ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ - ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ - ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗ"

Transcript

1 ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ - ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗ

2 Ο Μισέλ Ντετί, ψυχαναλυτής και,ψυχοθεραπευτής, εκτός της κλινικής ε μπειρίας του, είναι επίσης ιδρυτής και εμπνευστής μιας σχολής εκπαίδευσης πάνω στην ψυχαναλυτική θεωρία στις Βρυξέλλες. Κύριο μέλημά του είναι να βοηθήσει ώστε να ανακαλυφθεί εκ νέου ότι η ψυχανάλυση είναι μια περιπέτεια θαυμαστή και επωφελής για όλους.

3 ΜΙΣΕΛ ΝΤΕΤΙ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ ΤΟΥ ΛΑΚΑΝ Μετάφραση ΝΑΣΙΑ ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΤ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗ #,2000

4 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΙΑΟΟΙΙΕδ ΙΑ Ο Α Ν ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΤΟΤ ΜΟΟυΕδ ΕΑΟΑΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ: Ο ΓΑΟΑΝ ΜΕΛΕΤΑ ΤΗΝ ΨΥΧΩΣΗ Το έγκλημα των αδελφών Παπέν Η σύγχρονη ψυχαναλυτική θεραπεία Η διάρκεια μιας αναλυτικής συνεδρίας Η επιθετικότητα Το στάδιο του καθρέφτη, θεμελίωση του Είναι Ψυχανάλυση και εγκληματολογία Ο τρελός είναι πραγματικά τρελός; Η ανάλυση είναι ένας διάλογος ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ: ΟΙ ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΙΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΤΗΣ ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗΣ Το ασυνείδητο: αυτό μιλάει Η ψυχανάλυση εξελίσσεται με την επιστροφή του στον ΡγοικΙ Η ψυχαναλυτική τεχνική

5 ΜΙΣΕΛ ΝΤΕΤΙ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ: ΤΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΤΟΥ ΡΑΟΑΝ ΠΑΝΩ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΙΚΗ ΤΟΥΡΚΕυϋ Η αντίσταση και η μεταβίβαση Το φαντασιακό, το συμβολικό και το πραγματικό Σχετικά με το ναρκισσισμό Το ιδανικό του Εγώ και το ιδανικό Εγώ Ο θάνατος, απόλυτος κυρίαρχος ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ: Η ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Νέα προσέγγιση της επιθυμίας Η μεταβίβαση Η αγάπη και το μίσος ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: Ένα συμπέρασμα γεμάτο αποχρώσεις ΓΛΩΣΣΑΡΙ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 195

6 Φαίνεται λοιπόν ότι η έρευνα του Εγώ, η διερεύνηση της φύσης και της ενδοχώρας της ψυχής προέρχονται από το αίσθημα μοναξιάς μέσα σ έναν κόσμο όπου επίκεντρο γίνεται αίφνης ο άνθρωπος. ΡΑΒΙΝΟΣ ΑΌΙΝ δτεινδαγτζ

7 Ι Α θ υ Ε δ ΕΑΟΑΝ Ο Ιαοςιιοδ Μαπε Ι^οαη γεννήθηκε στο Παρίσι το Σπούδασε Ιατρική και στη συνέχεια επέλεξε ως ειδικότητα την Ψυχιατρική. Το 1932 δημοσιεύει τη διδακτορική διατριβή του: ((Η παρανοϊκή ψύχωση και οι σχέσεις της με την προσωπικότητα». Κάνει ψυχανάλυση με τον Κιιάοΐρΐι Εο^οηδίοΐη και γίνεται δεκτός στην Ψυχαναλυτική Εταιρεία του Παρισιού. Το 1936, στο Διεθνές Ψυχαναλυτικό Συνέδριο στο Μάριενμπαντ, παρουσιάζει την ερμηνεία του για το ((Στάδιο του καθρέφτη». Μετά το 1945 ο Ι^οαη διδάσκει στην κλινική δαίηΐο-αηηο, κατόπιν στην Εοοίε διιρέπ6ΐΐγ6 και, τέλος, στην Εοοίε ΡΓαΐίςιιε άοδ Ηαυίοδ Εΐικίοδ. Η διδασκαλία του δημοσιεύεται με αργούς ρυθμούς και έχει τίτλο: «Ζακ Λακάν, το σεμινάριο». Μόνο έξι από τους είκοσι έ ξι τόμους που προαναγγέλθηκαν έχουν κυκλοφορήσει.* Τα Γραπτά αποτελούν απάνθισμα διαφόρων δημοσιευμάτων και διαλέξεων. Πέθανε στο Παρίσι το Ο Ιαοςιιοδ Εαοαη, προσωπικότητα με ευρύτατη κουλτούρα, γνώστης πολλών γλωσσών, εμπνέεται από φιλοσόφους και μεγάλους συγγραφείς, από το στρουκτουραλισμό, την ανθρωπολο- * Σήμερα είναι δέκα οι τόμοι που έχουν κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις δϋΐπΐ. Βλ. Βιβλιογραφία. (Σ.τ.Μ.) 11

8 ΜΙΣΕΛ ΝΤΕΤΙ για και τη γλωσσολογία. Το ύφος του εμπνέεται από τη μουσική, είναι γεμάτο χιούμορ, νεολογισμούς και χαοτικά σχήματα. Πολλοί τον επικρίνουν, αλλά λίγοι τον έχουν διαβάσει κι ακόμα λιγότεροι τον κατανοούν. Για να τον προσεγγίσουμε, χρειάζεται πρώτα να έχουμε αφομοιώσει το έργο του ΡγοικΙ, στου οποίου την επανανακάλυψη βοήθησε περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον τελικά. Διαβάζοντάς τον, εισερχόμαστε στο θαυμαστό χώρο του ασυνείδητου, της δημιουργίας και του σύμπαντος της γλώσσας. Δίνει στο ασυνείδητο τις διαστάσεις που του αξίζουν. Ο Ραοαπ μελέτησε κυρίως αυτό που υπο-στηρίζει τη γλώσσα. Η λέξη δεν είναι παρά το σύμβολο ενός συναισθήματος. Ο λόγος είναι ένα δίκτυο σημαινόντων. ((Το ασυνείδητο δομείται σαν γλώσσα». Ο νόμος του Οιδίποδα κατέχει επίσης κυρίαρχη θέση στην έρευνά του. Είναι παρακινδυνευμένο -θα αποτελούσε μάλιστα μια προδοσία- να προσπαθήσουμε να συνοψίσουμε το σύμπαν που μας βοήθησε να ανακαλύψουμε ο Ραοαη. 1 2

9 ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΤΟΥ ΙΑΟΟϋΕδ ΕΑΟΑΝ Τίτλος Όο Ια ρ8γο1κ)86 ραταηοΐαςυο άαη8 868 Γ&ρροτΐ8 ανοοίζ ρβποηζΐίΐέ, έάίίΐοηδ άιι δοιιίΐ Η παρανοϊκή ψύχωση καί οι σχέσεις της με την προσωπικότητα Ε οήί5, έάίΐίοηδ άιι δοιιΐΐ, Ραπδ 1966 Γραπτά Συντομογραφία Ψ Γ Εβ ΞέπιίηζΐΓβ, Ηντο I, έάΐίΐοηδ άιι δευίΐ, Ραπδ 1975, Εο έαήΐξ ί6θϊιηί%ιΐ68 άε Είβυά Το σεμινάριο, βιβλίο I\ Τα τεχνικά γραπτά τον Ετειιά Σ Με σκοπό να μην επιβαρυνθεί το κείμενο, οι παραθέσεις αποσπασμάτων από τα κείμενα του Ε άοάχχ ακολουθούνται από την εντός παρενθέσεως ένδειξη της συντομογραφίας και του αριθμού σελίδας. Παράδειγμα: (Γ 128) σημαίνει: Γραπτά,, σ. 128.

10 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ((Τι να κουβεντιάσεις με τον Μωυσή όταν παραδίδει τις Δέκα Εντολές!» Με αυτή τη σύντομη έκφραση θαυμασμού η Οαώο- ΠΠ6 ΟέηιοηΙ μάς παρουσιάζει μια από τις μεγαλύτερες μορφές του ψυχαναλυτικού κινήματος στο βιβλίο της νίβ5 οί ΙέββηάεΞ άβ Ιαοηιιβ Εαοαη* Αυτή η παρατήρηση δεν είναι σχήμα λόγου, ο Παρισινός ψυχαναλυτής, που πέθανε το 1981, υπήρξε όντως μια καταλυτική μορφή στη σκέψη του εικοστού αιώνα για πολλούς λόγους. Όχι μόνο επειδή έδωσε νέα πνοή στην ψυχανάλυση που βούλιαζε στα μεσαιωνικά τέλματα στα οποία την είχαν ρίξει ορισμένοι ηγετίσκοι εταιρειών εκείνης της κρίσιμης εποχής, αλλά και επειδή πρωταγωνίστησε στην παρισινή σκηνή, χωρίς μάλιστα να επ ι διώξει τέτοιου είδους αναρρίχηση, πράγμα που αποτελεί ύψιστο κατόρθωμα. Υπερβολικός, θεατρικός και λιγάκι ανυπόφορος, δεν έτυχε της ομόφωνης επιδοκιμασίας των συγχρόνων του. Η Ιστορία θα μας μάθει αναμφίβολα ότι όφειλε να είναι έτσι, ένα ακραίο ον που συνδύαζε την πιο θαυμαστή ευγένεια με την πιο κουραστική * Εκδόθηκε στα ελληνικά με τίτλο Ζακ Λακάν: Βίος και Πολιτεία, από τις εκδ. Θυμάρι, μετ. Μαργαρίτα Κουλεντιανού, Αθήνα (Σ.τ.Μ.) 15

11 ΜΙΣΕΛ ΝΤΕΤΙ σχολαστικότητα, για να μπορέσει να εισακουστεί η φωνή του. Θυμίζει κάπως εκείνους τους ραβίνους των απαρχών του χασιδισμού,* που καλούσαν τους οπαδούς τους να βυθιστούν στην α κολασία για να κατανοήσουν καλύτερα το Θεό. Ωστόσο παρέμεινε ένας αυθεντικός δάσκαλος που αρνήθηκε την αυθεντία. Μήπως δεν ανακάλυψε τον τρόπο να μιλούν γ ι αυτόν και συνεπώς για την ψυχανάλυση; Η προσωπικότητα του λειτούργησε σαν ηλεκτροσόκ στην απάθεια της βαλτωμένης ψυχανάλυσης. Άραγε είναι ανάγκη να θυμόμαστε τις τρέλες του, τις εκρήξεις του ή τις εσχατολογικές αναφωνήσεις του; Ή αξίζει μάλλον να σκύψουμε στο βαθύ περιεχόμενο των σεμιναρίων, των κειμένων και των πράξεών του, που θεωρήθηκαν παράδοξες, για να ανακαλύψουμε, σαν σε αρχαιολογική ανασκαφή, το θαμμένο ι διοφυές μήνυμα που διατρέχει το έργο του; Η ψυχανάλυση ενδιαφέρεται γ ι αυτό το αξιοπερίεργο συστατικό του ανθρώπου που εκφράζεται μέσα στη γλώσσα του, δηλαδή για το ασυνείδητο. Δεν μπορούμε να μιλήσουμε για το α συνείδητο, πόσο μάλλον να το διδάξουμε, χωρίς τον κίνδυνο πολλών παρεξηγήσεων. Ο επιλέγει να εκφραστεί διαμέσου ε νός λόγου γεμάτου νοηματικά, χαοτικά, πλεοναστικά σχήματα, μεταφορές (η έννοια ((όνομα του πατρός», που αναπτύσσεται παρακάτω σε αυτό το βιβλίο, είναι μια μεταφορά) και μετωνυμίες (η «μισαγάπη» είναι στον Εαοαη μια μετωνυμία που περιλαμβάνει το αξεχώριστο νόημα του μίσους και της αγάπης). Αυτός ο λόγος επιτείνει τις δυσκολίες κατανόησης και δημιουργεί, σύμφωνα με το πνεύμα του, μια διαρκή ανησυχία που θα ο ξύνει την αξιοπιστία της ερμηνείας μας. * Εβραϊκή αίρεση (ΙΐΗδκΙ = ευσεβής). (Σ.τ.Μ.) 16

12 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ ΤΟΥ ΛΑΚΑΝ Διεκδικώντας την κληρονομιά του, νιώθοντάς τον αίφνης σαν θνητό, η γενιά του αναλώθηκε σε διαμάχες άλλοτε αναθεματίζοντας τον και άλλοτε υπερθεματίζοντας. Για ορισμένους όλα είναι άξια λόγου και όλα έχουν νόημα, για άλλους το παραλήρημά του δεν πρόσφερε τίποτα καινούργιο στην ψυχανάλυση. Ιδού α κραίες ((αλήθειες» προς αποφυγήν που συνιστούν αυτές οι απόλυτες κρίσεις, όπως, π.χ.: ((Η απόλυτη κρίση είναι μια απάντηση χωρίς ερώτηση». Το ψυχαναλυτικό κίνημα πάντα συγκλονιζόταν από βίαιες διαμάχες που έμοιαζαν να προσλαμβάνουν τον πλανερό χαρακτήρα του αλληλοσπαραγμού που διέπει τις σχέσεις αντιπαρατιθέμενων αιρέσεων στο πλαίσιο μίας και της αυτής θρησκείας. Μια σκιά πλανιέται πάνω από το ((λακανισμό» και τους «λακανικούς», η σκιά που προβάλλει ο μεγάλος μαύρος μανδύας της μισαλλοδοξίας. Η μισαλλοδοξία εμποδίζει τη μελέτη των κειμένων και των σεμιναρίων του Ι>&ο&η, κάτι που θα έπρεπε να πραγματοποιείται με όπλο την απλότητα. Θα επιχειρήσω, ωστόσο, σε αυτή την εργασία να αναδείξω την ιδιοφυία εκείνου που υπήρξε η αιτία ενός τόσο μεγάλου θορύβου και μιας τέτοιας παραφοράς. Εννοείται ότι αυτό το εγχείρημα θα είναι υποκειμενικό, αλλά ο καρπός θα έχει ίσως λιγότερο πικρή γεύση από το σπόρο. Υπάρχουν πολλοί τρόποι για να προσεγγιστεί ο Ι.3οαη. Η πρώτη μέθοδος δε μου αρέσει γιατί δεν αφήνει χώρο στην προσωπική έκφραση. Παράδειγμα της πρώτης περίπτωσης είναι η τάση μας να ανακαλύπτουμε στη διδασκαλία του μια μέθοδο, τεχνάσματα, θεωρία, μαθήματα (έννοια που συνδυάζει τα μαθηματικά με την ιδέα που έχει γ ι αυτά ο Ι^οαη) και άλλα παιδαγωγικούς ορθά επινοήματα για να διεκπεραιώσουμε σωστά μια 17

13 ΜΙΣΕΛ ΝΤΕΤΙ ψυχανάλυση. Έχω την αξίωση να πιστεύω ότι δεν ήταν αυτή η θέλησή του. Ο άλλος τρόπος ανάγνωσης είναι υποκειμενικός και τον ε- πεξηγώ με ένα παράδειγμα. Ας παρομοιάσουμε ένα κείμενο του Ραοαη με ένα συμβολικό πίνακα: η μαεστρία του πινέλου είναι απαραίτητη για την πραγμάτωση του έργου, ωστόσο ο φιλότεχνος, που κοιτάζει τον π ί νακα και τον κάνει να μιλήσει, είναι αυτός που του δίνει ουσία και τον μετατρέπει σε αριστούργημα. Το ίδιο ισχύει και για το λακανικό κείμενο: πρέπει να διαβάζεται έτσι όπως κοιτάζουμε έναν πίνακα, πρέπει να το κοιτάξουμε, να το διαβάσουμε κι ύστερα να αφήσουμε ελεύθερο το φαντασιακό μας να διατρέξει όλο το πεδίο της κατανόησής μας. Όμως τι συμβαίνει με τον ορθολογισμό; Ο Γαοαη μάς εισάγει στο ασυνείδητο και στην παράλογη υποκειμενικότητα του ανθρώπου, μας μιλάει για ψυχανάλυση. Σε αυτό το πεδίο το μόνο ζήτημα είναι η ελεύθερη και ανεμπόδιστη φωνή της εσωτερικής μας φαντασίας. Ο αναλυτικός λόγος είναι μάλλον πιο κοντά στα παραληρήματά μας παρά στον απόμακρο ορθολογισμό. Ο 1.303η αποτελεί επίσης, και κυρίως, επιστροφή στον ΡγοικΙ, είναι λοιπόν αδιανόητο να προσεγγίζουμε τη λακανική σκέψη χωρίς να έχουμε μελετήσει τον ΡγοικΙ. Σχετικά μπορείτε να διαβάσετε την Εισαγωγή στην ψυχανάλυση τον Ρτουά. (Μίοΐιοί Όοΐ1ιγ, Ιηίτοάυείίοη ά Ια ρ5γοιιαηαιγ8θ άο Ρτουά, Ο ίγοηίςιιο δοοίαίο, Οοΐΐοοίΐοη «Ρ οδδοηίίοΐ».) 18

14 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ ΤΟΥ ΛΑΚΑΝ ΣΥΝΟΨΗ Το έργο του Ι^αμιοδ Ι,ααπι δε διαβάζεται με τα μάτια του ειδήμονα της τεχνικής, αλλά μάλλον με την ποίηση της φαντασίας μας. Προσοχή: Στο βιβλίο που πρόκειται να διαβάσετε τώρα θα βρείτε πρωτότυπα αποσπάσματα του Ι^οβπ' είναι πολύ πιθανό να μην καταλάβετε τίποτα με την πρώτη ανάγνωση. Μην απογοητευτείτε. Ύστερα από κάθε κείμενο θα α νακαλύψετε την κατάλληλη ((ερμηνεία». 19

15 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΟΕΑΟΑΝ ΜΕΛΕΤΑ ΤΗΝ ΨΥΧΩΣΗ ΤΟ ΕΓΚΛΗΜΑ ΤΩΝ ΑΔΕΛΦΩΝ ΠΑΠΕΝ Το 1932 ο ίαοαη παρουσίασε τη διδακτορική διατριβή του στην ιατρική ((Η παρανοϊκή ψύχωση και οι σχέσεις της με την προσωπικότητα», την οποία ακολούθησε, το 1933, μια μελέτη του εγκλήματος των αδελφών Παπέν. Σε αυτό το κείμενο είναι ο λοφάνερο ότι απέχει πολύ από τη δημιουργικότητα των σεμιναρίων του. Στην πραγματικότητα, εδώ μελετά τη διανοητική α σθένεια με την ψυχιατρική έννοια, χωρίς ωστόσο να βρίσκεται μακριά από τον ΡΐΌΐιά, τον οποίο έχει ήδη διαβάσει πολύ λόγω της εισόδου του στην ψυχανάλυση υπό τον Κυάοΐρΐι Ι^06\ν ηδίοίη. Σε ένα φύλλο της Ραή8 Ξοίτ, στα τέλη Σεπτεμβρίου, ο Ι^οαη πέφτει πάνω σ ένα αποτρόπαιο έγκλημα που απέσπασε την προσοχή του και επηρέασε σημαντικά την ανάπτυξη της σκέψης του. Παρουσιάζω τη σύνοψη που συνέταξε στα Γραπτά του σχετικά με αυτό το θέμα της επικαιρότητας: 2 1

16 ΜΙΣΕΛ ΝΤΕΤΙ Δυο αδελφές, η Κριστίν και η Αία Παπέν, ήταν για πολλά χρόνια υπηρέτριες ευυπόληπτων αστών σε μια μικρή επαρχιακή πόλη - ενός δικηγόρου, της συζύγου και της κόρης του. Τπηρέτριεςπρότυπα νοικοκυροσύνης, όπως ειπώθηκε. Υπηρέτριες-μυστήριο επίσης, διότι, αν και τα αφεντικά δεν ήταν καθόλου συμπαθείς ως άνθρωποι, δεν μπορούμε να ισχυριστούμε ότι η υπεροπτική αδιαφορία του υπηρετικού προσωπικού ήταν απλώς μια απάντηση σε αυτή τη στάση. Οι δυο πλευρές είχαν διακόψει τη λεκτική επικοινωνία μεταξύ τους. Αυτή η σιωπή, ωστόσο, δεν μπορούσε να είναι κενή, παρότι φαντάζει σκοτεινή στα μάτια των πρωταγωνιστών. Ένα βράδυ, στις 2 Φεβρουάριου, αυτό το σκοτάδι έγινε πραγματικότητα εξαιτίας μιας συνηθισμένης βλάβης του ηλεκτρικού ρεύματος. Την προκάλεσε ένας αδέξιος χειρισμός των α δελφών (...). Πώς αντιμετώπισαν μάνα και κόρη αυτή τη συμφορά όταν γύρισαν στο σπίτι και την ανακάλυψαν; Τα λεγόμενα της Κριστίν διαφοροποιούνται σε αυτό το σημείο. Όπως και να χει, το δράμα ξεσπά πολύ γρήγορα και ως προς τη μορφή της επίθεσης είναι δύσκολο να δεχτούμε μια άλλη εκδοχή από αυτή που έ δωσαν οι αδελφές, δηλαδή ότι ήταν ξαφνική, ταυτόχρονη, εξαρχής εμφορούμενη από τον παροξυσμό της μανίας: η καθεμιά τους αρπάζει μια αντίπαλο, της ξεριζώνει, ενώ ακόμα είναι ζωντανή, τα μάτια από τις κόχες, πράγμα ανήκουστο, είπαν, στα χρονικά των εγκλημάτων, και τη σκοτώνει χτυπώντας τη στο κεφάλι. Κατόπιν, βοηθούμενες απ ό,τι βρισκόταν μπροστά τους, σφυρί, τσίγκινη κανάτα, κουζινομάχαιρο, ορμούν μανιασμένα στο σώμα των θυμάτων τους, συνθλίβουν το πρόσωπό τους και, ξεγυμνώνοντας τα σεξουαλικά τους όργανα, κατακόβουν τα μπούτια και τους γλουτούς της μιας, πασαλείβοντας με αίμα τα οπίσθια της άλλης. Στη συνέχεια πλένουν τα σύνεργα αυτής της ειδεχθούς τελετουργίας, καθαρίζονται οι ίδιες και ξαπλώνουν στο ίδιο κρεβάτι. ((Επιτέλους καθαρίσαμε!» Αυτά είναι τα μόνα λόγια που ανταλλάσσουν και τα οποία μοιάζουν να σηματοδοτούν την επάνοδο στη νη- 22

17 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ ΤΟΥ ΛΑΚΑΝ φαλιότητα, κενή από κάθε συναίσθημα, που διαδέχεται αυτό το λουτρό αίματος. (Ψ 390) Ο υποβάλλει την ιδέα ότι κατά πάσα πιθανότητα έ χουμε να κάνουμε εδώ με παράνοια, ασθένεια που γνώρισε με αυτή την ονομασία στην ψυχιατρική εκπαίδευσή του. Ωστόσο δεν αρκεί να την κατονομάσουμε, γ ι αυτό μας προτείνει μια παρατήρηση πιο προσαρμοσμένη στη συμπεριφορά του ασθενούς και συσχετισμένη με την προσωπικότητά του. Η παράνοια δεν παρουσιάζεται πλέον ως μια ασθένεια βιοχημικής ή κληρονομικής προέλευσης, αλλά ως λογική πορεία της προσωπικότητας του υποκειμένου. Μας μαθαίνει ότι η επιθετικότητα είναι το ελατήριο της ψύχωσης, μια εντελώς ((υποχρεωτική» και πλήρως ασυνείδητη επιθετικότητα (αργότερα πρότεινε τον όρο ((αποκλεισμένη»), επίθεση καλυμμένη από ψεύτικες αιτίες, η οποία εκφράζεται με παραληρητικό λόγο. Ο σημειώνει, ήδη από το πρώτο αυτό κείμενο, την περίεργη ροπή του ψυχωσικού να κάνει πράξη τις γλωσσικές μεταφορές μίσους, όπως ((θα του ξεριζώσω τα μάτια», ανακατεύοντας έτσι το φαντασιακό με την πραγματικότητα χωρίς καμιά διάκριση πλέον. Αν θέλουμε να το απλουστεύσουμε κάπως, θα λέγαμε: ο ψυχωσικός, όπως κάθε ανθρώπινο ον, έχει ένα ασυνείδητο που περιέχει όλες τις συναισθηματικά φορτισμένες εικόνες της παιδικής του ηλικίας - για παράδειγμα, η εικόνα της μπάλας θαλάσσης, φορτισμένη με την ανάμνηση μιας υπέροχης μέρας στη θάλασσα, το πλαστικό παπάκι που θυμίζει τη στοργή της μαμάς που μας κάνει μπάνιο, αλλά επίσης το κουτί με τα σπίρτα, φορτισμένο με τη λύσσα αυτού που προξενεί πόνο, ή, ακόμα, το σφυρί, φορτισμένο με μίσος, υπεύθυνο για το σπασμένο δάχτυλο. 23

18 ΜΙΣΕΛ ΝΤΕΤΙ Αν ο νευρωσικός είναι ιδιαίτερα ικανός να ξεχωρίσει τα συναισθήματα, που συνδέονται με τις εικόνες, από τα αντικείμενα, ο ψυχωσικός έχει κλείσει το ασυνείδητό του, σε σημείο που τα αντικείμενα γίνονται η έδρα των συναισθημάτων. ((Αυτό το παπάκι μού φέρνει γούρι», ((Αυτό το σφυρί με μισεί». Η μανία στρέφεται επίσης στους ανθρώπους οι οποίοι, με τα λόγια τους, μπορεί να υπενθυμίσουν ένα μισητό γεγονός. Ας φανταστούμε ότι μια προσβολή συνοδεύεται με έντονο σο> ματικό ή συναισθηματικό πόνο. Αυτή η ίδια προσβολή, απευθυνόμενη προς τον ψυχωσικό στο μέλλον, θα τον καταστήσει επικίνδυνο, εφόσον θα θέλει να καταστρέψει το αντικείμενο του πόνου, δηλαδή το πρόσωπο που του απευθύνει το λόγο. Το μανιακό παραλήρημα, μας εξηγεί ο ίαοαπ σε αυτό το κείμενο, είναι ((... μια αιτιολογική και ταυτόχρονα αρνητική υπερδομή της εγκληματικής παρόρμησης». Για παράδειγμα, δεν είναι δυνατόν για τις αδελφές Παπέν να σκοτώσουν τις αφεντικίνες τους επειδή το σίδερο του σιδερώματος έκαψε την ασφάλεια. Η μανία οικοδομείται με τέτοιο τρόπο ώστε καθίσταται επιτακτικό στα μάτια τους να σκοτώσουν μάλλον αυτές που ευθύνονται για το σκοτάδι και, μετά την πράξη, να την αρνηθούν με τη μεγαλύτερη δυνατή ειλικρίνεια (μια από τις αδελφές, από τη φυλακή της, ζητούσε συχνά να μαθαίνει νέα για τα αφεντικά της). Στα ((Πρώτα κείμενα πάνω στην παράνοια» ο Ι.αοαη παίρνει ήδη κάποιες αποστάσεις από την ψυχιατρική νοσολογία. Δεν τον ενδιαφέρει να ξέρει αν έχει να κάνει, στην περίπτωση των αδελφών Παπέν, με παρανοϊκές ή σχιζοφρενικές κρίσεις, η ετικέτα δεν πρόκειται να θεραπεύσει. «... Οι συγγενείς μανιακές μορφές παραμένουν ενωμένες με μια κοινότητα δομών που δικαιολογεί την εφαρμογή των ίδιων μεθόδων ανάλυσης». 24

19 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ ΤΟΥ ΛΑΚΑΝ Στην περίπτωση των αδελφών Παπέν, γράφει ο Ραοαιι, δεν είναι μόνο η εγκληματική πράξη που έχει παράξενες όψεις. Πράγματι, ας θυμηθούμε το τελετουργικό που περιβάλλει το έγκλημα και το καθιστά εξάλλου τόσο φρικτό στα μάτια μας. Υπάρχουν, όπως λέει, κι άλλες ανωμαλίες συμπεριφοράς. Η ψυχανάλυση μας έχει ήδη υπογραμμίσει την ύπαρξη ομοφυλοφιλίας και σαδομαζοχιστικής διαστροφής κατά το πέρασμα στην ψυχωσική πράξη. Επίσης: Πρέπει να ομολογήσουμε πως οι αδελφές φαίνεται ότι επιβεβαιώνουν με ωμό, θα μπορούσαμε να πούμε, τρόπο αυτούς τους συσχετισμούς: ο σαδισμός είναι προφανής στον τρόπο που εκτελέστηκαν τα θύματα και προσλαμβάνει τεράστια σημασία υπό το φως αυτών των δεδομένων: η αποκλειστική στοργή των δύο α δελφών, το μυστήριο της ζωής τους, οι παραδοξότητες της συνύπαρξής τους, η φοβισμένη εγγύτητά τους στο ίδιο κρεβάτι μετά το έγκλημα. (Ψ 395) Ακολουθώντας τον ΡγοικΙ, επισημαίνεται το λιβιδινικό ίχνος. Η εσωτερική σεξουαλική ζωή συμμετέχει στο κίνητρο του ε γκλήματος των δύο τεράτων. Το μυστήριο της σεξουαλικότητας, της αναπαραγωγής και η ερωτηματοθεσία που το συνοδεύει -από πού έρχομαι, πού πηγαίνω, ποια είναι η ((αποστολή» μου- βρίσκονται στη βάση των προβλημάτων του ψυχωσικού (όπως εξάλλου και του νευρωσικού). Τι παράξενο πράγμα αυτοί οι λεκέδες σπέρματος που υπάρχουν στο ξέστρωτο κρεβάτι, υγρό ασήμαντο κι όμως βάση της ζωής μας, της δημιουργίας μας. Τι παράξενο πράγμα αυτή η κοιλιά, αυτό το σεξουαλικό όργανο που μας εκβάλλει, όπως εκβάλλει επίσης τα άχρηστα προϊόντα. Το παιδί δεν κοιτάζει κάτω από τα γυναικεία φουστάνια ε 25

20 ΜΙΣΕΛ ΝΤΕΤΙ πειδή είναι ένας μικρός διεφθαρμένος, αλλά επειδή ψάχνει μια απάντηση για τα μυστήρια. Δεν είναι τυχαίο που κάποιος ψυχωσικός έγινε γνωστός με το παρατσούκλι Τζακ ο Αντεροβγάλτης. Μήπως δεν αναζητούσε, υπό την επήρεια εσχατολογικών μανιακών κινήτρων, μια απάντηση στα μυστήρια των σπλάχνων, της ζωής; Εντούτοις σε όλους μας συμβαίνει να σκεφτόμαστε αυτά τα υπαρξιακά προβλήματα, χωρίς ωστόσο να φτάνουμε στην εγκληματική πράξη. Σε αυτό έγκειται η διαφορά. Στις αδελφές Παπέν, όλο το μυστήριο της σεξουαλικότητας προβάλλεται στις πράξεις και στα αντικείμενα που τις περιβάλλουν. Αγωνιούμε, σαν καλοί νευρωσικοί που είμαστε όλοι μας, γ ι αυτά τα ερωτήματα και τα εγκαταλείπουμε είτε στο ασυνείδητό μας είτε υπό τη μορφή ανώδυνου συλλογισμού. Αντίθετα, ο ψυχωσικός θέτει στην πράξη τα παράδοξα σεξουαλικά ερωτήματά του. Στηριζόμενος σε μια άλλη περίπτωση (την περίπτωση Αιμέ), ο Εαοαη συνεχίζει τις πρώτες προσπάθειές του προς μια ε πιβλητική προσέγγιση της ψύχωσης. Οι άρρωστοι, μας εξηγεί, μεταθέτουν σε πολλά και ποικίλα πρόσωπα τα ερωτήματα, τα μίση, τις ερωτικές αμφιβολίες, σαν να θέλουν έτσι να ξεφορτωθούν αυτά τα συναισθήματα που τους βαραίνουν. Στην περίπτωση Αιμέ, για παράδειγμα, η αγωνία δεν είναι πια δική της, μετατίθεται σε μια διάσημη ηθοποιό. Οπότε αρκεί να τη σκοτώσει για να ξεφορτωθεί την αγωνία. Η αγάπη, το μίσος δεν είναι πλέον συναισθήματα, έχουν γ ί νει πρόσωπα. Όμως τώρα η Αιμέ μπορεί να εμπαίξει την αγάπη παίζοντας με το άτομο. Αλλά η προσπάθεια του ψυχωσικού να ξεφορτωθεί τις παρορμήσεις του είναι μάταια εφόσον, παρότι δεν καταλαμβάνεται πια από την αγωνία, διώκτες του καθί 20

21 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ ΤΟΥ ΛΑΚΑΝ στανται τα άτομα που τον περιβάλλουν, διώκτες που απεχθάνεται διότι είναι φορτωμένοι με την εκτοπισμένη φρίκη. Οι ψυχωσικοί μισούν τους ομοίους τους, αλλά τους αγαπούν επίσης, α φού δεν είναι παρά οι δικές τους εικόνες. Καταλαβαίνουμε καλύτερα γιατί από το βάθος της φυλακής της «η Κριστίν Παπέν ρωτά τι κάνουν τα δυο θύματά της και δηλώνει ότι πιστεύει πως επανήλθαν με άλλο σώμα». Ο Ι^ιαιη τελειώνει τα πρώτα του γραπτά πάνω στην παράνοια τονίζοντας τα εξής σχετικά με τις δυο εγκληματίες: Ξεριζώνουν τα μάτια όπως ευνούχιζαν οι Μαινάδες. Η ιερόσυλη περιέργεια που συνιστά την ανθρώπινη αγωνία από τα βάθη των αιώνων είναι αυτή που τις εμψυχώνει όταν επιθυμούν τα θύματά τους, όταν κυνηγούν στις ορθάνοιχτες πληγές τους αυτό που αργότερα η Κριστίν θα αποκαλούσε αφελώς, ενώπιον του δικαστή, ((το μυστήριο της ζωής». (Ψ 398) ΣΥΝΟΨΗ Από τα πρώτα κείμενα ο αποστασιοποιείται από την παραδοσιακή ψυχιατρική. Οι ψυχωσικοί μεταθέτουν στους άλλους τα ερωτήματα, τα μίση, τις αμφιβολίες, σαν να μπορούσαν έτσι να απαλλαγούν από την αγωνία. Τα πρόσωπα που τους περιβάλλουν καθίστανται έτσι διώκτες τους, που πρέπει να εξολοθρευθούν. Το ζήτημα της ψύχωσης εισάγει στην κατανόηση των νευρώσεων. 27

22 ΜΙΣΕΛ ΝΤΕΤί Η ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ Στις 3 Αυγούστου 1936, στο 14ο Ψυχαναλυτικό Συνέδριο που έ- γινε στο Μάριενμπαντ, ο Ι^οπη προκαλεί επανάσταση στο μικρό κόσμο της ψυχανάλυσης με μια παρέμβαση που έμελλε να γίνει διάσημη: ((Το στάδιο του καθρέφτη». Εντούτοις αυτό το κείμενο δεν επρόκειτο να παρουσιαστεί με την οριστική του μορφή παρά μόνο τον Ιούλιο του Προτιμώ να κρατήσω τη χρονολογική σειρά, γ ι αυτό και θα αναπτύξω αργότερα αυτό το θέμα. Επανέρχομαι τώρα γύρω στο Σεπτέμβριο του 1936, εποχή κατά την οποία ο ϋιαιη δημοσιεύει το Πέρα από την αρχή της πραγματικότητας. Στο πρώτο μέρος αυτού του κειμένου ο επιχειρεί μια εμπεριστατωμένη και βαθιά ανάλυση στο κύρος της ψυχανάλυσης και στην έλλειψη επιστημονικότητας της ψυχολογίας. Μας καταδεικνύει ότι η ψυχανάλυση αναπτύσσεται γύρω από την πραγματικότητα, ενώ η ψυχολογία χάνεται σε μια μάταιη αναζήτηση του αληθινού. Στις ίδιες σελίδες επιχειρεί μια ριζική κριτική της θεωρίας των μορφών και επεξεργάζεται αυτό που για τον ίδιο θα αποτελέσει μια μακροχρόνια διερώτηση, επωφελή για τα μελλοντικά του σεμινάρια: το πρόβλημα της εικόνας. Αυτό το άρθρο θέτει επί τάπητος τις ανεπάρκειες της ψυχολογίας ως επιστήμης που ισχυρίζεται ότι είναι αντικειμενική ενώ η ίδια αποκλείεται από το επίπεδο των επιστημών. Στην πραγματικότητα, η ψυχολογία δε λαμβάνει καθόλου υπόψη της τη ((διαίρεση» του υποκειμένου σε αληθινό και πραγματικό. Ο Ι^03η εισάγει εδώ μια φιλοσοφική έννοια, σημαντική για την κατάσταση και τη χρησιμότητα της ψυχανάλυσης στην καθημερινή μας ζωή. Παίρνω ως παράδειγμα ένα πολύ συνηθι- 28

23 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ ΤΟΥ ΛΑΚΑΝ σμένο σύμπτωμα του αγχώδους κόσμου μας, για να καταστήσω πιο σαφή τη διαφοροποίηση που επιχειρεί ο μεταξύ ((πραγματικού» και ((αληθινού» γεγονότος. Το έλκος στομάχου είναι ((αληθινό)) και αυτή την ((αλήθεια)) θα θεραπεύσει η ιατρική, δηλαδή τη βλάβη και τις συνέπειές της. Αλλά υπάρχει μια άλλη πλευρά του κακού, είναι η ((πραγματικότητά)) του, δηλαδή αυτό που στην ιστορία του υποκειμένου, στο μυαλό του, πυροδότησε το σύμπτωμα. Ιστορία φαινομενικά απίθανη (δεν είναι αλήθεια!), που ο επιστήμονας θα την αρνηθεί. Η επιστήμη δεν μπορεί να δεχτεί ότι η αιτία μιας βλάβης μπορεί να είναι ένα λησμονημένο γεγονός της παιδικής ηλικίας. Αυτό το εκτενές προοίμιο μας επιτρέπει να μιλήσουμε γ ι αυτό που χαρακτηρίζει ως: ((Η επανάσταση της φροϋδικής μεθόδου)). Ο Ραοαη θα μας παρουσιάσει το θαυμαστό της αναλυτικής ανακάλυψης χωρίς να παραλείψει την υποταγή του ΡγοικΙ στο πραγματικό. Και στις πρώτες γραμμές υπενθυμίζει ότι ο πολιτισμός μάς παρουσιάζει την ψυχολογία ως ενταγμένη στο πεδίο του φαντασιακού, δηλαδή της ψευδαίσθησης, του περιττού, του άχρηστου και άρα χωρίς καμιά ((αληθινή)) σημασία. Το συμπέρασμα που συνάγεται από αυτόν το συλλογισμό είναι ότι το σύμπτωμα δεν μπορεί παρά να είναι φαινομενικό. Ο ν&ηά κατανοεί ότι αυτή ακριβώς η επιλογή καθιστά ανάξια λόγου τη μαρτυρία του ασθενούς. Αν θέλουμε να αναγνωρίσουμε μια χαρακτηριστική πραγματικότητα στις ψυχικές αντιδράσεις, δεν πρέπει να αρχίσουμε επιλέγοντας μία από αυτές, πρέπει να αρχίσουμε αρνούμενοι την επιλογή. (Γ 81) Θα μπορούσαμε να συνοψίσουμε λέγοντας ότι υπάρχει μόνο 29

24 ΜΙΣΕΛ ΝΤΕΤΙ η πραγματικότητα του ασθενούς και καμιά αλήθεια, καμιά δυνατή ταξινόμηση. Ο ΡιόικΙ έγραφε: σε μια ανάλυση πρέπει να λέγονται τα πάντα όπως έρχονται, χωρίς να ενδιαφερόμαστε για μια λογική αλληλουχία. Όπως χαρακτηριστικά τονίζει ο Ραο&η, επικρατεί η ((μη παράλειψη», αλλά αυτή η συνθήκη είναι ατελής χωρίς το ((νόμο της μη συστηματοποίησης», που αφήνει την έλλειψη συνοχής να κυριαρχεί σε κάθε έκφραση της νοητικής ζωής. Έκφραση που πραγματοποιείται μέσω της γλώσσας. Γλώσσα που καθίσταται κατ αυτόν τον τρόπο φορέας της πραγματικότητας του ασθενούς. Υπέρτατο όχημα της έκφρασης του ((πραγματικού» του, της ζωής του. Η προσδιορισμένη από τον γλώσσα δεν είναι η γλώσσα της ψυχολογίας ούτε η γλώσσα που μελετά η γλωσσολογία. Η γλώσσα είναι, με τα υπονοούμενά της, τις παραδρομές της, τα σφάλματα και τις περιπλανήσεις της, η έκφραση της πραγματικότητας του υποκειμένου. Η γλωσσική έκφραση που εννοείται από τον ψυχολόγο είναι γ ι αυτόν άμεσα συσχετισμένη με τη σκέψη του υποκειμένου. Ο ψυχολόγος τρέφει ακόμα την ουτοπική ελπίδα ότι η γλώσσα σημαίνει κάτι. Στην ομιλία του αναλυόμενου πολύ λίγα είναι ((αληθινά», ε νώ όλα όσα λέει, ακόμα και τα ψέματα, που τελικά δεν είναι παρά προϊόντα της φαντασίας του, είναι ((πραγματικά». ((Αλλά η ψυχανάλυση», γράφει ο ((για να μην αποσπάσει την εμπειρία της γλώσσας από την κατάσταση που ε νέχει, την κατάσταση του συνομιλητή, αγγίζει το απλό γεγονός ότι η γλώσσα, πριν να σημαίνει κάτι, σημαίνει για κάποιον». Υ πάρχει τεράστια διαφορά ανάμεσα σε αυτό που θέλουμε να πούμε και σε αυτό που λέμε, ανάμεσα σε αυτό που σκεφτόμαστε και σε αυτό που λέμε. Η ανάλυση στηρίζεται σε αυτή την παρατήρηση και το αυτί του ψυχαναλυτή δεν ακούει πραγματικά το υ 3ο

25 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ ΤΟΥ ΛΑΚΑΝ ποκείμενο που είναι παρόν εκεί στο ντιβάνι, αλλά μάλλον κάποιον άλλο, κάποιον φανταστικό, ένα είδος φαντάσματος αναμνήσεων. Εδώ αναπτύσσεται μια ουσιαστική διάρθρωση της λειτουργίας μιας αναλυτικής θεραπείας: το υποκείμενο που ομιλεί πάνω στο ντιβάνι μπορεί να σκέφτεται ότι αυτά που λέει δεν έχουν σημασία και ίσως δεν έχουν κανένα νόημα, ενώ ο ίδιος ο αναλυτής μπορεί να ακούει μια πληθώρα πραγμάτων, μια πολύ όμορφη ή πολύ συγκινητική ιστορία από την ίδια ομιλία. Το ότι μια εντύπωση εκφράζεται δε σημαίνει κατ ανάγκην ότι γίνεται κατανοητή από το υποκείμενο. Και, προσθέτει ο η, το υποκείμενο μπορεί να αρνείται το νόημα αυτής της γλώσσας. Ας πάρουμε ένα παράδειγμα: Ένας άνδρας παραπονιέται για την υπερβολικά άκαμπτη στάση των γονιών του οι οποίοι, επιπλέον, έχουν την τάση να του ματαιώνουν κάθε δημιουργική κίνηση και τον κάνουν να νιώθει ανίκανος. Αυτός ο άνθρωπος υ ποφέρει από έντονους πόνους στην πλάτη για την οποία λέει: ((η πλάτη μου είναι δύσκαμπτη, αλύγιστη, δεν μπορώ πια να σκύψω». Ο αναλυτής οφείλει να ακούει τη δεύτερη ομιλία, την πραγματική ομιλία, που δίνει απαντήσεις για τον πόνο του. Δεν είναι απαραίτητα η περίπτωση του αναλυόμενου που μπορεί να φτάσει ως το σημείο να αρνείται το συγκινησιακό περιεχόμενο των λόγων του. Το πρόσωπο που είναι ξαπλωμένο στο ντιβάνι μιλά, όπως υ πογράμμιζε ο 1.303η, στο φάντασμα της ανάμνησης και το υποκαθιστά με μια εικόνα. Αυτή η εικόνα που το υποκείμενο δείχνει, χωρίς να το θέλει, με τη συμπεριφορά του προσλαμβάνει τα χαρακτηριστικά του πατέρα, της μητέρας, ενός ενήλικα, ενός α δελφού, ενός αντίζηλου. Είναι ένα είδος καθημερινού συντρόφου

26 ΜΙΣΕΛ ΝΤΕΤΙ που αγνοεί ο αναλυόμενος και ενσαρκώνει ο αναλυτής. Ο ρόλος του αναλυτή είναι να βοηθήσει τον αναλυόμενο ώστε να καταλάβει ότι αυτή η εικόνα έχει διαφορετικά αποτελέσματα, «... ανάλογα με το αν την παριστάνει, την ενσαρκώνει ή τη γνωρίζει». «Αυτή είναι», γράφει ο Ι^οηπ, ((η φαινομενολογική περιγραφή που μπορούμε να δώσουμε για το τι συμβαίνει κατά την α κολουθία των εμπειριών που απαρτίζουν μια ψυχανάλυση. Απατηλή εργασία, θα έλεγε κανείς, αν δεν είχε ως αποτέλεσμα την άρση ακριβώς μιας αυταπάτης)). Και συνεχίζει με χαρακτηριστικά επιγραμματικό τρόπο: «... η θεραπευτική της δράση, α ντίθετα, πρέπει να καθοριστεί ουσιαστικά σαν μια διπλή κίνηση διά της οποίας η εικόνα, στην αρχή θαμπή και κατακερματισμένη, αφομοιώνεται αναδρομικά από το πραγματικό, για να αποβληθεί σταδιακά από αυτό, δηλαδή να επανεγκατασταθεί στη δική της πραγματικότητα. Πράξη που πιστοποιεί τη δραστικότητα αυτής της πραγματικότητας)). Αυτό απαιτεί κάποιες επεξηγήσεις: η εικόνα που κυριαρχεί στη ζωή του υποκειμένου είναι η καρικατούρα ενός πλήθους πληροφοριών αντλημένων από την παιδική ηλικία, ένα είδος συρραφής έξεων, συμπεριφορών, της μητέρας, του πατέρα, του αδελφού κτλ. Αυτή η ετερόκλητη και θολή εικόνα αγνοείται από το συνειδητό του υποκειμένου, ωστόσο επιδρά στον τρόπο ύπαρξής του, δηλαδή εμποτίζει την καθημερινή του πραγματικότητα. Συμμορφωνόμαστε με τις διατάξεις που είναι εγγεγραμμένες στο ασυνείδητό μας. Η ψυχανάλυση μας βοηθά να κατανοήσουμε αυτή τη διαδικασία και μας επιτρέπει να αποδώσουμε το μερίδιο που αντιστοιχεί στη φαντασίωση και στην πραγματικότητα, ώστε επιτέλους να ζήσουμε. Παράδειγμα: ένας άνδρας δεν τολμά να κάνει έρωτα, κάθε 32

27 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ ΤΟΥ ΛΑΚΑΝ προσπάθεια του τελειώνει με άτακτη υποχώρηση. Η ψυχανάλυσή του θα τον βοηθήσει να ανακαλύψει την εικόνα που διευθύνει τη ζωή του: την εικόνα μιας μητέρας της οποίας τα σπλάχνα τρώνε το σεξουαλικό όργανο του άνδρα για να το μεταμορφώσουν σε μικρό αδελφό. Η επανεμφάνιση αυτού του περίεργου φανταστικού προϊόντος στη συνείδησή του θα επιλύσει το πρόβλημά του. Ο Γαοαη γράφει: Ο ΡΐΌΐιά μπόρεσε να κάνει ιδιοφυή χρήση της έννοιας της εικόνας. Κατέδειξε τη λειτουργία της ανακαλύπτοντας μέσα στην εμπειρία τη διαφορά ανάμεσα στην ταύτιση και τη μίμηση. Έτσι, ξέρουμε ότι το παιδί αντιλαμβάνεται ορισμένες συναισθηματικές καταστάσεις -την ιδιαίτερη ένωση, για παράδειγμα, δυο ατόμων σε μια ομάδα- με πολύ περισσότερη οξυδέρκεια απ ό,τι ο ενήλικας. Αυτός, όντως, παρά τη μεγαλύτερη ψυχική του ανάπτυξη, εμποδίζεται τόσο στη γνώση των ανθρώπων όσο και στην κατεύθυνση των σχέσεών του από τις συμβατικές κατηγορίες που τις λογοκρίνουν. Σε σύγκριση με την απουσία αυτών των κατηγοριών που επιτρέπει στο παιδί να αντιληφθεί καλύτερα τα σημεία, πιο χρήσιμη γι αυτό είναι η πρωτογενής δομή του ψυχισμού του, που τη διαπερνάει άμεσα το ουσιαστικό νόημα της κατάστασης... Να γιατί ο χαρακτήρας ενός ανθρώπου μπορεί να αναπτύσσει μια γονεϊκή ταύτιση η οποία έπαψε να λειτουργεί ήδη α πό μια ηλικία που προηγείται της ανάμνησής του. Εκείνο που μεταβιβάζεται διά της ψυχικής αυτής οδού είναι τα χαρακτηριστικά που δίνουν στο άτομο την ιδιαίτερη μορφή των ανθρώπινων σχέσεών του, δηλαδή την προσωπικότητά του. (Γ 88) Η τελευταία παράγραφος του Πέρα από την αρχή της πραγματικότητας είναι αφιερωμένη σε μια πρώτη απόπειρα κριτικής της φροϋδικής μεταψυχολογίας. Ο Ραοαη διευκρινίζει σχετικά 3" 33

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013 Εμπειρίες που αποκόμισα από το Διήμερο Σεμινάριο που αφορά στην ένταξη Παιδιών με Απώλεια Ακοής στη Μέση Γενική και Μέση Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση Είχα την τύχη να συμμετάσχω στο διήμερο σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ Δρ. Μαρία Μαυροπούλου ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ; Διαφωνία μεταξύ δύο ή περισσοτέρων ατόμων ή ομάδων σε ένα θέμα αμοιβαίου ενδιαφέροντος Δρ. Μαρία Μαυροπούλου 1 ΟΜΑΔΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Κ. Γ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΑΚΗΣ 1 < > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Επαναλαμβάνουμε την έκπληξή μας για τα τεράστια συμπλέγματα γαλαξιών, τις πιο μακρινές

Διαβάστε περισσότερα

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ]

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Φαινομενολογική θεωρητική κατεύθυνση η οποία υποστηρίζει ότι ο άνθρωπος διαθέτει από μόνος του την ικανότητα για προσωπική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 9 ο ΓΕΛ Πατρών ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΑΚΙΤΣΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΟΛΙΑΒΡΑ ΦΩΤΕΙΝΗ ΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΦΩΤΕΙΝΗ ΣΥΛΑΙΔΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΟΜΑΔΑ: Tom&Jerry Υπεύθυνοι καθηγητές:

Διαβάστε περισσότερα

Συμπτώματα συνεξάρτησης

Συμπτώματα συνεξάρτησης Συμπτώματα συνεξάρτησης Οι συνεξαρτητικές συμπεριφορές είναι αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές. Το συνεξαρτητικό άτομο προσπαθεί να βοηθήσει τους άλλους καταστρέφοντας τον εαυτό του. Τέτοιου είδους συμπεριφορές

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ Αγγελική Γουδέλη, 2011 Κοινωνικό Άγχος Αμηχανία Φόβος Το κοινωνικό άγχος, ή αλλιώς κοινωνική φοβία, θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804)

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ - ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΓΝΩΣΙΟΘΕΩΡΙΑΣ ΤΟΥ 1 ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) (Η σύντομη περίληψη που ακολουθεί και η επιλογή των αποσπασμάτων από την πραγματεία του Καντ για την ανθρώπινη γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Χάρτινη αγκαλιά Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Εργασίες 1 α ) Κατά τη γνώμη μου, το βιβλίο που διαβάσαμε κρύβει στις σελίδες του βαθιά και πολύ σημαντικά μηνύματα, που η συγγραφέας θέλει να μεταδώσει

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων.

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. 1. Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. Υπολογίζεται ότι περίπου ένα στα πέντε παιδιά πέφτει θύμα σεξουαλικής βίας, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής κακοποίησης. Μπορείτε να βοηθήσετε να μη

Διαβάστε περισσότερα

μάθημα πρώτο: συναστρία 6 μάθημα δεύτερο: Ήλιοσ 8 μάθημα τρίτο: σελήνη 32 μάθημα τέταρτο: ερμησ 50 μάθημα πεμπτο: αφροδίτη 64 μάθημα εκτο: αρης 76

μάθημα πρώτο: συναστρία 6 μάθημα δεύτερο: Ήλιοσ 8 μάθημα τρίτο: σελήνη 32 μάθημα τέταρτο: ερμησ 50 μάθημα πεμπτο: αφροδίτη 64 μάθημα εκτο: αρης 76 περιεχόμενα μάθημα πρώτο: συναστρία 6 μάθημα δεύτερο: Ήλιοσ 8 μάθημα τρίτο: σελήνη 32 μάθημα τέταρτο: ερμησ 50 μάθημα πεμπτο: αφροδίτη 64 μάθημα εκτο: αρης 76 μάθημα έβδομο: δίας 82 μάθημα ογδοο: κρονοσ

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ.

Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ. Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ. Ευσταθίου Γνωσιακή συµπεριφοριστική θεραπεία Σειρά προτάσεων παρέµβασης

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου Συλλογή Περιστέρια 148 Εικονογράφηση εξωφύλλου: Εύη Τσακνιά 1. Το σωστό γράψιμο Έχεις προσέξει πως κάποια βιβλία παρακαλούμε να μην τελειώσουν ποτέ κι άλλα, πάλι, από την πρώτη κιόλας σελίδα τα βαριόμαστε;

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Γ. ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) Ημ/νίες Διεξαγωγής: 16-17/11, 30/11, 01/12, 07 08/12, 2013, 11-12/01, 25-26/01, 01-02/02, 15-16/02,

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Γ Δεύτερη διδακτική πρόταση Μυθολογία Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική ώρα έφηβοι και

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά: Αριθμητική και Άλγεβρα. Μάθημα 3 ο, Τμήμα Α. Τρόποι απόδειξης

Μαθηματικά: Αριθμητική και Άλγεβρα. Μάθημα 3 ο, Τμήμα Α. Τρόποι απόδειξης Μαθηματικά: Αριθμητική και Άλγεβρα Μάθημα 3 ο, Τμήμα Α Ο πυρήνας των μαθηματικών είναι οι τρόποι με τους οποίους μπορούμε να συλλογιζόμαστε στα μαθηματικά. Τρόποι απόδειξης Επαγωγικός συλλογισμός (inductive)

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του!

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Όλοι οι γονείς, αλλά ιδιαίτερα οι μονογονείς, έχουν ένα άγχος παραπάνω σε ό,τι αφορά την ασφάλεια του παιδιού τους. Μία φίλη διαζευγμένη με ένα κοριτσάκι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η )

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) 1 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ JACKSON POLLOCK ΣΤΟΝ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟ WILLIAM WRIGHT ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΤΟΥ 1950. Το καλοκαίρι του 1950 o δημοσιογράφος William Wright πήρε μια πολύ ενδιαφέρουσα ηχογραφημένη

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης µεσήλικης γυναίκας µε Aποφευκτική ιαταραχή Προσωπικότητας και Αγοραφοβία 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14 17 Μαϊου 2009, Βόλος, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Χ. Βαρβέρη-Γ.

Διαβάστε περισσότερα

Μάχη Νικολάρα: Δεν ακούγεται και πολύ δημιουργικό αυτό, έτσι όπως το περιγράφετε.

Μάχη Νικολάρα: Δεν ακούγεται και πολύ δημιουργικό αυτό, έτσι όπως το περιγράφετε. Μάχη Νικολάρα: Θα μιλήσουμε για τον τομέα της εκπαίδευσης από μια άλλη σκοπιά. Οι ανακοινώσεις του Υπουργείου Παιδείας εχθές ανέτρεψαν κατά κάποιο τρόπο τον προγραμματισμό αυτής της εκπομπής, όμως όλα

Διαβάστε περισσότερα

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά.

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. Γ. Οι μαθητές και τα Μαθηματικά. Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. ΠΙΝΑΚΑΣ 55 Στάση

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Ημερομηνία 25/2/2015 Μέσο Συντάκτης Link diastixo.gr Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης http://diastixo.gr/sinentefxeis/xenoi/3524-william-landay ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Δημοσιεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Από την Διονυσία Γιαννοπούλου Ψυχοθεραπεύτρια Οικογενειακή Σύμβουλο Επιστημονικά Υπεύθυνη του Κ.Π «ΠΡΟΝΟΗ»

Από την Διονυσία Γιαννοπούλου Ψυχοθεραπεύτρια Οικογενειακή Σύμβουλο Επιστημονικά Υπεύθυνη του Κ.Π «ΠΡΟΝΟΗ» ΤΙ ΤΗΝ ΑΠΟΔΥΝΑΜΩΝΕΙ? ΠΩΣ ΘΑ ΤΗΝ ΕΝΙΣΧΥΣΟΥΜΕ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ!! Από την Διονυσία Γιαννοπούλου Ψυχοθεραπεύτρια Οικογενειακή Σύμβουλο Επιστημονικά Υπεύθυνη του Κ.Π «ΠΡΟΝΟΗ» Αυτοεκτίμηση είναι η θετική εικόνα που

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Κοινωνική Παθητικότητα Ο άνθρωπος στην πορεία της μετεξέλιξής του από βιολογικό σε κοινωνικό ον, πέρα από την εκμάθηση κάποιων ρόλων, ωθείται, πότε συνειδητά και πότε ασυνείδητα,

Διαβάστε περισσότερα

«Γκρρρ,» αναφωνεί η Ζέτα «δεν το πιστεύω ότι οι άνθρωποι μπορούν να συμπεριφέρονται έτσι μεταξύ τους!»

«Γκρρρ,» αναφωνεί η Ζέτα «δεν το πιστεύω ότι οι άνθρωποι μπορούν να συμπεριφέρονται έτσι μεταξύ τους!» 26 σχεδιασε μια ΦωτογρΑΦιΑ τήσ προσκλήσήσ που ελαβεσ Απο τον ΔΑσκΑλο σου. παρουσιασε το λογοτυπο και το σλογκαν που χρήσιμοποιει το σχολειο σου για τήν εβδομαδα κατα τήσ παρενοχλήσήσ. ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΠΑΡΕΝΟΧΛΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα ΓΙΩΡΓΟΣ Σ. ΔΡΟΥΛΙΑΣ Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα Παραγωγή λόγου για την Ε και την ΣΤ Δημοτικού ΠΡΟΛΟΓΟΣ Για να κρατάς αυτό το βιβλίο στα χέρια σου, σημαίνει ότι θέλεις να μάθεις να εκφράζεσαι

Διαβάστε περισσότερα

Naoki HigasHida. Γιατί χοροπηδώ. Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού. david MiTCHELL. Εισαγωγή:

Naoki HigasHida. Γιατί χοροπηδώ. Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού. david MiTCHELL. Εισαγωγή: Naoki HigasHida Γιατί χοροπηδώ Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού Εισαγωγή: david MiTCHELL 41 Ε13 Προτιμάς να είσαι μόνος σου; «Α, μην ανησυχείτε γι αυτόν προτιμά να είναι μόνος του». Πόσες φορές το

Διαβάστε περισσότερα

μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16

μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16 περιεχόμενα μάθημα πρώτο: αστρολογία & σχέσεις 6 μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16 ΜΑΘΗΜΑ ΤΕΤΑΡΤΟ: με ποιον τρόπο αγαπάμε 42 ΜΑΘΗΜΑ ΠΕΜΠΤΟ: με

Διαβάστε περισσότερα

Θα σε βοηθούσε για παράδειγμα να γράψεις και εσύ μια λίστα με σκέψεις σαν αυτή που έκανε η Ζωή και εμφανίστηκε ο «Αγχολέων»!

Θα σε βοηθούσε για παράδειγμα να γράψεις και εσύ μια λίστα με σκέψεις σαν αυτή που έκανε η Ζωή και εμφανίστηκε ο «Αγχολέων»! Η Ζωή είναι 8 χρονών και πριν 3 χρόνια ο παιδιάτρος και οι γονείς της, της εξήγησαν πως έχει Νεανική Ιδιοπαθή Αρθρίτιδα. Από τότε η Ζωή κάνει όλα αυτά που τη συμβούλεψε ο παιδορευματολόγος της και είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΙΝΤΕΡΗΣ, Ph.D. ΑΛΛΑ ΘΕΛΩ ΚΙ ΑΛΛΑ ΚΑΝΩ. Εκδόσεις Ψυχογιός

ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΙΝΤΕΡΗΣ, Ph.D. ΑΛΛΑ ΘΕΛΩ ΚΙ ΑΛΛΑ ΚΑΝΩ. Εκδόσεις Ψυχογιός ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΙΝΤΕΡΗΣ, Ph.D. ΑΛΛΑ ΘΕΛΩ ΚΙ ΑΛΛΑ ΚΑΝΩ Εκδόσεις Ψυχογιός Τον Γιώργο Πιντέρη, τον γνώρισα πολλά χρόνια πριν. Συγκεκριμένα σε μια εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στο Επιμελητήριο Ηρακλείου, όπου με

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

2% 20% 20% ΚύπροςΚύπρος 23.000

2% 20% 20% ΚύπροςΚύπρος 23.000 ΧΑΡΙΣΜΑΤΙΚΑ ΠΑΙΔΙΑ Ψηλές Ικανότητες 2% 20% 20% ΚύπροςΚύπρος 23.000 ΧΑΡΙΣΜΑΤΙΚΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑ ΣΑΣ ΠΑΙΔΙΑ! ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΤΕ ΤΑ ΒΟΗΘΗΣΤΕ ΤΑ! ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΧΑΡΙΣΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ Πρώτο Σημαντικό Βήμα Σωστή Διαχείριση

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Δημητριάννα Σκουρτσή Γ2 Σχολικό έτος 2014-15 Τάξη Γ Γυμνασίου Λογοτεχνικό Εξωσχολικό

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη Ατυχημάτων για την Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση

Πρόληψη Ατυχημάτων για την Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Πρόληψη Ατυχημάτων για την Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Γυθείου 1 Α, 152 31 Χαλάνδρι Τηλ.: 210-6741 933, 210-6740 118, Fax: 210-6724 536 e-mail: info@pedtrauma.gr www.pedtrauma.gr Γιατί Πρόληψη Παιδικών Ατυχημάτων;

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι.

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι. Μελαγχολία Το φυλλάδιο θα σου φανεί χρήσιμο στην περίπτωση που νιώθεις θλίψη ή μελαγχολία. Θα σε βοηθήσει να καταλάβεις αν έχεις συμπτώματα κατάθλιψης και πώς μπορείς να βοηθήσεις τον εαυτό σου ή κάποιον

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ: ΛΕΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΜΗ ΛΕΚΤΙΚΗ. ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ: ΛΕΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΜΗ ΛΕΚΤΙΚΗ. ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ: ΛΕΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΜΗ ΛΕΚΤΙΚΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ: 3.2. Ανάπτυξη Κοινωνικών Δεξιοτήτων και Σχέσεων ΤΑΞΗ: Α Γυμνασίου ΧΡΟΝΟΣ: 1 διδακτική περίοδος

Διαβάστε περισσότερα

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007 1 / 15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

Η ανατομία της κακοποίησης

Η ανατομία της κακοποίησης Η ανατομία της κακοποίησης Πάνω από όλα πρέπει να θυμόμαστε ότι αυτός που κακοποιεί είναι ένας εκπληκτικός ηθοποιός. Πάρα πολλά θύματα αναφέρουν ότι ο σύντροφός τους τον πρώτο καιρό που τον γνώρισαν ήταν

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

«Το κορίτσι με τα πορτοκάλια»

«Το κορίτσι με τα πορτοκάλια» «Το κορίτσι με τα πορτοκάλια» Α ομάδα «Κάθεσαι καλά, Γκέοργκ; Καλύτερα να καθίσεις, γιατί σκοπεύω να σου διηγηθώ μια ιστορία για γερά νεύρα». Με αυτόν τον τρόπο ο συγγραφέας του βιβλίου αρχίζει να ξετυλίγει

Διαβάστε περισσότερα

Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός»

Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός» Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός» Η Αφροδίτη Βακάλη γεννήθηκε στην Αθήνα το 1965 και είναι εκπαιδευτικός. Σπούδασε Αγγλική Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση

Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση Εργασία στο πλαίσιο του Προγράμματος «Εισαγωγική Εκπαίδευση στην Ψυχαναλυτική Πράξη» ΕΠΕΚΕΙΝΑ Επιμέλεια: Αφροδίτη Στυλιαρά ψυχολόγος - Αγγελική Καραγιάννη ψυχολόγος. Εποπτεία:

Διαβάστε περισσότερα

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ Μη µου µιλάς γι' αυτά που ξεχνάω Μη µε ρωτάς για καλά κρυµµένα µυστικά Και µε κοιτάς... και σε κοιτώ... Κι είναι η στιγµή που δεν µπορεί να βγεί απ' το µυαλό Φυσάει... Κι είναι

Διαβάστε περισσότερα

MAΘΗΜΑ 4-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 1

MAΘΗΜΑ 4-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 1 MAΘΗΜΑ 4-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 1 ΔΟΜΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Η ψυχοδυναμική προσέγγιση Η συμπεριφορική προσέγγιση P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 2 ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΡΕΥΜΑΤΑ ΠΟΥ ΑΝΑΠΤΥΧΘΗΚΑΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η ενδυμασία και η σημασία της για τον άνθρωπο

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η ενδυμασία και η σημασία της για τον άνθρωπο ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο Η ενδυμασία και η σημασία της για τον άνθρωπο Η ενδυμασία αποτελείται από κάθε τι με το οποίο ο άνθρωπος καλύπτει και στολίζει το σώμα του. Περιλαμβάνει δηλαδή τα ρούχα και

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ. Negative feelings management

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ. Negative feelings management ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ Negative feelings management Στόχος του Προγράμματος Το πρόγραμμα για την Διαχείριση Αρνητικών Συναισθημάτων είναι μα πλήρης, αυτόνομη και ολοκληρωμένη εκπαιδευτική ενότητα

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού

Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού Πώς γίνεται ένα παιδί να έχει ιδιαίτερη κλίση στα μαθηματικά, στη μουσική, στις ξένες γλώσσες, στη μετεωρολογία, να έχει ξεχωριστές ικανότητες και ενδιαφέροντα,

Διαβάστε περισσότερα

http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς

http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς Εκείνοι που κατηγορούν τους ανθρώπους ότι τρέχουν διαρκώς πίσω

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο αυτοαξιολόγησης μαθησιακού τύπου (προφίλ)

Ερωτηματολόγιο αυτοαξιολόγησης μαθησιακού τύπου (προφίλ) VAK Learning Styles Self-Assessment Questionnaire Ερωτηματολόγιο αυτοαξιολόγησης μαθησιακού τύπου (προφίλ) Κυκλώστε ή επιλέξτε την απάντηση που αντιπροσωπεύει καλύτερα τη γενικότερη συμπεριφορά σας. Θυμηθείτε

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία Εισαγωγή «Όποιος έχει υγεία, έχει ελπίδα. Και όποιος έχει ελπίδα, έχει τα πάντα.» Τόμας Κάρλαϊλ Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο Ο πατέρας μου είναι γιατρός, ένας από τους καλύτερους παθολόγους που

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ»

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» «ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» ΤΑΞΗ Γ1 2 ο Δ Σ ΓΕΡΑΚΑ ΔΑΣΚ:Αθ.Κέλλη ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Κατά τη διάρκεια της περσινής σχολικής χρονιάς η τάξη μας ασχολήθηκε με την ανάγνωση και επεξεργασία λογοτεχνικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ. συγγραφέας ΓΙΑΝΝΑ ΦΙΛΑΟΥ

ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ. συγγραφέας ΓΙΑΝΝΑ ΦΙΛΑΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ (ψυχοκοινωνική προσέγγιση) συγγραφέας ΓΙΑΝΝΑ ΦΙΛΑΟΥ Στο βιβλίο με τίτλο ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ, η συγγραφέας Γιάννα Φιλάου καταγράφει και αναλύει τις ανθρώπινες

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ.

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 22-3-2011 ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 1. Εισαγωγή 2. Η Πρώτη Συνάντηση της Ομάδας Μαθητών. 3. Η Δεύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση και διαχείριση άγχους για τα παιδιά

Αντιμετώπιση και διαχείριση άγχους για τα παιδιά Αντιμετώπιση και διαχείριση άγχους για τα παιδιά Άρτεμις Τσίτσικα Επίκ. Καθηγήτρια Παιδιατρικής-Εφηβικής Ιατρικής Παν/μιου Αθηνών Επιστ. Υπεύθυνος Μονάδας Εφηβικής Υγείας (ΜΕΥ) Β Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Στατιστική Ι (ΨΥΧ-122) Διάλεξη 1 Εισαγωγή

Στατιστική Ι (ΨΥΧ-122) Διάλεξη 1 Εισαγωγή (ΨΥΧ-122) Λεωνίδας Α. Ζαμπετάκης Β.Sc., M.Env.Eng., M.Ind.Eng., D.Eng. Εmail: statisticsuoc@gmail.com Διαλέξεις αναρτημένες στο: ftp://ftp.soc.uoc.gr/psycho/zampetakis/ Διάλεξη 1 Εισαγωγή ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας Ιωαννίνων Αριθμητικός Γραμματισμός Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη ΘΕΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ «Προγραμματισμός-Οργάνωση και υλοποίηση μιας διδακτικής ενότητας στον Αριθμητικό Γραμματισμό» ΠΡΟΣΘΕΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση ναρκωτικών έχει τεράστιες κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις, ωστόσο ο εθισμός στα ναρκωτικά είναι πάθηση που μπορεί να θεραπευτεί.

Η χρήση ναρκωτικών έχει τεράστιες κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις, ωστόσο ο εθισμός στα ναρκωτικά είναι πάθηση που μπορεί να θεραπευτεί. 1 Η χρήση ναρκωτικών έχει τεράστιες κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις, ωστόσο ο εθισμός στα ναρκωτικά είναι πάθηση που μπορεί να θεραπευτεί. Η θεραπεία απεξάρτησης μπορεί να προσφέρει τα μέγιστα στο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ

ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ Με τους μαθητές τις μαθήτριες και τη δασκάλα της P2ELa 2013-2014 Η ΑΝΑΧΩΡΗΣΗ- ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Μια μέρα ξεκινήσαμε από τις Βρυξέλλες

Διαβάστε περισσότερα

H πνευματική απάντηση στην κρίση.

H πνευματική απάντηση στην κρίση. ΟΜΑΔΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ Ομιλήτρια Δήμητρα Μπούρα H πνευματική απάντηση στην κρίση. Υπάρχει πάντα κάτι σημαντικό στην θετική πλευρά κάθε μεγάλης καταστροφής ή κρίσης. Η ατομική μας εμπειρία ζωής, αλλά και

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή Συμπεριφορά

Οργανωσιακή Συμπεριφορά ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Οργανωσιακή Συμπεριφορά Ενότητα 1: Εισαγωγή στις Οργανώσεις Ιωάννης Σαλμόν Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο. 1 φωτοτυπία ανά μαθητή με τον έλεγχο παραγωγή προφορικού λόγου, παραγωγή γραπτού λόγου

Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο. 1 φωτοτυπία ανά μαθητή με τον έλεγχο παραγωγή προφορικού λόγου, παραγωγή γραπτού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο B Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Μακρή EFIAP. Copyright: 2013 Michalis Makri

Μιχάλης Μακρή EFIAP. Copyright: 2013 Michalis Makri Μιχάλης Μακρή EFIAP Copyright: 2013 Michalis Makri Copyright: 2013 Michalis Makri Less is more Less but better Copyright: 2013 Michalis Makri Ο μινιμαλισμός ορίζεται ως η εξάλειψη όλων των στοιχείων που

Διαβάστε περισσότερα

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Γιατί ακόμα και όταν η αγάπη είναι δεδομένη, η επικοινωνία είναι κάτι που μαθαίνεται* *Προγράμματα βασισμένα στην «Επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΞΕΚΙΝΩΝΤΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΠΟΡΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΡΩΤΗ: Η ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΞΕΚΙΝΩΝΤΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΠΟΡΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΡΩΤΗ: Η ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΡΩΤΗ: Η ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Τα φιλοσοφικά ερωτήματα: Δε μοιάζουν με τα επιστημονικά, γιατί δε γνωρίζουμε: από πού να ξεκινήσουμε την ανάλυσή τους ποια μέθοδο να ακολουθήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Διοικώ 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι «διοίκηση» 2. Η «διοίκηση»

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Μάθηση και γνώση: μια συνεχής και καθοριστική αλληλοεπίδραση Αντώνης Λιοναράκης Στην παρουσίαση που θα ακολουθήσει θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

«ΠΩΣ ΦΑΝΤΑΖΟΜΑΙ ΤΗ ΖΩΗ ΜΟΥ ΧΩΡΙΣ ΑΡΙΘΜΟΥΣ;» Α1 Γυμνασίου Προσοτσάνης 2011-2012

«ΠΩΣ ΦΑΝΤΑΖΟΜΑΙ ΤΗ ΖΩΗ ΜΟΥ ΧΩΡΙΣ ΑΡΙΘΜΟΥΣ;» Α1 Γυμνασίου Προσοτσάνης 2011-2012 «ΠΩΣ ΦΑΝΤΑΖΟΜΑΙ ΤΗ ΖΩΗ ΜΟΥ ΧΩΡΙΣ ΑΡΙΘΜΟΥΣ;» Α1 Γυμνασίου Προσοτσάνης 2011-2012 1 ΠΩΣ ΦΑΝΤΑΖΟΜΑΙ ΤΗ ΖΩΗ ΜΟΥ ΧΩΡΙΣ ΑΡΙΘΜΟΥΣ; Γράφει ο Ηλίας Δερμετζής «Τη ζωή μου χωρίς αριθμούς δεν μπορώ να τη φανταστώ,

Διαβάστε περισσότερα

Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως και να ήταν.

Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως και να ήταν. Ένα όνειρο που ονειρεύεσαι μόνος είναι απλά ένα όνειρο. Ένα όνειρο που ονειρεύεσαι με άλλους μαζί είναι πραγματικότητα. John Lennon Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Μαρία Καραγιάννη Σύμβουλος Αγωγής Υγείας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Δρ. Μαρία Καραγιάννη Σύμβουλος Αγωγής Υγείας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Δρ. Μαρία Καραγιάννη Σύμβουλος Αγωγής Υγείας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού 3.2 Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων και σχέσεων Να επιδεικνύουν τρόπους αποτελεσματικής επικοινωνίας Να επιδεικνύουν ικανότητες

Διαβάστε περισσότερα

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Η Έμη Σίνη μεγάλωσε στη Ρόδο, σπούδασε πολιτικός μηχανικός στο Μετσόβιο

Διαβάστε περισσότερα

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα;

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Το λέμφωμα είναι δυνητικά ιάσιμη νόσος Με την επιστημονική συνεργασία του Αιματολογικού Τμήματος, Γ Πανεπιστημιακής Παθολογικής Κλινικής,

Διαβάστε περισσότερα

Greek Translations of Brad Yates Videos

Greek Translations of Brad Yates Videos Greek Translations of Brad Yates Videos Contents: Allowing and Receiving Feeling Betrayed Tapping with Brad Yates Allowing and Receiving http://www.youtube.com/watch?v=4iftrjbas5o Translation by Vicky

Διαβάστε περισσότερα

Χαμηλή αυτοεκτίμηση. Γυρίζω σελίδα... στη. Καλλίοπη Εμμανουηλίδου. Πρακτικός όδηγός με εύκόλα βηματα

Χαμηλή αυτοεκτίμηση. Γυρίζω σελίδα... στη. Καλλίοπη Εμμανουηλίδου. Πρακτικός όδηγός με εύκόλα βηματα Καλλίοπη Εμμανουηλίδου Γυρίζω σελίδα... στη Χαμηλή αυτοεκτίμηση Πρακτικός όδηγός με εύκόλα βηματα Περιεχόμενα ΠΡΟΛΟΓΟΣ.... 13. ΕΙΣΑΓΩΓΗ.... 15 Αυτό το ταξίδι θα το κάνω μόνος ή με βοήθεια;... 15 Πόσο

Διαβάστε περισσότερα

Ένας άθεος καθηγητής της φιλοσοφίας συζητά με έναν φοιτητή του, για την σχέση μεταξύ επιστήμης και πίστης στον Θεό.

Ένας άθεος καθηγητής της φιλοσοφίας συζητά με έναν φοιτητή του, για την σχέση μεταξύ επιστήμης και πίστης στον Θεό. Ένας άθεος καθηγητής της φιλοσοφίας συζητά με έναν φοιτητή του, για την σχέση μεταξύ επιστήμης και πίστης στον Θεό. Καθηγητής: Λοιπόν, πιστεύεις στον Θεό; Φοιτητής: Βεβαίως, κύριε. Καθ.: Είναι καλός ο

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση...

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση... Γιώργης Παυλόπουλος Τι είναι ποίηση... "Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει, και τι είναι αυτό που το κάνει να τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε". Κυρίες και Κύριοι Φίλες

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Το να είσαι γονιός δεν είναι εύκολο πράγμα. Δεν υπάρχει ευκαιρία για πρόβα, δεν υπάρχουν σχολεία. Το μόνο που κουβαλάμε

Διαβάστε περισσότερα

Ο Σωτήρης Σαμπάνης μιλάει για το νέο του βιβλίο "Σκανταλόπετρα"

Ο Σωτήρης Σαμπάνης μιλάει για το νέο του βιβλίο Σκανταλόπετρα Ημερομηνία 24/11/2015 Μέσο Συντάκτης Link achaianews.gr Κατερίνα Σαμψώνα http://bit.ly/1qtceq0 Ο Σωτήρης Σαμπάνης μιλάει για το νέο του βιβλίο "Σκανταλόπετρα" Η Σκανταλόπετρα είναι το νέο βιβλίο του Σωτήρη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Β06Σ03 «Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική» ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ:

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Β06Σ03 «Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική» ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2011-2012 ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Β06Σ03 «Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική» Διδάσκων: Κ. Χρήστου

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: «Η ιστορική μέθοδος ερμηνείας» Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Ανδρέας Δημητρόπουλος

Θέμα: «Η ιστορική μέθοδος ερμηνείας» Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Ανδρέας Δημητρόπουλος Θέμα: «Η ιστορική μέθοδος ερμηνείας» Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Ανδρέας Δημητρόπουλος Η Ιστορία, όπως τονίζει ο Μεγαλοπολίτης ιστορικός Πολύβιος σε μια ρήση του, μας διδάσκει ότι τίποτα δεν γίνεται στην τύχη

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) Μαρία Πολυδούρη ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Το ποίηµα υπερασπίζεται µια ορισµένη ποιητική επιλογή. Ποια είναι αυτή και σε ποιο είδος

Διαβάστε περισσότερα

«Φιλολογικό» Φροντιστήριο

«Φιλολογικό» Φροντιστήριο «Φιλολογικό» Φροντιστήριο 2 ο Διαγώνισμα στη Νεοελληνική Γλώσσα Α Λυκείου Επιμέλεια: Μάνθου Άρτεμις [Ο διαδικτυακός διάλογος] Δεν μπορεί, ασφαλώς, να αμφισβητηθεί ότι ο διάλογος αποτελεί απαραίτητο στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Χριστιάνα Μήτση Ψυχολόγος Μsc-Ψυχοθεραπεύτρια Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

Ίντα Ελιάου BSc, MSc, PGDip, MA Συμβουλευτική Ψυχολόγος eliaouida@gmail.com

Ίντα Ελιάου BSc, MSc, PGDip, MA Συμβουλευτική Ψυχολόγος eliaouida@gmail.com ΣΥΝΕΔΡΙΟ: ΠΡΟΛΗΨΗ & ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Limneon, Καστοριά, 19.12.15 «Ενημέρωση του ασθενούς & των συνοδών του με καρκίνο του πνεύμονα. Προβλήματα στην ελληνική πραγματικότητα»

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (ΘΥΜΟΣ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (ΘΥΜΟΣ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (ΘΥΜΟΣ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: 1. Ανάπτυξη και Ενδυνάμωση του Εαυτού 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ: 1.2 Συναισθηματική Εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα