Η ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ"

Transcript

1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Η ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ Α. ΤΑΞΙΝΌΜΗΣΗ ΤΗΣ ΜΈΛΙΣΣΑΣ Η μέλισσα, σύμφωνα με τη συστηματική κατάταξη του ζωικού βασίλειου, ταξινομείται στο Φύλο: Arthropoda, Κλάση: Insecta, Υποκλάση: Pterygota, Τάξη: Hymenoptera, Οικογένεια: Apidae, Γένος: Apis, Είδος: Apis mellifera (Linnaeus, 1758). Είναι κοινωνικό έντομο, δηλαδή μοιράζεται την ίδια κατοικία με πολλά άλλα άτομα που προέρχονται από την ίδια μητέρα και περιποιούνται το γόνο τους, σε αντίθεση με άλλα έντομα ή ακόμη κάποιες ημι-κοινωνικές ή μοναχικές μέλισσες. Η Apis mellifera αποτελεί το περισσότερο διαδεδομένο είδος μέλισσας στον κόσμο, όπως και στη χώρα μας. Άλλα είδη του γένους Apis είναι η A. cerana, η οποία υπάρχει στην Ασία και είναι ήμερη μικρόσωμη μέλισσα, όπως και η A. koschevnikovi. Οι περισσότερο όμως μικρόσωμες μέλισσες είναι οι νανόσωμες A. florae και A. adreniformis, σε αντίθεση με τις γιγαντόσωμες A. dorsata και A. laboriosa. Επιπλέον του γένους Apis, στην ίδια οικογένεια των μελισσών (Apidae) υπάρχει το γένος Melipona και Trigona, που είναι μέλισσες χωρίς κεντρί των τροπικών περιοχών και με τα χαρακτηριστικά των κοινωνικών εντόμων. Επίσης, το γένος Bombus (B. terrestris, οι βομβίνοι) που είναι ημι-κοινωνικά έντομα και οι μοναχικές μέλισσες, οι οποίες δεν πληρούν τα χαρακτηριστικά των κοινωνικών εντόμων, ανήκουν στην ίδια οικογένεια (Apidae). Τέλος, υπάρχουν σε περιοχές της Ευρώπης διάφορες φυλές ή υποείδη της A. mellifera, όπως για παράδειγμα A. mellifera cypria στην Κύπρο, μια ιδιαίτερα επιθετική φυλή με γρήγορη ανάπτυξη του γόνου, η A. mellifera ligustica στην Ιταλία, η περισσότερο διαδεδομένη φυλή, η A. mellifera carnica στα βόρεια Βαλκάνια, η A. mellifera caucasica στην περιοχή του Καυκάσου κ.ά. Αυτές οι φυλές διαφοροποιούνται με βάση τη συμπεριφορά ή τα μορφολογικά τους χαρακτηριστικά (μέγεθος, τριχοφυΐα, επιθετικότητα, τάση για σμηνουργία κ.ά.). Στην Ελλάδα, υπάρχουν φυλές, όπως για παράδειγμα η A. mellifera macedonica

2 14 Mέλισσα: Εκτροφή και Νοσήματα που συναντάται στη βόρεια Ελλάδα, η A. mellifera cecropia στην Πελοπόννησο και την κεντρική Ελλάδα, η A. mellifera adami στην Κρήτη, ενώ στα Επτάνησα βρέθηκε η A. mellifera carnica (ενδεχομένως να υπάρχει στην Ήπειρο και τη Δυτική Μακεδονία). Η μέλισσα (και πιο συγκεκριμένα ο κηφήνας, η αρσενική μέλισσα) συχνά συγχέεται με το έντομο Eristalis tenax (Drone fly), λόγω κάποιων μορφολογικών ομοιοτήτων (Εικ. 1-1). Ωστόσο, η μύγα E. tenax ανήκει στην Τάξη: Diptera και την Οικογένεια: Syrphidae και δεν έχει καμιά σχέση με τη μέλισσα. (Α) (Β) Εικ. 1-1: Ενήλικο άτομο (Α) και προνύμφη (Β) της μύγας Eristalis tenax (Drone fly). Β. ΒΙΟΛΟΓΙΚΌΣ ΚΎΚΛΟΣ ΤΗΣ ΜΈΛΙΣΣΑΣ Ο βιολογικός κύκλος της μέλισσας περιλαμβάνει τα στάδια ανάπτυξής της, τα οποία είναι το αυγό, η προνύμφη, η νύμφη και το ενήλικο έντομο (βασίλισσα, εργάτρια και κηφήνας). Τα διαφορετικά άτομα της κυψέλης χρειάζονται άλλους χρόνους ολοκλήρωσης του βιολογικού τους κύκλου. Η βασίλισσα χρειάζεται 16 ημέρες, η εργάτρια 21 και ο κηφήνας 24 ημέρες. Πιο αναλυτικά, για τη βασίλισσα το στάδιο μέχρι την εκκόλαψη του αυγού είναι 3 ημέρες, το προνυμφικό 5,5 ημέρες και το νυμφικό 7,5 ημέρες, δηλαδή συνολικά 16 ημέρες. Για την εργάτρια, το στάδιο μέχρι την εκκόλαψη του αυγού είναι 3 ημέρες, το προνυμφικό 6 ημέρες και το νυμφικό 12 ημέρες, δηλαδή συνολικά 21 ημέρες. Για τον κηφήνα, το στάδιο μέχρι την εκκόλαψη του αυγού είναι 3 ημέρες, το προνυμφικό 6,5 ημέρες και το νυμφικό 14,5 ημέρες, δηλαδή συνολικά 24 ημέρες. Η βασίλισσα (Εικ. 1-2). γεννά αυγά από τα οποία θα προκύψουν όλα τα άτομα του μελισσιού (κοινή μητέρα). Το μέγεθος του κελιού, το οποίο καθορίζουν οι εργάτριες μέλισσες που το κατασκευάζουν, καθοδηγεί τη βασίλισσα για τη γέννηση του ανάλογου αυγού μέσα σε αυτό. Έτσι, σε βασιλικά (Εικ. 1-3) και εργατικά κελιά (Εικ. 1-4) γεννά γονιμοποιημένα αυγά, από τα οποία θα προ-

3 Κεφάλαιο 1: H βιολογία της μέλισσας 15 Η ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ Εικ. 1-2: Ενήλικη βασίλισσα μαζί με εργάτριες μέλισσες. Εικ. 1-3: Βασιλικό κελί. κύψουν οι θηλυκές μέλισσες, δηλαδή οι εργάτριες (Εικ. 1-5) και οι βασίλισσες, αντίστοιχα, ενώ σε κελιά για κηφήνες (Εικ. 1-6) γεννά αγονιμοποίητα αυγά, από τα οποία θα βγουν οι αρσενικές μέλισσες, δηλαδή οι κηφήνες (Εικ. 1-7).

4 16 Mέλισσα: Εκτροφή και Νοσήματα Εικ. 1-4: Σφραγισμένα κελιά με εργατικό γόνο. Εικ. 1-5: Ενήλικες εργάτριες μέλισσες.

5 Κεφάλαιο 1: H βιολογία της μέλισσας 17 Εικ. 1-6: Σφραγισμένα κελιά με κηφηνογόνο. Εικ. 1-7: Ενήλικες αρσενικές μέλισσες (κηφήνες). Η μετατροπή των προνυμφών που προήλθαν από γονιμοποιημένα αυγά σε βασίλισσες ή εργάτριες μέλισσες θα εξαρτηθεί στη συνέχεια από το είδος της διατροφής τους. Τα αυγά τοποθετούνται κατά την παραγωγή τους από τη βασίλισσα σε όρθια θέση μέσα στο κελί και σταδιακά, έως την τρίτη ημέρα, πλαγιάζουν και εκκολάπτονται οι προνύμφες (72 ώρες). Το σχήμα των αυγών είναι στενόμακρο με αποστρογγυλεμένες άκρες, λευκού γαλακτώδους χρώματος και μεγέθους περίπου 1,3-1,8 mm. Οι εργάτριες μέλισσες (παραμάνες) ταΐζουν τις αναπτυσσόμενες προνύμφες με βασιλικό πολτό (δηλαδή εκκρίματα των υποφαρυγγικών και γναθιαίων αδένων), γύρη και μέλι, τα οποία τοποθετούν μέσα στο κελί τους. Οι προνύμφες υπόκεινται σε σειρά εκδύσεων, δηλαδή καθώς αναπτύσσονται αποβάλλουν τον εξωσκελετό τους, μέχρι την ώρα που θα αρχίσουν να πλέκουν το κουκούλι τους και θα σφραγιστούν τα κελιά τους, οπότε σταματούν να τρέφονται. Το είδος της διατροφής των προνυμφών είναι απόλυτα καθοριστικό για την εξέλιξή τους. Οι προνύμφες, οι οποίες έχουν προγραμματισθεί να γίνουν βασίλισσες τρέφονται με άφθονο βασιλικό πολτό σε όλη τη διάρκεια της ανάπτυξής τους. Έτσι προσλαμβάνουν αυξημένες ποσότητες νεανικής ορμόνης, η οποία συντελεί στην ταχεία και πλήρη ολοκλήρωση της ανάπτυξής τους. Αντίθετα, οι υπόλοιπες προνύμφες τρέφονται με λίγο βασιλικό (ή εργατικό) πολτό τις πρώτες τρεις ημέρες και στη συνέχεια με βασιλικό πολτό, γύρη και μέλι για τις υπόλοιπες ημέρες, μέχρι να σφραγιστούν τα κελιά τους. Στη διάρκεια του προνυμφικού σταδίου, οι αναπτυσσόμενες προνύμφες αυξάνουν υπέρμετρα κατά εκατοντάδες φορές το βάρος τους. Στη διάρκεια του σταδίου της νύμφωσης εμφανίζονται τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα της ενήλικης μέλισσας (κεφάλι, θώρακας, κοιλιά, μάτια, κεραίες κ.ά.). Το επιδερματίδιο σταδιακά με την πάροδο των ημερών από λευκόχρωμο Η ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ

6 18 Mέλισσα: Εκτροφή και Νοσήματα γίνεται σκουρόχρωμο και ολοκληρώνεται η ανάπτυξη των εσωτερικών οργάνων. Η έξοδος της ώριμης μέλισσας από το κελί γίνεται με το σχίσιμο του σφραγίσματος του κελιού της. Γ. Η ΚΟΙΝΩΝΊΑ ΤΩΝ ΜΕΛΙΣΣΏΝ - ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΊΗΣΗ ΦΎΛΟΥ ΚΑΙ ΚΆΣΤΑΣ Οι μέλισσες ζουν σε μια καλά οργανωμένη κοινωνία και σχηματίζουν έναν ενιαίο οργανισμό, το μελίσσι. Η κάθε μέλισσα μεμονωμένα δεν μπορεί να επιβιώσει, αλλά όλες μαζί σε ένα τεράστιο αριθμό (ο πληθυσμός μιας κυψέλης μπορεί να φτάσει τα άτομα) και κάτω από τις απαραίτητες κοινωνικές διαφοροποιήσεις, επιβιώνουν χωρίς προβλήματα. Η κοινωνία των μελισσών χαρακτηρίζεται από πολυμορφισμό φύλου (θηλυκά αρσενικά άτομα) και κοινωνικής κάστας (βασίλισσα εργάτριες). Η διαφοροποίηση του φύλου, όπως αναφέρεται παραπάνω, γίνεται με το είδος του αυγού, δηλαδή με τη γέννηση γονιμοποιημένων αυγών, από τα οποία προκύπτουν τα θηλυκά άτομα της κυψέλης, και αγονιμοποίητων αυγών, από τα οποία προκύπτουν τα αρσενικά άτομα. Η βασίλισσα επιλέγει τη γέννηση γονιμοποιημένου ή όχι αυγού σύμφωνα με το μέγεθος του κελιού. Τα κελιά δηλαδή που προορίζονται για τον εργατικό γόνο είναι μικρότερης διάστασης από αυτά των κηφήνων. Στις μέλισσες, όπως και σε ορισμένα άλλα έντομα, το φύλο δεν καθορίζεται από τα φυλετικά χρωμοσώματα (Χ και Υ). Οι μέλισσες ακολουθούν τον τρόπο αναπαραγωγής, ο οποίος ονομάζεται απλοδιπλοειδισμός (haplodiploid mode of reproduction), δηλαδή εάν η βασίλισσα χρησιμοποιήσει τα σπερματοζωάρια, τότε οι διπλοειδείς οργανισμοί που προκύπτουν είναι θηλυκού γένους, ενώ εάν γεννήσει μη γονιμοποιημένα αυγά, τότε προκύπτουν τα αρσενικά άτομα (16 χρωμοσώματα) που είναι απλοειδή (haploid). Για παράδειγμα, από τα αυγά μιας μη γονιμοποιημένης βασίλισσας προκύπτουν μόνο αρσενικά (απλοειδή) άτομα. Η διαφοροποίηση της κάστας, δηλαδή εάν από το γονιμοποιημένο αυγό θα προκύψει βασίλισσα ή εργάτρια, γίνεται με βάση το μέγεθος του κελιού, όπου γεννιέται το αυγό και κυρίως στη συνέχεια με τη διαφορετική διατροφή των προνυμφών. Τα βασιλικά κελιά είναι τοποθετημένα παράλληλα με την επιφάνεια της κηρήθρας και έχουν μεγαλύτερο μέγεθος, ενώ τα εργατικά κελιά είναι κάθετα σε αυτήν και έχουν μικρότερες διαστάσεις. Σε μελέτες διαπιστώθηκε ότι, αυγά που μεταφέρθηκαν από βασιλικά σε εργατικά κελιά έδωσαν εργάτριες και το αντίθετο, δηλαδή αυγά από εργατικά σε βασιλικά κελιά έδωσαν, με τις κατάλληλες συνθήκες, βασίλισσες. Δηλαδή, από τα γονιμοποιημένα αυγά υπάρχει όμοια δυνατότητα να προκύψουν εργάτριες και βασίλισσες, ανεξάρτητα του κελιού που γεννήθηκαν. Οπότε, η διαφοροποίησή τους και ο καθορισμός της κάστας γίνεται κυρίως με βάση τη διατροφή τους (ποιοτικά και ποσοτικά),

7 Κεφάλαιο 1: H βιολογία της μέλισσας 19 μέχρι να μετατραπούν σε νύμφες. Οι προνύμφες που προορίζονται για βασίλισσες τρέφονται συνεχώς με άφθονο βασιλικό πολτό το οποίο συνεπάγεται μεγάλη ποσότητα νεανικής ορμόνης, η οποία προκαλεί τη διαφοροποίηση της προνύμφης σε βασίλισσα. Η προνύμφη, η οποία προορίζεται για εργάτρια μέλισσα, τρέφεται με βασιλικό πολτό (χαμηλότερης ποιότητας και ποσότητας συγκριτικά με αυτόν που διατρέφονται οι προνύμφες των βασιλισσών, για αυτό ονομάζεται εργατικός πολτός) τις πρώτες τρεις ημέρες και στη συνέχεια με βασιλικό πολτό, γύρη και μέλι, μέχρι να σφραγιστεί το κελί της για να μετατραπεί σε νύμφη. Σε πειραματισμούς, όπου μεταφέρθηκαν προνύμφες ηλικίας 3-4 ημερών από εργατικά (με διατροφή εργάτριας) σε βασιλικά κελιά (με διατροφή βασίλισσας στη συνέχεια) προέκυψαν βασίλισσες οι οποίες έμοιαζαν μορφολογικά με εργάτριες και βασίλισσες ταυτόχρονα, δηλαδή είχαν κάποια χαρακτηριστικά εργατριών και βασίλισσας κακής ποιότητας. Η ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ 1. Η βασίλισσα Η βασίλισσα είναι το πιο μεγαλόσωμο άτομο της κυψέλης και διακρίνεται εύκολα από τις εργάτριες και τους κηφήνες (Εικ. 1-2). Η κοιλιά της είναι λεπτή και μακριά, τα φτερά της κοντά, δεν έχει αδένες και το κεντρί της είναι λιγότερο αναπτυγμένο από αυτό της εργάτριας. Συνοδεύεται συνεχώς από ορισμένες μέλισσες, οι οποίες φροντίζουν τη διατροφή της. Η διάρκεια της ζωής της είναι στη φύση έως πέντε χρόνια, αλλά στη σύγχρονη μελισσοκομία συστήνεται η αντικατάστασή της κάθε 1-2 χρόνια. Δεν ασχολείται με τις εργασίες του μελισσιού ή τη συλλογή τροφής, παρά μόνο με την ωοτοκία. Συνολικά μπορεί να γεννά έως 1500 αυγά ανά ημέρα και αυγά ετησίως. Παράγει φερομόνες, δηλαδή χημικές ουσίες, οι οποίες είναι απαραίτητες για τη διατήρηση της συνοχής και την εύρυθμη λειτουργία του μελισσιού. Από τη γενετική σύσταση της βασίλισσας εξαρτώνται διάφορα χαρακτηριστικά του μελισσιού, τα οποία έχουν να κάνουν με την παραγωγικότητά του, την επιθετικότητα, την τάση για σμηνουργία, αλλά κυρίως με την αντοχή του σε διάφορα νοσήματα. Η βασίλισσα αμέσως μετά την εκκόλαψή της και πριν γονιμοποιηθεί ψάχνει ενστικτωδώς να βρει και να θανατώσει με το κεντρί της άλλες βασίλισσες, οι οποίες ακόμη βρίσκονται μέσα στα βασιλικά κελιά. Μόλις περάσει μια περίπου εβδομάδα μετά την έξοδό της από το βασιλικό κελί, εξέρχεται από την κυψέλη, πετάει στον αέρα και ζευγαρώνει με 8-12 κηφήνες περίπου, μέχρι να γεμίσει με σπέρμα το ειδικό όργανο αποθήκευσης του σπέρματος (σπερμοθήκη) που φέρει. Η γαμήλια πτήση, η οποία μπορεί να επαναληφθεί τις επόμενες 2-3 ημέρες, διαρκεί έως 20 min, γίνεται τις πρώτες απογευματινές ώρες, με αίθριες καιρικές συνθήκες (θερμοκρασία >20 ο C και ταχύτητα ανέμου <28 km/h). Όταν επιστρέψει η βασίλισσα στην κυψέλη και εφόσον έχει συζευχθεί, το γεννητικό

8 20 Mέλισσα: Εκτροφή και Νοσήματα της άνοιγμα φέρει το "σημάδι του ζευγαρώματος", δηλαδή βλέννα και τα γεννητικά όργανα του τελευταίου κηφήνα με τον οποίο ζευγάρωσε. Αυτό συμβαίνει, επειδή μετά την είσοδο των γεννητικών οργάνων του κηφήνα στη βασίλισσα, γίνεται αναστροφή, τα γεννητικά του όργανα αποκόπτονται και αυτός πεθαίνει (Εικ. 1-8 και 1-9). Ο επόμενος κηφήνας αφαιρεί τα γεννητικά όργανα του προηγούμενού του και προχωρά σε σύζευξη και ούτω καθεξής. Τα σπερματοζωάρια παραμένουν ζωντανά στη σπερμοθήκη της και γονιμοποιούν τα αυγά της στο υπόλοιπο της ζωής της. Συνήθως τρεις ημέρες μετά την επιστροφή της από τη γαμήλια πτήση αρχίζει την ωοτοκία. Εικ. 1-8, 1-9: Γεννητικά όργανα του κηφήνα. Οι εργάτριες προσέχουν, περιποιούνται και καθαρίζουν τη βασίλισσα, η οποία περπατά πάνω στις κηρήθρες, επιθεωρεί τα άδεια κελιά και γεννά τα αυγά της. Ο ρυθμός της ωοτοκίας της εξαρτάται από τον αριθμό των γευμάτων που της προσφέρουν (αυξημένη μελιτοφορία βοηθά την αύξηση της ωοτοκίας της βασίλισσας), το γενετικό της δυναμικό, την ηλικία της (οι νεαρές γεννούν περισσότερο από τις ηλικιωμένες), το διαθέσιμο χώρος που έχει στην κυψέλη κ.ά. Η ηλικιωμένη βασίλισσα γεννά περισσότερα αγονιμοποίητα αυγά, επειδή μειώνονται τα αποθηκευμένα σπερματοζωάρια στη σπερμοθήκη της και έτσι παράγονται πολλοί κηφήνες στην κυψέλη και μειώνονται οι εργάτριες. Στη σύγχρονη μελισσοκομία εφαρμόζεται η γενετική βελτίωση της βασίλισσας με τεχνητή σπερματέγχυση, γιατί με τον τρόπο αυτό είναι απόλυτα γνωστό το γενετικό υλικό και από τις δύο πλευρές. Η είσοδος μιας γονιμοποιημένης με τεχνητή σπερματέγχυση βασίλισσας στο μελίσσι σταδιακά βελτιώνει όχι μόνο τα παραγωγικά, αλλά και τα άλλα χαρακτηριστικά του μελισσιού, όπως την τάση για σμηνουργία, την επιθετικότητα, την ευαισθησία σε νοσήματα κ.ά. 2. Η εργάτρια Η εργάτρια είναι το μικρότερο σε μέγεθος έντομο της κυψέλης, αλλά το πολυπληθέστερο μια που σε κάθε κυψέλη μπορεί να ζουν περισσότερες από

9 Κεφάλαιο 1: H βιολογία της μέλισσας εργάτριες (ανάλογα της εποχής). Η κοιλιά της είναι κοντή, τα φτερά της μακριά, όπως και η προβοσκίδα της και είναι εξοπλισμένη με κεντρί. Είναι εφοδιασμένη με όργανα συλλογής και μεταφοράς του νέκταρος και της γύρης. Έχει αναπτυγμένους αδένες παραγωγής βασιλικού πολτού και κεριού. Ζει περίπου 45 ημέρες και το χειμώνα πολύ περισσότερο, έως 5-6 μήνες (ανάλογα των συνθηκών). Η εργάτρια ασχολείται με όλες τις εργασίες του μελισσιού, σταδιακά ανάλογα της ηλικίας της (διαχρονική κατανομή εργασίας, που ωστόσο επηρεάζεται από την ανάπτυξη ή συρρίκνωση των αδένων της) και των αναγκών που υπάρχουν. Το μελίσσι είναι ένα δυναμικό σύστημα με άτομα που επικαλύπτονται ηλικιακά στις διάφορες εργασίες και άλλα σε εφεδρεία για να καλύψουν τυχόν κενά που δημιουργούνται. Όσο προχωρά η ηλικία της εργάτριας και γίνεται περισσότερο έμπειρη, η θέση της στην κατανομή εργασίας στην κυψέλη αλλάζει αντικείμενο. Η νεαρή εργάτρια στο ξεκίνημα της ζωής της μετά το τέλος της νυμφικής της περιόδου, ασχολείται με την καθαριότητα της κυψέλης, ως παραμάνα να φροντίζει το γόνο ή τη βασίλισσα (είναι η περίοδος με την καλή λειτουργία των αδένων της), αποθηκεύει το μέλι, κτίζει κηρήθρες (κελιά), φρουρεί την είσοδο της κυψέλης (είναι η περίοδος που έχουν αναπτυχθεί οι αδένες του κεντριού-δηλητηρίου και παράγονται οι φερομόνες του συναγερμού) και τέλος, γίνεται συλλέκτρια τροφής, νερού και πρόπολης. Ωστόσο είναι δυνατόν, σε μια συγκεκριμένη ηλικία να γίνονται πολλαπλές δουλειές. Η εργάτρια δεν ζευγαρώνει με τους κηφήνες, ωστόσο κάτω από συγκεκριμένες προϋποθέσεις, μπορεί να γεννήσει μόνο αγονιμοποίητα αυγά (αρρενοτοκία). Όταν απομακρυνθεί η βασίλισσα από ένα μελίσσι ("ορφανό"), τότε εάν υπάρχει εργατικός γόνος (κατά προτίμηση προνυμφών ηλικίας <2 ημερών), οι εργάτριες μετατρέπουν το γόνο αυτό κατά προτεραιότητα σε βασίλισσες (με έντονη διατροφή με βασιλικό πολτό) και έτσι κατορθώνουν να ξεπεράσουν τη δύσκολη αυτή δοκιμασία για την επιβίωσή τους. Σε περίπτωση όμως που δεν υπάρχει διαθέσιμος γόνος, τότε οι εργάτριες αρχίζουν να καταναλώνουν γύρη και αναπτύσσονται οι ωοθήκες τους, με αποτέλεσμα μετά 10 ημέρες να σχηματιστούν τα πρώτα αυγά. Το φαινόμενο της αρρενοτοκίας είναι ιδιαίτερα κακό και συνεπάγεται την καταστροφή του μελισσιού, επειδή στη συνέχεια οι μέλισσες αυτές γίνονται περισσότερο επιθετικές, δεν δέχονται νέα βασίλισσα και το μελίσσι θα πεθάνει μια που υπάρχουν σταδιακά μόνο κηφήνες. Η ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ 3. Ο κηφήνας Ο κηφήνας είναι το αρσενικό άτομο της κυψέλης. Το σώμα του είναι κοντύτερο, αλλά παχύτερο της βασίλισσας από τη μια και μεγαλύτερο της εργάτριας από την άλλη. Δεν είναι εξοπλισμένοι με κεντρί ούτε αδένες. Δεν συμμετέχουν στη συλλογή της τροφής ή σε άλλη εργασία του μελισσιού (περιποίηση γόνου),

10 22 Mέλισσα: Εκτροφή και Νοσήματα πάρα μόνο στη γονιμοποίηση της βασίλισσας. Ζουν 1-2 περίπου μήνες. Στη διάρκεια της άνοιξης και έως το φθινόπωρο, ο πληθυσμός των κηφήνων μεγαλώνει σε εκατοντάδες. Αντίθετα στη διάρκεια του χειμώνα ή περιόδων χωρίς τροφή, ο πληθυσμός τους μειώνεται, επειδή οι εργάτριες τους απομακρύνουν από την κυψέλη για να πεθάνουν. Ωριμάζουν σεξουαλικά σε ηλικία περίπου δύο εβδομάδων και μπορούν να παράγουν περίπου σπερματοζωάρια. Συνήθως κάνουν αναγνωριστικές πτήσεις και μαζεύονται σε περιοχές με άλλους κηφήνες, ώστε να μπορέσουν να γονιμοποιήσουν κάποια βασίλισσα. Μετά τη σύζευξη πεθαίνουν.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΩΝ ΜΕΛΙΣΣΩΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΩΝ ΜΕΛΙΣΣΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΩΝ ΜΕΛΙΣΣΩΝ 1. ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ Η µέλισσα είναι έντοµο ολοµετάβολο και για την ολοκλήρωση του βιολογικού της κύκλου διέρχεται από τα στάδια του αυγού, της

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΙΣΣΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΙΣΣΑΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΙΣΣΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΙΣΣΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΙΣΣΑΣ Δρ. Φανή Χατζήνα Βιολόγος Ινστιτούτο Μελισσσοκομίας Χαλκιδικής ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΙΣΣΑΣ Βιολογία Μέλισσας Μέλισσες: Εμφανίστηκαν στη γη πριν περίπου 80 εκ. χρόνια Κοινή μέλισσα: Apis mellifera

Διαβάστε περισσότερα

Κυψέλη - το σπίτι της μέλισσας

Κυψέλη - το σπίτι της μέλισσας Κυψέλη - το σπίτι της μέλισσας Ο ΘΑΥΜΑΣΤΟΣ ΚΟΣΜΟΣ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ του ΣΠΥΡΟΥ ΣΚΑΡΕΑ, Γεωπόνου-Εντομολόγου Όλοι μας έχουμε δει μέλισσες να πετούν από λουλούδι σε λουλούδι. Όλοι μας έχουμε απολαύσει το μέλι,

Διαβάστε περισσότερα

«Μικρή μικρή νοικοκυρά - Μεγάλη πίτα κάνει.» ΙΩΑΝΝΑ ΑΠΟΣΤΟΛΟΠΟΥΛΟΥ - ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΝΑΓΝΩΠΟΥΛΟΣ - Α ΛΥΚΕΙΟΥ - ΓΕΛ ΒΟΥΝΑΡΓΟΥ

«Μικρή μικρή νοικοκυρά - Μεγάλη πίτα κάνει.» ΙΩΑΝΝΑ ΑΠΟΣΤΟΛΟΠΟΥΛΟΥ - ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΝΑΓΝΩΠΟΥΛΟΣ - Α ΛΥΚΕΙΟΥ - ΓΕΛ ΒΟΥΝΑΡΓΟΥ «Μικρή μικρή νοικοκυρά - Μεγάλη πίτα κάνει.» Η ερευνητική ομάδα Οι μαθητές Ιωάννα Αποστολοπούλου Γιώργος Αναγνώπουλος Ο καθηγητής Χαράλαμπος Ανδρουτσόπουλος Η εξέλιξη της μελισσοκομίας Η μέλισσα είναι

Διαβάστε περισσότερα

Η θαυμαστή κοινωνία των μελισσών

Η θαυμαστή κοινωνία των μελισσών Η θαυμαστή κοινωνία των μελισσών Οι Έλληνες ανέκαθεν ήταν στενά δεμένοι με τον κόσμο των μελισσών. Ο πρώτος που ασχολήθηκε επιστημονικά με αυτές 300 χρόνια π.χ., ήταν ο Αριστοτέλης. Την εποχή εκείνη, ο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ

Η ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ Η ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ Η μέλισσα έχει τρίχωμα διαφορετικού χρώματος στο σώμα της που κάνουν τις ρίγες των μελισσών να φαίνονται καφέ και κίτρινες. Στο κεφάλι της έχει δεξιά και αριστερά δύο μεγάλα μάτια,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΛΙΣΣΑ, Η ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΤΟΥΣ. Κατερίνα Καρατάσου, κτηνίατρος Ο.Μ.Σ.Ε.

Η ΜΕΛΙΣΣΑ, Η ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΤΟΥΣ. Κατερίνα Καρατάσου, κτηνίατρος Ο.Μ.Σ.Ε. Η ΜΕΛΙΣΣΑ, Η ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΤΟΥΣ Κατερίνα Καρατάσου, κτηνίατρος Ο.Μ.Σ.Ε. Βλέπουμε συχνά μέλισσες στα λουλούδια Τι ξέρουμε γι αυτές; Ημέλισσα είναι έντομο Υπάρχει στη Γη εδώ και 30 εκατομμύρια

Διαβάστε περισσότερα

Ο πληθυσµός του µελισσιού. Ένα δυνατό µελίσσι είναι σε θέση να δώσει µεγαλύτερη παραγωγή, αλλά και να αντιµετωπίσει ευκολότερα τις αντιξοότητες. Η παρ

Ο πληθυσµός του µελισσιού. Ένα δυνατό µελίσσι είναι σε θέση να δώσει µεγαλύτερη παραγωγή, αλλά και να αντιµετωπίσει ευκολότερα τις αντιξοότητες. Η παρ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΚΑΤΟ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΚΑΙ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΕΛΙΣΣΩΝ-ΒΑΣΙΛΟΤΡΟΦΙΑ Οι µέλισσες είναι έντοµα κοινωνικά και ζουν σαν µια µεγάλη οικογένεια, η οποία αποτελείται από µια βασίλισσα (αναπαραγωγικό θηλυκό), καθόλου

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ. Περιβαλλοντική ομάδα Β Τάξης

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ. Περιβαλλοντική ομάδα Β Τάξης ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ Περιβαλλοντική ομάδα Β Τάξης Η ΜΕΛΙΣΣΑ ΚΑΙ Η ΑΠΟΙΚΙΑ Είδη Η μέλισσα είναι έντομο από την τάξη υμενόπτερα, που θεωρείται από όλα γενικά τα έντομα το πιο σπουδαίο από οικονομικής άποψης

Διαβάστε περισσότερα

Προϊόντα κυψέλης και η σημασία. Αντώνιος Ε. Τσαγκαράκης Γεωπόνος Εντομολόγος, MSc, PhD Εκπαιδευτής Ι.Γ.Ε.

Προϊόντα κυψέλης και η σημασία. Αντώνιος Ε. Τσαγκαράκης Γεωπόνος Εντομολόγος, MSc, PhD Εκπαιδευτής Ι.Γ.Ε. Προϊόντα κυψέλης και η σημασία τους για την υγεία του μελισσιού Αντώνιος Ε. Τσαγκαράκης Γεωπόνος Εντομολόγος, MSc, PhD Εκπαιδευτής Ι.Γ.Ε. Κηρήθρα Επωαστικός - αποθηκευτικός χώρος εντός της κυψέλης Είναι

Διαβάστε περισσότερα

Στα πτηνά το φύλο «καθορίζεται από τη μητέρα». Αυτό γιατί, το αρσενικό άτομο φέρει τα χρωμοσώματα ZZ ενώ το θηλυκό τα ZW. Έτσι εναπόκειται στο που θα

Στα πτηνά το φύλο «καθορίζεται από τη μητέρα». Αυτό γιατί, το αρσενικό άτομο φέρει τα χρωμοσώματα ZZ ενώ το θηλυκό τα ZW. Έτσι εναπόκειται στο που θα 1 Όπως όλοι γνωρίζουμε κάθε ζωντανός οργανισμός αποτελείται από κύτταρα. Μέσα στον πυρήνα των κυττάρων υπάρχουν τα χρωμοσώματα, τα οποία αποτελούν to γενετικό υλικό (DNA). Στα χρωμοσώματα αυτά βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ Γούναρη Σοφία Γεωπόνος, Ερευνήτρια ΕΘΙΑΓΕ Συστηματική κατάταξη μελισσών και στάδια κοινωνικής εξέλιξης Είδη και φυλές μελισσών Το μελίσσι ως οργανισμός o Οι κηρήθρες του μελισσιού

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΕΝΤΟΜΑ ΤΡΕΙΣ ΜΕΙΖΟΝΕΣ ΜΕΤΑΒΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΞΕΛΙΞΗ: ΦΥΛΕΤΙΚΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΠΟΛΥΚΥΤΤΑΡΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΕΝΤΟΜΑ ΤΡΕΙΣ ΜΕΙΖΟΝΕΣ ΜΕΤΑΒΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΞΕΛΙΞΗ: ΦΥΛΕΤΙΚΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΠΟΛΥΚΥΤΤΑΡΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΕΝΤΟΜΑ ΤΡΕΙΣ ΜΕΙΖΟΝΕΣ ΜΕΤΑΒΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΞΕΛΙΞΗ: ΦΥΛΕΤΙΚΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΠΟΛΥΚΥΤΤΑΡΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΤΗΤΑ ΕΜΦΑΝΙΖΕΙ ΙΑΒΑΘΜΙΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΗ ΜΟΝΑΧΙΚΗ ΙΑΒΙΩΣΗ ΜΕΧΡΙ ΤΗΝ ΕΥΚΟΙΝΩΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΤΑΞΗΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΤΑΞΗΣ 2012 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΤΑΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ E-school by Agronomist.gr 2 ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΓΕΩΡΓΙΚΗ, ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΚΗ ΚΑΙ ΑΛΙΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ 3 Μελισσοκομία Ι Η μελισσοκομία αποτελεί κλάδο της

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη γόνου & πληθυσμού στη διάρκεια του έτους

Ανάπτυξη γόνου & πληθυσμού στη διάρκεια του έτους Ποσότητα γόνου & ακμαίων μελισσών Μεταχείριση του μελισσιού κατά τη διάρκεια του έτους Ανάπτυξη γόνου & πληθυσμού στη διάρκεια του έτους Πληθυσμός Παραγωγική φάση Παράλληλη ανάπτυξη γόνος Μείωση γόνου

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες Επιτυχίας του Μελισσοκόμου

Παράγοντες Επιτυχίας του Μελισσοκόμου Παράγοντες Επιτυχίας του Μελισσοκόμου Στόχος : το κέρδος 1. Να αγαπά τη μέλισσα 2. Να γνωρίζει καλά τη βιολογία της. 3. Να εφαρμόζει σωστές επεμβάσεις στον κατάλληλο χρόνο 4. Να γνωρίζει τη μελισσοκομική

Διαβάστε περισσότερα

ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΚΑΙ ΕΠΙΛΟΓΗ ΤΩΝ ΜΕΛΙΣΣΩΝ Πασχάλης Χαριζάνης Εργαστήριο Σηροτροφίας & Μελισσοκομίας Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΚΑΙ ΕΠΙΛΟΓΗ ΤΩΝ ΜΕΛΙΣΣΩΝ Πασχάλης Χαριζάνης Εργαστήριο Σηροτροφίας & Μελισσοκομίας Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΚΑΙ ΕΠΙΛΟΓΗ ΤΩΝ ΜΕΛΙΣΣΩΝ Πασχάλης Χαριζάνης Εργαστήριο Σηροτροφίας & Μελισσοκομίας Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Ι. ΓΕΝΙΚΑ Το είδος και η ποικιλότητα του γενετικού υλικού είναι εξίσου σημαντικά

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ

ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Πτυχιακή Εργασία Έντοµα οργανωµένα σε κοινωνίες, µορφολογία, βιολογία, ζηµιές και αντιµετώπιση. ΣΠΟΥ ΑΣΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Μελισσοκομία: Από το θέλω στο μπορώ!

Εισαγωγή στη Μελισσοκομία: Από το θέλω στο μπορώ! Εισαγωγή στη Μελισσοκομία: Από το θέλω στο μπορώ! [5/3/2013] e-school by agronomist.gr Δομή του μαθήματος Κεφάλαιο 1 : Κατάταξη της μέλισσας σε φυλές Ποια είναι τα κριτήρια Υβριδισμός Φυλές μελισσών στην

Διαβάστε περισσότερα

Η Κοινωνία των μελισσών

Η Κοινωνία των μελισσών 2012-2013 Μέλι, ένας θησαυρός υγείας και δύναμης Η Κοινωνία των μελισσών Ερευνητική Εργασία Α Τάξης 1 ου Γενικού Λυκείου Πάτρας Ομάδα Α Επιβλέπουσα Καθηγήτρια: Μαριάννα Δημητροπούλου 1 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Σύμφωνα με: Τους Καν. (ΕΚ) 889/2008 & 834/2007

Σύμφωνα με: Τους Καν. (ΕΚ) 889/2008 & 834/2007 ΔΜ 2-2 Γ` ΣΔΠ Σελ. 1 ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ επε. (GR-BIO-02) Π Ρ Ο Δ Ι Α Γ Ρ Α Φ Ε Σ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑΣ Σύμφωνα με: Τους Καν. (ΕΚ) 889/2008 & 834/2007 «Φυσιολογική» επε Εθνικής Αντίστασης 66, Αλεξάνδρεια 59300,,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΥΒΙΑΔΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ

ΕΥΡΥΒΙΑΔΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΕΥΡΥΒΙΑΔΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ 2010-11 Κεφάλαιο 1: Η Οργάνωση της ζωής 1. Από ποια μέρη αποτελείται το μικροσκόπιο; 2. Στην εικόνα φαίνεται ένα μικροσκόπιο. Να γράψετε τα μέρη του όπως υποδεικνύονται από

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΤΩΝ ΜΕΛΙΣΣΩΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΤΩΝ ΜΕΛΙΣΣΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΤΩΝ ΜΕΛΙΣΣΩΝ Η σωστή οργάνωση ενός µελισσιού είναι απαραίτητη προϋπόθεση για τη διατήρησή του. Οι δραστηριότητες και η συµπεριφορά των µελισσών έχουν σαν

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΑΣΙΛΙΣΣΩΝ

Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΑΣΙΛΙΣΣΩΝ 1 Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΑΣΙΛΙΣΣΩΝ Πασχάλης Χαριζάνης Εργαστήριο Σηροτροφίας & Μελισσοκομίας Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών I. ΓΕΝΙΚΑ Σε ένα μελίσσι η βασίλισσα παίζει τον πρωταρχικό ρόλο και η απόδοση του μελισσιού

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΙΤΕΑΣ. ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2012-2013 Α τετράμηνο ΘΕΜΑ

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΙΤΕΑΣ. ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2012-2013 Α τετράμηνο ΘΕΜΑ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΙΤΕΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2012-2013 Α τετράμηνο ΘΕΜΑ Η Μελισσοκομία, η μέλισσα και το περιβάλλον, η κοινωνία των μελισσών. ΟΜΑΔΑ ΜΑΘΗΤΩΝ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΛΑΜΑΝΤΑΡΙΩΤΗ ΒΙΟΛΕΤΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική οργάνωση στα κοινωνικά έντομα

Κοινωνική οργάνωση στα κοινωνικά έντομα Κοινωνική οργάνωση στα κοινωνικά έντομα Κοινωνικά έντομα Πρόκειται για συγκεκριμένες ομάδες εντόμων: μέλισσες, μυρμήγκια, τερμίτες και σφήκες. Το πλήθος τους και η σημασία τους στα οικοσυστήματα είναι

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική οργάνωση στα κοινωνικά έντομα

Κοινωνική οργάνωση στα κοινωνικά έντομα Κοινωνική οργάνωση στα κοινωνικά έντομα Κοινωνικά έντομα Πρόκειται για συγκεκριμένες ομάδες εντόμων: μέλισσες, μυρμήγκια, τερμίτες και σφήκες. Το πλήθος τους και η σημασία τους στα οικοσυστήματα είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ, ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΚΑΙ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ, ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΚΑΙ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ, ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΚΑΙ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ 1. ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ Το σώµα της µέλισσας χωρίζεται σε 3 διακριτά µέρη: την κεφαλή, το θώρακα και την κοιλία. Σε κάθε ένα από αυτά βρίσκονται διάφορα

Διαβάστε περισσότερα

Μέλισσες ένας πολύτιμος θησαυρός

Μέλισσες ένας πολύτιμος θησαυρός Photos by Christina Christodoulou Μέλισσες ένας πολύτιμος θησαυρός Χριστίνα Χριστοδούλου Γεωπόνος Μελισσοκομικού Κέντρου Κύπρου 1 Μέλισσα Έντομο ανήκει στα Υμενόπτερα. Θεωρείτε κοινωνικό και επικοινωνεί

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡ

ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡ ΤΩΝ ΜΕΛΙΣΣΩΝ ΣΟΦΙΑ ΞΕΝΙΚΟΥΔΑΚΗ Εισηγητής: Δρ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ ΑΛΥΣΣΑΝΔΡΑΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία. Α Λυκείου - A τετραμήνου. Γενικό Λύκειο Βουνάργου

Ερευνητική Εργασία. Α Λυκείου - A τετραμήνου. Γενικό Λύκειο Βουνάργου Ερευνητική Εργασία Α Λυκείου - A τετραμήνου Γενικό Λύκειο Βουνάργου 2015-2016 1 Η ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ Οι μαθητές Αναγνώπουλος Γιώργος Αποστολοπούλου Ιωάννα Θεοδωροπούλου Μαριλία Λιανού Ξανθή Λιατσή Γιώτα

Διαβάστε περισσότερα

Ζωικοί Εχθροί Εργαστήριο

Ζωικοί Εχθροί Εργαστήριο Ελληνική ημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Ζωικοί Εχθροί Εργαστήριο Ενότητα 4: Αναπαραγωγή, ανάπτυξη & μεταμόρφωση των εντόμων Δρ Δήμητρα Ζωάκη Μαλισιόβα Καθηγήτρια Εντομολογίας 1 ΑνοιχτάΑκαδημαϊκάΜαθήματαστοΤΕΙΗπείρου

Διαβάστε περισσότερα

ζωικοί εχθροί ανθοκηπευτικών

ζωικοί εχθροί ανθοκηπευτικών ζωικοί εχθροί ανθοκηπευτικών χρυσονηματώδης της πατάτας Globodera rostochiensis (συν. Heterodera rostochiensis) οικ. Heteroderidae χρυσονηματώδης της πατάτας μορφολογία εμφανίζουν έντονο γενετικός διμορφισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΖΩΟΛΟΓΙΑ. ΔΙΔΑΣΚΩΝ Μιχάλης Παυλίδης g Ηράκλειο, Νοέμβριος 2016

ΖΩΟΛΟΓΙΑ. ΔΙΔΑΣΚΩΝ Μιχάλης Παυλίδης g Ηράκλειο, Νοέμβριος 2016 BIO 101 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΖΩΟΛΟΓΙΑ ΔΙΑΛΕΞΗ 2. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΔΙΔΑΣΚΩΝ Μιχάλης Παυλίδης (pavlidis@biology.uoc.gr) g Ηράκλειο, Νοέμβριος 2016 ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΑΓΕΝΗΣ ΕΓΓΕΝΗΣ Ένας γονέας Συνήθως δύο γονείς Δεν

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Α' Λυκείου Λύκειο Επισκοπής

Βιολογία Α' Λυκείου Λύκειο Επισκοπής Βιολογία Α' Λυκείου Λύκειο Επισκοπής Κεφάλαιο 12ο Αναπαραγωγή Ανάπτυξη Μαυροματάκης Γιώργος- Βιολόγος σχολική χρονιά 2011-2012 1ο Μάθημα Κεφ. 12 Οι ζωντανοί οργανισμοί, ανεξάρτητα εάν ανήκουν στα Βακτήρια,

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος εργασίας: Καθορισμός του φύλου στους ζωικούς οργανισμούς

Τίτλος εργασίας: Καθορισμός του φύλου στους ζωικούς οργανισμούς Τίτλος εργασίας: Καθορισμός του φύλου στους ζωικούς οργανισμούς Ένας από τους βασικότερους βιολογικούς μηχανισμούς, ο καθορισμός του φύλου, χαρακτηρίζεται από υψηλό επίπεδο ποικιλότητας μηχανισμών και

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα Εντατικής Εκμετάλλευσης των Μελισσών

Συστήματα Εντατικής Εκμετάλλευσης των Μελισσών Συστήματα Εντατικής Εκμετάλλευσης των Μελισσών Σοφία Γούναρη Ινστιτούτο Κτηνιατρικών Ερευνών Αθηνών, ΕΘΙΑΓΕ Τηλ. 210-6399366, 6391378 e-mail: sgounari@nagref.gr Ανάπτυξη των μελισσιών την άνοιξη Η άνοιξη

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες μακροσκοπικών ελέγχων για τον επιβλαβή οργανισμό. Grapholita molesta Busck. (Lepidoptera: Tortricidae) (κν.

Οδηγίες μακροσκοπικών ελέγχων για τον επιβλαβή οργανισμό. Grapholita molesta Busck. (Lepidoptera: Tortricidae) (κν. Οδηγίες μακροσκοπικών ελέγχων για τον επιβλαβή οργανισμό Grapholita molesta Busck. (Lepidoptera: Tortricidae) (κν. βλαστορύκτης της ροδακινιάς) σε ροδάκινα και νεκταρίνια για εξαγωγή στη Ρωσία Για φυτοϋγειονομικούς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗΣ ΑΦΙΔΩΝ ΣΤΑ ΒΑΜΒΑΚΙΑ

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗΣ ΑΦΙΔΩΝ ΣΤΑ ΒΑΜΒΑΚΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗΣ ΑΦΙΔΩΝ ΣΤΑ ΒΑΜΒΑΚΙΑ ΑΦΙΔΑ ΤΟΥ ΒΑΜΒΑΚΙΟΥ Aphis gossypii (Hemiptera-Homoptera,Aphididae) Βιολογία Aphis gossypii στο βαμβάκι 2.Με την άνοδο της θερμοκρασίας και τη δράση των φυσικών

Διαβάστε περισσότερα

Εκτροφή Μεταξοσκώληκα

Εκτροφή Μεταξοσκώληκα Εκτροφή Μεταξοσκώληκα 1 / 5 Ας σημειωθεί ότι η παραγωγή μεταξιού στην Ελλάδα είναι ελλειμματική. Η σηροτροφία μπορεί να αποδώσει σε διάστημα μόλις 45 ημερών, ένα αρκετά ικανοποιητικό εισόδημα νωρίς το

Διαβάστε περισσότερα

ειδική φυτοπαθολογία οπωροκηπευτικών και φυτών μεγάλης καλλιέργειας 8. Νηματώδεις Εργαστήριο Φυτοπαθολογίας Δρ Βασίλειος Δημόπουλος

ειδική φυτοπαθολογία οπωροκηπευτικών και φυτών μεγάλης καλλιέργειας 8. Νηματώδεις Εργαστήριο Φυτοπαθολογίας Δρ Βασίλειος Δημόπουλος ειδική φυτοπαθολογία οπωροκηπευτικών και φυτών μεγάλης καλλιέργειας 8. Νηματώδεις χρυσονηματώδης της πατάτας Globodera rostochiensis (συν. Heterodera rostochiensis) οικ. Heteroderidae χρυσονηματώδης της

Διαβάστε περισσότερα

28 Ιανουαρίου 2017 ΛΥΚΕΙΟ:... ΟΜΑΔΑ ΜΑΘΗΤΩΝ: ΜΟΝΑΔΕΣ:

28 Ιανουαρίου 2017 ΛΥΚΕΙΟ:... ΟΜΑΔΑ ΜΑΘΗΤΩΝ: ΜΟΝΑΔΕΣ: ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΒΟΡΕΙΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ 28 Ιανουαρίου 2017 ΛΥΚΕΙΟ:..... ΟΜΑΔΑ ΜΑΘΗΤΩΝ: 1.. 2..... 3..... ΜΟΝΑΔΕΣ: ΤΟ ΜΕΛΙ ΚΑΙ Η ΓΥΡΗ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: Μέλι είναι ένα φυσικό προϊόν με γλυκιά γεύση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΛΙ, ΓΛΥΚΥΤΑΤΟ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΛΙ, ΓΛΥΚΥΤΑΤΟ 14 ο ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΚΟΖΑΝΗΣ ΕΙΔΙΚΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΚΟΖΑΝΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΛΙ, ΓΛΥΚΥΤΑΤΟ Σχολική χρονιά 2008-2009 Υπεύθυνες νηπιαγωγοί Σαββίδου Ιωάννα Βέλκου Βασιλική Επιμελήτρια Πρόνοιας Ελένη Σιαλβέρα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ-ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:... 1. Το πιο κάτω σχεδιάγραμμα δείχνει ανθρώπινο σπερματοζωάριο.

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ-ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:... 1. Το πιο κάτω σχεδιάγραμμα δείχνει ανθρώπινο σπερματοζωάριο. ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:... ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΠΑΤΗΡ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΙΣΑΑΚ ΤΜΗΜΑ:... ΑΡ. ΜΑΘΗΤΗ-ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:... ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ-ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:... 1. Το πιο κάτω σχεδιάγραμμα δείχνει

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΖΩΩΝ. Αρχιτομία. Αγενής αναπαραγωγή. Παρατομία. Εκβλάστηση. Εγγενής αναπαραγωγή Διπλοφασικός κύκλος.

Η ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΖΩΩΝ. Αρχιτομία. Αγενής αναπαραγωγή. Παρατομία. Εκβλάστηση. Εγγενής αναπαραγωγή Διπλοφασικός κύκλος. Η ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΖΩΩΝ Αρχιτομία Αγενής αναπαραγωγή Παρατομία Εκβλάστηση Εγγενής αναπαραγωγή Απλοφασικός κύκλος Διπλοφασικός κύκλος Ισογαμία Ανισογαμία Ωογαμία Η ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ

Διαβάστε περισσότερα

ζωικοί εχθροί ανθοκηπευτικών

ζωικοί εχθροί ανθοκηπευτικών ζωικοί εχθροί ανθοκηπευτικών Τάξη: Hemiptera πτέρυγες: πρόσθιες ημιέλυτρα, οπίσθιες μεμβρανώδεις ή λείπουν στοματικά μόρια: νύσσο - μυζητικού τύπου ετερομετάβολα - παουρομετάβολα Υποτάξεις: Homoptera -

Διαβάστε περισσότερα

15/1/2010. Φυτοπροστασία Δενδρωδών Εχθροί. Εισαγωγή. Πασχάλης Γιαννούλης 2009

15/1/2010. Φυτοπροστασία Δενδρωδών Εχθροί. Εισαγωγή. Πασχάλης Γιαννούλης 2009 15/1/2010 Φυτοπροστασία Δενδρωδών Εχθροί Εισαγωγή Πασχάλης Γιαννούλης 2009 1 15/1/2010 MΙΚΡΟΒΙΑΚΗ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ EXΘΡΩΝ ΔΕΝΔΡΩΔΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ 2 15/1/2010 3 15/1/2010 4 15/1/2010 5 15/1/2010 6 15/1/2010

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟ. 2. (α) Ποια μέρη του γεννητικού συστήματος του άνδρα δείχνουν οι αριθμοί 1-8 στο σχήμα;

ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟ. 2. (α) Ποια μέρη του γεννητικού συστήματος του άνδρα δείχνουν οι αριθμοί 1-8 στο σχήμα; ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟ 1. (α) Τι αντιπροσωπεύουν οι αριθμοί 1-6 στο σχήμα; (β) Εξηγήστε τι είναι τα ωοθυλάκια και ποιος είναι ο ρόλος τους. (γ) Σε ποιο μέρος του γεννητικού συστήματος της γυναίκας αρχίζει η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΙΤΑΙ ΑΠΟ ΕΝΝΕΑ (9) ΣΕΛΙΔΕΣ

ΤΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΙΤΑΙ ΑΠΟ ΕΝΝΕΑ (9) ΣΕΛΙΔΕΣ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2011-2012 ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2012 ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 1:30 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:... ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:... ΤΜΗΜΑ:...

Διαβάστε περισσότερα

Αναγνώριση φύλου στα καναρίνια

Αναγνώριση φύλου στα καναρίνια Αναγνώριση φύλου στα καναρίνια Η διάκριση του φύλου στα καναρίνια αποτελούσε και αποτελεί ένα πάγιο ερώτημα των ερασιτεχνών εκτροφέων καναρινιών. Πόσοι από μας που ερασιτεχνικά και μόνο από αγάπη εκτρέφουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΣΕΙΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1 ο και 2 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

ΛΥΣΕΙΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1 ο και 2 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΛΥΣΕΙΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1 ο και 2 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 15:Γ, 39:Γ, 14:Α, 21:Β, 15:Δ, 11:Δ, 28: I Σ, II Λ, III Σ, IV Σ, V Σ, 41:Β, 29:Α, Β, Γ, 29:Β, 30:Α, 19:Β, 20:Β, 15:Α, 37:Β, 28:Α, 11:Δ, 15:Β, 31:Δ, 32:Γ,

Διαβάστε περισσότερα

Η εργάτρια είναι πιο μικρή και πιο αδύνατη από τον κηφήνα και τη βασίλισσα. Ο κηφήνας είναι κοντός, χοντρός και πιο σκούρος.

Η εργάτρια είναι πιο μικρή και πιο αδύνατη από τον κηφήνα και τη βασίλισσα. Ο κηφήνας είναι κοντός, χοντρός και πιο σκούρος. Η εργάτρια είναι πιο μικρή και πιο αδύνατη από τον κηφήνα και τη βασίλισσα. Ο κηφήνας είναι κοντός, χοντρός και πιο σκούρος. Η βασίλισσα έχει μεγαλύτερο μήκος. Ο κηφήνας δεν έχει κεντρί ενώ η εργάτρια

Διαβάστε περισσότερα

ζωικοί εχθροί ανθοκηπευτικών

ζωικοί εχθροί ανθοκηπευτικών ζωικοί εχθροί ανθοκηπευτικών Τάξη: Diptera πτέρυγες: πρόσθιες μεμβρανώδεις, οπίσθιες ελλείπουν (διαμορφωμένες σε αλτήρες) στοματικά μόρια: νύσσο - μυζητικού τύπου ολομετάβολα προνύμφη: ακέφαλη - άποδη

Διαβάστε περισσότερα

Ο Τόμπυ και οι Μέλισσες

Ο Τόμπυ και οι Μέλισσες Ο Τόμπυ και οι Μέλισσες Είναι άνοιξη και, όπως και πέρυσι, ο Τόμπυ επισκέπτεται τον θείο του στο αγρόκτημα. «Επιτέλους, έχω διακοπές!» φωνάζει ο Τόμπυ. Ανυπομονεί να ξαναδεί την αγαπημένη του αγελάδα,

Διαβάστε περισσότερα

REDBRO HUBBARD ΠΙΝΑΚΕΣ ΑΠΟΔΟΣΕΩΝ ΣΜΗΝΟΥΣ ΠΑΤΡΟΓΟΝΙΚΑ. Άφιξη σμήνους: Αριθμός θηλυκών πτηνών κατά την άφιξη: Αριθμός αρσενικών πτηνών κατά την άφιξη:

REDBRO HUBBARD ΠΙΝΑΚΕΣ ΑΠΟΔΟΣΕΩΝ ΣΜΗΝΟΥΣ ΠΑΤΡΟΓΟΝΙΚΑ. Άφιξη σμήνους: Αριθμός θηλυκών πτηνών κατά την άφιξη: Αριθμός αρσενικών πτηνών κατά την άφιξη: HUBBARD REDBRO M ΠΙΝΑΚΕΣ ΑΠΟΔΟΣΕΩΝ ΣΜΗΝΟΥΣ ΠΑΤΡΟΓΟΝΙΚΑ Άφιξη σμήνους: Αριθμός θηλυκών πτηνών κατά την άφιξη: Αριθμός αρσενικών πτηνών κατά την άφιξη: Πτηνοτροφείο: Θάλαμος: ΠΡΟΤΥΠΕΣ ΤΙΜΕΣ ΣΙΤΙΣΗΣ ΚΑΙ ΣΩΜΑΤΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

6.4 Η αναπαραγωγή στον άνθρωπο ΜΙΚΡΕΣ ΕΡΕΥΝΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

6.4 Η αναπαραγωγή στον άνθρωπο ΜΙΚΡΕΣ ΕΡΕΥΝΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΙΚΡΕΣ ΕΡΕΥΝΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Τα νεογνά των φυτοφάγων θηλαστικών, όπως της γίδας, γεννιούνται με τρίχωμα. Τα μάτια τους είναι ανοιχτά και μπορούν αμέσως να περπατήσουν. Αντίθετα, τα νεογνά των σαρκοφάγων

Διαβάστε περισσότερα

12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ

12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ 12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ Η αναπαραγωγή είναι μία χαρακτηριστική λειτουργία, η μόνη που δεν είναι απαραίτητη για την επιβίωση του ίδιου του οργανισμού αλλά για τη διαιώνιση του είδους. Η αναπαραγωγή στον

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 10: Κυτταρική Διαίρεση

Ενότητα 10: Κυτταρική Διαίρεση Ενότητα 10: Κυτταρική Διαίρεση Κυτταρική διαίρεση: παραγωγή γενετικά πανομοιότυπων θυγατρικών κυττάρων Κυτταρική διαίρεση Μονοκύτταροι οργανισμοί: η διαίρεση του κυττάρου συνεπάγεται αναπαραγωγή ολόκληρου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ. Μαλτέζος Ιωάννης

ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ. Μαλτέζος Ιωάννης ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ Μαλτέζος Ιωάννης Κληρονομικότητα Το σώμα μας αποτελείται από εκατομμύρια κύτταρα εκ των οποίων τα περισσότερα εξ αυτών

Διαβάστε περισσότερα

Ζωϊκοί εχθροί της ελιάς

Ζωϊκοί εχθροί της ελιάς Ζωϊκοί εχθροί της ελιάς Ο ΡΥΓΧΙΤΗΣ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ Rhynchites cribripennis Κηκιδόμυγα των βλαστών της ελιάς, Resseliella oleisuga Αντώνης Παρασκευόπουλος, Γεωπόνος Δ/ντής Αγροτικής Οικονομίας & Κτηνιατρικής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ. 1.4 Αλληλεπιδράσεις και προσαρμογές

ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ. 1.4 Αλληλεπιδράσεις και προσαρμογές ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ 1.4 Αλληλεπιδράσεις και προσαρμογές Οι οργανισμοί διαφέρουν στην εμφάνιση, στον τρόπο με τον οποίο ζουν, στον τόπο όπου κατοικούν Ποιο είναι το μυστικό της τεράστιας ποικιλομορφίας;

Διαβάστε περισσότερα

Ο μεταξοσκώληκας. Η εκτροφή του μεταξοσκώληκα

Ο μεταξοσκώληκας. Η εκτροφή του μεταξοσκώληκα Ο μεταξοσκώληκας Η κάμπια του Bombyx mori είναι ο πιο διαδεδομένος μεταξοσκώληκας. Ανήκει στην οικογένεια Bombycidae που μαζί με την Saturnidae είναι δύο από τις 8 οικογένειες της Τάξης των Λεπιδόπτερων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΩΓΗ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ Η ΜΕΛΙΣΣΑ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΤΗΣ

ΑΓΩΓΗ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ Η ΜΕΛΙΣΣΑ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ Η ΜΕΛΙΣΣΑ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΤΗΣ ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΜΟΥΔΑΝΙΩΝ ΣΧ. ΕΤΟΣ 2004-2005 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 2 ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΜΥΘΟΛΟΓΙΚΑ.. 3 ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΜΕΛΙΣΣΑΣ... 5 ΚΥΨΕΛΗ ΚΗΡΗΘΡΕΣ. 6 Η ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ...

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 4: Βιολογική Κτηνοτροφία

Ενότητα 4: Βιολογική Κτηνοτροφία Ενότητα 4: Βιολογική Κτηνοτροφία Διάλεξη 4.4: : Βασικές Αρχές Βιολογικής Μελισσοκομίας Εργαστήριο Πληροφορικής Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών http://infolab.aua.gr Δομή παρουσίασης Εισαγωγή Καταγωγή μελισσών

Διαβάστε περισσότερα

Διερευνητικό σχέδιο μαθήματος Κυτταρική διαίρεση: Μίτωση - Μείωση Βιολογία Γ Γυμνασίου, 2 διδακτικές ώρες

Διερευνητικό σχέδιο μαθήματος Κυτταρική διαίρεση: Μίτωση - Μείωση Βιολογία Γ Γυμνασίου, 2 διδακτικές ώρες Διερευνητικό σχέδιο μαθήματος Κυτταρική διαίρεση: Μίτωση - Μείωση Βιολογία Γ Γυμνασίου, 2 διδακτικές ώρες Προαπαιτούμενες γνώσεις: Πυρήνας, γενετικό υλικό, χρωμοσώματα, ομόλογα χρωμοσώματα, γαμέτες, αμφιγονία,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ

ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑΣ Χ. Τανανάκη, Α. Θρασυβούλου Εργαστήριο Μελισσοκομίας Σηροτροφίας Α.Π.Θ. Email: tananaki@agro.auth.gr Website: www.beelab.gr Tel: 2310-472983 2.500.000 Αριθμός Κυψελών

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΙΣΣΑΣ ΕΡΓΑ, ΑΝΘΡΩΠΩΝ ΕΡΓΑ ΜΕΛΙΣΣΑΣ ΕΡΓΑ, ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΜΕΛΙΣΣΑΣ ΕΡΓΑ, ΑΝΘΡΩΠΩΝ ΕΡΓΑ ΜΕΛΙΣΣΑΣ ΕΡΓΑ, ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ ΕΡΓΑ, ΑΝΘΡΩΠΩΝ ΑΓΑΘΑ 1 ο ΕΠΑ.Λ ΟΡΕΣΤΙΑΔΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Σχολικό έτος: 2009-2010 Υπεύθυνοι Καθηγητές: Ναζίρης Γεώργιος Τσιορμπατζούδης Γεώργιος Page 1 of 24 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

6.1. Η Αναπαραγωγή στους µονοκύτταρους οργανισµούς 1 ο ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Σήµερα: Θα γνωρίσεις τη σηµασία της αναπαραγωγής, τον τρόπο αναπαραγωγής στους µονοκύτταρους οργανισµούς και τα είδη της αναπαραγωγής.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΔΟΜΕΣ - ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΔΟΜΕΣ - ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ ΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑ I ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : Γεράσιμος Π. Βανδώρος ΒΑΣΙΚΕΣ ΔΟΜΕΣ - ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ Οι βασικές δομές που εξετάζουμε στην ανατομία μπορούν ιεραρχικά να ταξινομηθούν ως εξής:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 3 ο ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΔΑΣΙΚΩΝ ΕΝΤΟΜΩΝ - ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 3 ο ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΔΑΣΙΚΩΝ ΕΝΤΟΜΩΝ - ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 3 ο ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΔΑΣΙΚΩΝ ΕΝΤΟΜΩΝ - ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ 1 Οικολογία δασικών εντόμων Παράγοντες: 1. Κλιματικές συνθήκες 2. Είδος δέντρων 3. Δασοπονική μορφή 4. Ρύπανση ατμόσφαιρας 2 Οικολογία δασικών εντόμων

Διαβάστε περισσότερα

- 1 - ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ : ΤΑΞΗ Β ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ : 2012-2013 ΘΕΜΑ : Η ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΤΗΣ

- 1 - ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ : ΤΑΞΗ Β ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ : 2012-2013 ΘΕΜΑ : Η ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΤΗΣ - 1 - ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ : ΤΑΞΗ Β ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ : 2012-2013 ΘΕΜΑ : Η ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΤΗΣ - 2 - ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΜΑΡΙΟΣ ΚΑΝΤΑΣ ΓΙΩΓΟΣ ΚΑΤΣΑΛΙΓΚΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΟΚΚΟΒΟΥ ΗΛΙΑ ΜΑΝΤΖΩΡΟΣ ΣΤΕΦΑΝΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α: ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΑΝΤΡΑ

ΜΕΡΟΣ Α: ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΑΝΤΡΑ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ 12 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ «ΑNAΠΑΡΑΓΩΓΗ-ΑΝΑΠΤΥΞΗ» ΜΕΡΟΣ Α: ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΑΝΤΡΑ Α. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ 1. Ποιος είναι ο ρόλος της αναπαραγωγής και

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΗΡΟΤΡΟΦΙΑΣ & ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΗΡΟΤΡΟΦΙΑΣ & ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΗΡΟΤΡΟΦΙΑΣ & ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΑΣΙΛΙΣΣΩΝ ΣΕ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΑ ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΕΙΑ ΧΩΡΙΣ ΤΗΝ ΕΥΡΕΣΗ ΤΗΣ ΒΑΣΙΛΙΣΣΑΣ ΚΑΙ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ

Διαβάστε περισσότερα

Μέλισσας έργα ανθρώπων αγαθά Περιβαλλοντική ομάδα 1ου ΓΕΛ Αλεξανδρούπολης Ιστορική διαδρομή Η αρχαιότερη γνωστή μέλισσα βρέθηκε παγιδευμένη σ ένα κομμάτι κεχριμπαριού 100 εκατομμυρίων ετών. Η πρωτόγονη

Διαβάστε περισσότερα

«ΖΩΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑ»

«ΖΩΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑ» ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ Τίτλος Προγράμματος Κατάρτισης : «ΖΩΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑ» Ημερ. Έναρξης: π.χ. 15-10-2012 Ημερ. Λήξης: π.χ. 16-10-12 Σύνολο ωρών: 150 Χώρος Υλοποίησης Προγράμματος Κατάρτισης:

Διαβάστε περισσότερα

Δημογραφία. Ενότητα 11.1: Παράδειγμα - Περιφερειακές διαφοροποιήσεις και ανισότητες του προσδόκιμου ζωής στη γέννηση

Δημογραφία. Ενότητα 11.1: Παράδειγμα - Περιφερειακές διαφοροποιήσεις και ανισότητες του προσδόκιμου ζωής στη γέννηση ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Δημογραφία Ενότητα 11.1: Παράδειγμα - Περιφερειακές διαφοροποιήσεις και ανισότητες του προσδόκιμου ζωής στη γέννηση Μιχάλης Αγοραστάκης Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας &

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΥΠΕΡΟΧΟΣ ΚΟΣΜΟΣ ΤΟΥ ΜΕΛΙΟΥ

Ο ΥΠΕΡΟΧΟΣ ΚΟΣΜΟΣ ΤΟΥ ΜΕΛΙΟΥ Ο ΥΠΕΡΟΧΟΣ ΚΟΣΜΟΣ ΤΟΥ ΜΕΛΙΟΥ Το μέλι είναι ένα από τα πάρα πολλά πράγματα που μας έχει προσφέρει η φύση. Έχει πολλές φαρμακευτικές ιδιότητες και χρήσεις στην μαγειρική. Άλλα βέβαια έχει και μια μεριά του

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Πανελλαδικών

Θέματα Πανελλαδικών Θέματα Πανελλαδικών 2000-2015 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΟΜΟΓΕΝΩΝ Κεφάλαιο 5 Περιεχόμενα Περιεχόμενα 1 Κεφάλαιο 1 ο Το γενετικό υλικό Θέμα 1 ο 2 Θέμα 2 ο 8 Θέμα

Διαβάστε περισσότερα

Το μέλι δεν είναι απλά μία γλυκαντική ουσία αν και μέχρι τα μέσα του 18 ου αιώνα, ήταν η μοναδική γλυκαντική ουσία που είχε στη διάθεσή του ο

Το μέλι δεν είναι απλά μία γλυκαντική ουσία αν και μέχρι τα μέσα του 18 ου αιώνα, ήταν η μοναδική γλυκαντική ουσία που είχε στη διάθεσή του ο Το μέλι δεν είναι απλά μία γλυκαντική ουσία αν και μέχρι τα μέσα του 18 ου αιώνα, ήταν η μοναδική γλυκαντική ουσία που είχε στη διάθεσή του ο άνθρωπος. Στους αιγυπτιακούς παπύρους, πριν από 3.500 χρόνια,

Διαβάστε περισσότερα

Μια επαναστατική τράπεζα βασιλισσών

Μια επαναστατική τράπεζα βασιλισσών 1 Ήβης 1, Αμπελάκια Σαλαμίνας TK 18902 Τηλ\fax: 2104671450-1 Κιν: 6986610223, 6979894070 e-mail: aiasbee@gmail.com Εισηγητής: Σταμάτης Φουτσιτζής (Γεωπόνος μελισσοκόμος) Η ομιλία πραγματοποιήθηκε στα πλαίσια

Διαβάστε περισσότερα

Οικογένεια: SALICACEAE

Οικογένεια: SALICACEAE Οικογένεια: SALICACEAE Αριθμός γενών: 57 (4), (Στην Ελλάδα 2). Αριθμός ειδών: περίπου 650.( 350). Γεωγραφική εξάπλωση: Η οικογένεια είναι κοινή σε ολόκληρο τη Β Εύκρατη ζώνη, ενώ λίγα είδη εμφανίζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ.. ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2015/2016

ΓΥΜΝΑΣΙΟ.. ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2015/2016 ΓΥΜΝΑΣΙΟ.. ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2015/2016 ΒΑΘ.:... / 40 ΟΛΟΓΡ.:... ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2016 ΥΠΟΓΡ.:... ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: dd/mm/yyyy ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΑ (ΒΙΟΛΟΓΙΑ) ΧΡΟΝΟΣ: 1 h 30 min

Διαβάστε περισσότερα

Diabrotica virgifera σε καλλιέργειες αραβοσίτου

Diabrotica virgifera σε καλλιέργειες αραβοσίτου ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΗΣ ΔΡΑΜΑΣ Diabrotica virgifera σε καλλιέργειες αραβοσίτου Γνωριμία με το έντομο καραντίνας. Λήψη προληπτικών μέτρων. Παρουσία του εντόμου στην Ευρώπη Εμφανίστηκε

Διαβάστε περισσότερα

Εντατική Εκτροφή Σαλιγκαριών. Ανάλυση Μεθοδολογίας Παραγωγική Διαδικασία Αποτελέσματα

Εντατική Εκτροφή Σαλιγκαριών. Ανάλυση Μεθοδολογίας Παραγωγική Διαδικασία Αποτελέσματα Εντατική Εκτροφή Σαλιγκαριών Ανάλυση Μεθοδολογίας Παραγωγική Διαδικασία Αποτελέσματα Αναπαραγωγή Περίοδος Έναρξης Αναπαραγωγής Κλειστός θάλαμος αναπαραγωγής: Ιανουάριος-Μάρτιος Εξωτερικές συνθήκες (Διχτυοκήπιο):

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις:

ΘΕΜΑ Α Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΟΠ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 18/09/2016 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ ΝΟΤΑ ΛΑΖΑΡΑΚΗ ΘΕΜΑ Α Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Η Χαρά

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΥΠΕΡΟΧΟΣ ΚΟΣΜΟΣ ΤΟΥ ΜΕΛΙΟΥ

Ο ΥΠΕΡΟΧΟΣ ΚΟΣΜΟΣ ΤΟΥ ΜΕΛΙΟΥ Ο ΥΠΕΡΟΧΟΣ ΚΟΣΜΟΣ ΤΟΥ ΜΕΛΙΟΥ Το μέλι είναι ένα από τα πάρα πολλά πραγματα που μας έχει προσφέρει η φύση.έχει πολλές φαρμακευτικές ιδιότητες και χρήσεις στην μαγειρική.άλλα βέβαια έχει και μια μεριά του

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014-2015 ΒΑΘ.:... ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΟΛΟΓΡ.:... ΥΠΟΓΡ.:... ΤΑΞΗ: Α ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 05-06-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΝΟΛΙΚΟΣ ΧΡΟΝΟΣ: 1 ΩΡΑ και 30 ΛΕΠΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Κύτταρα πολυκύτταρων οργανισμών

Κύτταρα πολυκύτταρων οργανισμών Μίτωση - Μείωση Τα ευκαρυωτικά κύτταρα διαιρούνται με δύο τρόπους: τη μίτωση και τη μείωση. Η Μίτωση είναι ο τύπος της κυτταρικής διαίρεσης που από ένα πατρικό κύτταρο καταλήγει σε δύο γενετικά πανομοιότυπα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ 2016 2 Το συνώνυμο της αναπαραγωγής είναι ο πολλαπλασιασμός, η δημιουργία νέων ατόμων που έχουν παρόμοια χαρακτηριστικά με τους γονείς τους. Όλοι οι οργανισμοί κάποια

Διαβάστε περισσότερα

Κυτταρική Διαίρεση (Μίτωση και Μείωση) Μέρος Α Μοριακή Βιολογία και Γενετική BIOL 123 Άνοιξη 2015 Δρ. Χαρίτα Χρίστου

Κυτταρική Διαίρεση (Μίτωση και Μείωση) Μέρος Α Μοριακή Βιολογία και Γενετική BIOL 123 Άνοιξη 2015 Δρ. Χαρίτα Χρίστου Κυτταρική Διαίρεση (Μίτωση και Μείωση) Μέρος Α Μοριακή Βιολογία και Γενετική BIOL 123 Άνοιξη 2015 Δρ. Χαρίτα Χρίστου Παρουσιάσεις Power Point με υλικό από: Campbell και Reece (2010) ΒΙΟΛΟΓΙΑ τόμος Ι, 1

Διαβάστε περισσότερα

Προληπτικές εφαρμογές καταπολέμησης αφίδων σε πυρηνόκαρπα και γιγαρτόκαρπα

Προληπτικές εφαρμογές καταπολέμησης αφίδων σε πυρηνόκαρπα και γιγαρτόκαρπα Προληπτικές εφαρμογές καταπολέμησης αφίδων σε πυρηνόκαρπα και γιγαρτόκαρπα Ανήκει στην υποκατηγορία cyanomidines των νεονικοτινοειδών και γι αυτό: 1. Δεν εφαρμόζεται στο έδαφος 2. Δεν θεωρείται πολύ τοξικό

Διαβάστε περισσότερα

Γεννητικά όργανα. Εγκέφαλος

Γεννητικά όργανα. Εγκέφαλος Φύλο και Εγκέφαλος Φυλετικός διµορφισµός: Ø ύπαρξη διαφορετικών µορφών σε ένα είδος Ø αναφέρεται σε κάθε χαρακτηριστικό που είναι διαφορετικό στο αρσενικό και στο θηλυκό Ø αναπαραγωγικές και µη-αναπαραγωγικές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ο. Έντομα (Μορφολογία Κατηγορίες)

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ο. Έντομα (Μορφολογία Κατηγορίες) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ο Έντομα (Μορφολογία Κατηγορίες) Δασική Εντομολογία Αντικείμενο: Μελέτη των εντόμων που βλάπτουν τα δασικά δέντρα και το ξύλο σε χρήση. Στη δασική πράξη: α. Εντοπισμός προσβολής επιδημικής

Διαβάστε περισσότερα

Νοσεμίαση των μελισσών Ανδρέας Φυλακτού Κτηνίατρος

Νοσεμίαση των μελισσών Ανδρέας Φυλακτού Κτηνίατρος Νοσεμίαση των μελισσών Ανδρέας Φυλακτού Κτηνίατρος Η Νοζεμίαση είναι παρασιτική ασθένεια των μελισσών που οφείλεται σε δύο πρωτόζωα (μικροσπορίδια) το Nosema apis και το Nosema ceranae. Το Nosema ceranae

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσμια αποτελέσματα από L03 και την νέα Camborough. Διαφοροποίηση της Camborough στην αποδοτικότητα της τροφής

Παγκόσμια αποτελέσματα από L03 και την νέα Camborough. Διαφοροποίηση της Camborough στην αποδοτικότητα της τροφής Ανασκόπηση η των χοιρομητέρων ρ Camborough & L03 Η χοιρομητέρα PIC L03 Βασικά Σημεία Παρουσίασης PIC L03 Παγκόσμια αποτελέσματα από L03 και την νέα Camborough Διαφοροποίηση της Camborough στην αποδοτικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Γαμετογένεση. Καθορισμός φύλου (όρχεις ς ή ωοθήκες) Πρόφαση Ι μείωσης Γαμετικά κύτταρα Γονάδα (μιτώσεις) έσμευση Έμβρυο. Θηλαστικά, Αμφίβια, ιχθύες

Γαμετογένεση. Καθορισμός φύλου (όρχεις ς ή ωοθήκες) Πρόφαση Ι μείωσης Γαμετικά κύτταρα Γονάδα (μιτώσεις) έσμευση Έμβρυο. Θηλαστικά, Αμφίβια, ιχθύες Γαμετογένεση Γαμετογένεση Καθορισμός φύλου (όρχεις ς ή ωοθήκες) G1 Σπερματογένεση Πρόφαση Ι μείωσης Γαμετικά κύτταρα Γονάδα (μιτώσεις) έσμευση Έμβρυο Ολοκλήρωση μείωσης Ι Γονιμοποίηση-ολοκλήρωση η η μείωσης

Διαβάστε περισσότερα

Ασκήσεις για το σπίτι και για σένα! 0.5 5. μελετούμε τους ζωντανούς οργανισμούς; Τρόποι μελέτης των ζωντανών οργανισμών Επιστημονική μέθοδος

Ασκήσεις για το σπίτι και για σένα! 0.5 5. μελετούμε τους ζωντανούς οργανισμούς; Τρόποι μελέτης των ζωντανών οργανισμών Επιστημονική μέθοδος Προγραμματισμός Διδακτέας Ύλης Βιολογίας Α Γυμνασίου 2012-2013 Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ Ενότητα Δραστηριότητες Βασικές Έννοιες Δ/κές Π/δοι Γνωριμία Εισαγωγικές σελίδες Γνωριμία με το βιβλίο μου 1 1 Ενότητα 1: Η Βιολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2013

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2013 ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2013 ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΠΕΡΔΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΟΣ (MSc) 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΣΕΛΙΔΑ Ενότητα 2 : Χημεία της ζωής 4 Ενότητα 3: Ενέργεια και οργανισμοί 13 Ενότητα 4: κυτταρική

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικό Πρόγραμμα τμήμα Β3. Μέλι γλυκύτατο

Περιβαλλοντικό Πρόγραμμα τμήμα Β3. Μέλι γλυκύτατο Περιβαλλοντικό Πρόγραμμα τμήμα Β3 Μέλι γλυκύτατο ΟΜΑΔΑ :ΜΕΛΙΣΣΕΣ ΒΑΣΙΛΗΣ ΣΑΜΑΡΑΣ ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΠΟΛΙΜΑΡ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣ ΠΑΣΣΙΟΣ ΜΙΧΑΛΗΣ ΣΙΚΟΒΕΛΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΑΝΔΡΕΑΣ ΡΕΤΖΕΛΑΣ. Η Καταγωγή των Μελισσών Oι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΜΗΝΟΥΡΓΙΑ. Όταν οι Μέλισσες αναζητούν νέους τόπους

ΣΜΗΝΟΥΡΓΙΑ. Όταν οι Μέλισσες αναζητούν νέους τόπους ΣΜΗΝΟΥΡΓΙΑ Όταν οι Μέλισσες αναζητούν νέους τόπους Στην Φύση, το σημαντικότερο μέλημα κάθε Είδους είναι η επιβίωση του. Όλες οι επιμέρους δραστηριότητες, ακόμη και αυτή η ίδια η εξέλιξη του, περιστρέφονται

Διαβάστε περισσότερα