Μη Αρδευομενη Γεωργια

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Μη Αρδευομενη Γεωργια"

Transcript

1 Μη Αρδευομενη Γεωργια Giovanni Quaranta Σειρα Φυλλαδιων: Γ Aριθμος: 4

2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1 ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΥΔΑΤΟΣ 1 Αύξηση αποθηκευτικής ικανότητας του 2 εδάφους σε νερό Μείωση της επιφανειακής απορροής 3 Βελτίωση της διήθησης του νερού 3 Μείωση της εξάτμισης του εδαφικού νερού 4 Μείωση απώλειας νερού διαπνοής φυτών 4 ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΧΡΗΣΗΣ 5 ΥΔΑΤΟΣ ΣΕ ΞΗΡΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ: 6 ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΡΗΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΕ ΞΗΡΕΣ ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ: ΣΥΝΔΥΑΖΟΝΤΑΣ ΑΓΡΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩ ΟΙΚΟΝΟ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΕΠΙΛΟΓΕΣ Σίτος 7 Ελιές 8 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 9 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 9 και των προγραμμάτων επιλογής κατάλληλων φυτών. Αυτά τα συστήματα θα αναλυθούν παρακάτω προκειμένου να τονισθούν τα προβλήματα που συνδέονται με την ερημοποιηση και να αναφερθούν οι πιθανές στρατηγικές μετριασμού της. Επίσης θα εξετασθούν πρακτικά μέτρα για την καταπολέμηση της ερημοποίησης με νέες προσεγγίσεις, συμπεριλαμβανομένης της παραδοσιακής γνώσης και της δυνατότητας που παρέχεται από την βιοτεχνολογία. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο σκοπός αυτού του εγχειριδίου είναι η παρουσίαση των σημαντικών παραγόντων που συμβάλουν στην ερημοποίηση της γης σε συνθήκες μη αρδευόμενης γεωργίας (ξερική γεωργία) και η ανάλυση των στρατηγικών αποτελεσματικής καταπολέμησης της (Εικόνα 1). Οι αγρονομικές πτυχές θα αναφερθούν κυρίως στη προστασία του εδάφους και του νερού με ιδιαίτερη αναφορά στις μη αρδευόμενες καλλιέργειες του Μεσογειακού περιβάλλοντος, οι οποίες στηρίζονται γενικά στις εποχιακές βροχοπτώσεις. Σε αυτό το πλαίσιο θα αναλυθούν τα περιβαλλοντικά, πολιτικά και οικονομικά θέματα σχετικά με την αειφορική ανάπτυξη της μη αρδευόμενης γεωργίας. Αν και τα ξηρά κλίματα μπορούν να προσδιοριστούν αρκετά εύκολα, τα περιβάλλοντα με ανεπάρκεια νερού είναι δυσκολότερο να καθοριστούν. Ένα ευρέως χρησιμοποιούμενο σύστημα ταξινόμησης περιοχών με ανεπάρκεια νερού βασίζεται στη μέση βροχόπτωση. Οι ξηρές γαίες έχουν λιγότερο από 250 χιλ. ετήσια βροχόπτωση ενώ οι ημι ξηρες μεταξύ χιλ. Τα εξαιρετικά ξηρά περιβάλλοντα, η έρημος και οι ημίξηρες περιοχές επιτρέπουν την αύξηση φυτών ως ένα ορισμένο βαθμό. Επομένως, τα συστήματα καλλιέργειας που καθιερώθηκαν σε αυτές τις περιοχές έχουν προσαρμοσθεί σε μια βαθμιαία συγχώνευση των κατάλληλων πρακτικών καλλιέργειας ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΥΔΑΤΟΣ Η μη αρδευόμενη γεωργία εξαρτάται αυστηρά από την βροχόπτωση και τη μεταβλητότητά της και είναι αποκλειστικά βασισμένη στα συστήματα εξοικονόμησης νερού στην γεωργία, τα οποία πρέπει να λαμβάνουν υπόψη: 1) Λογική εκμετάλλευση και χρησιμοποίηση των υδάτινων πόρων 2) Αγρονομικές πρακτικές εξοικονόμησης νερού 3) Στρατηγικές διαχείρισης για την αποταμίευση νερού (Sarno, 1998). 1

3 Επομένως, η διαχείριση εδάφους και νερού είναι κρίσιμοι καθοριστικοί παράγοντες στην αειφορική ανάπτυξη της μη αρδευόμενης γεωργίας. Η προστασία του εδάφους είναι θεμελιώδης δράση για την εξασφάλιση ευνοϊκών συνθηκών στο ριζικό σύστημα, συμπεριλαμβανομένης της ικανοποιητικής διαθεσιμότητας νερού για την ανάπτυξη των φυτών (Εικόνα 2). Εάν θεωρήσουμε ότι το ισοζύγιο νερού στο έδαφος εκφράζεται από τη σχέση: P+I = R+ET+ΔS+D όπου Ρ και Ι είναι η βροχόπτωση και η άρδευση, αντίστοιχα, R το νερό απορροής, Τ η εξατμισοδιαπνοή, ΔS οι διακυμάνσεις νερού στο ριζικό σύστημα, D η απώλεια νερού κάτω από το ριζικό σύστημα. Συνεπώς οι βασικοί στόχοι μας είναι να: 1) ε λαχιστοποιηθεί η απώλεια νερού με τη ν εξάτμιση, την απορροή και στράγγιση του νερού κάτω από το ριζικό σύστημα, και 2) να ενισχυθεί η 2 αποτελεσματικότητα χρήσης των βροχοπτώσεων προκειμένου να εξασφαλισθεί η εγκατάσταση και ανάπτυξη των καλλιεργειών σε συνθήκες περιορισμένων ποσοτήτων νερού. Η μείωση της απώλειας νερού και η αποτελεσματικότερη χρήση της βροχόπτωσης είναι βασικοί καθοριστικοί παράγοντες για να βελτιωθεί η παραγωγικότητα στην μη αρδευόμενη γεωργία. Η μείωση των απωλειών νερού και η αύξηση της αποτελεσματικότητας χρήσης της βροχής αποτελούν καθοριστικούς παράγοντας βελτίωσης της παραγωγικότητας σε ξερική γεωργία Αύξηση της αποθηκευτικής ικανότητας του εδάφους σε νερό Η συγκράτηση του εδαφικού νερού εξαρτάται από: α) την εδαφική δομή, β) την κοκκομετρική σύσταση του εδάφους και γ) το βάθος του εδάφους στο οποίο αναπτύσσονται οι ρίζες. Η κοκκομετρική σύσταση είναι αρκετά δύσκολο να τροποποιηθεί σε μεγάλες επιφάνειες, επομένως η περιεκτικότητα σε εδαφικό ύδωρ μπορεί να αυξηθεί αποτελεσματικά με τη βελτίωση της εδαφικής δομής και την αύξηση του ενεργού βάθους του ριζικού συστήματος. Η εδαφική δομή επηρεάζει χημικές, φυσικές, και βιολογικές παραμέτρους της εδαφικής γονιμότητας, οι οποίες συμβάλουν στην α ύξηση του διαθέσιμου νερού για την ανάπτυξη των καλλιεργειών. Η οργανική ύλη επηρεάζει σημαντικά τη βελτίωση και τη σταθερότητα της εδαφικής δομής, δεδομένου ότι η οργανική ύλη προάγει το σχηματισμό των εδαφικών συσσωματωμάτων (το βασικό συστατικό της εδαφικής δομής). Σύμφωνα με τους Jastrow κ.α. (1995), το 70% της εδαφικής οργανικής ύλης δεσμεύεται στα εδαφικά συσσωματώματα όπου σχηματίζει σύμπλοκα με τα ορυκτά της αργίλου, προϋπόθεση σημαντική για την δημιουργία σταθερής δομής. Η διασπορά των εδαφικών συσσωματωμάτων, συνεπεία της κακής διαχείρισης του εδάφους, και η χαμηλή περιεκτικότητα οργανικής ύλης επηρεάζουν τη διάβρωση του εδάφους, η οποία στη συνέχεια θα οδηγήσει στη μείωση της εδαφικής μάζας για την ανάπτυξη της ρίζας. Η προσθήκη φυτικών υπολειμμάτων, κοπριάς, ή/και άλλων μορφών οργανικών υλικών είναι σημαντική για την βελτίωση και σχηματισμό των εδαφικών συσσωματωμάτων. Αυτό συνδέεται αυστηρά με την εναλλαγή των καλλιεργειών, μια πρακτική που έχει εγκαταλειφθεί βαθμιαία συνεπεία της μονοκαλλιέργειας. Συνεπώς η επαναφορά της κτηνοτροφίας ως μια από τις δραστηριότητες σε κάθε γεωργική εκμετάλλευση, θα ευνοούσε τη προστασία του εδάφους και την παραγωγικότητα των καλλιεργειών (Εικόνα 3). Περισσότερες λεπτομέρειες για το ρόλο της εδαφικής οργανικής ουσίας στη βιώσιμη διαχείριση εδάφους μπορούν να αναζητηθούν στο βιβλίο του Raman (2006). Το όργωμα αυξάνει γενικά το παραγωγικό (χημικά και βιολογικά) έδαφος που μπορεί να χρησιμοποιηθεί από το ριζικό σύστημα (Pala et al, 2000). Αυτή η επίδραση είναι ιδιαίτερα σημαντική στα αργιλώδη και συμπαγή εδάφη, όπου το όργωμα θα αυξήσει τον εδαφικό όγκο και θα τον κάνει ευπρόσιτο στις ρίζες, θα βελτιώσει το πορώδες του εδάφους και την ανταλλαγή αέρος/ νερού μεταξύ των διαφορετικών εδαφικών στρώσεων, και θα ενισχύσει τελικά την αποθήκευση εδαφικού νερού. Στις θερμές και ξηρές περιοχές, το παραδοσιακό όργωμα που μεταφέρει τα βαθύτερα εδαφικά στρώματα στον αέρα και τις υψηλές θερμοκρασίες πρέπει να αποθαρρυνθεί δεδομένου ότι έτσι επιταχύνεται η ανοργανοποίηση της οργανικής ύλης, η οποία τελικά θα έχει δυσμενείς επιπτώσεις στη δομή και στη σταθερότητα της δομής του εδάφους. Αντίθετα, ή αναμόχλευση του εδάφους με υπεδάφιους καλλιεργητές θα βελτιώσει

4 τη διήθηση νερού προστατεύοντας την εδαφική δομή από την χημική και μηχανική υποβάθμιση. Ο ρόλος ενός έντονου οργώματος όσον αφορά τη προστασί α του εδαφικού νερού σε ξηρά περιβάλλοντα έχε ι πρόσφατα αμφισβητηθεί. Σε ορισμένες περιπτώσεις, το βαθύ όργωμα κατά τη διάρκεια της περιόδου ξηρασίας, που ακολουθείται από μεσαίες εποχιακές βροχοπτώσεις, θα αυξήσει τη αποθήκευση εδαφικού νερού κατά 50 χιλ. και 100 χιλ. συγκρινόμενο με την ελάχιστο ή μηδενικό όργωμα, αντίστοιχα. Αυτή η κατάσταση φαίνεται να αντιστρέφεται με τις μικρές βροχοπτώσεις. Σε αυτήν την περίπτωση, το ελάχιστο όργωμα οδηγεί σε μεγαλύτερη συγκράτηση νερού και μεγαλύτερη παραγωγή από το βαθύ όργωμα. Επιπλέον, πρέπει να θεωρηθεί ότι τα μακροπρόθεσμα αποτελέσματα της μηχανικής διαταραχής του εδάφους με συμβατικό όργωμα θα αποσταθεροποιήσουν τα εδαφικά συσσωματώματα, όπου στη συνέχεια θα διευκολύνουν τη απόσπαση και μεταφορά εδαφικών τεμαχιδίων με την διάβρωση με αποτέλεσμα τη μείωση του βάθους του εδάφους. ταχεία εξάτμιση ή και τη δημιουργία αναερόβιων συνθηκών στις ρίζες των φυτών. Στις λοφώδεις περιοχές, η βραδεία διήθηση του νερού βροχής θα έχει σαν αποτέλεσμα την απώλεια με την επιφανειακή απορροή η οποία θα προκαλέσει τελικά τη μεταφορά εδαφικών υλικών δηλαδή διάβρωση του εδάφους. Οι ενέργειες που στοχεύουν στη βελτίωση των ιδιοτήτων διήθησης του νερού πρέπει να επικεντρωθούν σε εκείνα τα μέτρα που θα βελτιώσουν την εδαφική δομή, συμπεριλαμβανομένου την προσθήκη της οργανικής ουσίας, την εναλλαγή των καλλιεργειών, και την ελαχιστοποίηση των καλλιεργητικών πρακτικών (όργωμα) (Εικόνα 4). Στη περίπτωση περιοχών με απότομες κλίσεις, τα μέτρα προστασίας θα πρέπει να περιλάβουν επιπλέον δράσεις όπως το όργωμα παράλληλα προς τις ισοϋψείς, τη κατασκευή αναχωμάτων που θα επιβραδύνουν την επιφανειακή απορροή, ή την κατασκευή σύνθετων δομών όπως οι αναβαθμοί. 3 Η διατήρηση της οργανικής ουσία ς του εδάφους είναι ουσιαστική για: 1) την βελτίωση σταθερότητας της δομής, 2) την αύξηση συγκράτησης εδαφικού νερού, 3) την μείωση της διάβρωσης του εδάφους. Κάτω από αυτές τις συνθήκες τα πλεονεκτήματα/μειονεκτήματα της συμβατικής σε σχέση με την ελάχιστη άροση, που αφορά την διατήρηση του εδαφικού νερού και της ανοργανοποιησης της οργανικής ουσίας, θα εξαρτηθούν από τις πραγματικές εποχιακές βροχοπτώσεις. Μείωση της απορροής Όταν η ένταση της βροχής είναι μεγαλύτερη από την ταχύτητα διήθησης στο έδαφος, τότε το νερό ή θα συγκεντρωθεί στην επιφάνεια του εδάφους ή θα απορρεύσει προς άλλη θέση με αποτέλεσμα και στις δυο περιπτώσεις την αμετάκλητη απώλεια νερού. Στα πεδινά εδάφ η, η συγκέντρωση του νερού στην επιφάνεια του εδάφους θα έχει ως αποτέλεσμα την Βελτίωση της διήθησης νερού Μεγαλύτερες ταχύτητες διήθησης νερού στο έδαφος μπορούν να επιτευχθούν με τη βελτίωση της εδαφικής δομής και της διαπερατότητας των διαφορετικών εδαφικών στρώσεων. Η κάλυψη της επιφανείας του εδάφους με φυτικά υπολείμματα μπορεί να προστατεύσει τα εδαφικά συσσωματώματα από τις σταγόνες της βροχής και να μειώσει, μέχρι 50%, την απώλεια νερού μέσω της

5 απορ ροής. Η παραδοσιακή πρακτική ακαλλιέργιας του εδάφους για ένα έτος ώστε να βελτιωθεί η αποθήκευση νερού για την επόμενη καλλιέργεια (αγρανάπαυση), αν και εγκαταλείπεται βαθμιαία, έχει ιδιαίτερη αξία. Αυτή η τεχνική στοχεύει: 1) στη βελτίωση της διήθησης νερού με μια πολύ αβαθή άροση πριν από την εποχή της βροχής και 2) στη μείωση της απώλειας νερού με την εξατμισοδιαπνοή εφαρμόζοντας παράλληλα ένα επιφανειακό όργωμα (καλλιεργητής) και την μηχανική καταπολέμηση των ζιζανίων, μετά τις βροχοπτώσεις. Με βάση τις αναλύσεις των πειραματικών αποτελεσμάτων, μπορούν να διατυπωθούν τα ακόλουθα συμπεράσματα σχετικά με την αγρανάπαυση που εφαρμόζεται σε διαφορετικά περιβάλλοντα: Παρέχει καλύτερα αποτελέσματα σε ψυχρά ξηρά κλίματα Είναι αποτελεσματικότερη όταν η ετήσια βροχόπτωση είναι μεταξύ χιλ. Εάν οι βροχοπτώσεις είναι μεγαλύτερες από 450 χιλ. ανά έτος, τότε η αγρανάπαυση μπορεί να μην είναι απαραίτητη, Εάν οι βροχοπτώσεις είναι μικρότερες από 400 χιλ. ανά έτος, τότε είναι ευεργετική στην αποθήκευση εδαφικού νερού, Σε πολύ ξηρές περιοχές ( χιλ. ανά έτος) είναι απαραίτητο να εξασφαλισθεί επαρκές νερό για την αναμενόμενη καλλιέργεια. Στις περισσότερες περιπτώσεις, η χρήση των ψυχανθών ως καλλιέργεια κάλυψης ή κτηνοτροφικά φυτά προτείνονται ως αποτελεσματικότερη εναλλακτική λύση. Πρέπει να επισημανθεί ότι, σε σχέση με την αγρανάπαυσης, οι καλλιέργειες 4 κάλυψης δεν βελτιώνουν συγκεκριμένα την περιεκτικότητα σε εδαφικό ύδωρ, αλλά μπορούν να βελτιώσουν την εδαφική γονιμότητα, τη σταθερότητα των συσσωματωμάτων και γενικά τις φυσικοχημικές ιδιότητες του εδάφους. Μείωση της εξάτμισης εδαφικού νερού Αυτός ο στόχος μπορεί να επιτευχθεί ουσιαστικά με: 1) χρήση ανεμοθραυστών, 2) μονωτικά εξάτμισης, του νερού και 3) αβαθές όργωμα του εδάφους (10 15 εκατ.). Μεταξύ των περιβαλλοντικών παραγόντων που επηρεάζουν έντονα την εξάτμιση, ο άνεμος έχει κρίσιμο ρόλο δεδομένου ότι ενισχύει την εξάτμιση με την αύξηση του ελλείμματος πίεσης υδρατμώ ν (VPD) κοντά στην επιφάνεια του εδάφους. Οι ανεμοθραύστες εμποδίζου ν την εξάτμιση νερού από το έδαφος. Για τις σχετικά μικρές επιφάνειες, οι ανεμοθραύστες μπορούν να είναι τοίχοι, πλαστικά φύλλα ή ξύλινα περιφράγματα. Τα πλέον συνηθισμένα είναι τα δέντρα ή εμπόδια θάμνων. Τα μονωτικά κάλυψης της επιφανείας του εδάφους βελτιώνουν επίσης το ισοζύγιο εδαφικού νερού με τη μείωση της εξάτμισης εκτός του ότι εκπληρώνουν άλλες λειτουργίες όπως την ελαχιστοποίηση της ανάπτυξης ζιζανίων, την αύξηση της εδαφικής θερμοκρασίας και τ η μείωση της απορροής και της διάβρωσης του εδάφους. Για τις περισσότερες καλλιέργειες που αναπτύσσονται σε ξηρά περιβάλλοντα μόνο με την βροχόπτωση, φυτικά υπολείμματα από τις διάφορες καλλιέργειες διασκορπίζονται στο έδαφος με σκοπό την προστασία του νερού. Η ποσότητα του υλικού κάλυψης του εδάφους με φυτικά υπολείμματα είναι κρίσιμη για πλήρη προστασία. Για φυτικά υπολείμματα δημητριακών (σίτος) προτείνεται 10 τόνους ανά εκτάριο. Το ελαφρό όργωμα είναι επίσης μια συνήθης πρακτική στα ξηρά περιβάλλοντα. Για παράδειγμα, η άροση με καλλιεργητή είναι αποτελεσματική στον έλεγχο ανάπτυξης ζιζανίων και στην μείωση της απώλειας νερού μέσω της εξάτμισης. Επιπλέον η ελαφριά άροση θα ενισχύσει, σε κάποιες περιπτώσεις, την διήθηση νερού με το σπάσιμο της επιφανειακής κρούστας. Ο κύριος σκοπός της αναμόχλευσης του εδάφ ους είναι η διακοπή της τριχοειδούς κίνησης εδαφικού νερού. Αυτό μπορεί να μειώσει μέχρι 50% την εξάτμιση νερού. Τα αμμώδη και βαριά εδάφη μπορούν να ωφεληθούν με αυτή την πρακτική που θα ελαχιστοποιήσει αποτελεσματικά την επιφάνεια εξάτμισης με το κλείσιμο είτε των μακρο πόρων (αμμώδη εδάφη) είτε των βαθιών ρωγμών (που στα αργιλώδη εδάφη είναι υπεύθυνες για το 20 30% της εξάτμισης του νερού). Μείωση απώλειας νερού διαπνοής των φυτών Η μείωση της απώλειας νερού μέσω της διαπνοής των φυτών είναι κρισιμότερη διεργασία στα ξηρά κλίματα. Παραδοσιακά η μείωση αυτή πραγματοποιείτο με τη χρησιμοποίηση ανεμοφρακτών, τον έλεγχο ζιζανίων και ενδεχομένως τη χρησιμοποίηση παρεμποδιστών διαπνοής. Ο άνεμος μπορεί να έχει ίδια επίδραση στις επιφάνειες των φύλλων με αυτήν που περιγράφεται για το έδαφος. Ο ξηρός άνεμος προκαλεί έντονη διαπνοή που μπορεί σε μερικές περιπτώσεις να προκαλέσει φυσιολογικές διαταραχές (αρκετά σύνηθες στην ανάπτυξη σιτηρών στα ημίξηρα περιβάλλοντα). Αν και οι υπάρχουσες στρατηγικές για την αντιμετώπιση αυτού του φαινόμενου είναι αρκετά περιορισμένες, οι προαναφερθέντες ανεμοθραύστες αναμένεται να έχουν το ίδιο αποτέλεσμα όσον αφορά τον έλεγχο της απώλειας διαπνοής νερού ( Sarno, 1998). Τα ζιζάνια ανταγωνίζονται μαζικά με την καλλιέργεια για περισσότερους πόρους, συμπεριλαμβανομένου του νερού. Σε περιβάλλοντα με περιορισμένο διαθέσιμο νερό ο ανταγωνισμός μεταξύ του σίτου και της βρώμης (Avena fatua L). μπορεί να μειώσει την παραγωγή μέχρι 60%. Τα ζιζάνια είναι γενικά εφοδιασμένα με μηχανισμούς προσαρμογής και αντίσταση ς που τα καθιστούν πολύ ανταγωνιστικά σε

6 περιβάλλοντα περιορισμένων πόρων. Ένας αποτελεσματικός έλεγχος ζιζανίων είναι μερικές φορές δύσκολο να ολοκληρωθεί λόγω των τεχνικών ή/και του περιορισμού των δαπανών. Το κάψιμο των υπολειμμάτων καλλιεργειών είναι μια παλαιά πρακτική που καταστρέφει τους σπόρους και τα όργανα μεταφοράς των περισσότερων ζιζανίων. Αυτή η πρακτική σε μερικές περιπτώσεις μπορε ί να έχει αντίθετα αποτελέσματα με την υποκίνηση της βλάστησης μερικών σπόρων ή την βλάστηση των υπόγειων φυτικών οργάνων που δεν καταστράφηκαν από την υψηλή θερμοκρασία. Αν και ο μηχανικός έλεγχος ζιζανίων περιορίζεται γενικά από τον τύπο καλλιέργειας, το κόστους, την αποτελεσματικότητα και την δυνατότητα προσέγγισης στον αγρό, παραμένει ακόμα η προτιμότερη πρακτική ελέγχου των ζιζανίων σε πολλές περιπτώσεις. Η μηχανική καταπολέμηση ζιζανίων (με το δίσκο) είναι συχνά καλύτερη σε σχέση με την χημική καταπολέμηση, δεδομένου ότι έχει θετικές επιπτώσεις στις ιδιότητες συγκράτησης εδαφικού νερού και τη μείωση της απώλειας εδαφικού νερού με την εξάτμισ η. Σε ξηρά και θερμά περιβάλλοντα ο μηχανικός έλεγχος ζιζανίων, πρέπει να συστήνεται, όταν υπάρχει δυνατότητα, πριν από τη φθινοπωρινή σπορά. Ο χημικός έλεγχος ζιζανίων υπερνικά τα προβλήματα που συνδέονται με την δυνατότητα διέλευσης σε αργιλώδη εδάφη κατά τη διάρκεια των βροχών. Πρέπει να επισημανθεί ότι τα προβλήματα που συνδέονται με την συσσώρευση φυτοτοξινών στο έδαφος είναι ιδιαίτερα σημαντικά στα ξηρά περιβάλλοντα. Η καταλληλότητα αυτής της πρακτικής πρέπει επομένως να εξεταστεί στο συγκεκριμένο περιβαλλοντικό πλαίσιο. Πειραματικά αποτελέσματα σε διαφορές θέσεις έχουν καταδείξει ότι η απώλεια εδαφικού νερού από τον Ιούνιο μέχρι τον Αύγουστο επηρεάζονται από τις διαφορετικές πρακτικές ελέγχου ζιζανίων, και μπορούν να συνοψιστούν με την ακόλουθη ταξινομική σειρά: κανένας έλεγχος ζιζανίων (μεγαλύτερη απώλεια νερού) > χημικός έλεγχος >αναμόχλευσης εδάφους > μονωτικά με φυτικά υπολείμματα (χαμηλότερη απώλεια νερού). Η εξάτμιση και η απώλεια διαπνοής νερού στο έδαφος μπορεί να μειωθεί με: 1) χρήση ανεμοφρακτών, 2) μονωτικά υλικά στην επιφάνεια του εδάφους, 3) επιφανειακό όργωμα, 4) έλεγχο των ζιζανίων. Αυτά όλα θα έχουν, στις περισσότερες περιπτώσεις, μια πολλαπλή δράση στην διατήρηση νερού και εδάφους. ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΧΡΗΣΗΣ ΝΕΡΟΥ ΣΤΑ ΞΗΡΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΑ Εκτός από τις προαναφερθείσες τεχνικές, βελτιώνοντας την αποτελεσματικότητα χρήσης νερού στις καλλιέργειες (WUE, ο λόγος εφαρμοζόμενου νερού προς την παραγωγή) και ο δείκτης συγκομιδής [ΗΙ, ο λόγος καρπού (ή εμπορικό προϊόν) προς την υπέργεια ξηρή βιομάζα] είναι σημαντικές προκλήσεις στα ξηρά περιβάλλοντα (Εικόνα 5). Μια γρήγορη εγκατάσταση καλλιέργειας θα αυξήσει την αποτελεσματικότητα χρήσης νερού (WUE) από την καλλιέργεια επειδή αυτό θα μειώσει το ποσό ηλιακής ακτινοβολίας που φθάνει στο έδαφος και προκαλεί την εξάτμιση νερού. Η κατάλληλη σπορά, η λίπανση, και οι γρήγορα αναπτυσσόμενες ποικιλίες (early vigor) συμβάλουν στη μειωμένη απώλεια εδαφικού νερού. Οι τεχνικές στρατηγικής για τη βελτίωση μιας αποτελεσματικότερης χρήσης νερού, πρέπει να στοχεύσουν στο καλύτερο συνδυασμό μεταξύ των ευαίσθητων σταδίων ανάπτυξης του φυτού στο νερό και τη διαθεσιμότητα νερού. Για παράδειγμα σε καλλιέργεια σιτηρών που αναπτύσσεται με την βροχή σε Μεσογειακά περιβάλλοντα, μια εξαιρετικά μεγάλη βλαστική περίοδος εξαιτίας της υπερ λίπανσης (περίσσια αζώτου Ν) ή η καθυστέρηση στο χρόνο σποράς, θα οδηγήσει σε μεγαλύτερες απαιτήσεις νερού κατά την παραγωγική περίοδο και την πιθανή έλλειψη νερού κατά τη διάρκεια σχηματισμού του καρπού (ένα πολύ ευαίσθητο φυσιολογικό στάδιο στα ξηρά περιβάλλοντα). Μια κακή καλλιεργητική διαχείριση αυτών των παραγόντων θα οδηγήσει σε μια δραματική μείωση του δείκτη συγκομιδής. Η αποτελεσματικότητα εκμετάλλευσης του νερού από το φυτό μπορεί επίσης να επηρεαστεί σημαντικά από την διαθεσιμότητα των θρεπτικών στοιχείων. Σε καλλιεργητικά συστήματα που χαρακτηρίζονται από μεγάλες ποσότητες εδαφικών πόρων που απορροφούν και χαμηλών καλλιεργητικών παρεμβάσεων, όπως εκείνα που εφαρμόζονται σε περιοχές με περιορισμένες βροχοπτώσεις, μπορούν βαθμιαία να μειώσουν την εδαφική γονιμότητα (Raman, 2006) και να ενισχύσουν άλλα φαινόμενα όπως τη διάβρωση του εδάφους, την ξηρασία και 5

7 τελικά την ερημοποίηση. Σε ακραίες περιπτώσεις αυτή η διαδικασία έχει οδηγήσει στη γεωργική στασιμότητα. Ένα σημαντικό ρόλο στα βιώσιμα συστήματα καλλιέργειας για αυτά τα περιβάλλοντα παίζουν οι καλλιέργειες ψυχανθών οι οποίες, εκτός του ότι παρέχουν χόρτο για την κτηνοτροφία, συμβάλουν σημαντικά στη βιολογική και χημική γονιμότητα του εδάφους. Οι βελτιωμένες εδαφικές φυσικές και χημικές ιδιότητες που συνδέονται με την παρουσία καλλιεργειών ψυχανθών θα οδηγήσουν σε μειωμένη διάβρωση του εδάφους στις λοφώδεις περιοχές και αύξηση στην οργανική ουσία του εδάφου ς. Η επαναφορά των ψυχανθών πρέπει επίσης να εξεταστεί από την άποψη της διαφοροποίησης των καλλιεργειών, με αποτέλεσμα την καλύτερη αντιμετώπιση των εντόμων, της ασθένειες και την επιλεκτική ανάπτυξη συγκεκριμένων ζιζανίων (Sheaffer και Seguin, 2003). Η θρέψ η φυτών κ αι η γεν ετική μηχανική είναι ισχυρά εργαλεία για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των φυτών σε αντίξοα περιβάλλοντα (Maggio και λοιποί., 2002a 2002b). Η αποτελεσματικότητα χρήσης νερού (WUE) έχει χαρακτηρισθεί ως ένα γενετικό χαρακτηριστικό του φυτού που δεν είναι εύκολο να μεταφερθεί. Προγράμματα θρέψης των φυτών που σκοπό έχουν τη βελτίωση της παραγωγής ανά μονάδα όγκου νερού έχουν βελτιώσει σημαντικά το δείκτη συγκομιδής (ΗΙ) καλυτέρα σε σύγκριση με το δείκτη αποτελεσματικότητας χρήσης του νερού (WUE), είτε με την εισαγωγή μικρών φυτών( νάνων) και ποικιλιών μικρών κύκλων είτε με την επιλογή πυκνής φύτευσης (higher density). Εντούτοις τα περιθώρια για να βελτιώσουν περαιτέρω το ΗΙ είναι μάλλον 6 περιορισμένα, (Raman, 2006). Η πρόσφατη πρόοδος στη μοριακή γενετική έχει ανοίξει νέους δρόμους σε αυτόν το ν τομέα δεδομένου ότι τα γονίδια που μπορούν να ελέγξουν την αποτελεσματικότητα χρήσης νερού από την καλλιέργεια έχουν προσδιοριστεί (Bennet και λοιποί., 2002 Masle και λοιποί., το 2005) και αποτελούν ένα σημαντική γενετική πληροφορία βελτίωσης του δείκτη WUE. Οι γεωργικές πρακτικέ ς που διευκολύνουν το καλύτερο συνδυασμό μεταξύ των σταδίων ανάπτυξης των φυτών που είναι ευαίσθητα στο νερό και τη διαθεσιμότητα νερού, θα βελτιώσουν την αποτελεσματικότητα χρήσης νερού. Η θρέψη των φυτών και η γενετική μηχανική υπόσχονται πολλά σε μεταφορά γενετικών χαρακτηριστικών αντοχής των καλλιεργειών σε αντίξοα περιβάλλοντα. ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ: Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΕΡΗΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣE ΞΗΡΕΣ ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ: ΣΥΝΔΥΑΖΟΝΤΑΣ ΑΓΡΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΕΠΙΛΟΓΕΣ Οι κοινωνικές οικονομικές πτυχές που συνδέονται με την ερημοποίηση στην μη αρδευόμενη γεωργία είναι ιδιαίτερα σημαντικές δεδομένου ότι η οικονομική ικανότητα υποστήριξης των συστημάτων καλλιέργειας που μπορεί να ασκηθεί σε αυτά τα περιβάλλοντα είναι αρκετά συχνά ένας περιοριστικός παράγοντας. Οι κοινωνικές και οικονομικές κρίσεις στην παραδοσιακή γεωργία τα τελευταία χρόνια έχουν προκαλέσει τη μετανάστευση του πληθυσμού από τις λιγότερο ευνοϊκές αγροτικές στις αστικές περιοχές, οι οποίες στη συνέχεια η γη εγκαταλείφθηκε με αποτέλεσμα την υποβάθμιση. Επιπλέον άλλοι παράγοντες που συνδέονται με τη μη αρδευόμενη γεωργία στη περιοχή της Μεσογείου μπορούν να επιδεινώσουν τα προβλήματα της ερημοποίησης όπως: η παρουσία ποικίλων τοπίων, η επικάλυψη των διάφορων νοοτροπιών, οι κλιματικές συνθήκες που χαρακτηρίζονται με εποχιακές ξηρασίες και μεγάλη μεταβλητότητα των βροχοπτώσεων ή τις ξαφνικές/έντονες βροχές. Από αυτή την άποψη, το δημογραφικό έλλειμμα και η μείωση του πληθυσμού είναι ένα σοβαρά ζητήματα για ένα μεγάλο μέρος των ημίξηρων περιοχών, επειδή η μετανάστευση από αυτές τις περιοχές είναι επιλεκτική από τους νεότερους με καλύτερο μορφωτικό επίπεδο. Αυτή η διαδικασία οφείλεται μερικώς στο αυξανόμενο πρόβλημα της απομόνωσης, φυσικής και πολιτιστικής, το οποίο θεωρείται ως κύριος περιορισμός. Παρά τις προαναφερθείσες πολυπλοκότητες, ο γεωργικός τομέας παίζει έναν σημαντικό ρόλο και στη χρήση της γης και στις κοινωνικοοικονομικές συνθήκες στη Μεσογειακή Ευρώπη. Επομένως η αξιολόγηση των αποτελεσμάτων των επιδράσεων των τρεχουσών πρακτικών σε σχέση με την προστασία των πόρων και την αποτελεσματική χρήση είναι χρήσιμο εργαλείο για το καθορισμό των αδυναμιών και των διορθωτικών μέτρων για την οργάνωση της γεωργίας και την αειφορική αποτελεσματικότητα της. Η μη αρδευόμενη γεωργία των περιοχών της Μεσογείου περιλαμβάνει συχνά έναν μεγάλο αριθμό επιχειρηματιών μικρής ιδιοκτησίας που λαμβάνουν μεμονωμένες αποφάσεις σχετικά με τη διαχείριση των φυσικών πόρων και την επένδυση των κεφαλαίων τους. Αν και οι αποφάσεις χρήσης γης από οποιουδήποτε αγρότη μπορεί να φαίνονται άσχετες, όμως αυτές οι αποφάσεις επαναλαμβάνονται συνεχώς στην ύπαιθρο, και συνεπώς μπορούν να έχουν μεγάλες επιπτώσεις σε περιφερειακό και

8 διεθνές επίπεδο. Συνεπώς τα διάφορα γεωργικά συστήματα χρήσης γης θεωρούνται ως σημαντικοί παράγοντες στη υποβάθμιση του περιβάλλοντος. Πολλές μελέτες έχουν γίνει για την αξιολόγηση αυτών των επιπτώσεων και συντάχθηκαν παγκόσμιοι χάρτες επικινδυνότητας εδαφών που βασίζονται κυρίως σε περιβαλλοντικές διεργασίες, εκτός από την περίπτωση όπου παράγοντες διαχείρισης λαμβάνονται υπόψη, όπως στην περίπτωση του ορισμού των περιβαλλοντικά ευαίσθητων περιοχών στην ερημοποίηση (Kosmas et al, 1999). Μια εξέταση των πρακτικών καλλιέργειας και της διαχείρισης παραγωγής ζωικού κεφαλαίου που συνδέεται με τον κίνδυνο υποβάθμισης τη ς γης πραγματοποιήθηκε πρόσφατα στη λεκάνη Agri (Kosmas et al, 1999) (Εικόνα 6). Αποτελέσματα για δύο αντιπροσωπευτικές καλλιέργειες, σίτου και ελιάς, οι οποίες εφαρμόζονται στη περιοχή σε ξηρικές συνθήκες περιγράφεται περιληπτικά στη συνέχεια. Σίτος Η τεχνολογία που χρησιμοποιείται γενικά για την καλλιέργεια του σίτου στις περισσότερες λοφώδεις και ξηρές περιοχές της Νότιας Ιταλίας, παίζει έναν πολύ σημαντικό ρόλο στην υποβάθμιση της γης και στην προστασία της (Εικόνα 7). Σημαντικοί περιορισμοί για μια βέλτιστη διαχείριση της μη αρδευόμενης γεωργίας στις περιοχές της Μεσογείου είναι: η παρουσία ποικίλων τοπίων, επικάλυψη διάφορων τεχνικών και νοοτροπιών, κλιματικές συνθήκες που χαρακτηρίζονται από τις εποχιακές ξηρασίες με την υψηλή μεταβλητότητα βροχοπτώσεων ή την ξαφνική/έντονη βροχή, δημογραφικό έλλειμμα και εγκατάλειψη, μεγάλος αριθμός παραγωγών μικρής ιδιοκτησίας. Η εκπαίδευση των τοπικών αγροτών και των πολιτικών διαχείρισης κρίσιμων θεμάτων που αναφέρονται στη προστασία του περιβάλλοντος, την αποτελεσματική χρήσ η των φυσκών ι πόρων και την αειφορική γεωργία αποτελεί το σημαντικότερο σημείο το οποίο πρέπει να τονισθεί. Η μελέτη πραγματοποιήθηκε στην πιλοτική περιοχή της λεκάνης Agri (Desertlinks, 2002) στην οποία καταγράφηκαν 59 διαφορετικές τεχνικές στη καλλιέργεια του σίτου που μπορούν να συνοψιστούν σύμφωνα με τις επιπτώσεις στην υποβάθμιση της γης ως εξής: Πολύ ορθές πρακτικές. Αυτές οι πρακτικές είναι κυρίως βασισμένες στην άμεση σπορά (άμεση τοποθέτηση των σπόρων σε οπές, κανένα όργωμα) με εναλλαγή των καλλιεργειών. Το ποσοστό τους είναι πολύ χαμηλό, λιγότερο από 4%, του συνόλου των τεχνικών που εφαρμόζονται. Τα αποτελέσματα από περιβαλλοντική και από οικονομική άποψη είναι εξαιρετικά σημαντικά σε σχετικούς και απόλυτους αριθμούς. Αυτές οι τεχνικές εφαρμόζονται μόνο λίγα χρόνια, η παλαιότερη έχει εφαρμοστεί για τέσσερεις διαδοχικά εποχές σποράς, και είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρουσες τεχνικές να εφαρμοστούν στη συνέχεια για την επιβεβαίωση των άριστων αποτελεσμάτων. 7

9 8 Ορθές πρακτικές. Η ερευνά κατέγραψε επίσης ένα να μικρό ποσοστό, περίπου 11%, αυτών των τεχνικών οι οποίες σύμφωνα με τις επιπτώσεις που έχουν στην υποβάθμιση του εδάφους χαρακτηρίζονται ως πολύ καλές για την περιοχή. Αυτές οι πρακτικές επιτρέπουν είτε την άμεση σπορά χωρίς εναλλαγή καλλιεργειών είτε το ελάχιστο όργωμα με εναλλαγή καλλιεργειών. Σε αυτές τις περιπτώσεις το ελαφρύ όργωμα θεωρείται ότι αντισταθμίζει την εναλλαγή των καλλιεργειών, το οποίο εξασφαλίζει χημικά και φυσικά οφέλη, μειώνει τη διάβρωση του εδάφους και αυξάνει τη ποσότητα της οργανικής ουσίας. Κακές πρακτικές. Αυτές οι πρακτικές χαρακτηρίζονται από εντατική καλλιέργεια (άροση) του εδάφους χωρίς καμία εναλλαγή καλλιεργειών για δεκαετίες και θεωρούνται ως ακατάλληλες για την περιοχή (Bove et al, 1996, Quaranta, 1999). Οι πρακτικές που περιλαμβάνουν το παραδοσιακό όργωμα παράλληλα προς τις ισοϋψείς αντιπροσωπεύουν περίπου το 13% στις συνολικών πρακτικών στη περιοχή. Όπου οι συνθήκες κλίσεων επιτρέπουν οι αγρότες ακολουθούν την άροση παράλληλα προς τις ισοϋψείς αλλά οι λόγοι που ακολουθούν αυτή την τακτική δεν έχουν κάποιες αγρονομικές θεωρήσεις. Ελιά Τρέχουσες πρακτικές. Οι ελαιώνες καταλαμβάνουν επίσης σημαντική έκταση στη Λεκάνη της Agri (Εικόνα 8). ενσωματώνονται στο έδαφος αλλά συλλέγονται και καίγονται. Η εφαρμογή καλλιεργειών κάλυψης είναι σπάνια. Τυχαία ανάπτυξη φυτών μεταξύ δυο οργωμάτων μπορεί να συμβεί. Ο έλεγχος ζιζανίων στους ελαιώνες γίνεται συνήθως μηχανικά ή με ψεκασμό (glyphosate). Περιθώρια για βελτιώσεις. Σε συνθήκες μη αρδευομένης έλαιο καλλιέργειας, η συγκράτηση και αποθήκευση του νερού κατά τη διάρκεια των βροχοπτώσεων είναι ο σημαντικότερος παράγοντας καθορισμού στη τελική παραγωγή. Επομένως οι καλύτερες καλλιεργητικές πρακτικές θα πρέπει να έχουν ως σκοπό τη δημιουργία καλής δομής εδάφους, την ελαχιστοποίηση της διάβρωσης και της απώλεια άνθρακα, την ενίσχυση της συγκράτησης του νερού κατά τη διάρκεια των βροχών και τη μείωση των απωλειών νερού κατά την ξηρή περίοδο. Πρακτικές που θα μειώσουν τη διάβρωση του εδάφους είναι το όργωμα παράλληλα προς τις ισοϋψείς, καλλιέργεια σε ζώνες, κατασκευή αναβαθμών, ελάχιστη άροση ή ακαλλιέργεια με χημικό έλεγχο των ζιζανίων. Η ακαλλιέργεια σε συνδυασμό με φυτά κάλυψης ή με ζώνες φυτικής κάλυψης φαίνεται να μειώνει σημαντικά τη διάβρωση του εδάφους. αν και τα αποτελέσματα ανταγωνισμού μεταξύ των φυτών κάλυψης και των ελαιόδεντρων πρέπει να λαμβάνονται υπόψη. Σε αυτήν την περίπτωση, η προσωρινή κάλυψη με φυσική βλάστηση κατά τη διάρκεια της υγρής περιόδου του έτους, και στη συνέχεια η καταστροφή κατά την ξηρή περίοδο περιορίζει σημαντικά τον ανταγωνισμό σε νερό. Η χρήση των αναβαθμών ή/και αναχωμάτων για την επιβράδυνση της απορροή νερού στις επικλινείς περιοχές σε συνδυασμό με ψυχανθή ως ενδιάμεση καλλιέργεια, ελάχιστη άροση και περιορισμένη κλάδευση θα δημιουργήσουν στις συνθήκες για την διατήρηση της παραγωγής λαδιού στις περισσότερες ευαίσθητες περιοχές. Οι πρακτικές καλλιέργειας για την παραγωγή λαδιού περιλαμβάνουν έναν χειμωνιάτικο ελαφρό όργωμα (βάθος μέχρι 30 εκ. ) και ένα επιφανειακό ανοιξιάτικο όργωμα, χρησιμοποιώντας δίσκο ή καλλιεργητή. Στα παραδοσιακά εντατικά συστήματα καλλιέργειας, η λίπανση γίνεται γενικά με ανόργανα και οργανικά λιπάσματα, ενώ στα παραδοσιακά εκτατικά συστήματα καλλιέργειας η λίπανση γίνεται μόνο με οργανικά λιπάσματα (χλωρή λίπανση ή κοπριά). Το κλάδεμα (Φεβρουάριος) γίνεται συνήθως κάθε δυο χρόνια. Τα υπολείμματα περικοπής οργώνονται σπάνια στο έδαφος, γενικότερα συλλέγονται και καίγονται. Τα κλαδιά συνήθως δεν

10 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ Maggio A, Joly RJ, Hasegawa PM, Bressan RA, Can the quest for drought tolerant crops avoid Arabidopsis any longer? In: Crop Production Under Saline Environments: Global and Integrative Perspectives. SS Goyal, SK Sharma, DW Rains (eds). Journal of Crop Production Vol. 7, n. 1 2, ISBN Με βάση τα ανωτέρω, μπορούμε να καταλήξουμε στο συμπέρασμα ότι η βελτίωση των τεχνικών μέτρων ελέγχου για την προστασία του νερού και του εδάφους είναι ο σημαντικότερος παράγοντας σε περιοχές με ξερική γεωργία. Αυτό δεν είναι κάτι καινούργιο σε υποβαθμισμένα περιβάλλοντα. Συγκεκριμένα στις ευαίσθητες περιοχές, τα μέτρα αυτά πρέπει να σχεδιασθούν έτσι ώστε που θα λαμβάνουν υπόψη την αύξηση της παραγωγής και τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις (Εικόνα 9). Από αυτή την άποψη, τυπικές γεωργικές εκμεταλλεύσεις πρέπει να σχεδιασθούν στη βάση της εξασφάλισης της παραγωγής και της προστασίας του περιβάλλοντος. Όταν ο κύριος σκοπός είναι η μεγιστοποίηση της παραγωγής τότε μια βαθμιαία υποβάθμιση του εδάφους, του νερού και του περιβάλλοντος αναμένεται (Prihar et al., 2000, Quaranta et al., 1999) με σημαντικό περιβαλλοντικό κόστος. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Bennet J, Opportunities for increasing water productivity of CGIAR for tolerance of water defects for using crops through plant breeding and molecular techniques. In water productivity in agriculture: limits and opportunities for improvements. JW Kijine, R Barker, and D Molden (eds.) Wallingford UKCAB International, pp Bove E., Quaranta G. (1996): Desertification in southern Italy: The case of Clay hill areas in Basilicata Region, ICALPE. DESERTLINKS, First annual report, 2002 Kosmas C., Kirkby M., Geeson N. (1999), Manual on key indicators of desertification and mapping environmentally sensitive areas to desertification, European Commission. Maggio A, Matsumoto T, Hasegawa PM, Pardo JM, Bressan RA, The long and winding road to halotolerance genes. In: SALINITY: ENVIRONMENT PLANTS MOLECULES. Eds. A. Lauchli and U. Luttge. Kluwer Academic Publisher, The Netherlands, pp ISBN Masle J, Gilmore SR, Farquhar GD, The ERECTA gene regulates plant transpiration efficiency in Arabidopsis, Nature,436, Pala M, Harris HC, Ryan J, Makboul R, Dozom S, Tillage systems and stubble management in a Mediterranean type environment in relation to crop yield and soil moisture Prihar, SS, Gajri PR, Benbi DK Arora VK Intensive cropping: efficient use of wtare, nutrients and tillage. Food Products Press, NY. Quaranta G. (1999): Family Farm Economic Behaviour and Soil Degradation in a Mediterranean Context, MEDIT, n. 2, pagg Quaranta G. (1999): Politica agricola comunitaria ed aree rurali sensibili: simulazione degli effetti di scenari alternativi, Rivista di Economia Agraria, n.1 2, pagg Quaranta G., Salvia R. (1999): Peasant agriculture and part time farming: use of resources and landscape effects in a rural area of Southern Italy, MEDIT, n. 4. Raman S. Agricultural Sustainability, Principales, Processes and Prospects Food Products Press, NY, 474 p. Sarno R., Principi e tecniche di aridocoltura.ed. L EPOS, Palermo, 135 pp. Sheaffer CC and Seguin P, Forage Legumes for Sustainable Cropping systems. In Cropping Systems: Trends and Advances. Ed.: Anil Shrestha. Food Products Press, NY. pp Suvedi M, den Biggelaar C, Morford S., Conceptual framework for evaluating sustainable agriculture. In Cropping Systems: Trends and Advances. Ed.: Anil Shrestha. Food Products Press, NY, pp

Η λίπανση της ελιάς μπορεί να εφαρμοστεί είτε με ανόργανα λιπάσματα, είτε με οργανικά υλικά (ζωική κοπριά, κομπόστα ή χλωρή λίπανση).

Η λίπανση της ελιάς μπορεί να εφαρμοστεί είτε με ανόργανα λιπάσματα, είτε με οργανικά υλικά (ζωική κοπριά, κομπόστα ή χλωρή λίπανση). Λίπανση της Ελιάς Η ελιά γενικά δεν θεωρείται απαιτητικό είδος και μπορεί να αναπτυχθεί σε μεγάλη ποικιλία εδαφικών τύπων. Η λίπανση αποτελεί ένα σημαντικό μέρος της διαχείρισης του ελαιώνα και στοχεύει

Διαβάστε περισσότερα

Ερημοποιηση και Δεικτες

Ερημοποιηση και Δεικτες Land Care In Desertification Affected Areas From Science Towards Application Ερημοποιηση και Δεικτες Jane Brandt Nichola Geeson Σειρα Φυλλαδιων: A Aριθμος: 2 Ερημοποιηση και Δείκτες Η ερημοποίηση στην

Διαβάστε περισσότερα

http://www.eu-water.eu

http://www.eu-water.eu 5ο Ενημερωτικό Δελτίο του έργου EU-WATER Διακρατική ολοκληρωμένη διαχείριση των υδατικών πόρων στη γεωργία http://www.eu-water.eu "Οικονομικά κίνητρα για την υιοθέτηση πρακτικών εξοικονόμησης νερού και

Διαβάστε περισσότερα

Η υγρασία του εδάφους επηρεάζει τους οικολογικούς παράγοντες:

Η υγρασία του εδάφους επηρεάζει τους οικολογικούς παράγοντες: Η υγρασία του εδάφους επηρεάζει τους οικολογικούς παράγοντες: Θερμοκρασία αερισμό, δραστηριότητα των μικροοργανισμών, πρόσληψη των θρεπτικών στοιχείων συγκέντρωση των τοξικών ουσιών. Η έλλειψη υγρασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 15 (ΟΕ-15) ΑΡΔΕΥΣΗ Κωδικός Έκδοση Έγκριση ΣΟΔ-Λ-ΕΓΧ 1 η /2016 ΟΕΦ-ΕΑΣ ΛΑΚΩΝΙΑΣ ΑΕ ΑΕΣ -ΕΟΠ

ΟΔΗΓΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 15 (ΟΕ-15) ΑΡΔΕΥΣΗ Κωδικός Έκδοση Έγκριση ΣΟΔ-Λ-ΕΓΧ 1 η /2016 ΟΕΦ-ΕΑΣ ΛΑΚΩΝΙΑΣ ΑΕ ΑΕΣ -ΕΟΠ 1. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΟΔΗΓΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 15 (ΟΕ-15) H άρδευση έχει ευνοϊκή επίδραση στη βλάστηση, ανθοφορία και καρποφορία των ελαιόδεντρων. Η ελιά διαθέτει πολύ καλό μηχανισμό άμυνας στην ξηρασία και για αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά Ε ΑΦΟΣ Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Έδαφος Το έδαφος σχηµατίζεται από τα προϊόντα της αποσάθρωσης των πετρωµάτων του υποβάθρου (µητρικό πέτρωµα) ή των πετρωµάτων τω γειτονικών

Διαβάστε περισσότερα

«ΘΑΛΗΣ» Λάρισα, TEI/Θ, Π. ΒΥΡΛΑΣ. Π. Βύρλας

«ΘΑΛΗΣ» Λάρισα, TEI/Θ, Π. ΒΥΡΛΑΣ. Π. Βύρλας «ΘΑΛΗΣ» Λάρισα, TEI/Θ, 17.03.15 Π. ΒΥΡΛΑΣ Π. Βύρλας Αντικείμενο έργου Η διερεύνηση της δυνατότητας παραγωγής βιομάζας στη Ελλάδα για παραγωγή ενέργειας με μεθόδους φιλικές προς το περιβάλλον. Ειδικότερα

Διαβάστε περισσότερα

Μπορεί η διαχείριση των εδαφικών πόρων να συμβάλλει στη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου;

Μπορεί η διαχείριση των εδαφικών πόρων να συμβάλλει στη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου; Μπορεί η διαχείριση των εδαφικών πόρων να συμβάλλει στη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου; Δημ. Αλιφραγκής Καθηγητής Εργαστήριο Δασικής Εδαφολογίας ΑΠΘ Αύξηση του ρυθμού δέσμευσης του διοξειδίου του άνθρακα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΕΩΧΗΜΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ Βιογεωχημικός κύκλος

ΒΙΟΓΕΩΧΗΜΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ Βιογεωχημικός κύκλος ΒΙΟΓΕΩΧΗΜΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ Βιογεωχημικός κύκλος ενός στοιχείου είναι, η επαναλαμβανόμενη κυκλική πορεία του στοιχείου στο οικοσύστημα. Οι βιογεωχημικοί κύκλοι, πραγματοποιούνται με την βοήθεια, βιολογικών, γεωλογικών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2014-15 Α. Λιόπα-Τσακαλίδη Γ. Ζερβουδάκης ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Η αντιμετώπιση των ζιζανίων στα καλλιεργούμενα φυτά είναι απαραίτητη

Διαβάστε περισσότερα

Δασική Εδαφολογία. Γεωχημικός, Βιοχημικός, Υδρολογικός κύκλος

Δασική Εδαφολογία. Γεωχημικός, Βιοχημικός, Υδρολογικός κύκλος Δασική Εδαφολογία Γεωχημικός, Βιοχημικός, Υδρολογικός κύκλος Μέρος 1 ο ΥΔΡΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΥΔΡΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ Η μεταφορά του νερού από την ατμόσφαιρα στην επιφάνεια της γης, η κίνησή του σ αυτή και η επιστροφή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΕΔΑΦΟΥΣ ΑΡΔΕΥΣΗ

ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΕΔΑΦΟΥΣ ΑΡΔΕΥΣΗ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΕΔΑΦΟΥΣ ΑΡΔΕΥΣΗ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΕΔΑΦΟΥΣ ΧΕΙΡΩΝΑΚΤΙΚΑ Ξελάκκωμα (λεκάνη βάθους 10 cm) Σκάψιμο (σε βάθος 15-20 cm μετά το κλάδεμα) Σκάλισμα (σε βάθος 5-8 cm μετά την καρπόδεση) ΜΕ ΕΛΚΥΣΤΗΡΕΣ Δίυνα

Διαβάστε περισσότερα

Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών

Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών 30-12-2014 EVA PAPASTERGIADOU Ανακύκλωση των Θρεπτικών είναι η χρησιμοποίηση, ο μετασχηματισμός, η διακίνηση & η επαναχρησιμοποίηση των θρεπτικών στοιχείων στα οικοσυστήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΓΕΙΑ ΣΤΑΓΔΗΝ ΑΡΔΕΥΣΗ

ΥΠΟΓΕΙΑ ΣΤΑΓΔΗΝ ΑΡΔΕΥΣΗ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΓΕΙΑ ΣΤΑΓΔΗΝ ΑΡΔΕΥΣΗ ΜΠΑΤΣΟΥΚΑΠΑΡΑΣΚΕΥΗ- ΜΑΡΙΑ ΞΑΝΘΗ 2010 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το νερό είναι ζωτικής σημασίας για το μέλλον της ανθρωπότητας.

Διαβάστε περισσότερα

Προσαρμογή καλλιεργητικών πρακτικών για μείωση του αποτυπώματος άνθρακα στην ελαιοκαλλιέργεια Δρ. Γεώργιος Ψαρράς, Δρ. Γεώργιος Κουμπούρης

Προσαρμογή καλλιεργητικών πρακτικών για μείωση του αποτυπώματος άνθρακα στην ελαιοκαλλιέργεια Δρ. Γεώργιος Ψαρράς, Δρ. Γεώργιος Κουμπούρης ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΓΕΩΡΓΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΔΗΜΗΤΡΑ Ινστιτούτο Ελιάς, Υποτροπικών Φυτών & Αμπέλου Προσαρμογή καλλιεργητικών πρακτικών για μείωση του αποτυπώματος άνθρακα στην ελαιοκαλλιέργεια Δρ. Γεώργιος Ψαρράς, Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

Newsletter ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ CONDENSE: ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙΝΟΤΟΜΩΝ ΛΙΠΑΣΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΚΟΠΡΙΑ ΚΑΙ ΚΑΤΣΙΓΑΡΟ ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΣΗ ΤΗΣ

Newsletter ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ CONDENSE: ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙΝΟΤΟΜΩΝ ΛΙΠΑΣΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΚΟΠΡΙΑ ΚΑΙ ΚΑΤΣΙΓΑΡΟ ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΣΗ ΤΗΣ Newsletter 12 η Έκδοση ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ CONDENSE: ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙΝΟΤΟΜΩΝ ΛΙΠΑΣΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΚΟΠΡΙΑ ΚΑΙ ΚΑΤΣΙΓΑΡΟ ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΕΠΙΔΕΙΞΗΣ Ο οργανισμός ανάπτυξης Δυτικής

Διαβάστε περισσότερα

Έδαφος. Οι ιδιότητες και η σημασία του

Έδαφος. Οι ιδιότητες και η σημασία του Έδαφος Οι ιδιότητες και η σημασία του ΕΔΑΦΟΣ : Είναι το χαλαρό επιφανειακό στρώμα του στερεού φλοιού της γης. ΕΔΑΦΟΓΕΝΕΣΗ: Το έδαφος σχηματίζεται από την αποσάθρωση των μητρικών πετρωμάτων με την επίδραση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο Γεωργία και εξέλιξή της. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο Ταξινόμηση, ανατομία και μορφολογία. των φυτών μεγάλης καλλιέργειας

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο Γεωργία και εξέλιξή της. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο Ταξινόμηση, ανατομία και μορφολογία. των φυτών μεγάλης καλλιέργειας ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο Γεωργία και εξέλιξή της 1.1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 17 1.1.1. Περιεχόμενο του μαθήματος... 17 1.1.2. Η γεωργία ως τέχνη και επιστήμη... 18 1.1.3. Βραχεία ιστορική αναδρομή... 18 1.1.4. Η

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Εισαγωγή στη Γεωργία Λαχανοκομία

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρωµένη Διαχείριση Ζιζανίων Πρόγραµµα LIFE+ HydroSense

Ολοκληρωµένη Διαχείριση Ζιζανίων Πρόγραµµα LIFE+ HydroSense Ολοκληρωµένη Διαχείριση Ζιζανίων Πρόγραµµα LIFE+ HydroSense Δρ Βάγια Α. Κατή Τµήµα Ζιζανιολογίας Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο Α Κύκλος Εκπαίδευσης Νίκαια Λάρισας, 8 Φεβ. 2011 Ζηµιές από τα ζιζάνια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΓΡΑΒΙΑΣ 1998 1999 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ «ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΕΝΤΟΣ ΚΑΙ ΕΚΤΟΣ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ» ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΑΓΓΕΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΑΝΔΡΕΑΣ ΜΑΘΗΤΕΣ: Β Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΡΗΓΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Φιλική προς το περιβάλλον παραγωγή βιομάζας Θ.Α. ΓΕΜΤΟΣ ΕΥ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

Φιλική προς το περιβάλλον παραγωγή βιομάζας Θ.Α. ΓΕΜΤΟΣ ΕΥ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Φιλική προς το περιβάλλον παραγωγή βιομάζας Θ.Α. ΓΕΜΤΟΣ ΕΥ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Εισαγωγή Όπως είναι γνωστό η χώρα μας πρέπει να συμμορφωθεί με διεθνείς συμβάσεις που την υποχρεώνουν να επιτύχει μέχρι το 2020

Διαβάστε περισσότερα

Β ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ HYDROSENSE ΤΕΤΑΡΤΗ 5 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2012

Β ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ HYDROSENSE ΤΕΤΑΡΤΗ 5 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2012 ΑΡΔΕΥΣΗ ΤΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΒΑΜΒΑΚΟΣ ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ HYDROSENSE Β ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ HYDROSENSE ΤΕΤΑΡΤΗ 5 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2012 ΛΕΥΤΕΡΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΥ ΧΡΙΣΤΟΣ ΤΣΑΝΤΗΛΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΓΕΩΡΓΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ «ΔΗΜΗΤΡΑ» ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Δασική Εδαφολογία. Εδαφογένεση

Δασική Εδαφολογία. Εδαφογένεση Δασική Εδαφολογία Εδαφογένεση Σχηματισμός της στερεάς φάσης του εδάφους Η στερεά φάση του εδάφους σχηματίζεται από τα προϊόντα της αποσύνθεσης των φυτικών και ζωικών υπολειμμάτων μαζί με τα προϊόντα της

Διαβάστε περισσότερα

Βιοποικιλότητα & Αγροτικά Οικοσυστήματα

Βιοποικιλότητα & Αγροτικά Οικοσυστήματα ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΕΘΟΔΟΥ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΑΠΟΤΥΠΩΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΑΕΙΦΟΡΑ ΑΓΡΟ- ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΟΥ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΕΛΑΙΩΝΑ Χρονική Διάρκεια: Οκτώβριος 2010 Ιούνιος 2014 Προϋπολογισμός:

Διαβάστε περισσότερα

econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΜΕΛΙΤΖΑΝΑΣ 1

econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΜΕΛΙΤΖΑΝΑΣ 1 econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΜΕΛΙΤΖΑΝΑΣ 1 econteplusproject Organic.Edunet ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΣΟΛΑΝΩΔΩΝ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ Χαράλαμπος

Διαβάστε περισσότερα

Αρωματικά Φυτά στην Κουζίνα

Αρωματικά Φυτά στην Κουζίνα Αρωματικά Φυτά Αρωματικά Φυτά στην Κουζίνα Η προσθήκη του κατάλληλου βοτάνου μπορεί να κάνει πιο γευστικό και πιο ελκυστικό κάποιο φαγητό. Η γεύση, όμως, είναι ζήτημα προσωπικής προτίμησης και υπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΓΚΙΝΑΡΑ 1

econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΓΚΙΝΑΡΑ 1 econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΑΓΚΙΝΑΡΑ 1 econteplusproject Organic.Edunet ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΠΟΛΥΕΤΩΝ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ Χαράλαμπος

Διαβάστε περισσότερα

Εξάτμιση και Διαπνοή

Εξάτμιση και Διαπνοή Εξάτμιση και Διαπνοή Εξάτμιση, Διαπνοή Πραγματική και δυνητική εξατμισοδιαπνοή Μέθοδοι εκτίμησης της εξάτμισης από υδάτινες επιφάνειες Μέθοδοι εκτίμησης της δυνητικής και πραγματικής εξατμισοδιαπνοής (ΕΤ)

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΩΡΙΑΣ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗ / ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΣΕ ΩΡΕΣ ΘΕΩΡΙΑ ΠΡΑΚ. ΣΥΝΟΛΟ 1 2 3 4 5 6 7 8 01/07/2014 15:00-21:00 Γενική Γεωργία Τα επιμέρους θεματικά αντικείμενα κατάρτισης της

Διαβάστε περισσότερα

Χατζηγεωργίου Ι., Φορτάτος Ε., Ζέρβας Γ. Εργαστήριο Φυσιολογίας Θρέψεως και Διατροφής, Τμήμα Επιστήμης Ζωικής Παραγωγής και Υδατοκαλλιεργειών, Γ.Π.Α.

Χατζηγεωργίου Ι., Φορτάτος Ε., Ζέρβας Γ. Εργαστήριο Φυσιολογίας Θρέψεως και Διατροφής, Τμήμα Επιστήμης Ζωικής Παραγωγής και Υδατοκαλλιεργειών, Γ.Π.Α. ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΣΥΓΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΒΡΩΜΗΣ ΚΑΙ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΚΟΥ ΚΟΥΚΙΟΥ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΑ ΠΟΣΟΤΙΚΑ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΟΜΕΝΗΣ ΧΛΩΡΟΜΑΖΑΣ Χατζηγεωργίου Ι., Φορτάτος Ε., Ζέρβας Γ. Εργαστήριο Φυσιολογίας Θρέψεως

Διαβάστε περισσότερα

Πείραμα κατεργασιών εδάφους για παραγωγή βιομάζας

Πείραμα κατεργασιών εδάφους για παραγωγή βιομάζας ΘΑΛΗΣ «Φιλική προς το περιβάλλον παραγωγή βιομάζας» Πείραμα κατεργασιών εδάφους για παραγωγή βιομάζας Γιουβανίδης Ευστράτιος Γεωπόνος Ερευνητής Εργαστήριο Γεωργικής Μηχανολογίας ΠΘ Σκοπός Στην παρούσα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΚΟΥ ΧΑΡΤΗ ΣΤΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ

Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΚΟΥ ΧΑΡΤΗ ΣΤΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΚΟΥ ΧΑΡΤΗ ΣΤΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΧΡΙΣΤΟΣ ΤΣΑΝΤΗΛΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗΣ ΕΔΑΦΩΝ ΘΕΟΦΡΑΣΤΟΥ 1, 41335 ΛΑΡΙΣΑ Website: http:/www.ismc.gr ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΟΜΙΛΙΑΣ ΤΙ ΕΝΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Οργανική ουσία Αποτελείται από πολύπλοκες ενώσεις οι οποίες παράγονται από τα υπολείμματα των φυτικών και ζωικών οργανισμών, με την επίδραση βιολογικών, χημικών

Διαβάστε περισσότερα

Πρόκειται για τίτλο που δεν αφήνει να εννοηθεί καθαρά αυτό που στην. πραγματικότητα θα ήθελε να περιγράψει. Και αυτό επειδή

Πρόκειται για τίτλο που δεν αφήνει να εννοηθεί καθαρά αυτό που στην. πραγματικότητα θα ήθελε να περιγράψει. Και αυτό επειδή ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ Πρόκειται για τίτλο που δεν αφήνει να εννοηθεί καθαρά αυτό που στην πραγματικότητα θα ήθελε να περιγράψει. Και αυτό επειδή οποιαδήποτε μορφή Γεωργίας από την πλέον αρχέγονη έως την πιο

Διαβάστε περισσότερα

) η οποία απελευθερώνεται στην ατμόσφαιρα και ένα ποσοστό σε αμμωνιακά ιόντα (NH + ). Αυτή η διαδικασία

) η οποία απελευθερώνεται στην ατμόσφαιρα και ένα ποσοστό σε αμμωνιακά ιόντα (NH + ). Αυτή η διαδικασία Ιδιότητες και αποτελέσματα UTEC 46 = Ο ΕΠΙΤΥΧΗΜΕΝΟΣ ΤΥΠΟΣ ΓΙΑ ΥΨΗΛΕΣ ΑΠΟΔΟΣΕΙΣ Η Ουρία είναι ένα από τα πιο ευρέως διαδεδομένα αζωτούχα λιπάσματα, συνδυάζοντας τις υψηλές λιπαντικές μονάδες και την ευκολία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Κ Kάνιγγος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΛΛΙΝΤΖΑ 10, (5ος όροφ. Τηλ: 210-3300296-7. www.kollintzas.gr OΙΚΟΛΟΓΙΑ 1. Όσο το ποσό της ενέργειας: α) μειώνεται προς τα ανώτερα

Διαβάστε περισσότερα

Εδαφολογικές και καλλιεργητικές ανάγκες της Κάνναβης (L. Cannabis Sativa, Cannabaceae)

Εδαφολογικές και καλλιεργητικές ανάγκες της Κάνναβης (L. Cannabis Sativa, Cannabaceae) Εδαφολογικές και καλλιεργητικές ανάγκες της Κάνναβης (L. Cannabis Sativa, Cannabaceae) Σταυρινός Ελευθέριος Δρ Γεωπόνος - Εδαφολόγος Μέλος του ΔΣ Εδαφολογικής Εταιρείας www.edafologiki.gr Περιεχόμενα Παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνιο συνέδριο νέων αγροτών Ρόδος Σεπτεμβρίου Subtitle. Συντάκης Μιλτιάδης ΜΙΝΕΡΒΑ ΑΕ

Πανελλήνιο συνέδριο νέων αγροτών Ρόδος Σεπτεμβρίου Subtitle. Συντάκης Μιλτιάδης ΜΙΝΕΡΒΑ ΑΕ Πανελλήνιο συνέδριο νέων αγροτών Ρόδος 23 25 Σεπτεμβρίου 2016 Subtitle Συντάκης Μιλτιάδης ΜΙΝΕΡΒΑ ΑΕ Γεωργικές πρακτικές και αειφορία Ορθές γεωργικές πρακτικές Η ορθολογική διαχείριση των φυσικών πόρων

Διαβάστε περισσότερα

προϊόντων ένα τρίπτυχο: Ποιότητα Ασφάλεια καταναλωτή Περιβαλλοντική μέριμνα.

προϊόντων ένα τρίπτυχο: Ποιότητα Ασφάλεια καταναλωτή Περιβαλλοντική μέριμνα. η καλλιεργεια της μηδικης στo ΝΟΜΟ ΛΑΡΙΣΑΣ Σήμερα όσο ποτέ άλλοτε το ζητούμενο στην Ελληνική γεωργία είναι η ποιότητα και η ανταγωνιστικότητα των προϊόντων της, η γεωργική παραγωγή είναι απαραίτητο να

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση των εδαφικών πόρων στις ορεινές περιοχές υπό το πρίσμα της κλιματικής μεταβολής. Δημ. Αλιφραγκής Καθηγητής, ΑΠΘ

Διαχείριση των εδαφικών πόρων στις ορεινές περιοχές υπό το πρίσμα της κλιματικής μεταβολής. Δημ. Αλιφραγκής Καθηγητής, ΑΠΘ Διαχείριση των εδαφικών πόρων στις ορεινές περιοχές υπό το πρίσμα της κλιματικής μεταβολής Δημ. Αλιφραγκής Καθηγητής, ΑΠΘ Τα paleosols θεωρούνται και ως λείψανα εδαφών των οποίων η μελέτη αποτελεί ένα

Διαβάστε περισσότερα

Πόσο λίπασμα θα ρίξουμε;

Πόσο λίπασμα θα ρίξουμε; Θρέψη φυτού Θρέψη αζώτου: τον Χειμώνα όχι πρόσληψη Ν, Άνοιξη έως και άνθιση έδαφος ψυχρό και απαιτήσεις μηδαμινές άρα ελάχιστη πρόσληψη Ν, με εκβλάστηση μεγάλες απαιτήσεις από αποθηκευμένο Ν και από το

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ-ΔΙΑΒΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΝΑΠΟΘΕΣΗ»

«ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ-ΔΙΑΒΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΝΑΠΟΘΕΣΗ» ΣΧΟΛΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛ. ΕΤΟΣ 2014-2015 ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ-ΔΙΑΒΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΝΑΠΟΘΕΣΗ» Εκπαιδευτικός που αναλαμβάνει το πρόγραμμα : ΧΡΗΣΤΑΤΟΥ ΦΩΤΕΙΝΗ ΠΕ.06 Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

Οι παραγωγοί «πιέζονται» Υψηλό κόστος παραγωγής Υλικά Ενέργεια Εργασία ανεισμός Περιβαλλοντικοί περιορισμοί Πιστοποιήσεις GLOBALGAP,.. Τεκμηρίωση υσμε

Οι παραγωγοί «πιέζονται» Υψηλό κόστος παραγωγής Υλικά Ενέργεια Εργασία ανεισμός Περιβαλλοντικοί περιορισμοί Πιστοποιήσεις GLOBALGAP,.. Τεκμηρίωση υσμε Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Γεωπονική Σχολή Εξελίξεις και τάσεις τεχνολογιών πληροφορικής, επικοινωνιών και αυτοματισμού στη γεωργική παραγωγή Σταύρος Γ. Βουγιούκας Επίκουρος Καθηγητής Α.Π.Θ.

Διαβάστε περισσότερα

Σημερινές και μελλοντικές υδατικές ανάγκες των καλλιεργειών της δελταϊκής πεδιάδας του Πηνειού

Σημερινές και μελλοντικές υδατικές ανάγκες των καλλιεργειών της δελταϊκής πεδιάδας του Πηνειού Σημερινές και μελλοντικές υδατικές ανάγκες των καλλιεργειών της δελταϊκής πεδιάδας του Πηνειού Σπυρίδων Κωτσόπουλος Καθηγητής, Διαχείριση Υδατικών Πόρων Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών Τ.Ε. ΤΕΙ Θεσσαλίας AGROCLIMA

Διαβάστε περισσότερα

BeWater. Τί γνωρίζουμε σχετικά με την λεκάνη απορροής του Πεδιαίου;

BeWater. Τί γνωρίζουμε σχετικά με την λεκάνη απορροής του Πεδιαίου; BeWater Τί γνωρίζουμε σχετικά με την λεκάνη απορροής του Πεδιαίου; Adriana Bruggeman, Corrado Camera, Elias Giannakis, Christos Zoumides & Katerina Charalambous Λεκάνη απορροής Πεδιαίου Κατάντη Αστική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΔΑΦΟΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΔΑΦΟΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΔΑΦΟΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ ΕΔΑΦΟΣ Φυσικές ιδιότητες Δομή και σύσταση Χρώμα Βάθος Διαπερατότητα Διαθέσιμη υγρασία Θερμοκρασία Χημικές ιδιότητες ph Αλατότητα Γονιμότητα

Διαβάστε περισσότερα

Αρδεύσεις Στραγγίσεις. Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης Τμήμα Τεχνολόγων Γεωπόνων

Αρδεύσεις Στραγγίσεις. Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης Τμήμα Τεχνολόγων Γεωπόνων Αρδεύσεις Στραγγίσεις Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης Τμήμα Τεχνολόγων Γεωπόνων Μηχανική Σύσταση Εδάφους Χονδρή άμμος: 2 έως 0,2 mm Λεπτή άμμος: 0,2 έως 0,05 mm Ιλύς: 0,05 έως 0,02

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Οικολογίας και Περιβαλλοντικής Χηµείας

Αρχές Οικολογίας και Περιβαλλοντικής Χηµείας Αρχές Οικολογίας και Περιβαλλοντικής Χηµείας Ανθρωπογενής κλιµατική αλλαγή -Ερηµοποίηση Νίκος Μαµάσης Τοµέας Υδατικών Πόρων Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Αθήνα 2014 ιακυβερνητική Επιτροπή για την Αλλαγή

Διαβάστε περισσότερα

Η θρέψη και η λίπανση της βιομηχανικής τομάτας

Η θρέψη και η λίπανση της βιομηχανικής τομάτας Η θρέψη και η λίπανση της βιομηχανικής τομάτας Αθανάσιος Κουκουνάρας Λέκτορας Εργαστήριο Λαχανοκομίας Τμήμα Γεωπονίας ΑΠΘ thankou@agro.auth.gr 9 Μαρτίου 2015, Λάρισα Κύρια σημεία Η ανάγκη για λίπανση Οργανική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΔΗΓΙΑ 91/676/ΕΟΚ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΧΩΡΟ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ

ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΔΗΓΙΑ 91/676/ΕΟΚ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΧΩΡΟ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΔΗΓΙΑ 91/676/ΕΟΚ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΧΩΡΟ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ 2000-2003. Η παρούσα έκθεση αποτελεί μία συνοπτική παρουσίαση των προσπαθειών που καταβάλλει η Ελλάδα για την εφαρμογή της Οδηγίας 91/676/ΕΟΚ.

Διαβάστε περισσότερα

Υδατικοί Πόροι -Ρύπανση

Υδατικοί Πόροι -Ρύπανση Υδατικοί Πόροι -Ρύπανση Γήινη επιφάνεια Κατανομή υδάτων Υδάτινο στοιχείο 71% Ωκεανοί αλμυρό νερό 97% Γλυκό νερό 3% Εκμεταλλεύσιμο νερό 0,01% Γλυκό νερό 3% Παγόβουνα Υπόγεια ύδατα 2,99% Εκμεταλλεύσιμο νερό

Διαβάστε περισσότερα

http://www.eu-water.eu

http://www.eu-water.eu 2ο Ενημερωτικό Δελτίο του έργου EU-WATER Διακρατική ολοκληρωμένη διαχείριση των υδατικών πόρων στη γεωργία http://www.eu-water.eu Παρουσίαση της υδρογεωλογικής κατάστασης της λεκάνης Σαριγκιόλ και των

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη της συγκαλλιέργειας βίκου-κριθής. κριθής και µπιζελιού- και ποιοτικά χαρακτηριστικά της παραγόµενης χλωροµάζας

Μελέτη της συγκαλλιέργειας βίκου-κριθής. κριθής και µπιζελιού- και ποιοτικά χαρακτηριστικά της παραγόµενης χλωροµάζας Μελέτη της συγκαλλιέργειας βίκου-κριθής κριθής και µπιζελιού- βρώµης ως προς τα ποσοτικά και ποιοτικά χαρακτηριστικά της παραγόµενης χλωροµάζας Χατζηγεωργίου Ι. 1, Φορτάτος Ε. 1, Τσιµπούκας Κ. 2, Ζέρβας

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογικό Κτηνοτροφικό Ρεβίθι

Βιολογικό Κτηνοτροφικό Ρεβίθι Ινστιτούτο Γεωργοοικονοµικών και Κοινωνιολογικών Ερευνών Εθνικό Ίδρυµα Αγροτικής Έρευνας Λ. ηµοκρατίας 61, 135 61 Αγ. Ανάργυροι, Αττική Τηλ. 210 27 56 596, Fax 210 27 51 937 Email tzouramani.inagrop@nagref.gr

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα εκπαίδευσης V-3DAS

Πρόγραμμα εκπαίδευσης V-3DAS Πρόγραμμα εκπαίδευσης V-3DAS 3. Συστήματα Πιστοποίησης της Ποιότητας Ιχνηλασιμότητας των Αγροτικών Προϊόντων 3.4. Συστήματα Παραγωγής και Πιστοποίησης Βιολογικών Προϊόντων 3.4.1. Νομοθετικό πλαίσιο, Κανονισμοί

Διαβάστε περισσότερα

Αποσάθρωση. Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ

Αποσάθρωση. Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ Αποσάθρωση Ονομάζουμε τις μεταβολές στο μέγεθος, σχήμα και την εσωτερική δομή και χημική σύσταση τις οποίες δέχεται η στερεά φάση του εδάφους με την επίδραση των παραγόντων

Διαβάστε περισσότερα

Σημασία της αξιολόγησης των εδαφών για ελαιοκαλλιέργεια στην ευρύτερη περιοχή της Πύλου

Σημασία της αξιολόγησης των εδαφών για ελαιοκαλλιέργεια στην ευρύτερη περιοχή της Πύλου ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΕΘΟΔΟΥ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΑΠΟΤΥΠΩΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΑΕΙΦΟΡΑ ΑΓΡΟ- ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΟΥ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΕΛΑΙΩΝΑ Χρονική Διάρκεια: Οκτώβριος 2010 Ιούνιος 2014 Προϋπολογισμός:

Διαβάστε περισσότερα

Τι σηµαίνει Ερηµοποίηση;

Τι σηµαίνει Ερηµοποίηση; Maria José Roxo Pedro Cortesão Casimiro Tiago Miguel Sousa Τι σηµαίνει ; DesertLinks Project Framework 5 European Union Geografia e Planeamento Regional Faculdade de Ciências Sociais e Humanas Universidade

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΜΠΕΛΙΟΥ ΣΤΗ ΘΗΒΑ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΜΠΕΛΙΟΥ ΣΤΗ ΘΗΒΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΜΠΕΛΙΟΥ ΣΤΗ ΘΗΒΑ Βιολογική γεωργία είναι ένα σύστηµα διαχείρισης και παραγωγής αγροτικών προϊόντων που στηρίζεται σε φυσικές διεργασίες δηλαδή στη µη χρησιµοποίηση µη χηµικών µεθόδων

Διαβάστε περισσότερα

Τα μεγάλα και σοβαρά προβλήματα της παραδοσιακής

Τα μεγάλα και σοβαρά προβλήματα της παραδοσιακής Νεότερα συστήματα καλλιέργειας της ελιάς Σταύρος Βέμμος Αναπλ. Καθηγητής, Δ/ντής Εργαστηρίου Δενδροκομίας, Γεωπονικό Πανεπ. Αθηνών Για αύξηση της απόδοσης και μείωση του κόστους παραγωγής ελαιολάδου γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Εισαγωγή στη Γεωργία Λαχανοκομία Ημερομηνία

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας. Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50

Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας. Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50 Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50 Τι ορίζουμε ως «βιομάζα» Ως βιομάζα ορίζεται η ύλη που έχει βιολογική (οργανική) προέλευση. Πρακτικά,

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκά Σχέδια Δράσης

Ευρωπαϊκά Σχέδια Δράσης Ευρωπαϊκά Σχέδια Δράσης Ζήσης Βρύζας Λέκτορας, Εργαστήριο Γεωργικής Φαρμακολογίας & Οικοτοξικολογίας, Τμήμα Αγροτικής Ανάπτυξης 17 Ιανουαρίου 2013, ΑΘΗΝΑ Η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ Ιστορικό στρατηγικής μείωσης της χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Συντάχθηκε απο τον/την E-GEOPONOI.GR Πέμπτη, 07 Αύγουστος 2008 11:30 - Τελευταία Ενημέρωση Σάββατο, 14 Νοέμβριος 2009 14:34

Συντάχθηκε απο τον/την E-GEOPONOI.GR Πέμπτη, 07 Αύγουστος 2008 11:30 - Τελευταία Ενημέρωση Σάββατο, 14 Νοέμβριος 2009 14:34 Φυσικά λιπάσματα Τα κύρια θρεπτικά συστατικά των φυτών Τρεις είναι οι θρεπτικές ουσίες που απαιτούνται από τα φυτά σε πολύ μεγαλύτερες ποσότητες από τα άλλα στοιχεία. Είναι το άζωτο(n), ο φώσφορος(p) και

Διαβάστε περισσότερα

Δασική Εδαφολογία. Εδαφική υγρασία

Δασική Εδαφολογία. Εδαφική υγρασία Δασική Εδαφολογία Εδαφική υγρασία Εδαφικό νερό Το νερό αποτελεί ένα από τα σπουδαιότερα συστατικά του εδάφους Επηρεάζει την χημική και φυσική συμπεριφορά του: Τη θερμοκρασία και τον αερισμό του εδάφους

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΕΙΕΡΓΕΙΩΝ

ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΕΙΕΡΓΕΙΩΝ ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΕΙΕΡΓΕΙΩΝ ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ ΣΕ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΡΙΣΤΟΣ ΤΣΑΝΤΗΛΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗΣ ΕΔΑΦΩΝ Web: http://www.ismc.gr/ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Η ενεργειακή συμπεριφορά των φυτεμένων δωμάτων. Γρηγόρης Κοτοπούλης, egreen Τεχνική Διεύθυνση

Η ενεργειακή συμπεριφορά των φυτεμένων δωμάτων. Γρηγόρης Κοτοπούλης, egreen Τεχνική Διεύθυνση Η ενεργειακή συμπεριφορά των φυτεμένων δωμάτων Γρηγόρης Κοτοπούλης, egreen Τεχνική Διεύθυνση Ενεργειακά οφέλη - 20 C T = 25 K + 30 C - 20 C T = 100 K + 80 C +20 C Ενίσχυση της θερμομόνωσης του κτιρίου

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μουρούτογλου Σταύρος Καρράς Γεώργιος Δημόκας

Χρήστος Μουρούτογλου Σταύρος Καρράς Γεώργιος Δημόκας Χρήστος Μουρούτογλου Σταύρος Καρράς Γεώργιος Δημόκας Συστήματα εκμετάλλευσης της γης Shifting cultivation εκχέρσωση εδαφών Με τέτοια στενότητα γης; Συστήματα εκμετάλλευσης της γης Αγρανάπαυση «Παροπλισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Εισαγωγή στη Γεωργία Λαχανοκομία

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΡΟΦΗΣ ΩΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ. Η παραγωγή τροφής

Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΡΟΦΗΣ ΩΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ. Η παραγωγή τροφής Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΡΟΦΗΣ ΩΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ Η παραγωγή τροφής Καλύπτει τη βασικότερη ανθρώπινη ανάγκη Ιστορικά, η πρώτη αιτία ανθρώπινης παρέµβασης στο φυσικό περιβάλλον Σχετίζεται άµεσα µε τον υπερπληθυσµό

Διαβάστε περισσότερα

Προκλήσεις, προτάσεις και προοπτικές της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής. του Τάσου Χανιώτη 1

Προκλήσεις, προτάσεις και προοπτικές της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής. του Τάσου Χανιώτη 1 Οι προκλήσεις Προκλήσεις, προτάσεις και προοπτικές της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής του Τάσου Χανιώτη 1 Η σημαντικότερη πρόκληση που αντιμετωπίζει μακροπρόθεσμα η Ευρωπαϊκή γεωργία και η Κοινή Γεωργικής

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1 (ΟΕ-01) ΚΥΡΙΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΗΤΙΚΕΣ ΦΡΟΝΤΙΔΕΣ Κωδικός Έκδοση Έγκριση ΣΟΔ-Λ-ΕΓΧ 1 η /2016 ΟΕΦ-ΕΑΣ ΛΑΚΩΝΙΑΣ ΑΕ ΑΕΣ -ΕΟΠ

ΟΔΗΓΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1 (ΟΕ-01) ΚΥΡΙΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΗΤΙΚΕΣ ΦΡΟΝΤΙΔΕΣ Κωδικός Έκδοση Έγκριση ΣΟΔ-Λ-ΕΓΧ 1 η /2016 ΟΕΦ-ΕΑΣ ΛΑΚΩΝΙΑΣ ΑΕ ΑΕΣ -ΕΟΠ 1. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΟΔΗΓΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1 (ΟΕ-01) 1.1. Λίπανση Την περίοδο που ξεκινάει η λίπανση ο Επιβλέπων Γεωπόνος κοινοποιεί στον κάθε παραγωγό συμπληρωμένο το Έντυπο Ε-02: «Εντολή Λίπανσης», όπου καταγράφονται

Διαβάστε περισσότερα

Εδαφοκάλυψησε αγροοικοσυστήµατα

Εδαφοκάλυψησε αγροοικοσυστήµατα Εδαφοκάλυψησε αγροοικοσυστήµατα ρ. E. Καµπουράκης Εθνικό Ίδρυµα Αγροτικής Έρευνας (.Ε) Τηλ. 281 0 245851, Fax. 281 0 245873, ekab@nagref-her.gr Τι είναι η εδαφοκάλυψη Εδαφοκαλυψη είναι η µέθοδος κάλυψης

Διαβάστε περισσότερα

Φυτεµένα δώµατα & ενεργειακή συµπεριφορά κτιρίων

Φυτεµένα δώµατα & ενεργειακή συµπεριφορά κτιρίων Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Τµήµα Πολιτικών Μηχανικών Εργαστήριο Οικοδοµικής και Φυσικής των Κτιρίων lbcp.civil.auth.gr Φυτεµένα δώµατα & ενεργειακή συµπεριφορά κτιρίων Θ.Γ.Θεοδοσίου, επ.καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΜΕΙΨΙΣΠΟΡΕΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΧΕΙΜΕΡΙΝΑ ΣΙΤΗΡΑ ΚΑΙ ΨΥΧΑΝΘΗ

ΑΜΕΙΨΙΣΠΟΡΕΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΧΕΙΜΕΡΙΝΑ ΣΙΤΗΡΑ ΚΑΙ ΨΥΧΑΝΘΗ ΑΜΕΙΨΙΣΠΟΡΕΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΧΕΙΜΕΡΙΝΑ ΣΙΤΗΡΑ ΚΑΙ ΨΥΧΑΝΘΗ ΚΥΠΡΙΩΤΗΣ ΕΥΡΙΠΙΔΗΣ M.Sc., Ph.D. ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε. Σταθμός Γεωργικής Έρευνας Κομοτηνής Σαν αμειψισπορά θεωρείται η εγκατάσταση σε

Διαβάστε περισσότερα

ΙΖΗΜΑΤΑ -ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΕΤΗΣΙΑ ΒΡΟΧΟΠΤΩΣΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΑΝΕΜΟΣ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑ

ΙΖΗΜΑΤΑ -ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΕΤΗΣΙΑ ΒΡΟΧΟΠΤΩΣΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΑΝΕΜΟΣ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑ ΙΖΗΜΑΤΑ - ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΙΖΗΜΑΤΩΝ ΚΥΚΛΟΣ ΝΕΡΟΥ Αρχικός µηχανισµός: ιάβρωση των Πετρωµάτων ανάντη των φραγµάτων. Ορισµός ιάβρωσης ιάβρωση = Η αποκόλληση και µετακίνηση σωµατιδίων πετρώµατος

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΓΗΣ

ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΓΗΣ Κεφάλαιο 5 ο : Οικοσυστήµατα ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΓΗΣ Η µελέτη των αλληλεπιδράσεων µεταξύ των µορφών ζωής και του περιβάλλοντός τους είναι η επιστήµη της οικολογίας. Το οικολογικό σύστηµα των οργανισµών και

Διαβάστε περισσότερα

Αγρομετεωρολογία - Κλιματολογία

Αγρομετεωρολογία - Κλιματολογία Αγρομετεωρολογία - Κλιματολογία 5 ο Μάθημα 4.1 Εξάτμιση Η ατμόσφαιρα, κυρίως στο κατώτερο τμήμα της, περιέχει πάντοτε μια μεταβλητή ποσότητα νερού. Η ποσότητα αυτή παρουσιάζεται σε αέρια κατάσταση (υδρατμοί),

Διαβάστε περισσότερα

1. ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: «ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ»

1. ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: «ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ» 1. ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: «ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ» ΒΙΒΛΙΟ: «ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ» (ΚΑΛ ΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ, ΝΑΝΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ, ΣΠΑΘΗΣ ΠΑΥΛΟΣ, ΤΑΧΟΠΟΥΛΟΣ ΠΕΡΙΚΛ., ΤΣΙΜΠΟΥΚΑΣ ΚΩΝ., έκδοση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΖΩΤΟΥΧΟΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΙ ΟΡΘΗ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ. Δρ. Γιάννης Ασημακόπουλος Πρώην Καθηγητής Γεωπονικού Παν/μίου Αθηνών

ΑΖΩΤΟΥΧΟΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΙ ΟΡΘΗ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ. Δρ. Γιάννης Ασημακόπουλος Πρώην Καθηγητής Γεωπονικού Παν/μίου Αθηνών ΑΖΩΤΟΥΧΟΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΙ ΟΡΘΗ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ Δρ. Γιάννης Ασημακόπουλος Πρώην Καθηγητής Γεωπονικού Παν/μίου Αθηνών ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΛΙΠΑΣΜΑΤΟΣ. Με την κλασσική έννοια, ως λίπασμα ορίζεται κάθε ουσία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2012 1 Ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας του αγροδιατροφικού τομέα

Διαβάστε περισσότερα

τηςσυγκαλλιέργειαςβίκου κριθήςως χαρακτηριστικάτης τηςχλωροµάζας.

τηςσυγκαλλιέργειαςβίκου κριθήςως χαρακτηριστικάτης τηςχλωροµάζας. Μελέτητης τηςσυγκαλλιέργειαςβίκου κριθήςως ωςπροςταποσοτικάκαιποιοτικά χαρακτηριστικάτης τηςχλωροµάζας. Ι. Χατζηγεωργίου 1, Κ. Τσιµπούκας 2 και Γ. Ζέρβας 1 1 Εργαστήριο Φυσιολογίας Θρέψεως και ιατροφής,

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II)

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II) Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II) Χαραλαμπίδης Γεώργιος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

μελετά τις σχέσεις μεταξύ των οργανισμών και με το περιβάλλον τους

μελετά τις σχέσεις μεταξύ των οργανισμών και με το περιβάλλον τους Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ μελετά τις σχέσεις μεταξύ των οργανισμών και με το περιβάλλον τους Οι οργανισμοί αλληλεπιδρούν με το περιβάλλον τους σε πολλά επίπεδα στα πλαίσια ενός οικοσυστήματος Οι φυσικές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΟΠΩΡΩΝΑ. Ύψος υδατικού ορίζοντα Ετήσια βροχόπτωση και αποθέματα νερού

ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΟΠΩΡΩΝΑ. Ύψος υδατικού ορίζοντα Ετήσια βροχόπτωση και αποθέματα νερού ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΟΠΩΡΩΝΑ Επιλογή τοποθεσίας Εποχικές Θερμοκρασίες Θερμοκρασία σε σχέση με την κάλυψη των αναγκών για διακοπή λήθαργου Ελάχιστες θερμοκρασίες Ημέρες απαλλαγμένες παγετού Επίδραση υδάτινων όγκων

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία στο μάθημα «Οικολογία για μηχανικούς» Θέμα: «Το φαινόμενο του θερμοκηπίου»

Εργασία στο μάθημα «Οικολογία για μηχανικούς» Θέμα: «Το φαινόμενο του θερμοκηπίου» Εργασία στο μάθημα «Οικολογία για μηχανικούς» Θέμα: «Το φαινόμενο του θερμοκηπίου» Επιβλέπουσα καθηγήτρια: κ.τρισεύγενη Γιαννακοπούλου Ονοματεπώνυμο: Πάσχος Απόστολος Α.Μ.: 7515 Εξάμηνο: 1 ο Το φαινόμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1. ΠΑΡΑΔΟΤΕΑ 1 ης ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΕΝΟΤΗΤΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1. ΠΑΡΑΔΟΤΕΑ 1 ης ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΝΟΤΗΤΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1 Η ενότητα εργασίας απέβλεπε στην δημιουργία ενός πλήρως αξιολογημένου και λειτουργικού συστήματος προσδιορισμού του υδατικού μετώπου. Ως γνωστό οι αισθητήρες υδατικού μετώπου παρεμβαλλόμενοι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΔΑΦΟΣ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ. Άργιλος Οργανική ουσία Ενεργοί μικροοργανισμοί. Προκαλούν δομή (μικρά μεγάλα συνενωμένα συσσωματώματα)

ΕΔΑΦΟΣ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ. Άργιλος Οργανική ουσία Ενεργοί μικροοργανισμοί. Προκαλούν δομή (μικρά μεγάλα συνενωμένα συσσωματώματα) ΕΔΑΦΟΣ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ Άργιλος Οργανική ουσία Ενεργοί μικροοργανισμοί. Προκαλούν δομή (μικρά μεγάλα συνενωμένα συσσωματώματα) Α. Η άργιλος (ηλεκτρικό φορτίο) συγκρατεί κατιόντα (+) και τα ανταλλάσει

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 05/02/1017 ΘΕΜΑ 1 ο Επιλέξτε τη σωστή απάντηση: 1. Σε ένα οικοσύστημα θα τοποθετήσουμε τις ύαινες και τα λιοντάρια στο ίδιο τροφικό επίπεδο

Διαβάστε περισσότερα

E. Καµπουράκης. Τηλ.. 281 0 245851, Fax.. 281 0 245873 ekab@nagref-her.gr

E. Καµπουράκης. Τηλ.. 281 0 245851, Fax.. 281 0 245873 ekab@nagref-her.gr ΛίπανσηστηνΒιολογικήΓεωργία E. Καµπουράκης Εθνικό Ίδρυµα Αγροτικής Έρευνας (ΕΘΙΑΓΕ) Ταχ. Θυρ.. 2229, 71003 Ηράκλειο, Κρήτη Ελλάδα Τηλ.. 281 0 245851, Fax.. 281 0 245873 ekab@nagref-her.gr Λίπανσηστηνβιολογικήγεωργία

Διαβάστε περισσότερα

Τρόπος Δράσης. Ιδιότητες. Κυριότερα Πλεονεκτήματα

Τρόπος Δράσης. Ιδιότητες. Κυριότερα Πλεονεκτήματα Η αύξηση των αποδόσεων των καλλιεργειών και η υψηλή ποιότητα των παραγόμενων προϊόντων εξαρτάται από την αρμονική και προσαρμοσμένη στις απαιτήσεις των φυτών θρέψη. Για την εξασφάλιση της ιδανικής θρεπτικής

Διαβάστε περισσότερα

Τρίκαλα, 27/12/2011. Συνεντεύξεις. «Μεγαλύτερες σε διάρκεια ξηρασίες»

Τρίκαλα, 27/12/2011. Συνεντεύξεις. «Μεγαλύτερες σε διάρκεια ξηρασίες» Τρίκαλα, 27/12/2011 Συνεντεύξεις «Μεγαλύτερες σε διάρκεια ξηρασίες» Τι επισημαίνει στην ΕΡΕΥΝΑ για την περιοχή μας ο κ. Σοφοκλής Ε. Δρίτσας, ερευνητής στο Εργαστήριο Δημογραφικών και Κοινωνικών Αναλύσεων

Διαβάστε περισσότερα

Πολλές φορές όμως δεν τίθεται θέμα επιλογής καθώς αναφυτεύουμε το γερασμένο ή προβληματικό μας αμπελώνα

Πολλές φορές όμως δεν τίθεται θέμα επιλογής καθώς αναφυτεύουμε το γερασμένο ή προβληματικό μας αμπελώνα Η σημασία του γνήσιου & υγιούς πολλαπλασιαστικού υλικού και η εγκατάσταση ενός βιώσιμου αμπελώνα επιτραπέζιων ποικιλιών Κανάκης Γιάννης Γεωπόνος Μsc Εγκατάσταση Αμπελώνα Επιλογή Θέσης του Αμπελώνα Επιλογή

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητικό Πρόγραμμα FIGARO Παρουσίαση Προγράμματος Άρδευσης Ακριβείας - Πείραμα Εφαρμογής στο Μαγικό Ξάνθης

Ερευνητικό Πρόγραμμα FIGARO Παρουσίαση Προγράμματος Άρδευσης Ακριβείας - Πείραμα Εφαρμογής στο Μαγικό Ξάνθης Ερευνητικό Πρόγραμμα FIGARO Παρουσίαση Προγράμματος Άρδευσης Ακριβείας - Πείραμα Εφαρμογής στο Μαγικό Ξάνθης Γεώργιος Συλαίος Αναπληρωτής Καθηγητής Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος Πολυτεχνική Σχολή - Ξάνθη

Διαβάστε περισσότερα

Θρυμματισμός Κομποστοποίηση προϊόντων κλαδέματος

Θρυμματισμός Κομποστοποίηση προϊόντων κλαδέματος Θρυμματισμός Κομποστοποίηση προϊόντων κλαδέματος Εισηγητής: Γιάννης Λιοντήρης, Γεωπόνος - MSc Περιβάλλοντος, Διευθυντής Γεωτεχνικών Υπηρεσιών Δήμου Καλαμάτας Στόχοι της συνάντησης Δεν θα εξετάσουμε όλους

Διαβάστε περισσότερα

3ο Ενημερωτικό Δελτίο του έργου EU-WATER Διακρατική ολοκληρωμένη διαχείριση των υδατικών πόρων στη γεωργία http://www.eu-water.eu Αειφορική Αγροτική Ανάπτυξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση Το πρόγραμμα EU.WATER

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΛΙΠΑΝΣΗΣ ΑΜΠΕΛΩΝΑ

ΑΡΧΕΣ ΛΙΠΑΝΣΗΣ ΑΜΠΕΛΩΝΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΛΙΠΑΣΜΑΤΩΝ ΚΡΗΤΗΣ Ταχ. /νση: T.Θ: 2222 Τηλέφωνο: 2810.331290 Καστοριάς και Θερµοπυλών

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία του καθηγητού Χρήστου Σ. Ζερεφού, ακαδημαϊκού Συντονιστού της ΕΜΕΚΑ

Ομιλία του καθηγητού Χρήστου Σ. Ζερεφού, ακαδημαϊκού Συντονιστού της ΕΜΕΚΑ Ομιλία του καθηγητού Χρήστου Σ. Ζερεφού, ακαδημαϊκού Συντονιστού της ΕΜΕΚΑ Οι επιμέρους μελέτες ανέδειξαν τον πλούτο των φυσικών πόρων που διαθέτει η χώρα μας αλλά και τους κινδύνους που απειλούν το φυσικό

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Αρχές Αναγνώριση

Βασικές Αρχές Αναγνώριση Βιολογική Γεωργία Βασικές Γεώργιος Δημόκας * Καθηγητής Εφαρμογών - Τ.Ε.Ι. 12 / 10 / 2015 & Βιολογικής παραγωγής Γενικοί α. Τη δημιουργία ενός συστήματος αειφόρου διαχείρισης της γεωργίας, το οποίο: Σέβεται

Διαβάστε περισσότερα