Oι ανταγωνιστές υποδοχέων ενδοθηλίνης (ΑΥΕ) στην αρτηριακή υπέρταση και τη χρόνια νεφρική νόσο

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Oι ανταγωνιστές υποδοχέων ενδοθηλίνης (ΑΥΕ) στην αρτηριακή υπέρταση και τη χρόνια νεφρική νόσο"

Transcript

1 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, 3: , 2013 ανασκoπηση Oι ανταγωνιστές υποδοχέων ενδοθηλίνης (ΑΥΕ) στην αρτηριακή υπέρταση και τη χρόνια νεφρική νόσο Θ. Γκιουρτζής 1 Α. Δημακοπούλου 1 Κ. Αβρανάς 1 Κ. Ιμπριάλος 1 Π. Καδιλτζόγλου 2 Κ. Πετίδης 1 Μ. Δούμας 1 Περιληψη Η ανακάλυψη της ενδοθηλίνης προσέλκυσε μεγάλο επιστημονικό ενδιαφέρον προσφέροντας νέες πληροφορίες για την παθογένεια της αρτηριακής υ- πέρτασης και κατά συνέπεια νέες προοπτικές στην αντιμετώπισή της. Η ενδοθηλίνη είναι ένας ισχυρός αγγειοσυσπαστικός παράγοντας με σημαντικό ρόλο στη διατήρηση του ισοζυγίου υγρών και ηλεκτρολυτών με τη δράση της στο νεφρό. Oι ανταγωνιστές των υποδοχέων της ενδοθηλίνης χρησιμοποιήθηκαν σε πολλές μελέτες για την αντιμετώπιση της αρτηριακής υπέρτασης και άλλων παθήσεων όπως η χρόνια νεφρική νόσος, η οξεία και η χρόνια καρδιακή ανεπάρκεια, η διαβητική νεφροπάθεια, τα έλκη από σκληρόδερμα και η πνευμονική υπέρταση. Τα αποτελέσματα των περισσότερων εξ αυτών δεν ήταν ιδιαίτερα ενθαρρυντικά, με εξαίρεση την πνευμονική υπέρταση και τα δακτυλικά έλκη του σκληροδέρματος για τη θεραπεία των οποίων οι ανταγωνιστές των υποδοχέων της έχουν λάβει ήδη έγκριση. Στη θεραπεία της αρτηριακής υπέρτασης, οι ανταγωνιστές των υποδοχέων της ενδοθηλίνης χρησιμοποιούμενοι ως μονοθεραπεία δεν έδωσαν τα επιθυμητά αποτελέσματα. Το μέλλον τους έγκειται στο συνδυασμό τους με άλλα αντιυπερτασικά φάρμακα και οι σχετικές μελέτες δίνουν αρκετά υποσχόμενα α- ποτελέσματα. εισαγωγh 1 Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης 2 Γ Παιδιατρική Κλινική ΑΠΘ, Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης O ρόλος των ενδοθηλιακών κυττάρων στη ρύθμιση του αγγειακού τόνου και της αρτηριακής πίεσης απασχολεί την επιστημονική κοινότητα και προσελκύει ερευνητικό ενδιαφέρον εδώ και τρεις δεκαετίες. O Furchgott επισήμανε για πρώτη φορά το 1980 πως το ενδοθήλιο μεσολαβεί στην επαγόμενη από την ακετυλοχολίνη χάλαση των λείων μυϊκών κυττάρων των αγγείων και έπειτα από μερικά χρόνια αναγνώρισε, σε συνεργασία με τον Ignarro, 1 το ρόλο του μονοξειδίου του αζώτου (ΝO) ως ενδοθηλιακού μεσολαβητή στη διαδικασία αυτή. 2,3 Η σχεδόν ταυτόχρονη ανακάλυψη της προστακυκλίνης από τους Vane και Moncada το προσανατόλισε την έρευνα γύρω από τον αγγειοδιασταλτικό ρόλο του ενδοθηλίου. Την ίδια περίοδο από τις ερευνητικές προσπάθειες του Vanhoutte γίνεται αναφορά στην εξαρτώμενη από το ενδοθήλιο αγγειοσύσπαση, 5 ενώ από καλλιέργειες ενδοθηλιακών κυττάρων αναγνωρίζεται ένας αγγειοσυσπαστικός παράγοντας προερχόμε-

2 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, νος από το ενδοθήλιο. 6 Το 1988 η απομόνωση της ενδοθηλίνης από τον Yanagisawa 7 δημιούργησε κλίμα ενθουσιασμού στην πανεπιστημιακή κοινότητα και έδωσε ελπίδες για την αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση της αρτηριακής υπέρτασης. ενδoθηλινεσ Και ΥΠOΔOΧεισ ενδoθηλινησ Oι ενδοθηλίνες αποτελούν ομάδα 3 πεπτιδίων (ΕΤ-1, ΕΤ-2 και ΕΤ-3) με ισχυρή αγγειοσυσπαστική δράση. H χημική δομή των ενδοθηλινών ομοιάζει με τη δομή των σαραφοτοξινών, οι οποίες αποτελούν νευροτοξίνες δηλητηρίων που παράγονται σε αφθονία από σκορπιούς και όφεις του γένους Atractaspis. 8,9 Σε μικρό χρονικό διάστημα από την ανακάλυψη των ενδοθηλινών, αναγνωρίστηκαν δύο υπότυποι υποδοχέων ενδοθηλίνης: ο ΕΤΑ και ο ΕΤΒ. 10,11 Η ενδοθηλίνη 1 παράγεται από το προπεπτίδιο prepro-et-1. Το προπεπτίδιο prepro-et- 1 διασπάται στο μεγάλο πεπτίδιο ΕΤ-1 που στη συνέχεια καταλύεται στην ΕΤ-1 από το μετατρεπτικό ένζυμο της ενδοθηλίνης. Η ενδοθηλίνη θεωρείται από τους ισχυρότερους αγγειοσυσπαστικούς παράγοντες στη φύση και μέσω ενεργοποίησης των υποδοχέων ETA προκαλεί ισχυρή και παρατεταμένη αγγειοσύσπαση. Αντίθετα, η ενεργοποίηση των ΕΤΒ υποδοχέων προκαλεί αγγειοδιαστολή μέσω σχηματισμού μονοξειδίου του αζώτου. 12 ανταγωνιστεσ ΥΠOΔOΧεωΝ ενδoθηλινησ Το 1991, μόλις 3 χρόνια από την ανακάλυψη της ενδοθηλίνης-1 και ένα χρόνο από την ανακάλυψη των υποδοχέων της, οι ερευνητικές προσπάθειες κατέληξαν στο σχηματισμό της πρώτης χημικής ένωσης με ανταγωνιστική δράση κατά των υ- ποδοχέων της ενδοθηλίνης. 13 Η πρώτη κλινική δοκιμή πραγματοποιήθηκε το 1995 από τον Kiowski σε ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια. 14 Ακολούθησαν αρκετές πειραματικές έρευνες που οδήγησαν στο σχηματισμό διαφόρων ανταγωνιστών των υποδοχέων της ενδοθηλίνης (ΑΥΕ), εκλεκτικών και μη εκλεκτικών των ΕΤΑ και ΕΤΒ υποδοχέων. Η φαρμακευτική έρευνα προηγήθηκε σε μεγάλο βαθμό της έρευνας της φυσιολογίας, της παθοφυσιολογίας και των υποδοχέων των ενδοθηλινών, με αποτέλεσμα η πλειονότητα των κλινικών δοκιμών να αποβούν άκαρπες. Σήμερα, μόνο δύο ΑΥΕ έχουν λάβει έγκριση για εφαρμογή στην κλινική πράξη: η μποσεντάνη, ένας μη εκλεκτικός α- νταγωνιστής των υποδοχέων της ενδοθηλίνης (επιδρά και στους ΕΤΑ και στους ΕΤΒ υποδοχείς) και η αμπρισεντάνη (εκλεκτικός ανταγωνιστής των Ε- ΤΑ υποδοχέων). Βάσει των Ευρωπαϊκών και Αμερικανικών οδηγιών, οι ΑΥΕ συνιστώνται ως πρώτης γραμμής θεραπεία στην αντιμετώπιση της ήπιας και μέτριου βαθμού πνευμονικής υπέρτασης, 15,16 ε- νώ έχουν ένδειξη και για τη θεραπεία των δακτυλικών ελκών σε ασθενείς με σκληρόδερμα. Παρόλα αυτά, η διακοπή της κυκλοφορίας αρκετών εξ αυτών, τα απογοητευτικά αποτελέσματα πολλών κλινικών μελετών και οι αναφερόμενες ανεπιθύμητες ενέργειές τους, δημιουργούν σοβαρά ερωτήματα για το μέλλον των ανταγωνιστών της ενδοθηλίνης στην αντιμετώπιση της αρτηριακής υπέρτασης καθώς και άλλων χρόνιων παθήσεων όπως η χρόνια νεφρική νόσος, η διαβητική νεφροπάθεια, η καρδιακή ανεπάρκεια, αυτοάνοσα νοσήματα και ο καρκίνος. Η ηπατοτοξικότητα αποτελεί μία από τις σοβαρότερες ανεπιθύμητες ενέργειες των ΑΥΕ, και μάλιστα όταν στη χημική τους δομή συμπεριλαμβάνεται και η σουλφοναμίδη. 17,18 Η σιταξεντάνη αποσύρθηκε από την αγορά λόγω 4 περιπτώσεων θανατηφόρας ηπατοτοξικότητας. 19 Αξίζει να τονιστεί πως παρόλο που δεν έχει αναφερθεί περιστατικό θανατηφόρας ηπατικής ανεπάρκειας από τη χρήση της μποσεντάνης και της σιταξεντάνης, οι ουσίες αυτές σχετίζονται με αυξημένη συχνότητα εμφάνισης αυξημένων ηπατικών ενζύμων (μέχρι και 10%) 20,21 σε ασθενείς στους οποίους χορηγούνται, ενώ η αμπρισεντάνη φαίνεται να έχει χαμηλότερη ηπατοτοξικότητα από την μποσεντάνη. 22,23 αυε στην αρτηριακη ΥΠερΤαση Η μποσεντάνη αποτέλεσε την πρώτη φαρμακευτική ουσία αυτής της κατηγορίας που χρησιμοποιήθηκε για την αντιμετώπιση της ήπιας και μετρίου βαθμού αρτηριακής υπέρτασης. Δόση 1000 mg δύο φορές ημερησίως οδήγησε σε πτώση της αρτηριακής πίεσης (κατά 11 mmhg συστολικής και 6 mmhg διαστολικής πίεσης), αποτελέσματα παρόμοια με τη χρήση εναλαπρίλης σε δόση 20mg ημερησίως έπειτα από 4 εβδομάδες χορήγησης. 24 Επιπλέον με την μποσεντάνη δεν παρατηρήθηκε αντανακλαστική ενεργοποίηση του συμπαθητικού νευρι-

3 206 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, 3 κού συστήματος και του συστήματος ρενίνης-αγγειοτενσίνης. Ως προς την ασφάλεια του φαρμάκου, η μποσεντάνη εκτός από μία μικρή αύξηση των ηπατικών ενζύμων η οποία υποχώρησε μετά τη διακοπή της, δεν παρουσίασε κάποια άλλη ανεπιθύμητη ε- νέργεια και ήταν καλώς ανεκτή από τους ασθενείς. Παρά τα ενθαρρυντικά αποτελέσματα στην α- ντιμετώπιση της αρτηριακής υπέρτασης, ο αυξημένος κίνδυνος ηπατοτοξικότητας σε περίπτωση χρόνιας χρήσης, η απουσία σημαντικής υπεροχής της έναντι των άλλων αντιυπερτασικών φαρμάκων, η ανάγκη χορήγησης διπλής δόσης ημερησίως και κυρίως η σημαντική αγγειοδιαστολή που προκαλεί στο αγγειακό πνευμονικό δίκτυο, προσανατόλισαν την έρευνα στην αντιμετώπιση της πνευμονικής υ- πέρτασης απομακρύνοντας την από το πεδίο της αρτηριακής υπέρτασης. Η νταρουσεντάνη, ένας εκλεκτικός ανταγωνιστής των ΕΤΑ υποδοχέων, μελετήθηκε επίσης σε μία μικρή κλινική μελέτη ασθενών με μετρίου βαθμού αρτηριακή υπέρταση. 25 Σε δόση των 100mg μείωσε τη συστολική αρτηριακή πίεση κατά 11 και τη διαστολική αρτηριακή πίεση κατά 8 mmhg, ύ- στερα από 6 εβδομάδες χορήγησής της, χωρίς να αναφέρονται σημαντικές ανεπιθύμητες ενέργειες ή σημαντική ηπατοτοξικότητα. Δεδομένα από πειραματικές μελέτες σε ζώα υποδεικνύουν πως η ΕΤ-1 εμπλέκεται στην παθοφυσιολογία της στυτικής δυσλειτουργίας σε ασθενείς με αρτηριακή υπέρταση ενώ μελέτες με χρήση των ΑΥΕ σε ζώα έδωσαν αντικρουόμενα α- ποτελέσματα. 29,30 Η μοναδική μελέτη που πραγματοποιήθηκε σε ασθενείς στους οποίους χορηγήθηκαν ΑΥΕ, είχε περιορισμένο στατιστικό δείγμα και δεν παρουσίασε σημαντική βελτίωση της στυτικής δυσλειτουργίας στους ασθενείς αυτούς. 31 αυε στην ανθεκτικη ΥΠερΤαση Δεδομένα από έρευνες τόσο σε ζώα όσο και σε ανθρώπους υποδεικνύουν τον σημαντικό ρόλο της ενδοθηλίνης στη σοβαρής μορφής υπέρταση. 32,33 Η παρατήρηση αυτή έδωσε το έναυσμα για την πραγματοποίηση πολλών μελετών ώστε να α- ξιολογηθεί η επίδραση των ΑΥΕ στην ανθεκτική υπέρταση. Ως ανθεκτική υπέρταση ορίζεται η αδυναμία επίτευξης των στόχων της αρτηριακής πίεσης με τη συγχορήγηση 3 αντιυπερτασικών φαρμάκων στη μέγιστη δυνατή δοσολογία, συμπεριλαμβανομένου και ενός διουρητικού. 34 Η νταρουσεντάνη δοκιμάστηκε σε μία μικρή τυχαιοποιημένη ελεγχόμενη με εικονικό φάρμακο κλινική μελέτη σε ασθενείς με ανθεκτική υπέρταση. Η έρευνα έ- δειξε στατιστικώς σημαντική πτώση της αρτηριακής πίεσης (11/6 mmhg) μετά από 10 εβδομάδες θεραπείας, χωρίς την εμφάνιση σημαντικών ανεπιθύμητων ενεργειών. 35 Τη μελέτη αυτή ακολούθησε μία μεγαλύτερη, 379 ασθενών με ανθεκτική υπέρταση, όπου οι ασθενείς τυχαιοποιήθηκαν σε 2 ομάδες: Μία ομάδα οι ασθενείς της οποίας τυχαιοποιήθηκαν σε 3 υποομάδες στις οποίες χορηγήθηκαν διαφορετικές δόσεις του φαρμάκου (50, 100, και 300 mg) και μία ομάδα εικονικού φαρμάκου. Παρατηρήθηκε αξιοσημείωτη πτώση της αρτηριακής πίεσης μετά από 14 εβδομάδες θεραπείας (μέχρι και 18/11 mmhg) στην ομάδα που ελάμβανε αγωγή, σε αντίθεση με την ομάδα του εικονικού φαρμάκου (9/5 mmhg). 36 Στη συνέχεια πραγματοποιήθηκε συγκριτική μελέτη της νταρουσεντάνης με γουανφασίνη. Η αρτηριακή πίεση ιατρείου σε α- σθενείς που ελάμβαναν αγωγή δεν φάνηκε να παρουσιάζει στατιστικώς σημαντική διαφορά από την ομάδα που ελάμβανε εικονικό φάρμακο, ενώ στατιστικώς σημαντική διαφορά στην 24ωρη αρτηριακή πίεση παρουσίασε η ομάδα που ελάμβανε νταρουσεντάνη. 37 Παρόλα αυτά είχε ήδη ανακοινωθεί η διακοπή της έρευνας με νταρουσεντάνη λόγω των αποτελεσμάτων στην αρτηριακή πίεση ιατρείου παρά τα ενθαρρυντικά αποτελέσματα στον έλεγχο 24ωρης αρτηριακής πίεσης. αυε στην ΠρOεΚλαΜψια Πρόσφατες πειραματικές μελέτες υποστηρίζουν πως η ΕΤ-1 διαδραματίζει ένα κεντρικό ρόλο στην παθογένεια της προεκλαμψίας, ως ο τελικός διαμεσολαβητής στην εμφάνιση υπέρτασης σε α- πάντηση του οργανισμού στην ισχαιμία του πλακούντα. 38,39 Παρόλα αυτά η κλινική χρησιμότητα αυτής της πληροφορίας είναι περιορισμένη λόγω αναφερόμενων τερατογενέσεων από τη χρήση των ΑΥΕ κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. 40 Περιορισμένα ερευνητικά δεδομένα υποστηρίζουν πως οι εκλεκτικοί ανταγωνιστές των ΕΤΑ υποδοχέων δεν έχουν τερατογόνο δράση στο έμβρυο ιδιαίτερα όταν χορηγούνται στο τέλος της εγκυμοσύνης. 41,42 Παρόλα αυτά η χρήση τους αντιμετωπίζεται με μεγάλη επιφύλαξη.

4 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, αυε σε ΥΠερΤαση επαγωμενη απo αντινεoπλασματικα ΦαρΜαΚα Τα νεότερα αντινεοπλασματικά φάρμακα, που αναστέλλουν την αγγειογένεση, προκαλούν συχνά δευτεροπαθή υπέρταση στους ασθενείς Η ελάττωση της βιοδιαθεσιμότητας του μονοξειδίου του αζώτου έχει προταθεί ως αιτία του φαινομένου αυτού. 46,47 Νεότερες όμως μελέτες υποστηρίζουν πως η αναστολή της αγγειογένεσης προκαλεί σημαντική αύξηση των επιπέδων της ΕΤ-1, ενώ μία πρόσφατη μελέτη δείχνει πως η εμφάνιση υ- πέρτασης προάγεται από την ενδοθηλίνη και όχι α- πό το οξειδωτικό στρες ή την πτώση του μονοξειδίου του αζώτου. 48 Επιπρόσθετα η χρήση ΑΥΕ σε α- ρουραίους στους οποίους προκλήθηκε αναστολή της αγγειογένεσης, πρόλαβε την εμφάνιση υπέρτασης. 46,49 Τέλος οι πιθανές αντινεοπλασματικές ιδιότητες των ΑΥΕ μπορούν να αποτελέσουν έναν επιπλέον λόγο για τη χρήση τους από ασθενείς που λαμβάνουν αντιαγγειογενετικούς παρά γοντες. 50,51 ενδoθηλινεσ Και ΝεΦρOι Η ενεργοποίηση των ΕΤΑ υποδοχέων εκτός από την αγγειοσύσπαση, προάγει το οξειδωτικό στρες, τη φλεγμονή και την πρωτεϊνουρία Α- ντίθετα, η ενεργοποίηση των ΕΤΒ υποδοχέων ε- κτός από την αγγειοδιαστολή ευθύνεται για την α- ναστολή της επαναρρόφησης νατρίου στα νεφρικά σωληνάρια 55 και συνεπώς ο αποκλεισμός των ΕΤΒ προκαλεί νατριοεξαρτώμενη υπέρταση. 56,57 Σε πρόσφατες μελέτες χρησιμοποιήθηκαν γενετικά τροποποιημένοι επίμυες στους οποίους είχε ανασταλεί η έκφραση στα νεφρικά σωληνάρια είτε της ΕΤ-1, είτε του υποδοχέα ΕΤΑ, είτε του υποδοχέα ΕΤΒ, είτε και των δύο υποδοχέων ΕΤΑ/ΕΤΒ. Oι ομάδες των επίμυων με αναστολή της έκφρασης των ΕΤ1, ΕΤΒ και ΕΤΑ/ΕΤΒ εμφάνισαν νατριοεξαρτώμενη αύξηση της αρτηριακής πίεσης και αυξημένη κατακράτηση νατρίου. Αντίθετα η ομάδα με την αναστολή της έκφρασης των ΕΤΑ υποδο - χέων δεν εμφάνισε αύξηση της αρτηριακής πίεσης. 58,59 Η ΕΤ-1 φαίνεται να έχει αντικρουόμενες δράσεις στη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης επιδρώντας είτε στο νεφρικό φλοιό (μέσω ενεργοποίησης των ΕΤΑ προκαλώντας αύξηση της αρτηριακής πίεσης) είτε στο μυελό (μέσω ενεργοποίησης των ΕΤΒ προκαλώντας πτώση της αρτηριακής πίεσης). Η έκφραση της ΕΤ1 στα νεφρικά σωληνάρια ρυθμίζεται από την ποσότητα του νατρίου που διηθείται, από τους μιτοχονδριακούς ανταλλάκτες Na+/Ca+ 2 και από την παραγωγή στεροειδών ό- πως η αλδοστερόνη. Η αλδοστερόνη φυσιολογικά προκαλεί επαναρρόφηση νατρίου. O ρόλος της στην έκφραση της ΕΤ-1, προάγοντας την παραγωγή της προκαλώντας νατριούρηση, θεωρείται πως προλαμβάνει την υπερβολική κατακράτηση Νa. Ένας επιπλέον παράγοντας που πρέπει να ληφθεί υπ όψιν, είναι ο διμορφισμός που σχετίζεται με το φύλο που οδηγεί σε διαφορετική απάντηση των νεφρών στην ΕΤ1. Ζώα θήλεος γένους φαίνεται να προστατεύονται από τη δράση των ΕΤΑ υποδοχέων και την προκαλούμενη από αυτούς μείω ση της αιματικής ροής στο μυελό, σε σχέση με άρρενα ζώα. 60,61 αυε στη ΧρOΝια ΝεΦριΚη ΝOσO Η επίδραση της ΕΤ1 στο νεφρό μέσω ενεργοποίησης των ΕΤΑ υποδοχέων (προκαλώντας αύξηση της αρτηριακής πίεσης, φλεγμονή, οξειδωτικό στρες και πρωτεϊνουρία) καθιστά τους ανταγωνιστές των ΕΤΑ υποδοχέων έναν ελκυστικό στόχο για την αντιμετώπιση της χρόνιας νεφρικής νόσου. Πρόσφατες μελέτες, μάλιστα, έδειξαν πως οι εκλεκτικοί αναστολείς των ΕΤΑ υποδοχέων σε υπερτασικούς ασθενείς με χρόνια νεφρική νόσο, οδήγησαν σε μείωση της αρτηριακής πίεσης, της πρωτεϊνουρίας, της αρτηριακής σκληρίας και του ουρικού οξέος Σημαντικός αριθμός ερευνών έχει εστιάσει στη χρήση των ΑΥΕ στη διαβητική νεφροπάθεια. Συγκεκριμένα, οι εκλεκτικοί ανταγωνιστές των Ε- ΤΑ υποδοχέων μείωσαν σημαντικά την αποβολή αλβουμίνης από τα ούρα σε ασθενείς με διαβητική νεφροπάθεια ήδη υπό αγωγή με αναστολείς του ά- ξονα ρενίνης-αγγειοτενσίνης (αναστολείς του μετατρεπτικού ενζύμου της αγγειοτενσίνης ή αναστολείς των υποδοχέων της αγγειοτενσίνης ΙΙ). 65 Η επίδραση των ΑΥΕ στην λευκωματινουρία επιβεβαιώνεται από τη μελέτη ASCEND (A Study of Cardiovascular Events in Diabetes) κατά την ο- ποία χορηγήθηκε αβοσεντάνη σε ασθενείς με διαβητική νεφροπάθεια που ελάμβαναν ήδη αναστολείς του άξονα. 66 Η μελέτη όμως διεκόπη πρόωρα μετά από 4 μήνες παρακολούθησης λόγω αύξησης των καρδιαγγειακών συμβαμάτων (καρδιακή ανε-

5 208 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, 3 πάρκεια και θάνατος στην ομάδα που ελάμβανε α- βοσεντάνη). Πρέπει να τονιστεί πως στη μελέτη χρησιμοποιήθηκαν δόσεις της αβοσεντάνης (25-50 mg) μεγαλύτερες από αυτές που απαιτούνται για τη μείωση της λευκωματινουρίας (5-10 mg), 67,68 ε- νώ δεν χρησιμοποιήθηκαν διουρητικά για να αντισταθμιστεί η κατακράτηση υγρών που προκαλείται από τη χρήση των ανταγωνιστών της ενδοθηλίνης. αυε στην ΠΝεΥΜOΝιΚη αρτηριακη ΥΠερΤαση Παρόλο που η ανασκόπηση αυτή δεν στοχεύει στην ανάλυση των χρήσεων των ΑΥΕ στην αντιμετώπιση της πνευμονικής υπέρτασης, είναι αναγκαίο να γίνει μία μικρή αναφορά στο ρόλο τους. Κατόπιν πειραματικών δοκιμών, πραγματοποιήθηκαν 2 κλινικές μελέτες με τη μποσεντάνη σε α- σθενείς με μέτριου και σοβαρού βαθμού πνευμονική υπέρταση (ιδιοπαθής ή δευτεροπαθής λόγω σκληροδέρματος). 69,70 Και οι δύο μελέτες έδειξαν σημαντική βελτίωση των συμπτωμάτων και της ποιότητας ζωής των ασθενών με αποτέλεσμα την έ- γκριση της χρήσης της μποσεντάνης το 2002 στην αντιμετώπιση της μετρίου και σοβαρού βαθμού πνευμονικής υπέρτασης. Επόμενες μελέτες απέδειξαν την αποτελεσματικότητα και ασφάλεια χρήσης του φαρμάκου στην ήπια πνευμονική υπέρταση και στη δευτεροπαθή πνευμονική υπέρταση προκαλούμενη από τον ιό του HIV και από συγγενείς καρδιοπάθειες Παρόμοια θετικά αποτελέσματα έδωσαν και μελέτες στις οποίες χρησιμοποιήθηκε η αμπρισεντάνη. 74,75 Υπό δοκιμή βρίσκονται αυτή τη στιγμή και άλλοι ΑΥΕ για την αντιμετώπιση της πνευμονικής αρτηριακής υπέρτασης. αυε στην αντιμετωπιση Τησ ΚαρΔιαΚησ ανεπαρκειασ Η ΕΤ-1 εμπλέκεται ενεργά στην παθογένεια της καρδιακής ανεπάρκειας. Η πλειονότητα των ε- ρευνών με ΑΥΕ πραγματοποιήθηκε σε ασθενείς με οξεία ή χρόνια καρδιακή ανεπάρκεια. Σε μία πιλοτική μελέτη, η μποσεντάνη χορηγήθηκε για 2 εβδομάδες σε ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια, δίνοντας πολύ ενθαρρυντικά αποτελέσματα στην αιμοδυναμική του καρδιααγγειακού και πνευμονικού αγγειακού δικτύου. Ειδικότερα παρατηρήθηκε μείωση της πίεσης στην πνευμονική αρτηρία και στη μέση αρτηριακή πίεση καθώς και μείωση των αγγειακών και πνευμονικών αντιστάσεων κατά 10-30%. Παράλληλα παρατηρήθηκε και αύξηση του καρδιακού δείκτη κατά 13%. 14 Ακολούθησαν πολλές μελέτες με μη-εκλεκτικούς (μποσεντάνη, ενρασεντάνη) ή εκλεκτικούς (νταρουσεντάνη) ΑΥΕ σε ασθενείς με χρόνια καρδιακή ανεπάρκεια. Όλες αυτές οι μελέτες απέτυχαν να δείξουν σημαντική βελτίωση των ασθενών ενώ παρατηρήθηκε αύξηση της εμφάνισης των ανεπιθύμητων ενεργειών με τους ΑΥΕ Παρόμοια απογοητευτικά αποτελέσματα, έδωσαν και οι μελέτες σε ασθενείς με ο- ξεία καρδιακή ανεπάρκεια στους οποίους χορηγήθηκε ενδοφλέβια τεζοσεντάνη (μη εκλεκτικός α- νταγωνιστής). Από τα αποτελέσματα δεν διαπιστώνεται βελτίωση των ασθενών ενώ αντίθετα παρατηρούνται αρκετές ανεπιθύμητες ενέργειες ΜελλOΝΤιΚεσ ΠρOOΠΤιΚεσ Το μέλλον της χρήσης των αναστολέων της ενδοθηλίνης στην αντιμετώπιση της αρτηριακής υ- πέρτασης και της χρόνιας νεφρικής νόσου δεν φαίνεται ευοίωνο. Μοναδική διέξοδο αποτελεί ο συνδυασμός τους με άλλα αντιυπερτασικά φάρμακα. Πρόσφατα αναπτύχθηκε μία ουσία με τριπλή ανασταλτική δράση: του μετατρεπτικού ενζύμου της αγγειοτενσίνης, του μετατρεπτικού ενζύμου της ενδοθηλίνης και της ουδέτερης ενδοπεπτιδάσης (η οποία υδρολύει τα νατριουρητικά πεπτίδια). Παρόλα αυτά, η χρήση της περιορίστηκε λόγω αυξημένου κινδύνου εμφάνισης αγγειοοιδήματος. 87 Πολλά υποσχόμενος είναι ο συνδυασμός α- νταγωνιστών των ΕΤΑ υποδοχέων με ανταγωνιστές των υποδοχέων της αγγειοτενσίνης (DARA dual angiotensin-endothelin A receptor antagonist), συνδυασμός που προτιμάται από το συνδυασμό με α-μεα λόγω μεγαλύτερης ασφαλείας και ίδιου αντιυπερτασικού αποτελέσματος. Έχει ήδη αναπτυχθεί το μόριο PS που συνδυάζει την δράση της ιρμπεσαρτάνης με τη δράση του BMS (εκλεκτικός αναστολέας των ΕΤΑ υ- ποδοχέων) και τα αποτελέσματα της πρώτης τυχαιοποιημένης ελεγχόμενης με εικονικό φάρμακο μελέτης σε 114 ασθενείς με επιβεβαιωμένη υ- πέρταση παρουσιάστηκαν το 2008 στο συνέδριο της Αμερικανικής Αντιυπερτασικής Εταιρείας. 91 Το μόριο αυτό βρέθηκε να είναι τόσο αποτελεσματικό όσο και ασφαλές στη χρήση του, χωρίς κανέ-

6 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, να περιστατικό ηπατοτοξικότητας, ενώ μόνο ένας ασθενής εμφάνισε αγγειοοίδημα. O συνδυασμός αναστολέα της ενδοθηλίνης με αναστολέα της ουδέτερης ενδοπεπτιδάσης αποτελεί ένα αρκετά υποσχόμενο σχήμα θεραπείας. Δεδομένα πειραματικών μελετών σε ζώα δείχνουν πολύ θετική επίδραση στην αντιμετώπιση της λευκωματινουρίας και στον καρδιακό ανασχηματισμό. 92,93 Επιπλέον, ο συνδυασμός αυτός αντισταθμίζει την κατακράτηση υγρών που προκαλείται α- πό τους ΑΥΕ λόγω αναστολής της υδρόλυσης των νατριουρητικών πεπτιδίων. συμπερασματα Η ανακάλυψη της ενδοθηλίνης και του ενεργού της ρόλου στην αγγειοσύσπαση δημιούργησε νέους ορίζοντες στο ερευνητικό πεδίο της θεραπείας της υπέρτασης καθώς και άλλων παθήσεων που σχετίζονται με αυξημένο αγγειακό τόνο. O ε- νεργός ρόλος της ενδοθηλίνης-1 στη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης αποδεικνύεται τόσο από την παρατεταμένη και ισχυρή αγγειοσυσπαστική της δράση μέσω των ΕΤΑ υποδοχέων της όσο και από την ρύθμιση του ισοζυγίου υγρών και νατρίου στο νεφρό μέσω των ΕΤΒ υποδοχέων της. Ένας σημαντικός αριθμός ανταγωνιστών των υποδοχέων της ενδοθηλίνης έχει δημιουργηθεί και χρησιμοποιηθεί σε πλήθος μελετών για τη θεραπεία της αρτηριακής υπέρτασης, της καρδιακής ανεπάρκειας, της χρόνιας νεφρικής νόσου και της διαβητικής νεφροπάθειας. Τα αποτελέσματά τους όμως δεν α- νταποκρίνονται στις προσδοκίες της ιατρικής κοινότητας και αυτό ίσως μπορεί να δικαιολογηθεί α- πό την ανεπαρκή γνώση του μηχανισμού δράσης της ενδοθηλίνης ή από προβλήματα στο σχεδιασμό των μελετών αυτών. Μέχρι στιγμής οι ΑΥΕ έχουν λάβει έγκριση για τη θεραπεία της πνευμονικής υ- πέρτασης και των δακτυλικών ελκών του σκληροδέρματος, ενώ οι έρευνες για την αποτελεσματικότητα τους ως μονοθεραπεία της αρτηριακής υπέρτασης και της χρόνιας νεφρική νόσου απέβησαν ά- καρπες. Όμως μεγάλο επιστημονικό ενδιαφέρον με εκτενές πεδίο έρευνας αποτελεί η χορήγησή τους σε συνδυασμό με αντιυπερτασικά φάρμακα άλλων κατηγοριών και οι ήδη υπάρχουσες έρευνες δίνουν ενθαρρυντικά αποτελέσματα. Summary Gkiourtzis T, Dimakopoulou A, Avranas K, Imprialos K, Kadiltzoglou P, Petidis K, Doumas M. Endothelin receptor antagonists in arterial hypertension and chronic kidney disease. Arterial Hypertension 2013; 22: The discovery of endothelin brought a whole new perspective in the pathogenesis of hypertension and led to many new strategies for its treatment. As a very strong vasoconstricting factor with a significant role in sodium and water reabsorption in the kidneys, endo - thelin was targeted to treat also patients with chronic kidney disease, heart failure, pulmonary arterial hypertension, systemic sclerosis and diabetic nephro - pathy. Endothelin receptor antagonists (ERAs) have been tested in many clinical trials. Unfortunately the results were quite disappointing, except for pulmonary hypertension and scleroderma digital ulcers, for which ERAs have already been approved to be used for their treatment. Many trials with ERAs used as mono - therapy for the treatment of hypertension have been completed and most of them show disappointing results. The future of ERAs rests in the combination with other antihypertensive drugs. βιβλιογραφια 1. Furchgott RF, Zawadzki JV. The obligatory role of endo - thelial cells in the relaxation of arterial smooth muscle by acetylcholine. Nature 1980; 288: Furchgott RF. Introduction to EDRF research. J Car - diovasc Pharmacol 1993; 22: S Ignarro LJ, Buga GM,Wood KS, Byrns RE, Chaudhuri G. Endothelium-derived relaxing factor produced and released from artery and vein is nitric oxide. Proc Natl Acad Sci USA 1987; 84: Vane JR, Bunting S, Moncada S. Prostacyclin in physiology and pathophysiology. Int Rev Exp Pathol 1982; 23: De Mey JG, Vanhoutte PM. Contribution of the endothelium to the response to anoxia in the canine femoral artery. Arch Int Pharmacodyn Ther 1981; 253: Hickey KA, Rubanyi G, Paul RJ, Highsmith RF. Chara - cterization of a coronary vasoconstrictor produced by cultured endothelial cells. Am J Physiol 1985; 248: C Yanagisawa M, Kurihara H, Kimura S, et al. A novel potent vasoconstrictor peptide produced by vascular endothelial cells. Nature. 1988; 332: Kloog Y, Ambar I, Sokolovsky M, et al. Sarafotoxin, a novel vasoconstrictor peptide: phosphoinositide hydrolysis in rat heart and brain. Science. 1988; 242: Kochva E, Viljon CC, Botes DP. A new type of toxin in the venom of snakes of the genus Atractaspis (Atractas - pidinae). Toxicon 1982; 20:

7 210 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, Arai H, Hori S, Aramori I, Ohkubo H, Nakanishi S. Cloning and expression of a cdna encoding an endo - thelin receptor. Nature 1990; 348: Sakurai T, Yanagisawa M, Takuwa Y, Miyazaki H, Kimura S, Goto K, et al. Cloning of a cdna encoding a nonisopeptide-selective subtype of the endothelin receptor. Nature 1990; 348: Hirata Y, Emori T, Eguchi S, Kanno K, Imai T, Ohta K, et al. Endothelin receptor subtype b mediates synthesis of nitric oxide by cultured b ovine endothelial cells. J Clin Invest 1993; 91: Spinella MJ, Malik AB, Everitt J, Andersen TT. Design and synthesis of a specific endothelin 1 antagonist: effects on pulmonary vasoconstriction. Proc Natl Acad Sci U S A 1991; 88(16): Kiowski W, Sutsch G, Hunziker P, Muller P, Kim J, Oechslin E, et al. Evidence for endothelin-1-mediated vasoconstriction in severe chronic heart failure. Lancet 1995; 346(8977): Galie N, Hoeper MM, Humbert M, et al. Guidelines for the diagnosis and treat ment of pulmonary hypertension: the task force for the diagnosis and treatment of pulmonary hyper tension of the European Society of Cardiology (ESC) and the European Respiratory Society (ERS), endor sed by the International Society of Heart and Lung Trans plan tation (ISHLT). Eur Heart J 2009; 30: McLaughlin VV, Archer SL, Badesch DB, et al. ACCF/AHA 2009 expert consensus document on pulmonary hyper - tension a report of the American College of Cardiology Foundation Task Force on Expert Con sensus Docu - ments and the American Heart Association developed in collaboration with the American College of Chest Physicians; American Thoracic Society, Inc.; and the Pulmonary Hypertension Association. J Am Coll Car - diol 2009; 53: Hoeper MM. Liver toxicity: the Achilles' heel of endo - thelin receptor antagonist therapy? Eur Respir J 2009; 34(3): Hoeper MM, Olsson KM, Schneider A, Golpon H. Severe hepatitis associated with sitaxentan and response to glucocorticoid therapy. Eur Respir J 2009; 33(6): Galie N, Hoeper MM, Simon J, Gibbs R, Simonneau G. For the task force for the diagnosis and treatment of pulmonary hypertension of the European Society of Cardiology (ESC) and the European Respiratory So - ciety (ERS). Liver toxicity of sitaxentan in pulmonary arterial hypertension. Eur Heart J 2011; 32(4): Rubin LJ, Badesch DB, Barst RJ, et al. Bosentan therapy for pulmonary arterial hypertension. N Engl J Med 2002; 346: Galie N, Rubin L, Hoeper M, et al. Treatment of patients with mildly symptomatic pulmonary arterial hyper - tension with bosentan (early study): a double-blind, randomised controlled trial. Lancet 2008; 371: Galie N, Olschewski H, Oudiz RJ, et al. Ambrisentan for the treatment of pulmonary arterial hypertension: results of the ambrisentan in pulmonary arterial hypertension, randomized, double-blind, placebo-controlled, multi - center, efficacy (aries) study 1 and 2. Circulation 2008; 117: Oudiz RJ, Galie N, Olschewski H, et al. Long-term am bri - sentan therapy for the treatment of pulmonary arterial hypertension. J Am Coll Cardiol 2009; 54: Krum H, Viskoper RJ, Lacourciere Y, Budde M, Charlon V. The effect of an endothelin-receptor antagonist, bosentan, on blood pressure in patients with essential hypertension. Bosentan Hypertension Investigators. N Engl J Med. 1998; 338: Nakov R, Pfarr E, Eberle S. Darusentan: an effective endo - thelin A receptor antagonist for treatment of hyper - tension. Am J Hypertens 2002; 15: Viigimaa M, Doumas M, Vlachopoulos C, et al. European Society of Hypertension Working Group on Sexual Dysfunction. Hypertension and sexual dysfunction: time to act. J Hypertens. 2011; 29: Doumas M, Douma S. Sexual dysfunction in essential hypertension: myth or reality? J Clin Hypertens 2006; 8: Zhao W, Christ GJ. Endothelin-1 as a putative modulator of erectile dysfunction. II. Calcium mobilization in cultured human corporal smooth muscle cells. J Urol 1995; 154: Merlin SL, Brock GB, Begin LR, Tim FFH, Macramalla AN, Seyam RM, et al. New insights into the role of endo - thelin-1 in radiation-associated impotence. Int J Impot Res 2001; 13: Dai Y, Pollock DM, Lewis RL, Wingard CJ, Stopper VS, Mills TM. Receptor-specific influence of endothelin-1 in the erectile response of the rat. Am J Physiol Regul Integr Comp Physiol 2000; 279: R Kim NN, Dhir V, Azadzoi KM, Traish AM, Flaherty E, Goldstein I. Pilot study of the endothelin-a receptor selective antagonist BMS for the treatment of erectile dysfunction. J Androl 2002; 23: Schiffrin EL, Lariviere R, Li JS, et al. Deoxycorticosterone acetate plus salt induces overexpression of vascular endothelin-1 and severe vascular hypertrophy in spon ta - neously hypertensive rats. Hypertension 1995; 25: Schiffrin EL, Deng LY, Sventek P, Day R. Enhanced expression of endothelin-1 gene in resistance arteries in severe human essential hypertension. J Hypertens 1997; 15: Calhoun DA, Jones D, Textor S, et al. Resistant hyper - tension: diagnosis, evaluation and treatment. Hyper - tension 2008; 117: Black HR, Bakris GL, Weber MA, et al. Efficacy and safety of darusentan in patients with resistant hypertension: results from a randomized, doubleblind, placebo-con - trol led dose-ranging study. J Clin Hypertens (Green - wich). 2007; 9: Weber MA, Black H, Bakris G, et al. A selective end - othelin-receptor antagonist to reduce blood pres sure in patients with treatment-resistant hypertension: a randomised, double-blind, placebo-controlled trial. Lancet 2009; 374: Bakris GL, Lindholm LH, Black HR, et al. Divergent results using clinic and ambulatory blood pressures: report of a darusentan-resistant hypertension trial. Hypertension 2010; 56:

8 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, Murphy SR, LaMarca BB, Cockrell K, Granger JP. Role of endothelin in mediating soluble fms-like tyrosine kinase 1-induced hypertension in pregnant rats. Hypertension 2010; 55: LaMarca B, Parrish M, Ray LF, et al. Hypertension in response to autoantibodies to the angiotensin II type I receptor (AT1-AA) in pregnant rats: role of endo - thelin-1. Hypertension 2009; 54: Clouthier DE, Hosoda K, Richardson JA, et al. Cranial and cardiac neural crest defects in endothelin-a receptordeficient mice. Development 1998; 125: Thaete LG, Neerhof MG, Silver RK. Differential effects of endothelin A and B receptor antagonism on fetal growth in normal and nitric oxide-deficient rats. J Soc Gynecol Invest 2001; 8: Olgun N, Patel HJ, Stephani R, et al. Effect of the putative novel selective ETA receptor antagonist HJP272, a 1,3,6- trisubstituted-2-carboxy-quinol-4-one, on in fection-me - diated premature delivery. Can J Physiol Pharmacol 2008; 86: Robinson ES, Khankin EV, Karumanchi SA, Humphreys BD. Hypertension induced by vascular endothelial growth factor signaling pathway inhibition: mechanisms and potential use as a biomarker. Semin Nephrol 2010; 30: Escalante CP, Zalpour A. Vascular endothelial growth factor inhibitor-induced hypertension: basics for primary care providers. Cardiol Res Pract 2011; 2011: Rini BI, Escudier B, Tomczak P, Kaprin A, Szczylik C, Hutson TE, et al. Comparative effectiveness of axitinib versus sorafenib in advanced renal cell carcinoma (AXIS): a randomised phase 3 trial. Lancet 2011; 378: Kappers MH, van Esch JHM, Sluiter W, et al. Hypertension induced by the tyrosine kinase inhibitor sunitinib is associated with increased circulating endothelin-1 levels. Hypertension 2010; 56: Kappers MH, Smedts FM, Horn T, van Esch JHM, Sleijfer S, Leijten F, et al. The vascular endothelial growth factor receptor inhibitor sunitinib causes a pre eclam - psia-like syndrome with activation of the endothelin system. Hypertension 2011; 58: Kappers MH, de Beer VJ, Zhou Z, Danser AHJ, Sleijfer S, Duncker DJ, et al. Sunitinib-induced systemic vasocon - striction in swine is endothelin mediated and does not involve nitric oxide or oxidative stress. Hypertension 2012; 59: Banfor PN, Franklin PA, Segreti JA, Widomski DL, Davidsen SK, Albert DH, et al. ETA receptor blockade with atra - sentan prevents hypertension with the multitargeted tyrosine kinase inhibitor ABT-869 in telemetry-instru - mented rats. J Cardiovasc Pharmacol 2009; 53: Pinto A, Merino M, Zamora P, Redondo A, Castelo B, Espinosa E. Targeting the endothelin axis in prostate carcinoma. Tumour Biol 2012; 33: Groenewegen G, Walraven M, Vermaat J, de Gast B, Wit - teveen E, Giles R, et al. Targeting the endothelin axis with atrasentan, in combination with IFN-alpha, in meta static renal cell carcinoma. Br J Cancer 2012; 106: Elmarakby AA, Loomis ED, Pollock JS, Pollock DM. NADPH oxidase inhibition attenuates oxidative stress but not hypertension produced by chronic ET-1. Hyper - tension 2005; 45: Chen DD, Dong YG, Yuan H, Chen AF. Endothelin 1 activation of endothelin A receptor/nadph oxidase pathway and diminished antioxidants critically contri - bute to endothelial progenitor cell reduction and dysfunction in salt-sensitive hypertension. Hyper - tension 2012; 59: Saleh MA, Boesen EI, Pollock JS, Savin VJ, Pollock DM. Endothelin-1 increases glomerular permeability and inflammation independent of blood pressure in the rat. Hypertension 2010; 56: Kohan DE, Rossi NF, Inscho EW, Pollock DM. Regulation of blood pressure and salt homeostasis by endothelin. Physiol Rev 2011; 91: Speed JS, LaMarca B, Berry H, Cockrell K, George EM, Granger JP. Renal medullary endothelin-1 is decreased in Dahl salt-sensitive rats. Am J Physiol Regul Integr Comp Physiol 2011; 301: R519-R Gariepy CE, Ohuchi T, Williams SC, et al. Salt-sensitive hypertension in endothelin-b receptor deficient rats. J Clin Invest 2000; 105: Ahn D, Ge Y, Stricklett P, et al. Collecting duct-specific knockout of endothelin-1 causes hypertension and sodium retention. J Clin Invest 2004; 114: Ge Y, Bagnall A, Stricklett P, et al. Collecting duct-specific knockout of the endothelin B receptor causes hyper - tension and sodium retention. Am J Physiol 2006; 291: F1274-F Nakano D, Pollock DM. Contribution of endothelin A receptors in endothelin 1-dependent natriuresis in female rats. Hypertension 2009; 53: Kittikulsuth W, Pollock JS, Pollock DM. Sex differences in renal medullary endothelin receptor function in angio ten - sin II hypertensive rats. Hypertension 2011; 58: Dhaun N, Johnston NR, Goddard J, Webb DJ. Chronic selective endothelin A receptor antagonism reduces serum uric acid in hypertensive chronic kidney disease. Hypertension 2011; 58: e11-e Dhaun N, MacIntyre IM, Kerr D, Melville V, Johnston NR, Haughie S, et al. Selective endothelin-a receptor anta - gonism reduces proteinuria, blood pressure, and arterial stiffness in chronic proteinuric kidney disease. Hypertension 2011; 57: Dhaun N, MacIntyre IM, Melville V, et al. Bllod pressureindependent reduction in proteinuria and arterial stif - fness after acute endothelin-a receptor antagonism in chronic kidney disease. Hypertension 2009; 54: Kohan DE, Pritchett Y, Molitch M, et al. Addition of atrasentan to renin- angiotensin system blockade re - duces albuminuria in diabetic nephropathy. J Am Soc Nephrol 2011; 22:

9 212 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, Mann JF, Green D, Jamerson K, et al. ASCEND Study Group. Avosentan for overt diabetic nephropathy. J Am Soc Nephrol 2010; 21: Wenzel RR, Littke T, Kuranoff S, et al. Avosentan reduces albumin excretion in diabetics with macroalbuminuria. J Am Soc Nephrol 2009; 30: Penn H, Quillinan N, Khan K, et al. Targeting the endo - thelin axis in scleroderma renal crisis: rationale and feasibility. QMJ PMID: Channick RN, Simonneau G, Sitbon O, et al. Effects of the dual endothelin-receptor antagonist bosentan in patients with pulmonary hypertension: a randomised placebo-controlled study. Lancet 2001; 358: Rubin LJ, Badesch DB, Barst RJ, et al. Bosentan therapy for pulmonary arterial hypertension. N Engl J Med 2002; 346: Galie N, Rubin LJ, Hoeper M, et al. Treatment of patients with mildly symptomatic pulmonary arterial hyper tension with bosentan (EARLY study): a double-blind, rando - mised, controlled study. Lancet 2008; 371: Sitbon O, Gressin V, Speich R, et al. Bosentan for the treat - ment of HIV-associated pulmonary arterial hyper tension. Am J Resp Crit Care Med 2004; 170: Galie N, Beghetti M, Gatzoulis MA, et al. Bosentan therapy in patients with Eisenmenger syndrome: a multicenter, double blind, randomized, placebo-controlled study. Circulation 2006; 114: Galie N, Olschewski H, Oudiz RJ, et al. Ambrisentan for the treatment of pulmonary arterial hypertension: results of the ambrisentan in pulmonary arterial hyper - tension, randomized, double-blind, placebo-controlled, multicenter efficacy (ARIES) study 1 and 2. Circulation 2008; 117: Badesch DB, Feldman J, Keogh A, et al. ARIES-3: ambri - sentan therapy in a diverse population of patients with pulmonary hypertension. Cardiovasc Ther 2012; 30: Packer M, McMurray J, Massie BM, Caspi A, Charlon V, Cohen-Solal A, et al. Clinical effects of endothelin receptor antagonism with bosentan in patients with severe chronic heart failure: results of a pilot study. J Card Fail 2005; 11(1): Coletta A, Thackray S, Nikitin N, Cleland JG. Clinical trials update: highlights of the scientific sessions of the American College of Cardiology 2002: LIFE, DANAMI 2, MADIT-2, MIRACLE-ICD, OVER TURE, OCTA - VE, ENABLE 1 & 2, CHRISTMAS, AFFIRM, RACE, WIZARD, AZACS, REMATCH, BNP trial and HAR - DBALL. Eur J Heart Fail 2002; 4(3): Prasad SK, Dargie HJ, Smith GC, Barlow MM, Grothues F, Groenning BA, et al. Comparison of the dual receptor en - do thelin antagonist enrasentan with enalapril in asym pto - matic left ventricular systolic dysfunction: a cardio vas cular magnetic resonance study. Heart 2006; 92(6): Luscher TF, Enseleit F, Pacher R, Mitrovic V, SchulzeMR, Willenbrock R, et al. Hemodynamic and neurohumoral effects of selective endothelin A (ET(A)) receptor blockade in chronic heart failure: the Heart Failure ET(A) Receptor Blockade Trial (HEAT). Circulation 2002; 106(21): Anand I, McMurray J, Cohn JN, Konstam MA, Notter T, Quitzau K, et al. Long-term effects of darusentan on left-ventricular remodelling and clinical outcomes in the EndothelinA Receptor Antagonist Trial in Heart Failure (EARTH): randomised, double-blind, placebocontrolled trial. Lancet 2004; 364(9431): Coletta AP, Cleland JGF. Clinical trials update: highlights of the scientific sessions of the XXIII Congress of the European Society of Cardiology. WARIS II, ESCAMI, PAFAC, RITZ-1 and TIME. Eur J Heart Fail 2001; 3(6): O'Connor CM, GattisWA, Adams Jr KF, Hasselblad V, Chandler B, Frey A, et al. Tezosentan in patients with acute heart failure and acute coronary syndromes: results of the Randomized Intravenous TeZosentan Study (RITZ-4). J Am Coll Cardiol 2003; 41(9): Louis A, Cleland JG, Crabbe S, Ford S, Thackray S, Houg - hton T, et al. Clinical trials update: CAPRICORN, COPERNICUS, MIRACLE, STAF, RITZ-2, RE - COVER and RENAISSANCE and cachexia and cho - lesterol in heart failure. Highlights of the scientific sessions of the American College of Cardiology, Eur J Heart Fail 2001; 3(3): Kaluski E, Kobrin I, Zimlichman R, Marmor A, Krakov O, Milo O, et al. RITZ-5: randomized intravenous TeZ - sentan (an endothelin-a/b antagonist) for the treat - ment of pulmonary edema: a prospective, multi center, double-blind, placebo-controlled study. J Am Coll Car - diol 2003; 41(2): Cotter G, Kaluski E, Stangl K, Pacher R, Richter C, Milo- Cotter O, et al. The hemodynamic and neurohormonal effects of low doses of tezosentan (an endothelin A/B receptor antagonist) in patients with acute heart failure. Eur J Heart Fail 2004; 6(5): McMurray JJ, Teerlink JR, Cotter G, Bourge RC, Cleland JG, Jondeau G, et al. Effects of tezosentan on symptoms and clinical outcomes in patients with acute heart failure: the VERITAS randomized controlled trials. JAMA 2007; 298(17): Battistini B, Daull P, Jeng AY. Cgs 35601, a triple inhibitor of angiotensin converting enzyme, neutral endope - ptidase and endothelin converting enzyme. Cardiovasc Drug Rev 2005; 23: Murugesan N, Tellew JE, Gu Z, et al. Discovery of N- isoxazolyl biphenylsulfonamides as potent dual angio - tensin II and endothelin A receptor antagonists. J Med Chem 2002; 45: Murugesan N, Gu Z, Spergel S, et al. Biphenylsulfonamide endothelin receptor antagonists. Discovery of N-2-(4,5- dimethyl-3 isoxazolyl) amino-sulfonyl-4-(2-oxa zo - lyl)1,1-bip henyl-2-methyl-n3,3 timethylbutan amide (BMS ), a highly potent and orally active ETA selective antagonist. J Med Chem 2003; 46:

10 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, Murugesan N, Gu Z, Fadnis L, et al. Dual angiotensin II and endothelin A receptor antagonists: synthesis of 2- substituted N-3-isoxazolyl biphenyl sulfonamides with improved potency and pharmacokinetics. J Med Chem 2005; 48: Neutel JM. Meeting highlights: American Society of Hypertension. Pharm Ther 2008; 33: Thöne-Reineke C, SImon K, Richter CM, Godes M, Neu - mayer HH, Thormahlen D, et al. Inhibition of both neu - tral endopeptidase and endothelin-converting enzyme by SLV306 reduces proteinuria and urinary albumin ex - cretion in diabetic rats. J Cardiovasc Pharmacol 2004; 44: S Kalk P, Sharkovska J, Kashina E, vonwebsky K, Relle K, Pfab T, et al. Endothelin-converting enzyme/neutral endo pe - ptidase inhibitor SLV338 prevents hypertensive cardiac remodeling in a blood pressure-independent manner. Hypertension 2011; 57:

Αντιυπερτασικά & σεξ. Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου»

Αντιυπερτασικά & σεξ. Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου» Αντιυπερτασικά & σεξ Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου» Υπέραταση & ED Η Υπέρταση αποτελεί ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου για ED Feldman et al. J Urol

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ Γεωργία Γ. Πίτσιου,, MD, PhD Πνευμονολόγος Εντατικολόγος Μονάδα Αναπνευστικής Ανεπάρκειας ΑΠΘ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΟΝΑΣ Ανταγωνιστές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΤΙΥΠΕΡΤΑΣΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΔΥΑΣΜΩΝ ΣΕ ΝΕΦΡΙΚΗ ΒΛΑΒΗ

ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΤΙΥΠΕΡΤΑΣΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΔΥΑΣΜΩΝ ΣΕ ΝΕΦΡΙΚΗ ΒΛΑΒΗ ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΤΙΥΠΕΡΤΑΣΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΔΥΑΣΜΩΝ ΣΕ ΝΕΦΡΙΚΗ ΒΛΑΒΗ Δρ. Παντελής Α. Σαραφίδης Α Παθολογική Κλινική Α.Π.Θ. Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Στόχοι αντιυπερτασικής αγωγής σε ασθενείς με χρόνια νεφρική νόσο

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδροµο και Σεξουαλική δραστηριότητα. ά ς ό ς.. ής ί ς ή ή ά ώ ά ής ί ς ά

Μεταβολικό Σύνδροµο και Σεξουαλική δραστηριότητα. ά ς ό ς.. ής ί ς ή ή ά ώ ά ής ί ς ά Μεταβολικό Σύνδροµο και Σεξουαλική δραστηριότητα ά ς ό ς. ής ί ς ή ή ά ώ ά ής ί ς ά Ιούνιος 2011 Μεταβολικό Σύνδροµο και Στυτική δυσλειτουργία έ ς ή ς έ. ό. ί ς ός ί ς ί ά Μεταβολικό Σύνδροµο και Στυτική

Διαβάστε περισσότερα

Ο αποκλεισμός του άξονα ρενίνης ως βάση της συνδυαστικής θεραπείας

Ο αποκλεισμός του άξονα ρενίνης ως βάση της συνδυαστικής θεραπείας Ο αποκλεισμός του άξονα ρενίνης ως βάση της συνδυαστικής θεραπείας Ευστράτιος Βαρσαμής Διευθυντής Β' Παθολογικής Κλινικής, Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο «Αγία Όλγα» Αγγειοτασινογόνο Χυμάση Αγγειοτασίνη

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπεία Πνευμονικής Υπέρτασης

Θεραπεία Πνευμονικής Υπέρτασης Θεραπεία Πνευμονικής Υπέρτασης Συμβατική Αγωγή, Ειδική Αγωγή, Νέες Θεραπευτικές Προσεγγίσεις Στυλιανός Ορφανός Β Κλινική Εντατικής Θεραπείας & Ιατρείο Πνευμονικής Υπέρτασης Π.Γ.Ν. ΑΤΤΙΚΟΝ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της Αλδοστερόνης στην Αρτηριακή Υπέρταση. Γκαλιαγκούση Ευγενία Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ Iπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης

Ο ρόλος της Αλδοστερόνης στην Αρτηριακή Υπέρταση. Γκαλιαγκούση Ευγενία Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ Iπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Ο ρόλος της Αλδοστερόνης στην Αρτηριακή Υπέρταση Γκαλιαγκούση Ευγενία Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ Iπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Ευεργετικά ωφέλη της θεραπείας µε ανταγωνιστές της αλδοστερόνης 30%

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΣΕΙΣ-ΑΝΤΙΘΕΣΕΙΣ: ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗΣ ΕΜΒΟΛΗΣ

ΘΕΣΕΙΣ-ΑΝΤΙΘΕΣΕΙΣ: ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗΣ ΕΜΒΟΛΗΣ ΘΕΣΕΙΣ-ΑΝΤΙΘΕΣΕΙΣ: ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗΣ ΕΜΒΟΛΗΣ Πασχάλης Στειρόπουλος Β Πνευμονολογική Κλινική Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου» Δομή Θέσεις και αντιθέσεις 1. Θρομβόλυση 2. Θεραπεία ΠΕ στο σπίτι

Διαβάστε περισσότερα

Στυτική δυσλειτουργία και Στεφανιαία νόσος

Στυτική δυσλειτουργία και Στεφανιαία νόσος Στυτική δυσλειτουργία και Στεφανιαία νόσος Χαράλαμπος Βλαχόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Καρδιολογίας ΓΝΑ Ιπποκράτειο Υπεύθυνος Μονάδας Υπέρτασης Στυτική δυσλειτουργία και Στεφανιαία Νόσος Σχέση με τη ΣΝ

Διαβάστε περισσότερα

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ LDL-C : μείζων

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπεία της μεταβολικής οξέωσης σε ΧΝΝ (πριν το τελικό στάδιο) με φρούτα και λαχανικά

Θεραπεία της μεταβολικής οξέωσης σε ΧΝΝ (πριν το τελικό στάδιο) με φρούτα και λαχανικά Θεραπεία της μεταβολικής οξέωσης σε ΧΝΝ (πριν το τελικό στάδιο) με φρούτα και λαχανικά Θεόδωρος Ελευθεριάδης Επίκουρος Καθηγητής Νεφρολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Υπάρχουν πειραματικά δεδομένα που τεκμηριώνουν

Διαβάστε περισσότερα

Ινσουλίνη και καρδιά. Ηλιάδης Φώτης Λέκτορας Α.Π.Θ.

Ινσουλίνη και καρδιά. Ηλιάδης Φώτης Λέκτορας Α.Π.Θ. Ινσουλίνη και καρδιά Ηλιάδης Φώτης Λέκτορας Α.Π.Θ. Επίδραση ινσουλίνης στο ήπαρ, στους μυς και στον λιπώδη ιστό : Διατήρηση ευγλυκαιμίας Nature 2001;414:799 806 Ινσουλίνη? Λειτουργικότητα Μορφολογία Βιωσιμότητα

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτοπαθής αλδοστερονισμός. Δούμας Μιχάλης Παθολόγος

Πρωτοπαθής αλδοστερονισμός. Δούμας Μιχάλης Παθολόγος Πρωτοπαθής αλδοστερονισμός Δούμας Μιχάλης Παθολόγος Πρωτοπαθής Αλδοστερονισμός Σύνδρομο: υπέρταση αλδοστερόνη ρενίνη Ερωτήματα Γιατί πρέπει να ψάξουμε; Είναι συχνός; Αξίζει τον κόπο και τα χρήματα; Ποιούς

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματικές επιδράσεις της οξέωσης της υπερκαπνίας των βαριά πασχόντων ασθενών

Συστηματικές επιδράσεις της οξέωσης της υπερκαπνίας των βαριά πασχόντων ασθενών Συστηματικές επιδράσεις της οξέωσης της υπερκαπνίας των βαριά πασχόντων ασθενών Γιώργος Κουλιάτσης, Πνευμονολόγος, Επιμελητής Β Κλινικής Εντατικής Θεραπείας, ΠΓΝ Έβρου Εισαγωγή- Υπερκαπνία, Οξέωση, Οξυαιμία

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης και υπέρταση

Σακχαρώδης Διαβήτης και υπέρταση Σακχαρώδης Διαβήτης και υπέρταση Β. ΚΩΤΣΗΣ MD, Ph.D, FESH ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΑΠΘ ΙΑΤΡΕΙΟ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ-24ΩΡΗΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ European Society Hypertension Center of Excellence Γ ΠΑΘOΛΟΓΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΟΙΔΗΜΑΤΩΝ ΠΕΤΡΑΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΝΕΦΡΟΛΟΓΟΣ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΟΙΔΗΜΑΤΩΝ ΠΕΤΡΑΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΝΕΦΡΟΛΟΓΟΣ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΟΙΔΗΜΑΤΩΝ ΠΕΤΡΑΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΝΕΦΡΟΛΟΓΟΣ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΟΡΙΣΜΟΙ οίδηµα ορίζεται η αύξηση του όγκου του υγρού του διάµεσου χώρου, η οποία οδηγεί συνήθως σε εµφανή διόγκωση ιστών για να διαπιστωθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΓΕΝΗΣ ΑΟΡΤΟΠΑΘΕΙΕΣ: ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΕΡΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΤΟΥ 2014

ΣΥΓΓΕΝΗΣ ΑΟΡΤΟΠΑΘΕΙΕΣ: ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΕΡΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΤΟΥ 2014 ΣΥΓΓΕΝΗΣ ΑΟΡΤΟΠΑΘΕΙΕΣ: ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΕΡΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΤΟΥ 2014 Βαγενάκης Γεώργιος Παιδοκαρδιολογική Κλινική Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Συγγενείς Αορτοπάθειες Δίπτυχη αορτική βαλβίδα Στένωση ισθμού της αορτής Σύνδρομο

Διαβάστε περισσότερα

Νεφραγγειακή υπέρταση Επιδημιολογικά στοιχεία και διαγνωστική προσέγγιση

Νεφραγγειακή υπέρταση Επιδημιολογικά στοιχεία και διαγνωστική προσέγγιση Νεφραγγειακή υπέρταση Επιδημιολογικά στοιχεία και διαγνωστική προσέγγιση Βασίλης Κ. Λιακόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Νεφρολογίας Παν/μίου Θεσσαλίας Λάρισα, Νοέμβριος 2007 Στένωση νεφρικών αρτηριών: ένα

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση

Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση Γκαλιαγκούση Ευγενία MD, PhD Medical School, King s College University of London Νεφραγγειακή νόσος Safian RD,NEJM,2001 Αιτίες στένωσης

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλίες σε ελληνικά και διεθνή συνέδρια-επιστημονικές συναντήσεις. συνάντηση

Ομιλίες σε ελληνικά και διεθνή συνέδρια-επιστημονικές συναντήσεις. συνάντηση Ομιλίες σε ελληνικά και διεθνή συνέδρια-επιστημονικές συναντήσεις Τίτλος Reverse white coat effect Clinic and ambulatory blood pressure in acute stroke Αρτηριακή υπέρταση και νόσος των καρωτίδων Κλινική

Διαβάστε περισσότερα

Κ. Θωµόπουλος Καρδιολόγος 08/03/2012

Κ. Θωµόπουλος Καρδιολόγος 08/03/2012 Κ. Θωµόπουλος Καρδιολόγος 08/03/2012 Apnea ιακοπή ροής αέρα > 10 sec. Hypopnea Μείωση ροής αέρα

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΦΡΑΓΓΕΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ

ΝΕΦΡΑΓΓΕΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΝΕΦΡΑΓΓΕΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΠΕΤΙΔΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης ΑΙΤΙΑ ΣΤΕΝΩΣΗΣ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΑΡΤΗΡΙΩΝ Αθηρωμάτωση (75%-90%) Ινομυική δυσπλασία (10-15%) Διαχωρισμός

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονη αντιμετώπιση ανθεκτικής στηθάγχης

Σύγχρονη αντιμετώπιση ανθεκτικής στηθάγχης Σύγχρονη αντιμετώπιση ανθεκτικής στηθάγχης Χαράλαµπος Βλαχόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Καρδιολογίας 1η Πανεπιστηµιακή Κλινική, Ιπποκράτειο ΓΝΑ Θεσσαλονίκη, Φεβρουάριος 2013 Στηθάγχη: ένα συχνό πρόβλημα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΕΝΙΖΕΛΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ

ΒΕΝΙΖΕΛΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΙΑΣ ΧΑΝΙΑ 22-24/5/2015 ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΜΕ ΔΙΑΤΗΡΗΜΕΝΟ ΚΛΑΣΜΑ ΕΞΩΘΗΣΗΣ ΛΑΜΠΡΟΓΙΑΝΝΑΚΗΣ ΜΑΝΟΛΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ! Ιατρείο Καρδιακής Ανεπάρκειας! ΒΕΝΙΖΕΛΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Πηγή: Πρόγραμμα ΥΔΡΙΑ (MIS 346816) 6/10/2015. Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα

Πηγή: Πρόγραμμα ΥΔΡΙΑ (MIS 346816) 6/10/2015. Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα Υπέρταση Υπερχοληστερολαιμία Χρόνια Κατάθλιψη Φαρμακοληψία Ελένη-Μαρία Παπατέστα, Iατρός Επιστημονική Συνεργάτις Ελληνικού Ιδρύματος

Διαβάστε περισσότερα

Δευτεροπαθής υπέρταση. Αστέριος Καραγιάννης Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Ιπποκράτειο Νοσοκομείο

Δευτεροπαθής υπέρταση. Αστέριος Καραγιάννης Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Δευτεροπαθής υπέρταση Αστέριος Καραγιάννης Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Αίτια δευτεροπαθούς υπέρτασης (1) Νεφρογενή αίτια 1. Νεφραγγειακή υπέρταση

Διαβάστε περισσότερα

Νεότερες κατευθυντήριες οδηγίες αντιµετώπισης Αρτηριακής Υπέρτασης

Νεότερες κατευθυντήριες οδηγίες αντιµετώπισης Αρτηριακής Υπέρτασης Νεότερες κατευθυντήριες οδηγίες αντιµετώπισης Αρτηριακής Υπέρτασης Χρήστος Γ. Σαββόπουλος Επίκ. Καθηγητής Παθολογίας Τµήµα Αγγειακών Παθήσεων & Υπέρτασης Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Α.Π.Θ., Νοσοκοµείο

Διαβάστε περισσότερα

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις 267 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις Χ. Βέρρας 1, Α. Μελιδώνης 2 1 Τμήμα Γενικής Ιατρικής και 2 Α Παθολογική Κλινική &

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ. Γεωργία Γ. Πίτσιου Λέκτορας ΑΠΘ

ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ. Γεωργία Γ. Πίτσιου Λέκτορας ΑΠΘ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ Γεωργία Γ. Πίτσιου Λέκτορας ΑΠΘ Precapillary art. Mean PAP 25 mmhg PWP 15 mmhg CO φυσιολογικός ή ελαττωμένος Ιδιοπαθής Πνευμονική

Διαβάστε περισσότερα

Πνευμονική υπέρταση στις χρόνιες πνευμονοπάθειες. Ιωάννης Στανόπουλος Πνευμονολόγος Εντατικολόγος Μ.Α.Α.

Πνευμονική υπέρταση στις χρόνιες πνευμονοπάθειες. Ιωάννης Στανόπουλος Πνευμονολόγος Εντατικολόγος Μ.Α.Α. Πνευμονική υπέρταση στις χρόνιες πνευμονοπάθειες Ιωάννης Στανόπουλος Πνευμονολόγος Εντατικολόγος Μ.Α.Α. Πνευμονική υπέρταση σε χρόνιες υποξυγοναιμικές πνευμονοπάθειες ορίζεται ως μέση πνευμονική πίεση

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της μαγνητικής τομογραφίας καρδιάς στον έλεγχο βιωσιμότητας μετά από έμφραγμα μυοκαρδίου: ενδιαφέρον περιστατικό

Ο ρόλος της μαγνητικής τομογραφίας καρδιάς στον έλεγχο βιωσιμότητας μετά από έμφραγμα μυοκαρδίου: ενδιαφέρον περιστατικό ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΚΑΡ ΙΟΛΟΓΙΑΣ Επιστημονική Ένωση Καρδιαγγειακής Απεικόνισης Ο ρόλος της μαγνητικής τομογραφίας καρδιάς στον έλεγχο βιωσιμότητας μετά από έμφραγμα μυοκαρδίου: ενδιαφέρον περιστατικό Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

Γκαναβίας Λάμπρος Επίατρος-Πνευμονολόγος Επιμελητής Πνευμονολογικής Κλινικής 424 ΓΣΝΕ

Γκαναβίας Λάμπρος Επίατρος-Πνευμονολόγος Επιμελητής Πνευμονολογικής Κλινικής 424 ΓΣΝΕ Γκαναβίας Λάμπρος Επίατρος-Πνευμονολόγος Επιμελητής Πνευμονολογικής Κλινικής 424 ΓΣΝΕ Ελάττωση θνησιμότητας κατά 33% 1. Αυξημένη υπόνοια 2. Αυξημένος αριθμός εξετάσεων 3. Προφύλαξη σε ασθενείς υψηλού κινδύνου

Διαβάστε περισσότερα

SCIENTIFIC PROGRAM. FRIDAY 27-3-2015 WORKSHOP : HTN and atrial fibrillation. 16.00-16.30 Registrations-Coffee

SCIENTIFIC PROGRAM. FRIDAY 27-3-2015 WORKSHOP : HTN and atrial fibrillation. 16.00-16.30 Registrations-Coffee Official pre-esh Congress Satellite Symposium Update on Resistant Hypertension and related comorbidities 2015 (Ανασκόπηση της ανθεκτικής υπέρτασης και των σχετιζόµενων συν-νοσηροτήτων 2015) 27 28 Μαρτίου

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΟΙ ΧΗΜΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ

Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΟΙ ΧΗΜΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΟΙ ΧΗΜΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ Η ΓΕΝΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΑΛΛΑΡΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Κατεχολαμίνες :Νοραδρεναλίνη, Αδρεναλίνη Αποστολάκης Μ. Στοιχεία Φυσιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Υπεύθυνη Μαθήματος: Χ. Καρατζαφέρη Διδάσκοντες: Χ. Καρατζαφέρη, Γ. Σακκάς,Α. Καλτσάτου 2013-2014 Διάλεξη 4 ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ 1 Στις 2 Απριλίου

Διαβάστε περισσότερα

Η Σημασία της Συνεχούς Μέτρησης της Αρτηριακής Πίεσης στην Αξιολόγηση των Οργάνων Στόχων

Η Σημασία της Συνεχούς Μέτρησης της Αρτηριακής Πίεσης στην Αξιολόγηση των Οργάνων Στόχων Η Σημασία της Συνεχούς Μέτρησης της Αρτηριακής Πίεσης στην Αξιολόγηση των Οργάνων Στόχων Β. ΚΩΤΣΗΣ MD, Ph.D, FESH ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΘΟΓΙΑΣ ΑΠΘ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΙΑΤΡΕΙΟΥ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ-24ΩΡΗΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΟΙ ΧΗΜΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ

Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΟΙ ΧΗΜΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΟΙ ΧΗΜΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΟΙ ΤΟΠΙΚΟΙ ΧΗΜΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΡΥΘΜΙΣΕΩΣ ΤΗΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΑΛΛΑΡΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΣΜΩΝ ΡΥΘΜΙΣΕΩΣ ΤΗΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Υπέρταση Συγγραφική ομάδα:

Άσκηση και Υπέρταση Συγγραφική ομάδα: Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Υπέρταση Συγγραφική ομάδα: Δίπλα Κωνσταντίνα, Λέκτορας ΤΕΦΑΑ Σερρών, Α.Π.Θ. Ζαφειρίδης Ανδρέας, Επίκουρος Καθηγητής ΤΕΦΑΑ Σερρών, Α.Π.Θ. Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρηρωτής

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΥΠΕΡΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ

ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΥΠΕΡΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΥΠΕΡΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Β. ΚΩΤΣΗΣ MD, Ph.D, FESH ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΓΙΑΣ ΑΠΘ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΙΑΤΡΕΙΟΥ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ-24ΩΡΗΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ, Hypertension Excellence Centre of the European

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ

ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΚΩΤΣΑ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ, ΔΙΑΒΗΤΗ, ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΥ Α ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΧΕΠΑ ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ ΚΕΤΟΞΕΩΣΗ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΟ ΥΠΕΡΩΣΜΩΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Βοηθά η θεραπεία στην ιδιοπαθή πνευμονική ίνωση;

Βοηθά η θεραπεία στην ιδιοπαθή πνευμονική ίνωση; Βοηθά η θεραπεία στην ιδιοπαθή πνευμονική ίνωση; Μάης 2010 Κατερίνα Μαρκοπούλου Επιμελήτρια Α 1 η Πνευμονολογική Κλινική Ν.Γ.Παπανικολάου Στόχοι θεραπείας Βελτίωση επιβίωσης Βελτίωση κλινικών συμπτωμάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Παναγιώτης Κόκκορης Ενδοκρινολόγος- ιαβητολόγος Επιµελητής Ενδοκρινολογικής Κλινικής του 251 Γενικού Νοσοκοµείου Αεροπορίας ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Η παχυσαρκία είναι µια πολύ συνηθισµένη κατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΣΠΕΙΡΑΜΑΤΟΝΕΦΡΙΤΙΔΩΝ

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΣΠΕΙΡΑΜΑΤΟΝΕΦΡΙΤΙΔΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 E-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

Κυτταρικοί και μοριακοί μηχανιςμοί ςτην κολπική μαρμαρυγή: η κλινική ςημαςία τουσ

Κυτταρικοί και μοριακοί μηχανιςμοί ςτην κολπική μαρμαρυγή: η κλινική ςημαςία τουσ Κυτταρικοί και μοριακοί μηχανιςμοί ςτην κολπική μαρμαρυγή: η κλινική ςημαςία τουσ Π Φλεβάρθ 2 η Πανεπιςτημιακή Καρδιολογική Κλινική, Νοςοκομείο Αττικόν, Αθήνα Atrial Fibrillation Initiation, Maintenance,

Διαβάστε περισσότερα

Προσαρµογές και οφέλη από την εφαρµογή προγραµµάτων άσκησης σε άτοµα µε χρόνιες παθήσεις

Προσαρµογές και οφέλη από την εφαρµογή προγραµµάτων άσκησης σε άτοµα µε χρόνιες παθήσεις Προσαρµογές και οφέλη από την εφαρµογή προγραµµάτων άσκησης σε άτοµα µε χρόνιες παθήσεις Εισαγωγή Στις µέρες µας έχει αναγνωριστεί η ιδιαίτερη αξία της άσκησης και η συµβολή της στην προάσπιση της υγείας

Διαβάστε περισσότερα

YΠΕΡΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑ. Κάρμεν Τασιοπούλου. Τασιοπούλου Επιμελήτρια Β ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΓΝ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ

YΠΕΡΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑ. Κάρμεν Τασιοπούλου. Τασιοπούλου Επιμελήτρια Β ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΓΝ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ YΠΕΡΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑ Κάρμεν Τασιοπούλου Τασιοπούλου Επιμελήτρια Β ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΓΝ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ Παχυσαρκία: Τάσεις Η παχυσαρκία συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Διατμηματικό Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «ΑΣΚΗΣΗ, ΕΡΓΟΣΠΙΡΟΜΕΤΡΙΑ ΚΑΙ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ» ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΕΡΓΟΣΠΙΡΟΜΕΤΡΙΑ 2. ΚΩΔ. Μ/ΤΟΣ: MB01 3.

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση ασθενούς με στεφανιαία και περιφερική αγγειακή νόσο

Αντιμετώπιση ασθενούς με στεφανιαία και περιφερική αγγειακή νόσο Αντιμετώπιση ασθενούς με στεφανιαία και περιφερική αγγειακή νόσο Αθανάσιος Καπετανόπουλος Καπετανόπουλος, FACC, FESC, FSCAI Επεμβατικός Καρδιολόγος, EUROMEDICA, Γενική Κλινική Θεσσαλονίκης Συχνότητα συνδυασμένης

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνια αντιαιµοπεταλιακή αγωγή σε ειδικές οµάδες ασθενών. 6 Ιουνίου 2011

Χρόνια αντιαιµοπεταλιακή αγωγή σε ειδικές οµάδες ασθενών. 6 Ιουνίου 2011 Χρόνια αντιαιµοπεταλιακή αγωγή σε ειδικές οµάδες ασθενών Aθανάσιος Γ. Πιπιλής, FESC, FACC ιαδικτυακά Σεµινάρια Συνεχιζόµενης Ιατρικής Εκπαίδευσης 6 Ιουνίου 2011 Aντιαιµοπεταλιακή αγωγή σε ασθενείς µε ΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας Παλέτας. Μη Φαρµακευτικές Παρεµβάσεις στην υπέρταση. Παχυσαρκία και Υπέρταση. Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ

Κώστας Παλέτας. Μη Φαρµακευτικές Παρεµβάσεις στην υπέρταση. Παχυσαρκία και Υπέρταση. Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Μη Φαρµακευτικές Παρεµβάσεις στην υπέρταση Παχυσαρκία και Υπέρταση Κώστας Παλέτας Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ ιευθυντής Γ Παθολογικής Κλινικής ΑΠΘ Νοσοκοµείο Παπαγεωργίου Θεσσαλονίκης Ταξινόµηση Αρτηριακής

Διαβάστε περισσότερα

Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά

Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά Ε.Παρασκάκης Eπικ. Καθηγητής Παιδιατρικής Μονάδα Αναπνευστικών Νοσημάτων Παίδων Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Θράκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παρακολούθηση αρκετών αναπνευστικών

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπεία: Αναστολείς Ασβεστίου, Προστανοειδή, Αναστολείς Υποδοχέων Ενδοθηλίνης

Θεραπεία: Αναστολείς Ασβεστίου, Προστανοειδή, Αναστολείς Υποδοχέων Ενδοθηλίνης Θεραπεία: Αναστολείς Ασβεστίου, Προστανοειδή, Αναστολείς Υποδοχέων Ενδοθηλίνης Σ. Ορφανός Β Κλινική Εντατικής Θεραπείας & Ιατρείο Πνευμονικής Υπέρτασης Γ.Π.Ν. ΑΤΤΙΚΟΝ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΟΡΙΣΜΟΣ ΑΥΞΗΜΕΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρηση και Αξιολόγηση της Αρτηριακής Υπέρτασης στο. Ευθυµία Νασοθύµιου MD, MSc Παθολόγος, Επιστηµονικός Συνεργάτης. Σπίτι

Μέτρηση και Αξιολόγηση της Αρτηριακής Υπέρτασης στο. Ευθυµία Νασοθύµιου MD, MSc Παθολόγος, Επιστηµονικός Συνεργάτης. Σπίτι Μέτρηση και Αξιολόγηση της Αρτηριακής Υπέρτασης στο Ευθυµία Νασοθύµιου MD, MSc Παθολόγος, Επιστηµονικός Συνεργάτης Σπίτι Κέντρο Υπέρτασης, Γ Πανεπιστηµιακή Παθολογική Κλινική, ΝΝΘΑ Η Σωτηρία, Αθήνα Γιατί

Διαβάστε περισσότερα

Αρτηριακή Υπέρταση. V Kotsis 2011 Ιατρείο Υπέρτασης-24ωρης καταγραφής ΑΠ, Γ Παθολογική Πανεπιστηµιακή Κλινική, Νοσ. Παπαγεωργίου

Αρτηριακή Υπέρταση. V Kotsis 2011 Ιατρείο Υπέρτασης-24ωρης καταγραφής ΑΠ, Γ Παθολογική Πανεπιστηµιακή Κλινική, Νοσ. Παπαγεωργίου Αρτηριακή Υπέρταση V Kotsis 2011 Ιατρείο Υπέρτασης-24ωρης καταγραφής ΑΠ, Γ Παθολογική Πανεπιστηµιακή Κλινική, Νοσ. Παπαγεωργίου V Kotsis 2008 Ιατρείο Υπέρτασης-24ωρης καταγραφής ΑΠ, Γ Παθολογική Πανεπιστηµιακή

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχογενής στυτική δυσλειτουργία: μια γνωριμία με τις ψυχολογικές θεραπείες. Β Ουρολογική Κλινική Α.Π.Θ

Ψυχογενής στυτική δυσλειτουργία: μια γνωριμία με τις ψυχολογικές θεραπείες. Β Ουρολογική Κλινική Α.Π.Θ Ψυχογενής στυτική δυσλειτουργία: μια γνωριμία με τις ψυχολογικές θεραπείες Β Ουρολογική Κλινική Α.Π.Θ Καλυβιανάκης Δημήτρης, Ουρολόγος Υπότροφος ΜΜΟΠ 27 30 Μαΐου 2010. Πορταριά Πήλιο Εισαγωγή (1) Λίγες

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση αρτηριακής υπέρτασης σε διαβητικούς ασθενείς σημεία αντιπαράθεσης. Ηλιάδης Φώτης Λέκτορας ΑΠΘ

Αντιμετώπιση αρτηριακής υπέρτασης σε διαβητικούς ασθενείς σημεία αντιπαράθεσης. Ηλιάδης Φώτης Λέκτορας ΑΠΘ Αντιμετώπιση αρτηριακής υπέρτασης σε διαβητικούς ασθενείς σημεία αντιπαράθεσης Ηλιάδης Φώτης Λέκτορας ΑΠΘ 1 ο Περιστατικό Ασθενής 58 ετών με Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 2 και χωρίς εμφανείς εκδηλώσεις μακρο

Διαβάστε περισσότερα

Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ

Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ SGOT 60 IU/l, SGPT 72 IU/l, γgt 92 IU/l, ALP κ.φ., CPK κ.φ., θυρεοειδική λειτουργία κ.φ. Παρουσίαση περιστατικού Άνδρας

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ Σύμφωνα με τις πρόσφατες Κατευθυντήριες Οδηγίες (ESC/ERS 2009 και ACCF/AHA 2009) προκειμένου να αποφασιστεί η κατάλληλη θεραπευτική αγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΕΠΕΞΗΓΗΣΗ ΟΡΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΡΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ Προς τα εµπρός ανεπάρκεια: αδυναµία προώθησης του αίµατος στη συστηµατική κυκλοφορία Προς τα πίσω ανεπάρκεια: αύξηση του όγκου

Διαβάστε περισσότερα

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες LDL-C HDL-C < 40 mg/dl Τριγλυκερίδια 150-199 mg/dl : οριακά

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟ. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ.

ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟ. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. 14 ο Βορειοελλαδικό Καρδιολογικό Συνέδριο ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟ. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. Κ. ΤΣΙΟΥΦΗΣ, Α. ΜΑΝΩΛΗΣ, Ι. ΖΑΡΙΦΗΣ, Ε. ΚΑΛΛΙΣΤΡΑΤΟΣ, Β. ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΥ, Α. ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΛΑΚΟΣΑΜΙΔΗΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΦΑΡΜΑΚΟΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΕΣΤΙΑΚΗ ΕΠΙΛΗΨΙΑ Κωνσταντίνα Κυπριανού Α.Τ.:

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΟΥΡΗΤΙΚΑ Η ΥΠΕΡΔΙΗΘΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΟΞΕΙΑΣ ΑΠΟΡΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ

ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΟΥΡΗΤΙΚΑ Η ΥΠΕΡΔΙΗΘΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΟΞΕΙΑΣ ΑΠΟΡΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΟΥΡΗΤΙΚΑ Η ΥΠΕΡΔΙΗΘΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΟΞΕΙΑΣ ΑΠΟΡΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΥΨΗΛΟΣ ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΣ στις αναπτυγμένες χώρες ΥΨΗΛΟ ΚΟΣΤΟΣ ΣΥΧΝΗ ΑΙΤΙΑ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία

Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία υγιών εθελοντών Κ. Καράτζη, PhD (Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο) Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας-Διατροφής

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Εισαγωγή Η πρόληψη των επεισοδίων οξείας απόρριψης και η μακροχρόνια διατήρηση του νεφρικού μοσχεύματος αποτελούν

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΤΟΥΣ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΥΣ. Τηλέμαχος Α. Τσίτσιος Νεφρολογικό τμήμα ΓΝ Κομοτηνής

ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΤΟΥΣ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΥΣ. Τηλέμαχος Α. Τσίτσιος Νεφρολογικό τμήμα ΓΝ Κομοτηνής ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΤΟΥΣ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΥΣ Τηλέμαχος Α. Τσίτσιος Νεφρολογικό τμήμα ΓΝ Κομοτηνής Αύξηση του πληθυσμού ηλικίας >65 ετών JNCV, Arch Intern Med 1993 Ηλικιακή κατανομή των υπερτασικών στον πληθυσμό των ΗΠΑ

Διαβάστε περισσότερα

CHADS&ή CHADSVASc στην προληψη θροµβοεµβολικων επεισοδιων σε ασθενεις µε κολπικη µαρµαρυγη;

CHADS&ή CHADSVASc στην προληψη θροµβοεµβολικων επεισοδιων σε ασθενεις µε κολπικη µαρµαρυγη; CHADS&ή CHADSVASc στην προληψη θροµβοεµβολικων επεισοδιων σε ασθενεις µε κολπικη µαρµαρυγη; Α.Μπουγας, Β.Τερπος, Δ.Γκολιδακης, Χ.Παπαδοπουλος, Χ.Κυρπιζιδης, ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΓΙΟΣ ΠΑΥΛΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση There are no translations available. Γιώργος Κολιός Καρδιολόγος Οι ασθενείς με συγκοπή αποτελούν το 2% των επισκέψεων στα τμήματα έκτακτων περιστατικών. Η ετήσια επίπτωση συγκοπτικών επεισοδίων στα ηλικιωμένα

Διαβάστε περισσότερα

Προεκλαμψία. Έγκαιρη εκτίμηση κινδύνου στις 11 13+6 εβδομάδες

Προεκλαμψία. Έγκαιρη εκτίμηση κινδύνου στις 11 13+6 εβδομάδες Προεκλαμψία Έγκαιρη εκτίμηση κινδύνου στις 11 13+6 εβδομάδες Ο έλεγχος για προεκλαμψία μεταξύ των εβδομάδων 11 έως 13+6 μπορεί να εντοπίσει κυήσεις υψηλού κινδύνου, επιτρέποντας τη θεραπεία με α σπιρίνη

Διαβάστε περισσότερα

H αντιμετώπιση της υπέρτασης στο άτομο με ΣΔ και έκδηλη νεφρική νόσο

H αντιμετώπιση της υπέρτασης στο άτομο με ΣΔ και έκδηλη νεφρική νόσο H αντιμετώπιση της υπέρτασης στο άτομο με ΣΔ και έκδηλη νεφρική νόσο Αντώνης Αλαβέρας Διευθυντής Παθολόγος Γ Παθολογικό Τμήμα Γενικό Νοσοκομείο Κοργιαλένειο-Μπενάκειο ΕΕΣ Διαβήτης και τελικό στάδιο νεφρικής

Διαβάστε περισσότερα

Διαβητική Νεφροπάθεια. Ηλιάδης Φώτης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Διαβητολογίας Α ΠΡΠ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Διαβητική Νεφροπάθεια. Ηλιάδης Φώτης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Διαβητολογίας Α ΠΡΠ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Διαβητική Νεφροπάθεια Ηλιάδης Φώτης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Διαβητολογίας Α ΠΡΠ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Ο ΣΔ αποτελεί τη συχνότερη αιτία ΧΝΝ τελικού σταδίου Seminars in Dialysis 23: 129 133, 2010 Δομή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ H ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΤΟΠΙΡΑΜΑΤΗΣ ΣΤΙΣ ΠΑΙΔΙΚΕΣ ΗΜΙΚΡΑΝΙΕΣ Σταύρος Έλληνας Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας

Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας LDL-C : μείζων παράγοντας καρδιαγγειακού κινδύνου Μετα-ανάλυση 61 προοπτικών μελετών παρατήρησης σε υγιείς ενήλικες (n=892.237) Lancet

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ Μοντέλα πρόγνωσης του Σακχαρώδη Διαβήτη Ηλιάδης Φώτης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ IDF Diabetes Atlas 5th Edition 2012 Update 3.8 million men and women worldwide

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Καρδιολογικό τμήμα, Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ

ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ Dr. ΜΕΛΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ, PhD ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ - ΑΓΓΕΙΟΛΟΓΟΣ Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Στρατιωτικός Ιατρός

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματικά κορτικοστεροειδή και ανοσοκατασταλτικά. Dr Σέρασλη Ευαγγελία Β Πνευμονολογική Κλινική ΓΝ<Γ.Παπανικολάου>

Συστηματικά κορτικοστεροειδή και ανοσοκατασταλτικά. Dr Σέρασλη Ευαγγελία Β Πνευμονολογική Κλινική ΓΝ<Γ.Παπανικολάου> Συστηματικά κορτικοστεροειδή και ανοσοκατασταλτικά Dr Σέρασλη Ευαγγελία Β Πνευμονολογική Κλινική ΓΝ Σημεία κλειδιά κορτικοστεροειδή: παραγωγή από φλοιό επινεφριδίων υπό την επίδραση της

Διαβάστε περισσότερα

«Αρτηριακή υπέρταση σε ασθενείς υψηλού καρδιαγγειακού κινδύνου. Ο ρόλος των νεότερων έτοιμων συνδυασμών φαρμάκων στην αντιμετώπιση της υπέρτασης»

«Αρτηριακή υπέρταση σε ασθενείς υψηλού καρδιαγγειακού κινδύνου. Ο ρόλος των νεότερων έτοιμων συνδυασμών φαρμάκων στην αντιμετώπιση της υπέρτασης» SOCIETY OF STUDYING CARDIOVASCULAR DISEASES ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ www.sos-cardiovascular.org & www.sos-cvd.com «Αρτηριακή υπέρταση σε ασθενείς υψηλού καρδιαγγειακού κινδύνου. Ο ρόλος

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα www.pegkaspanagiotis.gr Τι εννοούμε με τον όρο πρόληψη καρδιαγγειακής νόσου; Εννοούμε τη συντονισμένη δέσμη ενεργειών, τόσο σε ατομικό, όσο και σε συλλογικό επίπεδο,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΤΙΜΕΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΝΟΣΟ

ΟΙ ΤΙΜΕΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΝΟΣΟ ΟΙ ΤΙΜΕΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΝΟΣΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ, ΣΚΟΠΟΣ Η αρτηριακή υπέρταση αποτελεί ένα γνωστό παράγοντα κινδύνου για στεφανιαία νόσο. Η αποδεκτή τιμή της αρτηριακής

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ

Ι ΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ ΡΗΓΑΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ M.D,PhD,FEBU ΚΑΠΝΙΣΜΑ H ΣΤΥΣΗ? XΕΙΡ ΟΥΡΟΛΟΓΟΣ- ΑΝ ΡΟΛΟΓΟΣ XΕΙΡ. ΟΥΡΟΛΟΓΟΣ- ΑΝ ΡΟΛΟΓΟΣ Ι ΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ Τί είναι Lifestyle? Μία έκφραση προσωπικών

Διαβάστε περισσότερα

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την αντιμετώπιση της Υπέρτασης της Διεθνούς Εταιρείας Υπέρτασης και της Αμερικανικής Εταιρείας Υπέρτασης ISH/ASH

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την αντιμετώπιση της Υπέρτασης της Διεθνούς Εταιρείας Υπέρτασης και της Αμερικανικής Εταιρείας Υπέρτασης ISH/ASH 196 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την αντιμετώπιση της Υπέρτασης της Διεθνούς Εταιρείας Υπέρτασης και της Αμερικανικής Εταιρείας Υπέρτασης ISH/ASH Σ. Αντωνόπουλος, Π. Μιστυλής

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΒΙΟΪΑΤΡΙΚΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ»

«ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΒΙΟΪΑΤΡΙΚΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ» ΜΑΘΗΜΑ ETY-494 «ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΒΙΟΪΑΤΡΙΚΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ» Τμήμα Επιστήμης και Τεχνολογίας Υλικών, Σχολή Θετικών Επιστημών, Πανεπιστήμιο Κρήτης ρ. Γεώργιος Βλαστός (E-mail: vlastos@materials.uoc.gr) Ιστοσελίδα

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδρομο και Καρδιά

Μεταβολικό Σύνδρομο και Καρδιά Μεταβολικό Σύνδρομο και Καρδιά Β. ΚΩΤΣΗΣ MD, Ph.D, FESH ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΘΟΓΙΑΣ ΑΠΘ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΙΑΤΡΕΙΟΥ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ-24ΩΡΗΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ Γ ΠΑΘOΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΠΘ ΓΝΘ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ Διάγνωση του

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Εργασία ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ. Ονοματεπώνυμο:

Διαβάστε περισσότερα

Φαρµακολογική αξιολόγηση της επίδρασης ελληνικών οινοποιητικών προϊόντων στο καρδιαγγειακό σύστηµα ασθενών µε στεφανιαία νόσο.

Φαρµακολογική αξιολόγηση της επίδρασης ελληνικών οινοποιητικών προϊόντων στο καρδιαγγειακό σύστηµα ασθενών µε στεφανιαία νόσο. Φαρµακολογική αξιολόγηση της επίδρασης ελληνικών οινοποιητικών προϊόντων στο καρδιαγγειακό σύστηµα ασθενών µε στεφανιαία νόσο. Iωάννα Ανδρεάδου Τοµέας Φαρµακευτικής Χηµείας, Τµήµα Φαρµακευτικής, ΕΚΠΑ,

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη της έκφρασης του ογκοκατασταλτικού γονιδίου Cyld στον καρκίνο του μαστού

Μελέτη της έκφρασης του ογκοκατασταλτικού γονιδίου Cyld στον καρκίνο του μαστού Σχολή Θετικών Επιστημών Τμήμα Βιολογίας Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών Κατεύθυνση: Εφαρμοσμένη γενετική και βιοτεχνολογία ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Μελέτη της έκφρασης του ογκοκατασταλτικού γονιδίου

Διαβάστε περισσότερα

με το Διαβητικό πόδι Μ, ΠαπαντωνίουΣ,Εξιάρα Δ,Γουλή Σκούτας Δ,Καραγιάννη Ε,Ρογκότη Ο,Παππά Τ,Δούκας, Λ,Σακαλή Κ,Μανές

με το Διαβητικό πόδι Μ, ΠαπαντωνίουΣ,Εξιάρα Δ,Γουλή Σκούτας Δ,Καραγιάννη Ε,Ρογκότη Ο,Παππά Τ,Δούκας, Λ,Σακαλή Κ,Μανές Το Κάπνισμα και η σχέση του με το Διαβητικό πόδι Σκούτας Δ,Καραγιάννη Δ,Γουλή Ο,Παππά Ε,Ρογκότη Μ, ΠαπαντωνίουΣ,Εξιάρα Τ,Δούκας, Λ,Σακαλή Κ,Μανές Χ. Διαβητολογικό Κέντρο Π.Γ.Ν.ΠαπαγεωργίουΠαπαγεωργίου

Διαβάστε περισσότερα

Επιλογή 1 ου αντιϋπερτασικού

Επιλογή 1 ου αντιϋπερτασικού Επιλογή 1 ου αντιϋπερτασικού φαρμάκου Επιλογή 1 oυ Φαρµάκου: Συνήθως δεν έχει τόσο µεγάλη σηµασία 1. Η επίτευξη άριστης ρύθµισης έχει µεγαλύτερη σηµασία στη µείωση του κινδύνου 2. Στις περισσότερες περιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογές αρχών φαρμακολογίας

Εφαρμογές αρχών φαρμακολογίας Εφαρμογές αρχών φαρμακολογίας Χριστίνα Δάλλα Λέκτορας Φαρμακολογίας Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Αθηνών cdalla@med.uoa.gr www.med.uoa.gr/pharmacology Ισχύς (potency) ενός φαρμάκου (συνήθως εκφράζεται σε

Διαβάστε περισσότερα

Συνδυασμοί φαρμάκων στην Ουρολογία

Συνδυασμοί φαρμάκων στην Ουρολογία ΔΙΑΔΡΑΣΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ I Συνδυασμοί φαρμάκων στην Ουρολογία Άλλοι συνδυασμοί Γιαννίτσας Κώστας Πορταριά 20/03/14 Σύγκρουση συμφερόντων (ΕΟΦ 14660/25.02.2011) 2004-2006: Ιατρός Κλινικής Έρευνας, Φαρμασέρβ-Λίλλυ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΗ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΝΕΦΡΙΚΗΣ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΙΔΙΟΠΑΘΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ. Φανή Παπουλίδου Νεφρολόγος ΓΝ Καβάλας

ΕΘΝΙΚΗ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΝΕΦΡΙΚΗΣ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΙΔΙΟΠΑΘΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ. Φανή Παπουλίδου Νεφρολόγος ΓΝ Καβάλας ΕΘΝΙΚΗ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΝΕΦΡΙΚΗΣ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΙΔΙΟΠΑΘΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ Φανή Παπουλίδου Νεφρολόγος ΓΝ Καβάλας 1 δισεκατομμύριο άτομα έχουν υπέρταση 1,56 δισεκατομμύρια άτομα θα έχουν υπέρταση το 2025 639 εκ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΔΙΔΥΜΟ ΥΠΝΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΙ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΣΥΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ ΜΕ ΥΠΟΚΛΙΝΙΚΗ ΑΘΗΡΟΘΡΟΜΒΩΣΗ: ΕΝΑ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ «ΕΥΑΛΩΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ»

ΤΟ ΔΙΔΥΜΟ ΥΠΝΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΙ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΣΥΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ ΜΕ ΥΠΟΚΛΙΝΙΚΗ ΑΘΗΡΟΘΡΟΜΒΩΣΗ: ΕΝΑ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ «ΕΥΑΛΩΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ» 11 0 Πανελλήνιο Συνέδριο Υπέρτασης ΤΟ ΔΙΔΥΜΟ ΥΠΝΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΙ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΣΥΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ ΜΕ ΥΠΟΚΛΙΝΙΚΗ ΑΘΗΡΟΘΡΟΜΒΩΣΗ: ΕΝΑ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ «ΕΥΑΛΩΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ» Α. Κασιακόγιας, Κ. Τσιούφης, Κ. Θωμόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ Burwell et al, Am J Med 1956 SLEEP BREATHING DISORDERS ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΩΝ ΑΠΝΟΙΩΝ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνια νοσήματα του ήπατος και υπολιπιδαιμική θεραπεία

Χρόνια νοσήματα του ήπατος και υπολιπιδαιμική θεραπεία Χρόνια νοσήματα του ήπατος και υπολιπιδαιμική θεραπεία Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Χρόνια νοσήματα του ήπατος Το 15% του

Διαβάστε περισσότερα

Είναι η πνευματική καταπόνηση εκλυτικό αίτιο ισχαιμίας; Μελέτη συνεχούς παρακολουθήσεως της λειτουργικότητας της αριστερής κοιλίας με το nuclear VEST.

Είναι η πνευματική καταπόνηση εκλυτικό αίτιο ισχαιμίας; Μελέτη συνεχούς παρακολουθήσεως της λειτουργικότητας της αριστερής κοιλίας με το nuclear VEST. Είναι η πνευματική καταπόνηση εκλυτικό αίτιο ισχαιμίας; Μελέτη συνεχούς παρακολουθήσεως της λειτουργικότητας της αριστερής κοιλίας με το nuclear VEST. Η πνευματική καταπόνηση (mental stress) και τα έντονα

Διαβάστε περισσότερα

20 ο ΕΑΡΙΝΟ ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ. β-αποκλειστές: Χαράλαμπος Βλαχόπουλος Λέκτορας, Α Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιπποκράτειο ΓΝΑ

20 ο ΕΑΡΙΝΟ ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ. β-αποκλειστές: Χαράλαμπος Βλαχόπουλος Λέκτορας, Α Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιπποκράτειο ΓΝΑ 20 ο ΕΑΡΙΝΟ ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ β-αποκλειστές: ποιο φάρμακο σε ποιον άρρωστο; Χαράλαμπος Βλαχόπουλος Λέκτορας, Α Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιπποκράτειο ΓΝΑ Υπέρταση Γενικά οι β 1 -εκλεκτικοί

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΙ Η ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΣΤΟΝ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ»

«ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΙ Η ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΣΤΟΝ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Ομάδα Εργασίας: «ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑ» Συστάσεις και κατευθυντήριες οδηγίες από τους μεγάλους οργανισμούς (ADA 2007,ESC 2007, EASD 2007) «ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΙ Η ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα