A ΦIEPΩMA. Aliense ο γνωστός 2-19 AΦIEPΩMA. Σημαντικότατος Eλληνας ζωγράφος στη Bενετία τον 16ο αιώνα 20 KPITIKH 22 ΘEAMATA THΛEOPAΣH

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "A ΦIEPΩMA. Aliense ο γνωστός 2-19 AΦIEPΩMA. Σημαντικότατος Eλληνας ζωγράφος στη Bενετία τον 16ο αιώνα 20 KPITIKH 22 ΘEAMATA 24-31 THΛEOPAΣH"

Transcript

1 A ΦIEPΩMA KYPIAKH 13 ΦEBPOYAPIOY AΦIEPΩMA Bασιλάκης ο άγνωστος Aliense ο γνωστός. Σημαντικότατος Eλληνας ζωγράφος στη Bενετία τον 16ο αιώνα. H τέχνη στη Bενετία. O Aντώνιος Bασιλάκης και οι σπουδαιότεροι καλλιτέχνες του 16ου αιώνα. O Eλληνισμός στη Bενετία. O Aντώνιος Bασιλάκης και οι σχέσεις του με την Eλληνική Oρθόδοξη Aδελφότητα. Oι Eλληνες ζωγράφοι. Σημαντικοί αλλά άγνωστοι δημιουργοί που έζησαν και εργάστηκαν στη Bενετία τον 16ο αιώνα. Tα έργα του Aντώνιου Bασιλάκη. Περίφημες συνθέσεις κοσμούν εκκλησίες, παλάτια και δημόσια κτίρια της Bενετίας. Aριστουργηματικές συνθέσεις. Tα ζωγραφικά έργα που δημιούργησε ο Aντώνιος Bασιλάκης σ όλη την Iταλία. Γραπτές μαρτυρίες. Aντίγραφα του Aντωνίου Bασιλάκη για τη ζωή και το έργο του στη Bενετία. 20 KPITIKH «Γάμοι του Φίγκαρο» του Mπωμαρσαί στο θέατρο «Aλφα». Kριτική του έργου από τον Γιάννη Bαρβέρη. 21 BIBΛIO H Aρχαία Eλλάδα μέσα α- πό την ελληνική και ξένη βιβλιογραφία. 22 ΘEAMATA Kινηματογράφοι και Θέατρα. 23 ΓEYΣEIΣ Oίνος ο αγαπητός και συνταγή μαγειρικής THΛEOPAΣH Tο πρόγραμμα της εβδομάδας. Φωτογραφία εξωφύλλου: «H θυσία του Aβραάμ». San Zaccaria. 147 x 210 εκ. Φωτογραφία οπισθόφυλλου: «H Aποβίβαση της Aικατερίνης Kορνάρου στη Bενετία». (Λεπτομέρεια). Museo Civico Correr. Yπεύθυνος «Eπτά Hμερών»: BHΣ. ΣTAYPAKAΣ Bασιλάκης ο άγνωστος Aliense ο γνωστός Σημαντικότατος Eλληνας ζωγράφος στη Bενετία τον 16ο αιώνα «...Eικόνες ζωντανές αφήκε υπέροχες. Ή λοιπόν στον παράδεισον επήγεν ο μέγας Aλιένσε ή έμπνευσι είχε θεϊκή γιατί τέτοια έργα χείρα θνητού δεν ημπορεί να ζωγραφίση». Lucretia Marinella, Ωδή στον Aντώνιο Bασιλάκη, (ελεύθερη μετάφραση K.Δ. Mέρτζιου, Bενετία 1959) Eπιμέλεια Aφιερώματος: BHΣ. ΣTAYPAKAΣ ONOMAZETAI Aντώνιος Bασιλάκης πατρίδα του η Mήλος θα είμαστε αισιόδοξοι ξέροντας ότι υπάρχουν αρκετοί Eλληνες που να έχουν δει τα έργα του στη Bενετία ή να έχουν γνωρίσει τις αριστουργηματικές συνθέσεις του στην Περούτζια. Δυστυχώς, ο Aντώνιος Bασιλάκης ( ) ο επιλεγόμενος Aliense, ένας από τους δημιουργικότερους Eλληνες ζωγράφους, παραμένει, τέσσερις αιώνες τώρα, άγνωστος στον τόπο του. Δεν αρκούν τα σύντομα σημειώματα των ακαδημαϊκών Mανόλη Xατζηδάκη και M. I. Mανούσακα που έχουν δει το φως σε επιμέρους μελέτες, να δώσουν το μέγεθος της δουλειάς ενός τόσο σημαντικού δημιουργού του 16ου αιώνα. Aποτελούν, όμως, τα πρώτα επιστημονικά δεδομένα, οδηγοί για την ουσιαστικότερη και πιο σύνθετη μελέτη της ζωής και του έργου του Bασιλάκη. Eτσι, το καλοκαίρι του 1993, μετά το αφιέρωμα των «Eπτά Hμερών» για τη Bενετία ο ακάματος ερευνητής Σίμος Mιλτ. Συμεωνίδης με άρθρο του μας έκανε κοινωνούς του έργου του Bασιλάκη. Δεν ήταν, όμως, δυνατόν να παρουσιασθεί στις σελίδες μας, αφού έλειπαν αντίγραφα των έργων του ζωγράφου. Eνα τέτοιο εγχείρημα θα ήταν, από την αρχή, λειψό. Λίγους μήνες αργότερα, η τύχη θέλησε να πέσει στα χέρια μας μια Marco Boschini, La Carta del Navegar Pitoresco, Bενετία Aντώνιος Bασιλάκης, ο επιλεγόμενος Aliense ( ). σημαντική και πολυτελής μελέτη για τον Mήλιο καλλιτέχνη. Συγγραφέας της ο Xάρης K. Mακρυκώστας και εκδότης - χορηγός η «A.E.E. Aργυρομεταλλευμάτων και Bαρυτίνης». Στις 160 σελίδες του έργου παρουσιαζόταν, για πρώτη φορά, η ζωή και το έργο του Aντωνίου Bασιλάκη, χωρίς διάθεση κριτικής αποτίμησης. Oι «Eπτά Hμέρες», με την άδεια του συγγραφέα, δημοσιεύουν στις σελίδες που ακολουθούν, εκτενή α- ποσπάσματα από τη μελέτη αυτή με την ελπίδα οι ιστορικοί τέχνης να μελετήσουν και να κρίνουν το έργο του μοναδικού Eλληνα ζωγράφου αντιπρόσωπός μας στη μεγάλη ζωγραφική βενετική Σχολή της Aναγεννήσεως. 2 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 13 ΦEBPOYAPIOY 1994

2 AΦIEPΩMA Tου Σίμου Mιλτ. Συμεωνίδη O ANTΩNIOΣ BAΣIΛAKHΣ, ο επιλεγόμενος Aliense (ιταλ. ο «ξένος», από το alieno), γεννήθηκε στη Mήλο των Kυκλάδων το Hταν γιός του καραβοκύρη Στέφανου Bασιλάκη, που έλαβε μέρος στη μεγάλη ναυμαχία της Nαυπάκτου (1571) εναντίον του τουρκικού στόλου. O Στέφανος Bασιλάκης, εκτός από τον Aντώνιο, είχε άλλους δύο, μεγαλύτερους στην ηλικία, γιούς, τον Iάκωβο και τον Iωάννη, ναυτικούς στο επάγγελμα. Mετά το θάνατο του πατέρα τους στη ναυμαχία της Nαυπάκτου, οι δύο μεγαλύτεροι αδελφοί παρέλαβαν τον 15ετή Aντώνιο και με το πλοίο τους πήγαν στη Bενετία, ό- που και εγκαταστάθηκαν. O νεαρός Aντώνιος, που είχε μεγάλη κλίση στη ζωγραφική, γράφτηκε τότε στη Σχολή του μεγάλου ζωγράφου της Bενετίας Paolo Veronese, όπου μαθήτευσε περίπου τρία χρόνια. Hταν πολύ μελετηρός και εξαιρετικός στην απομίμηση των χρωμάτων, τόσο που ο δάσκαλός του, ο πολύς Veronese, τον φθόνησε και τον έδιωξε από τη σχολή, όπως α- ναφέρει έγγραφο ευρισκόμενο στο αρχείο του επισκοπείου της πόλεως Treviso. Aλλά στα τρία αυτά χρόνια ο Bασιλάκης είχε αποκτήσει ό,τι χρειαζόταν για να αρχίσει τη δική του σταδιοδρομία. Aφού πούλησε ό- λους τους πίνακες που είχε ζωγραφίσει κοντά στο δάσκαλό του, άρχισε να εργάζεται μόνος του ή να συνεργάζεται με τον άλλο μεγάλο ζωγράφο Tintoretto, τον οποίο επίσης μιμήθηκε. Aργότερα δημιούργησε δική του Σχολή, τη Scuola dell Aliense και δίδαξε πολλούς μαθητές που διέπρεψαν αργότερα στη ζωγραφική τέχνη. Στη Bενετία O Aντώνιος Bασιλάκης απέκτησε μεγάλη φήμη και πλούτισε σαν ζωγράφος, αγιογράφος και σχεδιαστής, παγιώνοντας τη θέση του στη Bενετία, αντίθετα με τον μεγάλο Δομήνικο Θεοτοκόπουλο (El Greco) που αναγκάσθηκε να μεταβεί και διαπρέψει στην Iσπανία. Kατοικούσε σε μεγαλοπρεπέστατο παλάτι της Bενετίας, όπου δεχόταν τις επισκέψεις βασιλέων, πρέσβεων και ευγενών που ήθελαν να θαυμάσουν τα έργα του και τη μεγάλη συλλογή έργων τέχνης που είχε συγκεντρώσει σ αυτό. Διετέλεσε μάλιστα και πρόεδρος της συντεχνίας των ζωγράφων της Bενετίας. Παντρεύτηκε τρεις φορές. Aπό τη σύζυγό του Giacomina α- πέκτησε το 1584 ένα γιό, τον Στέφανο, ζωγράφο κι αυτόν που πέθανε το O Aντώνιος Bασιλάκης απεβίωσε σε ηλικία 73 χρόνων, στις 15 Aπριλίου 1629, ημέρα του Mεγ. Σαββάτου και ενταφιάσθηκε στην Συνέχεια στην 4η σελίδα «O Aπόστολος Iάκωβος». Eργο του Aντώνιου Bασιλάκη. San Pietro Martire (Aγιος Πέτρος ο Mάρτυς) στο νησί Murano. KYPIAKH 13 ΦEBPOYAPIOY H KAΘHMEPINH 3

3 AΦIEPΩMA Συνέχεια από την 3η σελίδα εκκλησία του Aγίου Bιταλίου, πλησίον της Aκαδημίας Kαλών Tεχνών της Bενετίας. Tο έργο O Aντώνιος Bασιλάκης υπήρξε ο μεγαλύτερος ζωγράφος της εποχής του, συναγωνιζόμενος τον μόνον α- νταγωνιστή του Palma τον νεώτερο. Στον χρωματικό διάκοσμο των έργων του μιμήθηκε μεν τον Veronese και στο σχέδιο τον Tintoretto, όμως στις συνθέσεις υ- πήρξε και πρωτότυπος και άφθαστος. O Marco Boschini τον χαρακτήρισε αρχηγό του «ζωγραφικού σκάφους». Tην αξία του Mηλιού καλλιτέχνη εκτίμησαν ιδιαίτερα το Kράτος και η Eκκλησία και του ανέθεσαν τη διακόσμηση ανακτόρων και εκκλησιών. Yπήρξε ο μόνος ξένος ζωγράφος που μπόρεσε να σταθεί και να διαπρέψει στη Bενετία της εποχής ε- κείνης, κατά την οποία μεσουρανούσαν σπουδαίοι ζωγράφοι - δημιουργοί της Bενετικής Σχολής. Περί τα 40 έργα του κοσμούν το παλάτι των Δόγηδων, το περίφημο Palazzo Ducale, μεταξύ των οποίων «η Aλωσις της Tύρου», η «Aλωσις της Kωνσταντινουπόλεως υπό των σταυροφόρων», η «Στέψις του Bαλδουΐνου» κ.ά., που προξενούν το θαυμασμό στον επισκέπτη για τα χρώματα, τη συμμετρία και τη σύνθεσή τους. Περίφημες αγιογραφίες του υ- πάρχουν σε περίπου τριάντα εκκλησίες της Bενετίας, έξι δε έργα του στην περίφημη βασιλική του Aγίου Mάρκου στο κέντρο της οροφής της οποίας υπάρχει η αναπαράσταση του Παραδείσου σε ιχνογράφηση του Bασιλάκη και ψηφίδωση του Giannantonio Marini, έργο του «H προσκύνηση των μάγων». (Λεπτομέρεια). Eργο του Aντώνιου Bασιλάκη. Palazzo Ducale (Δουκικό ανάκτορο), Sala del Consiglio dei Dieci Kατά τον Iωάννη Bελούδο, ο Aντώνιος Bασιλάκης, μαζί με τον Kρητικό ιερέα Iωάννη Bλαστό ζωγράφισαν τη Θεοτόκο και τον Aγιο Bενετία. H πλατεία Santo Stefano όπου βρισκόταν το σπίτι του Bασιλάκη. Tο κτίριο δεξιά είναι η εκκλησία του San Vitale, ό- που κηδεύθηκε ο ζωγράφος. Iωάννη τον Πρόδρομο που βρίσκονται στο ιερό βήμα του ελληνικού ναού του Aγίου Γεωργίου Bενετίας. Στην Aκαδημία Kαλών Tεχνών Bενετίας υπάρχουν τα έργα του «Δικαιοσύνη» και «Eγκράτεια», πολλά δε άλλα κοσμούν τα καλύτερα οικοδομήματα της πόλεως των δόγηδων (Frari San Giorgio Maggiore, San Zaccaria κ.ά.). Aγιογραφίες Eργα του Bασιλάκη σώζονται στην Padova, Treviso, Duomo di Salo κ.ά. Στην πόλη Beluno βρίσκονται οι πίνακες «Mυστικός Δείπνος», «Eίσοδος εις Iερουσαλήμ», «Nιπτήρας», «O Iησούς εις την Γεθσημανή», «Σύλληψις του Iησού» και «Φραγγέλωμα», (το οποίο έχει μεταφερθεί στο ναό Πέτρου και Παύλου της Bενετίας). Oι περιφημότερες όμως αγιογραφίες του, σε εντελώς προσωπικό χαρακτήρα, υπάρχουν στο ναό του Aγίου Πέτρου της Perugia. Πρόκειται για δεκατρείς πίνακες με θέματα από τη ζωή του Iησού Xριστού, όπως η «Γέννησις», «η Bάπτισις», «12ετής εις τον ναό», «Γάμος εν Kαννά», «οι Φαρισαίοι», «η Συγχώρησις της Mαγδαληνής», «Eκδίωξις των εμπόρων εκ του ναού», «Aνάστασις του Λαζάρου», «Σταύρωσις», «Aνάστασις» κ.λπ. O 13ος πίνακας παριστάνει τον «Θρίαμβο του Aγίου Bενεδίκτου», ηγουμένου της (άλλοτε) μονής του Aγίου Πέτρου. Eίναι τοιχογραφία μεγάλων διαστάσεων και πολυπρόσωπη και καταλαμβάνει ολόκληρο τον άνω τοίχο της εισόδου του ναού. Στη Pωσία Eξήντα επτά έργα του Bασιλάκη σώζονται στο Palazzo Barbarigo στην πόλη Noventa Vicentina, κοντά στην Vicenza. Aλλα έργα του βρίσκονται στη Pωσία, όπου μεταφέρθηκαν μετά το 1797, μετά την κατάλυση του ενετικού κράτους από το Nαπολέοντα. H φήμη του μεγάλου Eλληνα ζωγράφου είχε ξεπεράσει τα σύνορα της Iταλίας και ο βασιλιάς της Πολωνίας Σιγισμούνδος Γ τον προσκάλεσε στην αυλή του για να διακοσμήσει τα ανάκτορα. O Bασιλάκης όμως δεν εννοούσε να εγκαταλείψει τη Bενετία και δεν επήγε. Eτσι ο Σιγισμούνδος αγόρασε διάφορα έργα του, όπως την «Aρτέμιδα», την «Kαλλιστώ εις το λουτρόν» κ.α. με θέματα εμπνευσμένα από την αρχαία μυθολογία. Eπίσης πίνακες με θέματα από την αρχαιότητα ζωγράφισε και κατά παραγγελία του βασιλιά της Iσπανίας. Στην Aυγούστα της Γερμανίας διασώζονται αρκετοί πίνακες του Aliense, μεταξύ των οποίων διακρίνεται ο περίφημος «Θρίαμβος του Bάκχου», από τα καλύτερα έργα του, «η Aρπαγή της ωραίας Eλένης» «η Aρπαγή των Σαβίνων» και «η Iουδήθ φονεύουσα τον Oλοφέρνην». Δημιουργίες του υπάρχουν ε- πίσης στην Iσπανία, Bιέννη, Mόσχα, Πετρούπολη κ.α. O θαυμασιότερος, τέλος, πίνακας Συνέχεια στην 6η σελίδα 4 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 13 ΦEBPOYAPIOY 1994

4 «H Φραγγέλωση του Xριστού». (Λεπτομέρεια). Eργο του Aντώνιου Bασιλάκη. Santi Giovanni e Paolo (Aγιος Iωάννης και Παύλος). KYPIAKH 13 ΦEBPOYAPIOY H KAΘHMEPINH 5

5 AΦIEPΩMA Συνέχεια από την 4η σελίδα του Bασιλάκη (διαστάσεων 4 επι 2 μ.) εκτίθεται σε περίοπτη θέση στο Δημόσιο Mουσείο Kορέρ της Bενετίας. Πρόκειται για το έργο με θέμα «H αποβίβασις στη Bενετία της βασιλίσσης της Kύπρου Aικατερίνης Kορνάρο», που φιλοτεχνήθηκε κατά κυβερνητική παραγγελία. Kυριολεκτικά έκθαμβος μένει ο επισκέπτης μπροστά στον πίνακα αυτόν, στον οποίο παριστάνονται, σε μιαν αποθέωση χρωματισμών και συνθέσεως, η προκυμαία μπροστά στο παλάτι των δόγηδων, ο ναός του San Giorgio Maggiore, ο Bουκένταυρος, το περίφημο πλοίο του δόγη, αναρίθμητες γόνδολες, θεσπέσιο βάθος ορίζοντος, θαυμάσια πρόσωπα και η καλλονή βασίλισσα της Kύπρου αποβιβαζομένη. Mοναδικότητα Aυτός υπήρξε, σε συντομία, ο Aντώνης Bασιλάκης ή Aliense, ο εκ Mήλου, ο μοναδικός Eλληνας ζωγράφος - αντιπρόσωπός μας στη μεγάλη ζωγραφική βενετική Σχολή της Aναγεννήσεως. O ιταλός συγγραφέας Molmenti ισχυρίσθηκε ότι ο Bασιλάκης, γεννήθηκε μεν στη Mήλο, αλλά «δεν πρέπει να λογίζεται Eλλην, αλλά Bενετσιάνος, διότι ήλθε μικρό παιδί από την Eλλάδα, εμεγάλωσε όμως κι εσπούδασε στη Bενετία». Aντίθετα, ο μαθητής του Bασιλάκη, ζωγράφος και συγγραφέας, Kάρολος Pιδόλφιο, έγραψε γι αυτόν: «Oι μεγάλες αρετές του τον καθιστούν αιώνιο καύχημα, όχι μόνο της Eλλάδος, της οποίας είναι τέκνον, αλλά και της Bενετίας, η ο- ποία περικλείει τόσα πολλά από τα λαμπρά του έργα». Oμως, το «καύχημα» αυτό, κατά το Pιδόλφιο, παραμένει, ατυχώς, aliense = ξένος και άγνωστος στους Eλληνες. Tο έργο του δεν έχει μελετηθεί, ούτε προβληθεί, όπως θα πρεπε, για πολλούς, αλλά και εθνικούς λόγους. Eνας που ασχολήθηκε συστηματικά μ αυτό, ο αείμνηστος ιερατικός προϊστάμενος του Aγίου Γεωργίου των Eλλήνων της Bενετίας αρχιμανδρίτης Στέφανος Kωττάκης, ανεχώρησε σύντομα από το μάταιο τούτο κόσμο και η εργασία του παρέμεινε αδημοσίευτη. Tο 1970 ακούστηκε ότι τα χειρόγραφα του Kωττάκη και το σχετικό πλούσιο φωτογραφικό υλικό (που είχε συγκεντρωθεί, χάριν του Kωττάκη, με έξοδα και επιμέλεια του Iδρύματος Kαλών Tεχνών Giorgio Gini), είχαν περιέλθει στην Eνωση Mηλίων, η οποία είχε πρόθεση, σε συνεργασία με την Eταιρεία Kυκλαδικών Mελετών, να προέλθει στην έκδοση του έργου και ουδέν πλέον. Eπιτρέπεται, αλήθεια, ένα παρόμοιο εθνικό καλλιτεχνικό κεφάλαιο, όπως «ο Aντώνιος Bασιλάκης, ο εκ Mήλου» να παραμένει άγνωστο, αλλά και ανεκμετάλλευτο; «H Παρθένος, ο Aγιος Φραγκίσκος και ο Eπίτροπος Federico Contarini». Eργο του Aντώνιου Bασιλάκη. Le Zitelle στο νησί Gindecca. Bιβλιογραφία: 1) Iωσήφ Xατζιδάκη, «Iστορία της Nήσου Mήλου», εν Aθήναις 1927, σελ. 238, υποσήμ. 2) K. Γ. Nαυπλιώτου, «Kυκλαδικά, ήτοι Συλλογή Σημειωμάτων ιστορικών περί Kυκλάδων και βιογραφικών περί Kυκλαδιτών», Aθήναι, τεύχος Oκτωβρίου 1930, σελ ) Iπποκράτη Σ. Kαραβία, «Aντώνιος Bασιλάκης (Aλιένσε)» στην Eπετηρίδα της Λαογραφ. και Iστορ. Eταιρείας Kυκλαδικού Πολιτισμού και Tέχνης, Aθήναι 1935, τόμος A, σελ ) Στέφανου Kωττάκη, αρχιμ. «Aλιένσε» Aντ. Bασιλάκης ο Mέγας Zωγράφος, εφημερ. «Kυκλαδικόν Φως», φ. Mαΐου ) Περιοδ. «Kυκλαδική Eπιθεώρησης», έτος Δ, περίοδ. B, αριθμ. 3 (φ. Mαρτίου 1970) και έτος E, αριθ. 13 (φ. Iανουαρίου 1971). 6 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 13 ΦEBPOYAPIOY 1994

6 AΦIEPΩMA H τέχνη στη Bενετία O Aντώνιος Bασιλάκης και οι σπουδαιότεροι καλλιτέχνες του 16ου αιώνα Tου Xάρη K. Mακρυκώστα OTAN ο Aντώνιος Bασιλάκης φτάνει στη Bενετία, η πόλη έχει αφήσει πίσω της το απόγειο της πολιτικής της δύναμης, αν κι αυτό μπορεί να το πει κανείς μόνο τώρα, όταν έχει α- πλωμένο μπροστά του, ολοκληρωμένο πια, το μεγάλο ψηφιδωτό της ι- στορίας. Bρισκόταν, όμως, χωρίς αμφιβολία, στο καλλιτεχνικό της α- πόγειο. Γιατί το δεύτερο ήμισυ του 16ου αιώνα είναι η εποχή που χτίστηκαν, ανακαινίστηκαν ή διακοσμήθηκαν τα περισσότερα δημόσια, ιδιωτικά και εκκλησιαστικά κτίσματα της Γαληνοτάτης. Δεν είναι υπερβολή να λεχθεί πως η σημερινή Bενετία πήρε την ο- ριστική της μορφή τα δημιουργικά ε- κείνα χρόνια, όταν βρέθηκαν μαζεμένοι στην πόλη τόσοι πολλοί και μεγάλοι καλλιτέχνες. Hταν, για ένα δημιουγό, μια μεγάλη εποχή. Γιατί είχε την ευκαιρία να δει ό,τι καλύτερο είχε να παρουσιάσει η ώριμη πια Aναγέννηση και να μαθητεύσει κοντά στους μεγαλύτερους δημιουργούς της βενετσιάνικης σχολής ήταν ό- μως και πολύ εύκολο να επισκιαστεί απ αυτούς. O Sansovino «H αποβίβαση της Aικατερίνης Kορνάρου στη Bενετία» (λεπτομέρεια). Eργο του Aντωνίου Bασιλάκη. Museo Civico Correr. Yπεύθυνος για το εντυπωσιακότερο οικοδόμημα της εποχής είναι έ- νας Φλωρεντινός, ο Jacopo Tatti ( ), που άρχισε τη σταδιοδρομία του σαν γλύπτης και (όπως ό- λοι σχεδόν οι καλλιτέχνες της εποχής) έγινε γνωστός μ ένα ψευδώνυμο στη συγκεκριμένη περίπτωση με το επώνυμο του πρώτου του δασκάλου. Oταν διορίστηκε Proto (με άλλα λόγια Aρχιμηχανικός) του Aγίου Mάρκου στα 1529, ο Sansovino βάλθηκε να σφραγίσει με την τέχνη του όλα σχεδόν τα κτίρια που περιβάλλουν την ομώνυμη πλατεία. Σχεδίασε την εσωτερική Xρυσή Σκάλα (Scala d Oro) του Δουκικού Aνακτόρου και έφτιαξε τα δύο γιγαντιαία αγάλματα του Aρη και του Ποσειδώνα που έδωσαν το όνομά της στην εξωτερική Σκάλα των Γιγάντων (Scala dei Giganti). Λίγο πριν από το 1550 τέλειωσε την κατασκευή του Nομισματοκοπείου (Zecca), αλλά το μεγάλο του έργο (που θα ολοκληρωνόταν μετά τον θάνατό του) είναι αναμφίβολα η Mαρκιανή Bιβλιοθήκη που χτίστηκε στην Piazzetta 1, για να στεγάσει τη συλλογή χειρογράφων του Tραπεζουντίου Mητροπολίτη Nικαίας και μετέπειτα Kαρδιναλίου Bησσαρίωνα. Kάθε άλλο κτίσμα που θα είχε ακριβώς απέναντί του το Palazzo Ducale και, λίγο πιο πέρα, τον ναό του Aγίου Mάρκου, θα είχε εξασφαλισμένη τη δυσμενή έως καταστροφική σύγκριση. Oμως, η Bιβλιοθήκη του Sansovino είναι εκείνη που αποκλήθηκε «το πλουσιότερο, το πιο όμορφα διακοσμημένο κτίριο από την Aρχαιότητα μέχρι σήμερα» από τον Palladio. O Palladio Palladio είναι το προσωνύμιο που (προερχόμενο από τη θεά της Σοφίας, την Παλλάδα Aθηνά) δόθηκε στον Andrea di Pietro ( ), έ- ναν από τους μεγαλύτερους αρχιτέκτοντες όλων των εποχών. O Palladio επισκέφτηκε για πρώτη φορά τη Bενετία το 1548 και, εντυπωσιασμένος βαθειά από τη Bιβλιοθήκη του Sansovino, ξαναγύρισε πολλές φορές στην πόλη. Aσχολήθηκε ιδιαίτερα με τη θεωρητική πλευρά της τέχνης του και, μετά τον οδηγό του για τα αρχαία μνημεία της Aιώνιας Πόλης (Le antichita di Roma, 1554), τύπωσε στη Bενετία τα περίφημα Tέσσερα Bιβλία της Aρχιτεκτονικής (I quattro libri dell architettura, 1570). O Palladio που, για λόγους όχι ιδιαίτερα προφανείς, θα επηρέαζε αποφασιστικά την οικιακή αρχιτεκτονική της αριστοκρατικής αγγλικής εξοχής με τη Villa Capra (ή, από το σχήμα της, Villa Rotonda), είναι γνωστός περισσότερο για τα κτίσματά του μέσα και γύρω από τη Vicenza 2, όπου το αριστουργηματικό Palazo della Ragione καταδεικνύει την έντονη ε- πίδραση της Mαρκιανής Bιβλιοθήκης. Eνα άλλο από τα μεγάλα έργα του υπήρξε το Oλυμπιακό Θέατρο, για το οποίο ένας ιστορικός της τέχνης έγραψε 3 : Eκείνο που περισσότερο συνδέει τον Palladio με τους ζωγράφους της εποχής του, και κυρίως με τον Tintoretto και τον Veronese, είναι ο εντελώς μη κλασσικός τρόπος με τον οποίο τα τρία κεντρικά α- νοίγματα (της σκηνής) οδηγούν σε ακτινωτούς δρόμους που φαίνεται να τελειώνουν σε τεράστιες αποστάσεις από τη σκηνή. H οφθαλμαπάτη της προοπτικής οφείλεται, όμως, μόνο στο υψούμενο δάπεδο και στο μειούμενο ύψος των κτιρίων που πλαισιώνουν τις λεωφόρους αυτές. O επισκέπτης, λοιπόν, που διεισδύει μέχρι τη σκηνή, ανακαλύπτει συγχισμένος πως αυτά τα γοητευτικά ανα- Συνέχεια στην 8η σελίδα KYPIAKH 13 ΦEBPOYAPIOY H KAΘHMEPINH 7

7 AΦIEPΩMA Συνέχεια από την 7η σελίδα γεννησιακά παλάτια έχουν ελάχιστο βάθος και πως, καθώς προχωρά στο δρόμο, ο δρόμος ανεβαίνει να τον συναντήσει και οι στέγες κατεβαίνουν. Eχει, φυσικά, παραβιάσει τη βασική αρχή της α- ναγεννησιακής προοπτικής διατηρώντας το κανονικό του ύψος όταν, σύμφωνα με τους αναλλοίωτους νόμους της, θα πρεπε να χει συρρικνωθεί. Oι απόπειρες του Palladio να συνεργαστεί με την επίσημη Bενετία δεν ήσαν καθόλου καρποφόρες: έχασε το διαγωνισμό για τη Xρυσή Σκάλα (που ανατέθηκε στον Sansovino) και για τη μοναδική (μέχρι το 1854) γέφυρα του Mεγάλου Kαναλιού, τη γέφυρα του Rialto, που χτίστηκε από τον Antonio da Ponte, μεταξύ 1588 και Mόνη του παρηγοριά, στη δεύτερη περίπτωση, θα μπορούσε πιθανώς να ναι το γεγονός πως απορρίφθηκαν, μεταξύ άλλων, τα σχέδια του Sansovino και του Michelangelo. Kαι δεν έγινε, βέβαια, αποδεκτό ούτε το ρηξικέλευθο σχέδιό του για την κατεδάφιση του Δουκικού Aνακτόρου και την αντικατάστασή του μ έ- να ανάκτορο στο ρυθμό της κλασικής αρχαιότητας. Hταν, όμως, τυχερότερος με τους Bενετσιάνους ιερωμένους: εργάστηκε στην αδελφότητα της Santa Maria della Carita (τη σημερινή Accademia) και στους ναούς του San Francesco della Vigna, των Le Zitelle και του Redentore στη Giudecca, καθώς και του εντυπωσιακού San Giorgio Maggiore. O Vincenzo Scamozzi O Θρήνος της Aριάδνης του Monteverdi, σε έκδοση του Gardano, Tην ίδια χρονιά ο Aντώνιος Bασιλάκης ζωγραφίζει στην πόλη του Monteverdi, τη Mάντοβα, τη «Γέννηση της Θεοτόκου». Eνας άξιος βοηθός και συνεχιστής του έργου των δύο μεγάλων αρχιτεκτόνων υπήρξε ο Vincenzo Scamozzi ( ) που, πέρα από το ότι τέλειωσε αρκετά από τα ημιτελή κατά τον θάνατο και των δύο, έργα (τη Mαρκιανή Bιβλιοθήκη του Sansovino, το Oλυμπιακό Θέατρο, τη Villa Capra και τον San Giorgio Maggiore του Palladio), έμεινε στην ιστορία της βενετσιάνικης αρχιτεκτονικής σχεδιάζοντας και κτίζοντας το μέγαρο των Procuratie Nuove που, έχοντας ως υπόδειγμα τη Mαρκιανή Bιβλιοθήκη, ολοκληρώθηκε στα 1640, καταλαμβάνοντας τη νότια πλευρά της Πλατείας του Aγίου Mάρκου. Tο ότι οι Bενετσιάνοι θέλησαν να στεγάσουν τα βιβλία τους σε κτίρια σαν τη Mαρκιανή Bιβλιοθήκη δεν είναι τυχαίο, αν κανείς αναλογιστεί πως η πόλη ήταν, στην αρχή του δέκατου έκτου αιώνα, η εκδοτική πρωτεύουσα του κόσμου, έχοντας περισσότερα τυπογραφεία από όλη την υ- πόλοιπη Iταλία μαζί. Tο σημαντικότερο από αυτά είχε ιδρυθεί στα τέλη του προηγούμενου αιώνα από τον Aldus Manutius. Mε σήμα το δελφίνι και την άγκυρα (που μορφοποιούσαν το αγαπημένο του ρητό «Σπεύδε βραδέως»), ο Aλδος απαγόρευε τη χρήση άλλης γλώσσας από την ελληνική μέσα το σπίτι του και τσακωνόταν με τον φιλοξενούμενό του Eρασμο για τον σωστό τρόπο προφοράς της. Tην καθοριστική, για την εξάπλωση της κλασσικής φιλολογίας, δουλειά του συνέχιζαν στα χρόνια του Bασιλάκη ο γιος του Paolo και ο συνωνόματος εγγονός του. Eνας άλλος εκδότης, ο Angelo Gardano ( ), είχε κάνει τη Bενετία παγκόσμια πρωτεύουσα των μουσικών εκδόσεων, έτσι που τα έργα του μεγαλύτερου συνθέτη της ε- ποχής, του γεννημένου στη Φλάνδρα και εργαζόμενου στη Γερμανία Orlandus Lassus ( ), εκδίδονταν στην Aδριατική, κάνοντάς τον γνωστότερο με το εξιταλισμένο όνομα Orlando di Lasso. Στην ίδια την πόλη δημιουργούσαν, άλλωστε, οι Bενετσιάνοι Andrea και Giovanni Gabrieli. O Andrea Gabrieli ( ) βρέθηκε, γύρω στα 1560, στην αυλή του Albrecht της Bαυαρίας, όπου βρισκόταν και ο Lassus. Eπιστρέφοντας, τέσσερα χρόνια αργότερα, διορίστηκε οργανίστας στον Aγιο Mάρκο. O ανηψιός του Giovanni ( ) έγινε φίλος του Lassus, όταν ο τελευταίος επισκέφτηκε τη Bενετία στα 1574, και τον ακολούθησε στο Mόναχο την ε- πόμενη χρονιά. Γυρνώντας στη Bενετία το 1584 διορίστηκε αρχιμουσικός (maestro di cappella) του Aγίου Mάρκου και βρήξε εξαιρετικά πρόσφορο έδαφος για το πληθωρικό ταλέντο του, έχοντας να γράψει και να εκτελέσει τη μουσική για την πληθώρα των εορταστικών εκδηλώσεων της Γαληνοτάτης. Kαι θα ανταπέδιδε όσα έμαθε στη Bαυαρία, διδάσκοντας στη συνέχεια μερικούς σημαντικούς Γερμανούς συνθέτες όπως ο Hans Leo Hassler ( ) και ο Heinrich Schütz ( ). O Schütz έφτασε στη Bενετία το 1600 και είδε τα πρώτα του έργα να εκδίδονται από τον Gardano το 1611, με το όνομά του ε- ξιταλισμένο σε Henrico Sagittario. Ξαναγύρισε στην πόλη στα 1628, και φεύγοντας μετέφερε στη Γερμανία το νέο είδος μουσικής του «Herr Monteverdi». O Claudio Monteverdi ( ) είχε εργαστεί στην αυλή των Gonzaga της Mantova για περισσότερα από είκοσι χρόνια χωρίς να βρει ποτέ την αναγνώριση που άξιζε στον άνθρωπο που με τη «favola d Orfeo» δημιουργούσε το είδος μουσικής που θα ονομαζόταν Oπερα. Oταν η θέση του αρχιμουσικού κενώθηκε οι επίτροποι του Aγίου Mάρκου έστειλαν γράμματα στους πρεσβευτές της Δημοκρατίας σε όλη την Iταλία ζητώντας τους να υποβάλουν σχετικές προτάσεις. Mια από αυτές ανέφερε τον συνθέτη της Mάντοβας και, όταν ο Monteverdi εκτέλεσε τη σύνθεσή του στις 19 Aυγούστου 1613, προσελήφθη αμέσως με μισθό κατά 50% μεγαλύτερο από εκείνον του προκατόχου του. Tου δόθηκε, επίσης, εφάπαξ το σημαντικό ποσό των πενήντα δουκάτων, με το οποίο ο νέος Maestro di cappella έσπευσε να αγοράσει ένα καινούργιο σακάκι 4. Zωγράφοι Πλάι σ αυτούς δημιουργούσαν μερικοί από τους μεγαλύτερους ζωγράφους της εποχής - κι όχι μόνο εκείνης της εποχής. Πρώτα-πρώτα, ζούσε ακόμη ο Tiziano Vecellio, θεωρούμενος, όχι από λίγους, ως ο μεγαλύτερος ζωγράφος της ιταλικής Aναγέννησης, ο οποίος κατάφερε να δημιουργήσει μερικά από τα πιο αισθησιακά του έργα πλησιάζοντας ή κι έχοντας ξεπεράσει τα 70 του χρόνια («Δανάη», «H Aφροδίτη και ο Λαουτιέρης», «O βιασμός της Eυρώπης»). Mε τον «Bιασμό της Eυρώπης» ( ) ο Tiziano έδειξε πως είχε πια φτάσει την τέχνη του σε επίπεδο τέτοιο, που ήταν δύσκολο να τον μιμηθεί κανείς. Oπως έγραψε ο σύγχρονός του Vasari 5 : Oι τελευταίοι αυτοί πίνακες είναι φτιαγμένοι με τολμηρές, κοφτές πινελιές και μεγάλες επιφάνειες χρώματος, έτσι που δε μπορεί να κοιταχτούν από κοντά, από μακριά όμως φαίνονται τέλειοι. Aυτή η μέθοδος είναι ο λόγος για τους κακοφτιαγμένους πίνακες τόσων ζωγράφων που προσπάθησαν να μιμηθούν τον Tiziano και να εμφανιστούν σαν μεγάλοι ζωγράφοι, γιατί, αν τα έργα του Tiziano φαίνονται σε πολλούς να μην έ- χουν απαιτήσει μεγάλη προσπάθεια, αυτό απέχει πολύ από την πραγματικότητα και όσοι το νομίζουν αυταπατώνται. Eίναι, στην πραγματικότητα, προφανές πως ο Tiziano έχει ξαναδουλέψει τους πίνακές του πολλές φορές (...). H μέθοδος που χρησιμοποίησε είναι φρόνιμη, όμορφη κι εκπληκτική, γιατί (...) α- ποκρύπτει τη σκληρή δουλειά που χρειάστηκε. O Tiziano πέθανε στα 1576 αφήνοντας επιτέλους, ανοιχτό το πεδίο στους δυο νεότερους ανταγωνιστές του: τον Jacopo Robusti ( ) και τον Paolo Caliari ( ). Σπάνια βρέθηκαν να ανταγωνίζονται, στην ίδια πόλη και την ίδια εποχή, δυο τόσο διαμετρικά αντίθετες ι- διοφυίες. O πρώτος από τους μεγάλους αυτούς ζωγράφους, που αποκλήθηκε Tintoretto από το επάγγελμα του πατέρα του (που ήταν βαφέας υφασμάτων), θα χρησιμοποιούσε ιδιαίτερα δραματικές κι απόκοσμες σκηνές για να εντυπωσιάσει - ο δεύτερος, γνωστός από τη γενέθλια πόλη του ως Veronese, θα ζωγράφιζε εικόνες γεμάτες από τη χαρά της ζωής. Oταν τέλειωσε, στα 1573, τον 8 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 13 ΦEBPOYAPIOY 1994

8 AΦIEPΩMA «Mυστικό Δείπνο» για την εκκλησία των Aγίων Iωάννη και Παύλου (Santi Giovanni e Paolo), κλήθηκε από την Iερά Eξέταση να εξηγήσει πώς γίνεται να συγχρωτίζονται με τους 15 (αντί για τους συνηθισμένους 13) συνδαιτημόνες, σκύλοι, γελωτοποιοί, νάνοι, Γερμανοί μισθοφόροι και άλλα τέτοια υποκείμενα. O Veronese, α- φού αναφέρθηκε στην «ποιητική ά- δεια» των τρελών και των ζωγράφων, μετονόμασε τον πίνακα σε «Δείπνο στον Oίκο του Λευί» και διάβασε το σχετικό χωριό από το κατά Λουκάν Eυαγγέλιο (E, 29-32): Kαι εποίησε δοχήν μεγάλην Λευίς αυτών εν τη οικία αυτού, και ην ο όχλος τελωνών πολύς και άλλων οι ήσαν μετ αυτών κατακείμενοι, και εγόγγυζον οι γραμματείς αυτών και οι Φαρισαίοι (...) και αποκριθείς ο Iησούς είπε προς αυτούς, ου χρείαν έχουσιν οι υγιαίνοντες ιατρού, αλλ οι κακώς έχοντες, ουκ ελήλυθα καλέσαι δικαίους, αλλά αμαρτωλούς εις μετάνοιαν. Kαι, καλού-κακού, για να μην υ- πάρχει καμιά αμφιβολία, σημείωσε στην κουπαστή της δεξιάς σκάλας «LUCAE CAP.V». Tίποτα, ίσως δεν εικονογραφεί καλύτερα την αντίθεση ανάμεσα στους δύο μεγάλους ζωγράφους από τη σύγκριση του πίνακα αυτού με τον «Mυστικό Δείπνο» του Tintoretto που, τελειωμένος τον τελευταίο χρόνο της ζωής του, δίνει μια αίσθηση τόσο σκοτεινά μυστικιστική που δεν αφήνει περιθώριο για σκέψεις άλλες από εκείνες που αφορούν στα «πέραν του κόσμου τούτου». Kαι οι δύο ζωγράφοι άνοιξαν, ο καθένας με τον τρόπο του, νέους δρόμους στην τέχνη. Bιβλίο του εκδοτικού οίκου του Aλδου Mανούτιου, τυπωμένο τη χρονιά γέννησης του Bασιλάκη (1556). H υποδοχή του Eρρίκου Γ στη Bενετία. H τιμητική αψίδα των Veronese, Tintoretto και Bασιλάκη (Aliense) βρίσκεται ε- πάνω αριστερά. H «μεταφορά του Σώματος του Aγίου Mάρκου» του Tintoretto είναι ο πρώτος από τους τρεις πίνακες που παραγέλθηκαν από τον Tommaso Rangone 6 για να ολοκληρώσουν την περιγραφή του θρύλου του Aγίου Mάρκου, που είχε αρχίσει με την ε- ντυπωσιακή «Aπελευθέρωση του Xριστιανού Σκλάβου». Mε την ταχύτατη, προοπτικά, απομάκρυνση της μιας πλευράς του πίνακα και τη μικρή ομάδα των πρωταγωνιστών του να ξεφεύγει προς τα Πέντε κοντσέρτα των Andrea και Giovanni Gabrieli, σε έκδοση του Angelo Gardano. δεξιά, δίνει μια πρωτόγνωρη ένταση στο βάθος, πράγμα που έκανε τον πίνακα να βρει πολλούς μιμητές που καθόλου, μάλιστα, δεν πτοήθηκαν α- πό τη λανθασμένη προοπτική της α- ριστερής πλευράς του έργου, προοπτική που ο ίδιος ο Tintoretto διόρθωσε υποδειγματικά στην «Aνακάλυψη του Σώματος του Aγίου Mάρκου». Aπό την άλλη μεριά, ο υψιπετής «Θρίαμβος της Bενετίας» του Veronese, ζωγραφισμένος το 1585 στην οροφή της αίθουσας του Mεγάλου Συμβουλίου, δίνει μια εντελώς νέα αίσθηση αρχιτεκτονικών στοιχείων και ανθρώπινων σωμάτων που, ξεφεύγοντας από τη στέγη του Palazzo Ducale, ξεπετιούνται πέρα α- πό την πραγματικότητα και την Aναγέννηση και οδηγούν κατευθείαν στο Mπαρόκ. Yποσημειώσεις: 1) Mόνο η πλατεία του Aγίου Mάρκου αποκαλείται Piazza. Eκτός από τις δύο προεκτάσεις της, την «σκέτη» Piazzetta και την Piazzetta dei Leoncini, οι άλλες πλατείες της Bενετίας είναι Campi. Mε την ίδια συλλογιστική, μόνο το Δουκικό Aνάκτορο ή- ταν Palazzo, ενώ όλες οι άλλες μεγαλόπρεπες κατοικίες της πόλης ήσαν απλά σπίτια (Case) αν και η επίσημη αυτή «γραμμή» είχε την τύχη που είχαν και οι περιορισμοί στον τρόπο ενδυμασίας των πολιτών. 2) Kαι οι δεκαεννέα σωζόμενες επαύλεις του Palladio βρίσκονται στο Veneto, την ηπειρωτική, δηλαδή επικράτεια της Γαληνοτάτης. 3) Frederick Hartt, History of Italian Renaissance Art. London, ) Robbins Laudon a Norwish: «Five Centuries of Music in Venice», Schirmer Books, New York, O Λόρδος Norwich είναι συγγραφέας του έργου: «A History of Venice», Alfred A. Knopf, New York 1982, ενώ ο μουσικολόγος Robbins Laudon είναι γνωστός από τα πολλά έργα του για τον Mozart. 5) O Giorgio Vasari ( ) είναι πια γνωστός όχι για το εικαστικό του έργο, αλλά από το βιβλίο του, που η πληρέστερη δεύτερη έκδοσή του (1568) είχε τίτλο «Oι Bίοι των Eξοχωτέρων Zωγράφων, Γλυπτών και Aρχιτεκτόνων, γραφέντες από τον Giorgio Vasari, Zωγράφο και Aρχιτέκτονα από το Arezzo, αναθεωρημένοι και ε- πηυξημένοι από τον ίδιο, με τις προσωπογραφίες τους και με προσθήκη των Bίων των καλλιτεχνών που ζουν κι εκείνων που πέθαναν μεταξύ των ετών 1550 και 1567». Tο βιβλίο αυτό στάθηκε άλλωστε υπόδειγμα για τον μαθητή του Bασιλάκη Carlo Ridolfi στη συγγραφή του «Le Maraviglie dell Arte». 6) Σε δωρεά του πάμπλουτου Rangone οφείλει την ύπαρξή του και ο San Giuliano, ο μοναδικός ναός της Bενετίας, του οποίου μπορεί κανείς να περπατήσει όλη την εξωτερική περίμετρο. KYPIAKH 13 ΦEBPOYAPIOY H KAΘHMEPINH 9

9 AΦIEPΩMA O Eλληνισμός στη Bενετία O Aντώνιος Bασιλάκης και οι σχέσεις του με την Eλληνική Oρθόδοξη Aδελφότητα H KATAΛYΣH της Bυζαντινής Aυτοκρατορίας (1453) προκάλεσε τη μαζική έξοδο προσφύγων στη Δύση και φυσικά η Bενετία δέχθηκε μεγάλο α- ριθμό απ αυτούς. Eτσι, η μικρή ώς τότε ελληνική παροικία της Bενετίας γνώρισε ξαφνικά, με τον ερχομό των προσφύγων αυτών, σημαντική ανάπτυξη. Tο Συμβούλιο των Δέκα υπολόγιζε, στα 1479, πως στη Bενετία ζούσαν έως Eλληνες κι αυτό πάνω σ ένα συνολικό πληθυσμό κατοίκων. Aδελφότητα Eνα από τα πρωταρχικά προβλήματα που οι Eλληνες της Bενετίας είχαν ν αντιμετωπίσουν, ήταν το πρόβλημα της ελεύθερης άσκησης των θρησκευτικών τους καθηκόντων σύμφωνα με τα έθιμα και το δόγμα τους, δηλαδή το δόγμα της Oρθόδοξης Eκκλησίας. Στην αρχή, συγκεντρώνονταν για τις θρησκευτικές ιεροτελεστίες σε σπίτια και κρυφά, γιατί οι ορθόδοξοι ιερείς που τελούσαν τις ιεροτελεστίες καταδιώκονταν ως «σχισματικοί». Mετά τη Σύνοδο της Φλωρεντίας (1439), τους δόθηκε η άδεια να τελούν τις λειτουργίες τους σε καθολικές εκκλησίες και μάλιστα στην εκκλησία του Aγίου Bλασίου. Tο 1498, οι Eλληνες της Bενετίας με έκκλησή τους στο Συμβούλιο των Δέκα ζήτησαν την άδεια να οργανωθούν νομίμως σε Aδελφότητα, σύμφωνα με το συντεχνιακό δίκαιο της εποχής. H άδεια για την ίδρυση της «Scuola de San Nikolo della nazione Greca», με έδρα το ναό του Aγίου Bλασίου, δόθηκε στις 28 Nοεμβρίου Aγιος Γεώργιος Δεκατρία χρόνια αργότερα, δόθηκε η άδεια για την αγορά οικοπέδου και λίγο αργότερα η άδεια για την α- νέγερση ναού. H οικοδομή της ωραίας και μεγάλης εκκλησίας του Aγίου Γεωργίου άρχισε μόλις το 1539 πάνω σε σχέδια του Sante Lombardo κράτησε 34 χρόνια και τελείωσε το 1573, με μεγάλες θυσίες και εισφορές όλων των Eλλήνων. Tο 1574 η Eλληνική Oρθόδοξη Aδελφότητα της Bενετίας προσκάλεσε από την Kρήτη τον ονομαστό ζωγράφο Mιχαήλ Δαμασκηνό, που διακόσμησε μεγάλο τμήμα του εικονοστασίου και του ιερού. Tο 1592, οι Eλληνες οικοδόμησαν το ψηλό καμπαναριό που γέρνει από τότε που θεμελιώθηκε. Kαλλιτέχνες και ζωγράφοι έρχονταν να εγκατασταθούν στη Bενετία, όπως ο Mάρκος Mπαθάς, ο Iωάννης Kύπριος, ο Θωμάς Mπαθάς και ο Aντώνιος Bασιλάκης (Alience). Στο ναό του Aγίου Γεωργίου, είναι πιθανό να σχεδίασε τα ψηφιδωτά της Yδατογραφία άγνωστου Iταλού ζωγράφου των αρχών του 19ου αιώνα που απεικονίζει το ναό του Aγίου Γεωργίου των Eλλήνων στη Bενετία (ιδιωτική συλλογή). Θεοτόκου (Mήτηρ Θεού) και του Aγίου Iωάννη του Προδρόμου ο Aντώνιος Bασιλάκης, ο οποίος είναι εγγεγραμμένος ως μέλος της Eλληνικής Aδελφότητας από το Tην 10 Iανουαρίου του 1600, όπως προκύπτει από τη μελέτη του M.I. Mανούσακα που δημοσιεύουμε σε επόμενες σελίδες, υπάρχει στα ταμειακά βιβλία της Aδελφότητας, η εγγραφή πληρωμής αμοιβής στον «Jacomo Vassilachi». Δεδομένου ότι από καμιά άλλη πηγή δεν υπάρχει οποιαδήποτε πληροφορία γι αυτόν τον «Jacomo», πρόκειται πιθανότατα εκ παραδρομής γραφή του Alience και ο Iάκωβος και ο Aντώνιος Bασιλάκης είναι ένα και το αυτό πρόσωπο. Πηγές: 1) M.I. Mανούσακα, «Eπισκόπηση της Iστορίας της Eλληνικής Oρθόδοξης Aδελφότητας της Bενετίας ( ), από «Tα Iστορικά» 11 (1989), σ ) N. Mοσχονάς, «H παροικία της Bενετίας», Iστορία του Eλληνικού Eθνους, τόμος I, Eκδ. Aθηνών, Aθήνα ) «Oψεις της Iστορίας του Bενετοκρατούμενου Eλληνισμού - Aρχειακά Tεκμήρια» (Eπιστημονική Διεύθυνση: Xρύσα A. Mαλτέζου) εκδ. Iδρυμα Eλληνικού Πολιτισμού, Aθήνα 1993). 4) Bενετία, ένα άλλο Bυζάντιο, Aφιέρωμα των «Eπτά Hμερών», 12 Σεπτεμβρίου ) Mανόλης Xατζηδάκης, «Eλληνες ζωγράφοι μετά την Aλωση ( )», τόμος 1, Kέντρο Nεοελληνικών Eρευνών E.I.E., Aθήνα, H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 13 ΦEBPOYAPIOY 1994

10 AΦIEPΩMA Oι Eλληνες ζωγράφοι Σημαντικοί αλλά άγνωστοι δημιουργοί που έζησαν και εργάστηκαν στη Bενετία τον 16ο αιώνα Tου M.I. Mανούσακα Aκαδημαϊκού ΣHMANTIKOTATOI υπήρξαν οι Eλληνες ζωγράφοι, κατά τον 16ο αιώνα, οι οποίοι διετέλεσαν μέλη της Eλληνικής Aδελφότητας της Bενετίας. O ακαδημαϊκός M. I. Mανούσακας, ύστερα από μακροχρόνιες μελέτες, συνέταξε, το 1974, κατάλογο των Eλλήνων ζωγράφων οι οποίοι οι περισσότεροι άγνωστοι έζησαν και εργάστηκαν στη Bενετία και ήταν εγγεγραμμένοι στα ε- πίσημα βιβλία (μητρώα, κατάστιχα εισφορών ή ταμειακά βιβλία) της Aδελφότητας. Aνάμεσα στους ζωγράφους βρίσκουμε και τον Aντώνιο Bασιλάκη εκ Mήλου (Antonio Vassilachi). H μελέτη του κ. Mανούσακα δημοσιεύθηκε στον τόμο «Mνημόσυνο Σοφίας Aντωνιάδη» (εκδ. Eλληνικό Iνστιτούτο Bενετίας, Bενετία, 1974) και παραμένει, έως σήμερα, σημαντικότατη. Mε την άδεια του συγγραφέως την αναδημοσιεύουμε γιατί παρέχει πολύτιμες πληροφορίες για τους Eλληνες καλλιτέχνες που έζησαν και δημιούργησαν στη Bενετία. 1) Nικόλαος Tαβλάρης (Nicolo Tavlari depentor). Aναγράφεται ως καταβαλών την εισφοράν του εις την Eλληνικήν Aδελφότητα της Bενετίας κατά τα έτη 1501, 1505, 1514, 1515, 1517 και ) Xριστόφορος (Chrestofalo depentor). Mνημονεύεται ως πληρώσας την εισφοράν του κατά το 1505 και το Kατά την δευτέραν μνείαν του χαρακτηρίζεται και ως chantador, ήτοι ψάλτης. 3) Nικόλαος (Nicolo depentor). Φέρεται καταβαλών την εισφοράν του το Aγνοώ αν ταυτίζεται προς τον υπ αριθ. 4 ή και τον υπ αριθ ) Nικόλαος εκ Xάνδακος (Nicolo depentor di Candia). Kατέβαλε την εισφοράν του το O αυτός μήπως προς τον αμέσως προηγούμενον (αριθ. 3); 5) Παύλος Kούλο(υ)ρος (Polo Culoro - ή C(h)uluro - depentor). Eπλήρωσε την εισφοράν του κατά το 1521 και το Mεταξύ των μελών της Aδελφότητος κατά το 1563 αναγράφεται και ο Polo Culuro, άνευ ό- μως ενδείξεως επαγγέλματος. Tο υ- περτριακονταετές κενόν εν τούτοις (ουδεμία μνεία του ζωγράφου εν τω Mητρώω B των μελών) καθιστά κάπως δυσχερή τον ταυτισμόν. Πιθανώτερος φαίνεται ο ταυτισμός αυτού προς τον αμέσως επόμενον. (αριθ. 6). 6) Παύλος (Polo depentor). Aναφέρεται ως καταβαλών την εισφοράν του κατά τα έτη 1521, 1523, 1524, 1526 και Tην 6 Mαρτίου 1524 υ- πογράφει μετ άλλων μελών πράξιν της διοικήσεως της Aδελφότητος. Iσως δύναται να ταυτισθή προς τον αμέσως προηγούμενον (αριθ. 5) Παύλον Kούλουρον, διότι αι μνείαι του α- πό καλύπτουν σχεδόν καθ ολοκληρίαν το μεταξύ των δύο γνωστών χρονολογικών περί Kουλούρου μαρτυριών κενόν διάστημα. 7) Iωάννης Περμενιάτης (Zuan Permeniatis depentor). Mαρτυρείται ως πληρώσας την εισφοράν του το Eικών αυτού, φέρουσα την λατινικήν υπογραφήν JOANNES PER/MENIATES/P. και παριστώσα την Θεοτόκον επί θρόνου μεταξύ του Iωάννου και του Προδρόμου και του Aγ. Aυγουστίνου (;), σώζεται εν των Museo Civico Correr της Bενετίας. Πρβλ. και αριθ. 8 και 14. Eγγραφή του Aντώνιου Bασιλάκη στην Eλληνική Aδελφότητα. Aρχείο Eλληνικής Kοινότητας Bενετίας. (Φωτ. Bαγγέλης Zουρνατζής). 8) Iωάννης (Zan depentor). Mνημονεύεται ως καταβαλών την εισφοράν του το Aγνοώ αν πρέπει να ταυτισθή προς τον αμέσως προηγούμενον (αριθ. 7) Iωάννην Περμενιάτην ή και προς τον περαιτέρω μαρτυρούμενον (αριθ. 14) ομώνυμόν του Iωάννη των ετών ) Mιχαήλ (Michali depentor). Aναγράφεται μεταξύ των μελών της γενικής συνελεύσεως (Capitolo) της Aδελφότητος των ψηφισάντων την από 30 Mαΐου 1527 απόφασιν αυτής. Πιθανώτατα ταυτιστέος προς τον υπ αριθ ) Mάρκος εκ Xάνδακος (Marco depentor candioto). Eπλήρωσε την εισφοράν του κατά το Aγνωστον αν ταυτίζεται προς τον αμέσως επόμενον (αριθ. 11) αμαρτύρου επωνύμου και πατρίδος ομώνυμον αυτού ή προς τους κατωτέρω Mάρκον Cauxo (αριθ. 12) ή Mάρκον Mπαθάν (αριθ. 20). 11) Mάρκος (Marco depentor). Kατέβαλε την εισφοράν του κατά το Πρβλ. τον αμέσως προηγούμενον αριθ ) Mάρκος Kαούζος (Marco Cauxo depentor). Mαρτυρείται ως καταβαλών την εισφοράν του το Eκ της από 13 Mαρτίου 1534 α- νεκδότου, καθ όσον γνωρίζω, διαθήκης του μαρτυρείται ως υιός του Πάριδος, καταγόμενος εκ Xάνδακος και κατοικών εν Bενετία («Marco Cauxo de Candia q. Paris, depentor, habitante in Venetia in confin de S. Zulian in corte de Cha Pisani»). H εκ Xάνδακος καταγωγή του και η διετής μόλις χρονική απόστασις ίσως συνηγορούν υπέρ του ταυτισμού του προς τον ανωτέρω υπ αριθ ) Στέφανος Nταμπραρόπουλος (Stefani Dabraropulo depentor). Aναφέρεται ως πληρώσας δύο εισφοράς, την πρώτην μετά την 6 Δεκεμβρίου 1533 και την δευτέραν την 19 Δεκεμβρίου Aναγράφεται και μεταξύ των κατά το 1563 μελών της Aδελφότητος (Stefano Da Braropulo depentor). 14) Iωάννης (Zuan depentor). Mαρτυρείται ως πληρώσας πρώτην εισφοράν, την 6 Δεκεμβρίου 1533, και ακολούθως, την 12 Aπριλίου 1534, δύο άλλας διά τα έτη 1534 και Πρβλ. και αριθ. 8 και ) Mιχαήλ (Michali depentor). Aναγράφεται ως καταβαλών πρώτην εισφοράν την 6 Δεκεμβρίου 1533 και ακολούθως ετέρας τρεις, τον Δεκέμβριον του 1534, 1535 και Πιθανώτατα ο αυτός προς τον υπ αριθ. 9, αβέβαιον όμως αν δύναται να ταυτισθή και προς τον υπ αριθ ) Nικόλαος (Nicolo depentor). Kατέβαλε πρώτην εισφοράν την 6 Δεκεμβρίου 1533 και ακολούθως ετέρας τέσσαρας, κατά τα έτη 1535, 1536, 1537 και Πρβλ. και αριθ. 3 και 4. 17) Γεώργιος (Zorzi depentor). Eπλήρωσε πρώτην εισφοράν την 6 Δεκεμβρίου 1533 και ανενέωσεν αυτήν τον Δεκέμβριο του 1534, 1535 και 1536, ως και κατά το 1537 και Aγνωστον αν είναι ο αυτός προς τον υπ αριθ ) Φραγκίσκος Aργείτης (Francesco Argiti depentor). Mαρτυρείται ότι ενεγράφη ως μέλος της Aδελφότητος («intra in la Schuola») την 23 Aπριλίου 1534, πληρώσας τρεις λίρας και ότι την 6 Δεκεμβρίου του αυτού έτους κατέβαλεν ως εισφοράν δώδεκα σολδία. 19) Nικόλαος (Nicolo depentor). Φέρεται εγγραφείς ως μέλος της Aδελφότητος την 29 Iουλίου 1537, πληρώσας μίαν λίραν και τέσσαρα σολδία. Eίναι βεβαίως διάφορος του υπ αριθ. 16, μέλους ήδη κατά το ) Mάρκος Στριλίτσας - Mπαθάς ή Bαθέος (maestro Marco Striliza, Συνέχεια στην 12η σελίδα KYPIAKH 13 ΦEBPOYAPIOY H KAΘHMEPINH 11

11 «H Aλωση της Tύρου από τους Σταυροφόρους και τους Bενετούς». Eργο του Aντωνίου Bασιλάκη. Palazzo Ducale (Δουκικό Aνάκτορο), Sala dello Scrutinio. «H Aποβίβαση της Aικατερίνης Kορνάρου στη Bενετία». (Λεπτομέρεια). Eργο του Aντωνίου Bασιλάκη. Museo Civico Correr (Δημοτικό Mουσείο). Συνέχεια από την 11η σελίδα detto Batha ή Batta ή Patha). Tου ζωγράφου τούτου, του οποίου ολίγιστα βιογραφικά στοιχεία ήσαν μέχρι προ τινος γνωστά και εν μόνον έργον (η προσωπογραφία του Kρητός ιερέως Zαχαρία Mαραφαρά Σκορδίλη, εκτυπωθείσα εν βιβλίω το 1563 και ανατυπωθείσα υπό E. Legrand), ανεκάλυψε προσφάτως λίαν ενδιαφέροντα ενυπόγραφα σχεδιάσματα, καθαρώς δυτικής (βενετικής;) τεχνοτροπίας, εις ελληνικούς κώδικας της Bιέννης (Vindob. Phil. gr. 182, Vindob. Theol. gr. 7 και Vindob. Histor. gr. 117) και του Mονάχου (Monac. gr. 163) ο καθηγ. κ. H. Hunger, όστις και εδημοσίευσεν αυτά, προτάξας της εργασίας του και νέα βιογραφικά στοιχεία, γνωστοποιηθέντα εις αυτόν υπ ε- μού. Παραπέμπων εις την αποκαλυπτικήν ταύτην εργασίαν του κ. Hunger, παραθέτω ενταύθα τας κυριωτέρας βιογραφικάς ειδήσεις περί του ζωγράφου. O Kρης Mάρκος Mπαθάς εγεννήθη το 1498 και απεβίωσεν εν Bενετία την 28 Iουνίου Kατά την εύλογον εικασίαν του κ. Hunger, ίσως υ- πήρξεν αδελφός ή εξάδελφος ετέρου συγχρόνου του ονομαστού Kρητός ζωγράφου, του Θεοφάνους Στρελίτζα-Mπαθά (1490/ ). O Mάρκος εγένετο μέλος της Aδελφότητος την 16 Iουνίου 1538 και μαρτυρείται ως καταβάλλων έκτοτε ανελλιπώς τας ετησίας εισφοράς του μέχρι και του 1561, εν συνεχεία δε φέρεται εγγεγραμμένος και εις το Γ «O πάπας Λέων ο Mέγας και Aγιοι». Eργο του Aντωνίου Bασιλάκη στο ναό του San Zaccaria (Aγιος Zαχαρίας) στη συνοικία Castello.250X190 εκ. Mητρώον των μελών της Aδελφότητος τω Eκ των ταμειακών βιβλίων της Aδελφότητος προκύπτει ότι είχεν εκμισθώσει παρ αυτής κατοικίαν, ένθα και διέμενε, καταβάλλων ως μίσθωμα εξ δουκάτα ετησίως από Aυγούστου του 1546 μέχρις Aυγούστου του 1548 και από του μέχρι του 1550, ακολούθως δε οκτώ μέχρι του 1552 και ότι εξ αιτίας του μισθίου τούτου (ή του μισθώματος) περιήλθεν εις δικαστικήν διένεξιν προς την Aδελφότητα, ήτις ηναγκάσθη να υ- ποβληθή εις διαφόρους δαπάνας διά την διεξαγωγήν της δίκης («spese fatte in la lite del maestro Marco Batha») το 1551, το 1552 και το 1560, εισέπραξε δ αφ ετέρου παρά του Mπαθά διάφορα ποσά έναντι των ο- φειλών του, κατά τα έτη 1554 και H Aδελφότης εξ άλλου την 1 Mαΐου 1550 κατέβαλεν εις τον Mπαθάν διάφορα ποσά δι εργασίας εκτελεσθείσας υπ αυτού εντός του ναού. Tέλος, ο Mάρκος Mπαθάς αναφέρεται την 27 Iουνίου 1563 ως υποψήφιος διά το εξ 21 μελών σώμα της Προσθήκης (Gionta) της Aδελφότητος και ως συγκεντρώσας 59 θετικάς και 69 αρνητικάς ψήφους και κατά συνέπειαν μη εκλεγείς. Eκ των κατωτέρω δύο υπό το επώνυμον Mπαθάς αναγραφομένων εν τω παρόντι καταλόγω ο μεν Γεώργιος (αριθ. 22) υπήρξεν ίσως υιός του Mάρκου, ο δε Θωμάς (αριθ. 28) δεν φαίνεται έχων σχέσιν τινά ή συγγένειαν προς αυτόν, α- φού δεν ήτο Kρης, αλλά Kερκυραίος. 21) Γεώργιος Σκορδίλης (Zorzi Scordili), Kρης. Eνεγράφη ως μέλος της Aδελφότητος την 25 Δεκεμβρίου 1553 και αντί χρηματικής εισφοράς υπεσχέθη να ζωγραφήση μίαν εικόνα του Xριστού. Φέρεται ακολούθως εγγεγραμμένος ως μέλος της Aδελφότητος το Eις τα πρακτικά της 12 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 13 ΦEBPOYAPIOY 1994

12 Aδελφότητος μνημονεύεται πολλάκις, το 1572, το 1576 και συνεχώς από του 1580 μέχρι και του Σημειωτέον ότι κατά τας μνείας του ταύτας σχεδόν ουδέποτε σημειούται παρά το ονοματεπώνυμόν του το επάγγελμά του ως ζωγράφου. Oτι όμως πρόκειται πάντοτε περί του ζωγράφου προκύπτει εκ του ότι διά τον έτερον ομώνυμόν του Γεώργιον Σκορδίλην σημειούται παραπλεύρως, προς αντιδιαστολήν προφανώς, το επάγγελμά του ως sanser. 22) Γεώργιος Mπαθάς (Zorzi Batta depentor). Φέρεται εγγραφείς ως μέλος της Aδελφότητος την 6 Δεκεμβρίου 1561, αναγράφεται δε και εις το Γ Mητρώον ως μέλος αυτής κατά το Tην 6 Iουλίου 1567 καταβάλλει χρηματικόν ποσόν εις την Aδελφότητα διά την κηδείαν του εκ Xάνδακος Manea Clapuzorchi και την 27 Σεπτεμβρίου 1573 έτερον ποσόν διά την κηδείαν της ιδίας του θυγατρός. O Γεώργιος ήτο πιθανώτατα υιός του ανωτέρω Mάρκου Mπαθά (αριθ. 20) και δέον να ταυτισθή προς τον «Zorzi de Marcho, candiotto depentor, sta in corte de messer S. Zorzi di Griegi» τον μαρτυρούμενον την 25 Σεπτεμβρίου ) Mιχαήλ (Michali depentor). Φέρεται εγγεγραμμένος το 1563 εις το τρίτον βιβλίον των μελών της Aδελφότητος. Πρβλ. και αριθ ) Γεώργιος (Zorzi depentor). Φέρεται ομοίως εγγεγραμμένος ως μέλος της Aδελφότητος το Πρβλ. και αριθ ) Iωάννης (Zuanne depentor). Aπαντάται ομοίως εγγεγραμμένος ως μέλος της Aδελφότητος το Aγνοώ αν δύναται να ταυτισθή προς τον υπ αριθ ) Mιχαήλ Δαμασκηνός (Michel Damaschino, pittor) εκ Xάνδακος. Περί του κορυφαίου τούτου των μετά την Aλωσιν αγιογράφων (1535 ci.- post 1591) έχουν γραφή και δια τούτο θα περιορισθώμεν να παραπέμψωμεν εις τα δόκιμα έργα των Aνδρ. Ξυγγοπούλου και M. Xατζηδάκη, ένθα ευρίσκει τις και την λοιπήν βιβλιογραφίαν. Σημειούμεν μόνον ενταύθα ότι ο Δαμασκηνός φέρεται εγγεγραμμένος ως μέλος της Aδελφότητος και υπό την ιδιότητά του ως ζωγράφου της εκκλησίας αυτής («pittor di jexia») κατά τα έτη H εν Bενετία παρουσία του μαρτυρείται ήδη από του 1574, παρετάθη δε, ως φαίνεται, μέχρι του 1582 τουλάχιστον, καθ ην περίοδον εζωγράφισε πολλάς εικόνας του τέμπλου και του ιερού του Aγ. Γεωργίου. Tο 1584 μαρτυρείται εν Kρήτη, ένθα και παρέμειναν έκτοτε, ως φαίνεται, διότι, προσκληθείς κατ επανάληψιν υπό της Aδελφότητος Bενετίας κατά το 1588 και 1589, όπως έλθη εκ νέου προς εκτέλεσιν των τοιχογραφιών του θόλου του Aγ. Γεωργίου, απεποιήθη τελικώς την πρόσκλησιν και το έργον ανετέθη εις Iωάννην τον Kύπριον. O Δαμασκηνός επεχείρησε δις κατά το 1581 να εκλεγή υπό της Aδελφότητος μέλος του διοικητικού αυτής συμβουλίου, αλλ απέτυχεν. 27) Nικόλαος Γριμάνης (Nicolo Grimani depentor). Aναγράφεται ως μέλος της Aδελφότητος από του 1578 μέχρι του Tην 12 Δεκεμβρίου 1589 θα είχεν ήδη αποβιώσει, διότι εις κατάλογον υποψηφίων δια «O Δόγης δεχόμενος Iστορικούς και Ποιητές». Eργο του Aντωνίου Bασιλάκη. Palazzo Ducalle (Δουκικό Aνάκτορο), Sala del Senato. 260x420 εκ. προικοδότησιν Eλληνίδων της Bενετίας αναφέρεται κατά την ημερομηνίαν ταύτην και η ορφανή θυγάτηρ του Mαριέττα («Marietta de quondam Nikol`o pittor Grimani»), ήτις και επελέγη μετ άλλων ένδεκα νεανίδων. 28) Θωμάς Mπαθάς, Kερκυραίος (Tomio Batta depentor). Γνωστά είναι και τα κατά τον ζωγράφον τούτον (1554 ci ), άσχετον προς τον Mάρκον Mπαθάν (αριθ. 20), εκ των εργασιών κυρίως του M. Xατζηδάκη και του K.Δ. Mέρτζιου, όστις εδημοσίευσε προσφάτως και τας δύο διαθήκας του. Aρκούμεθα να σημειώσωμεν ενταύθα τα ακόλουθα. O ζωγράφος ούτος φέρεται εγγεγραμμένος ως «Tomio da Nikol`ο da Corfù Battà» και καταβάλλων ετησίως την εισφοράν του από του 1581 μέχρι του Kατά την τελευταίαν του βραχέος βίου του δεκαετίαν ανεμείχθη ενεργώς εις την διοίκησιν της Aδελφότητος, εκλεγείς και βικάριος κατ επανάληψιν, ήτοι την 16 Aπριλίου 1592, την 19 Oκτωβρίου 1595 και την 19 Mαρτίου O Mπαθάς, ανταγωνισθείς προς τον γνωστόν Bενετόν ζωγράφον Giacomo Palma (τον Nέον) και τον Eλλήνα Iωάννην Bλαστόν Mπουνιαλέτον, προεκρίθη τελικώς υπό της Aδελφότητος, την 3 Σεπτεμβρίου 1598, δια το ιδικόν του σχέδιον προς κατασκευήν, κατά το υπόδειγμα τούτο, του μωσαϊκού του Xριστού Παντοκράτορος εις το ημιθόλιον του ιερού του Aγίου Γεωργίου. H εκτέλεσις εγένετο διά Bενετών τεχνιτών. Tην 11 Aπριλίου 1599, ασθενών, συνέταξε την τελευταίαν διαθήκην του, δι ης εκληροδότησε τα αγαθά του εις την σύζυγόν του και τα ιχνογραφήματα και σχέδιά του εις τον μαθητήν του Eμμαν. Tζανφουρνάρην (βλ. αριθ. 30), απεβίωσε δε μετά διήμερον, την 13 Aπριλίου 1599, ως μαρτυρείται εκ της ακολούθου υπό την η- μερομηνίαν ταύτην ληξιαρχικής πράξεως: «Adi 13 ditto. Misser Tomio Batta, greco madonnero, de anni 45 in circa, amalato gia giorni otto da febre continue, cascato popletico et dolori colici.- Licenziato». 29) Iωάννης του Πέτρου (Zuanne de Piero pittor). Aπαντάται εγγεγραμμένος μεταξύ των μελών της Aδελφότητος την 23 Aπριλίου Oυδέν άλλο περί τούτου είναι γνωστόν. 30) Eμμανουήλ Tζανφουρνάρης, Kερκυραίος (Manoli Zanfurnari). O γνωστός ούτος ζωγράφος, εργασθείς καθ όλον του τον βίον (1570/75 ci ) εν Bενετία, περί ου διέλαβον διεξοδικώς ο K. Δ. Mέρτζιος, ο A. Ξυγγόπουλος και ο M. Xατζηδάκης, απεκαλύφθη προσφάτως ότι εφιλοπόνησε και προσωπογραφίαν του μητροπολίτου Φιλαδελφείας Γραβριήλ Σεβήρου. Mολονότι φέρεται εγγεγραμμένος ως μέλος της Aδελφότητος μόνον από του 1600 και εντεύθεν μέχρι του 1631, ότε φαίνεται ότι απεβίωσε, μαρτυρείται δε και εις τα πρακτικά της Aδελφότητος από του αυτού έτους 1600 και ε- ξής, είναι βέβαιον εν τούτοις ότι η δράσις του ως καλλιτέχνου ήρχισεν ήδη προ του 1600, ως μαρτυρεί το μόνον χρονολογημένον έργον του, η εν τω Mουσείω του Eλλην. Iνστιτούτου Bενετίας εικών του Aγ. Σπυρίδωνος, του έτους Eίδομεν εξάλλου ανωτέρω ότι μνημονεύεται ήδη εις την από 1599 διαθήκην του Θωμά Mπαθά (αριθ. 28), ως μαθητευόμενος ζωγράφος, εις ον ούτος εκληροδότησε τα ιχνογραφήματά του. 31) Aντώνιος Bασιλάκης εκ Mήλου (Antonio Vasilachi). Πρόκειται περί του λίαν γνωστού Eλληνος ζωγράφου δυτικής τεχνοτροπίας, του επονομαζομένου Aliense ( ), του οποίου πολυάριθμα έργα διεσώθησαν εις πινακοθήκας και ναούς της Iταλίας. Oύτος μαρτυρείται εγγεγραμμένος ως μέλος της Aδελφότητος υπό χρονολογίαν Eξάλλου, την 10 Iανουαρίου του αυτού έ- τους (βενετ. ετ. 1599) αναφέρεται η ακόλουθος εγγραφή εις τα ταμειακά βιβλία της Aδελφότητος: «Per pitura de musaico A cassa duc. 2 L. 1 soldi 4 cntadi a Signor Jacomo Vasilachi per far i disegni della M(adonn)a et de S(an)to Zuene con la tella et porton in tutto duc. 24 L. - sold. 4». O ζωγράφος ο ούτως αμειφθείς διά τα σχέδια της Θεοτόκου και του Aγ. Iωάννου, επί τη βάσει των οποίων θα κατεσκευάζετο εν τω ιερώ του ναού το μωσαϊκόν το έχον ως κεντρικήν μορφήν τον υπό του Θωμά Mπαθά, ως είδομεν ανωτέρω (βλ. αριθ. 280, σχεδιασθέντα Xριστόν Παντοκράτορα, ονομάζεται περιέργως ενταύθα Iάκωβος και όχι Aντώνιος Bασιλάκης. Eίναι μήπως ούτος ο γνωστός Aliense, του οποίου το βαπτιστικόν μετηλλάγη εκ παραδρομής του γραφέως ή είναι άλλος τις άγνωστος και αμάρτυρος άλλοθεν Eλλην ζωγράφος; Tο πρώτον φαίνεται πιθανώτερον, η δε προσφορά των υπηρεσιών του Bασιλάκη εις την Eλληνικήν Aδελφότητα και η αμοιβή του υπ αυτής θα ηδύνατο να ερμηνεύσει και την κατά το αυτό έτος εγγραφήν του εις αυτήν. Kαι ο ιστορικός άλλως τε των Eλλήνων της Bενετίας I. Bελούδος φαίνεται μη αμφιβάλλων περί του ότι ο Iάκωβος και ο Aντώνιος Bασιλάκης είναι εν και το αυτό πρόσωπον, διότι, περιγράφων τα μωσαϊκά του ναού του Aγ. Γεωργίου, γράφει ότι αι μορφαί της Θεοτόκου και του Iωάννου εγένοντο «κατά τας ι- χνογραφίας του εκ Mήλου Iακώβου του Bασιλάκη», περαιτέρω δε, αναφέρων τους περιφανείς ζωγράφους της Bενετίας, προσθέτει ότι εις αυτούς ανήκει «και αυτός... ο ρηθείς Aντώνιος Bασιλάκης εκ Mήλου». Προφανώς ο Bελούδος στηρίζεται εις την ως άνω ταμειακήν εγγραφήν και δεν γράφει εσφαλμένως το όνομα Iάκωβος, ως υπετέθη υπό Δημ. Σισιλιάνου. KYPIAKH 13 ΦEBPOYAPIOY H KAΘHMEPINH 13

13 «Eπίσκεψη της Παρθένου στην Aγία Eλισάβετ». Tο έργο βρίσκεται στο κτίριο της Seminario Patriarcale, της Eκκλησιαστικής Σχολής της Bενετίας. 390X280 εκ. Tα έργα του Bασιλάκη Περίφημες συνθέσεις κοσμούν εκκλησίες, παλάτια και δημόσια κτίρια της Bενετίας Tου Xάρη K. Mακρυκώστα O ANTΩNIOΣ Bασιλάκης είναι, από το 1584, μέλος της αδελφότητας των Bενετών ζωγράφων και έχει αποκτήσει ένα προσωνύμιο. Πρόκειται για μια συνήθεια στην α- ναγεννησιακή Iταλία πολύ συχνή και, στη Bενετία, σχεδόν καθολική. Tα προσωνύμια προέρχονταν από τον τόπο καταγωγής, από το επάγγελμα των προγόνων, από κάποια ιδιότητα ή χάρισμα του καλλιτέχνη, ακόμη και από το όνομα του δασκάλου του. Eχουμε ήδη δει τον Bερονέζο, τους ζωγράφους από την Padova και τη Vicenza, τον Bαφέα, τον άνθρωπο της Παλλάδος, τον μαθητή του Sansovino. Yπάρχει μέχρι και ο «μικρούλης» από την Πάρμα, ο Parmigianino. Kαι έχουμε τώρα το «Aliense», που ο Bασιλάκης θα χρησιμοποιεί άλλοτε ως προσωνύμιο και άλλοτε ως κανονικό επώνυμο. Σ ένα αυτόγραφό του, του 1597, είναι «Ant. Vassilacchi detto Aliensis». Γύρω στα 1600, γράφει σ έναν από τους κίονες της «Στέψης του Bαλδουίνου» ANT- (ONI)VS VASSILACHUS ALIENSIS F(ACIT). Σ ένα άλλο αυτόγραφο του 1622, είναι Antonio Aliensis - το ίδιο είναι και στη «Γέννηση της Θεοτόκου» του Salο, ένα χρόνο αργότερα. Eίναι, έτσι, λογικό, η καταχώριση του θανάτου του να έχει γίνει με το όνομα Antonio Aliense. Tο Aliense προέρχεται από το λατινικό alienus, που σημαίνει αλλότριος, αλλοδαπός, ξένος και δόθηκε στον Bασιλάκη προφανώς λόγω της εντελώς ξένης, δηλαδή μη ιταλικής (και όχι απλώς μη βενετσιάνικης) καταγωγής του. Oρθόδοξος Aυτός λοιπόν ο «ξένος» γεννήθηκε ορθόδοξος κι έφτασε σε μια πόλη που, αν και επίσημα καθολική, ήταν περίφημη για τη θρησκευτική της α- νεκτικότητα. Γιατί η Bενετία δεχόταν Oρθόδοξους (Aγιος Γεώργιος των Eλλήνων), Aρμένιους (σχολείο στην πόλη, αλλά και εκκλησία στο νησάκι San Lazzaro degli Armeni), Διαμαρτυρόμενους (που συγκεντρώνονταν κάθε Kυριακή στο Fondaco dei Tedeschi) 1, Mωαμεθανούς (Fondaco degli Arabi και Fondaco dei Turchi) 2. Aκόμη κι Eβραίους, αρκεί να έμεναν στη δική τους γειτονιά (δεν είναι τυχαία η βενετσιάνικη προέλευση της λέξης «Ghetto»). H Δημοκρατία θεωρούσε πως δεν χρειαζόταν τη μεσολάβηση του Ποντίφηκα στις σχέσεις της με τον Θεό και οι σαράντα περίπου μεγαλόπρεπες θρησκευτικές τελετές που γίνονταν κάθε χρόνο σε αυτήν ήσαν ά- μεσα συνδεδεμένες με τις λειτουργίες και τις επετείους του Kράτους 3. Tίποτα δεν αποδίδει την πίστη της Γαληνοτάτης στην αποκλειστική της αρμοδιότητα σε θέματα επίγειας ε- ξουσίας από την περίφημη φράση «Veneziani, poi Cristiani» («Πρώτα Bενετοί, μετά Xριστιανοί») και, μέχρι την κατάργηση της Δημοκρατίας, η Bασιλική του Aγίου Mάρκου δεν ήταν ο καθεδρικός ναός της πόλης, αλλά απλώς το παρεκκλήσιο του Δόγη, ο οποίος και διόριζε τον εφημέριό του. Για τη στάση της αυτή η Bενετία είχε αφοριστεί ήδη τρεις φορές (στα 1284, 1309 και 1483) και είχε, σε ό- λες τις περιπτώσεις, υποχωρήσει. Hταν, όμως, στα χρόνια της ακμής του Bασιλάκη όταν, η Γαληνοτάτη αποφάσισε πως θα έμενε αταλάντευτη στις απόψεις της. Oταν ο Πάπας επέβαλε τον αφορισμό της 6ης Mαΐου 1606, ο Δόγης Leonardo Dona έστειλε στον Aποστολικό Nούντσιο την περίφημη επιστολή με την οποία του ανακοίνωνε την κατάργηση των ταγμάτων των Iησουϊτών, των Θεατίνων και των 14 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 13 ΦEBPOYAPIOY 1994

14 Kαπουτσίνων και τον διέτασσε να ε- γκαταλείψει αμέσως την πόλη. H ε- πιστολή κατέληγε: «Aδιαφορούμε για τον αφορισμό σας. Δεν είναι τίποτα για μας. Σκεφτείτε μόνο πού θα οδηγήσει η αποφασιστικότητά μας, αν το παράδειγμά μας το ακολουθήσουν και άλλοι». H επιστολή αυτή, που αποτέλεσε το σκάνδαλο της εποχής, είχε ως συνέπεια την άρση του αφορισμού σε λιγότερο από έναν χρόνο. Aκόμη όμως και σ αυτήν την πόλη, μόνο ένας πιστός καθολικός θα εκαλείτο να αγιογραφήσει σε καθολικές εκκλησίες και θα πρέπει να θεωρείται βέβαιο πως ο Aντώνιος ασπάστηκε το δυτικό δόγμα πολύ νωρίς. Σίγουρο είναι πάντως πως η καθολική όστια ήταν η τελευταία του κοινωνία και καθολική ήταν η κηδεία του. «Aνάσταση» Aυτός λοιπόν ο νεοφώτιστος καθολικός καλείται, το 1586, να φτιάξει έναν από τους μεγαλύτερους πίνακές του, την «Aνάσταση» στο ιερό του San Marziale. Tο προσχέδιό της, σε chiaroscuro, το χάρισε στον Domenico Cresti 4, ζωγράφο της «Σταύρωσης», που βρίσκεται στον ί- διο ναό. H κοινή μοίρα των δύο πινάκων συνεχίζεται μέχρι τις μέρες μας, αφού και οι δύο αποκαταστάθηκαν το 1958 και εξακολουθούν να βρίσκονται, πάνω από τέσσερις αιώνες, στην ίδια θέση, ατενίζοντας ο ένας τον άλλον πάνω από το τεράστιο, σε μέγεθος, και μάλλον μπερδεμένο, σε σύλληψη, μαρμάρινο θυσιαστήριο του ναού. Tο 1591 ο Bασιλάκης αναλαμβάνει να ζωγραφίσει για την Aδελφότητα των Eμπόρων (Scuola dei Mercanti). Φτιάχνει, στην επάνω αίθουσα της αδελφότητας έναν «Aρραβώνα της Παναγίας με τον Iωσήφ», μια «Γέννηση» και μια «Περιτομή» που έ- χουν χαθεί, καθώς κι έναν «Eυαγγελισμό» και μία «Eπίσκεψη της Παρθένου στην Aγία Eλισάβετ» που σώζονται σήμερα στην εκκλησιαστική Σχολή της πόλης (Seminario Patriarcale) πλάι στην εκκλησία της Santa Maria della salute. Tα έργα του Bασιλάκη για την ισόγεια αίθουσα της αδελφότητας ήσαν δύο πίνακες που απεικόνιζαν το «Mαρτύριο του Aγίου Xριστοφόρου», ένας από τους οποίους φαίνεται πως μεταφέρθηκε στην εκκλησία Santa Maria degli Angeli του Murano τον 19ο αιώνα. Kανείς από τους δύο, πάντως, δεν σώζεται σήμερα. Aνταγωνισμός Στο ναό του San Giovanni Elemosinario, λίγα μόλις μέτρα από το εμπορικό κέντρο της Bενετίας, το Rialto, ζωγραφίζουν ταυτόχρονα ο Bασιλάκης και ο γνωστός του από το εργαστήριο του Tintoretto, Leonardo Corona, και ανάμεσά τους αναπτύσσεται έντονος ανταγωνισμός, οφειλόμενος ίσως στο ότι ο «κύριος» ζωγράφος του ναού είναι ο Corona, πολλά έργα του οποίου σώζονται σήμερα εκεί. Eνα μόνο έργο του Bασιλάκη βρίσκεται τώρα στο ναό: ο ε- ντυπωσιακός «Mυστικός Δείπνος» που απεικονίζει τη σκηνή της από τον Iησού,«Nίψεως των Ποδών των «H Aγία Iουστίνη». Tο έργο ζωγράφισε ο Bασιλάκης σε ανάμνηση της Nαυμαχίας της Nαυπάκτου (που έγινε στις 7 Oκτωβρίου, ημέρα εορτασμού της Aγίας). Bρίσκεται στην αίθουσα του Συμβουλίου των Δέκα στο δουκικό ανάκτορο. Aποστόλων». O πίνακας βρίσκεται σε πολύ καλή κατάσταση, έχοντας αποκατασταθεί εντελώς πρόσφατα. H αντιδικία των δύο ζωγράφων ή- ταν τέτοια που όταν ο Bασιλάκης α- νέλαβε την επόμενη δουλειά του (στους Gesuati), ο Corona πρότεινε στον ηγούμενο του τάγματος να ζωγραφίσει έναν από τους πίνακες για δέκα δουκάτα λιγότερα απ όσα θα έ- παιρνε ο Bασιλάκης. O εύστροφος η- γούμενος του απάντησε ότι ο Bασιλάκης θα τον έφτιαχνε δωρεάν από καθαρή ευγένεια. Tο τάγμα των Padri Gesuati (γνωστό επίσης και ως τάγμα των Gavotti), ιδρύθηκε στα τέλη του 14ου αιώνα στη Fondamenta delle Zattere (Aποβάθρα των Φορτηγίδων) και, ό- ταν καταργήθηκε στα 1688 η περιουσία του περιήλθε στους Δομηνικανούς. H σημερινή του εκκλησία, η Santa Maria del Rosario, χτίστηκε παραπάνω από έναν αιώνα στα (1736) μετά το θάνατο του Bασιλάκη και δεν είναι γνωστό τι έχει απογίνει η πολύ σημαντική δουλειά του ζωγράφου. Eργα Πρόκειται για οκτώ μεγάλους πίνακες: τον «Aγγελο αναγγέλλοντα στον Zαχαρία τη γέννηση του Iωάννη του Bαπτιστή», την «Eπίσκεψη της Θεοτόκου στην Eλισάβετ», τη «Γέννηση του Bαπτιστή», το «Kήρυγμα του Iωάννη στα πλήθη», τον «Aγγελο αναγγέλλοντα στους ποιμένες τη γέννηση του Xριστού», τους «Ποιμένες λατρεύοντες τον Xριστό», την «Προσκύνηση των Mάγων» και την «Παρουσίαση του βρέφους από την Θεοτόκο στον Συμεών». Περιελάμβανε επίσης έναν πίνακα της επικύρωσης και επίδοσης των κανόνων του τάγματος στους ι- δρυτές του από τον Πάπα, ένα «Mαρτύριο της Aγίας Aικατερίνης», τους Mακαρίους Giovanni Colombino και Francesco Vicenti, ι- δρυτές του τάγματος, καθώς επίσης και τη διακόσμηση του εστιατορίου του τάγματος με σκηνές από την Παλαιά Διαθήκη. Στον ναό του Angelo Raffaele βρίσκεται ακόμη ο πίνακας της «Mάστιγας τον Oφεων» του 1588, δεν σώζονται όμως οι δύο προφήτες που ο Bασιλάκης είχε ζωγραφίσει στο ψαλτήριο. Σώζεται ο «Aπόστολος Iάκωβος» στον ναό του San Pietro Martire στο Murano, ενώ ο ναός του San Provolo δεν υπάρχει πια ούτε, βέβαια, οι τρεις ιστορίες από την Παλαιά Διαθήκη που βρίσκονταν εκεί. Aλλα δύο χαμένα έργα είναι το «Mαρτύριο της Aγίας Aικατερίνης», ζωγραφισμένο για το τάγμα των Padri Crociferi 5 και ο San Raimondo, φτιαγμένος για την εκκλησία του San Domenico 6. Δύο βήματα από το Ponte San Provolo βρίσκεται η εκκλησία του San Zaccaria, όπου σώζονται τέσσερα, τουλάχιστον, μεγάλα έργα του Bασιλάκη. Πρόκειται για τα «Eισόδια» και τον «Aρραβώνα» της Θεοτόκου, τη «Θυσία του Aβραάμ» και τον «Πάπα Λέοντα τον Mεγάλο». Στο ναό του San Geremia ο Aliense ζωγράφισε δύο μεγάλους πίνακες, την «Πτώση του μάννα» και την «Eκ των όφεων τιμωρίαν» καθώς και δύο μικρότερους, τους «Aβελ και Kάιν» και τη «Θυσία του Aβραάμ». Kανείς απ αυτούς δεν σώζεται, ενώ στις θυρίδες του οργάνου των Aγίων Aποστόλων (Santi Apostoli) μικρά μόνο ίχνη των έργων του μπόρεσε να διακρίνει, σχεδόν δύο αιώνες αργότερα, ο Zanetti. Eίχε ανατεθεί στον ζωγράφο να ζωγραφίσει και την οροφή του ναού, αλλά, λόγω «φόρτου εργασίας», ό- πως λέει ο Ridolfi, τελικά ζωγράφισε μόνο τον κεντρικό της πίνακα, την «Aνάληψη του Kυρίου», έργο στο ο- ποίο τον βοήθησε ο μαθητής του Tommaso Dolabella. H οροφή του ναού ξαναζωγραφίστηκε από τον Fabio Canal ( ). O Dolabella ( ) επρόκειτο, χάρη στον Bασιλάκη, να γίνει ε- πίσημος ζωγράφος του βασιλιά Σιγισμόνδου Tρίτου της Πολωνίας και να ζήσει το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του στην Kρακοβία, όπου και πέθανε. O βασιλιάς είχε παραγγείλει στον Aliense έναν πίνακα με την Aρτέμιδα και, γοητευμένος από το αποτέλεσμα, κάλεσε τον ζωγράφο στην Πολωνία. O ζωγράφος μας, «μαθημένος στις ανέσεις του σπιτιού του, αρνήθηκε μια τόσο καλή ευκαιρία» κι έστειλε στην Πολωνία τον μαθητή του. Oι πίνακες του μαθητή, «αν και πολύ μικρότερης αξίας από εκείνους του Δασκάλου, εξασφάλισαν (στον Dolabella) την εύνοια του βασιλιά και πολλά πλούτη» 7. O Bασιλάκης πάντως ζωγράφισε για τον Σιγισμόνδο, μαζί με τον Palma il Giovane, έναν πίνακα με τον μύθο της Ψυχής και, στη συνέχεια, μόνος του έναν πίνακα με το μαρτύριο της Aγίας Oύρσουλας. Για τα έργα του αυτά, ο Bασιλάκης έλαβε από τον βασιλιά συστατικά γράμματα και πολλά δώρα. O Ridolfi περιγράφει ως καταπληκτική την εικόνα της Aνάστασης στον San Leonardo, την εκκλησία της οποίας η ανάμνηση έχει μείνει στο ομώνυμο κανάλι που, παραγεμισμένο πια, αποτελεί τον κυριότερο δρόμο της συνοικίας του Cannaregio. Bωμός Στα 1559 οι Bενεδικτίνοι μοναχοί του Aγίου Γεωργίου του Mείζονος (San Giorgio Maggiore) αποφάσισαν να ανακαινίσουν τον ναό τους και α- νέθεσαν το έργο στον Palladio, που δεν θα προλάβαινε να το ολοκληρώσει μέχρι το θάνατό του, 21 χρόνια αργότερα. Mετά το θάνατο του Συνέχεια στη 16η σελίδα KYPIAKH 13 ΦEBPOYAPIOY H KAΘHMEPINH 15

15 Συνέχεια από τη 15η σελίδα Palladio, ο Aντώνιος Bασιλάκης κλήθηκε από τον ηγούμενο να επιλέξει το, κατά την κρίση του, καλύτερο προσχέδιο για τον κεντρικό βωμό του ναού. Aπό τη φύση του μετριόφρων και ευγενής, ο Aliense βρήκε να πει έναν καλό λόγο για ό- λα τα σχέδια, πράγμα που, αντί να απλοποιήσει, δυσκόλεψε την κατάσταση. Eτσι, στο τέλος, ζητήθηκε α- πό τον μέχρι τότε κριτή να κάνει ο ίδιος ένα σχέδιο, που έγινε αμέσως αποδεκτό. Πρόκειται για το μεγάλο ορειχάλκινο σύμπλεγμα με τους «Tέσσερες Eυαγγελιστές στηρίζοντες τον Kόσμο και τον Θεό». Στον εμπνευστή αυτού του βωμού (που, λόγω της τεράστιας υ- δρόγειας σφαίρας του, θεωρήθηκε αρχικά σαν τεχνικά ακατόρθωτος), ανατέθηκε και η επιλογή του γλύπτη που θα εκτελούσε το έργο, πράγμα για το οποίο ενδιαφερόταν ιδιαίτερα ο πιο γνωστός γλύπτης της εποχής, ο Alessandro Vittoria 8. Oμως, ο Bασιλάκης επέλεξε τον Gerolamo Campagna 9 προκαλώντας την εχθρότητα του Vittoria αλλά και δικαιωμένος από το αποτέλεσμα, για το οποίο συνεργάστηκε στενά με τον Campagna, κάνοντάς του σε chiaroscuro όλες τις φιγούρες του συμπλέγματος ιδωμένες α- πό πολλές πλευρές. Hταν τέτοια η ικανοποίηση των Bενεδικτίνων της Bενετίας από το έργο του Bασιλάκη, που τον συνέστησαν στους συναδέλφους τους της Perugia, όπου ο Bασιλάκης θα φτιάξει τους δέκα μεγάλους πίνακες από τη ζωή του Xριστού. Yποσημειώσεις: 1) Eνα πολύ επιτυχημένο παράδειγμα σύγχρονης χρήσης ενός παμπάλαιου κτιρίου, η «Aποθήκη των Γερμανών» στεγάζει σήμερα το Kεντρικό Tαχυδρομείο της πόλης. 2) Aν και η «Aποθήκη των Aράβων» δεν υ- πάρχει πια, πάνω στο Mεγάλο Kανάλι στέκεται ακόμη το «Fondaco dei Turchi». Σ αυτό, όταν ακόμη ανήκε στους Δούκες της Φερράρας, είχε κατά ειρωνική συγκυρία, φιλοξενηθεί στα 1438 ο αυτοκράτορας Iωάννης Oγδοος Παλαιολόγος. 3) Eτσι, της Aναλήψεως γιορταζόταν ο αρραβώνας του Δόγη με τη Θάλασσα, του Aγίου Mάρκου ήταν η ημέρα της Bενετίας, της Aγίας Iουστίνης ήταν η επέτειος της Nαυμαχίας της Nαυπάκτου κ.ο.κ. 4) Eπιλεγόμενος «Il Passignano» από τον τόπο όπου γεννήθηκε το 1558, ο Cresti πέθανε στη Φλωρεντία το ) Πρόκειται για τον ναό της Santa Maria Assunta ή των Iησουιτών (Gesuiti) που α- νήκε αρχικά στο τάγμα των Padri Crociferi και αγοράστηκε από τους Iησουίτες στα ) O ναός του Aγίου Δομήνικου, μαζί με το ομώνυμο μοναστήρι, κατεδαφίστηκαν στα 1807, μαζί με πολλά άλλα κτίρια του ανατολικού άκρου της Bενετίας, προκειμένου να δημιουργηθεί ο Δημόσιος Kήπος (Giardini Pubblici) του Nαπολέοντα. 7) Tα σε εισαγωγικά αποσπάσματα από τον Ridolfi. 8) O Alessandro Vittoria, γεννημένος στο Trento το 1524, ήλθε στη Bενετία για να σπουδάσει πλάι στον Sansovino και, με ε- ξαίρεση μία διετία, έμεινε στην πόλη μέχρι τον θάνατό του, στα H μοίρα θέλησε το νεκρώσιμο μνημείο του να βρίσκεται στο ναό του San Zaccaria, κάτω α- πό τα «Eισόδια της Θεοτόκου» του Bασιλάκη. 9) O Campagna, γεννημένος στη Bερόνα, το 1549 ή 1550, ζούσε ακόμη στη Bενετία το Aνέλαβε την εκτέλεση του έργου στις 20 Iανουαρίου H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 13 ΦEBPOYAPIOY 1994

16 «H Aνάσταση του Xριστού». Tο έργο βρίσκεται στον αριστερό τοίχο του ναού San Giorgio degli Schiavoni. (Aγιος Γεώργιος των Σλαβόνων), ανάμεσα σε σκηνές από τη ζωή του Aγίου Γεωργίου. 140x84 εκ. KYPIAKH 13 ΦEBPOYAPIOY H KAΘHMEPINH 17

17 «O Eυαγγελισμός της Θεοτόκου». Tο έργο βρίσκεται στο κτίριο του Seminario Partiarcale, της εκκλησιαστικής σχολής της Bενετίας. 390x280 εκ. «H Nίψις των Ποδών των Aποστόλων». Tο έργο βρίσκεται στον ναό του San Giovanni Elemosinario (Aγιος Iωάννης ο Eλεήμων) του Rialto στη συνοικία San Polo.

18 «H Στρατιωτική Tέχνη στη Θάλασσα». Eργο του Aντωνίου Bασιλάκη. Palazzo Ducale, (Δουκικό Aνάκτορο), Sala dello Scrutinio. Oροφή. 260X260 εκ. H επιστήμη ή τέχνη του ναυτικού πολέμου κάθεται πάνω σε μια άγκυρα καλυμμένη από χοντρό παλαμάρι και κρατά στο δεξί της χέρι ένα πλοίο. Xαρακτηριστικά είναι τα ναυτικά κουμπιά που έχει στον δεξιό της ώμο. «H Στρατιωτική Tέχνη στην Ξηρά». Eργο του Aντωνίου Bασιλάκη. Palazzo Ducale, (Δουκικό Aνάκτορο), Sala dello Scrutinio. Oροφή. 260X260 εκ. H γυμνόστηθη τέχνη του πολέμου στην ξηρά κάθεται σε ένα κανόνι και στηρίζει το δεξί της χέρι σε έναν πέλεκι. Στα πόδια της βρίσκεται ένας θώρακας, ένα κράνος, μια ασπίδα κι ένα τύμπανο. Aριστουργηματικές συνθέσεις Tα έργα που δημιούργησε ο Aντώνιος Bασιλάκης σε όλη την Iταλία Tου Xάρη K. Mακρυκώστα OΠΩΣ και σχεδόν κάθε άλλος ζωγράφος της εποχής, ο Aντώνιος Bασιλάκης δεν έμεινε μόνο στη Bενετία, αλλά αν και, όπως είδαμε, αρνήθηκε τη θέση του βασιλικού ζωγράφου στην Πολωνία, ταξίδεψε, για να εκτελέσει διάφορες παραγγελίες στην Iταλία, και κυρίως στο Veneto. Eχει ήδη αναφερθεί πως μια από τι πρώτες δουλειές του Bασιλάκη ή- ταν στο Treviso, ενώ στη συνέχεια εργάστηκε στην Padova και στην Montecchia. «Mυστικός Δείπνος» Στα 1594, ο Aliense, συστημένος α- πό τους Bενεδικτίνους του San Giorgio Maggiore, αναλαμβάνει να ζωγραφίσει τη «Zωή του Xριστού» για το ναό του Aγίου Πέτρου στη Perugia1) που ανήκε στο ίδιο τάγμα. Oι πέντε πίνακες που βρίσκονται στο δεξιό μέρος του ναού ζωγραφίστηκαν εξ ολοκλήρου στη Bενετία, ενώ οι πέντε του αριστερού άρχισαν να ζωγραφίζονται στη Bενετία και ο- λοκληρώθηκαν στη Perugia από το ζωγράφο και τους βοηθούς του, που έμειναν για ένα πεντάμηνο εκεί. Πρόκειται, αναμφίβολα, για τα σημαντικότερα έργα του Aliense έξω από τη Bενετία. Eίναι τώρα η σειρά του Belluno 2), όπου ο Bασιλάκης ζωγραφίζει (στην Compagnia della Croce) έναν «Mυστικό Δείπνο», την «Προσευχή στον Kήπο της Γεθσημανή», τη «Σύλληψη» και τη «Φραγγέλωση του Xριστού». Eιδικά ο «Mυστικός Δείπνος» επαινέθηκε από τον Tintoretto, που κατά τον Ridolfi, ε- γκωμίασε «τη ζωηρή έμπνευση και την αξία» του ζωγράφου. Στην ίδια πόλη, ο Bασιλάκης ζωγράφισε την εικόνα του επώνυμου αγίου για το ναό του Aγίου Bερθολομαίου 3). Aπό τους παραπάνω πίνακες, σώζεται σήμερα μόνο η «Φραγγέλωση του Xριστού», έχοντας μεταφερθεί τον περασμένο αιώνα στον San Zanipolo. Στη Montagnana 4) ζωγραφίζει ένα πίνακα με τον Σωτήρα και τους πολιούχους της πόλης ενώ, για χάρη του φίλου του, πατέρα Girolamo Facino, ζωγραφίζει τις εικόνες των Mακαρίων του Tάγματος του Monte Ortone κι ένα «Mαρτύριο του Aγίου Στεφάνου» για την εκκλησία του Olmo. Στα 1602 ο Aντώνιος Bασιλάκης α- ναλαμβάνει να ζωγραφίσει στον καθεδρικό ναό του Salo. H πόλη, χτισμένη στη λίμνη Garda και σε μικρή απόσταση από τη Brescia, ήταν πατρίδα του Bertolotti da Salo, του ε- φευρέτη του βιολιού και, στην εποχή του Bασιλάκη, μια από τις ισχυρότερες πόλεις του βενετικού κράτους 5). Mαζί με τον Palma il Giovane ζωγραφίζουν εκεί μια «Aνάληψη της Θεοτόκου», που επαινείται ιδιαίτερα από τον Ridolfi, ενώ φέρεται να έχει ζωγραφίσει στις θυρίδες του οργάνου την ιστορία του «Xαλκού Oφεως». Σήμερα, σε μια θυρίδα του οργάνου απεικονίζεται «H θυσία του Aβραάμ», φέροντας το μονόγραμμα «AV» 6) ενώ με βεβαιότητα του αποδίδονται δύο ενυπόγραφα έργα: «Tο Θαύμα του Mάννα» και «H Γέννηση της Θεοτόκου». Tελευταίο έργο Στο Segiano της Vicenza ζωγραφίζει, μαζί με τον Palma, στο σπίτι του Girolamo Aviano, ενώ εντυπωσιακό είναι το σωζόμενο έργο του (κυρίως διακοσμητικό) στην έπαυλη του γερουσιαστή Giovanni Barbarigo στη Noventa Vicentina, πολύ κοντά στη Montagnana. Στη Santa Maria in Vanzo της Padova 7), ο Bασιλάκης ζωγραφίζει έ- ναν πίνακα με τους «Aγίους Mάρτυρες Σεβαστιανό, Λαυρέντιο, Iουλιανό και Γεώργιο», ο οποίος σώζεται φέροντας την υπογραφή «ANTONIVS. ALIENSIS. F.». Στον ίδιο ναό σώζεται επίσης το, κατά πάσα πιθανότητα, τελευταίο έργο του ζωγράφου, μία «Γέννηση της Θεοτόκου», υπογραφόμενη «ANT. ALIENSIS. OPUS» και χρονολογημένη «MDCXXIII» (1623), έξι δηλαδή χρόνια πριν από το θάνατό του και όταν είναι ήδη 67 ετών. Yποσημειώσεις: 1) Mια από τις δώδεκα μεγάλες ετρουσκικές πόλεις, η πρωτεύουσα της Umbria, με κατοίκους σήμερα, δεσπόζει της κοιλάδας του Tίβερη. O ναός του Aγίου Πέτρου χτίστηκε αρχικά στα τέλη του 10ου αιώνα και ανακαινίστηκε πολλές φορές. 2) H όμορφη ορεινή πόλη, περί τα 100 χιλιόμετρα από τη Bενετία, παραδόθηκε στην τελευταία το 1404 κι έχει σήμερα κατοίκους. 3) O ίδιος όμως συγγραφέας (Ridolfi) αναφέρει την ίδια εικόνα στη βιογραφία του Palma, ως έργο του τελευταίου. 4) Mε κατοίκους σήμερα, η Montagnana (85 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά της Bενετίας) έχει τα καλύτερα διατηρημένα μεσαιωνικά τείχη της Eυρώπης. O καθεδρικός της ναός έχει μια πύλη του Sansovino και μια «Mεταμόρφωση του Σωτήρος» του Veronese. 5) H πόλη είναι σήμερα περισσότερο γνωστή α- πό τη «Δημοκρατία του Salo», το κράτος που ίδρυσε ο Mουσολίνι μετά τη φυγή του από τη Pώμη, το ) Xydous Ergina: Der Maler Antonio Vassilaki, gen. Aliense. (Seine signierten Werke. Diplo marbeit, Wien, 1992), όπου και πλήρης περιγραφή του έργου, καθώς κι εκείνων που βρίσκονται στην Πάντοβα και αναφέρονται στη συνέχεια. 7) Mόλις 37 χιλιόμετρα από τη Bενετία, η Πάντοβα κατακτήθηκε στα Mε το δεύτερο σε αρχαιότητα (1222) Πανεπιστήμιο της Iταλίας (στο οποίο κάποτε δίδαξε ο Γαλιλαίος), η πόλη υπήρξε πάντα η πιο ζωντανή και φιλελεύθερη γωνιά του βενετικού κράτους. 18 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 13 ΦEBPOYAPIOY 1994

19 AΦIEPΩMA Γραπτές μαρτυρίες Aυτόγραφα του Bασιλάκη για τη ζωή και το έργο του στη Bενετία Aνάγνωση και Mετάφραση: Aγαμέμνων Tσελίκας και Γιολάντα Xατζή ΠAPOYΣIAZOYME δύο αυτόγραφα του Aντώνιου Bασιλάκη. Tο πρώτο έχει ημερομηνία 29 Mαρτίου 1597 και το δεύτερο, του 1622 αφορά τα έργα που άρχισαν στο Palazzo Ducale το Πρώτο αυτόγραφο «Στο όνομα του Θεού, στις 29 Mαρτίου 1597, στη Bενετία. Eμείς, ο Aντώνιος Bασιλάκης ο ε- πονομαζόμενος Aliensis, γαστάλδος 1) της αδελφότητας των ζωγράφων και ο κύριος Marco dalla Carità, ο κύριος Battista Marcuzi και ο κύριος Piero Lucadello, συνελθόντες δυνάμει της εξουσίας που μας δόθηκε από την αδελφότητα με την απόφασή της της 24ης Φεβρουαρίου 1596, για να δοθεί τέλος στην υπόθεση μεταξύ της αδελφότητάς μας και των κυρίων Piero Mall ombra και Juanne Contarini, για να μπουν στην αδελφότητα ως πρόσωπα που εξασκούν το επάγγελμα της ζωγραφικής, δυνάμει της παραπάνω εξουσιοδότησης. Aποφασίζουμε ομόφωνα και ομονοούντες ότι, από τις 126 λίρες και 8 σολδία που δαπανήθηκαν για την α- ναφερθείσα υπόθεση, οι προαναφερθέντες κύριοι Mallombra και Contarini πρέπει να καταβάλουν στα μέλη της αδελφότητάς μας 62 λίρες καθώς και το σύνηθες τέλος εγγραφής στην προαναφερθείσα αδελφότητα, που είναι 9 λίρες και 1 σολδίο. Tο υπόλοιπο, που ανέρχεται στο προαναφερθέν ποσό των προαναφερθέντων εξόδων, δηλαδή σε 64 λίρες και 8 σολδία, προκειμένου να αρθεί κάθε λόγος συνέχισης της δικαστικής διαφοράς και της περαιτέρω αύξησης των εξόδων και της μιας και της άλλης πλευράς, τους το χαρίζουμε εξ ολοκλήρου. O ίδιος ο προαναφερόμενος Aντώνιος Bασιλάκης έγραψε την παρούσα. Eγώ, ο Marco dalla Carità, επιβεβαιώνω επιπροσθέτως τα παραπάνω. Eγώ, ο Battista Marcuzi επιβεβαιώνω επιπροσθέτως τα παραπάνω. Eγώ, ο Piero Lucadello ικανοποιημένος με τα παραπάνω. Tην 1η Aπριλίου 1597, μετρήθηκαν από τον κύριο Juanne Contarini για το δικό του μερίδιο 40 λίρες». Δεύτερο αυτόγραφο «Eγώ, ο Antonio Aliensis, προσκλήθηκα από τον κύριο Bortolo, αρχιμηχανικό του Δουκικού Aνακτόρου, μετά από εντολή της Γαληνότητάς του «H Aνάσταση». Eργο του Aντώνιου Bασιλάκη. San Marziale. Yψος περ. 6 μέτρα. και των εκλαμπροτάτων και εξοχοτάτων κυρίων επί των οικοδομικών του Aνακτόρου, για να δω τα έργα ζωγραφικής που έχουν γίνει στη νέα αίθουσα της Aυτού Γαληνότητας και να κρίνω αν αυτά είναι αντάξια της αίθουσας και ακόμα αν αυτά εκτελέστηκαν όπως έπρεπε από τον κύριο Dominico Bruni 2, σε εκτέλεση των ο- δηγιών τους. Kατέβαλα κάθε επιμέλεια, παρόντος του προαναφερθέντος αρχιμηχανικού κυρίου Bortolo, για να εξετάσω καλά αυτά τα έργα και βρίσκω πως τα έργα είναι πολύ πιο σωστά α- πό το σχέδιο, για τους λόγους που θα αναφέρω. Kαι πρώτα - πρώτα γιατί τα συμπλέγματα των λουλουδιών θα ήσαν υπερμεγέθη και δυσανάλογα αν είχαν γίνει σύμφωνα με το σχέδιο, γιατί βρίσκονται σε ύψος πολύ κοντά στο πεδίο όρασής μας. Δεύτερον: το ότι έκανε το έργο τμηματικά, κατά τη σειρά των στύλων, είναι πιο κουραστικό και χρειάζεται μεγαλύτερη θεωρητική κατάρτιση απ ότι φαίνεται στο σχέδιο, γιατί έτσι φαίνονται πολλά ανάγλυφα, σκαλίσματα και άλλες λεπτομέρειες που χρειάστηκαν μεγαλύτερο κόπο και ο- λοκλήρωσαν την ομορφιά του έργου. O Bruni έπραξε άριστα να μην επαναλάβει το ίδιο διακοσμητικό σχέδιο για την προαναφερθείσα κιονοστοιχία, γιατί αν περιόριζε τα πάντα σ έ- να μόνο σημείο, λόγω του μικρού ύ- ψους της οροφής, θα είχε σαν αποτέλεσμα μεγάλη δυσαρμονία επειδή οι κολώνες θα καταντούσαν επιμήκεις και αποκρουστικές. Eκανε το έργο πιο όμορφο επειδή μεγάλωσε τις τρεις εσοχές, όπου βρίσκονται οι μορφές, γιατί ο τεχνίτης πρέπει να φροντίζει πάντα να είναι πιο μεγάλα και μεγαλόπρεπα τα κύρια σημεία του έργου και να τοποθετεί στα κατάλληλα σημεία τις μορφές. Eίδα, επίσης, τα παραπάνω έργα να φωτίζονται από το παράθυρο, πράγμα που χωρίς αμφιβολία, διπλασίασε τον κόπο του τεχνίτη, γιατί δεν έβαλε το φωτισμό από πάνω, όπως φαίνεται στο σχέδιο. Yπάρχουν, επίσης, και επίχρυσα αραβουργήματα και ανθοδοχεία πάνω στους στυλοβάτες κι άλλα πράγματα που δείχνουν αυξημένο κόπο και μεγαλώνουν την ο- μορφιά του έργου. Kατά συνέπεια, στη δική μου συνείδηση, φαίνεται πως όλα τα προαναφερθέντα κατασκευάσματα αξίζουν εκατό δουκάτα περισσότερα α- πό όσα θα άξιζαν αν το έργο είχε α- κολουθήσει το προσχέδιο. Kαι, όπως παρουσιάζεται η παραπάνω εργασία, εκτιμώ ότι αυτή δεν μπορεί να αξίζει λιγότερα από 400 δουκάτα και αυτή είναι η γνώμη μου σχετικά με το έργο του Bruni, αρχιτεκτονικό και άλλο. Σε ό,τι αφορά τους πίνακες, δηλαδή τις μορφές, κρίνω ότι η προσπάθεια για τον μεσαίο πίνακα αξίζει ε- κατό δουκάτα και για τους άλλους δύο από πενήντα δουκάτα τον καθένα και αυτά μπορώ να πω, σύμφωνα με τη συνείδησή μου, για τα παραπάνω έργα και για πιστοποίησή τους. Eγώ, ο προαναφερθείς Antonio Aliensis, επιβεβαιώνω τα όσα έγραψα παραπάνω και υπογράφω την παρούσα ενόρκως». Yποσημειώσεις: 1) O gastaldo ήταν, ανάλογα με την περίπτωση, δικαστικός επιμελητής ή επιστάτης κτημάτων α- κόμη και επίτροπος εκκλησίας. Eδώ πρόκειται για τον «δικαστή της αδελφότητας. 2) Busta Proveditori al Sal, Nο 48. 3) Γεννημένος στη Brescia στα 1591, ο Domenico Bruni ήταν μέλος της αδελφότητας των Bενετών ζωγράφων από το 1636 έως το Σήμερα, σώζεται η οροφή που ζωγράφισε στην εκκλησία του San Martino, απέναντι από την είσοδο του Arsenale. Πέθανε στα Eυχαριστούμε την «A.E.E. Aργυρομεταλλευμάτων και Bαρυτίνης» και τους M.I. Mανούσακα ακαδημαϊκό, Xάρη K. Mακρυκώστα και Σίμο Mιλτ. Συμεωνίδη για τη βοήθεια και το φωτογραφικό υλικό που μας παραχώρησαν για το αφιέρωμα. KYPIAKH 13 ΦEBPOYAPIOY H KAΘHMEPINH 19

20 ΔIΣKOI Tης Γιώτας Συκκά EINAI και οι δύο συνθέτες διαφορετικού ύφους, απ αυτούς που έ- χει συνηθίσει η ελληνική δισκογραφία. O πρώτος, ο Γιώργος Tσαγγάρης, είναι γνωστός για τη μουσική θεατρικών παραστάσεων που έχει γράψει αλλά και για τις τιμητικές του διακρίσεις τόσο στην Eλλάδα όσο και στο εξωτερικό. «Φυσάει» (MINOS) είναι λοιπόν ο τίτλος του πρώτου του δίσκου, τον οποίο στηρίζει ερμηνευτικά ο Bασίλης Παπακωνσταντίνου. «Δίσκος που προέκυψε από την ανάγκη για μια δουλειά με λογισμό και μ όνειρο», όπως λέει ο συνθέτης και αντίθετα από τα σημεία των καιρών βασίζεται σε ποίηση και όχι σε στίχους. Στον ποιητικό κόσμο του Tάσου Λειβαδίτη που στο «Φυσάει» παρουσιάζεται άλλοτε μελωδικά κι άλλοτε δυναμικά από τον ερμηνευτή. O Bασίλης Παπακωνσταντίνου ταλαντούχος τραγουδιστής που τα τελευταία χρόνια περιορίζεται σε ε- πιλογές οι οποίες δεν θα μπορούσαν να θεωρηθούν οι καλύτερες γι αυτόν εδώ, θυμίζει τον παλιό του εαυτό, τότε που εμφανιζόταν σε μπουάτ ή δίπλα στον Mίκη Θεοδωράκη. H συμμετοχή του ηθοποιού Γιώργου Mιχαλακόπουλου έδωσε μια διαφορετική μορφή στην ποίηση που μεταφέρεται στη δισκογραφία. O δεύτερος, ο Δημήτρης Παπαδημητρίου, είναι γνωστός ως κινηματογραφικός συνθέτης. Δεκαπέντε χρόνια γεμάτα επιτυχίες, βραβεία, δίσκους... Kαι τώρα να, εμφανίζεται για πρώτη φορά με τραγούδια τα ο- ποία έγιναν αμέσως επιτυχίες, α- φού πρόκειται γι αυτά που στήριξαν την τηλεοπτική «Aναστασία». O Παπαδημητρίου που μέχρι πρότινος ασχολείτο με τα σάουντρακ καθώς και με κλασικά έργα (αποφεύγοντας συνειδητά τα τραγούδια) έδειξε κάνοντας αυτό το πείραμα, ότι μπορεί με την ίδια ευκολία να επιβιώσει και μάλιστα ε- πιτυχώς σε έναν διαφορετικό χώρο της δισκογραφίας, όπου όλα κινούνται και καθορίζονται με άλλους κανόνες. Στην «Aναστασία» (Polygram) ωστόσο είναι φανερό ότι επέβαλε τους δικούς του, με άξιο συμπαραστάτη την Λίνα Nικολακοπούλου, η οποία έγραψε στίχους ευαίσθητους και άμεσους αλλά και την Eλευθερία Aρβανιτάκη που ερμηνεύει τα τραγούδια. Eνα στοίχημα με τον εαυτό του, που φαίνεται πως κέρδισε, εύκολα, ο Δ. Παπαδημητρίου. Tου Γιάννη Bαρβέρη KPITIKH Yφολογικό τίμημα «Γάμοι του Φίγκαρο» του Mπωμαρσαί στο θέατρο «Aλφα» «Eίστε υπέρ ή κατά Σκεφθείτε το καλά. Θα περιμένω.» Mαν. Aναγνωστάκης, «O στόχος» ΘA ΠPEΠEI επιτέλους να γίνει αντιληπτό από τους ανθρώπους του θεάτρου μας, και ιδίως από τους νεότερους, ότι η τέχνη τους είναι σε τέτοιο βαθμό απαιτητική ώστε συνυφαίνεται με την όλη πολιτεία και τη ζωή τους. Δεν είμαι από τους «τα φαιά φορούντας» ούτε έχω διάθεση να παραστήσω τον Kάτωνα τον Tιμητή. Eίχε όμως τα δίκια του ο Kουν ό- ταν απαγόρευε στα στελέχη του την εμπλοκή τους σε μορφές καλλιτεχνικής διατύπωσης που θα τους αποπροσανατόλιζαν από το κύριο έργο τους. Eυτυχώς, υπάρχουν και σήμερα σκηνοθέτες και ηθοποιοί, που τηρούν, με βαριές προσωπικές θυσίες, την ίδια τακτική. Φοβούμενοι τη σύγχρονη τηλεοπτική Σειρήνα και τον α- ναπότρεπτο, σταδιακό και ύπουλο, εκχυδαϊσμό της αισθητικής τους από το συμφυρμό τους με τη διεκπεραιωτική αυτή υπόθεση, μένουν πιστοί στις θερμοπύλες της Θυμέλης και τεχνουργούν με το προσωπικό τους εργαλείο τις μορφές που επιζητούν τα υψηλά κείμενα. Στην αυστηρή αυτή επιλογή εγείρεται βέβαια η ένσταση του βιοπορισμού. Δίκαια ή άδικα, το θέατρο δυστυχώς δίνει την απάντησή του που, τις περισσότερες φορές, είναι κι αυτή αυστηρή. Δεν είναι δυνατόν ένας ηθοποιός να κατατρύχεται το πρωί με υποπροϊόντα μιας μαζικής υποκουλτούρας γραμμένα και σκηνοθετημένα στο πιο επιπόλαιο γόνατο και το βράδυ να έχει τη φιλοδοξία να οργανώσει πάλι τον ε- αυτό του στη λογική και στην υφολογία ενός Σαίξπηρ, ενός Mαριβό, ενός Oυάιλντ, ενός Mίλερ, ενός Πιραντέλο. H θεατρική υπόσταση μάς απαιτεί ολόκληρους, ζητάει την ψυχή μας κι όχι την τεχνική της ψυχής μας. Λέω αυτό το τελευταίο επειδή είναι πιθανό να υπάρχουν ηθοποιοί των οποίων το ταλέντο, η ευελιξία και η οξυδέρκεια τους επιτρέπουν να πραγματώνουν αυτή την ακαριαία μετάβαση και κατά συνέπεια να νομίζουν πως είναι εφικτό το να διατηρούν και την πίτα γερή και το σκυλί χορτάτο. H πράξει δείχνει, έστω και με τον καιρό, πως το να αλλοιθωρίζεις κατά τέτοιο τρόπο, κουράζει το μέγα εφόδιο, τα μάτια της ψυχής. Oσα προηγήθηκαν δεν αφορούν α- κριβώς στην παράσταση των «Γάμων του Φίγκαρο» (1784) του Mπωμαρσαί που παρουσιάστηκε στο θέατρο «Aλφα» με τη σκηνοθετική φροντίδα του Kοραή Δαμάτη. Aφορούν ένα Oι ηθοποιοί Δήμητρα Xατούπη, Πένυ Παπουτσή και Γιάννης Nταλιάνης, πρωταγωνιστούν στο έργο «Γάμοι του Φίγκαρο», που παρουσιάζεται στο θέατρο «Aλφα» πλήθος αθηναϊκών θεαμάτων που λειτουργούν και θα λειτουργούν με βάση παρόμοιες προδιαγραφές. Eν προκειμένω, το θέμα έχει εφαρμογή και σε άλλους αλλά ιδιαίτερα στο πρωταγωνιστικό δίδυμο Γ. Παρτσαλάκης-Δημ. Xατούπη. O Παρτσαλάκης (Φίγκαρο) είναι ένας εξαιρετικός λαϊκός κωμικός ισχυρής φλέβας, με διαίσθηση, εκρηκτικούς ρυθμούς, προσωπική ευρηματικότητα, ζωντάνια, γκελ στην πλατεία, γνώση του θεατρικού χρόνου και εύφορο κέφι. Nα όμως που τα τόσα του επιχειρήματα δεν φαίνονται ικανά να υποτάξουν (ή να υποταχθούν) στο στιλ μιας δεδομένης εποχής του θεάτρου. Oλες αυτές οι ευφρόσυνες ι- διότητες που ανέφερα μοιάζουν εδώ μ ένα παράταιρο κοστούμι γεμάτο πούλιες και στρας, που όμως τώρα δεν χρειάζεται. Eίναι σαφές πως ο η- θοποιός, δεν πήρε ίσως άλλο δρόμο, αλλά τουλάχιστον ο ρόλος από άλλο δρόμο ανιχνεύεται. Aνάλογες παρατηρήσεις θα είχε να κάνει κανείς για τη Δ. Xατούπη Σουζάνα, της οποίας οι αναγνωρίσιμες δυνατότητες έ- χουν καλύψει με επάρκεια λιγότερο απαιτητικές παραστασιακές εκδοχές. Δεν αρνούμαι ότι κι εδώ, πίσω α- πό ένα ευφυές στιλιζάρισμα, προσπάθησε ηρωικά να υποδυθεί τη ζητούμενη σουμπρέτα. Nα την υποδυθεί όμως, και όχι να την είναι. Aρκεί; Γνωρίζει πρώτος και πολύ καλά ο Kορ. Δαμάτης ότι δεν αρκεί. Πιστεύω πως ο Δαμάτης, απ τον οποίο ήδη έ- χουμε δει κάποιες αρκετά σημαντικές παραστάσεις και προσδοκάμε βέβαια κι άλλες, έχει κι αυτός μερίδιο ευθύνης: Kόμψυνε μεν τη μετάφραση Σημηριώτη στους διαλόγους αλλά μάλλον αδέξια θα χαρακτήριζα τα ψαλιδίσματα που επέφερε στην πλοκή όπως και το μπέρδεμα του θιάσου με τη σπανιόλικη καταγωγή του Φίγκαρο. Eτσι, η ήδη περιελιγμένη αυτή ιστορία έχασε την καθαρότητά της για το θεατή. Θέλησε για ανεξήγητους λόγους να «σοβαρέψει» τον αφρό της κωμωδίας με ιστορικοϊδεολογικές αντιστίξεις της Γαλλικής Eπανάστασης και εμβόλιμο φωνητικό φόντο τον Mαρά. Eπέτρεψε ένα βαρύ, αλειτούργητο, «άλλο» σκηνικό υπογραφής της Aν. Mαχαιριανάκη, της οποίας και μόνα τα εξαίσια κοστούμια χάριζαν κλίμα κι εποχή, ήτοι αυτούσιο σκηνικό. Aφησε σε μια ράθυμη μουσική μελαγχολία τον Γ. Tσαγκάρη. Ή ακόμα δεν υπέδειξε στην καλή Π. Παπουτσή (Kόμησσα) ότι η θητεία στο Eθνικό δεν σημαίνει ότι πρέπει το «δράμα» ενός ρόλου κωμωδίας να το παίζουμε ως δραματική συνοφρύωση αλλά ως καταλύτη κωμικής ευφροσύνης. Ή άφησε την Kατ. Kαραγιάννη (Mαρκελίνα) στην συμβατική της ορθότητα, αλλά μακριά από το χυμώδες. Eνας υπέροχος γνώστης του στιλ σας περιμένει σ αυτό το εγχείρημα: ο κόμης Aλμαβίβα του Γ. Nταλιάνη. Kαι δυο λαμπερές νότες στιλιζαρίσματος: Γ. Σουξές Mπαζίλιο και ο Θ. Mπογιατζής κηπουρός. Mαιανδρική ίντριγκα, σκηνικό παιγνίδι και κοινωνική σάτιρα του Mπωμαρσαί εκλήθησαν να υποκαταστήσουν την πηγή της Kανάθου για ταλαντούχους βιοπαλαιστές, νοσταλγούς της αθωότητάς τους. Συγκινητικό, και το εννοώ. Mήπως όμως, σαν περάσει καιρός, ου παντός πλειν (και αποπλύνειν) ες...kάναθον; 20 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 13 ΦEBPOYAPIOY 1994

Ο «Παράδεισος» του Τιντορέττο

Ο «Παράδεισος» του Τιντορέττο Ο «Παράδεισος» του Τιντορέττο Το 2012 κατά την 20ή επέτειο του Μουσείου Thyssen-Bornemisza παρουσιάστηκε το πρόσφατα συντηρημένο τεράστιο έργο «Παράδεισος» του Τιντορέττο (164 x 492 cm). Οι μελέτες και

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΣΤΟ ΠΕΛΕΝΤΡΙ Η εκκλησία του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι φαίνεται να χτίστηκε λίγο μετά τα μέσα του 12 ου αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

Masaccio, ο πρόωρα χαμένος ιδρυτής της Αναγέννησης

Masaccio, ο πρόωρα χαμένος ιδρυτής της Αναγέννησης Masaccio, ο πρόωρα χαμένος ιδρυτής της Αναγέννησης Εικόνα 1: Η πληρωμή του φόρου, παρεκκλήσιο Brancacci, Φλωρεντία Εικόνα 2: Η εκδίωξη από τον παράδεισο, παρεκκλήσιο Brancacci. Πριν και μετά την αποκατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Μ Α Θ Η Τ Ω Ν ΤΗΣ Ε ΚΑΙ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΡΙΩΝ «ΑΘΗΝΑ» ΘΕΜΑ: ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ

Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Μ Α Θ Η Τ Ω Ν ΤΗΣ Ε ΚΑΙ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΡΙΩΝ «ΑΘΗΝΑ» ΘΕΜΑ: ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Μ Α Θ Η Τ Ω Ν ΤΗΣ Ε ΚΑΙ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΡΙΩΝ «ΑΘΗΝΑ» ΘΕΜΑ: ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ Ε ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΑΡΒΑΝΙΤΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΕΛΕΝΗ ΓΕΡΕΝΤΕ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΤΡΑΚΑ ΗΜΗΤΡΑ

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02 Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ

Διαβάστε περισσότερα

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Η Αγορά ήταν η μεγαλύτερη πλατεία της πόλης. Η πλατεία άρχισε να χρησιμοποιείται ως δημόσιος χώρος από τα αρχαϊκά χρόνια. Μέχρι τότε στην περιοχή υπήρχαν σπίτια και τάφοι. Ο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ!

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! (There is only one God) Πού μπορείς να πάς ώστε να απομακρυνθείς από το Θεό; Ο Θεός γεμίζει κάθετόπο και χρόνο. Δεν υπάρχει τόπος χωρίς να είναι εκεί ο Θεός. Ο Θεός μίλησε μέσα

Διαβάστε περισσότερα

«Η θάλασσα μάς ταξιδεύει» The sea travels us e-twinning project 2014-2015. Έλληνες ζωγράφοι. Της Μπιλιούρη Αργυρής. (19 ου -20 ου αιώνα)

«Η θάλασσα μάς ταξιδεύει» The sea travels us e-twinning project 2014-2015. Έλληνες ζωγράφοι. Της Μπιλιούρη Αργυρής. (19 ου -20 ου αιώνα) «Η θάλασσα μάς ταξιδεύει» The sea travels us e-twinning project 2014-2015 Έλληνες ζωγράφοι (19 ου -20 ου αιώνα) Της Μπιλιούρη Αργυρής Η ιστορία της ζωγραφικής στην νεοελληνική ζωγραφική Η Ελληνική ζωγραφική

Διαβάστε περισσότερα

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής ΑΝΑΓΝΩΣΗ - ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΗΦΑΙΣΤΟΥ Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής δομής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ Οι θρησκευτικές εικόνες ως μέσον έκφρασης του θρησκευτικού συναισθήματος 9ο Δημοτικό Σχολείο Μυτιλήνης Τάξη: ΣΤ 1 Σχολικό έτος: 2006 07 Υπεύθυνη δασκάλα: Σπανού Σοφία «Όταν πρόκειται να αρχίσεις

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Γ Δεύτερη διδακτική πρόταση Μυθολογία Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική ώρα έφηβοι και

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 7. Kλασική Εποχή. Οι Τέχνες και τα Γράμματα

Κεφάλαιο 7. Kλασική Εποχή. Οι Τέχνες και τα Γράμματα Κεφάλαιο 7 Kλασική Εποχή Οι Τέχνες και τα Γράμματα Στόχοι: Mε το τέλος της ενότητας οι μαθητές να είναι σε θέση να διαπιστώσουν τον ιδιαίτερο χαρακτήρα της ελληνικής τέχνης σε συνδυασμό με τις πολιτικές

Διαβάστε περισσότερα

A ΦIEPΩMA. H Kρητική Σχολή ζωγραφικής. 2-19 AΦIEPΩMA

A ΦIEPΩMA. H Kρητική Σχολή ζωγραφικής. 2-19 AΦIEPΩMA A ΦIEPΩMA KYPIAKH 10 OKTΩBPIOY 1993 2-19 AΦIEPΩMA H Kρητική Σχολή ζωγραφικής. Aγνωστες εικόνες από την Eλλάδα, τη Mόσχα και την Πετρούπολη παρουσιάζονται σε έκθεση στο Hράκλειο Kρήτης. O ζωγράφος Aγγελος.

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι.

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι. Εισαγωγή Ο οδηγός που κρατάς στα χέρια σου είναι μέρος μιας σειράς ενημερωτικών οδηγών του Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας. Σκοπό έχει να δώσει απαντήσεις σε κάποια βασικά ερωτήματα που μπορεί να έχεις

Διαβάστε περισσότερα

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 1. Τι ήταν και γιατί γράφτηκαν οι επιστολές του αποστόλου Παύλου; Ήταν γράμματα που έστελνε ο απόστολος στις χριστιανικές κοινότητες που είχε ιδρύσει.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΈΝΩΝ ΤΕΧΝΏΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ. Μάθημα: Τεχνολογία Υλικών. Όνομα: Νικόλαος Καρναμπατίδης ΑΕΜ:438

ΤΜΗΜΑ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΈΝΩΝ ΤΕΧΝΏΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ. Μάθημα: Τεχνολογία Υλικών. Όνομα: Νικόλαος Καρναμπατίδης ΑΕΜ:438 ΤΜΗΜΑ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΈΝΩΝ ΤΕΧΝΏΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Μάθημα: Τεχνολογία Υλικών Όνομα: Νικόλαος Καρναμπατίδης ΑΕΜ:438 Εξάμηνο: 8 ο (εικ.1) Νίκη της ΣαμοθράκηςParis, Musée du Louvre Φθορά:

Διαβάστε περισσότερα

Εμπλουτισμένο μάθημα της Ιστορίας για τη Γ Δημοτικού. Κωνσταντίνος Πατσαρός

Εμπλουτισμένο μάθημα της Ιστορίας για τη Γ Δημοτικού. Κωνσταντίνος Πατσαρός Εμπλουτισμένο μάθημα της Ιστορίας για τη Γ Δημοτικού Κωνσταντίνος Πατσαρός Master in Education University of Manchester Σκοπός: Να γνωρίσουν οι μαθητές την ακρόπολη των Μυκηνών. Να γνωρίσουν την αρχιτεκτονική

Διαβάστε περισσότερα

Η Πόλη έξω από τα Â Ë

Η Πόλη έξω από τα Â Ë Η Πόλη έξω από τα Â Ë Είναι τόσα πολλά αυτά που έχει να κάνει και να δει ο επισκέπτης της Πόλης της Ρόδου, τόσες πολλές οι επιλογές που σίγουρα δεν θα πλήξει. Μέρες ολόκληρες θα µπορούσε κανείς να περάσει

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Το Κάστρο των Ιπποτών είναι ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά μνημεία της Κω. Ιδιαίτερα εντυπωσιακό και επιβλητικό είναι ένα από τα αξιοθέατα που κάθε επισκέπτης του νησιού πρέπει να

Διαβάστε περισσότερα

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου Ημερομηνία 19/3/2015 Μέσο Συντάκτης Link artpress.sundaybloody.com Βασίλης Κάργας http://artpress.sundaybloody.com/?it_books=%ce%b1%cf%80%cf%8c- %CE%BE%CF%8D%CE%BB%CE%BF-%CE%BA%CE%B1%CE%B9- %CE%B1%CF%83%CE%AE%CE%BC%CE%B9-

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ Ο όρος διαθήκη Οι Εβδομήντα μεταφράζουν την εβραϊκή λέξη berith στα ελληνικά διαθήκη Απαντάται στις εκφράσεις παλαιά διαθήκη και καινή διαθήκη. Σημαίνει συμφωνία (γάμου), που συντελέσθηκε ανάμεσα στο Θεό

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΑΘΗΝΑ 2011 Έκδοση: c Πνευματικό

Διαβάστε περισσότερα

«Το Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε γραφή Braille από το Φάρο Τυφλών. Πληροφορίες στο τηλέφωνο: 210 94 15 222.

«Το Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε γραφή Braille από το Φάρο Τυφλών. Πληροφορίες στο τηλέφωνο: 210 94 15 222. «Το Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε γραφή Braille από το Φάρο Τυφλών. Πληροφορίες στο τηλέφωνο: 210 94 15 222. Από το Σεπτέμβριο του 2008 «Tο Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε cd από τις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά B Δημοτικού (Μέρος Α ) Ομορφος κόσμος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Β Δημοτικού Ομορφος κόσμος (Μέρος A ) Συγγραφική ομάδα:

Διαβάστε περισσότερα

Iωάννης Aλταμούρας, Iωάννης Kούτσης

Iωάννης Aλταμούρας, Iωάννης Kούτσης Iωάννης Aλταμούρας, Iωάννης Kούτσης Tου Mανόλη Bλάχου Eπ. Kαθηγητή Iστορίας της Tέχνης στο Πανεπιστήμιο Aθηνών Δύο μεγάλοι Σπετσιώτες εκπρόσωποι της ελληνικής θαλασσογραφίας H AΦETHPIA της ελληνικής θαλασσογραφίας

Διαβάστε περισσότερα

Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α «ΕΛΛΑΔΑ! ΑΥΤΗ ΕΙΝΑΙ Η ΠΑΤΡΙΔΑ ΜΟΥ!»

Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α «ΕΛΛΑΔΑ! ΑΥΤΗ ΕΙΝΑΙ Η ΠΑΤΡΙΔΑ ΜΟΥ!» 2 Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α «ΕΛΛΑΔΑ! ΑΥΤΗ ΕΙΝΑΙ Η ΠΑΤΡΙΔΑ ΜΟΥ!» Τα Εκπαιδευτήρια ΓΕΙΤΟΝΑ με βαθιά πίστη στον ελεύθερο άνθρωπο, των ανοιχτών, ευρωπαϊκών και οικουμενικών οριζόντων, σχεδίασαν για το σχολικό έτος

Διαβάστε περισσότερα

A.K. 0294. Επώνυμο. Παλαιοθόδωρος. Όνομα. Παναγιώτης. Ψευδώνυμο/ Καλλιτεχνικό όνομα. Τάκης Παλαιοθόδωρος. Τόπος γεννήσεως.

A.K. 0294. Επώνυμο. Παλαιοθόδωρος. Όνομα. Παναγιώτης. Ψευδώνυμο/ Καλλιτεχνικό όνομα. Τάκης Παλαιοθόδωρος. Τόπος γεννήσεως. A.K. 0294 Επώνυμο Παλαιοθόδωρος Όνομα Παναγιώτης Ψευδώνυμο/ Καλλιτεχνικό όνομα Τάκης Παλαιοθόδωρος Τόπος γεννήσεως Καλύβια Ηλείας Ημερομηνία γεννήσεως 3/5/1942 Ημερομηνία θανάτου Εν ζωή Βιογραφικά στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ Σύντομο ιστορικό Ιερού Ναού Αγίου Γεωργίου Παραλιμνίου Ο Ιερός Ναός Αγίου Γεωργίου διαδέχθηκε το 19 ο αιώνα ένα παλαιότερο βυζαντινό ναό. Βρίσκεται στο κέντρο του

Διαβάστε περισσότερα

Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση όμως είναι!»

Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση όμως είναι!» Ημερομηνία 27/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link www.thinkover.gr Ανδριάνα Βούτου http://www.thinkover.gr/2015/04/27/stefanos-livos/ Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση

Διαβάστε περισσότερα

Το παραμύθι της αγάπης

Το παραμύθι της αγάπης Το παραμύθι της αγάπης Μια φορά και ένα καιρό, μια βασίλισσα έφερε στον κόσμο ένα παιδί τόσο άσχημο που σχεδόν δεν έμοιαζε για άνθρωποs. Μια μάγισσα που βρέθηκε σιμά στη βασίλισσα την παρηγόρησε με τούτα

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ»

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» «ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» ΤΑΞΗ Γ1 2 ο Δ Σ ΓΕΡΑΚΑ ΔΑΣΚ:Αθ.Κέλλη ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Κατά τη διάρκεια της περσινής σχολικής χρονιάς η τάξη μας ασχολήθηκε με την ανάγνωση και επεξεργασία λογοτεχνικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΓΓΕΛΟΥ ΜΙΧΑΗΛ ΣΤΟΝ ΠΕΔΟΥΛΑ Η εκκλησία του Αρχαγγέλου Μιχαήλ που χτίστηκε πριν το 1474 είναι μονόκλιτη, ξυλόστεγη με νάρθηκα

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης. Ελληνικά

Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης. Ελληνικά 1 Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης Ελληνικά 2 Ο Άγιος Νικόλαος της Στέγης Πήρε το όνομα του μετά την προσθήκη της δεύτερης Στέγης του ναού τον 13ον αιώνα, για την προστασία του από τα χιόνα και τη βροχή.

Διαβάστε περισσότερα

ρόλο στην προετοιμασία του θέματός μας αποτέλεσε το ιστόγραμμα που φτιάξαμε με τα παιδιά με πράγματα που ήθελαν να μάθουν για τους ζωγράφους.

ρόλο στην προετοιμασία του θέματός μας αποτέλεσε το ιστόγραμμα που φτιάξαμε με τα παιδιά με πράγματα που ήθελαν να μάθουν για τους ζωγράφους. Προπρονήπια Α 2015 ΠΙΝΑΚΕΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗΣ Το δίμηνο Οκτωβρίου-Νοεμβρίου ασχοληθήκαμε με το θέμα «Πίνακες Ζωγραφικής». Αφορμή στάθηκε μια συζήτηση που κάναμε με τα παιδιά για το φθινόπωρο και τις αλλαγές του

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΙΛΙΟΥ, ΑΧΑΡΝΩΝ ΚΑΙ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΕΩΣ

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΙΛΙΟΥ, ΑΧΑΡΝΩΝ ΚΑΙ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΕΩΣ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΙΛΙΟΥ, ΑΧΑΡΝΩΝ ΚΑΙ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΕΩΣ Η αλήθεια για τους Μάρτυρες του Ιεχωβά Ιστορία της Εταιρείας Η οργάνωση των «Μαρτύρων του Ιεχωβά», των γνωστών χιλιαστών, είναι μια πολυεθνική εταιρεία.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΥΠΕΥΘΗΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Αλεξανδρή Ελευθερία. Η ΕΛΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ: Δημαράκης Κοσμάς Δράκου Άννα Καίρης Μάριος Κομίνη Ιωάννα Σουλάνδρος Τάσος

Η ΥΠΕΥΘΗΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Αλεξανδρή Ελευθερία. Η ΕΛΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ: Δημαράκης Κοσμάς Δράκου Άννα Καίρης Μάριος Κομίνη Ιωάννα Σουλάνδρος Τάσος Η ΥΠΕΥΘΗΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Αλεξανδρή Ελευθερία Η ΕΛΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ: Δημαράκης Κοσμάς Δράκου Άννα Καίρης Μάριος Κομίνη Ιωάννα Σουλάνδρος Τάσος Ξεκινώντας την εργασία θα θέλαμε να παραθέσουμε το παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ. Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή

ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ. Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή Όταν λέµε Αγία Παρασκευή εννοούµε τη µικρή Εκκλησία, που είναι δυτικά του χωριού στη θέση Παναγία (Παναΐα), την οποία βλέπουµε στην

Διαβάστε περισσότερα

Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε

Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε Ελισσαιος καβαζη Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε μια μέρα στο χωράφι του, έδωσαν στην

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να 1. Διατυπώνουν τους προβληματισμούς τους γύρω από τη λατρεία. 2. Υποστηρίζουν με επιχειρήματα ότι στη χριστιανική θρησκεία η λατρεία

Διαβάστε περισσότερα

Παναγία της Ασίνου Ελληνικά

Παναγία της Ασίνου Ελληνικά Παναγία της Ασίνου Ελληνικά 1 ΝΑΟΣ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΤΗΣ ΑΣΙΝΟΥ Ή ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΤΗΣ ΦΟΡΒΙΩΤΙΣΣΑΣ Η καμαροσκέπαστη, με δεύτερη ξύλινη στέγη εκκλησία της Παναγίας της Ασίνου, που βρίσκεται κοντά στο χωριό Νικητάρι,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ Ο ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ, στις διάφορες δραστηριότητες που διοργανώνει κάθε χρόνο, προσπαθεί να αφυπνίσει τους μαθητές για το πρόβλημα που αντιμετωπίζει η Κύπρος εξαιτίας της

Διαβάστε περισσότερα

Ορτυγία. Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος

Ορτυγία. Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος Ορτυγία Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος Τοποθεσία Πού βρίσκεται; Το νησί της Ορτυγίας βρίσκεται στην κάτω Ιταλία στις Συρακούσες. Τα αξιοθέατα: Ο ναός του Απόλλωνα üη πλατεία

Διαβάστε περισσότερα

Αρσανάδες, Πύργοι, Κιόσκια, Καμπάνες, Σήμαντρα, Φιάλες, Κρήνες

Αρσανάδες, Πύργοι, Κιόσκια, Καμπάνες, Σήμαντρα, Φιάλες, Κρήνες Αρσανάδες, Πύργοι, Κιόσκια, Καμπάνες, Σήμαντρα, Φιάλες, Κρήνες Αρσανάς Ζωγράφου Πύργος Χελανδαρίου Πύργος Καρακάλλου Πύργος Σταυρονικήτα Ιερά Μονή Βατοπαιδίου, Κιόσκι Κιόσκι Αγίου Παύλου Ι.Μ. Διονυσίου,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Νίκη της Δράμας»

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Νίκη της Δράμας» Δράμα 29-10-2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ «Η Νίκη της Δράμας» Πραγματοποιήθηκαν στις 28 Οκτώβρη 2013 τα αποκαλυπτήρια του μνημείου - σύμβολο για την επέτειο των 100 χρόνων από την απελευθέρωση του τόπου μας, που γιορτάζουμε

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

Hιστορία της αγιογραφικής τέχνης της Kύπρου στα νεότερα χρόνια

Hιστορία της αγιογραφικής τέχνης της Kύπρου στα νεότερα χρόνια Kωστής Kοκκινόφτας O ΔIONYΣIOΣ XPHΣTIΔHΣ (1830-1902) KAI TO AΓIOΓPAΦIKO TOY EPΓO Hιστορία της αγιογραφικής τέχνης της Kύπρου στα νεότερα χρόνια είναι άμεσα συνδεδεμένη με τον νέο κτήτορα της Mονής Σταυροβουνίου,

Διαβάστε περισσότερα

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 ΕΝΑ ΓΟΗΤΕΥΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΧΡΟΝΙΑ, ΓΕΜΑΤΟ ΕΚΠΛΗΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΛΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ. 33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 Εικόνα 1 Εικόνα 2 Ρωμαϊκές λεγεώνες

Διαβάστε περισσότερα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα Η εκκλησία της Παναγίας της Φορβιώτισσας, περισσότερο γνωστή ως η Παναγία της Ασίνου, βρίσκεται στις βόρειες υπώρειες της οροσειράς ο του Τροόδους. Είναι κτισμένη στην ανατολική όχθη ενός μικρού χείμαρρου,

Διαβάστε περισσότερα

Ο Αετός της Μάνης - Σας βλέπω πάρα πολύ ζωντανό και πολύ φιλόξενο. Έτσι είναι πάντα ο Ανδρέας Μαστοράκος;

Ο Αετός της Μάνης - Σας βλέπω πάρα πολύ ζωντανό και πολύ φιλόξενο. Έτσι είναι πάντα ο Ανδρέας Μαστοράκος; Ο Αετός της Μάνης - Σας βλέπω πάρα πολύ ζωντανό και πολύ φιλόξενο. Έτσι είναι πάντα ο Ανδρέας Μαστοράκος; Πρώτα, πρώτα είμαι άνθρωπος. Γεννήθηκα από φτωχή οικογένεια. Υπέφερα πολύ. Από 10 χρονών εργαζόμουν

Διαβάστε περισσότερα

ψ Ρ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ -N^ ->5^ **' ΑΣΗΜΙΝΑ ΛΕΟΝΤΗ

ψ Ρ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ -N^ ->5^ **' ΑΣΗΜΙΝΑ ΛΕΟΝΤΗ ψ Ρ ' '.'."» *?' Ρ -N^ ->5^ ι"*** **' "HSf % ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ ΑΣΗΜΙΝΑ ΛΕΟΝΤΗ Το Τμήμα Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων της Υπηρεσίας Συντήρησης Μνημείων

Διαβάστε περισσότερα

Δήμος Πειραιά. «Ξαναχτυπάει το ρολόι του Πειραιά»

Δήμος Πειραιά. «Ξαναχτυπάει το ρολόι του Πειραιά» Δήμος Πειραιά «Ξαναχτυπάει το ρολόι του Πειραιά» ΙΣΤΟΡΙΑ Το πολεοδομικό σχέδιο ολοκληρώθηκε το 1832 από τους αρχιτέκτονες Σταμάτιο Κλεάνθη και Εδουάρδο Σάουμπερτ, ακολουθώντας στις βασικές του γραμμές

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΝ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΠΕΤΡΑΣ ΚΑΙ ΧΕΡΡΟΝΗΣΟΥ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΝ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΠΕΤΡΑΣ ΚΑΙ ΧΕΡΡΟΝΗΣΟΥ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΝ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΠΕΤΡΑΣ ΚΑΙ ΧΕΡΡΟΝΗΣΟΥ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ Αγαπητοί μου, Όλοι μας χαιρόμαστε απόψε ιδιαίτερα στα Θυρανοίξια του Ιερού αυτού Ναού. Βλέπουμε τον ιστορικό αυτό Ναό της Παναγίας

Διαβάστε περισσότερα

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας Το φυλλάδιο αυτό είναι του/της... που επισκέφθηκε το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας στις... Το φυλλάδιο που κρατάς στα χέρια σου

Διαβάστε περισσότερα

«Δουλεύω Ηλεκτρονικά, Δουλεύω Γρήγορα και με Ασφάλεια - by e-base.gr»

«Δουλεύω Ηλεκτρονικά, Δουλεύω Γρήγορα και με Ασφάλεια - by e-base.gr» Επεξήγηση web site με λογικό διάγραμμα «Δουλεύω Ηλεκτρονικά, Δουλεύω Γρήγορα και με Ασφάλεια - by e-base.gr» Web : www.e-base.gr E-mail : support@e-base.gr Facebook : Like Twitter : @ebasegr Πολλοί άνθρωποι

Διαβάστε περισσότερα

να προσεγγίσετε μέσω της γέφυρας Ponte Vecchio.Η κοντινότερη στάση μετρό είναι η Lepanto linea A.

να προσεγγίσετε μέσω της γέφυρας Ponte Vecchio.Η κοντινότερη στάση μετρό είναι η Lepanto linea A. Το κέντρο της Ρώμης είναι ένα μεγάλο αρχαιολογικό πάρκο γεμάτο με καλά κρυμένα μυστικά αλλά και σημαντικά ιστορικά μνημεία. Το Κολοσσαίο Αυτό το επιβλητικό αμφιθέατρο της αρχαιότητας ήταν χωρητικότητας

Διαβάστε περισσότερα

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου Στην Αγορά των αρχαίων Αθηναίων (με τον Κ. Βέτση), Γνώση, Αθήνα 19893, Καλειδοσκόπιο, Αθήνα 20064 (έκδοση αναθεωρημένη και εμπλουτισμένη) Αρχαιολογία Ένα ταξίδι στο παρελθόν, οδηγός για παιδιά, Κέδρος,

Διαβάστε περισσότερα

παραστάσεις - κατασκευές - εργαστήρια

παραστάσεις - κατασκευές - εργαστήρια Με την έγκριση του Υπουργείου Παιδείας Κουκλοθέατρο ΑΝΕΜΗ παραστάσεις - κατασκευές - εργαστήρια H πολύχρονη εμπειρία και η αγάπη μας για τα παιδιά, σας υπόσχονται μια μοναδική παράσταση κουκλοθεάτρου με

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά Αρχεία του Κράτους Αρχεία Νομού Λευκάδας

Γενικά Αρχεία του Κράτους Αρχεία Νομού Λευκάδας Γενικά Αρχεία του Κράτους Αρχεία Νομού Λευκάδας Ελένη Δ. Γράψα Προϊσταμένη Γ.Α.Κ. Αρχείων Ν. Λευκάδας e-mail: mail@gak. lef.sch. g Ιστορικά στοιχεία Τον Ιούλιο του 1684 ο Βενετός αρχιστράτηγος Φραγκίσκος

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία του Δρ. Nordhoff Αντιδήμαρχος, υπεύθυνος πολιτισμού

Ομιλία του Δρ. Nordhoff Αντιδήμαρχος, υπεύθυνος πολιτισμού 19 Ιανουαρίου 2006 Ομιλία του Δρ. Nordhoff Αντιδήμαρχος, υπεύθυνος πολιτισμού Εγκαίνια της έκθεσης «Τα μάρμαρα του Παρθενώνα» στην αίθουσα Schwanenhalle του Δημαρχείου της Φραγκφούρτης. Σας καλωσορίζω

Διαβάστε περισσότερα

Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008)

Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008) Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008)

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσμια ημέρα παιδικού βιβλίου

Παγκόσμια ημέρα παιδικού βιβλίου Παγκόσμια ημέρα παιδικού βιβλίου Η ΗΜΕΡΑ Η Παγκόσμια Ημέρα Παιδικού Βιβλίου γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 2 Απριλίου, την ημέρα που γεννήθηκε ο μεγάλος Δανός παραμυθάς Χανς Κρίστιαν Άντερσεν. Την καθιέρωσε

Διαβάστε περισσότερα

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Θεατρικές Παραστάσεις στα νησιά του Βορείου Αιγαίου Λήμνος, Λέσβος, Χίος Καλοκαίρι 2014 «Ένα τραγούδι γυρεύουμε. Το τραγούδι των τραγουδιών καρτερούμε. Το τραγούδι

Διαβάστε περισσότερα

Εκείνη την εποχή όμως κανείς δεν χρησιμοποιούσε τον όρο rinascità ως δηλωτικό μιας συνολικής αναγέννησης ή αναβίωσης όλων των όψεων της κοινωνίας.

Εκείνη την εποχή όμως κανείς δεν χρησιμοποιούσε τον όρο rinascità ως δηλωτικό μιας συνολικής αναγέννησης ή αναβίωσης όλων των όψεων της κοινωνίας. Rinascità Αναβίωση Στα έργα των Φλωρεντινών της εποχής διαπιστώνεται έντονη αίσθηση ζωντάνιας και ενθουσιασμού. Συχνά χρησιμοποιούν τη λέξη rinascità. Η ιδέα της rinascità συνδεόταν για τους φλωρεντινούς

Διαβάστε περισσότερα

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου Συλλογή Περιστέρια 148 Εικονογράφηση εξωφύλλου: Εύη Τσακνιά 1. Το σωστό γράψιμο Έχεις προσέξει πως κάποια βιβλία παρακαλούμε να μην τελειώσουν ποτέ κι άλλα, πάλι, από την πρώτη κιόλας σελίδα τα βαριόμαστε;

Διαβάστε περισσότερα

Ολοι είμαστε αδέλφια

Ολοι είμαστε αδέλφια ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού (Μέρος Α ) Ολοι είμαστε αδέλφια ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού Ολοι είμαστε αδέλφια (Μέρος A )

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΤΡΑΤΟΥ. βασίσθηκε στην εργασία που εκπόνησε ειδική επιστημονική ομάδα υπό τους κ.κ. Λάζαρο Κολώνα τ. γενικό Διευθυντή Αρχαιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ»

ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ» ,,^ -^,;-,..:..,, : χ λ κ«:! «e.«?s"'h. ΗΗΗΜΗΗΒ ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ» ΕΙΡΗΝΗ ΚΑΙΜΑΡΑ Τα καινούρια προγράμματα του Τμήματος Εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

Λεπτομέρεια από το έργο «Ηρωικό»

Λεπτομέρεια από το έργο «Ηρωικό» Λεπτομέρεια από το έργο «Ηρωικό» Αίθουσα Τέχνης Relics Λασσάνη 3 - Θεσσαλονίκη Γιώργος Πολ. Ιωαννίδης Νοέμβριος 1995 - Θεσσαλονίκη Στη ζωγραφική του αν και διαφαίνεται η επίδραση ενός δασκάλου σαν τον

Διαβάστε περισσότερα

Αφορμή για τη συγγραφή αυτού του άρθρου υπήρξε η ανακρίβεια

Αφορμή για τη συγγραφή αυτού του άρθρου υπήρξε η ανακρίβεια Ηγούμενος Χρυσορρογατίσσης Διονύσιος Ο ΣΤΑΥΡΟΣ ΤΟΥ ΚΡΑΤΗΜΑΤΟΥ Διόρθωση ανακρίβειας που προήλθε από παρεξήγηση Αφορμή για τη συγγραφή αυτού του άρθρου υπήρξε η ανακρίβεια που αναφέρεται στο βιβλίο της Μαρίνας

Διαβάστε περισσότερα

Ένα ξεχασμένο θέατρο. (το Ρωμαϊκό Ωδείο) Έφη Νικολοπούλου, ΒΠΠΓ

Ένα ξεχασμένο θέατρο. (το Ρωμαϊκό Ωδείο) Έφη Νικολοπούλου, ΒΠΠΓ Ένα ξεχασμένο θέατρο. (το Ρωμαϊκό Ωδείο) Έφη Νικολοπούλου, ΒΠΠΓ Στο ευρύτερο αρχαιολογικό χώρο της Γόρτυνας στη Κρήτη, έχουν εντοπιστεί από τους αρχαιολόγους τέσσερις θεατρικοί χώροι διαφορετικών εποχών.

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Ιερού Παλατίου Ιππόδρομο ανακτόρου των Βλαχερνών, του ανακτόρου του Μυρελαίου σειρά καταστημάτων της Μέσης

Ιερού Παλατίου Ιππόδρομο ανακτόρου των Βλαχερνών, του ανακτόρου του Μυρελαίου σειρά καταστημάτων της Μέσης BYZANTINH TEXNH:AΡXITEKTONIKH kαι ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ H Βυζαντινή αρχιτεκτονική και ως αναπόσπαστο τμήμα της η ζωγραφική: - Ψηφιδωτή και νωπογραφία- νοείται η τέχνη που γεννήθηκε και ήκμασε μεταξύ 4ου και 15ου αιώνα,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΗ ΔΥΣΗ ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΕΝΤΥΠΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΚΑΙΝΗΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ (16 Ο αι.)

ΣΤΗ ΔΥΣΗ ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΕΝΤΥΠΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΚΑΙΝΗΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ (16 Ο αι.) ΣΤΗ ΔΥΣΗ ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΕΝΤΥΠΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΚΑΙΝΗΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ (16 Ο αι.) 1. Από τον Έρασμο στο Textus Receptus Πρώτη έκδοση του ελληνικού κειμένου της Αγ. Γραφής η πολύγλωσση Κομπλουτιανή

Διαβάστε περισσότερα

WWW.KINDYKIDS.GR. Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς

WWW.KINDYKIDS.GR. Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς WWW.KINDYKIDS.GR Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς Το υλικό αυτό αποτελεί πνευματική ιδιοκτησία του KindyKids.gr και διανέμεται δωρεάν. ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΠΑΙΔΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013

Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013 Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013 ΔΕΥΤΕΡΑ, 1 Ιουλίου Άφιξη στο ξενοδοχείο Ιλισός και τακτοποίηση στα δωμάτια 17:30 Κέρασμα και συνάντηση με τους υπεύθυνους των Θερινών Σχολείων 20:30-23:00 ΤΡΙΤΗ, 2 Ιουλίου 09:30-10:00

Διαβάστε περισσότερα

Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας

Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας 1. Η Μεγάλη Τεσσαρακοστή: Αρχίζει την Καθαρά Δευτέρα και τελειώνει την Κυριακή της Αναστάσεως. Είναι η πιο αυστηρή νηστεία όλου του χρόνου (λάδι καταλύουμε

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ

ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ - Α,α,α,α,α,α,α! ούρλιαξε η Νεφέλη - Τρομερό! συμπλήρωσε η Καλλιόπη - Ω, Θεέ μου! αναφώνησα εγώ - Απίστευτα τέλειο! είπε η Ειρήνη και όλες την κοιτάξαμε λες και είπε

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

E N O T H T A YΠOMNHMA. Οδηγοί του κόσμου, Τα ελληνικά νησιά, εκδ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Αθήνα, 1998

E N O T H T A YΠOMNHMA. Οδηγοί του κόσμου, Τα ελληνικά νησιά, εκδ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Αθήνα, 1998 0-0086_D3_GLOSSA_TEYXOS C GLOSSA 2/9/2 0:6 AM Page 78 6 Η Ρόδος Η Ρόδος είναι το μεγαλύτερο νησί των Δωδεκα - νήσων. Δίκαια την αποκαλούν το μαργαριτάρι της Μεσογείου. Οι σπάνιες ομορφιές της ξεδιπλώ νο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η σημερινή βασιλική «Αγ. Σοφία» βρίσκεται στο κέντρο της κύριας νεκρόπολης της αρχαίας πόλης Σέρντικα. Σ αυτή την περιοχή έχουν ανακαλυφθεί

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Κηπουρός Κεμαλικότεροι του Κεμάλ Θράκη 2006,

Χρήστος Κηπουρός Κεμαλικότεροι του Κεμάλ Θράκη 2006, 1 Κεμαλικότεροι του Κεμάλ Copyright 2006 Χρήστος Κηπουρός Μαυρομιχάλη 13 Διδυμότειχο xkipuros@otenet.gr Εικόνα εξώφυλλου: Αναμνηστική φωτογραφία με τον Πατριάρχη Βαρθολομαίο στην Ξάνθη. Στο μέσον ο τότε

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ - Γενική Εισαγωγή..2 - Iστορική αναδρομή....3-4 - Περιγραφή του χώρου.....5-8 - Επίλογος...9 - Βιβλιογραφία 10 1 Γενική Εισαγωγή Επίσκεψη στο Επαρχιακό Μουσείο Πάφου Το Επαρχιακό Μουσείο της

Διαβάστε περισσότερα

1. Να επισηµάνετε τους παράγοντες που συνετέλεσαν στη µετατροπή της Χριστιανικής Κοινοπολιτείας (Respublica Christiana) σε Πολιτεία των

1. Να επισηµάνετε τους παράγοντες που συνετέλεσαν στη µετατροπή της Χριστιανικής Κοινοπολιτείας (Respublica Christiana) σε Πολιτεία των ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ: Οι Ευρωπαίοι της Αναγέννησης Ερώτηση ανάπτυξης 1. Να επισηµάνετε τους παράγοντες που συνετέλεσαν στη µετατροπή της Χριστιανικής Κοινοπολιτείας (Respublica Christiana) σε Πολιτεία των Γραµµάτων.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΙΝΤΕΡΗΣ, Ph.D. ΑΛΛΑ ΘΕΛΩ ΚΙ ΑΛΛΑ ΚΑΝΩ. Εκδόσεις Ψυχογιός

ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΙΝΤΕΡΗΣ, Ph.D. ΑΛΛΑ ΘΕΛΩ ΚΙ ΑΛΛΑ ΚΑΝΩ. Εκδόσεις Ψυχογιός ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΙΝΤΕΡΗΣ, Ph.D. ΑΛΛΑ ΘΕΛΩ ΚΙ ΑΛΛΑ ΚΑΝΩ Εκδόσεις Ψυχογιός Τον Γιώργο Πιντέρη, τον γνώρισα πολλά χρόνια πριν. Συγκεκριμένα σε μια εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στο Επιμελητήριο Ηρακλείου, όπου με

Διαβάστε περισσότερα

Β τάξη. ΕΝΟΤΗΤΑ 4 Κεφάλαιο 10: Νέες Τεχνολογίες και Επάγγελμα

Β τάξη. ΕΝΟΤΗΤΑ 4 Κεφάλαιο 10: Νέες Τεχνολογίες και Επάγγελμα Η Αργυρώ και ο Βασίλης μετά το τέλος της σχολικής χρονιάς αποφάσισαν να επισκεφτούν το θείο Αριστείδη, που διαμένει τα τελευταία χρόνια στην Τήνο, το όμορφο νησί των Κυκλάδων. Βασίλης: «Πρέπει σύντομα

Διαβάστε περισσότερα

BELLA ITALIA. 8 µέρες / 7 νύχτες. * Βενετία * Φλωρεντία * Σιένα * Ρώµη * 1 η µέρα: ΑΘΗΝΑ - ΠΑΤΡΑ - (ΘΕΣ/ΝΙΚΗ) - ΗΓΟΥΜΕΝΙΤΣΑ - ΕΝ ΠΛΩ

BELLA ITALIA. 8 µέρες / 7 νύχτες. * Βενετία * Φλωρεντία * Σιένα * Ρώµη * 1 η µέρα: ΑΘΗΝΑ - ΠΑΤΡΑ - (ΘΕΣ/ΝΙΚΗ) - ΗΓΟΥΜΕΝΙΤΣΑ - ΕΝ ΠΛΩ BELLA ITALIA 8 µέρες / 7 νύχτες * Βενετία * Φλωρεντία * Σιένα * Ρώµη * 1 η µέρα: ΑΘΗΝΑ - ΠΑΤΡΑ - (ΘΕΣ/ΝΙΚΗ) - ΗΓΟΥΜΕΝΙΤΣΑ - ΕΝ ΠΛΩ Συγκέντρωση και αναχώρηση για το λιµάνι της Πάτρας / Ηγουµενίτσας. Επιβίβαση

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

Γενικό Eκκλησιαστικό Λύκειο - Γυµνάσιο Tήνου

Γενικό Eκκλησιαστικό Λύκειο - Γυµνάσιο Tήνου Γενικό Eκκλησιαστικό Λύκειο - Γυµνάσιο Tήνου 42 XPONIA ΠPOΣΦOPAΣ THNOΣ 1966-2008 Φέτος το Σχολείο μας συμπληρώνει σαράντα δυο χρόνια προσφοράς και διακονίας στο νησί της Τήνου, στην ευρύτερη περιοχή της

Διαβάστε περισσότερα

Στιγμιότυπο από την τελετή θεμελίωσης του νέου κτιρίου πολιτιστικών δραστηριοτήτων Χ.Α.Ν.Θ. Ασβεστοχωρίου, το οποίο ανοικοδομείται με σημαντική

Στιγμιότυπο από την τελετή θεμελίωσης του νέου κτιρίου πολιτιστικών δραστηριοτήτων Χ.Α.Ν.Θ. Ασβεστοχωρίου, το οποίο ανοικοδομείται με σημαντική Στιγμιότυπο από την τελετή θεμελίωσης του νέου κτιρίου πολιτιστικών δραστηριοτήτων Χ.Α.Ν.Θ. Ασβεστοχωρίου, το οποίο ανοικοδομείται με σημαντική χορηγία της Φ.Α.Α.Θ. και αναμένεται να αποδοθεί προς χρήση

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Ο Ηλίας ανεβαίνει Ψηλά Ψηλότερα Κάθε Μάρτιο, σε μια Χώρα Κοντινή, γινόταν μια Γιορτή! Η Γιορτή των Χαρταετών. Για πρώτη φορά,

Διαβάστε περισσότερα

Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας. «Ζώα στη ζωγραφική»

Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας. «Ζώα στη ζωγραφική» Π.3.1.4 Ολοκληρωμένα παραδείγματα εκπαιδευτικών σεναρίων ανά γνωστικό αντικείμενο με εφαρμογή των αρχών σχεδίασης Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας «Ζώα στη ζωγραφική» ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετασεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου)

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετασεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ (Εξετασεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) Φεβρουαρίου 2011 ΟΝΟΜΑ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Ο ΠΕΡΙ ΑΚΙΝΗΤΗΣ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΣ ΝΟΜΟΣ/ Ο ΠΕΡΙ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΗΣ ΔΙΑΔΟΧΗΣ ΝΟΜΟΣ ΜΕΡΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός κεφάλαιο 6 ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΧΩΡΩΝ ΩΣ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΗΣ ΒΕΣΤΦΑΛΙΑΣ (1453-1648) 2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός Ορισμός Πρόκειται για μια γενικότερη πνευματική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΙΟΘΕΤΗΣΗ 1/2014. Προς. Ι. Η καταγγελία

ΑΡΧΕΙΟΘΕΤΗΣΗ 1/2014. Προς. Ι. Η καταγγελία Αρχειοθέτηση 1/2014 Σελίδα 1 ΑΡΧΕΙΟΘΕΤΗΣΗ 1/2014 Προς Κύριο *** *** *** Κοινοποίηση 1. Γραφείο Δημάρχου 2. Γραφείο Αντιδημάρχου Συντονισμού 3. Γραφείο Γενικού Γραμματέα Δήμου 4. Διεύθυνση Αστικής Κατάστασης

Διαβάστε περισσότερα