της γονιμοποίησης, η φάση διαφοροποίησης των εμβρυϊκών

Διαβάστε περισσότερα

Βασικοί Μηχανισµοί Μορφογένεσης Κυτταρικής ιαφοροποίησης

Βασικοί Μηχανισµοί Μορφογένεσης Κυτταρικής ιαφοροποίησης Βασικοί Μηχανισµοί Μορφογένεσης Κυτταρικής ιαφοροποίησης Αγγελοπούλου Ρωξάνη Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιστολογίας και Εµβρυολογίας Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ Ορισµένες αρχές στην οργανογένεση Κεφαλουραία πορεία

Διαβάστε περισσότερα

Συγγενείς ανωμαλίες κρανιοπροσωπικής. A. Κοτσίνας Επικ. Καθηγητής

Συγγενείς ανωμαλίες κρανιοπροσωπικής. A. Κοτσίνας Επικ. Καθηγητής Συγγενείς ανωμαλίες κρανιοπροσωπικής ανάπτυξης A. Κοτσίνας Επικ. Καθηγητής Φαρυγγικά τόξα Εμφανίζονται με κρανιοουραία αλληλουχία πέντε ζεύγη το πρώτο ζεύγος -την 22η ημέρα το δεύτερο και τρίτο ζεύγος

Διαβάστε περισσότερα

Οσφυϊκό Πλέγµα και Νεύρα

Οσφυϊκό Πλέγµα και Νεύρα Οσφυϊκό Πλέγµα και Νεύρα Εισαγωγή Σχηµατισµός Κλάδοι του Οσφυϊκού Πλέγµατος Μηριαίο Νεύρο (Ο2-Ο4) Εισαγωγή Η κινητικότητα και η γενική αισθητικότητα του κάτω άκρου εξυπηρετούνται από τους τελικούς κλάδους

Διαβάστε περισσότερα

Ο Σκελετός της Πυέλου

Ο Σκελετός της Πυέλου Ο Σκελετός της Πυέλου E Johnson Αν. Καθηγήτρια Εργαστήριο Ανατοµίας Η Πύελος το κατώτερο σηµείο του κορµού προς τα κάτω συνέχεια της κοιλιάς η πυελική κοιλότητα = κατώτερο τµήµα της κοιλιακής χώρας εντοπίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Τα αναπαραγωγικά όργανα του άνδρα. Όρχεις

Τα αναπαραγωγικά όργανα του άνδρα. Όρχεις Τα αναπαραγωγικά όργανα του άνδρα Όρχεις Οι όρχεις είναι οι γεννητικοί αδένες του άνδρα. Είναι όργανα µε διπλή λειτουργία: η εξωκρινής λειτουργία είναι η παραγωγή σπερµατοζωαρίων και η ενδοκρινής είναι

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος

Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος του Θήλεος ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Προσοχή: Οι παρουσιάσεις μαθημάτων αποτελούν βοήθημα παρακολούθησης των παραδόσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση ΒΙΡΓΙΛΙΟΥ Σ. ΜΠΕΝΑΚΗ Επ. Καθηγητή Ακτινολογίας ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση Έκδοση αναθεωρημένη ISBN 960-90471-0-6 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΥΜΟΡΦΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙ ΙΟΥ ΤΟΥ ΜΕΤΑΤΡΕΠΤΙΚΟΥ ΕΝΖΥΜΟΥ ΤΗΣ ΑΓΓΕΙΟΤΕΝΣΙΝΗΣ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΣΥΓΓΕΝΩΝ ΙΑΜΑΡΤΙΩΝ ΤΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

ΠΟΛΥΜΟΡΦΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙ ΙΟΥ ΤΟΥ ΜΕΤΑΤΡΕΠΤΙΚΟΥ ΕΝΖΥΜΟΥ ΤΗΣ ΑΓΓΕΙΟΤΕΝΣΙΝΗΣ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΣΥΓΓΕΝΩΝ ΙΑΜΑΡΤΙΩΝ ΤΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟΜΕΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΠΑΙ ΙΟΥ Β ΠΑΙ ΙΑΤΡΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ: ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ Φ. ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΟΥ-ΠΙΠΕΡΟΠΟΥΛΟΥ ΠΑΝΕΠ. ΕΤΟΣ 2008-2009 Αριθµ. 2874 ΠΟΛΥΜΟΡΦΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Ουροποιητικό Σύστημα Νεφροί Αποχετευτικό Σύστημα Καλυκοπυελικό Σύστημα, Ουρητήρες, Ουροδόχος κύστη, Ουρήθρα Παραγωγή Μεταφορά Αποθήκευση Ποιοτικός έλεγχος ούρων Παροχέτευση Λειτουργίες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΙΙ

ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΙΙ ΤΟΜΕΑΣ ΡΑΔΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑΣ Β ΕΞΑΜΗΝΟ ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΙΙ 2 ΟΣΤΕΟΛΟΓΙΑ 3 4 5 ΒΑΣΗ ΚΡΑΝΙΟΥ 6 ΚΡΟΤΑΦΟΓΝΑΘΙΚΗ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ 7 ΠΑΡΑΡΡΙΝΙΟΙ ΚΟΛΠΟΙ 8 9 10 11 ΑΤΛΑΝΤΟΑΞΟΝΙΚΗ ΑΡΘΡΩΣΗ 12 13 14 15 ΑΡΘΡΩΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ουροποιητικό Σύστημα. Ioannis Lazarettos. MD PhD Orthopaedic Surgeon

Ουροποιητικό Σύστημα. Ioannis Lazarettos. MD PhD Orthopaedic Surgeon Ουροποιητικό Σύστημα Ioannis Lazarettos MD PhD Σύστημα παραγωγής και απέκκρισης των ούρων Ρύθμιση ηλεκτρολυτών Διατήρηση οξεοβασικής ισορροπίας 2 Ουροποιητικό Σύστημα Εκκριτική μοίρα Νεφροί Αποχετευτική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΑΝΣ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΝΕΥΡΑ (λείοι μύες, καρδιακός μυς, αδένες) (Σπλαχνικά Νεύρα)

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΛΟΓΙΑ ΙΙ - ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΟΔΗΓΟΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ

ΙΣΤΟΛΟΓΙΑ ΙΙ - ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΟΔΗΓΟΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΙΣΤΟΛΟΓΙΑ ΙΙ - ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΟΔΗΓΟΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΥΛΗ ΙΣΤΟΛΟΓΙΑΣ ΕΜΒΡΥΟΛΟΓΙΑΣ ΙΙ Ιστολογία ΙΙ: «Βασική Ιστολογία ΙΙ», Janqueira, Carneiro, Ολόκληρο. Εμβρυολογία ΙΙ: «Εμβρυολογία ΙΙ», Αγγελοπούλου, Ολόκληρο.

Διαβάστε περισσότερα

Νεφροβλάστωμα (Wilms )

Νεφροβλάστωμα (Wilms ) Νεφροβλάστωμα (Wilms ) Γιώργος Σπυρίδης Παιδοχειρουργός Ειδικός Παιδοχειρουργικής Ογκολογίας Επιδημιολογία 2η πιο συχνή συμπαγής ενδοκοιλιακή κακοήθεια 7.6 νέα περιστατικά ανα 1 εκατ. παιδιά κάτω των 15

Διαβάστε περισσότερα

Απελευθερώνει ορμόνες, που αυξάνουν την πίεση του αίματος στους νεφρούς και επηρεάζουν την παραγωγή ερυθροκυττάρων

Απελευθερώνει ορμόνες, που αυξάνουν την πίεση του αίματος στους νεφρούς και επηρεάζουν την παραγωγή ερυθροκυττάρων ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Το ουροποιητικό σύστημα (εικ.6.2), αποτελείται από τους νεφρούς, τους ουρητήρες, την ουροδόχο κύστη και την ουρήθρα. Στους νεφρούς μικρά μόρια απομακρύνονται από το αίμα. Πολλά από

Διαβάστε περισσότερα

Το Παρασυµπαθητικό Νευρικό Σύστηµα λκλλκλκλλκκκκ

Το Παρασυµπαθητικό Νευρικό Σύστηµα λκλλκλκλλκκκκ Το Παρασυµπαθητικό Νευρικό Σύστηµα λκλλκλκλλκκκκ Εισαγωγή Παρασυµπαθητική Φυγόκεντρος Οδός Κεντρική Μοίρα (Εγκεφαλικό Σκέλος) Ιερή Μοίρα (Ιερό Σκέλος) Προγαγγλιακές Ίνες Τα Παρασυµπαθητικά Γάγγλια και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΤΟΜΙΑ I. Συνήθως περιλαµβάνουν 5 ερωτήσεις, κάποιες από τις οποίες. αφορούν το παρασκευασµένο πτώµα. Η επιτυχής αντιµετώπισή τους

ΑΝΑΤΟΜΙΑ I. Συνήθως περιλαµβάνουν 5 ερωτήσεις, κάποιες από τις οποίες. αφορούν το παρασκευασµένο πτώµα. Η επιτυχής αντιµετώπισή τους ΑΝΑΤΟΜΙΑ I ΠΤΩΜΑ: Συνήθως περιλαµβάνουν 5 ερωτήσεις, κάποιες από τις οποίες αφορούν το παρασκευασµένο πτώµα. Η επιτυχής αντιµετώπισή τους προσφέρει τη δυνατότητα, µετά από ερωτήσεις του κ. Παπαδόπουλου,

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικά Αισθητήρια Όργανα

Ειδικά Αισθητήρια Όργανα Ειδικά Αισθητήρια Όργανα Ους Σοφία Χαβάκη Λέκτορας Εργαστήριο Ιστολογίας-Εμβρυολογίας ΤΟ ΟΥΣ Έξω Μέσο Έσω ΕΞΩ ΟΥΣ Πτερύγιο: τριχοφόρο δέρμα + ελαστικός χόνδρος Έξω ακουστικός πόρος: τριχοφόρο δέρμα με

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφική Ανατοµική ΙI. Χειµερινού Εξαµήνου. Εαρινού Εξαµήνου

Περιγραφική Ανατοµική ΙI. Χειµερινού Εξαµήνου. Εαρινού Εξαµήνου Περιγραφική Ανατοµική Περιγραφή / Περιεχόµενο Μαθήµατος Μαθησιακοί Στόχοι Χειµερινού Εξαµήνου Περιγραφική Ανατοµική ΙI (Μυοσκελετικό Άσκηση στο Πτώµα & Νευροανατοµία) Εαρινού Εξαµήνου Ανατοµία Περιγραφική

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα. Λειτουργία νεφρικών σωληναρίων. Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα. Λειτουργία νεφρικών σωληναρίων. Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας Φυσιολογία-Ι Ουροποιητικό σύστημα Λειτουργία νεφρικών σωληναρίων Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας Ισοζύγιο νερού Επηρεάζεται από την : Ισορροπία μεταξύ πρόσληψης

Διαβάστε περισσότερα

Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία. Κίττυ Παυλάκη

Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία. Κίττυ Παυλάκη Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία Κίττυ Παυλάκη Jeanne Calment Κάπνιζε µέχρι τα 117 Πέθανε στα 122 Η σωστή λειτουργία των οργανισµών απαιτεί τη δυνατότητα προσαρµογής των κυττάρων και κατά συνέπεια και των

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλοφορικό Σύστηµα. Σοφία Χαβάκη. Λέκτορας

Κυκλοφορικό Σύστηµα. Σοφία Χαβάκη. Λέκτορας Κυκλοφορικό Σύστηµα Σοφία Χαβάκη Λέκτορας Εργαστήριο Ιστολογίας Εβρυολογίας, Ιατρική Σχολή, ΕΚΠΑ Κυκλοφορικό Σύστηµα Αιµοφόροκυκλοφορικό σύστηµα Λεµφoφόροκυκλοφορικό σύστηµα Αιµοφόρο Κυκλοφορικό Σύστηµα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Η τρίτη εβδομάδα (έναρξη) Περιλαμβάνει το σχηματισμό: της αρχικής γραμμής της νωτιαίας χορδής των τριών βλαστικών στιβάδων ή βλαστικά δέρματα (γαστριδίωση) Η τρίτη εβδομάδα

Διαβάστε περισσότερα

Αυτόνοµο Νευρικό Σύστηµα. Ελίζαµπεθ Τζόνσον Εργαστήριο Ανατοµίας Ιατρική Σχολή

Αυτόνοµο Νευρικό Σύστηµα. Ελίζαµπεθ Τζόνσον Εργαστήριο Ανατοµίας Ιατρική Σχολή Αυτόνοµο Νευρικό Σύστηµα Ελίζαµπεθ Τζόνσον Εργαστήριο Ανατοµίας Ιατρική Σχολή ΑΝΣ ρυθµίζει τη λειτουργία οργάνων & ιστών Συµβάλλει στην προσαρµογή λειτουργιών διατήρηση της οµοιστασίας σε συνεργασία µε

Διαβάστε περισσότερα

Α ΤΑΞΗ Τ.Ε.Ε. ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ

Α ΤΑΞΗ Τ.Ε.Ε. ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Α ΤΑΞΗ Τ... ΜΑΘΗΜΑ: ΑΝΑΤΟΜΙΑ - ΦΥΙΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΟΓΑΜΜΑ ΠΟΥΔΝ ΚΦΑΛΑΙΟ 1: ΚΥΤΤΑΟ ΚΦΑΛΑΙΟ 2: ΙΤΙΚΟ ΥΤΗΜΑ ΚΦΑΛΑΙΟ 3: ΜΥΙΚΟ ΥΤΗΜΑ ΚΦΑΛΑΙΟ 4: ΚΥΚΛΟΦΟΙΚΟ ΥΤΗΜΑ ΚΦΑΛΑΙΟ 5: ΑΙΜΑ ΚΦΑΛΑΙΟ 6: ΠΠΤΙΚΟ ΥΤΗΜΑ ΚΦΑΛΑΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΒΛΑΣΤΩΜΑΤΟΣ (ΟΓΚΟΥ ΤΟΥ WILMS) Σπυριδάκης Ιωάννης 2, Καζάκης Ι 2, Δογραματζής Κωνσταντίνος 1, Κοσμάς Νικόλαος 1,

ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΒΛΑΣΤΩΜΑΤΟΣ (ΟΓΚΟΥ ΤΟΥ WILMS) Σπυριδάκης Ιωάννης 2, Καζάκης Ι 2, Δογραματζής Κωνσταντίνος 1, Κοσμάς Νικόλαος 1, 1 Ιατρική Σχολή ΑΠΘ, Στρατιωτική Σχολή Αξιωματικών Σωμάτων, 2Β Πανεπιστημιακή Κλινική Χειρουργικής Παίδων ΑΠΘ, Γ.Ν Παπαγεωργίου (Διευθυντής: Καθηγητής Αντώνιος Φιλιππόπουλος) Εισαγωγή Ο όγκος του Wilms

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΧΗ. 3. Μύες (ανάλογα µε την εµβρυολογική προέλευση και την νεύρωσή τους διαχωρίζονται σε: α. Εξωγενείς (ετερόχθονες) β. Ενδογενείς (αυτόχθονες)

ΡΑΧΗ. 3. Μύες (ανάλογα µε την εµβρυολογική προέλευση και την νεύρωσή τους διαχωρίζονται σε: α. Εξωγενείς (ετερόχθονες) β. Ενδογενείς (αυτόχθονες) ΡΑΧΗ Ι. Γενικά Α. Η ράχη αποτελείται από την οπίσθια επιφάνεια του σώµατος 1. Αποτελεί µυοσκελετικό άξονα στήριξης του κορµού 2. Οστικά στοιχεία α. Σπόνδυλοι β. Κεντρικά τµήµατα των πλευρών γ. Άνω επιφάνειες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΑΒΑΛΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΔΙΔΥΜΟΤΕΙΧΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΝΕOΤΕΡΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΟΥΡΟΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΑΒΑΛΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΔΙΔΥΜΟΤΕΙΧΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΝΕOΤΕΡΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΟΥΡΟΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΑΒΑΛΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΔΙΔΥΜΟΤΕΙΧΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Εργασία ΝΕOΤΕΡΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΟΥΡΟΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΞΕΝΙΔΟΥ Μάιος, 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ ΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : Γεράσιµος Π. Βανδώρος ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ Η µήτρα (εικόνα 1) είναι κοίλο µυώδες όργανο µήκους περίπου 8 cm που προέρχεται από την συνένωση

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Ανατοµίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήµιο Αθηνών

Εργαστήριο Ανατοµίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήµιο Αθηνών Εργαστήριο Ανατοµίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήµιο Αθηνών ΣΥΝΟΠΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΏΣΕΙΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ Το Μυοσκελετικό Σύστηµα Δρ. Ε. Τζόνσον Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Αθήνα 2012 2 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι. Α. Τα µέρη και

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΧΗ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΡΑΧΗ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΡΑΧΗ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΡΑΧΗ Αποτελεί τον μυοσκελετικό άξονα στήριξης του κορμού με κύριο οστικό στοιχείο τους σπονδύλους και την παράλληλη συμβολή

Διαβάστε περισσότερα

12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ

12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ 12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ Η αναπαραγωγή είναι μία χαρακτηριστική λειτουργία, η μόνη που δεν είναι απαραίτητη για την επιβίωση του ίδιου του οργανισμού αλλά για τη διαιώνιση του είδους. Η αναπαραγωγή στον

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση συμπτωμάτων vs. Αποκατάσταση της αιτίας του πόνου και της δυσλειτουργίας

Αντιμετώπιση συμπτωμάτων vs. Αποκατάσταση της αιτίας του πόνου και της δυσλειτουργίας ΚΛΙΝΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΙΣΜΟΣ Αντιμετώπιση συμπτωμάτων vs. Αποκατάσταση της αιτίας του πόνου και της δυσλειτουργίας Ο πατέρας της Οστεοπαθητικής Dr A. T. Still, διατύπωσε την άποψη στις αρχές του 20ου αιώνα ότι

Διαβάστε περισσότερα

Ονοματεπώνυμο ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΌ ΣΥΣΤΗΜΑ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Ι

Ονοματεπώνυμο ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΌ ΣΥΣΤΗΜΑ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Ι Ονοματεπώνυμο ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΌ ΣΥΣΤΗΜΑ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Ι ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΟΥ ΑΝΤΡΑ 1. Να ταξινομήσετε τις παρακάτω έννοιες σε τέσσερις θεματικές ομάδες: Σπερματικός πόρος, σηραγγγώδη σώματα, λοβοί, σπερματικά

Διαβάστε περισσότερα

ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ

ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΠΩΣ ΜΕΤΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΟΙ ΟΥΣΙΕΣ ΣΤΑ ΥΓΡΑ Μεταφορά τροφών και αποβολή μη χρήσιμων ουσιών: Διάχυση (π.χ. το CO 2 που παράγεται κατά τον μεταβολισμό των κυττάρων, διαχέεται από τα κύτταρα

Διαβάστε περισσότερα

BIO 101 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΖΩΟΛΟΓΙΑ

BIO 101 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΖΩΟΛΟΓΙΑ BIO 101 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΖΩΟΛΟΓΙΑ ΙΑΛΕΞΗ 6. Ο ΝΕΦΡΟΣ Ι ΑΣΚΩΝ Μιχάλης Παυλίδης (pavlidis@biology.uoc.gr) Ηράκλειο, Νοέμβριος 2012 1 Ο ΝΕΦΡΟΣ ΤΩΝ ΣΠΟΝΔΥΛΩΤΩΝ Προέλευση & οντογένεση Ο νεφρός των πρωτόγονων σπονδυλωτών

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικά Αισθητήρια Όργανα

Ειδικά Αισθητήρια Όργανα Ειδικά Αισθητήρια Όργανα Οφθαλμός Σοφία Χαβάκη Λέκτορας Εργαστήριο Ιστολογίας-Εμβρυολογίας ΟΦΘΑΛΜΟΣ ΧΙΤΩΝΕΣ ΟΦΘΑΛΜΙΚΟΥ ΒΟΛΒΟΥ 1. Σκληρός: εξωτερικός ινοκολλαγονώδης χιτώνας 2. Ραγοειδήςήμέσοςήαγγειώδης:

Διαβάστε περισσότερα

Μ.Κουλούκουσα Αν. Καθηγήτρια

Μ.Κουλούκουσα Αν. Καθηγήτρια Μ.Κουλούκουσα Αν. Καθηγήτρια Εξωτερική εμφάνιση κατά τον 2ο μήνα Τέλος 4 ης εβδ. 28 σωμίτες, κύρια εξωτερικά χαρακτηριστικά οι σωμίτες και τα φαρυγγικά τόξα Η ηλικία του εμβρύου δηλώνεται με το βρεγματοουραίο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΠΟΥ ΑΝΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΠΟΥ ΑΝΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΠΟΥ ΑΝΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΤΡΟΠΟΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΕΙΔΟΣ ΜΕΤΑΛΛΑΞΗΣ Οικογενή υπερχοληστερολαιμία Αυτοσωμική επικρατής κληρονομικότητα Σχετίζεται με αυξημένο

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΣΚΕΛΕΤΟΣ ΤΗΣ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ

Ο ΣΚΕΛΕΤΟΣ ΤΗΣ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ Ο ΣΚΕΛΕΤΟΣ ΤΗΣ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ Αυχενικοί σπόνδυλοι 7 Θωρακικοί σπόνδυλοι 12 Οσφυϊκοί σπόνδυλοι 5 Ιερό οστό 5 συνοστεομένοι σπόνδυλοι Κόκκυγας Φυσιολογικά Κυρτώματα Σ.Σ. Η σπονδυλική στήλη δεν είναι

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3 Κυκλοφορικό Σύστημα Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Η μεταφορά των θρεπτικών ουσιών στα κύτταρα και των ιστών και η απομάκρυνση από αυτά των άχρηστων γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΡΜΑΚΑ ΚΑΙ ΝΕΦΡΟΣ ΣΧΟΛΙΑ ΤΩΝ ΔΙΑΦΑΝΕΙΩΝ

ΦΑΡΜΑΚΑ ΚΑΙ ΝΕΦΡΟΣ ΣΧΟΛΙΑ ΤΩΝ ΔΙΑΦΑΝΕΙΩΝ ΦΑΡΜΑΚΑ ΚΑΙ ΝΕΦΡΟΣ ΣΧΟΛΙΑ ΤΩΝ ΔΙΑΦΑΝΕΙΩΝ 1 η διαφάνεια 2 η διαφάνεια Στη διαφάνεια αυτή φαίνονται οι νεφροί, η κοιλιακή αορτή με τη νεφρική αρτηρία, η κάτω κοίλη φλέβα με τη νεφρική φλέβα και οι ουρητήρες

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονες μεθοδολογίες μοριακής βιολογίας και γενετικής στη γυναικολογία

Σύγχρονες μεθοδολογίες μοριακής βιολογίας και γενετικής στη γυναικολογία ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΕΣ ΜΟΡΙΑΚΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ - ΓΕΝΕΤΙΚΗΣ Σύγχρονες μεθοδολογίες μοριακής βιολογίας και γενετικής στη γυναικολογία ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ ΕΛΕΝΗ, Ph.D. Λέκτορας Εργαστήριο Βιολογίας, Ιατρική Σχολή Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

Επιμέλεια: Μυρσίνη Κουλούκουσα Αν. Καθηγήτρια. emed.med.uoa.gr/eclass

Επιμέλεια: Μυρσίνη Κουλούκουσα Αν. Καθηγήτρια. emed.med.uoa.gr/eclass ) Επιμέλεια: Μυρσίνη Κουλούκουσα Αν. Καθηγήτρια emed.med.uoa.gr/eclass Εμβρυολογία Πρώιμη εμβρυική περίοδος- Αναφέρεται στη μελέτη της ανάπτυξης ενός οργανισμού από τη γονιμοποίηση του ωοκυττάρου-στάδιο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ. Σχηµατική απεικόνιση της µεγάλης και της µικρής κυκλοφορίας

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ. Σχηµατική απεικόνιση της µεγάλης και της µικρής κυκλοφορίας ΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : Γεράσιµος Π. Βανδώρος ΑΙΜΟΦΟΡΑ ΑΓΓΕΙΑ ΑΡΤΗΡΙΕΣ - ΦΛΕΒΕΣ - ΤΡΙΧΟΕΙ Η 1 ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ Μεγάλη και µικρή κυκλοφορία Σχηµατική

Διαβάστε περισσότερα

Φλοιοτρόπος ορμόνη ή Κορτικοτροπίνη (ACTH) και συγγενή πεπτίδια

Φλοιοτρόπος ορμόνη ή Κορτικοτροπίνη (ACTH) και συγγενή πεπτίδια ΕΠΙΝΕΦΡΙΔΙΑ Φλοιοτρόπος ορμόνη ή Κορτικοτροπίνη (ACTH) και συγγενή πεπτίδια 39 αμινοξέα Μ.Β. 4500 προοπιομελανοκορτίνη(pomc) 1. κορτικοτροπίνη (ACTH), 2. β λιποτροφίνη (β LPH), 3. γ λιποτροφίνη (γ LPH),

Διαβάστε περισσότερα

αμινοξύ. Η αλλαγή αυτή έχει ελάχιστη επίδραση στη στερεοδιάταξη και τη λειτουργικότητα της πρωτεϊνης. Επιβλαβής

αμινοξύ. Η αλλαγή αυτή έχει ελάχιστη επίδραση στη στερεοδιάταξη και τη λειτουργικότητα της πρωτεϊνης. Επιβλαβής Κεφάλαιο 6: ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ -ΘΕΩΡΙΑ- Μεταλλάξεις είναι οι αλλαγές που συμβαίνουν στο γενετικό υλικό ενός οργανισμού, τόσο σε γονιδιακό επίπεδο (γονιδιακές μεταλλάξεις) όσο και σε χρωμοσωμικό επίπεδο (χρωμοσωμικές

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΠΑΛ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΝΑΤΟΜΙΑ

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΠΑΛ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΠΑΛ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α Α ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α

Διαβάστε περισσότερα

ΘΩΡΑΚΑΣ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΘΩΡΑΚΑΣ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΘΩΡΑΚΑΣ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΜΕΣΟΠΛΕΥΡΙΑ ΔΙΑΣΤΗΜΑΤΑ Σχηματίζονται μεταξύ παρακείμενων πλευρών και καταλαμβάνονται από τους μεσοπλεύριους μύες. Έσω θωρακική

Διαβάστε περισσότερα

Ιερό Πλέγµα και Νεύρα λκλλκλκλλκκκκ

Ιερό Πλέγµα και Νεύρα λκλλκλκλλκκκκ Ιερό Πλέγµα και Νεύρα λκλλκλκλλκκκκ Εισαγωγή Σχηµατισµός Παράπλευροι Κλάδοι του Ιερού Πλέγµατος Μυϊκοί Παράπλευροι Κλάδοι Δερµατικοί Παράπλευροι Κλάδοι Σπλαγχνικοί Παράπλευροι Κλάδοι Τελικοί Κλάδοι του

Διαβάστε περισσότερα

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Βασικές γνώσεις I SBN 960-372-069-0 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΙΣ Α. ΚΟΣΜΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΣΑΚΙΡΗΣ Μ Ε Ρ Ο Σ Ι ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ Κεφάλαιο 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ... 3 Το καρκινικό κύτταρο... 3 Κυτταρικός

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην τεχνική Προσανατολισμός εικόνων, θέση εξεταζομένου Ορολογία ΥΓ κριτήρια Προετοιμασία ασθενούς Κλινικές εφαρμογές

Εισαγωγή στην τεχνική Προσανατολισμός εικόνων, θέση εξεταζομένου Ορολογία ΥΓ κριτήρια Προετοιμασία ασθενούς Κλινικές εφαρμογές Εισαγωγή στην τεχνική Προσανατολισμός εικόνων, θέση εξεταζομένου Ορολογία ΥΓ κριτήρια Προετοιμασία ασθενούς Κλινικές εφαρμογές Απαιτείται δεξιότητα και εμπειρία, συγχρονισμός κινήσεων χεριού & οφθαλμού

Διαβάστε περισσότερα

BIOΛ 102 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΖΩΟΛΟΓΙΑ

BIOΛ 102 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΖΩΟΛΟΓΙΑ BIOΛ 102 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΖΩΟΛΟΓΙΑ Γονιμοποίηση Αυλάκωση Γαστριδίωση Νευριδίωση Οργανογένεση ΕΜΒΡΥΟΛΟΓΙΑ Δ. Δοκιανάκη & Μ. Παυλίδης Ηράκλειο, Νοέμβριος 2015 1 ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ* 1. Επαφή, αναγνώριση & πρόσδεση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 4ο ΜΕΡΟΣ Α ΝΩΤΙΑΙΟΣ ΜΥΕΛΟΣ

ΜΑΘΗΜΑ 4ο ΜΕΡΟΣ Α ΝΩΤΙΑΙΟΣ ΜΥΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑ 4ο ΜΕΡΟΣ Α ΝΩΤΙΑΙΟΣ ΜΥΕΛΟΣ ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΚΝΣ) ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΝΩΤΙΑΙΟΣ ΜΥΕΛΟΣ ΝΩΤΙΑΙΟΣ ΜΥΕΛΟΣ Είναι το πιο ουραίο τμήμα του Κ.Ν.Σ. Εκτείνεται από τη βάση του κρανίου μέχρι τον 1 ο οσφυϊκό

Διαβάστε περισσότερα

Πρόσθιο Κοιλιακό Τοίχωµα & Πύελος

Πρόσθιο Κοιλιακό Τοίχωµα & Πύελος Πρόσθιο Κοιλιακό Τοίχωµα & Πύελος Ι. Γενικά Α. Η κοιλία είναι το τµήµα του κόρµου που βρίσκεται µεταξύ του θώρακα (διάφραγµα) προς τα πάνω και της πυέλου (είσοδο της µικρής πυέλου) προς τα κάτω. Η πύελος

Διαβάστε περισσότερα

Νικολέττα Χαραλαμπάκη Ιατρός Βιοπαθολόγος

Νικολέττα Χαραλαμπάκη Ιατρός Βιοπαθολόγος Νικολέττα Χαραλαμπάκη Ιατρός Βιοπαθολόγος ΚΝΣ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΝΩΤΙΑΙΟΣ ΜΥΕΛΟΣ Περιβάλλονται και στηρίζονται με τις εγκεφαλικές και νωτιαίες μήνιγγες μεταξύ των οποίων περικλείεται ο υπαραχνοειδής χώρος γεμάτος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΑΣΜΕΙΟΣ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ

ΕΡΑΣΜΕΙΟΣ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΑΣΜΕΙΟΣ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Ιδιωτικό Γενικό Λύκειο Όνομα: Ημερομηνία:./04/2014 ΤΑΞΗ : A Λυκείου ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ 1 ο ΘΕΜΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11: Ενδοκρινείς αδένες ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Γεννητικά όργανα. Εγκέφαλος

Γεννητικά όργανα. Εγκέφαλος Φύλο και Εγκέφαλος Φυλετικός διµορφισµός: Ø ύπαρξη διαφορετικών µορφών σε ένα είδος Ø αναφέρεται σε κάθε χαρακτηριστικό που είναι διαφορετικό στο αρσενικό και στο θηλυκό Ø αναπαραγωγικές και µη-αναπαραγωγικές

Διαβάστε περισσότερα

Η Λευκή Ουσία του Νωτιαίου Μυελού

Η Λευκή Ουσία του Νωτιαίου Μυελού Η Λευκή Ουσία του Νωτιαίου Μυελού λκλλκλκλλκκκκ Εισαγωγή Ανιόντα Δεµάτια του Νωτιαίου Μυελού Ανιόντα Δεµάτια της Πρόσθιας Δέσµης Ανιόντα Δεµάτια της Πλάγιας Δέσµης Ανιόντα Δεµάτια της Οπίσθιας Δέσµης Κατιόντα

Διαβάστε περισσότερα

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΟΡΘΟΥ. Γιάννης Τσιαούσης Χειρουργός, Επίκ. Καθηγητής Ανατομίας Ιατρική Σχολή, Παν/μιο Κρήτης

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΟΡΘΟΥ. Γιάννης Τσιαούσης Χειρουργός, Επίκ. Καθηγητής Ανατομίας Ιατρική Σχολή, Παν/μιο Κρήτης ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΟΡΘΟΥ Γιάννης Τσιαούσης Χειρουργός, Επίκ. Καθηγητής Ανατομίας Ιατρική Σχολή, Παν/μιο Κρήτης Βασικές Ανατομικές Δομές Πυέλου πυελικό έδαφος κυρίως από διάφραγμα πυέλου χωνοειδές σχήμα

Διαβάστε περισσότερα

Μαθήματα Ανατομίας 2011-2012

Μαθήματα Ανατομίας 2011-2012 Μαθήματα Ανατομίας 2011-2012 Πρόσθιο κοιλιακό τοίχωμα Κ. Αλπαντάκη Όρια της κοιλιάς Άνω: Πλευρικό τόξο 7-12 Ξιφοειδής απόφυση: επίπεδο 10ου πλευρικού χόνδρου = Ο3 Κάτω : Ηβικά οστά και λαγόνια ακρολοφία:

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. δ Α3. α Α4. α Α5. γ

ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. δ Α3. α Α4. α Α5. γ ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. δ Α3. α Α4. α Α5. γ ΘΕΜΑ B B1. Η συχνότητα των ετερόζυγων ατόμων με δρεπανοκυτταρική αναιμία ή β- θαλασσαιμία είναι αυξημένη σε περιοχές όπως οι χώρες της Μεσογείου, της Δυτικής και Ανατολικής

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΘΕΜΑ 1ο 1. Κυτταρική διαφοροποίηση ονομάζουμε: α. Την δομική κυρίως εξειδίκευση των συστημάτων β. Την δομική και λειτουργική εξειδίκευση των κυττάρων γ. Την λειτουργική εξειδίκευση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 7ο ΜΕΡΟΣ Α Η ΔΟΜΗ ΤΩΝ ΗΜΙΣΦΑΙΡΙΩΝ

ΜΑΘΗΜΑ 7ο ΜΕΡΟΣ Α Η ΔΟΜΗ ΤΩΝ ΗΜΙΣΦΑΙΡΙΩΝ ΜΑΘΗΜΑ 7ο ΜΕΡΟΣ Α Η ΔΟΜΗ ΤΩΝ ΗΜΙΣΦΑΙΡΙΩΝ Η ΛΕΥΚΗ ΟΥΣΙΑ ΤΩΝ ΗΜΙΣΦΑΙΡΙΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ Η λευκή ουσία συντίθεται από εμύελες νευρικές ίνες διαφόρων διαμέτρων και νευρογλοία Οι νευρικές ίνες κατατάσσονται

Διαβάστε περισσότερα

Εξωτερική µορφολογία και εσωτερική οργάνωση οστεϊχθύος. Συστηµατική κατάταξη

Εξωτερική µορφολογία και εσωτερική οργάνωση οστεϊχθύος. Συστηµατική κατάταξη 2 η ΑΣΚΗΣΗ Εξωτερική µορφολογία και εσωτερική οργάνωση οστεϊχθύος Συστηµατική κατάταξη Κλάση Τάξη Οστεϊχθύες Perciformes Οικογένεια Cichlidae Γένος Tilapia Γενικά : Η οικογένεια Cichlidae περιλαµβάνει

Διαβάστε περισσότερα

OKTΩΒΡΙΟΣ ΔEKEMBΡΙΟΣ 2015 ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

OKTΩΒΡΙΟΣ ΔEKEMBΡΙΟΣ 2015 ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ OKTΩΒΡΙΟΣ ΔEKEMBΡΙΟΣ 2015 ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΑΝ.ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗ ΜΟΙΡΑ ΚΑΤ.ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΑΠΟΧΕΤΕΥΤΙΚΗ ΜΟΙΡΑ ΟΠΙΣΘΟΠΕΡΙΤΟΝΑΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ ΟΣΦΥΙΚΗ ΜΟΙΡΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ NEΦΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Θέμα: ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΜΟΝΙΜΩΝ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΚΑΙ ΙΣΤΩΝ Μέσος χρόνος πειράματος: 45 λεπτά Α. ΑΝΑΛΩΣΙΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Μύες Θώρακα - Κορμού

Μύες Θώρακα - Κορμού Μύες Θώρακα - Κορμού Μύες μαστικής περιοχής Μύες πρόσθιου θωρακικού τοιχώματος Μύες κοιλιακού τοιχώματος Μύες ράχης Μύες οπίσθιου κοιλιακού τοιχώματος 1 2 3 1 Μείζων θωρακικός 1 Ελάσσων θωρακικός 2 3Υποκλείδιος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ 1-7-8

ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ 1-7-8 ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ 1-7-8 Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 1. Στον ανθρώπινο οργανισµό a) όλα τα κύτταρα έχουν το ίδιο σχήµα και την ίδια λειτουργία b) υπάρχουν κύτταρα µε το ίδιο σχήµα και την ίδια λειτουργία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: ΝΕΦΡΩΣΙΚΟ ΣΥΝ ΡΟΜΟ ΣΤΗΝ ΠΑΙ ΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: ΝΕΦΡΩΣΙΚΟ ΣΥΝ ΡΟΜΟ ΣΤΗΝ ΠΑΙ ΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: ΝΕΦΡΩΣΙΚΟ ΣΥΝ ΡΟΜΟ ΣΤΗΝ ΠΑΙ ΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΠΟΥ ΑΣΤΡΙΕΣ ΚΑΛΑΪΤΖΑΚΗ ΜΑΡΙΑ ΤΣΑΡ ΕΛΙ ΟΥ ΠΑΥΛΙΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα. Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα. Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας Φυσιολογία-Ι Ουροποιητικό σύστημα Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας Ισοζύγιο νατρίου Μηχανισμοί που ρυθμίζουν την απέκκριση του Να Βασίζονται στις: μεταβολές της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΕΣ ΧΡΩΜΟΣΩΜΙΚΕΣ ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ

ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΕΣ ΧΡΩΜΟΣΩΜΙΚΕΣ ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΕΣ ΧΡΩΜΟΣΩΜΙΚΕΣ ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ 1) ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ ΣΤΟΝ ΑΡΙΘΜΟ ΤΩΝ ΧΡΩΜΟΣΩΜΑΤΩΝ ΕΥΠΛΟΕΙΔΙΑ: ΚΑΘΕ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΟ ΤΟΥ ΑΡΙΘΜΟΥ Ν (ΑΠΛΟΕΙΔΕΣ ΓΟΝΙΔΙΩΜΑ) 3Ν ΑΥΘΟΡΜΗΤΕΣ ΑΠΟΒΟΛΕΣ 4Ν τριπλοειδία Α) Γονιμοποίηση ωαρίου

Διαβάστε περισσότερα

Μύες του πυελικού τοιχώματος

Μύες του πυελικού τοιχώματος Μύες Πυέλου Μύες του πυελικού τοιχώματος Συμβάλλουν στο σχηματισμό των εσωτερικών πλάγιων τοιχωμάτων της πυελικής κοιλότητας. Εκφύονται μέσα από τη πυελική κοιλότητα αλλά καταφύονται έξω από αυτήν (μηριαίο).

Διαβάστε περισσότερα

Μ.Κουλούκουσα Αν. Καθηγήτρια

Μ.Κουλούκουσα Αν. Καθηγήτρια Μ.Κουλούκουσα Αν. Καθηγήτρια http://emed.med.uoa.gr/eclass Διαφοροποίηση του φύλου Το γεννητικό σύστημα αναπτύσσεται σε στενή συνάρτηση με το ουροποιητικό από τις ακόλουθες πηγές: 1) από το διάμεσο μεσόδερμα,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΡΟΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΤΟΥ ΣΚΥΛΟΥ & ΤΗΣ ΓΑΤΑΣ Λ.Β.Α. 1

ΟΥΡΟΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΤΟΥ ΣΚΥΛΟΥ & ΤΗΣ ΓΑΤΑΣ Λ.Β.Α. 1 ΟΥΡΟΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΤΟΥ ΣΚΥΛΟΥ & ΤΗΣ ΓΑΤΑΣ Λ.Β.Α. 1 ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ Συχνότητα: Σκύλος >> γάτα Συχνότητα: Θηλυκά >> αρσενικά Εντόπιση: ουροδόχος κύστη, ουρήθρα Αιτιολογία: βακτήρια>μυκοπλάσματα, χλαμύδιες,

Διαβάστε περισσότερα

Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ

Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΟΙΚΟΓΕΝΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΣ ΠΥΡΕΤΟΣ 1.1 Τι είναι; Ο Οικογενής Μεσογειακός Πυρετός (ΟΜΠ) είναι ένα γενετικά

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα επικοινωνίας Ανθρωπίνου σώματος. ενδοκρινολογικό νευρικό σύστημα

Συστήματα επικοινωνίας Ανθρωπίνου σώματος. ενδοκρινολογικό νευρικό σύστημα Κύτταρο Το κύτταρο αποτελείται από μέρη τα οποία έχουν συγκεκριμένη δομή και επιτελούν μία συγκεκριμένη λειτουργία στην όλη οργάνωση του κυττάρου. Δομή κυτταροπλασματικής μεμβράνης Συστήματα επικοινωνίας

Διαβάστε περισσότερα

Π Ε Ρ Ι Γ Ρ Α Φ Η 0009 ΑΞΟΝΙΚΗ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑ ΣΠΟΝ ΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ - ΟΣΦΥΟΙΕΡΗ ΜΟΙΡΑ 0555 ΗΛΕΓΜΕΝΕΣ ΑΞΟΝΙΚΕΣ-ΜΑΓΝΗΤΙΚΕΣ ΤΟΜ. ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ

Π Ε Ρ Ι Γ Ρ Α Φ Η 0009 ΑΞΟΝΙΚΗ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑ ΣΠΟΝ ΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ - ΟΣΦΥΟΙΕΡΗ ΜΟΙΡΑ 0555 ΗΛΕΓΜΕΝΕΣ ΑΞΟΝΙΚΕΣ-ΜΑΓΝΗΤΙΚΕΣ ΤΟΜ. ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 0001 ΑΞΟΝΙΚΕΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ 4442 ΑΞΟΝΙΚΕΣ-ΜΑΓΝΗΤΙΚΕΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ ΜΕ ΕΓΚΡΙΣΗ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 0444 ΑΞΟΝΙΚΕΣ-ΜΑΓΝΗΤΙΚΕΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ ΜΕ ΑΠΟΦΑΣΗ.Σ. 4441 ΑΞΟΝΙΚΕΣ-ΜΑΓΝΗΤΙΚΕΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ ΜΕ ΑΠΟΦΑΣΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 4ο ΜΕΡΟΣ Β ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΜΑΘΗΜΑ 4ο ΜΕΡΟΣ Β ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΜΑΘΗΜΑ 4ο ΜΕΡΟΣ Β ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Το Νευρικό Σύστημα έχει δύο μοίρες Το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα (Εγκέφαλος και Νωτιαίος Μυελός) Περιφερικό Νευρικό Σύστημα (Σωματικό και Αυτόνομο τμήμα) ΑΝΑΤΟΜΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Αρχές Ανατομίας Μεθοδολογία της Έρευνας

Βασικές Αρχές Ανατομίας Μεθοδολογία της Έρευνας Κλινική και Χειρουργική Ανατομία Α εξάμηνο Βασικές Αρχές Ανατομίας Μεθοδολογία της Έρευνας 1. Ανατομία και κλάδοι της - εισαγωγή 2. Τοπογραφική ανατομία της κεφαλής - εγκεφάλου 3. Τοπογραφική ανατομία

Διαβάστε περισσότερα

Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα

Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα 2013-2014 Θέματα πολλαπλής επιλογής Κύτταρα όμοια μορφολογικά και λειτουργικά αποτελούν α. ένα όργανο. β. ένα ιστό. γ. ένα οργανισμό. δ. ένα σύστημα οργάνων.

Διαβάστε περισσότερα

Ανατομία και μορφολογία πτηνού

Ανατομία και μορφολογία πτηνού Ανατομία και μορφολογία πτηνού Τα πτηνά είναι ομοιόθερμα σπονδυλωτά που φυλογενετικά σχετίζονται με τους Δεινοσαύρους Τα αρτίγονα πουλιά (Νεόρνιθες) διαιρούνται σε δύο ομάδες: (1) Παλαιόγναθα (κίβι, έμου,

Διαβάστε περισσότερα