Ι. Ε. ΠΥΡΓΙΩΤΑΚΗΣ ΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΩΝ ΑΞΙΩΝ : Η ΠΡΟΤΑΣΗ ΚΑΙ Η ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ ΤΟΥ WILHELM von HUMBOLDT ΚΑΙ Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΣΤΟ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΚΟΣΜΟ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ι. Ε. ΠΥΡΓΙΩΤΑΚΗΣ ΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΩΝ ΑΞΙΩΝ : Η ΠΡΟΤΑΣΗ ΚΑΙ Η ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ ΤΟΥ WILHELM von HUMBOLDT ΚΑΙ Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΣΤΟ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΚΟΣΜΟ"

Transcript

1 1 Ι. Ε. ΠΥΡΓΙΩΤΑΚΗΣ ΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΩΝ ΑΞΙΩΝ : Η ΠΡΟΤΑΣΗ ΚΑΙ Η ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ ΤΟΥ WILHELM von HUMBOLDT ΚΑΙ Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΣΤΟ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΚΟΣΜΟ 1. Εισαγωγή Είναι γνωστό ότι σήμερα, με τις ραγδαίες εξελίξεις που επέβαλε η επιστημονικο - τεχνική και η πρόσφατη (μικρο)ηλεκτρονική επανάσταση, με την άμεση επικοινωνία ανθρώπων και πολιτισμών, τη χαλάρωση των συνόρων και το διαδίκτυο, με την παγκοσμιοποίηση της αγοράς και την πλανητοποίηση των συμφερόντων, οι μεταβολές που υφίσταται ο κοινωνικός χώρος είναι άμεσες και καταλυτικές. Το Πανεπιστήμιο, ως θεσμός που βρίσκεται στο μεταίχμιο μεταξύ εκπαίδευσης και κοινωνίας, υφίσταται έντονα την κατάσταση αυτή από την οποία δεν είναι δυνατό να διαφύγει. Αθόρυβα και ανυποψίαστα συντελείται μια βαθιά μεταβολή στις εσωτερικές του δομές, που υποβάλλεται μέσα από τα ίδια τα κοινωνικά δεδομένα και την τάση του Πανεπιστημίου να μη μείνει έξω από τις σημαντικές αυτές εξελίξεις. Υφέρπει, έτσι, διαρκώς μια άτυπη, αλλά ουσιώδης μεταρρύθμιση του πανεπιστημιακού χώρου, οι στόχοι και οι προθέσεις της οποίας δεν έχουν αποσαφηνισθεί, αφού ρέει με μη συστηματικό και εν πολλοίς ασυνείδητο τρόπο. Το γεγονός αυτό καθιστά την πορεία του Πανεπιστημίου ελάχιστα ορατή και τις ενδεχόμενες εξελίξεις του καθόλου προβλέψιμες 1. Η τάση αυτή είναι φυσικό να βρίσκει τους οπαδούς της, όπως είναι επίσης φυσικό να βρίσκει και τους αντιπάλους της, αυτούς δηλαδή που δεν θέλουν να εγκαταλείψουν το παλαιό Πανεπιστήμιο, το Πανεπιστήμιο των Γραμμάτων, και να προσαρμοστούν στο σύγχρονο πνεύμα που επιβάλλεται κυρίως από τις ανάγκες της παραγωγής και την αγορά εργασίας. Μέσα από την κατάσταση αυτή έρχονται ξανά στην επικαιρότητα οι αντιλήψεις του μεγάλου Γερμανού μεταρρυθμιστή Wilhelm von Humboldt, του ανθρώπου που ίδρυσε το Πανεπιστήμιο του Βερολίνου και που προς τιμήν του φέρει το δικό του όνομα. Είναι μάλιστα περίεργο ότι οι αντιλήψεις αυτές έρχονται στην επικαιρότητα και από τις δύο πλευρές : και από αυτούς που επιμένουν στον παλαιότερο τύπο του Πανεπιστημίου και από αυτούς που θέλουν να ακολουθήσουν τη νέα πορεία. Οι πρώτοι το θεωρούν μοναδικό και αναντικατάστατο και επικαλούνται προς τούτο τις ιδέες του W. von Humboldt, οι άλλοι ξεπερασμένο και νεκρό, όπως ξεπερασμένες θεωρούνται, 1 Bλ. Τομέας Παιδαγωγικής της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων (επιστ. επιμέλεια Παναγιώτη Νούτσου), Το Πανεπιστήμιο στην κοινωνία που αναδύεται (πρακτικά συνεδρίου), Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα 1999.

2 2 κατά την αντίληψή τους, και οι ιδέες για το παλιό Χουμπολτιανό Πανεπιστήμιο. Αυτή τη συζήτηση θα επιχειρήσομε να φωτίσομε με μια μικρή αναδρομή στον ίδιο τον W. von Humboldt, τις ιδέες του και τις μεταρρυθμιστικές του προσπάθειες. 2. WILHELM von HUMBOLDT : Εργοβιογραφία O Wilhelm von Humboldt, ο κατά δύο έτη μεγαλύτερος αδελφός του παγκοσμίως γνωστού Φυσικού Alexander von Humboldt γεννήθηκε το έτος 1767 στην πόλη Postdam της Γερμανίας. Σπούδασε στο γνωστό Πανεπιστήμιο της πόλης Gοettingen (έτος ίδρυσης 1737) κλασική Φιλολογία, Ιστορία και Νομική Επιστήμη. Το 1794 γνωρίστηκε με τον Friedrich Schiller και τον Goethe, με τους οποίους συνδέθηκε στενά και οι οποίοι, κατά τη δική του ομολογία, άσκησαν μεγάλη επιρροή επάνω του 2. Ιδιαίτερα από τη σχέση του με τον Schiller έχει προκύψει μακρά αλληλογραφία η οποία έχει εκδοθεί δύο φορές (1830 και 1889). Επιδόθηκε γρήγορα στη μελέτη της γλώσσας και υποστήριξε ότι ο άνθρωπος συλλαμβάνει και κατανοεί τον κόσμο ουσιαστικά μέσω της γλώσσας. Ως ανθρώπινη δραστηριότητα η γλώσσα εκφράζει κατά τον Humboldt τον εσωτερικό κόσμο, την παιδεία και την ατομικότητα του ομιλητή. Με τις αντιλήψεις του αυτές κινήθηκε στη διερεύνηση της σχέσης μεταξύ γλώσσας και πολιτισμού, θέτοντας έτσι τα θεμέλια της εθνογλωσσολογίας. Το 1821 επισκέφθηκε τη χώρα των Βάσκων και έγραψε μελέτη για τους πρώτους κατοίκους της Ισπανίας και μέσα από τη μελέτη του Δυϊκού αριθμού κινήθηκε στο χώρο της μεταφυσικής της γλώσσας. Επισκέφθηκε την Ιάβα και συνέγραψε μελέτη για τη γλώσσα της Ιάβας, Κάβι, η οποία ωστόσο έμεινε ανολοκλήρωτη. Το έργο του γενικά για τη γλώσσα προκάλεσε το ενδιαφέρον των γλωσσολόγων. Η επιστημονική του καταξίωση και προφανώς ο τίτλος ευγενείας που κατείχε συνέτειναν ώστε να τοποθετηθεί πολύ νωρίς σε διπλωματική θέση στη Ρώμη ( ). Λίγο αργότερα (1809) τοποθετείται σε υψηλόβαθμη θέση του Υπουργείου των Εσωτερικών της Πρωσίας, με αρμοδιότητα την εκπαίδευση. Αυτόνομο Υπουργείο Παιδείας δεν υπήρχε τότε ακόμη και η θέση που κατείχε ήταν ανάλογη του σημερινού Υπουργού της Παιδείας. Ως διπλωμάτης στάλθηκε πρεσβευτής στη Βιέννη (1812) και εκπροσώπησε την πατρίδα του, Πρωσία, στη διάσκεψη της Πράγας (1813). Διετέλεσε επίσης 2 Βλ. Karl Knoop/Martin Schwab, Einführung in die Geschichte der Pädagogik, 3 η έκδ. 1994, σελ. 91.

3 3 απεσταλμένος της Πρωσίας στο Λονδίνο και το 1815 υπέγραψε, ως εκπρόσωπός της, τη συνθήκη του Παρισιού. Από το 1820 και μέχρι το τέλος της ζωής του έζησε αφοσιωμένος στην «καθαρά εσωτερικότητα» και τη «μεγάλη μοναξιά» Το Μεταρρυθμιστικό του πρόγραμμα για την παιδεία Ιδιαίτερα σημαντική, για το θέμα που μας ενδιαφέρει εδώ, υπήρξε η παρουσία του στη θέση του Υπουργού της Παιδείας. Παρά τη βραχύχρονη παραμονή του στη θέση αυτή 4, οι μεταρρυθμιστικές του προσπάθειες υπήρξαν σημαντικές και από κάθε άποψη ουσιώδεις. Ήταν η εποχή που η Γαλλική Επανάσταση και οι μετέπειτα καταστροφικές συνέπειες, τις οποίες είχε βιώσει η Πρωσία κατά τους ναπολεόντειους πολέμους το 1806 και το 1807, οδήγησαν στην αποδόμηση του παλαιού κράτους και έδωσαν την αφορμή για αναθεώρηση των σχεδίων και των σχεδιασμών 5. Όπως διατυπώθηκε από τον ίδιο το βασιλιά της Πρωσίας ό,τι χάθηκε στο πεδίο των υλικών και εδαφικών καταστροφών έπρεπε να διεκδικηθεί στο πεδίο του πνεύματος και του πολιτισμού 6. Έτσι προέκυψε η ιδέα του πολιτιστικού κράτους (Kulturstaat), σύμφωνα με την οποία κράτος και επιστήμη αποτελούν δύο διαφορετικά αλλά αδιάσπαστα μεγέθη της ίδιας λογικής αντίληψης, αδιάσπαστα μέρη μιας ενιαίας ενότητας 7. Η εκπαίδευση συμπεριλαμβάνεται τώρα στην μεγάλη ανανεωτική προσπάθεια για την αναμόρφωση του κράτους και την υπέρβαση των παλαιών ταξικών του δομών. Στα πλαίσια αυτά ο W. von Humboldt επεχείρησε αναδιάρθρωση σε όλο το εκπαιδευτικό σύστημα από το δημοτικό ως το Πανεπιστήμιο, με γνώμονα το πνεύμα του νεοανθρωπισμού. Στο πνεύμα αυτό έπρεπε να επιδιωχθεί η υπέρβαση των αρχών του διαφωτισμού με την ωφελιμιστική και την ορθολογιστική αντίληψη περί παιδείας και να επιτευχθεί η γνήσια και ολόπλευρη μόρφωση του ανθρώπου 8. 3 Βλ. Α. Kαutz, Wilhelm von Humboldt, λήμμα στη Μεγάλη Παιδαγωγική και Ψυχολογική Εγκυκλοπαίδεια, Ελληνικά Γράμματα, τόμ. 3 ος, Αθήνα 1964, σελ Η θητεία του στη θέση αυτή άρχισε το έτος 1809 και έληξε πριν ακόμη συμπληρώσει τα δύο χρόνια. 5 Albert Reble, Iστορία της Παιδαγωγικής, ελλην. μετάφραση Θ.Δ. Χατζηστεφανίδης / Σ. Θ. Χατζηστεφανίδη, εκδ. Παπαδήμα, Αθήνα 1990, σελ Bλ. Ηans-Werner Prahl, Geschichte der Hochschule bis 1945, στο: Dieter Lenzen (Hrsg), Enzyklopaedie Erziehungswissenschaft, τόμ. 10, Στουτγκάρδη 1983, σελ Bλ. Ηans-Werner Prahl, Geschichte der Hochschule..., όπ. παρ. σελ Albert Reble, Iστορία της Παιδαγωγικής, όπ. παρ., σελ. 374.

4 Οι αντιλήψεις του W. von Humboldt για τον άνθρωπο και τη μόρφωση Για να κατανοηθεί το πνεύμα και η ουσία του μεταρρυθμιστικού προγράμματος του W. von Humboldt αποτελεί βασική προϋπόθεση η κατανόηση της θέσης του για τον άνθρωπο και η σύλληψη των φιλοσοφικών του αντιλήψεων για τη μόρφωση. Πριν προχωρήσομε λοιπόν στην παρουσίαση του μεταρρυθμιστικού του προγράμματος κρίνεται σκόπιμο να προσεγγίσομε τις αντιλήψεις αυτές. Καταρχήν πρέπει να τονιστεί ότι όλο του το είναι, την ψυχή και το έργο του διαπερνά η βαθύτερη πίστη του για τον άνθρωπο και τον ανθρωπισμό και είναι αυτό ακριβώς που προσδίδει ενότητα στο έργο και τη ζωή του. Γιατί στο επίκεντρο κάθε δραστηριότητάς του βρίσκεται ο άνθρωπος και «το συνολικό έργο του Humboldt, δεν είναι τίποτε περισσότερο από μια μεγαλειώδη προσπάθεια, να θεμελιώσει μια επιστήμη από τον άνθρωπο» 9. Και στο επίκεντρο του ενδιαφέροντός του βρίσκεται πάντα η προσπάθεια να συλλάβει τον άνθρωπο ως κάτι το μοναδικό και το ιδιαίτερο, μέσα από τη διαμόρφωση των δυνάμεων που εμφωλεύουν σ αυτόν. Ήδη το 1791 έγραφε σε μια επιστολή του : «Από τις αποφάνσεις ότι τίποτε στον κόσμο δεν είναι τόσο σημαντικό όσο η ύψιστη δύναμη και η πολύπλευρη μόρφωση του ατόμου συνεπάγεται ότι ο πρώτος νόμος του αληθούς ήθους είναι : μόρφωσε εσύ τον εαυτό σου και σε δεύτερη μόνο θέση (περιέρχεται) ο νόμος, φρόντισε να επιδράς επί των άλλων δια αυτού που είσαι ο ίδιος. Αυτοί οι νόμοι μου είναι τόσο οικείοι, ώστε να μην μπορώ να αποχωριστώ από αυτούς» 10. Πρώτο μέλημα, λοιπόν, κάθε ανθρώπου η μόρφωση του εαυτού του. Και το πώς εννοεί τη μόρφωση, προκύπτει από μια επίσης νεανική του γραφή, ένα χρόνο αργότερα : «Ο αληθής σκοπός του ανθρώπου... είναι (η μετουσίωση) της ύψιστης... μόρφωσης των δυνάμεών του σε ένα Όλο» 11. Επιδιώκει λοιπόν την ουσιαστική και όχι την τυπική μόρφωση. Τη γνήσια μόρφωση μέσα από τη διαμόρφωση των ίδιων των δυνάμεων του ανθρώπου, όχι ένα ανθρώπινο παρασκεύασμα γεμισμένο με γνώσεις. Και επιμένει στη στροφή του ανθρώπου προς τα ένδον, προς τον εσωτερικό του κόσμο, την αξιοποίηση και εξέλιξη όλων των εσωτερικών του δυνάμεων και την καλλιέργεια όλων των εσωτερικών του διαθέσεων. Πρωταρχική 9 Βλ. Karl Knoop/Martin Schwab, Einführung in die Geschichte der Pädagogik, όπ. παρ., σελ Βλ. Karl Knoop/Martin Schwab, Einführung in die Geschichte der Pädagogik, όπ. παρ., σελ Βλ. Karl Knoop/Martin Schwab, Einführung in die Geschichte der Pädagogik, όπ. παρ. σελ. 95.

5 5 επιδίωξη η ύψιστη, αρμονική και ολόπλευρη μορφή και καλλιέργεια των συνολικών δυνάμεων του ανθρώπου και όχι μόνο η καθαρή λογική, όπως είχε διακηρύξει ο διαφωτισμός 12. Μια άλλη βαθύτερη πεποίθηση από την οποία διακατέχεται καθ ολοκληρίαν ο W. von Humboldt, είναι ότι σ αυτήν τη μόρφωση «η ελευθερία αποτελεί την πρώτη προϋπόθεση». Για τούτο ήδη από τα νεανικά του χρόνια επιμένει ότι ο ρόλος του κράτους πρέπει να είναι περιορισμένος. Το κράτος οφείλει κυρίως να εξασφαλίζει την ελευθερία στη μόρφωση και όχι να παρεμβαίνει και να την προσδιορίζει. Οι δύο αυτές βασικές αρχές οι οποίες διαπερνούν τη βαθύτερη φιλοσοφία του W. von Humboldt για την εκπαίδευση, υποδηλώνουν μια τρίτη αρχή, την αρχή της ατομικότητας, της ελεύθερης μόρφωσης του ίδιου του προσώπου, υπό την μόνη και αποκλειστική ευθύνη του ίδιου του προσώπου. Και σύμφωνα με τον Humboldt, η μόρφωση νοείται μόνο ως αυτομόρφωση (Selbstformung). Είναι ακριβώς το σημείο ταύτισης με τον Ελβετό παιδαγωγό J.-H. Pestallozzi, του οποίου τις σκέψεις και τις μεθόδους επιδίωξε να εφαρμόσει, όπως θα δούμε παρακάτω. Όμως δεν περιορίζεται στην ατομικότητα. Η αληθής και σωστή μόρφωση οφείλει να έχει εύρος. Ο καθένας πρέπει να μεταβληθεί σε ανθρωπότητα μόνος του, να διατηρήσει την ιδιορρυθμία του, αλλά χωρίς μονομέρεια. «Εν τούτοις, όπως στο έργο τέχνης, έτσι και εδώ, μέσα στην πολλότητα πρέπει να παραμένει ευδιάκριτη η ενότητα. Τούτο σημαίνει ότι το Εγώ πρέπει να είναι ένα όσο το δυνατό πολυμερέστερο σύνολο, μια ολότητα» 13. Έτσι η αληθής μόρφωση οδηγεί στην οικουμενικότητα και την ολότητα, ιδέες που ανάγονται στην κλασική-ιδεαλιστική εποχή και από τις οποίες διακατέχεται ο Humboldt από τη νεανική του ηλικία. Ως προς τούτο, το μεγάλο πρότυπό του αποτελούσαν οι αρχαίοι Έλληνες. Αυτοί εκπροσωπούσαν για τον Humboldt τον γνήσιο ανθρωπισμό, την καθολικότητα της μόρφωσης, το ελάχιστο και το άπαν 14. Το γεγονός αυτό εξηγεί από μόνο του την έντονη στροφή προς την κλασική αρχαιότητα, προς την οποία ο W. von Humboldt προσανατόλισε το εκπαιδευτικό σύστημα της Πρωσίας, θέμα για το οποίο θα γίνει λόγος παρακάτω Η στοιχειώδης εκπαίδευση 12 Bλ. Peter Berglar, Wilhelm von Humboldt, in: rowohrts monografien herausgegeben von Kurt Kusenberg, 1979, σελ Albert Reble, Iστορία της Παιδαγωγικής, όπ. παρ., σελ Βλ. Karl Knoop/Martin Schwab, Einführung in die Geschichte der Pädagogik, όπ. παρ., σελ. 96.

6 6 Σε ό,τι αφορά τη στοιχειώδη εκπαίδευση είχε εκδηλωθεί έντονο ενδιαφέρον από τους ανθρωπιστές από την εποχή του Herder, o οποίος υποστήριξε ήδη από το 1783, την ίδρυση Διδασκαλείου για να εκπαιδεύονται οι δάσκαλοι των δημοτικών σχολείων, τον πολλαπλασιασμό των οποίων διεκδικούσαν οι νεοανθρωπιστές, αφού πίστευαν στη σημασία της μόρφωσης για όλους τους ανθρώπους ανεξαιρέτως. Ο ίδιος ο W. von Humboldt πίστευε ότι υπάρχουν γνώσεις που πρέπει να κατέχουν όλοι οι άνθρωποι στο σύνολο τους καθώς επίσης και ένα γενικό επίπεδο μόρφωσης του χαρακτήρα και του φρονήματος που δεν πρέπει να απουσιάζει από κανέναν. Μπορεί να γίνει κανείς καλός τεχνίτης, έμπορος, στρατιώτης ή επιχειρηματίας, μόνο εφόσον είναι μορφωμένος άνθρωπος και πολίτης. Αν η σχολική μόρφωση του δίνει ό,τι χρειάζεται, τότε αποκτά εύκολα τις ικανότητες που απαιτούνται για την επαγγελματική του απασχόληση και την ελευθερία που απαιτείται για τη ζωή 15. Η μόρφωση λοιπόν δεν είναι απαραίτητη μόνο για όσους πρόκειται να αναλάβουν ηγετικό και υπεύθυνο ρόλο στη ζωή και την κοινωνία, αλλά για όλους : για τον εργάτη, τον τεχνίτη, το στρατιώτη, τον επιχειρηματία. Για το λόγο αυτό ο W. von Humboldt και οι συνεργάτες του κατέβαλαν συστηματικές προσπάθειες για την επέκταση του εκπαιδευτικού δικτύου, την ανανέωση της στοιχειώδους εκπαίδευσης και την αγωγή των ανθρώπων στις νέες συνθήκες και αντιλήψεις. Αυτό που ενδιέφερε γενικώς ήταν η ανύψωση του ανθρώπου σε ενεργό και υπεύθυνο, σε ελεύθερο άνθρωπο, γιατί ως τότε είχε γαλουχηθεί στο πνεύμα της υποταγής και της υποτέλειας. Προς τούτο χρησιμοποιήθηκαν οι ιδέες και οι μέθοδοι του J.-H. Pestallozzi, που είχαν αρχίσει ήδη να γίνονται διεθνώς γνωστές 16. Οι συνεργάτες του μάλιστα διατηρούσαν προσωπικές σχέσεις με τον Ελβετό παιδαγωγό και κατέβαλαν μεγάλες προσπάθειες για την ανανέωση και την επέκταση της στοιχειώδους εκπαιδεύσεως, με βάση τις ιδέες και της μεθόδους του J.-H. Pestallozzi. Εκείνο που φαίνεται να εκτιμούσε ιδιαίτερα ο W. von Humboldt στον J.-H. Pestallozzi ήταν κυρίως η ενεργή συμμετοχή των μαθητών στην ίδια τη μάθηση και η τάση για αυτομόρφωση που συνδέεται με τις μεθόδους αυτές, στοιχεία που εκτιμούσε ιδιαίτερα, όπως έχομε αναφέρει σε άλλο σημείο. Έτσι μέσα στις νέες συνθήκες ο J.-H. Pestallozzi φάνηκε ως ο απελευθερωτής των πνευμάτων, για τους άνδρες της Πρωσίας Η Μέση Εκπαίδευση 15 Bλ. Peter Berglar, Wilhelm von Humboldt, όπ. παρ., σελ Albert Reble, Iστορία της Παιδαγωγικής, όπ. παρ., σελ. 379.

7 7 Γίνεται λοιπόν αντιληπτό, ότι ο Ηumboldt άφησε, συνειδητά και μεθοδευμένα, να διαχυθούν οι βασικές του ιδέες περί μορφώσεως και παιδείας και η βαθιά πίστη του στα ανθρωπιστικά ιδεώδη ήδη στο μεταρρυθμιστικό του πρόγραμμα για τη στοιχειώδη εκπαίδευση 17. Ιδιαίτερα σημαντικές κρίνονται επίσης οι καινοτομίες του στη μέση εκπαίδευση. Οι καινοτομίες αυτές αφορούν αφενός το οργανωτικό σχήμα και αφετέρου τα περιεχόμενα και τον προσανατολισμό της εκπαίδευσης. Σε ό,τι αφορά τα οργανωτικά μέτρα, ανάγονται σ αυτά κυρίως ο κανονισμός απολυτηρίων εξετάσεων και η κατοχύρωση του επαγγέλματος των εκπαιδευτικών της μέσης εκπαίδευσης. Έτσι το 1810 θεσπίζονται πρώτη φορά εξετάσεις για το επάγγελμα των καθηγητών μέσης εκπαίδευσης, οι οποίες καθιερώνονται έκτοτε. Με τον τρόπο αυτό οι εκπαιδευτικοί της μέσης εκπαίδευσης (οι φιλόλογοι) αποσπάστηκαν από το σώμα των θεολόγων, αυτονομήθηκαν και αποτέλεσαν τον δικό τους επαγγελματικό κλάδο 18. Οι εξετάσεις αυτές συμπληρώθηκαν αργότερα και συμπεριέλαβαν ειδική παιδαγωγική εξέταση, καθώς και δοκιμαστικό έτος. Στα σοβαρά εκπαιδευτικά μέτρα που λήφθηκαν κατά την περίοδο της παραμονής του Humboldt στο Υπουργείο, ανήκουν όλα εκείνα που θεωρούμε σήμερα αυτονόητα και τα οποία όμως απουσίαζαν τότε. Έτσι καθιερώθηκε το σχολικό έτος, με έναρξη και λήξη των μαθημάτων και ορίστηκε ότι κανένα σχολείο δεν μπορεί να εγγράψει μαθητές παρά μόνο με την έναρξη του σχολικού έτους. Κατά τον ίδιο τρόπο η φοίτηση χωρίστηκε σε τάξεις (το Γυμνάσιο είχε δέκα τάξεις) και ορίστηκε ο αριθμός διδασκαλίας των μαθητών (το πολύ 36 ώρες) κατά εβδομάδα, όπως και ο ανώτερος αριθμός ωρών διδασκαλίας των δασκάλων (24 ώρες) την εβδομάδα 19. Έτσι το σχολείο οργανώθηκε με μια τυπική μορφή λειτουργίας και μπορούσε να δρα με ενιαίο τρόπο. Ειδική επιτροπή μελέτησε παράλληλα τον κανονισμό απολυτηρίων εξετάσεων (Reifeprüfungsordnung) και την αναδιοργάνωση των Λατινικών Σχολείων (Lateinschule), ο οποίος ολοκληρώθηκε και θεσπίστηκε για πρώτη φορά το Τα σχολεία αυτά ανήκαν σε δύο κατηγορίες: Αυτά που είχαν δικαίωμα να εφαρμόσουν τον κανονισμό απολυτηρίων εξετάσεων και εκείνα στα οποία δεν είχε δοθεί αυτό το δικαίωμα. Ο πρώτος από τους δύο αυτούς τύπους (το λατινικό σχολείο με δικαίωμα εξετάσεων) ονομάστηκε Γυμνάσιο. Ο Humboldt υποστήριξε το ανθρωπιστικό (κλασικό) Γυμνάσιο, του οποίου 17 Albert Reble, Iστορία της Παιδαγωγικής, όπ. παρ., σελ Albert Reble, Iστορία της Παιδαγωγικής, όπ. παρ., σελ Bλ. Peter Berglar, Wilhelm von Humboldt, in: rowohrts monografien, όπ. παρ., σελ. 90.

8 8 είναι και ο εμπνευστής. Στα προγράμματα του ανθρωπιστικού Γυμνασίου δέσποσαν τα Humaniora. Καθιερώθηκαν δηλαδή προγράμματα ανθρωπιστικών επιστημών, η διδασκαλία των αρχαίων ελληνικών, των λατινικών και των κλασικών γραμμάτων γενικότερα, μορφωτικά αγαθά στα οποία δόθηκε η κύρια έμφαση του σχολείου και της παιδείας γενικότερα. Και όταν αργότερα καθιερώθηκε από τον διάδοχό του στο Υπουργείο Παιδείας Sueverns, το πρακτικό Γυμνάσιο, δεσπόζουσα θέση εξακολούθησε να έχει και πάλι το ανθρωπιστικό, το οποίο εξέθρεψε πολλές γενιές Γερμανών διανοουμένων. Γιατί το ανθρωπιστικό σχολείο καθιερώθηκε ως το σχολείο των διανοουμένων και έμεινε στην πρωτοκαθεδρία όλο τον 19ο. αιώνα 20. Έτσι με τον W. von Humboldt παρουσιάζεται η μεγάλη στροφή προς την κλασική παιδεία, η οποία θα σημαδέψει πολύ σοβαρά την πρωσική και την ευρωπαϊκή εκπαίδευση. 4. Το νέο Πανεπιστήμιο Ο χώρος όμως τον οποίο άφησε να διαποτιστεί με τις βαθύτερες φιλοσοφικές του αντιλήψεις περί μορφώσεως είναι το Πανεπιστήμιο. Είναι η περίοδος που το Πανεπιστήμιο διέρχεται τη δεύτερη μεγάλη κρίση. Ξεκινώντας από τα «σχολεία των πόλεων» 21 και την μετέπειτα κάπως διαφορετική εκδοχή τους με τα «studia generalia», τα οποία για πολλούς μελετητές θεωρούνται ως τα πρώτα πανεπιστήμια της Ευρώπης 22, ιδρύθηκαν τα universitas αντικαθιστώντας συνήθως μέσες σχολές που λειτουργούσαν στη θέση τους. Η ίδρυσή τους έγινε είτε με παπική βούλα, είτε με εντολή του αυτοκράτορα. Ανάμεσα στα 1200 και 1215 ιδρύονται τα πρώτα Πανεπιστήμια στην Ευρώπη. Πρόκειται για τα Πανεπιστήμια της Μπολόνιας, των Παρισίων, της Οξφόρδης και του Μονπελλιέ. Είναι σωματειακά πρόσωπα (corporate bodies), τα οποία απολάμβαναν συγκεκριμένα προνόμια. Τα πρώτα προνόμια παραχώρησε ο Γερμανός Αυτοκράτορας Φρειδερίκος Βαρβαρόσα, ως πράξη ευγνωμοσύνης προς τους κοσμικούς λογίους, γιατί με τη δική τους βοήθεια ήταν καλοί γνώστες του Ρωμαϊκού Δικαίουκατάφερε να ανταπεξέλθει νικηφόρα στη διένεξή του με τον Πάπα της Ρώμης 23. Ο Βαρβαρόσα «όχι μόνο αναλαμβάνει να προστατεύσει τη σωματική ακεραιότητα και την οικονομική θέση των κοσμικών λογίων, αλλά, ταυτόχρονα, τους απαλλάσσει από την υποχρέωση να δίνουν λόγο στον επίσκοπο της πόλης ή σε άλλη εξουσία για θέματα διανοητικά ή γενικότερης 20 Bλ. Peter Berglar, Wilhelm von Humboldt, in: rowohrts monografien, όπ. παρ., σελ Bλ. Σπ. Π. Ράσση, Τα Πανεπιστήμια χθες και σήμερα, εκδ. Παπαζήση, Αθήνα 2004, σελ Bλ. Σπ. Π. Ράσση, Τα Πανεπιστήμια..., όπ. παρ., σελ Bλ. Σπ. Π. Ράσση, Τα Πανεπιστήμια,..., όπ. παρ.σελ. 43.

9 9 συμπεριφοράς τους στην τοπική κοινωνία, γεγονός που τους επιτρέπει να είναι μόνο υπόλογοι στους καθηγητές και τους συναδέλφους τους» 24. Είναι προφανές ότι εδώ, στην απόφαση του Βαρβαρόσα, ενυπάρχουν τα πρώτα στοιχεία της ακαδημαϊκής ελευθερίας. Ωστόσο, μέσα από τις διάφορες κοινωνικές αλλαγές, κυρίως κάτω από την επίδραση του διαφωτισμού και των οικονομικών εξελίξεων, τα Πανεπιστήμια αυξήθηκαν βαθμιαία σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες και στη Γερμανία 25. Ήδη προς το τέλος του 18 ου αιώνα, τα Πανεπιστήμια της Ευρώπης εισέρχονται σε κρίση. Οι διανοούμενοι που διαμορφώνουν το πνευματικό ευρωπαϊκό κλίμα, διαμαρτύρονται για τον τρόπο της λειτουργίας τους, για την ημι-φεουδαρχική τους δομή και τη διδασκαλία τους που ήθελε τον καθηγητή απλώς να διδάσκει και τον μαθητή απλώς να μαθαίνει. Ενστάσεις εστιάζονται επίσης στην απολιθωμένη γνώση, την πνευματική κατάσταση και τα προνόμια που διαιωνίζουν 26. Η ίδια κριτική ασκείται και στο γερμανικό χώρο, όπου κυρίως μετά τη Γαλλική Επανάσταση και τους ναπολεόντειους πολέμους διαμορφώθηκαν τρία βασικά ιδεολογικο - πολιτικά ρεύματα : το «εθνικιστικό», το «συντηρητικό» και το «νεοανθρωπιστικό» 27. Στη μεταρρύθμιση των Πανεπιστημίων επικράτησε το νεο-ανθρωπιστικό ρεύμα, αφού όπως είδαμε ο W. von Humboldt, ένας από τους πιο λαμπρούς εκπροσώπους του νεο-ανθρωπισμού τοποθετήθηκε στο Υπουργείο Παιδείας. Μέσα σ αυτήν την γενικευμένη κρίση ο W. von Humboldt με τον εκπαιδευτικό μεταρρυθμιστικό του οίστρο δεν ήταν δυνατό να μείνει αδιάφορος για το Πανεπιστήμιο, στο οποίο η ανασυγκρότηση ενός νέου κράτους είχε επενδύσει πολλά. Θεωρώντας μάλιστα ακόμη και τον όρο «Πανεπιστήμιο» (Universität) ως φορτισμένο τον αποφεύγει ο ίδιος χρησιμοποιώντας στο αντίστοιχο τίτλο της μελέτης του τον όρο «Ανώτατο επιστημονικό Ίδρυμα» (Hoehere Bildungwanstalt), ο οποίος ωστόσο δεν επικράτησε. Για την εφαρμογή λοιπόν των ιδεών και των αντιλήψεών του, αντιλήψεις που είχαν αρχίσει να συνδιαμορφώνονται από πολλούς φιλοσόφους και διανοούμενους και άλλων ακόμη ιδεολογικών ρευμάτων, όπως ο Johann Gottlieb Fichte ( Bλ. Σπ. Π. Ράσση, Τα Πανεπιστήμια,..., όπ. παρ.σελ Για τους ρυθμούς ανάπτυξης των Πανεπιστημίων ιδιαίτερα στη Γερμανία βλ. Hans-Werner Prahi, Sozialgeschichte des Hochschulwesens, Μόναχο 1978, σελ. 115 κ.ε. 26 Bλ. Σπ. Π. Ράσση, Τα Πανεπιστήμια,..., όπ. παρ.σελ Bλ. Σπ. Π. Ράσση, Τα Πaνεπιστήμια,..., όπ. παρ.σελ. 133

10 ) και ο ομόχρονός του Friedrich Schleiermacher ( ), ίδρυσε το Πανεπιστήμιο του Βερολίνου το Το Πανεπιστήμιο αυτό καθώς εξέφραζε τις απόψεις πολλών συγχρόνων του προβλήθηκε ως ο ιδεότυπος περί Πανεπιστημίου 29 και το παράδειγμά του ακολούθησαν και τα άλλα γερμανικά Πανεπιστήμια, καθώς επίσης και τα Πανεπιστήμια των νέων χωρών (Αμερικής). Από όσα εκθέσαμε παραπάνω περί του ανθρώπου, περί της μορφώσεως, περί περιορισμένης παρέμβασης του κράτους κλπ., προκύπτει ότι βασικά συστατικά του ιδεότυπου αυτού οφείλουν να αποτελούν : οι πνευματικές και ηθικές αξίες του ανθρωπισμού, η βαθιά ολόπλευρη και αρμονική διάπλαση όλων των εσωτερικών δυνάμεων του ανθρώπου μέσα από την δική του προσωπική συμμετοχή στη μόρφωση, μόρφωση που θα κατατείνει στη διαμόρφωση των ατομικών στοιχείων της προσωπικότητας, καλλιεργώντας κάθε ιδιαιτερότητα και ιδιομορφία του ατόμου και η οποία (μόρφωση) ωστόσο θα υπερβαίνει την ατομικότητα στα πλαίσια της ολότητας και της οικουμενικότητας. Μια τέτοια μόρφωση εξασφαλίζεται κατά τον W. von Humboldt μόνο με την αδέσμευτη, κοινή μορφωτική προσπάθεια διδάσκοντος και διδασκομένου, χωρίς εξωτερικές παρεμβάσεις από ετερογενείς φορείς. Από τα βασικά αυτά μορφωτικά χαρακτηριστικά συνάγεται ότι «το όραμα του W. von Humboldt αφορούσε ένα αυτόνομο σώμα διανοούμενων αυτο-διοικούμενων επαγγελματιών, υπόλογο και ελεγχόμενο από το ίδιο το Πανεπιστήμιο». 30 Τίθενται συνεπώς όρια μεταξύ του ακαδημαϊκού και του εξω-ακαδημαϊκού κόσμου, κατάσταση στην οποία αντανακλάται η αντιπαράθεση ανάμεσα στο «ιερό και καθαγιασμένο» και στο «κοσμικό» 31. Για την επικράτηση και την εμπέδωση αυτών των αρχών ο Humboldt θέσπισε ως βασικές προϋποθέσεις, δύο ζεύγη μεταβλητών: Einsamkeit und Freiheit («Mοναξιά» και Ελευθερία) 32 και 28 Βλ. Karl Knoop/Martin Schwab, Einführung in die Geschichte der Pädagogik,3 η έκδ. 1994, σελ O όρος χρησιμοποιείται εδώ με την βεμπεριανή του έννοια. Βλ. Σχετικά Στέλιος Χιωτάκης, Ιδεότυπος του M. Weber και εκπαιδευτική πραγματικότητα: η κοινωνική έρευνα στις Κοινωνικές Επιστήμες, στο: Δημ. Χατζηδήμου / Ελένη Ταρατόρη, κ.ά. (επιστ. επιμέλεια), Πρακτικά του 4 ου Πανελλήνιου Συνεδρίου, Θεσσαλονίκη 2004, σελ. 57 κ.ε. 30 Bλ. Patrick Baert-Alan Shipman, To Πανεπιστήμιο σε πολιορκία; Εμπιστοσύνη και απόδοση λόγου στη σύγχρονη ακαδημαϊκή κοινότητα. Στο: Νίκος Παπαδάκης (επιστημ. επιμέλεια) Κράτος, αγορά και πολιτικές στην εκπαίδευση, Σαββάλας, Αθήνα 2003, σελ Bλ. Patrick Baert-Alan Shipman, To Πανεπιστήμιο σε πολιορκία; όπ. παρ., σελ Bλ. W. von Humboldt: Werke, Bd. IV, σελ. 255.

11 11 ενότητα έρευνας και διδασκαλίας (Einheit von Forschung und Lehre) 33. Tο πρώτο ζεύγος αφορά κυρίως τον ακαδημαϊκό δάσκαλο, το δεύτερο τις διαδικασίες έρευνας και διδασκαλίας 34. O W. von Humboldt επιζητούσε για τον ακαδημαϊκό δάσκαλο τις δύο αυτές προϋποθέσεις, ελευθερία στη σκέψη και μοναξιά, με την έννοια της ηρεμίας, για να μπορεί να στοχάζεται ελεύθερος και απερίσπαστος, απαλλαγμένος από κάθε είδους δεσμεύσεις και παραχωρήσεις. Είναι προφανές ότι το θέμα της ελευθερίας αποτελούσε ζήτημα κεφαλαιώδους σημασίας για τον διανοούμενο, όπως τον οραματίστηκε ο W. von Humboldt. Και επειδή στη νέα αναδιάρθρωση της Πρωσίας τον κυριότερο ρόλο έμελλε να έχει το κράτος, το Πανεπιστήμιο ως ο κατεξοχήν χώρος της επιστήμης, που απέβλεπε στην καλλιέργεια του ανθρώπου και την όξυνση της σκέψης και της λογικής, όφειλε αναπόφευκτα να αποτελεί θεμελιώδες συστατικό της κρατικής δραστηριότητας. Εξάλλου η καλλιέργεια του ήθους και των πνευματικών αξιών και η ανύψωση του πνευματικού επιπέδου που επρόκειτο να επέλθει από τη συμβολή του Πανεπιστημίου, θα επέφεραν σημαντικά ανταποδοτικά οφέλη στο κράτος. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι το κράτος θα έπρεπε να επηρεάζει αυτή την προσπάθεια του Πανεπιστημίου. Η μόνη υποχρέωσή του συνίσταται στην εξασφάλιση των δύο θεμελιακών προϋποθέσεων για την αδέσμευτη λειτουργία του ακαδημαϊκού δασκάλου, δηλαδή Einsamkeit und Freiheit (Μοναξιά και Ελευθερία) ή «Freier Geist, (Ελεύθερο Πνεύμα) κατα τον Fichte 35. Σε ό,τι αφορά την Einheit von Forschung und Lehre (ενότητα έρευνας και διδασκαλίας) 36, τα πράγματα είναι επίσης σαφή. Ο W. von Humboldt επιζητούσε καταρχήν τη συμμετοχή του ίδιου του προσώπου στη διαδικασία της μόρφωσής του, που όπως τονίστηκε παραπάνω όφειλε να είναι περισσότερο διαδικασία αυτομόρφωσης. Και η αρχή αυτή είχε τονιστεί από άλλους σύγχρονούς του. Έτσι π.χ. ο Fichte προς το τέλος του 1807 διακήρυξε ότι «δεν είναι μόνο ο δάσκαλος αλλά και μαθητής που πρέπει να έχει την άνεση να εκφράζεται, έτσι ώστε η αμφίδρομη διδασκαλία τους να ανάγεται σε μια διαρκή συνομιλία, στην οποία κάθε λέξη του δασκάλου θα είναι μια απάντηση σε προγενέστερη ερώτηση του μαθητή και ταυτόχρονα 33 Bλ. W. von Humboldt: Werke, Bd. IV, σελ Για το κεντρικό αυτό σημείο του Xουμπολτιανού Iδεώδους, το συνδυασμό δηλαδή έρευνας και διδασκαλίας, βλ. επίσης THE ECONOMIST, The knowledge Factory, φύλλο της 4ης Oκτωβρίου 1997, σελ Bl. Ηans-Werner Prahl, Geschichte der Hochschule..., όπ. παρ., σελ Bλ. W. von Humboldt: Werke, Bd. IV, σελ. 255.

12 12 μια νέα ερώτηση για τον μαθητή, την οποία αυτός οφείλει να σκεφθεί και να απαντήσει. Έτσι ο δάσκαλος να οδηγεί τον μαθητή στην πλήρη διαλεύκανση του θέματος. Με τον τρόπο αυτό η επιστημονική διδασκαλία μετατρέπεται από μια ρητορική ομιλία που μπορεί να βρει ο μαθητής και στο το βιβλίο του, σε μια αληθινή διαλογική αναζήτηση» 37. Οι αντιλήψεις αυτές του Fichte συμπίπτουν απόλυτα με τις ιδέες του W. von Humboldt, ο οποίος τώρα έχει την ευκαιρία να τις δοκιμάσει στην πράξη, αφού μέσα από την συνεργασία δασκάλου - μαθητή με τους εναλλασσόμενους ρόλους, όπως προκύπτει από τις θέσεις του Fichte, μπορεί να δώσει την ουσιαστική συμμετοχή στην αυτομόρφωσή του. Με τον τρόπο αυτό η διδασκαλία και η έρευνα μπορούν να συνυπάρχουν και να συμπορεύονται μέσα στο Πανεπιστήμιο, ώστε η μια να τροφοδοτεί την άλλη και οι δύο μαζί να επιδιώκουν τη βαθιά μόρφωση (Bildung) του ανθρώπου, την προαγωγή και την εξέλιξη της επιστήμης 38. Mέσα από τις βασικές αυτές αρχές προκύπτει αβίαστα μια τρίτη, εξίσου βασική και αναγκαία, η ενότητα της επιστήμης υπέρ της οποίας τάχθηκε ο W. von Humboldt 39. Από τη στιγμή που ο W. von Humboldt μετά την μόρφωση της ατομικότητας με όλες τις ιδιαιτερότητες και τις δυνάμεις που περικλείει, επιδιώκει την υπέρβασή της και την ταύτιση με την ολότητα, δεν μπορούν να υπάρχουν κατακερματισμένες γνώσεις. Είναι ακριβώς, γράφει, όπως το έργο τέχνης που αποτελείται και περιέχει πολλά επιμέρους στοιχεία, όλα μαζί όμως συνθέτουν μια ενότητα και του προσδίδουν μία μορφή. Κατά τον ίδιο τρόπο η μορφή του ανθρώπου επιδιώκει την ολότητα και την πληρότητα. Τούτο μπορεί να επιτευχθεί μέσα από την ολότητα της επιστήμης και όχι μέσα από τον κατακερματισμό της. 5. Κριτική προσέγγιση Το ερώτημα που ανακύπτει μέσα από την σύντομη και συνοπτική, αναγκαστικά, παρουσίαση του χουμπολτιανού πανεπιστημιακού μοντέλου στρέφεται, γύρω από την χρησιμότητά του και γύρω από την δυνατότητα επιβίωσης ενός τέτοιου Πανεπιστημίου. Είναι προφανές ότι εδώ πρόκειται για ένα Πανεπιστήμιο που απευθύνεται σε μια μικρή ελίτ. Είναι λοιπόν δυνατό να υπάρξει σήμερα ένα τέτοιο Πανεπιστήμιο; 37 Bλ. Peter Berglar, Wilhelm von Humboldt, in: rowohrts monografien, όπ. παρ., σελ. 91. Το κείμενο σε ελεύθερη δική μας απόδοση. 38 Karl Knoop, Einführung in die Geschichte der Pädagogik : Pädagogen- Portraits aus vier Jahrhunderten,3 η έκδ. 1994, σελ Martin Riedel, Wilhelm von Humboldts Begrandung der Einheit von Forschung und Lehre als Leitidee der Universität. In Zeitschrift für Pädagogik 14, Beihft 1977, σελ. 231 κ.ε.

13 13 Μπορεί το σημερινό μαζικό Πανεπιστήμιο να λειτουργήσει με τις αρχές και τις ιδέες που αναδύονται μέσα από το πανεπιστημιακό αυτό πρότυπο; Η αλήθεια είναι ότι και τότε ακόμη υπήρξε αντίφαση ανάμεσα στις διακηρυχθείσες ακαδημαϊκές αρχές και στην εκπαιδευτική πραγματικότητα, έτσι υποστηρίχτηκε ότι το Χουμπολτιανό Πανεπιστήμιο δεν υπήρξε ουσιαστικά ποτέ στην πράξη και γίνεται λόγος για «χουμπολτιανό μύθο» 40, σχόλια που πρέπει να θεωρηθούν υπερβολικά. Όπως κι αν έχουν όμως τα πράγματα, στην πορεία του χρόνου το Χουμπολτιανό Πανεπιστήμιο, εξασθενούσε και τη θέση του έπαιρνε όλο και περισσότερο το ερευνητικά προσανατολισμένο πανεπιστήμιο. Το Πανεπιστήμιο αυτό παρέμενε «κλειστό» σε όλο τον 19 ο αιώνα, άρχισε σταδιακά και με αργούς ρυθμούς να ανοίγει τις πύλες του στο πρώτο μισό του 20 ου αιώνα, για να πολλαπλασιάσει τους φοιτητές του με εκρηκτικούς ρυθμούς κυρίως μετά τη δεκαετία του Προέκυψε έτσι το σημερινό μαζικό Πανεπιστήμιο. Πέρα από τις μεταβολές αυτές στο μαζικό Πανεπιστήμιο του σύγχρονου κόσμου συντελούνται βαθμιαία ουσιώδεις διαφοροποιήσεις, που άπτονται της ίδιας της εσωτερικής του δομής. Tο σημερινό Πανεπιστήμιο μετακινείται ολοένα και περισσότερο από τον κόσμο των ηθικών και των πνευματικών αξιών στον κόσμο της παραγωγής και της αγοράς εργασίας. Μετασχηματίζεται σε ένα κέντρο, γύρω από το οποίο συσσωρεύεται γνώση και τεχνογνωσία, την οποία και προσπαθεί κατόπιν, με διάφορες πρακτικές εφαρμογές, να διοχετεύσει στις μονάδες παραγωγής. Με τον ίδιο τρόπο διασυνδέεται με τις υπηρεσίες και την αγορά εργασίας, αναζητεί ανάγκες, τις οποίες προσπαθεί να καλύψει μετασχηματιζόμενο σε κέντρο κατανομής και ανακατανομής γνώσεων, δεξιοτήτων και ικανοτήτων. Mε την έννοια αυτή το σημερινό Πανεπιστήμιο τροφοδοτεί και ανατροφοδοτείται από την κοινωνία της αγοράς, διολισθαίνοντας όλο και περισσότερο στο επίκεντρο της παραγωγής και δεν είναι συμπτωματικό ότι όλο και περισσότερο γίνεται λόγος για «οικονομία της γνώσης» 41. Έτσι οι σημερινές εξελίξεις οδηγούν βαθμιαία σε ένα «επιχειρησιακό Πανεπιστήμιο». Και το ερώτημα είναι : έχει θέση αυτή η πρόταση και η κληρονομιά του W. von Humboldt στο μαζικό Πανεπιστήμιο του σύγχρονου κόσμου; 40 Bλ. Patrick Baert-Alan Shipman, To Πανεπιστήμιο σε πολιορκία; όπ. παρ. σελ O όρος αυτός χρησιμοποιείται π.χ. στο σχετικό άρθρο του Economist, που αναφέραμε παραπάνω.

14 14 Ως προς την πρώτη αρχή, Einsamkeit und Freiheit («Mοναξιά» και Ελευθερία), που αφορά τον πνευματικό δάσκαλο, θεωρείται καταρχήν ότι καθώς μεταβάλλεται το σημερινό Πανεπιστήμιο μεταβάλλεται μαζί του και το πρότυπο του καθηγητή. Ο ακαδημαϊκός δάσκαλος, ο ανιδιοτελής επιστήμονας που με τη σοφία του επιζητούσε τη Γνώση και όχι τις γνώσεις, που μετουσίωνε τις πληροφορίες σε γνώσεις και τις επεξεργαζόταν για να οδηγηθεί στη σοφία, σήμερα σπανίζει όλο και περισσότερο. Το πρότυπο του ακαδημαϊκού δασκάλου, που φαίνεται να υπερισχύει σήμερα είναι ο καθηγητής-μάνατζερ που ξέρει να διαχειρίζεται τις πληροφορίες, να συμπληρώνει τεχνικά δελτία, να παίρνει προγράμματα και να φέρνει χρήματα στο Πανεπιστήμιο. Με τον τρόπο όμως αυτό διακυβεύεται η ελευθερία και η αυτονομία του επιστήμονα, αφού οι ποικίλες χρηματοδοτήσεις δημιουργούν υποχρεώσεις και εξαρτήσεις. Η απώλεια όμως της ελευθερίας του ακαδημαϊκού αποτελεί, κατά την άποψή μας, πλήγμα για το Πανεπιστήμιο και την ακαδημαϊκή ζωή. Ωστόσο, ως απόρροια των παραπάνω, αναφύεται και ένα ακόμη ζήτημα. Παλαιότερα, όσο δηλαδή ο ακαδημαϊκός δάσκαλος όπως τον οραματίστηκε ο W. von Humboldt, στοχαζόταν εν ηρεμία και ερευνούσε διδάσκοντας, στο επίκεντρο της ερευνητικής και της διδακτικής του δραστηριότητας κυριαρχούσε η θεωρητική έρευνα, δηλαδή η ίδια η επιστήμη και ο εμπλουτισμός της μέσα από την ανακάλυψη νέας γνώσης. Σήμερα, καθώς το Πανεπιστήμιο διολισθαίνει προς το επίκεντρο της παραγωγής και της αγοράς εργασίας, ο ερευνητής στρέφεται όλο και περισσότερο προς την εφαρμοσμένη έρευνα. Προσπαθεί δηλαδή να επινοήσει τρόπους με τους οποίους οι υπάρχουσες γνώσεις θα βρουν πρακτική εφαρμογή στην παραγωγή και θα μετατραπούν σε καταναλωτικά αγαθά. Mε τον τρόπο αυτό συχνά η βασική θεωρητική έρευνα, αυτή που συνεισφέρει περισσότερο στην προαγωγή και την εξέλιξη της επιστήμης, περιέρχεται σε δεύτερη μοίρα, αλλάζοντας ταυτόχρονα τον ρόλο και τον προορισμό του Πανεπιστημίου. Μολονότι λοιπόν η αξίωση του W. von Humboldt για Einsamkeit und Freiheit (Μοναξιά και Ελευθερία) ή το Freier Geist (Ελεύθερο Πνεύμα), που αξίωνε ο Fichte 42, δεν μπορούν να εφαρμοσθούν στερεοτύπως, με τον ίδιο τρόπο που το εννοούσε ο εμπνευστής τους, η πλήρης εγκατάλειψη των αρχών αυτών δημιουργεί προβλήματα στο σημερινό Πανεπιστήμιο και η αναψηλάφησή τους καθίσταται αναγκαία. 42 Bl. Ηans-Werner Prahl, Geschichte der Hochschule..., όπ. παρ., σελ. 161.

15 15 Κατά τον ίδιο τρόπο η αρχή Einheit von Forschung und Lehre 43, (ενότητα διδασκαλίας και έρευνας), μπορεί να δώσει λύση σε κάποια από τα προβλήματα που φαίνεται να ανακύπτουν στο σύγχρονο Πανεπιστήμιο. Μέσα από την κυριαρχία της εφαρμοσμένης έρευνας, προκύπτει, αναγκαστικά, μια ανισόρροπη ανάπτυξη μεταξύ των επιστημών, με σαφή υπεροχή των θετικών. 'Eτσι όμως τίθεται σε κίνδυνο και η τρίτη αρχή που θέσπισε ο W. von Humboldt, η ενότητα της επιστήμης. Kαι δεν μπορεί βέβαια κανείς να επιμείνει στο γράμμα αυτής της αρχής και να διεκδικεί ενότητα κατά τον τρόπο που συνέβαινε αυτό στην εποχή του W. von Humboldt, κατά την οποία το επίπεδο της επιστήμης ήταν πολύ διαφορετικό. Θα μπορούσε όμως να επιδιωχθεί το πνεύμα αυτής της αρχής, δηλαδή η σύμμετρη ανάπτυξη των επιστημών, η οποία σήμερα φαίνεται να έχει διαταραχθεί, επιδιώκοντας έτσι και τη σύμμετρη εκπροσώπηση πνευματικών και υλικών αξιών στη σύγχρονη κοινωνία. Ένα μεγάλο πλεονέκτημα που προσφέρεται ιδιαίτερα σήμερα στον ερευνητή επιστήμονα με την ενότητα διδασκαλίας και έρευνας είναι ότι του δίδεται η ευκαιρία να δοκιμάσει τα αποτελέσματα της έρευνάς του στα κοινωνικά ανακλαστικά των φοιτητών. Oι περισσότεροι ερευνητές, συνεπαρμένοι από τη γοητεία του εργαστηριακού αποτελέσματος ή και την ανθρώπινη φιλοδοξία να επιτύχουν ρηξικέλευθες επιστημονικές ανακαλύψεις, δεν είναι σε θέση να συνδέσουν τα αποτελέσματα της έρευνάς τους με κοινωνικές κατηγορίες και να συνεκτιμήσουν τις επιπτώσεις της εφαρμογής τους. Αυτό, ιδιαίτερα σήμερα, που στα πλαίσια της διεπιστημονικής προσέγγισης, η έρευνα χάνει τον προσωπικό της χαρακτήρα και διεξάγεται από ομάδες ερευνητών είναι ιδιαίτερα κρίσιμο. Aποσυνδέει, αναπόφευκτα, το ερευνητικό αποτέλεσμα από συγκεκριμένο πρόσωπο, γεγονός που συνεπάγεται αποπροσωποποίηση της ευθύνης, αφού από καθαρά προσωπική, γίνεται πλέον συλλογική και περίπου απρόσωπη. Tο γεγονός αυτό σε συνδυασμό με την ασάφεια και την γενικότερη ανεπάρκεια που διακρίνει τους κώδικες της επιστημονικής δεοντολογίας, μπορεί να αποβεί ολέθριο. Εκείνο που επίσης πρέπει να θεωρηθεί ιδιαίτερα κρίσιμο για το σύγχρονο μεταβαλλόμενο κόσμο, είναι η πρόταση του W. von Humboldt για αυτομόρφωση. Σε μια κοινωνία που συνεχώς μεταβάλλεται οι φοιτητές δεν πρέπει να συνεχίσουν να αποστηθίζουν από το ένα και μοναδικό σύγγραμμα, αλλά να εθιστούν στην ανακάλυψη και την κατάκτηση της γνώσης μέσα 43 Bλ. W. von Humboldt: Werke, Bd. IV, σελ. 255.

16 16 και από τη δική τους προσωπική αναζήτηση. Μια τέτοια αρετή καθιστά τους νέους ικανούς να μαθαίνουν με δική τους πρωτοβουλία και να αντιμετωπίζουν τα προβλήματα της ζωής με αυτονομία. Εισάγονται ανεπαίσθητα στην αυτόνομη και δια βίου μάθηση και αυτό αποτελεί το πιο ισχυρό στοιχείο για να επιβιώσει κανείς σε έναν κόσμο που συνεχώς μεταβάλλεται και σε μια αγορά εργασίας που δεν μπορεί να προβλεφθεί εύκολα και που κανείς δεν γνωρίζει σήμερα ποιες ικανότητες θα ζητούνται στο εγγύς και το άμεσο μέλλον. Μέσα από τις λίγες αυτές σκέψεις που ασφαλώς θα μπορούσε κανείς να επεκτείνει σε άλλους τομείς και να τις διαφοροποιήσει περισσότερο, γίνεται προφανές ότι το όραμα του W. von Humboldt και των άλλων νεο-ανθρωπιστών για ένα νέο Πανεπιστήμιο, δεν αποτελεί χουμπολτιανό μύθο, αλλά έναν ιδεότυπο περί Πανεπιστημίου, που αξίζει να παραμείνει ζωντανός και να αποτελεί σημείο αναφοράς για τις εξελίξεις που συμβαίνουν σήμερα και γι αυτές που θα συμβούν στο μέλλον. Γιατί ένα είναι βέβαιο : το Πανεπιστήμιο ως ιστορικό υποκείμενο θα αλλάζει περιεχόμενο, θα εξελίσσεται και θα μετεξελίσσεται στην ιστορική πορεία του χρόνου. Κι αυτό καθιστά πάντα επίκαιρη τη ρήση : Τι θα ήταν το γερμανικό Πανεπιστήμιο χωρίς τον W. von Humboldt και τι θα ήταν αν έμενε ακόμη σ αυτόν! 6. Επίλογος Ανακεφαλαιώνοντας, διαπιστώνεται η ταλάντευση του Πανεπιστημίου στο σύγχρονο κόσμο και αυτό επιβεβαιώνεται από τον τρόπο με τον οποίο ανασύρονται καθημερινά οι απόψεις του W. von Humboldt και γίνονται αντικείμενο συζήτησης και διαφωνίας. Κι ενώ το Πανεπιστήμιο βρίσκεται σε μεταβατική κατάσταση και ταλαντεύεται ανάμεσα στο ακαδημαϊκό ή το επιχειρησιακό πρότυπο, γίνεται έντονα λόγος για αξιολόγηση του Πανεπιστημίου. Ωστόσο η αξιολόγηση προϋποθέτει αξίες, από τις οποίες απορρέουν κριτήρια. Κι εδώ τίθεται το ερώτημα : Άραγε ποιες αξίες και ποια κριτήρια θα υπερισχύσουν στην αξιολόγηση αυτή; Τα κριτήρια του ακαδημαϊκού Πανεπιστημίου και των πνευματικών αξιών ή θα υπερισχύσει η σχέση με τις υλικές αξίες, την παραγωγή και την αγορά εργασίας; Αν υπερισχύσει η δεύτερη εκδοχή και αγνοηθεί η συμμετοχή του Πανεπιστημίου στον κόσμο των πνευματικών αξιών, η αξιολόγηση θα αποβεί σε μια εύκολη τεχνική υπόθεση και απλώς θα δημιουργηθεί ένα είδος ΚΤΕΟ για τα Πανεπιστήμια. Πρέπει όμως να αποσαφηνισθεί, ότι σε κάθε περίπτωση η αξιολόγηση προβάλλει τον δικό της

17 17 πανεπιστημιακό ιδεότυπο, τον οποίο μάλιστα προτίθεται όχι απλώς να προβάλει, αλλά και να επιβάλει μέσω του τρόπου που αναμένεται να συνδεθεί το αποτέλεσμα της αξιολόγησης με τη διαδικασία των χρηματοδοτήσεων.

ΑΠΌ ΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΩΝ ΑΞΙΩΝ ΣΤΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ.

ΑΠΌ ΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΩΝ ΑΞΙΩΝ ΣΤΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. 1 Ι. Ε. ΠΥΡΓΙΩΤΆΚΗΣ ΑΠΌ ΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΩΝ ΑΞΙΩΝ ΣΤΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. 1. Εισαγωγικές επισημάνσεις Το Πανεπιστήμιο ως θεσμός διατρέχει ήδη μια ιστορία 1000 περίπου χρόνων. Ξεκινώντας από τα

Διαβάστε περισσότερα

Επιστήμη και Κοινωνία: Επιθεώρηση Πολιτικής και Ηθικής Θεωρίας

Επιστήμη και Κοινωνία: Επιθεώρηση Πολιτικής και Ηθικής Θεωρίας Επιστήμη και Κοινωνία: Επιθεώρηση Πολιτικής και Ηθικής Θεωρίας Τομ. 13, 2004 Το Πανεπιστήμιο των αξιών: η πρόταση και η κληρονομιά του Wilhelm von Humboldt και η θέση της στον σύγχρονο κόσμο Πυργιωτάκης

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ Το σχολείο, ως ένας κατεξοχήν κοινωνικός θεσμός, δεν μπορεί να παραμείνει αναλλοίωτο μπροστά στις ραγδαίες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ενότητα: Το Παραπρόγραμμα ή κρυφό Αναλυτικό Πρόγραμμα Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Κοινωνική Παιδαγωγική και βασικές παιδαγωγικές έννοιες

Τίτλος Μαθήματος: Κοινωνική Παιδαγωγική και βασικές παιδαγωγικές έννοιες Τίτλος Μαθήματος: Κοινωνική Παιδαγωγική και βασικές παιδαγωγικές έννοιες Κωδικός Μαθήματος: ΠΔ1250 Διδάσκων Βασίλης Πανταζής, pantazisv@uth.gr Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο: 1 ο, 2 ο Μονάδες ECTS:

Διαβάστε περισσότερα

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός κεφάλαιο 6 ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΧΩΡΩΝ ΩΣ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΗΣ ΒΕΣΤΦΑΛΙΑΣ (1453-1648) 2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός Ορισμός Πρόκειται για μια γενικότερη πνευματική

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Βεμπεριανές απόψεις για την Εκπαίδευση Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 12ο (σελ. 274 282) 2 Max Weber (1864 1920) Βεμπεριανές απόψεις για

Διαβάστε περισσότερα

«Αναμόρφωση Προπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών του τμήματος ΤΕΠΑΕΣ του Πανεπιστημίου Αιγαίου»

«Αναμόρφωση Προπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών του τμήματος ΤΕΠΑΕΣ του Πανεπιστημίου Αιγαίου» «Αναμόρφωση Προπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών του τμήματος ΤΕΠΑΕΣ του Πανεπιστημίου Αιγαίου» Η Πρακτική Άσκηση των φοιτητών / τριών στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

Διαβάστε περισσότερα

Σ Υ Ν Ε Σ Μ Ο Σ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ω Ν Β Ι Ο Μ Η Χ Α Ν Ι Ω Ν. Χαιρετισµός. κ. Οδυσσέα Κυριακόπουλου. Προέδρου του ΣΕΒ. στην Ηµερίδα που διοργανώνει

Σ Υ Ν Ε Σ Μ Ο Σ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ω Ν Β Ι Ο Μ Η Χ Α Ν Ι Ω Ν. Χαιρετισµός. κ. Οδυσσέα Κυριακόπουλου. Προέδρου του ΣΕΒ. στην Ηµερίδα που διοργανώνει Σ Υ Ν Ε Σ Μ Ο Σ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ω Ν Β Ι Ο Μ Η Χ Α Ν Ι Ω Ν Χαιρετισµός κ. Οδυσσέα Κυριακόπουλου Προέδρου του ΣΕΒ στην Ηµερίδα που διοργανώνει το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο µε θέµα: «Οικονοµία Επιχειρηµατικότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ:

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ: ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS 299516 ΥΠΟΕΡΓΟ: «ΜΟΔΙΠ του ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ» και α/α «01» ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «Εκπαίδευση και Δια

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ενότητα: Παρουσίαση εισαγωγικής παράδοσης Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: ΘΕΜΑ: ΕΙΣΗΓΗΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΛΜΕ Π.Π.Σ. ΣΤΟΝ ΕΘΝΙΚΟ ΔΙΑΛΟΓΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙΔΕΙΑ (αναθεωρημένη)

ΠΡΟΣ: ΘΕΜΑ: ΕΙΣΗΓΗΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΛΜΕ Π.Π.Σ. ΣΤΟΝ ΕΘΝΙΚΟ ΔΙΑΛΟΓΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙΔΕΙΑ (αναθεωρημένη) ΠΡΟΣ: Α.Π. :20 ΑΘΗΝΑ 12/02/2016 τον Πρόεδρο της Επιτροπής Μορφωτικών Υποθέσεων της Βουλής των Ελλήνων Καθηγητή κ. Κ. Γαβρόγλου ΘΕΜΑ: ΕΙΣΗΓΗΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΛΜΕ Π.Π.Σ. ΣΤΟΝ ΕΘΝΙΚΟ ΔΙΑΛΟΓΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙΔΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ / ΜΥΤΙΛΗΝΗ / Ετήσιο Πρόγραμμα Παιδαγωγικής Κατάρτισης / Ε.Π.ΠΑΙ.Κ.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ / ΜΥΤΙΛΗΝΗ / Ετήσιο Πρόγραμμα Παιδαγωγικής Κατάρτισης / Ε.Π.ΠΑΙ.Κ. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ / ΜΥΤΙΛΗΝΗ / Ετήσιο Πρόγραμμα Παιδαγωγικής Κατάρτισης / Ε.Π.ΠΑΙ.Κ. ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Ι. ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ / Θεολόγος Καθηγητής DEA

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (θερινά τμήματα)

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (θερινά τμήματα) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (θερινά τμήματα) Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόμενο του κειμένου σε 80-100 λέξεις. Την ανάπτυξη της κριτικής ικανότητας των μαθητών ως αναγκαία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ( σελίδες σχολικού βιβλίου 123 127, έκδοση 2014 : σελίδες 118 122 ) 3.3 ιεύθυνση 3.3.1 Ηγεσία Βασικές έννοιες Οι επιχειρήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Εισαγωγή Το νέο πρόγραμμα σπουδών που ισχύει πλέον πλήρως, ξεκίνησε να εφαρμόζεται σταδιακά ανά έτος από το ακαδημαϊκό έτος 2011-12 και είναι αποτέλεσμα αναμόρφωσης και

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 2: Βασικές έννοιες των Επιστηµών της Αγωγής

Ενότητα 2: Βασικές έννοιες των Επιστηµών της Αγωγής Ενότητα 2: Βασικές έννοιες των Επιστηµών της Αγωγής Ηεπιστηµονική ορολογία Κάθεεπιστήµη έχει τη δική της ορολογία (σκοπιµότητα): σαφής περιγραφή των φαινοµένων που µελετά καθίσταται δυνατή η µεταφορά της

Διαβάστε περισσότερα

Να αναγνωρίζεται η ελευθερία του κάθε εκπαιδευτικού να σχεδιάσει το μάθημά του. Βέβαια στην περίπτωση αυτή υπάρχει ο κίνδυνος. αποτελεσμάτων.

Να αναγνωρίζεται η ελευθερία του κάθε εκπαιδευτικού να σχεδιάσει το μάθημά του. Βέβαια στην περίπτωση αυτή υπάρχει ο κίνδυνος. αποτελεσμάτων. Ιωάννης Ε. Βρεττός Αναλυτικό Πρόγραμμα Να δίνονται στους εκπαιδευτικούς όλοι οι στόχοι, ώστε να αποφευχθεί ο κίνδυνος της απόκλισης και της διαφοροποίησης των αποτελεσμάτων. Στην περίπτωση αυτή δεσμεύεται

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΡΙΖΕΣ ΤΟΥ

Ο ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΡΙΖΕΣ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Ο ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΡΙΖΕΣ ΤΟΥ A Τάξη Ενιαίου Λυκείου (Μάθηµα Επιλογής) ΑΘΗΝΑ 1999 Οµάδα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΑΣΠΑΙΤΕ ΕΠΑΙΚ 2013-2014 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΔΙΔΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : ΜΑΥΡΙΚΑΚΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ «Ο ΕΝΣΤΕΡΝΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΞΙΩΝ-ΕΝΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ» ΣΤΑΜΑΤΑΚΗ ΜΑΡΙΑ ΤΣΕΜΕΚΙΔΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΥΝΤΥΧΑΚΗΣ ΜΑΝΩΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ενότητα: Μέθοδος Project Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ»

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» 1.1 Βασικές κατευθύνσεις Η αξιολόγηση ενός μαθήματος είναι αρχικά θέμα προσδιορισμού και κατανόησης της ταυτότητάς του. Θέματα όπως είναι ο τίτλος του

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Η άποψή μας Η πρεμιέρα των εξετάσεων με το μάθημα της Έκφρασης Έκθεσης μας έδωσε ένα μήνυμα σε όλους τους εμπλεκόμενους στη διαδικασία των Πανελλαδικών Εξετάσεων, που

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορία της παιδικής συμπεριφοράς γεννιέται από την συνύφανση αυτών των δύο γραμμών (Vygotsky 1930/ 1978, σελ. 46).

Η ιστορία της παιδικής συμπεριφοράς γεννιέται από την συνύφανση αυτών των δύο γραμμών (Vygotsky 1930/ 1978, σελ. 46). 1896 1934 2 ξεχωριστές στην καταγωγή τους γραμμές ανάπτυξης: Α) Μία πρωτόγονη, φυσική γραμμή ανάπτυξης,, αυτόνομης εκδίπλωσης των βιολογικών δομών του οργανισμού, και Β) μία πολιτισμική, ανώτερη ψυχολογική

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Η αλματώδης εξέλιξη της τεχνολογίας και η παγκοσμιοποίηση της οικονομίας διαμορφώνουν νέα δεδομένα σε εθνικό, ευρωπαϊκό και διεθνές

Διαβάστε περισσότερα

Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD

Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD Εργαστήριο Διδακτικής, Επιστημολογίας Φυσικών Επιστημών και Εκπαιδευτικής Τεχνολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν A. Η Δέσμευση της Διοίκησης...3. Κυρίαρχος Στόχος του Ομίλου ΤΙΤΑΝ και Κώδικας Δεοντολογίας...4. Εταιρικές Αξίες Ομίλου ΤΙΤΑΝ...

Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν A. Η Δέσμευση της Διοίκησης...3. Κυρίαρχος Στόχος του Ομίλου ΤΙΤΑΝ και Κώδικας Δεοντολογίας...4. Εταιρικές Αξίες Ομίλου ΤΙΤΑΝ... «ΕΤΑΙΡΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ & ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΟΜΙΛΟΥ ΤΙΤΑΝ» Μάιος 2008 1 Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν A Η Δέσμευση της Διοίκησης......3 Κυρίαρχος Στόχος του Ομίλου ΤΙΤΑΝ και Κώδικας Δεοντολογίας...4 Εταιρικές Αξίες Ομίλου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ενότητα: Εκπαιδευτικό υλικό και σχολικό εγχειρίδιο Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Τυπικές προϋποθέσεις απόκτησης μεταπτυχιακού τίτλου εξειδίκευσης

Τυπικές προϋποθέσεις απόκτησης μεταπτυχιακού τίτλου εξειδίκευσης Εκπονώ διπλωματική ερευνητική εργασία στην εξ αποστάσεως εκπαίδευση: αυτό είναι εκπαιδευτική έρευνα; κι αν ναι, τι έρευνα είναι; Αντώνης Λιοναράκης 7-8 Ιουνίου 2008 Τυπικές προϋποθέσεις απόκτησης μεταπτυχιακού

Διαβάστε περισσότερα

Δελτίο Τύπου. Η Πρόταση του Ι.Ε.Π. για το Λύκειο που κατατέθηκε στην Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων της Βουλής

Δελτίο Τύπου. Η Πρόταση του Ι.Ε.Π. για το Λύκειο που κατατέθηκε στην Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων της Βουλής Δελτίο Τύπου Η Πρόταση του Ι.Ε.Π. για το Λύκειο που κατατέθηκε στην Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων της Βουλής Αθήνα, 25-01-2017 Εισαγωγικά Είναι κοινή παραδοχή ότι το Λύκειο ως βαθμίδα έχει σε μεγάλο βαθμό

Διαβάστε περισσότερα

Δελτίο Τύπου. Η Πρόταση του Ι.Ε.Π. για το Λύκειο που κατατέθηκε στην Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων της Βουλής. Αθήνα,

Δελτίο Τύπου. Η Πρόταση του Ι.Ε.Π. για το Λύκειο που κατατέθηκε στην Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων της Βουλής. Αθήνα, Δελτίο Τύπου Η Πρόταση του Ι.Ε.Π. για το Λύκειο που κατατέθηκε στην Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων της Βουλής Αθήνα, 25-01-2017 Εισαγωγικά Είναι κοινή παραδοχή ότι το Λύκειο ως βαθμίδα έχει σε μεγάλο βαθμό

Διαβάστε περισσότερα

Ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα. Σοφία Καλογρίδη Σχολική Σύμβουλος

Ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα. Σοφία Καλογρίδη Σχολική Σύμβουλος Ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Σοφία Καλογρίδη Σχολική Σύμβουλος ΔΣ ΕΑΕΠ Σε 960 ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία της χώρας, 12/θεσια και με τον μεγαλύτερο μαθητικό πληθυσμό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΝ ΙΑΛΟΓΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙ ΕΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Ι. ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Η

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Κοινωνική Παθητικότητα Ο άνθρωπος στην πορεία της μετεξέλιξής του από βιολογικό σε κοινωνικό ον, πέρα από την εκμάθηση κάποιων ρόλων, ωθείται, πότε συνειδητά και πότε ασυνείδητα,

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Talcott Parsons

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Talcott Parsons Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Talcott Parsons Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 3ο (σελ. 67-79) 2 Talcott

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα-πειραματικά σχολεία

Πρότυπα-πειραματικά σχολεία Πρότυπα-πειραματικά σχολεία 1. Τα πρότυπα-πειραματικά: ένα ιστορικό Τα πειραματικά σχολεία (στα οποία εντάχθηκαν με το Ν. 1566/85 και τα ιστορικά πρότυπα σχολεία) έχουν μακρά ιστορία στον τόπο μας. Τα

Διαβάστε περισσότερα

Η κοινωνική και πολιτική οργάνωση στην Αρχαία Ελλάδα

Η κοινωνική και πολιτική οργάνωση στην Αρχαία Ελλάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ (Θεωρητική Κατεύθυνση) Η κοινωνική και πολιτική οργάνωση στην Αρχαία

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων

Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων Ενότητα 9: Φραγμοί στην Κριτικο-στοχαστική Πρακτική Γιώργος Κ. Ζαρίφης

Διαβάστε περισσότερα

ενισχύοντας την αυτοπεποίθηση και τις ικανότητες τους για δημιουργία και καινοτομία.

ενισχύοντας την αυτοπεποίθηση και τις ικανότητες τους για δημιουργία και καινοτομία. Χαιρετισμός Πρύτανη, Καθηγητή Κωνσταντίνου Χριστοφίδη 2 η ετήσια διάλεξη Alpha Bank στο πλαίσιο της Γιορτής των Γραμμάτων με ομιλητή τον Καθηγητή Δημήτρη Παντερμαλή, Πρόεδρο Μουσείου Ακρόπολης. Τετάρτη,

Διαβάστε περισσότερα

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Χριστίνα Τσακαρδάνου Εκπαιδευτικός Πανθομολογείται πως η ανάπτυξη του παιδιού ορίζεται τόσο από τα γενετικά χαρακτηριστικά του, όσο και από το πλήθος των ερεθισμάτων που δέχεται

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε ΕΠΠΑΙΚ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2013-2014

Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε ΕΠΠΑΙΚ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2013-2014 Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε ΕΠΠΑΙΚ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2013-2014 ΜΑΘΗΜΑ: ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ & ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: ΜΑΥΡΙΚΑΚΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΑΙΤΗΜΑ ΓΙΑ ΙΣΟΤΗΤΑ ΕΥΚΑΙΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΟΜΑΔΑ 6 η : Μηλάκης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΝΗΛΙΚΩΝ m145

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΝΗΛΙΚΩΝ m145 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΝΗΛΙΚΩΝ m145 Ευστράτιος Παπάνης Επίκουρος Καθηγητής Πανεπιστημίου Αιγαίου και

Διαβάστε περισσότερα

www.themegallery.com LOGO

www.themegallery.com LOGO www.themegallery.com LOGO 1 Δομή της παρουσίασης 1 Σκοπός και στόχοι των νέων ΠΣ 2 Επιλογή των περιεχομένων & Κατανομή της ύλης 3 Ο ρόλος μαθητή - εκπαιδευτικού 4 Η ΚΠΑ στο Δημοτικό & το Γυμνάσιο 5 Η Οικιακή

Διαβάστε περισσότερα

Η συστηματική οργάνωση αυτής της πνευματικής συνεργασίας, η οποία θα οδηγήσει στην εκπλήρωση του στόχου, αποτελεί έργο της ερμηνευτικής μεθόδου.

Η συστηματική οργάνωση αυτής της πνευματικής συνεργασίας, η οποία θα οδηγήσει στην εκπλήρωση του στόχου, αποτελεί έργο της ερμηνευτικής μεθόδου. 2 η Παράδοση Μέθοδοι της παιδαγωγικής επιστήμης 1\Ερμηνευτική, 2\Φαινομενολογική 1\Ερμηνευτική: η λέξη ερμηνευτική παράγεται από το ρήμα «ερμηνεύω» και αναφέρεται στην ικανότητα να διευκρινίζουμε το δύσκολο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: Παράγοντες χαρακτηριστικά αποτελεσματικού σχολείου

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: Παράγοντες χαρακτηριστικά αποτελεσματικού σχολείου ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: Παράγοντες χαρακτηριστικά αποτελεσματικού σχολείου Διδάσκων: Νίκος Ανδρεαδάκης ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Σ. Κ. ΚΡΑΣΣΑΣ &Ν. Μ. ΣΑΛΤΕΡΗΣ. Σχολικοί Σύμβουλοι Δημοτικής Εκπαίδευσης Αττικής

Σ. Κ. ΚΡΑΣΣΑΣ &Ν. Μ. ΣΑΛΤΕΡΗΣ. Σχολικοί Σύμβουλοι Δημοτικής Εκπαίδευσης Αττικής Σ. Κ. ΚΡΑΣΣΑΣ &Ν. Μ. ΣΑΛΤΕΡΗΣ Σχολικοί Σύμβουλοι Δημοτικής Εκπαίδευσης Αττικής Περιληπτικά Τα δομικά στοιχεία της διδασκαλίας και βασικά ερωτήματα του διδάσκοντος Διάγραμμα διδασκαλίας Βασικά μοντέλα /

Διαβάστε περισσότερα

Παρά τις δυσκολίες, η νομική επιστήμη προσφέρει πολλαπλές εναλλακτικές για επαγγελματική αποκατάσταση και υλοποίηση στόχων στο νέο που γνωρίζει τις

Παρά τις δυσκολίες, η νομική επιστήμη προσφέρει πολλαπλές εναλλακτικές για επαγγελματική αποκατάσταση και υλοποίηση στόχων στο νέο που γνωρίζει τις ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΗ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΚΑΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ Ημερίδα του ΣΔΕΕ Μέγαρο Μουσικής 16.05.2012 Κοραλία Παυλάκη Ασκούμενη Δικηγόρος, ΔΡΥΛΛΕΡΑΚΗΣ & ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ Κυρίες και κύριοι καλησπέρα. Θεωρώ ιδιαίτερη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΒΙΩΣΗ ΑΞΙΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥΜΕ

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΒΙΩΣΗ ΑΞΙΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥΜΕ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΒΙΩΣΗ ΑΞΙΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥΜΕ ΤΟ ΣΥΓΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Ταχύτητα Πολλαπλασιασμός και αχρήστευση γνώσεων Τεχνολογική επανάσταση Παγκοσμιοποίηση δικτύων Πολυπολιτισμικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Ηγεσία και Διοικηση. Αποτελεσματική Ηγεσία στο Χώρο της Εργασίας

Ηγεσία και Διοικηση. Αποτελεσματική Ηγεσία στο Χώρο της Εργασίας Ηγεσία και Διοικηση Αποτελεσματική Ηγεσία στο Χώρο της Εργασίας 1. Η έννοια της αποτελεσματικής ηγεσίας Είναι σημαντικό να ξεκαθαρίσουμε πως η έννοια της ηγεσίας δεν είναι ταυτόσημη με τις έννοιες της

Διαβάστε περισσότερα

Α. Ο εκκλησιασμός των μαθητών των σχολείων Α/θμιας και Β/θμιας

Α. Ο εκκλησιασμός των μαθητών των σχολείων Α/θμιας και Β/θμιας ΘΕΜΑ: "Εκκλησιασμός και πρωινή προσευχή μαθητών" ΣΧΕΤ.: α) ΥΠΕΠΘ, Φ. 200.21/16/136240.26.11.1977 β) ΥΠΕΠΘ, Γ/6251/22-10-1979 γ) ΥΠΕΠΘ, Γ/2875/30-4-1981 δ) Π.Δ. 201/98 Με αφορμή ερωτήματα που τέθηκαν στο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 1η (318E-320C)

ΕΝΟΤΗΤΑ 1η (318E-320C) ΕΝΟΤΗΤΑ 1η (318E-320C) Μπορεί η αρετή να γίνει αντικείμενο διδασκαλίας; Ο Πρωταγόρας εξηγεί στον Σωκράτη τι διδάσκει στους νέους που παρακολουθούν τα μαθήματά του. Οι αντιρρήσεις του Σωκράτη. «Το μάθημα

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307)

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) Ενότητα #4: Λειτουργικός και Κριτικός Γραμματισμός Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Η σύγχρονη εποχή χαρακτηρίζεται από την ένταξη της επιστημονικής γνώσης στη διαδικασία ανάπτυξης προϊόντων. Η έρευνα ενσωματώνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 2η ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ

ΕΝΟΤΗΤΑ 2η ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ 1 ΕΝΟΤΗΤΑ 2η ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ 2 Η εργασία των εκπαιδευτικών Οι εκπαιδευτικοί αποτελούν μια πολυπληθή ομάδα εργαζομένων στο δημόσιο τομέα που ασκούν μια ιδιότυπη, ως προς τη μορφή και το περιεχόμενο,

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών στην Προσχολική Εκπαίδευση

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών στην Προσχολική Εκπαίδευση ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Διδακτική των Φυσικών Επιστημών στην Προσχολική Εκπαίδευση Ενότητα # 1.2: Η προοπτική των βασικών αρχών της φύσης των Φυσικών Επιστημών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ 13 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ 15 ΑΝΤΙ ΠΡΟΛΟΓΟΥ 17 ΠΡΟΛΟΓΟΣ 21 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΡΟΖΑΣ ΙΜΒΡΙΩΤΗ 23 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΛΑΜΠΑΔΑΡΙΟΥ 24 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 25

ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ 13 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ 15 ΑΝΤΙ ΠΡΟΛΟΓΟΥ 17 ΠΡΟΛΟΓΟΣ 21 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΡΟΖΑΣ ΙΜΒΡΙΩΤΗ 23 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΛΑΜΠΑΔΑΡΙΟΥ 24 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 25 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ 13 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ 15 ΑΝΤΙ ΠΡΟΛΟΓΟΥ 17 ΠΡΟΛΟΓΟΣ 21 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΡΟΖΑΣ ΙΜΒΡΙΩΤΗ 23 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΛΑΜΠΑΔΑΡΙΟΥ 24 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 25 ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΕΣ, ΣΥΖΗΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΙΝ

Διαβάστε περισσότερα

Τηλ./Fax: 210.62.19.712, Τηλ: 210.6218.894 www.apolito.gr e-mail:info@apolito.gr Λεωφόρος Μαραθώνος &Χρυσοστόµου Σµύρνης 3,

Τηλ./Fax: 210.62.19.712, Τηλ: 210.6218.894 www.apolito.gr e-mail:info@apolito.gr Λεωφόρος Μαραθώνος &Χρυσοστόµου Σµύρνης 3, «...Πλαστήκαµε για να µην είµαστε µονάχοι. Για τούτο η καρδιά µας ασταµάτητα διψά για τους άλλους. Χωρίς το διάλογο των υπάρξεων µας η ζωή φαίνεται αδειανή, ερηµωµένη, αδικαιολόγητη. Ζούµε και πλησιάζουµε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΑΠΟ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Παιδαγωγικό Σχόλιο σε Νομικά Πορίσματα και Αποφάσεις

ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΑΠΟ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Παιδαγωγικό Σχόλιο σε Νομικά Πορίσματα και Αποφάσεις ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΑΠΟ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Παιδαγωγικό Σχόλιο σε Νομικά Πορίσματα και Αποφάσεις ΣΤΑΥΡΟΥ ΓΙΑΓΚΑΖΟΓΛΟΥ Συμβούλου του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Στη σκιά του ζητήματος των ταυτοτήτων, το πρόβλημα της αναγραφής

Διαβάστε περισσότερα

Ηγεσία. Ενότητα 1: Εισαγωγικές έννοιες. Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής

Ηγεσία. Ενότητα 1: Εισαγωγικές έννοιες. Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Ηγεσία Ενότητα 1: Εισαγωγικές έννοιες Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Το Νέο Λύκειο Σχολικό έτος 2014-2015

Το Νέο Λύκειο Σχολικό έτος 2014-2015 Το Νέο Λύκειο Σχολικό έτος 2014-2015 Η δομή του νέου Λυκείου Α Λυκείου Τάξη Γενικής Παιδείας Β Λυκείου Γενική Παιδεία Δύο (2) ομάδες Προσανατολισμού Γ Λυκείου Γενική Παιδεία Τρεις (3) ομάδες Προσανατολισμού

Διαβάστε περισσότερα

Η εξέλιξη της ελληνικής παιδαγωγικής σκέψης και πράξης

Η εξέλιξη της ελληνικής παιδαγωγικής σκέψης και πράξης Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Ανώτατη Σχολή Παιδαγωγικής & Τεχνολογικής Εκπαίδευσης 2013-14 Α εξάμηνο Η εξέλιξη της ελληνικής παιδαγωγικής σκέψης και πράξης Υπεύθυνος καθηγητής: Μαυρικάκης Εμμανουήλ Συμμετέχοντες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΘΕΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΕΧ ΓΙΑ ΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΘΕΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΕΧ ΓΙΑ ΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΘΕΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΕΧ ΓΙΑ ΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Εισαγωγή Η ανάγκη επικαιροποίησης, ανασυγκρότησης και διατύπωσης βασικών αρχών και θέσεων της ΕΕΧ είναι εμφανής εξαιτίας της μεγάλης κινητικότητας

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικό έτος 2013-2014

Σχολικό έτος 2013-2014 Το Νέο Λύκειο Σχολικό έτος 2013-2014 Η δομή του νέου Λυκείου Α Λυκείου Τάξη Γενικής Παιδείας Γενική Παιδεία Β Λυκείου Δύο (2) ομάδες Προσανατολισμ ού Γενική Παιδεία Γ Λυκείου Τρεις (3) ομάδες Προσανατολισμ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΡΙΑΝΟΥΠΟΛΙΤΗ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ-ΕΡΕΥΝΗΤΗ Email:Kadrian@freemail.gr

ΑΔΡΙΑΝΟΥΠΟΛΙΤΗ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ-ΕΡΕΥΝΗΤΗ Email:Kadrian@freemail.gr ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΠΙΚΑΙΡΗ ΚΑΙ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΗ ΟΣΟ ΠΟΤΕ ΑΔΡΙΑΝΟΥΠΟΛΙΤΗ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ-ΕΡΕΥΝΗΤΗ Email:Kadrian@freemail.gr Α. ΣΧΕΣΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνική εκπαίδευση: Διαθεµατική προσέγγιση και εργασία

Τεχνική εκπαίδευση: Διαθεµατική προσέγγιση και εργασία Τεχνική εκπαίδευση: Διαθεµατική προσέγγιση και εργασία Ολύµπιος Δαφέρµος, Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Περίληψη Η σηµ ερινή οργάνωση της εργασίας απ αιτεί απ ό τον εργαζόµενο, εκτός απ ό τις τεχνικές και κοινωνικές

Διαβάστε περισσότερα

Η δια βίου μάθηση ως εκπαιδευτική πολιτική: κρίσιμα ζητήματα και προτάσεις

Η δια βίου μάθηση ως εκπαιδευτική πολιτική: κρίσιμα ζητήματα και προτάσεις LOGO Γεωτεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας Παράρτημα Ανατολικής Μακεδονίας Σέρρες, 17/10/2010 Η δια βίου μάθηση ως εκπαιδευτική πολιτική: κρίσιμα ζητήματα και προτάσεις Δρ. Γεώργιος A. Κουλαουζίδης Μαθηματικός

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ στο µάθηµα Γενικής Παιδείας.

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ στο µάθηµα Γενικής Παιδείας. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ στο µάθηµα Γενικής Παιδείας ιστορία νεότερη και σύγχρονη ΑΘΗΝΑ 2000 Οµάδα Σύνταξης Συντονιστής:

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών Ενότητα 2: Βασικό Εννοιολογικό Πλαίσιο

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών Ενότητα 2: Βασικό Εννοιολογικό Πλαίσιο Διδακτική των Φυσικών Επιστημών Ενότητα 2: Βασικό Εννοιολογικό Πλαίσιο Χρυσή Κ. Καραπαναγιώτη Τμήμα Χημείας Αντικείμενο και Αναγκαιότητα Μετασχηματισμός της φυσικοεπιστημονικής γνώσης στη σχολική της εκδοχή.

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν Οργανωσιακή μάθηση Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν 1 Μάθηση είναι: Η δραστηριοποίηση και κατεύθυνση δυνάμεων για την όσο το δυνα-τόν καλύτερη προσαρμογή στο φυσικό και ιστορικό περιβάλλον. Η απόκτηση

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με τη χρήση των ΤΠΕ στην Ελληνική Εκπαίδευση

Σχετικά με τη χρήση των ΤΠΕ στην Ελληνική Εκπαίδευση Σχετικά με τη χρήση των ΤΠΕ στην Ελληνική Εκπαίδευση Τα σημαντικότερα ζητήματα Γιώργος Κομίνης 2010 Ένταξη των ΤΠΕ στην εκπαίδευση σύμφωνα με τα διεθνή δεδομένα σημαίνει. 1) Ανάπτυξη δεξιοτήτων σε εκπαιδευτικούς

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηση σε νέα τεχνολογικά περιβάλλοντα

Μάθηση σε νέα τεχνολογικά περιβάλλοντα ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Μάθηση σε νέα τεχνολογικά περιβάλλοντα Ενότητα 4: Γνωστικές Θεωρίες Μάθησης Βασιλική Μητροπούλου-Μούρκα Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΕ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΣΧΟΛΙΚΟΥΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΥΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΡΟΔΟΥ Το mentoring στο πρόγραμμα Πρακτικής Άσκησης ένα χρόνο μετά: Αποτίμηση

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Επιχειρήσεων. Ενότητα 1: Βασικές Έννοιες και Θεωρίες της Διοικητικής Επιστήμης Πουλιόπουλος Λεωνίδας Τμήμα Διεθνούς Εμπορίου

Διοίκηση Επιχειρήσεων. Ενότητα 1: Βασικές Έννοιες και Θεωρίες της Διοικητικής Επιστήμης Πουλιόπουλος Λεωνίδας Τμήμα Διεθνούς Εμπορίου Διοίκηση Επιχειρήσεων Ενότητα 1: Βασικές Έννοιες και Θεωρίες της Διοικητικής Επιστήμης Πουλιόπουλος Λεωνίδας Τμήμα Διεθνούς Εμπορίου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΠΑΤΣΙΟΥ ΕΛΙΣΑΒΕΤ. Σελίδα 1

ΜΠΑΤΣΙΟΥ ΕΛΙΣΑΒΕΤ. Σελίδα 1 ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΒΑΝΘ ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: ΘΕΜΑ 162ον (17691) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 11/12/14 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΜΠΑΤΣΙΟΥ ΕΛΙΣΑΒΕΤ 1. Φ.Β. Σελ. 86 Ήδη όμως, κύριοι βουλευτές...για τα συμφέροντα

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Πληροφορικής

Διδακτική της Πληροφορικής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 3: Η Πληροφορική στην Ελληνική Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση - Γυμνάσιο Σταύρος Δημητριάδης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΟΣ ΓΙΟΥΛΑ ΤΟΜΕΑΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ

ΟΜΙΛΟΣ ΓΙΟΥΛΑ ΤΟΜΕΑΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΟΜΙΛΟΣ ΓΙΟΥΛΑ ΤΟΜΕΑΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το όραμα και οι εταιρικές αξίες του Ομίλου ΓΙΟΥΛΑ προσδιορίζουν στον μέγιστο βαθμό τη

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕ 800 Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης (κοινωνικοποίηση διαπολιτισμικότητα)

ΚΕ 800 Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης (κοινωνικοποίηση διαπολιτισμικότητα) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΚΕ 800 Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης (κοινωνικοποίηση διαπολιτισμικότητα) Ενότητα 6.2: Ανισότητες στην εκπαίδευση. Επίδοση στο σχολείο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα. Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07

Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα. Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07 Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07 Η ιδέα Η θέση και ο ρόλος της γυναίκας στο κοινωνικό σύνολο διαφοροποιείται από κοινωνία σε κοινωνία και από εποχή σε εποχή. Είναι πολύ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Νικόλαος Χ. Μπέκας Greek classroom of Masterστην "Κοινωνική Παιδαγωγική και μάχη ενάντια στη νεανική

Διαβάστε περισσότερα

Μαργαρίτα Μανσόλα Dip.Ed. M.A. Psychology of Education, CPsychol (BPS)

Μαργαρίτα Μανσόλα Dip.Ed. M.A. Psychology of Education, CPsychol (BPS) Μαργαρίτα Μανσόλα Dip.Ed. M.A. Psychology of Education, CPsychol (BPS) «Κάθε συνηθισμένο παιδί είναι ικανό για ασυνήθιστα κατορθώματα» (Τζ. Ρόουλινγκ) «Όλοι οι μαθητές πρέπει να βιώνουν μια εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9: ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ Διδάσκων: Βασίλης Γραμματικόπουλος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ 33Οι επιπτώσεις της Βιομηχανικής Επανάστασης 33Η ανάπτυξη της εκπαίδευσης 33Τα ανθρώπινα δικαιώματα στην ιστορία της τέχνης 3 3 Η Ευρώπη και ο

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Ενότητα 2: Κοινωνιολογία - πολιτισμός - κουλτούρα. Επίκ. Καθηγητής: Νίκος Φωτόπουλος e-mail: nfotopoulos@uowm.gr Τηλ. Επικοινωνίας: 23850-55150

Διαβάστε περισσότερα

Η παιδαγωγική σχέση: αλληλεπίδραση και επικοινωνία μεταξύ εκπαιδευτικού και μαθητή

Η παιδαγωγική σχέση: αλληλεπίδραση και επικοινωνία μεταξύ εκπαιδευτικού και μαθητή ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ αλληλεπίδραση και επικοινωνία μεταξύ εκπαιδευτικού και μαθητή Ενότητα 8 η : Η σημασία της ποιότητας της σχέσης εκπαιδευτικού-μαθητή Κωνσταντίνος

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

Το Δίκαιο, η Νομική Επιστήμη και η σημασία τους για τις Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές. Αναλυτικό διάγραμμα του μαθήματος της Δευτέρας 5/10/2015

Το Δίκαιο, η Νομική Επιστήμη και η σημασία τους για τις Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές. Αναλυτικό διάγραμμα του μαθήματος της Δευτέρας 5/10/2015 ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Εισαγωγή στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Α εξάμηνο 2015/2016 Ν. Αθ. Κανελλοπούλου-Μαλούχου Αναπλ. Καθηγ. Συνταγματικού Δικαίου Το Δίκαιο, η Νομική Επιστήμη και η σημασία

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ

Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ Δρ Ειρήνη Ροδοσθένους, Λειτουργός Π.Ι. ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ Επικοινωνιακή διδασκαλία της γλώσσας: η ίδια η γλώσσα συνιστά και ορίζεται ως κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Δομή παρουσίασης Εισαγωγή Έννοια της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Γιατί διαφοροποίηση διδασκαλίας; Θετικά αποτελέσματα από την εφαρμογή της διαφοροποιημένης

Διαβάστε περισσότερα