ΕΝΩΣΗ ΕΛΛΗΝΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ, ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΣΕΙΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΝΩΣΗ ΕΛΛΗΝΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ, ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΣΕΙΣ"

Transcript

1 ΕΝΩΣΗ ΕΛΛΗΝΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ, ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΟΤΗΤΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣ Cr(VI) ΣΤΑ ΥΠΟΓΕΙΑ ΝΕΡΑ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2007 ΕΝΩΣΗ ΕΛΛΗΝΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ Σελ. 1 ΑΠΟ

2 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι θέσεις συντάχθηκε από ομάδα εμπειρογνωμόνων που όρισε η Διοικούσα Επιτροπή της Ένωσης Ελλήνων Χημικών, κατόπιν εισήγησης της Διοικούσας Επιτροπής του Τμήματος Περιβάλλοντος, Υγείας και Ασφάλειας της Εργασίας, Στην ομάδα συμμετείχαν χημικοί με υψηλή τεχνική επάρκεια στα θέματα των δοκιμών στο πόσιμο νερό, στην Ανόργανη Χημεία., στην περιβαλλοντική διαχείριση και στην μελέτη των τοξικών μετάλλων: -κ. Ε.Δασενάκης -κα Μ.Δεσποτίδου -κ. Κ.Μεθενίτης -κ.τ.λύτρας -κα Β.Παρασκευοπούλου -κα Α.Πέτρου -κ. Α.Ψάλτης Οι εργασίες της ομάδας συντονίστηκαν από τον Πρόεδρο του Τμήματος Περιβάλλοντος, Υγείας και Ασφάλειας της Εργασίας κ.ι.σιταρά. Η έκθεση ανασκοπήθηκε από την Διοικούσα Επιτροπή της Ένωσης Ελλήνων Χημικών. 2. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ-ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΜΕΛΕΤΗΣ Η εκτίμηση της μελέτης βασίζεται σε ανασκόπηση αποτελεσμάτων-ευρημάτων σε υπόγεια νερά της λεκάνης απορροής του ποταμού Ασωπού, αλλά ελήφθησαν υπόψη και αντίστοιχα δεδομένα από τα Μεσόγεια πεδία. Το πρόβλημα της παρουσίας του Cr(VI) αντιμετωπίστηκε από την ομάδα βάσει των αποτελεσμάτων, των επιστημονικών δεδομένων που είναι γνωστά για τις αναλυτικές τεχνικές, την παρουσία του Cr στο περιβάλλον, τις τοξικολογικές επιδράσεις και βάσει των διαθέσιμων νομοθετικών και διοικητικών εργαλείων. Στο μέρος 3 παρουσιάζονται τα σχετικά τεχνικά στοιχεία. Στο μέρος 4 δίνονται κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τη διαχείριση της κατάστασης από τις τοπικές αρχές ενώ προτείνονται μέτρα άμεσου χαρακτήρα, ώστε να ελαχιστοποιηθούν οι πιθανές επιδράσεις στην υγεία του πληθυσμού και να λαμβάνονται τόσο οι απαραίτητες διορθωτικές του προβλήματος ενέργειες, όσο και αναγκαίες προληπτικές ενέργειες. 3. ΤΕΧΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 3.1 Ιδιότητες-Πηγές-Διαθεσιμότητα Cr Ιδιότητες Το χρώμιο είναι ένα φυσικά σχηματιζόμενο μέταλλο, άοσμο, σκληρό, με χρώμα γκρι του ατσαλιού, το οποίο εμφανίζει όλους τους αριθμούς οξείδωσης από (-ΙΙ) έως (+VI). Οι τρεις κυριότερες οξειδωτικές καταστάσεις του είναι: Το στοιχειακό χρώμιο Cr(0), ένα αργυρότεφρο μέταλλο με υψηλό σημείο τήξεως, άοσμο, μη πτητικό που δεν συναντάται στη φύση. Το τρισθενές χρώμιο, Cr(III), η πλέον σταθερή μορφή του χρωμίου, συναντάται στη φύση ως ορυκτό και είναι ένα βασικό διαιτητικό συστατικό για την ενεργοποίηση της ινσουλίνης. Το εξασθενές χρώμιο, Cr(VI), η δεύτερη πιο σταθερή μορφή του χρωμίου, συναντάται σπάνια στη φύση και είναι κυρίως αποτέλεσμα ανθρωπογενούς δραστηριότητας. Γενικά οι ενώσεις του τρισθενούς χρωμίου είναι αδιάλυτες στο νερό (με εξαίρεση τα οξικά και νιτρικά άλατα καθώς και τα υδατωμένα χλωρίδιά του.) Ορισμένες ενώσεις του εξασθενούς χρωμίου, όπως το υδατωμένο οξείδιο του Cr(VI) (χρωμικό οξύ), τα χρωμικά άλατα του αμμωνίου ή των ελαφρότερων αλκαλίων (νατρίου και καλίου) είναι πολύ διαλυτά σε νερό. Tα χρωμικά άλατα των αλκαλικών γαιών (π.χ. ασβεστίου) είναι λιγότερο διαλυτά στο νερό ενώ τα ΕΝΩΣΗ ΕΛΛΗΝΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ Σελ. 2 ΑΠΟ

3 αντίστοιχα του ψευδαργύρου (ΙΙ) και του μολύβδου είναι αδιάλυτα σε ψυχρό νερό. Παρουσία αναγωγικών παραγόντων το Cr(VI) ανάγεται προς τρισθενές. Στα φυσικά ύδατα όμως που η περιεκτικότητα των αναγωγικών παραγόντων είναι πολύ χαμηλή, οι ενώσεις του εξασθενούς χρωμίου είναι σταθερές Χρήσεις χρωμίου και των ενώσεων του Το χρώμιο και οι ενώσεις του βρίσκουν ευρεία εφαρμογή, γενικότερα, στη μεταλλουργία, στην παραγωγή πυρίμαχων υλικών και στη χημική βιομηχανία. Ειδικότερα ενώσεις του εξασθενούς χρωμίου Cr(VI), χρησιμοποιούνται στη χημική βιομηχανία: Στη βιομηχανία χρωμάτων και χρωστικών Στη βιομηχανία επιμεταλλώσεων Στη βυρσοδεψία (κατά κύριο λόγο ενώσεις του Cr(III) Στην παρασκευή βερνικιών για τη συντήρηση του ξύλου Στην κατασκευή υλικών ηλεκτροσυγκόλλησης Στην παρασκευή αντισκωριακών των μεταλλικών επιφανειών Στην κλωστοϋφαντουργία Στο μελάνι των φωτοτυπικών μηχανημάτων Στις μαγνητοταινίες Ως καταλύτης Στην τσιμεντοβιομηχανία Επίδραση του χρωμίου στο περιβάλλον Το χρώμιο συναντάται στον αέρα, στα νερά και στο έδαφος κυρίως με τη μορφή ενώσεων των Cr(III) και Cr(VI) και λιγότερο ως Cr(0). Λόγω του ότι η φυσικά απαντούμενη μορφή χρωμίου είναι το Cr(ΙΙI), οι άλλες δύο μορφές, Cr(0) και Cr(VI), όταν συναντιούνται στον αέρα, στο νερό και στο έδαφος είναι αποτέλεσμα ανθρωπογενούς δραστηριότητας και βιομηχανικής ρύπανσης. Το χρώμιο υπάρχει στα πόσιμα νερά σε πολύ χαμηλές συγκεντρώσεις 2-5 μg / l. Η παρουσία χρωμίου πάνω από 10 μg / l, μπορεί εκτός από ανθρώπινες δραστηριότητες ( απόβλητα βιομηχανίας ), να οφείλεται και σε φυσική ρύπανση από τα πετρώματα. Στις περιπτώσεις της ανθρωπογενούς ρύπανσης το εξασθενές χρώμιο βρίσκεται σε ποσοστό 85-90% του συνολικού. Παρουσία αναγωγικών παραγόντων το εξασθενές χρώμιο ανάγεται προς τρισθενές. Στα φυσικά ύδατα όμως, που η περιεκτικότητα των αναγωγικών παραγόντων είναι πολύ χαμηλή, οι ενώσεις του εξασθενούς χρωμίου είναι σταθερές Η αύξηση των επιπέδων Cr(ΙΙI), στον αέρα είναι αποτέλεσμα κυρίως της καύσης γαιανθράκων και ορυκτελαίων καθώς και της διαδικασίας παραγωγής χάλυβα. Οι ηλεκτροσυγκολλήσεις και η χρήση χημικών ενώσεων του Cr(VI), αυξάνουν τα επίπεδα του εξασθενούς χρωμίου στον αέρα. Διαφυγόντα υγρά απόβλητα βιομηχανιών επιμεταλλώσεων αυξάνουν τα επίπεδα Cr(VI) στα ύδατα (υπόγεια ή/και επίγεια). Βυρσοδεψεία και κλωστοϋφαντουργεία καθώς και βιομηχανίες χρωστικών και χρωμάτων είναι δυνατόν να ρυπάνουν τα ύδατα τόσο με Cr(ΙΙI) όσο και Cr(VI). Τα επίπεδα Cr(ΙΙI) και Cr(VI) στο έδαφος αυξάνουν κυρίως από την εναπόθεση εμπορικών προιόντων που περιέχουν χρώμιο, υγρών αποβλήτων από βιομηχανίες που χρησιμοποιούν χρώμιο και ενώσεις του χρωμίου καθώς και από την εναπόθεση της τέφρας από την καύση των γαιανθράκων για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Λόγω της μεγάλης τοξικότητας του Cr(VI), απόβλητα που περιέχουν εξασθενές χρώμιο πρέπει απαραιτήτως πριν τη διάθεσή τους στο περιβάλλον να υφίστανται κατεργασία μετατροπής του Cr(VI) σε αδιάλυτες μορφές του Cr(ΙΙI). Η κατεργασία αυτή συνήθως εμπλέκει αρχικά την αναγωγή του Cr(VI) σε Cr(ΙΙI) και κατόπιν την καθίζηση ως ένυδρο οξείδιο του Cr(ΙΙI) χρησιμοποιώντας υδροξείδιο του ασβεστίου ή του νατρίου. Οι ενώσεις του Cr(ΙΙI) πρέπει επίσης να μετατραπούν σε ένυδρο οξείδιο του Cr(ΙΙI) πριν τη διάθεσή τους στο περιβάλλον. Στο Σχήμα 1 παρουσιάζονται οι πηγές χρωμίου και η διαθεσιμότητα των διαφόρων μορφών του στο περιβάλλον. ΕΝΩΣΗ ΕΛΛΗΝΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ Σελ. 3 ΑΠΟ

4 Αστικά λύματα Βιομηχανκές δραστηριότητες Καύσιμα Αστικά λύματα (καύση) Μέσα μεταφοράς ΧΥΤΑ, ιλύς ΚΕΛ Υγρά απόβλητα Εκπομπή στην ατμόσφαιρα/ ιπτάμενη τέφρα Διάφορες εκπομπές ΑΕΡΑΣ (λόγος Cr(III)/Cr(VI) άγνωστος Ατμοσφαιρική εναπόθεση Εκπλύσεις:Cr(III) και Cr(VI) ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΑ και ΥΠΟΓΕΙΑ ΝΕΡΑ Cr(III):ιζήματα, διαλυτή μορφή δυνατό να οξειδωθεί προς Cr(VI) Cr(VI):διαλυτή μορφή, οξειδώνεται προς Cr(III). ΕΔΑΦΟΣ Cr(III):ιζήματα, Cr(VI):απορροφάται ή ανάγεται προς Cr(VI) σκόνη KΑλΛΙΕΡΓΙΕΣ ΑΓΡΟΤΙΚΑ ΠΡΟιΟΝΤΑ ΚΡΕΑΣ ΓΑΛΑΚΤΟΚΟΜΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ Σχήμα 1. Ανθρωπογενείς πηγές εκπομπής του χρωμίου στο περιβάλλον. (Rowbotham, A.L., Levy, L.S. and Shuker, L.K. J.Toxicol.Environ.Health Β, 2000,3, Αναλυτικές Μέθοδοι Εισαγωγή Στο μέρος αυτό της έκθεσης παρουσιάζονται συνοπτικά οι αναλυτικές μέθοδοι που χρησιμοποιούνται για τον προσδιορισμό των διαφόρων μορφών χρωμίου. Όπως επισημάνθηκε και στο μέρος 3.1 της έκθεσης, είναι απαραίτητη η λεπτομερής γνώση των επιμέρους μορφών χρωμίου και όχι μόνο τα επίπεδα ολικού χρωμίου προκειμένου να εκτιμηθούν οι φυσιολογικές και τοξικολογικές επιπτώσεις του, οι χημικοί μετασχηματισμοί σε νερά, εδάφη και στην ατμόσφαιρα και η κατανομή και μεταφορά του στο περιβάλλον. Η ανάλυση μορφών στοιχείων (speciation) είναι μια αναλυτική διαδικασία που αποτελείται από την ταυτοποίηση και ποσοτικοποίηση των διάφορων μορφών ενός στοιχείου στα δείγματα προς ανάλυση. Απαιτεί προσέγγιση πολλών σταδίων που περιλαμβάνει τη δειγματοληψία, τη διήθηση, την αποθήκευση των δειγμάτων, την προκατεργασία του δείγματος και την ενόργανη ανάλυση. Η δειγματοληψία και η αποθήκευση θα πρέπει να είναι τέτοιες ώστε οι μορφές του στοιχείου να παραμένουν ανεπηρέαστες από αυτές τις δύο διαδικασίες. Στο περιβάλλον, όμως οι μορφές χρωμίου εμπλέκονται σε πολύπλοκες ισορροπίες και η απομόνωση του δείγματος από τον περιβαλλοντικό του χώρο μπορεί να τις αλλάξει Περίληψη χρησιμοποιούμενων μεθόδων Τα αναλυτικά σχήματα προσδιορισμού μορφών χρωμίου σε υδατικά δείγματα περιλαμβάνουν τρία κύρια βήματα: 1) διήθηση του δείγματος, 2) βήμα προσυγκέντρωσης, 3) ανίχνευση και ποσοτικοποίηση του προσυγκεντρωμένου χρωμίου. Η ανάλυση διαλυτού χρωμίου σπάνια ΕΝΩΣΗ ΕΛΛΗΝΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ Σελ. 4 ΑΠΟ

5 πραγματοποιείται χωρίς κάποια βήματα προσυγκέντρωσης λόγω των χαμηλών επιπέδων του στοιχείου στο περιβάλλον και της ανάγκης για απομάκρυνση παρεμποδίσεων από στοιχεία που συνυπάρχουν στα δείγματα. Οι μέθοδοι προσυγκέντρωσης που συνήθως χρησιμοποιούνται είναι: 1) χρωματογραφικές μέθοδοι, 2) τεχνικές συγκαταβύθισης (πχ. συγκαταβύθιση ολικού χρωμίου με υδροξείδιο Fe (II), ή συγκαταβύθιση μορφών χρωμίου (ΙΙΙ) ή (VI) με διάφορα υδροξείδια του Fe (II και ΙΙΙ), του Ga, του Bi ή άλατα του Pb, 3) ιονανταλλακτικές τεχνικές (υλικά όπως τροποποιημένη silica, ή alumina ή κατιο- και ανιονανταλλακτικές ρητίνες), 4) διαχωρισμοί με χρήση χηλικών ρητινών (Chelex, και άλλες), 5) υγρή-υγρή εκχύλιση (σύμπλεξη με APDC - ammonium pyrrolidinedithiocarbamate ή 8-υδροξυ-κινολίνη και εκχύλιση σε ΜΙΒΚ-methyl-isobutyl ketone). Για (την ανίχνευση) τον ποσοτικό προσδιορισμό του χρωμίου χρησιμοποιούνται κυρίως η φασματομετρία UV-Vis (σχηματισμός έγχρωμου συμπλόκου με DPC-diphenylcarbazide), η φασματομετρία ατομικής απορρόφησης με φλόγα ή φούρνο γραφίτη (ΑΑS),η φασματομετρία ατομικής εκπομπής πλάσματος (ICP-AES) και ηλεκτροχημικές μέθοδοι (πολαρογραφία) [1] Διαλυτό χρώμιο (VI) Απευθείας φωτομετρικός προσδιορισμός εξασθενούς χρωμίου σε ασθενώς ρυπασμένα υδατικά δείγματα (ΕΛΟΤ ΕΝ ISO ) Πεδίο εφαρμογής: πόσιμο νερό, ασθενώς ρυπασμένα υπόγεια και επιφανειακά ύδατα Απευθείας φωτομετρικός προσδιορισμός εξασθενούς χρωμίου σε υδατικά δείγματα (EPA, 7196A, 1992) Πεδίο εφαρμογής: υπόγεια ύδατα Ιοντική χρωματογραφία [Method 3500-Cr C., APHA 21 th ed (2005)] Πεδίο εφαρμογής: Επιφανειακά και υπόγεια ύδατα, πρωτογενή απόβλητα και απόβλητα μεταλλουργίας Μέθοδοι που περιλαμβάνουν και ένα στάδιο προσυγκέντρωσης Συγκαταβύθιση εξασθενούς χρωμίου με άλατα του Pb, διάλυση σε νιτρικό οξύ και ποσοτικοποίηση με ατομική απορρόφηση φούρνου γραφίτη [2] Προσυγκέντρωση εξασθενούς χρωμίου σε ανιονανταλλακτικές ρητίνες, έκλουση με όξινα διαλύματα και ποσοτικοποίηση με φασματομετρία ατομικής απορρόφησης με φούρνο γραφίτη (GFAAS) ή ICP-AES [1] Διαλυτό χρώμιο (III) Συγκαταβύθιση με υδροξείδιο του Fe (III), διάλυση με υδροχλωρικό οξύ και ποσοτικοποίηση με φασματομετρία ατομικής απορρόφησης με φούρνο γραφίτη [3] Υγρή-υγρή εκχύλιση με 8-υδρόξυ-κινολίνη ή APDC σε MIBK (methyl isobutyl ketone), επανεκχύλιση σε νιτρικό οξύ και ποσοτικοποίηση με φασματομετρία ατομικής απορρόφησης με φούρνο γραφίτη. [4] Προσυγκέντρωση με κατιονανταλλακτικές ρητίνες ή υλικά, εκλουση με όξινα διλύματα και ποσοτικοποίηση με φασματομετρία ατομικής απορρόφησης με φούρνο γραφίτη [4] Απευθείας ποσοτικοποίηση Φασματομετρία ατομικής απορρόφησης με φούρνο γραφίτη (GFAAS) Method 3113 Β., APHA 21 th ed (2005) Πεδίο εφαρμογής: Επιφανειακά και υπόγεια ύδατα, πρωτογενή απόβλητα και απόβλητα μεταλλουργίας Φασματομετρία εκπομπής πλάσματος (ICP-AES) Method 3120 Β., APHA 21 th ed (2005) και EPA method 200.7, EPA-600/S4-85/05, 1985 Πεδίο εφαρμογής: Επιφανειακά και υπόγεια ύδατα, πρωτογενή απόβλητα και απόβλητα μεταλλουργίας Φασματομετρία μάζας με χρήση επαγωγικά συζεύξιμου πλάσματος (ICP-ΜS) Method Β., APHA 21 th ed (2005) και EPA method 200.8, 1995 ΕΝΩΣΗ ΕΛΛΗΝΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ Σελ. 5 ΑΠΟ

6 Πεδίο εφαρμογής: Επιφανειακά και υπόγεια ύδατα, πρωτογενή απόβλητα και απόβλητα μεταλλουργίας Με προσυγκέντρωση - συγκαταβύθιση με άλατα του Pb ή υδροξείδιο του Fe (II), διάλυση σε νιτρικό ή υδροχλωρικό οξύ και ποσοτικοποίηση με φασματομετρία ατομικής απορρόφησης με φούρνο γραφίτη [2,4] Σύνοψη και Συμπεράσματα Για τον ποσοτικό προσδιορισμό όλων των διαφορετικών μορφών (τις διαφορετικές μορφές) του χρωμίου υπάρχουν πρότυπες μέθοδοι που αναφέρονται ως εθνικά ή διεθνή πρότυπα (ΕΛΟΤ, ISO), μέθοδοι που προτείνονται από κρατικούς οργανισμούς (US EPA) και επιστημονικές ενώσεις (APHA) καθώς και μέθοδοι που αναφέρονται στη διεθνή επιστημονική βιβλιογραφία. Η οργανολογία που αναφέρεται ειδικά για το εξασθενές χρώμιο είναι απλή και η μέθοδος μπορεί να εφαρμοσθεί σε εργαστήριο με σχετική εμπειρία. Για το ολικό χρώμιο, η οργανολογία είναι περισσότερο σύνθετη και εξελιγμένη, αλλά επειδή στην ελληνική και ευρωπαϊκή νομοθεσία απαιτείται ο προσδιορισμός του ολικού χρωμίου, πολλοί φορείς ύδρευσης αλλά και κρατικά και ιδιωτικά εργαστήρια εφαρμόζουν τις αναφερόμενες μεθόδους. Η λήψη δεδομένων για τα επίπεδα διάφορων μορφών χρωμίου είναι αναλυτικός σκοπός που επιτυγχάνεται με εφαρμογή υπάρχουσας τεχνογνωσίας σε εργαστήρια με σχετική εμπειρία. Σε αντίθεση με την τοποθέτηση του Υπουργείου Υγείας αλλά και ισχυρισμούς εργαστηρίων που έχουν δημοσιευθεί το τελευταίο διάστημα, δεν υφίστανται τεχνικές δυσκολίες στον αναλυτικό προσδιορισμό του χρωμίου ούτε και ο προσδιορισμός εξασθενούς χρωμίου στο νερό αποτελεί τεχνογνωσία γνωστή σε ελάχιστα εργαστήρια. Στον ελλαδικό χώρο υπάρχουν πολλά κρατικά εργαστήρια, οργανωμένα εργαστήρια φορέων ύδρευσης, πανεπιστημιακά εργαστήρια και ιδιωτικά εργαστήρια, που μπορούν να επιτελούν τις σχετικές δοκιμές αφού διαθέτουν τόσο την σχετική εμπειρία όσο και τεχνικά επαρκές προσωπικό. Πολλά από αυτά είναι μάλιστα διαπιστευμένα κατά ΕΛΟΤ ΕΝ ISO/IEC για σχετικές αναλύσεις σε νερό. Επιπλέον, σημειώνεται ότι πρέπει να ελέγχεται εάν οι χρησιμοποιούμενες μέθοδοι πληρούν τα απαιτούμενα χαρακτηριστικά επιδόσεων, όπως καθορίζονται στο Παράρτημα ΙΙΙ μέρος ΙΙ της απόφασης ΔΥΓ2/Γ.[οικ/38295/ ). 3.3 Νομοθετικές Απαιτήσεις Με την ΚΥΑ ΔΥΓ 2/Γ.Π.ΟΙΚ (ΦΕΚ 630/Β/2007 ) στο άρθρο 1 παρ. 1 ορίζονται: Νερό ανθρώπινης κατανάλωσης: Το νερό είτε στη φυσική κατάσταση είτε μετά από επεξεργασία που προορίζεται για πόση, μαγείρεμα, προπαρασκευή τροφής ή άλλες οικιακές χρήσεις, ανεξάρτητα από την προέλευση του και από το εάν παρέχεται από δίκτυο διανομής, από βυτίο ή σε φιάλες ή δοχεία. Οικιακές χρήσεις : Χρήσεις του νερού κατά τον τρόπο που να έρχεται σε άμεση ή έμμεση επαφή με το ανθρώπινο οργανισμό. Με το άρθρο 11 της απόφασης που προσαρτάται σε αυτή το παράρτημα Ι Μέρος Β, ορίζεται η ανωτάτη παραδεκτή τιμή για το χρώμιο ( Cr ) 50 μg / l. H τιμή αυτή ισχύει για νερό ανθρώπινης κατανάλωσης που λαμβάνεται από την βρύση. Οι Αρμόδιες Αρχές λαμβάνουν υπόψη τα περιστατικά μέγιστων επιπέδων που ενδέχεται να έχουν δυσμενείς επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία. Σε εφαρμογή της παραπάνω νομοθεσίας που είναι και νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης το νερό ανθρώπινης κατανάλωσης και για οικιακές χρήσεις έχει ανώτατη παραδεκτή τιμή για το ολικό χρώμιο ( Cr ) 50 μg / l. Δεν υπάρχει νομοθετικό όριο για το εξασθενές χρώμιο που είναι πιο τοξικό και επικίνδυνο από το τρισθενές. Άρα δείγματα νερών με χρώμιο πάνω από 50 μg / l είναι ακατάλληλα για ανθρώπινη και οικιακή χρήση. ΕΝΩΣΗ ΕΛΛΗΝΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ Σελ. 6 ΑΠΟ

7 Γενικά, στις νομοθεσίες άλλων χωρών δεν υπάρχει όριο για το εξασθενές χρώμιο αλλά για το ολικό χρώμιο. Α) Π.Ο.Υ.,Καναδάς, Αυστραλία ολικό χρώμιο ( Cr ) 50 μg / l Β) Η.Π.Α. Ομοσπονδιακό όριο ολικό χρώμιο ( Cr ) 100 μg / l Γ) Η.Π.Α. Πολιτεία Καλιφόρνιας ολικό χρώμιο ( Cr ) 50 μg / l Όμως, όπως αναφέρεται στην παρ.3.4.2, η κατεύθυνση που προκύπτει από τις τελευταίες έρευνες είναι να εισαχθούν όρια για το εξασθενές χρώμιο. Πρέπει να επισημανθεί επίσης ότι στον Κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1907/2006 για την καταχώριση, την αξιολόγηση, την αδειοδότηση και τους περιορισμούς των χημικών προϊόντων (REACH), διάφορα χρωμικά και διχρωμικά άλατα (ενώσεις του Cr(VI)) κατατάσσονται ως καρκινογόνες, μεταλλαξογόνες, και ουσίες τοξικές για την αναπαραγωγή. Απαιτείται λοιπόν ιδιαίτερη προσοχή στις περιπτώσεις που τέτοιες ενώσεις έχουν διαφύγει στο περιβάλλον Τοξικές Επιδράσεις του Εξασθενούς Χρωμίου-Cr(VI) Εισαγωγή Στο μέρος αυτό της μελέτης παρουσιάζεται βιβλιογραφική ανασκόπηση, σχετικά με τα τελευταία στοιχεία για τις τοξικές επιδράσεις του εξασθενούς χρωμίου. Το Cr(VI) στον εισπνεόμενο αέρα είναι αποδεδειγμένα καρκινογόνο, ενώ για την επικινδυνότητα του στο πόσιμο νερό, τα μέχρις στιγμής στοιχεία οδηγούν την επιστημονική κοινότητα προς την κατεύθυνση της θεώρησης του Cr(VI) καρκινογόνου ουσίας και μέσω της κατάποσης. Αναφέρονται επίσης στοιχεία για τη φυτοτοξικότητα αλλά και τη δυνατότητα βιοσυσσώρευσης του Cr(VI) σε φυτά Τοξικολογικά δεδομένα για το Cr(VI) Είναι γνωστό ότι το Cr(III) είναι ένα βασικό διατροφικό ιχνοστοιχείο που ενεργοποιεί την ινσουλίνη και βοηθά στο μεταβολισμό της γλυκόζης, των πρωτεϊνών και των λιπών [5, 6]. Σε αντίθεση όμως με το Cr(III), το Cr(VI) είναι τοξικό και καρκινογόνο[7-9]. Εισπνέοντας αέρα που περιέχει υψηλά επίπεδα Cr(VI) είναι δυνατόν να προκληθούν, ανάλογα με την ποσότητα στον αέρα, ερεθισμός στη μύτη, ρινορραγίες, έλκη και οπές στο ρινικό διάφραγμα. Η εισαγωγή στον οργανισμό μεγάλων ποσοτήτων Cr(VI) μέσω των μολυσμένων τροφών ή του πόσιμου νερού είναι δυνατόν, να προκαλέσουν στομαχικές διαταραχές και έλκη, σπασμούς, καταστροφή των νεφρών και του ήπατος ακόμα και θάνατο, ανάλογα με το επίπεδο μόλυνσης. Η επαφή με το δέρμα ορισμένων ενώσεων του Cr(VI) είναι δυνατό να προκαλέσει έλκη. Επίσης ορισμένοι άνθρωποι είναι εξαιρετικά ευαίσθητοι (αλλεργικοί) στο Cr(III) ή το Cr(VI) [9-12]. Μελέτες και στατιστικά αποτελέσματα απέδειξαν τον αυξημένο κίνδυνο εκδήλωσης καρκίνου μετά από έκθεση σε Cr(VI) μέσω της εισπνοής [8, 13-15], κατατάσσοντας το Cr(VI) στον αέρα (με τη μορφή αερολύματος ή στερεών αιρουμένων σωματιδίων) στην κατηγορία 1 [4] ή Α1 [15], (δηλ. στην κατηγορία των ενώσεων που προκαλούν καρκίνο με βάσει επιδημιολογικά δεδομένα). Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (WHO) [16] όρισε ότι το Cr(VI) είναι καρκινογόνο για τον άνθρωπο, η Διεύθυνση Υγείας και Ανθρωπίνων Υπηρεσιών των U.S.A. (DHHS) [17] κατέταξε ορισμένες ενώσεις του Cr(VI) ως καρκινογόνες για τον άνθρωπο. Η Υπηρεσία Προστασίας του Περιβάλλοντος των U.S.A. (EPA) [18] όρισε ότι το Cr(VI) στον αέρα είναι καρκινογόνο για τον άνθρωπο. Σε αντίθεση με την αποδεδειγμένη καρκινογόνο δράση της παρουσίας του Cr(VI) στον εισπνεόμενο αέρα, ανάλογη δράση σε πόσιμο νερό δεν έχει άμεσα αποδειχθεί, κυρίως λόγω της δυσκολίας να αναπτυχθούν μοντέλα που να βασίζονται σε πειραματόζωα και να μιμούνται αξιόπιστα την ανθρώπινη κατάσταση καθώς και της έλλειψης ενδελεχών επιδημιολογικών μελετών [14, 19]. Όμως, η όλο και αυξανόμενη ποσότητα επιστημονικών δεδομένων από την βασική έρευνα και την εκ νέου αξιολόγηση παλαιότερων ερευνών που περιείχαν επιδημιολογικά δεδομένα [14, 19-28] οδηγούν την επιστημονική κοινότητα προς την κατεύθυνση της θεώρησης του Cr(VI) καρκινογόνου ουσίας και μέσω της κατάποσης. Η ορθότητα της θεώρησης ΕΝΩΣΗ ΕΛΛΗΝΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ Σελ. 7 ΑΠΟ

8 αυτής φαίνεται να ενισχύεται από τα τελευταία επιστημονικά δεδομένα, όπου αποδεικνύεται ότι η παρουσία εξασθενούς χρωμίου σε πόσιμο νερό προκαλεί καρκίνο σε πειραματόζωα [29, 30]. Τα αποτελέσματα μάλιστα της τελευταίας τοξικολογικής έρευνας οδήγησαν την πολιτεία της Καλιφόρνιας προς την κατεύθυνση της υιοθέτησης των νέων ορίων που είχαν προταθεί το 2001 [31] για το ολικό χρώμιο στο πόσιμο νερό (από 50 μg/l σε 2,5 μg/l) και να εισάγει για πρώτη φορά όριο για το εξασθενές χρώμιο στο πόσιμο νερό (0,2 μg/l) Φυτοτοξικότητα Cr(VI) Η ρύπανση του εδάφους και των νερών (επιφανειακών ή/και υπογείων) με χρώμιο, εξαιτίας ανθρωπογενών δραστηριοτήτων προκαλεί σειρά προβλημάτων τόσο στη γεωργία όσο και την κτηνοτροφία. Οι ενώσεις του χρωμίου, ιδιαίτερα του Cr(VI), θεωρούνται πολύ τοξικές για τα φυτά με αποτελέσματα που αφορούν στην μειωμένη απόδοση της παραγωγής, την κακή ανάπτυξη των φύλλων και των ριζών του φυτού κ.ά. [32]. Η τοξικότητα του Cr(VI) οφείλεται στη μεγάλη του διαλυτότητά στο νερό και διαπερατότητα των κυτταρικών μεμβρανών, με αποτέλεσμα την απορρόφηση από το ριζικό σύστημα του φυτού όπου και μετατρεπόμενο σε Cr(III) εγκλωβίζεται στα χυμοτόπια των ριζικών κυττάρων όπου και κυρίως εναποτίθεται[32, 33, 37, 38]. Τα φυτά που έχουν τη δυνατότητα της βιοσυσσώρευσης του χρωμίου είναι πολύ λίγα και εξωτικά [34-36]. Γενικά μπορούμε να πούμε ότι η περιεκτικότητα σε χρώμιο των φυτών κυμαίνεται από 0, mg /kg [32, 37, 38] και εξαρτάται από την περιεκτικότητα του εδάφους σε χρώμιο. Η περιεκτικότητα σε χρώμιο (mg/kg) λαχανικών και όσπριων που καλλιεργούνται σε εδάφη χαμηλής φυσικής περιεκτικότητας σε χρώμιο ( mg/kg) είναι (0,02-1,01) και ( ) αντίστοιχα, ενώ οι τιμές αυτές όταν καλλιεργούνται σε εδάφη υψηλής σε χρώμιο περιεκτικότητας (190-10,680 mg/kg) είναι αντίστοιχα (0,04-9,6) και 0,14 [39]. Στον Πίνακα 1 που ακολουθεί αναφέρονται οι περιεκτικότητες σε χρώμιο διαφόρων βρωσίμων φυτών, που καλλιεργήθηκαν σε εδάφη μη μολυσμένα από χρώμιο. Πίνακας 1. Συγκέντρωση χρωμίου (σε βρώσιμα φυτά που καλλιεργήθηκαν σε μη μολυσμένα από χρώμιο εδάφη [37].. Είδος φυτού Συγκέντρωση χρωμίου (mg/kg) Τεύτλα 0,05 Λαχανάκια Βρυξελλών 0,14 Λάχανα 0,15 Πράσινα φασόλια 0,04 Κρεμμύδια 0,19 Καρρότα 0,08 Σκόρδα 1,50 Πατάτες 0,21 Σπόροι δημητριακών 0,37 Θυμάρι 10,00 Πιπέρι (μαύρο) 3,70 4. Εκτίμηση-Προτάσεις Από τα αποτελέσματα των εκθέσεων δοκιμών που ήρθαν σε γνώση της ΕΕΧ από την ευρύτερη περιοχή της λεκάνης του Ασωπού, προκύπτει ότι υπάρχει γενικότερο πρόβλημα ποιότητος του νερού και η παρουσία επιβλαβών για τους ανθρώπους χημικών παραμέτρων δεν περιορίζεται στην παρουσία εξασθενούς χρωμίου. Οι περιπτώσεις ύπαρξης υψηλών συγκεντρώσεων ολικού και εξασθενούς Cr αλλά και τα γενικά προβλήματα που διαπιστώνονται συνιστούν λόγο διακοπής της χρήσης του νερού για ανθρώπινη αλλά και οικιακή χρήση. Επίσης, επισημαίνεται ότι η χρήση ΕΝΩΣΗ ΕΛΛΗΝΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ Σελ. 8 ΑΠΟ

9 νερού με παρουσία συγκεντρώσεων Cr(VI) για πότισμα καλλιεργειών και θερμοκηπίων, με μεθόδους που δημιουργούν αερολύματα, θα πρέπει να συνοδεύεται από λήψη προστατευτικών μέτρων για αποφυγή εισπνοής του αερολύματος από το προσωπικό που εκτελεί αγροτικές εργασίες και από άλλες ομάδες του πληθυσμού που μπορεί να εκτίθενται σε αυτό. Επίσης για να διερευνηθούν οι πιθανές φυτοτοξικές επιδράσεις του Cr θα πρέπει να γίνουν διερευνητικές μετρήσεις στο έδαφος των καλλιεργειών. Η διακοπή της χρήσης του νερού για ανθρώπινη κατανάλωση και οικιακή χρήση είναι αναγκαία επειδή από τα αποτελέσματα που αναφέρονται τίθεται σε αμφιβολία η καταλληλότητα του, διότι σύμφωνα με τα αναφερόμενα στις παραγράφους 3.3 και 3.4 της απόφασης ΔΥΓ2/Γ. οικ/38295/ , οι παρεκκλίσεις συνιστούν κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία. Η παρουσία χρωμίου και μάλιστα εξασθενούς χρωμίου και η παρουσία νιτρικών, υποδηλώνουν τη ρύπανση του υδροφόρου τομέα από ανθρώπινες δραστηριότητες, παρόμοιες με αυτές που περιγράφονται στην παράγραφο και στο σχήμα 1. Εκτός από την παραπάνω ρύθμιση των χρήσεων του νερού επίσης προτείνονται: 1) η παρακολούθηση της ποιότητας του σύμφωνα με τα αναγραφόμενα στην Οδηγία 98/83/ΕΚ, δηλαδή ο έλεγχος του για τις παραμετρικές τιμές που αποκλίνουν και η συνέχιση της χρήσης του μετά την αποκατάσταση των τιμών εντός των ορίων. 2) Καταγραφή όλων των στοιχείων των γεωτρήσεων: βάθος, ύψος στάθμης νερού,δημιουργία διαγραμμάτων στάθμης νερού και κυρίως κατά τις δειγματοληψίες και -Αναλύσεις στις παραμέτρους ανιόντα, κατιόντα, Cr,αγωγιμότητα, και στις παραμέτρους που εκτρέπονται. -Σύνταξη ανά εξάμηνο έκθεσης αξιολόγησης της χημικής κατάστασης των υπόγειων υδάτων. -Μετρήσεις ανά μήνα των σημείων του Ασωπού που είναι στο Δίκτυο Ποιότητας Επιφανειακών Νερών με ευθύνη της Νομαρχίας -Σύνταξη Υδρογεωλογικής μελέτης Όλες οι παραπάνω ενέργειες προβλέπονται από τις οδηγίες 2000/60 & 2006/118 άρθρα 1,4,5 και 6. Για την ανάληψη των παραπάνω ενεργειών συνίσταται στις τοπικές υπηρεσίες (οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης Α και Β βαθμού) η πρόσληψη τεχνικά επαρκούς επιστημονικού προσωπικού και η συνεργασία με εργαστήρια για τη δειγματοληψία και τις απαιτούμενες δοκιμές, προκειμένου να τηρούνται τα αναφερόμενα στην οδηγία 98/83/ΕΚ. Σημειώνεται επίσης ότι οι επίσημοι έλεγχοι των νερών (όπως και των τροφίμων και των καταναλωτικών προϊόντων) πρέπει να γίνονται συστηματικά και συχνά, όπως άλλωστε προβλέπεται από τις κείμενες διατάξεις, και όχι κάθε φορά που είτε τυχαία είτε από ευαισθησία μεμονωμένων ατόμων ή φορέων αποκαλύπτεται κάποιο πρόβλημα. Να ενθαρρυνθούν οι δημοτικοί φορείς και οι ιδιωτικές επιχειρήσεις να εφαρμόζουν συστήματα ποιότητας, που να περιλαμβάνουν διαδικασίες αυτοελέγχων, σε συνεργασία με κατάλληλα για το σκοπό αυτό εργαστήρια. Επίσης σχετικά με τη διάθεση αποβλήτων στον ποταμό Ασωπό, υπενθυμίζεται ότι σύμφωνα με την ΚΥΑ 50388/2704/Ε 103 (ΦΕΚ 1866/Β/03 ) καθορίστηκε η θέσπιση ορίων εκπομπών ( άρθρο 1 παρ. 4.2 ) και με το άρθρο 4 ορίζεται ότι κάθε διάταξη που αντίκειται της παρούσας απόφασης ή ανάγεται σε θέματα που ρυθμίζονται από αυτήν καταργείται, με αποτέλεσμα η Κ.Α / που έθετε τον Ασωπό ως αγωγό αποβλήτων με αυξημένα όρια καταργείται επίσης. Η εν λόγω ΚΥΑ καθορίζει όριο εκπομπής για το χρώμιο στα ποτάμια 1,0 mg /l μηνιαία και 2,0 mg / l ημερήσια αλλά με το όριο του ποιοτικού στόχου στο ποτάμι για ολικό χρώμιο να είναι 50 μg /l ( άρθρο 1 παρ. 4.1 πίνακας 5 της απόφασης. Άρα πρέπει όλες οι περιβαλλοντικές μελέτες να έχουν όριο εκπομπής των αποβλήτων των εργοστασίων στον Ασωπό για το χρώμιο στα 50 μg /l. Συνίσταται στους τοπικούς ΕΝΩΣΗ ΕΛΛΗΝΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ Σελ. 9 ΑΠΟ

10 παράγοντες της περιοχής να ζητήσουν την αναθεώρηση όλων των περιβαλλοντικών μελετών και των αδειών των βιομηχανιών που πιθανώς παράγουν απόβλητα με χρώμιο., 5. Βιβλιογραφία 1. Kotas J., Stasicka Z., Chromium occurrence in the Environment and Methods of its Speciation, Environmental Pollution, 107, p , Obiols J., Garcia-Berro J., Serra J., Speciation of Chromium in Waters by Coprecipitation- AAS, International Journal Environmenatl Analytical Chemistry, 30, , Harper D., Riley J.P., Determination of Low concentrations of Dissolved and Particulate Chromium in Natural Waters, Technical report TR 215, University of Liverpool, Department of Oceanography, Marques M.J., Salvador A., Rubio-Morales A.E., de la Guardia M., Chromium speciation in liquid matrices: a survey of the literature, Fresenius J Anal Chem, 367, , Expert Group on Vitamins and Minerals, REVIEW OF CHROMIUM, EVM/99/26.AUG Expert Group on Vitamins and Minerals, Safe Upper Levels for Vitamins and Minerals, May Alcedo JA, Wetterhahn KE. Chromium toxcity and carcinogenesis. In: International Review of Experimental Pathology, (Richter GW, Solez K, Aisen P, Cohen G, eds). New York:Academic Press, 1990; l 31, a)iarc, Monograph on Chromium, Nickel and Welding, Vol. 49 International Agency for Research on Cancer, Lyon, France.b) International Agency for Research on Cancer (IARC) - Summaries & Evaluations. CHROMIUM AND CHROMIUM COMPOUNDS Chromium[VI] (Group 1), Metallic chromium and chromium[iii] compounds (Group 3). 1990, 49,p Agency for Toxic Substances and Disease Registry (ATSDR). CHROMIUM CAS # February U.S.Environmental Protection Agency Washington,DC, TOXICOLOGICAL REVIEW OF HEXAVALENT CHROMIUM (CAS No ) In Support of Summary Information on the Integrated Risk Information System (IRIS), August Public Health Service Agency for Toxic Substances and Disease Registry (ATSDR), TOXICOLOGICAL PROFILE FOR CHROMIUM, U.S. DEPARTMENT OF HEALTH AND HUMAN SERVICES, September Chromium in Drinking-water. Background document for development of WHO Guidelines for Drinking-water Quality. WHO/SDE/WSH/03.04/04 13.Costa, M.,. Toxicity and carcinogenicity of Cr(VI) in animal models and humans. Crit. Rev. Toxicol. 1997, 27, Proposed Chemical for DART IC Consideration Chromium (hexavalent). Office of Environmental Health Hazard Assessment. September, American Conference of Governmental Industrial Hygienists (ACGIH). 16.The World Health Organization (WHO). (http://www.who.int/en) 17.United State Department of Health and Human Services (DHHS). (http://www.hhs.gov/). 18.U.S Environmental Protection Agency (EPA). (http://www.epa.gov/). 19.Max Costa. Potential hazards of hexavalent chromate in our drinking water. Toxicol. Appl. Pharmacol R.M. Sedman, J. Beaumont, T.A. McDonald, S. Reynolds, G. Krowech, R. Howd. Review of the Evidence Regarding the Carcinogenicity of Hexavalent Chromium in Drinking Water. J. Envir. Sci. Helth, Part C, 2006, 24, D.H. Thomasa, J.S. Rohrera, P.E. Jacksona, T. Pakb, J.N. Scottb Determination of hexavalent chromium at the level of the California Public Health Goal by ion chromatography J. Chromat. A, 2002, 956, ΕΝΩΣΗ ΕΛΛΗΝΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ Σελ. 10 ΑΠΟ

11 22.T. Davidson, T. Kluz, F. Burns, T. Rossman, Q. Zhang, A. Uddin, A. Nadas, M. Costa. Exposure to chromium (VI) in the drinking water increases susceptibility to UV-induced skin tumors in hairless mice. Toxicol. Appl. Pharmacol. 2004, 196, P.A. Mazzer, L. Maurmann, R.N. Bose. Mechanisms of DNA damage and insight into mutations by chromium(vi) in the presence of glutathione. J. Inorg. Biochem Rafael, A.I., et al. A role for transforming growth factor-β apoptotic signalling pathway in liver injury induced by ingestion of water contaminated with high levels of Cr(VI). Toxicol. App. Pharmacol. 2007, doi: /j.taap Asmatullah, Shama Noreen Qureshi, A. R. Shakoori Hexavalent Chromium-induced Congenital Abnormalities in Chick Embryos. J. Appl. Toxicol , Cheryl Pellerin, Susan M. Booker. Reflections on Hexavalent Chromium. Environmental Health Perspectives. VOLUME 108 (9), September G. Quievryn, E. Peterson, J. Messer, A. Zhitkovich. Genotoxicity and Mutagenicity of Chromium(VI)/Ascorbate-Generated DNA Adducts in Human and Bacterial Cells. Biochemistry 2003, 42, Anatoly Zhitkovich. Importance of Chromium-DNA Adducts in Mutagenicityand Toxicity of Chromium(VI). Chem. Res. Toxicol. 2005, TOX 72. NTP Report on Sodium Dichromate Dihydrate (CAS No ) Administered in Drinking Water to Male and Female F344/N Rats and B6C3F 1 Mice and Male BALB/c and am3-c57bl/6 Mice. National Toxicology Program (NTP). Report Date: January Hexavalent Chromium In Drinking Water Causes Cancer In Lab Animals U.S. Department of Health and Human Services, National Institutes of Health (NIH), NIH News, National Institute of Environmental Health Sciences (NIEHS, ), FOR IMMEDIATE RELEASE: May 16, Chromium-6 (Hexavalent Chromium) in Drinking Water, California Department of Health Services, Update 22 August A.K. Shanker, C. Cervantes, H. Loza-Tavera, S. Avudainayagam. Chromium toxicity in plants. Environment International Shanker AK, Djanaguiraman M, Sudhagar R, Chandrashekar CN, Pathmanabhan G. Differential antioxidative response of ascorbate glutathione pathway enzymes and metabolites to chromium speciation stress in green gram (Vigna radiata (L) R Wilczek, cv CO 4) roots. Plant Sci 2004, 166, M. Ghosh, S.P. Singh. Comparative uptake and phytoextraction study of soil induced chromium by accumulator and high biomass weee species. Appl. Ecol. Εnviron. Res. 2005,3(2), J.S. Weisa, P. Weisb. Metal uptake, transport and release by wetland plants: implications for phytoremediation and restoration. Environ. International 2004, 30, B. Nasernejad, T. Esslam Zadeh, B. Bonakdar Pour, M. Esmaail Bygi, A. Zamani. Camparison for biosorption modeling of heavy metals (Cr (III), Cu (II), Zn (II)) adsorption from wastewater by carrot residues. Process Biochem. 2005, 40, Adel M. Zayed1, N. Terry. Chromium in the environment: factors affecting biological remediation Plant and Soil 2003, 249, A. Zayed, C. M. Lytle, J.-H. Qian, N. Terry. Chromium accumulation, translocation and chemical speciation in vegetable crops. Planta 1998, 206, Cary E E and Kubota J. Chromium concentration in plants: effects of soil chromium concentration and tissue contamination by soil. J. Agric. Food Chem. 1990, 38, ΕΝΩΣΗ ΕΛΛΗΝΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ Σελ. 11 ΑΠΟ

Τι είναι και από που προέρχεται

Τι είναι και από που προέρχεται Τι είναι και από που προέρχεται Το χρώµιο είναι κατά σειρά αφθονίας το 21ο στοιχείο στον φλοιό της Γης Οι συγκεντρώσεις του χρωµίου στο έδαφος (κυρίως σαν χρωµίτης, FeCr 2 O 4 ) είναι µεταξύ 1 και 3000

Διαβάστε περισσότερα

Τοξικολογία Τροφίμων. Αξιολογήση του ρίσκου της έκθεσης στα υπολείμματα φυτοφαρμάκων

Τοξικολογία Τροφίμων. Αξιολογήση του ρίσκου της έκθεσης στα υπολείμματα φυτοφαρμάκων Τοξικολογία Τροφίμων Αξιολογήση του ρίσκου της έκθεσης στα υπολείμματα φυτοφαρμάκων Στόχοι ενότητας 1.Κ α τ α ν ό η σ η τ ο υ τ ρ ό π ο υ α ξ ι ο π ο ί η σ η ς τ ω ν αποτελεσμάτων αναλυτικών μεθόδων ανίχνευσης

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Σύστημα Διαπίστευσης Α.Ε. Παράρτημα F1/Α11 του Πιστοποιητικού Αρ

Εθνικό Σύστημα Διαπίστευσης Α.Ε. Παράρτημα F1/Α11 του Πιστοποιητικού Αρ Εθνικό Σύστημα Διαπίστευσης Α.Ε. Παράρτημα F1/Α11 του Πιστοποιητικού Αρ. 139-5 ΕΠΙΣΗΜΟ ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ της ΔΙΑΠΙΣΤΕΥΣΗΣ του Αναλυτικού Εργαστηρίου της ΤΖΙΜΑΣ Σ. ΒΙΟΗΠΕΙΡΟΣ Ε.Ε. (BIOLAB EPIRUS) στην Άρτα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΡΙΑ ΜΕΤΑΛΛΑ ΚΑΙ ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ (Λύσεις και αντιμετώπιση της ρύπανσης από βαριά μέταλλα) ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ σ.

ΒΑΡΙΑ ΜΕΤΑΛΛΑ ΚΑΙ ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ (Λύσεις και αντιμετώπιση της ρύπανσης από βαριά μέταλλα) ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ σ. ΒΑΡΙΑ ΜΕΤΑΛΛΑ ΚΑΙ ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ (Λύσεις και αντιμετώπιση της ρύπανσης από βαριά μέταλλα) ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ σ. 2 ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΩΝ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ.σ.3 Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΑΠΟ ΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΩΝ ΒΩΞΙΤΗ, ΜΠΕΝΤΟΝΙΤΗ ΚΑΙ ΠΕΡΛΙΤΗ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΩΝ ΒΩΞΙΤΗ, ΜΠΕΝΤΟΝΙΤΗ ΚΑΙ ΠΕΡΛΙΤΗ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΙΩΝ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΩΝ ΒΩΞΙΤΗ, ΜΠΕΝΤΟΝΙΤΗ ΚΑΙ ΠΕΡΛΙΤΗ Αύγουστος 1999 Μεθοδολογία Οι δοκιμές

Διαβάστε περισσότερα

Εξαςθενέσ χρώμιο: Χημεία και Τοξικολογία. Κόλλια Ελένη

Εξαςθενέσ χρώμιο: Χημεία και Τοξικολογία. Κόλλια Ελένη Εξαςθενέσ χρώμιο: Χημεία και Τοξικολογία Κόλλια Ελένη Γενικά ςτοιχεία Το χρώμιο εύναι ϋνα φυςικϊ ςχηματιζϐμενο μϋταλλο, ϊοςμο, ςκληρϐ, χρώματοσ γκρι Ανακαλϑφθηκε το 1797 απϐ τον γϊλλο Louis Vauquelin και

Διαβάστε περισσότερα

Ορισμός Αναλυτικής Χημείας

Ορισμός Αναλυτικής Χημείας Ορισμός Αναλυτικής Χημείας Αναλυτική Χημεία ορίζεται ως ο επιστημονικός κλάδος, που αναπτύσσει και εφαρμόζει μεθόδους, όργανα και στρατηγικές, για να δώσει πληροφορίες σχετικά με τη σύσταση και φύση υλικών

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση αποµάκρυνσης ρύπων

Αξιολόγηση αποµάκρυνσης ρύπων Αξιολόγηση αποµάκρυνσης ρύπων ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Columbia Water Purification System (διπλό σύστηµα) Στους παρακάτω πίνακες δίνονται τα αποτελέσµατα των δοκιµών αποµάκρυνσης ρύπων: Columbia Water

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΙΔΑ ELQA. Καθαρισμός ύδατος από βαρέα μέταλλα με καινοτόμα τεχνολογία. Ερευνητικό εργαστήριο Food InnovaLab 1

ΗΜΕΡΙΔΑ ELQA. Καθαρισμός ύδατος από βαρέα μέταλλα με καινοτόμα τεχνολογία. Ερευνητικό εργαστήριο Food InnovaLab 1 Καθαρισμός ύδατος από βαρέα μέταλλα με καινοτόμα τεχνολογία Σταύρος Λαλάς*, Βασίλειος Αθανασιάδης και Όλγα Γκορτζή Τμήμα Τεχνολογίας Τροφίμων Τ.Ε.Ι. ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Ερευνητικό εργαστήριο Food InnovaLab 1 Βαρέα

Διαβάστε περισσότερα

Σταυρούλα Καβούρη, Γεωλόγος MSc, Υπεύθυνη Τμήματος Εναλλακτικών Α υλών POLYECO Α.Ε.

Σταυρούλα Καβούρη, Γεωλόγος MSc, Υπεύθυνη Τμήματος Εναλλακτικών Α υλών POLYECO Α.Ε. Περιβαλλοντική Διερεύνηση στα πλαίσια του Έργου Συλλογή και Απομάκρυνση Επικινδύνων Αποβλήτων από ανεξέλεγκτη ρύπανση σε περιοχές της Στερεάς Ελλάδας (Case Study) Σταυρούλα Καβούρη, Γεωλόγος MSc, Υπεύθυνη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ενότητα 12: Βιομηχανική ρύπανση- Υγρά βιομηχανικά απόβλητα και διάθεση αυτών (Μέρος 1 ο ) Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογίας

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση και Τεχνολογία Περιβάλλοντος

Διαχείριση και Τεχνολογία Περιβάλλοντος Διαχείριση και Τεχνολογία Περιβάλλοντος ΕΝΟΤΗΤΑ 4: ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΕΣ ΜΙΧΑΗΛ ΣΚΟΥΛΛΟΣ, ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΔΑΣΕΝΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΟ ΧΡΩΜΙΟ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΕΞΑΣΘΕΝΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ 12 ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΠΡΑΣΙΝΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΟΙ 12 ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΠΡΑΣΙΝΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΟΙ 12 ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΠΡΑΣΙΝΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Οι 12 Αρχές της Πράσινης Χημείας 1. Πρόληψη: Είναι προτιμότερο να προλαμβάνουμε τα απόβλητα από το να κατεργαζόμαστε ή να καθαρίζουμε τα απόβλητα αφού σχηματιστούν. 2.

Διαβάστε περισσότερα

τεκμηρίωση και συνειδητοποίηση επικινδυνότητας λυμάτων αυστηρή νομοθεσία διαχείρισης αποβλήτων Καθαρισμός αποβλήτων

τεκμηρίωση και συνειδητοποίηση επικινδυνότητας λυμάτων αυστηρή νομοθεσία διαχείρισης αποβλήτων Καθαρισμός αποβλήτων ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ τεκμηρίωση και συνειδητοποίηση επικινδυνότητας λυμάτων αυστηρή νομοθεσία διαχείρισης αποβλήτων Καθαρισμός αποβλήτων επαναχρησιμοποίηση πολύτιμων, εξαντλούμενων

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Σύστημα Διαπίστευσης Α.Ε. Παράρτημα F1/Α14 του Πιστοποιητικού Αρ. 139-6

Εθνικό Σύστημα Διαπίστευσης Α.Ε. Παράρτημα F1/Α14 του Πιστοποιητικού Αρ. 139-6 Εθνικό Σύστημα Διαπίστευσης Α.Ε. Παράρτημα F1/Α14 του Πιστοποιητικού Αρ. 139-6 ΕΠΙΣΗΜΟ ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ της ΔΙΑΠΙΣΤΕΥΣΗΣ του Αναλυτικού Εργαστηρίου της BIOLAB Μονοπρόσωπη Ι.Κ.Ε στην Άρτα Υλικά /Προϊόντα

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Προβλήματα της πόλης μου

Περιβαλλοντικά Προβλήματα της πόλης μου Οικιακή Οικονομία Περιβαλλοντικά Προβλήματα της πόλης μου Κουτσάκη Μαρία Χρυσή Β 4 Η ρύπανση του περιβάλλοντος: το σύγχρονο πρόβλημα του 21ου αιώνα Η ρύπανση του περιβάλλοντος είναι μια ευρεία έννοια,

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή μελέτη επεξεργασίας νερού ρυπασμένου με Cr(VI)

Εργαστηριακή μελέτη επεξεργασίας νερού ρυπασμένου με Cr(VI) Ecocity ΟΙΚΟΠΟΛΙΣ ΔΠΜΣ - ΕΜΠ «Επιστήμη και Τεχνολογία Υδατικών Πόρων» Εργαστηριακή μελέτη επεξεργασίας νερού ρυπασμένου με Cr(VI) Λαγιόπουλος Ιωάννης Γεωλόγος, MSc «Περιβάλλον & Ανάπτυξη» «Έρευνα υδατικών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. Κύκλοι Βαρέων Μετάλλων. Βαρέα Μέταλλα στα Παράκτια Συστήματα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. Κύκλοι Βαρέων Μετάλλων. Βαρέα Μέταλλα στα Παράκτια Συστήματα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Κύκλοι Βαρέων Μετάλλων Βαρέα Μέταλλα στα Παράκτια Συστήματα Ο όρος βαρέα μέταλλα (heavy metals, trace metals, toxic metals, trace elements) χρησιμοποιείται συχνά για να περιγράψει τη παρουσία

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνική Έκθεση Υδροχημικών Αναλύσεων Περιοχής Ζυγού Άρτας

Τεχνική Έκθεση Υδροχημικών Αναλύσεων Περιοχής Ζυγού Άρτας Τεχνική Έκθεση Υδροχημικών Αναλύσεων Περιοχής Ζυγού Άρτας Ιανουάριος 2016 1 Την 16.08.2015 με ευθύνη του συλλόγου του Χωριού Ζυγός Άρτας, έγινε δειγματοληψία νερού από: το δίκτυο ύδρευσης του χωριού (από

Διαβάστε περισσότερα

στο περιβάλλον και τεχνικές απορρύπανσης»

στο περιβάλλον και τεχνικές απορρύπανσης» «Πετρελαιοειδή στο περιβάλλον και τεχνικές απορρύπανσης» Άγγελος Ντάντος Χημικός, PhD Cp Foodlab ltd Πετρέλαιο Πολύπλοκο μίγμα υδρογονανθράκων Αλειφατικοί Αρωματικοί Αλκάνια Αλκένια Αλκίνια n-αλκάνια Διακλαδισμένα

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτική ανάλυση ιόντων 1 ο Πείραμα

Ποιοτική ανάλυση ιόντων 1 ο Πείραμα Εισαγωγή Ποιοτική ανάλυση ιόντων 1 ο Πείραμα Η ρύπανση του υδροφόρου ορίζοντα και των εδαφών από βιομηχανικά απόβλητα είναι ένα από τα καίρια περιβαλλοντικά προβλήματα της εποχής μας. Ειδικά η απόρριψη

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική Χημεία

Περιβαλλοντική Χημεία ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Περιβαλλοντική Χημεία Ενότητα 8.2: Χημικώς Απαιτούμενο Οξυγόνο (Chemical Oxygen Demand, COD) Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Πολιτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ Ενότητα 7: Εφαρμογές της Γεωχημείας στο Περιβάλλον Χαραλαμπίδης Γεώργιος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 205-6 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα πρέπει να είναι σε θέση: ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Διδ. περ. Σύνολο διδ.περ.. Η συμβολή της Χημείας στην εξέλιξη του πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

2η Δραστηριότητα ΧΗΜΕΙΑ. Ονοματεπώνυμα: Α) Β) Γ) Ανίχνευση ρύπανσης στα νερά λίμνης

2η Δραστηριότητα ΧΗΜΕΙΑ. Ονοματεπώνυμα: Α) Β) Γ) Ανίχνευση ρύπανσης στα νερά λίμνης 2η Δραστηριότητα ΧΗΜΕΙΑ Σχολείο: Ονοματεπώνυμα: Α) Β) Γ) Ανίχνευση ρύπανσης στα νερά λίμνης ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΘΕΩΡΙΑ Η ρύπανση του υδροφόρου ορίζοντα και των εδαφών από βιομηχανικά απόβλητα είναι ένα από τα πιο

Διαβάστε περισσότερα

Εκμετάλλευση και Προστασία των Υπόγειων Υδατικών Πόρων

Εκμετάλλευση και Προστασία των Υπόγειων Υδατικών Πόρων ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εκμετάλλευση και Προστασία των Υπόγειων Υδατικών Πόρων Ενότητα 5: Πηγές και Τύποι Ρύπανσης Αναπληρωτής Καθηγητής Νικόλαος Θεοδοσίου ΑΠΘ

Διαβάστε περισσότερα

90711400-8. Σελίδα 2 από 5

90711400-8. Σελίδα 2 από 5 CPV κωδικοί «Υπηρεσίες λυμάτων, απορριμμάτων, καθαρισμού και περιβαλλοντικές υπηρεσίες» 90XXXXXX CODE EL 90000000-7 Υπηρεσίες λυμάτων, απορριμμάτων, καθαρισμού και περιβαλλοντικές υπηρεσίες 90400000-1

Διαβάστε περισσότερα

Δειγματοληψία νερών ανθρώπινης κατανάλωσης, εσωτερικών υδάτων και αποβλήτων για χημικό έλεγχο. Γκαγτζής Δημήτριος Βιοχημικός, MSc Π.Ε.Δ.Υ.

Δειγματοληψία νερών ανθρώπινης κατανάλωσης, εσωτερικών υδάτων και αποβλήτων για χημικό έλεγχο. Γκαγτζής Δημήτριος Βιοχημικός, MSc Π.Ε.Δ.Υ. Δειγματοληψία νερών ανθρώπινης κατανάλωσης, εσωτερικών υδάτων και αποβλήτων για χημικό έλεγχο Γκαγτζής Δημήτριος Βιοχημικός, MSc Π.Ε.Δ.Υ. Θεσσαλίας Βασικές Έννοιες Δειγματοληψία Η δειγματοληψία αφορά στη

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Παράδειγμα εφαρμογής αντιδράσεων εξουδετέρωσης στον προσδιορισμό παραγόντων ρύθμισης του ph φυσικών νερών

Περιεχόμενα. Παράδειγμα εφαρμογής αντιδράσεων εξουδετέρωσης στον προσδιορισμό παραγόντων ρύθμισης του ph φυσικών νερών Αριάδνη Αργυράκη 1 Περιεχόμενα Παράδειγμα εφαρμογής αντιδράσεων εξουδετέρωσης στον προσδιορισμό παραγόντων ρύθμισης του ph φυσικών νερών Μελέτη ειδικής περίπτωσης από μια ιστορική μεταλλευτική περιοχή

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική μηχανική

Περιβαλλοντική μηχανική Περιβαλλοντική μηχανική 2 Εισαγωγή στην Περιβαλλοντική μηχανική Enve-Lab Enve-Lab, 2015 1 Environmental Μεγάλης κλίμακας περιβαλλοντικά προβλήματα Παγκόσμια κλιματική αλλαγή Όξινη βροχή Μείωση στρατοσφαιρικού

Διαβάστε περισσότερα

Ρύπανση υπεδάφους: Εξοικείωση με πηγές ρύπανσης & ρύπους

Ρύπανση υπεδάφους: Εξοικείωση με πηγές ρύπανσης & ρύπους Ρύπανση υπεδάφους: Εξοικείωση με πηγές ρύπανσης & ρύπους 1 Πηγές ρύπανσης υπεδάφους Απόθεση (discharge) αποβλήτων ενέσεις αποβλήτων σε (βαθιά) φρέατα (deep well injection): περιορίστηκαν σημαντικά μετά

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Περιβάλλοντος - Νομοθεσία

Διαχείριση Περιβάλλοντος - Νομοθεσία Διαχείριση Περιβάλλοντος - Νομοθεσία Ενότητα 6: Αξιολόγηση κινδύνου Δ. Καλιαμπάκος - Δ. Δαμίγος Άδεια Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό,

Διαβάστε περισσότερα

Χαρακτηρισμός των στερεών ιζημάτων ανάκτησης φωσφόρου Μελέτη βιοδιαθεσιμότητας του παραγόμενου προϊόντος

Χαρακτηρισμός των στερεών ιζημάτων ανάκτησης φωσφόρου Μελέτη βιοδιαθεσιμότητας του παραγόμενου προϊόντος ΠΡΑΞΗ ΕΘΝΙΚΗΣ ΕΜΒΕΛΕΙΑΣ «Πρόγραμμα Ανάπτυξης Βιομηχανικής Έρευνας και Τεχνολογίας (ΠΑΒΕΤ) 2013» Δευτέρα 25 Μαΐου, 2015 Ημερίδα - Κ.Ε.Δ.Ε.Α. Θεσσαλονίκη Χαρακτηρισμός των στερεών ιζημάτων ανάκτησης φωσφόρου

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομη περιγραφή του πειράματος. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος

Σύντομη περιγραφή του πειράματος. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Σύντομη περιγραφή του πειράματος Μεταθετικές αντιδράσεις διπλής αντικατάστασης οι οποίες οδηγούν σε σχηματισμό ιζήματος. Το ίζημα σε πολλές περιπτώσεις επιτρέπει την ταυτοποίηση ενός αντιδρώντος σώματος

Διαβάστε περισσότερα

Τοξικολογία Τροφίμων. Εισαγωγή στις βασικές έννοιες

Τοξικολογία Τροφίμων. Εισαγωγή στις βασικές έννοιες Τοξικολογία Τροφίμων Εισαγωγή στις βασικές έννοιες Αξιολόγηση άρθρου Έννοιες Σημεία Μηχανισμούς Πορεία Ιδιαιτερότητες Ανάλυσης Τροφίμων Ενώσεις που έχουν δυσμενή επίδραση στον άνθρωπο και τα ζώα Ανίχνευση

Διαβάστε περισσότερα

3. ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Εξάμηνο: Κωδικός μαθήματος: ΖTΠO- 7013

3. ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Εξάμηνο: Κωδικός μαθήματος: ΖTΠO- 7013 ΕΞΑΜΗΝΟ Ζ 3. ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Εξάμηνο: Ζ Κωδικός μαθήματος: ΖTΠO- 7013 Επίπεδο μαθήματος: Υποχρεωτικό Ώρες ανά εβδομάδα Θεωρία Εργαστήριο Συνολικός αριθμός ωρών : 6 2 4 Διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές των βιογεωχημικών κύκλων των στοιχείων από την απελευθέρωση χημικών ουσιών στο περιβάλλον

Διαταραχές των βιογεωχημικών κύκλων των στοιχείων από την απελευθέρωση χημικών ουσιών στο περιβάλλον Διαταραχές των βιογεωχημικών κύκλων των στοιχείων από την απελευθέρωση χημικών ουσιών στο περιβάλλον Διεύθυνση Ενεργειακών, Βιομηχανικών και Χημικών Προϊόντων ΓΧΚ Δρ. Χ. Νακοπούλου Βιογεωχημικοί κύκλοι

Διαβάστε περισσότερα

(Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ

(Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ EL 17.2.2011 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 43/1 II (Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 137/2011 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 16ης Φεβρουαρίου 2011 για τροποποίηση του κανονισμού

Διαβάστε περισσότερα

Οικοτοξικολογικέςαναλύσεις στα νερά

Οικοτοξικολογικέςαναλύσεις στα νερά Οικοτοξικολογικέςαναλύσεις στα νερά Αθανάσιος Κούγκολος ρ. Χηµικός µηχανικός Αναπληρωτής καθηγητής Τµήµα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδοµίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης, Πολυτεχνική Σχολή, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας,

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ, ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΑΙ Ο ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ

Ο ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ, ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΑΙ Ο ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ Αριθ. 82 / 2016 Κατάργηση της υπ αριθ. 1901/85 απόφασης του Ανώτατου Χημικού Συμβουλίου (ΦΕΚ 49/Β/19.02.1986), τροποποίηση του άρθρου 80 «Είδη γάλακτος» του Κώδικα Τροφίμων και Ποτών (ΚΤΠ) (ΦΕΚ 788/Β/31.12.1987),

Διαβάστε περισσότερα

TERMS USED IN STANDARDIZAfiON OF CHEMICAL FOOD ANALYSIS SUMMARY

TERMS USED IN STANDARDIZAfiON OF CHEMICAL FOOD ANALYSIS SUMMARY ΑΠΟΔΟΣΗ ΞΕΝΟΓΛΩΣΣΩΝ ΟΡΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΟΡΟΛΟΓΙΑΣ ΧΗΜΙΚΩΝ ΑΝΑΛΥΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Τεχνική Επιτροπή ΕΛΟΤ 85 "Τρόφιμα", Κ. Τζιά, I. Σαριδάκης ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το αντικείμενο της εργασίας είναι η απόδοση των

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΥΠΟΥΡΓΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

ΤΟ ΥΠΟΥΡΓΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΠΡΑΞΗ Υ.Σ. 144 ΤΗΣ 2 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 1987 Προστασία του υδάτινου περιβάλλοντος από τη ρύπανση που προκαλείται από ορισµένες επικίνδυνες ουσίες που εκχέονται σ αυτό και ειδικότερα καθορισµός οριακών τιµών ποιότητας

Διαβάστε περισσότερα

Η ποσοτική αξιολόγηση του κινδύνου κατά U.S. ΕΡΑ περιλαµβάνει τέσσερα βασικά βήµατα: Συλλογή δεδοµένων από την υπό µελέτη περιοχή και αναγνώριση των

Η ποσοτική αξιολόγηση του κινδύνου κατά U.S. ΕΡΑ περιλαµβάνει τέσσερα βασικά βήµατα: Συλλογή δεδοµένων από την υπό µελέτη περιοχή και αναγνώριση των Εξυγίανση Ρυπασµένων Περιοχών Παγκόσµιο πρόβληµα µε ιδιαίτερα σοβαρές περιβαλλοντικές, κοινωνικές και οικονοµικές διαστάσεις. Στην Ευρώπη υπάρχουν 1.500.000 ρυπασµένες τοποθεσίες από προϋπάρχουσες βιοµηχανικές

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Ραδιενέργειας Περιβάλλοντος ΙΠΤΑ ΕΚΕΦΕ Δ. Στοιχειακή ανάλυση ατμοσφαιρικού αερολύματος. Καταμερισμός των πηγών εκπομπής

Εργαστήριο Ραδιενέργειας Περιβάλλοντος ΙΠΤΑ ΕΚΕΦΕ Δ. Στοιχειακή ανάλυση ατμοσφαιρικού αερολύματος. Καταμερισμός των πηγών εκπομπής Στοιχειακή ανάλυση ατμοσφαιρικού αερολύματος Καταμερισμός των πηγών εκπομπής Δρ. Αγγελική Καρανάσιου Επιβάρυνση της Ατμόσφαιρας Αυξημένες συγκεντρώσεις αιωρούμενων σωματιδίων (Α.Σ.) Υπερβάσεις των θεσπισμένων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΘΡΑΚΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ. Συνολική ποσότητα άνθρακα στην ατμόσφαιρα: 700 x 10 9 tn

ΑΝΘΡΑΚΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ. Συνολική ποσότητα άνθρακα στην ατμόσφαιρα: 700 x 10 9 tn ΑΝΘΡΑΚΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ CO 2, CO, CH 4, NMHC Συνολική ποσότητα άνθρακα στην ατμόσφαιρα: 700 x 10 9 tn Διοξείδιο του άνθρακα CO 2 : Άχρωμο και άοσμο αέριο Πηγές: Καύσεις Παραγωγή τσιμέντου Βιολογικές διαδικασίες

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Αποβλήτων

Διαχείριση Αποβλήτων ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Διαχείριση Αποβλήτων Ενότητα 11 : Βιομηχανικά Στερεά και Υγρά Απόβλητα Δρ. Σταυρούλα Τσιτσιφλή Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης Άδειες Χρήσης Το

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα Προγράμματος Επισήμου Ελέγχου Βαρέων Μετάλλων σε Καρότα, Πατάτες & Κρεμμύδια (έτους 2011)

Αποτελέσματα Προγράμματος Επισήμου Ελέγχου Βαρέων Μετάλλων σε Καρότα, Πατάτες & Κρεμμύδια (έτους 2011) Αποτελέσματα Προγράμματος Επισήμου Ελέγχου Βαρέων Μετάλλων σε Καρότα, Πατάτες & Κρεμμύδια (έτους 2011) ΕΦΕΤ, Κεντρική Υπηρεσία Διεύθυνση Εργαστηριακών Ελέγχων 26 Ιανουαρίου 2012 Πλαίσιο Προγράμματος -

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ. της πρότασης ΟΔΗΓΙΑ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ. της πρότασης ΟΔΗΓΙΑ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 20.3.2014 COM(2014) 174 final ANNEXES 1 to 3 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ της πρότασης ΟΔΗΓΙΑ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για την προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών

Διαβάστε περισσότερα

4 Μαρτίου Ελευσίνα

4 Μαρτίου Ελευσίνα Τεχνολογίες διαχείρισης θαλασσίων ιζημάτων Καθ. Κώστας Κομνίτσας Τμήμα Μηχ. Ορυκτών Πόρων Πολ. Κρήτης 4 Μαρτίου 2009 - Ελευσίνα Θαλάσσια ιζήματα Από βιομηχανικές εκπομπές (υγρά, στερεά, αέρια) Από αστικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΕΩΝ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΚΑΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΤΟΥ ΧΡΩΜΙΟΥ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΕΩΝ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΚΑΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΤΟΥ ΧΡΩΜΙΟΥ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ Φόρουμ Επίκαιρων Θεμάτων Δημόσιας Υγείας «Χρώμιο και Περιβάλλον- Απειλή & Αντιμετώπιση» Αθήνα Μάρτιος 2013 ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΕΩΝ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΚΑΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΤΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων (DO - BOD - COD - TOC) Χ. Βασιλάτος Οργανική ύλη Αποξυγόνωση επιφανειακών και υπογείων υδάτων Οι οργανικές ύλες αποτελούν πολύ σοβαρό ρύπο,

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία στο μάθημα: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ. Θέμα: ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΣ

Εργασία στο μάθημα: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ. Θέμα: ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Εργασία στο μάθημα: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ Θέμα: ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΣ 1 Ονομ/μο φοιτήτριας: Κουκουλιάντα Στυλιανή Αριθμός μητρώου: 7533 Υπεύθυνος καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

Νερό δηλητήριο. Πρώτη καταχώρηση: Τρίτη, 1 Δεκεµβρίου 2015, 21: Ρεπορτάζ: Χρήστος Μαζάνης

Νερό δηλητήριο. Πρώτη καταχώρηση: Τρίτη, 1 Δεκεµβρίου 2015, 21: Ρεπορτάζ: Χρήστος Μαζάνης Νερό δηλητήριο Πρώτη καταχώρηση: Τρίτη, 1 Δεκεµβρίου 2015, 21:32 69! Ρεπορτάζ: Χρήστος Μαζάνης H καταλληλότητα του πόσιµου νερού πολλών περιοχών (συµπεριλαµβανοµένης της Αττικής) µπήκε και εφέτος στο στόχαστρο

Διαβάστε περισσότερα

Εκτίμηση των Χημικών Βλαπτικών Παραγόντων Βιομηχανία παραγωγής χρωμάτων

Εκτίμηση των Χημικών Βλαπτικών Παραγόντων Βιομηχανία παραγωγής χρωμάτων Εκτίμηση των Χημικών Βλαπτικών Παραγόντων Βιομηχανία παραγωγής χρωμάτων Ξενοφών Κομηνός Χημικός M.Sc. Εργαστήριο Αναλυτικής Τοξικολογίας ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε. Συλλογή πληροφοριών 1. Εταιρίες (τεχνικός ασφάλειας,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΕΩΧΗΜΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ Βιογεωχημικός κύκλος

ΒΙΟΓΕΩΧΗΜΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ Βιογεωχημικός κύκλος ΒΙΟΓΕΩΧΗΜΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ Βιογεωχημικός κύκλος ενός στοιχείου είναι, η επαναλαμβανόμενη κυκλική πορεία του στοιχείου στο οικοσύστημα. Οι βιογεωχημικοί κύκλοι, πραγματοποιούνται με την βοήθεια, βιολογικών, γεωλογικών

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ (Σύμφωνα με την οδηγία 2001/58/CE) TRAVERTINO ROMANO Αναθεώρηση: 1

ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ (Σύμφωνα με την οδηγία 2001/58/CE) TRAVERTINO ROMANO Αναθεώρηση: 1 Σελίδα 1 από 6 Ημ/νία Αναθεώρηση Περιγραφή 2/11/06 1 Εισαγωγή των τιμών VOC και ανανεωμένο σύμφωνα με την τροποποίηση ΧΧΙΧ της οδηγίας 1999/45/CE 17/03/05 0 Έκδοση 1 Ταυτοποίηση εταιρίας και προϊόντος

Διαβάστε περισσότερα

Ε Γ Κ Υ Κ Λ Ι Ο Σ ΘΕΜΑ:

Ε Γ Κ Υ Κ Λ Ι Ο Σ ΘΕΜΑ: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΥΔΑΤΩΝ Ε Γ Κ Υ Κ Λ Ι Ο Σ ΘΕΜΑ: «Περιεχόμενο φακέλου για την εφαρμογή του άρθρου 7 της Κ.Υ.Α. 20488/10 (ΦΕΚ

Διαβάστε περισσότερα

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύπανση : η επιβάρυνση του περιβάλλοντος με κάθε παράγοντα ( ρύπο ) που έχει βλαπτικές επιδράσεις στους οργανισμούς ΡΥΠΟΙ

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύπανση : η επιβάρυνση του περιβάλλοντος με κάθε παράγοντα ( ρύπο ) που έχει βλαπτικές επιδράσεις στους οργανισμούς ΡΥΠΟΙ ΡΥΠΑΝΣΗ Ρύπανση : η επιβάρυνση του περιβάλλοντος με κάθε παράγοντα ( ρύπο ) που έχει βλαπτικές επιδράσεις στους οργανισμούς ΡΥΠΟΙ χημικές ουσίες μορφές ενέργειας ακτινοβολίες ήχοι θερμότητα ΕΠΙΚΥΝΔΥΝΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Κριτήρια ταξινόμησης κατά CLP: Κίνδυνοι για την ανθρώπινη υγεία Καρκινογένεση, Μεταλλαξιγένεση, Τοξικότητα στην αναπαραγωγή

Κριτήρια ταξινόμησης κατά CLP: Κίνδυνοι για την ανθρώπινη υγεία Καρκινογένεση, Μεταλλαξιγένεση, Τοξικότητα στην αναπαραγωγή ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ & ΧΗΜΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΓΕΝΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΟΥ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ 11 η Ετήσια Σύσκεψη Επιθεωρητών REACH, CLP 2015 Εθνική Συνάντηση Εργασίας του PROTEAS Αθήνα, 27-2929 Απριλίου 2015 Γενικό

Διαβάστε περισσότερα

Επανάληψη διακινδύνευσης (το ζουμί) & υπολογισμοί & παραδείγματα υπολογισμού

Επανάληψη διακινδύνευσης (το ζουμί) & υπολογισμοί & παραδείγματα υπολογισμού Επανάληψη διακινδύνευσης (το ζουμί) & υπολογισμοί & παραδείγματα υπολογισμού 1 Τι μας παρακίνησε να μελετήσουμε τη διακινδύνευση; Το πρώτο από τα βασικά ερωτήματα της Περιβαλλοντικής Γεωτεχνικής Ποιος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Ι. ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ

ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Ι. ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΣΕΡΡΩΝ ΔΗΜΟΣ ΣΕΡΡΩΝ Αρ. Μελέτης: 2 / 2015 ΠΑΡΟΧΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ: Υπηρεσίες περιβαλλοντικής παρακολούθησης και ελέγχου του ανενεργού ΧΥΤΑ και του αποκαταστημένου ΧΔΑ Δήμου Σερρών έτους

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ URL: www.enveng.uowm.gr Ο Ρόλος του Μηχανικού Περιβάλλοντος Η αποκατάσταση, η προστασία, η διαχείριση του περιβάλλοντος με

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΙΝΗ ΡΥΠΑΝΣΗ ΥΔΑΤΙΝΗ ΡΥΠΑΝΣΗ-ΟΡΙΣΜΟΣ

ΥΔΑΤΙΝΗ ΡΥΠΑΝΣΗ ΥΔΑΤΙΝΗ ΡΥΠΑΝΣΗ-ΟΡΙΣΜΟΣ Τι είναι ρύπανση: Ρύπανση μπορεί να θεωρηθεί η δυσμενής μεταβολή των φυσικοχημικών ή βιολογικών συνθηκών ενός συγκεκριμένου περιβάλλοντος ή/και η βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη βλάβη στην ευζωία, την ποιότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΟΜΟ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΤΙΚΟ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ

ΣΥΝΤΟΜΟ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΤΙΚΟ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΑΣΦΑΛΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΞΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΥΝΤΟΜΟ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΤΙΚΟ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ GWS Ltd. Γιαννιτσών 200, 54628 Θεσσαλονίκη Τηλ.: 2310 523245, Φαξ.: 2310 523241 info@gws.gr www.gws.gr Η Global

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΞΕΤΑΣΗΣ

ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΞΕΤΑΣΗΣ 1/12/14 Εργαστήριο Σχολή Επιστημών Υγιεινής Υγείας και Επιδημιολογίας Μον. Τμήμα Υγιεινής Ιατρικής Υδάτων Τηλ./Fax: Εργαστήριο (+3) Υγιεινής 2651764/ και Επιδημιολογίας 26517853 Τηλ./Fax: (+3)2651764/26517853

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman.

Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο τέλος

Διαβάστε περισσότερα

Επιχάλκωση μεταλλικού αντικειμένου και συγκεκριμένα ενός μικρού ελάσματος αλουμινίου με τη μέθοδο της γαλβανοπλαστικής επιμετάλλωσης.

Επιχάλκωση μεταλλικού αντικειμένου και συγκεκριμένα ενός μικρού ελάσματος αλουμινίου με τη μέθοδο της γαλβανοπλαστικής επιμετάλλωσης. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Επιχάλκωση μεταλλικού αντικειμένου και συγκεκριμένα ενός μικρού ελάσματος αλουμινίου με τη μέθοδο της γαλβανοπλαστικής επιμετάλλωσης. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο

Διαβάστε περισσότερα

THE GREEN RECYCLE RIGHT. Αποστολή µας: ο σωστός τρόπος. ανακύκλωσης µπαταριών µολύβδου - οξέως.

THE GREEN RECYCLE RIGHT. Αποστολή µας: ο σωστός τρόπος. ανακύκλωσης µπαταριών µολύβδου - οξέως. THE Αποστολή µας: ο σωστός τρόπος ανακύκλωσης µπαταριών µολύβδου - οξέως. powered by To Green Mission...αποτελεί µία «πράσινη αποστολή» δεκάδων επιχειρήσεων από διάφορους επιχειρηµατικούς κλάδους, που

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Αναλυτική Μέθοδος- Αναλυτικό Πρόβλημα. Ανάλυση, Προσδιορισμός και Μέτρηση. Πρωτόκολλο. Ευαισθησία Μεθόδου. Εκλεκτικότητα. Όριο ανίχνευσης (limit of detection, LOD).

Διαβάστε περισσότερα

ΥΓΙΕΙΝΗ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Η ΒΛΑΠΤΙΚΗ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

ΥΓΙΕΙΝΗ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Η ΒΛΑΠΤΙΚΗ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΥΓΙΕΙΝΗ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Η ΒΛΑΠΤΙΚΗ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΤΟΞΙΚΟΛΟΓΙΑ Είναι η επιστήμη που μελετά τις ιδιότητες, τους τρόπους που ενεργούν στον ανθρώπινο οργανισμό και τις μεθόδους ανίχνευσης ορισμένων

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑ ΡΟΜΗ ΣΧΕΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑ ΡΟΜΗ ΣΧΕΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑ ΡΟΜΗ ΣΧΕΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Το Προεδρικό ιάταγµα του 1969, µε το οποίο επετράπη η εγκατάσταση και λειτουργία βιοµηχανιών στην περιοχή των Οινοφύτων, αποτελεί το πρώτο κείµενο το οποίο σχετίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

Η ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Η ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Οι Ενόργανες Μέθοδοι Ανάλυσης είναι σχετικές μέθοδοι και σχεδόν στο σύνολο τους παρέχουν την αριθμητική τιμή μιας φυσικής ή φυσικοχημικής ιδιότητας, η

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ. Ενότητα 2: Εισαγωγή στην Υδρο-γεωχημεία Υδατική Χημεία Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογίας

ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ. Ενότητα 2: Εισαγωγή στην Υδρο-γεωχημεία Υδατική Χημεία Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογίας ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ Ενότητα 2: Εισαγωγή στην Υδρο-γεωχημεία Υδατική Χημεία Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογίας Σκοποί ενότητας Εισαγωγή στην Υδροχημεία, Κατανόηση της έννοιας Υδρο-γεωχημεία.

Διαβάστε περισσότερα

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7.7.2016 EL L 182/7 ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) 2016/1095 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 6ης Ιουλίου 2016 σχετικά με την έγκριση του διένυδρου οξικού ψευδαργύρου, του άνυδρου χλωριούχου ψευδαργύρου, του οξειδίου του

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΑ 2011/3/EE ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

ΟΔΗΓΙΑ 2011/3/EE ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 18.1.2011 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 13/59 ΟΔΗΓΙΕΣ ΟΔΗΓΙΑ 2011/3/EE ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 17ης Ιανουαρίου 2011 για τροποποίηση της οδηγίας 2008/128/ΕΚ για τη θέσπιση ειδικών κριτηρίων καθαρότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι. Πίνακας 1. Μέγιστες επιτρεπόμενες συγκεντρώσεις μετάλλων στην ιλύ για εδαφική εφαρμογή

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι. Πίνακας 1. Μέγιστες επιτρεπόμενες συγκεντρώσεις μετάλλων στην ιλύ για εδαφική εφαρμογή ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι Πίνακας 1. Μέγιστες επιτρεπόμενες συγκεντρώσεις μετάλλων στην ιλύ για εδαφική εφαρμογή Μέταλλο Μέγιστη επιτρεπόμενη συγκέντρωση (mg/kg ξηράς ουσίας) Cd 5 Cr(ολικό) 500 Cu 800 Hg 5 Ni 200 Pb

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ, ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ

Ο ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ, ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ, ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ & ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΥΔΑΤΩΝ Πληροφ.: Σ. Τασόγλου Τηλ.: 210 6931272 Δ/νση: Ιατρίδου 2 & Κηφισίας 124, 11526 Αθήνα Αθήνα, 22/12/2011

Διαβάστε περισσότερα

1. ΣΓΕ 11: Παραγωγή αλάτων Ni από μέταλλο Ni

1. ΣΓΕ 11: Παραγωγή αλάτων Ni από μέταλλο Ni 1. ΣΓΕ 11: Κύκλος ζωής Σύντομος ελεύθερος τίτλος Τελική χρήση ΜΧ μετάλλου νικελίου Παραγωγή αλάτων Ni προς χρήση στην παραγωγή καταλυτών Συστηματικός τίτλος βασισμένος στην περιγραφή χρήσης ΤΧ: TX 9: Παραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α: (μονάδες 4) Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις. Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με δύο (2) μονάδες. Ερώτηση 1

ΜΕΡΟΣ Α: (μονάδες 4) Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις. Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με δύο (2) μονάδες. Ερώτηση 1 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: XHMEIA (20/100) ΤΑΞΗ: Γ Γυμνασίου ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/6/2015 ΧΡΟΝΟΣ: 2 Ώρες (Χημεία + Βιολογία) ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑ Αριθμητικά:.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ενότητα 1: Εισαγωγή Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογίας Σκοποί ενότητας Παρουσίαση του περιεχομένου του μαθήματος «Διάθεση

Διαβάστε περισσότερα

Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης

Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης Χαρακτηριστικά υγρών αποβλήτων Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος Εργαστήριο Διαχείρισης και Τεχνολογίας Υγρών Αποβλήτων Τα υγρά απόβλητα μπορεί να προέλθουν από : Ανθρώπινα απόβλητα

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 4η. Ανίχνευση χημικών της καθημερινής ζωής

Άσκηση 4η. Ανίχνευση χημικών της καθημερινής ζωής Άσκηση 4η Ανίχνευση χημικών της καθημερινής ζωής 2 Θεωρητικό μέρος Αναλυτική Χημεία ονομάζεται ο κλάδος της Χημείας που αναπτύσσει και εφαρμόζει μεθόδους, όργανα και στρατηγικές για να δώσει πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ: 3.250,00 ΕΥΡΩ ΚΩΔΙΚΟΣ CPV : 85111820-4

ΠΡΟΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ: 3.250,00 ΕΥΡΩ ΚΩΔΙΚΟΣ CPV : 85111820-4 ΔΗΜΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΤΕΧΝ. ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ Δ/ΝΣΗ ΚΑΤΑΣΚΕΥΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΤΗΡΗΣΕΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΥΝΤΗΡΗΣΕΩΝ ΗΛΜ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ Αγγελάκη 13, 546 21 Πληροφορίες: Ε. Μάμμος Τηλέφωνο:2313318447 Fax: 2310233532 E-mail:

Διαβάστε περισσότερα

Υδατικοί Πόροι -Ρύπανση

Υδατικοί Πόροι -Ρύπανση Υδατικοί Πόροι -Ρύπανση Γήινη επιφάνεια Κατανομή υδάτων Υδάτινο στοιχείο 71% Ωκεανοί αλμυρό νερό 97% Γλυκό νερό 3% Εκμεταλλεύσιμο νερό 0,01% Γλυκό νερό 3% Παγόβουνα Υπόγεια ύδατα 2,99% Εκμεταλλεύσιμο νερό

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Διάλεξης: Ο ρόλος του ανταγωνισμού των θρεπτικών στοιχείωνστηνανάπτυξηκαιτην. Χ. Λύκας

Τίτλος Διάλεξης: Ο ρόλος του ανταγωνισμού των θρεπτικών στοιχείωνστηνανάπτυξηκαιτην. Χ. Λύκας ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «ΑΕΙΦΟΡΟΣ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ» Μάθημα: «Επίδραση του αβιοτικού και βιοτικού περιβάλλοντος στην παραγωγή των φυτών» Τίτλος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΔΠΜΣ «Περιβάλλον και Ανάπτυξη των Ορεινών Περιοχών» Υδατικό Περιβάλλον και Ανάπτυξη

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΔΠΜΣ «Περιβάλλον και Ανάπτυξη των Ορεινών Περιοχών» Υδατικό Περιβάλλον και Ανάπτυξη http://www.circleofblue.org/waternews/2010/world/water-scarcity-prompts-different-plans-to-reckon-with-energy-choke-point-in-the-u-s/ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΔΠΜΣ «Περιβάλλον και Ανάπτυξη των Ορεινών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ (Σύμφωνα με το Παρ.2 του Καν. 1907/2006) Όπως τροποποιήθηκε από τον Καν. 453/2010

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ (Σύμφωνα με το Παρ.2 του Καν. 1907/2006) Όπως τροποποιήθηκε από τον Καν. 453/2010 Ημερομηνία Έκδοσης: 22/10/2012 Αριθμός Έκδοσης: 0 ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ (Σύμφωνα με το Παρ.2 του Καν. 1907/2006) Όπως τροποποιήθηκε από τον Καν. 453/2010 1. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΡΓΑΝΟΙ ΡΥΠΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΔΕΣΜΕΥΣΗΣ ΚΥΡΙΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΔΕΣΜΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΔΑΦΟΣ

ΑΝΟΡΓΑΝΟΙ ΡΥΠΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΔΕΣΜΕΥΣΗΣ ΚΥΡΙΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΔΕΣΜΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΔΑΦΟΣ ΑΝΟΡΓΑΝΟΙ ΡΥΠΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΔΕΣΜΕΥΣΗΣ ΚΥΡΙΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΔΕΣΜΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΔΑΦΟΣ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΡΥΠΑΣΜΕΝΩΝ ΕΔΑΦΩΝ 2γ-1 ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΔΕΣΜΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΔΑΦΟΣ Μη ειδική προσρόφηση (ανταλλαγή ιόντων) Ειδική προσρόφηση

Διαβάστε περισσότερα

Αποτίμηση Διακινδύνευσης (Βασικό ερώτημα: Ποιος είναι ο κίνδυνος;)

Αποτίμηση Διακινδύνευσης (Βασικό ερώτημα: Ποιος είναι ο κίνδυνος;) Αποτίμηση Διακινδύνευσης (Βασικό ερώτημα: Ποιος είναι ο κίνδυνος;) Βασική ιδέα: The dose makes the poison* Η δόση κάνει ** το δηλητήριο Γι αυτό σήμερα (μόνο σήμερα) θα μιλάμε για δόση (ποσότητα που τρώμε,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Σύμφωνα με την εγκύκλιο του ΥΠΠΕΘ (με Αρ. Πρωτ. 150022/Δ2/15-9-2016) Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 1. 1.1 Γνωριμία με το εργαστήριο του Χημικού Από τον εργαστηριακό οδηγό να χρησιμοποιηθούν

Διαβάστε περισσότερα

Υδρογεωχημεία Αναλυτική Γεωχημεία Ενότητα 8: Κριτήρια επιλογής κατάλληλης τεχνικής χημικής ανάλυσης

Υδρογεωχημεία Αναλυτική Γεωχημεία Ενότητα 8: Κριτήρια επιλογής κατάλληλης τεχνικής χημικής ανάλυσης Υδρογεωχημεία Αναλυτική Γεωχημεία Ενότητα 8: Κριτήρια επιλογής κατάλληλης τεχνικής χημικής ανάλυσης Αριάδνη Αργυράκη Σχολή Θετικών Επιστημών Τμήμα Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος Στόχοι ανάλυσης/ ερευνητή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2004 ««««««««««««2009 Επιτροπή Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων ΠΡΟΣΩΡΙΝΟ 2004/0036(COD) 11.1.2005 ***I ΣΧΕΔΙΟ ΕΚΘΕΣΗΣ σχετικά με την πρόταση οδηγίας του

Διαβάστε περισσότερα

(dietary fiber, nonnutritive fiber)

(dietary fiber, nonnutritive fiber) KΥΤΤΑΡΙΝΗ - ΦΥΤΙΚΕΣ ΙΝΕΣ Στα τρόφιμα, παράλληλα με τους υδατάνθρακες που πέπτονται στον ανθρώπινο οργανισμό (δηλαδή που υδρολύονται, απορροφώνται και μεταβολίζονται κατά τα γνωστά), υπάρχουν και υδατάνθρακες

Διαβάστε περισσότερα

Μητρώο Προστατευόμενων Περιοχών

Μητρώο Προστατευόμενων Περιοχών Μητρώο Προστατευόμενων Περιοχών Το μητρώο των προστατευόμενων περιοχών σύμφωνα με τα οριζόμενα, που περιγράφεται στο Άρθρο 6 της Οδηγίας 2000/60/ΕΚ, περιλαμβάνει τις ακόλουθες κατηγορίες (Παράρτημα IV

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗ ΒΔΟΜΑΔΑ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗ ΒΔΟΜΑΔΑ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ - B ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΓΡΑΦΕΙΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗ ΒΔΟΜΑΔΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2007-2008 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ (Σύμφωνα με το Παρ.2 του Καν. 1907/2006) Όπως τροποποιήθηκε από τον Καν. 453/2010

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ (Σύμφωνα με το Παρ.2 του Καν. 1907/2006) Όπως τροποποιήθηκε από τον Καν. 453/2010 Ημερομηνία Έκδοσης: 07/02/2013 Αριθμός Έκδοσης: 0 ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ (Σύμφωνα με το Παρ.2 του Καν. 1907/2006) Όπως τροποποιήθηκε από τον Καν. 453/2010 1. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Συνολικός Προϋπολογισμός: Χρηματοδότηση Ευρωπαϊκής Ένωσης: Ελλάδα Ισπανία. Ιταλία

Συνολικός Προϋπολογισμός: Χρηματοδότηση Ευρωπαϊκής Ένωσης: Ελλάδα Ισπανία. Ιταλία 2009 2012 Συνολικός Προϋπολογισμός: 1.664.986 Χρηματοδότηση Ευρωπαϊκής Ένωσης: 802.936 Ελλάδα Ισπανία Ιταλία Η παρουσίαση Η κατάσταση στην Ελλάδα Τι κάνουν στην Ισπανία Τι κάνουν στην Ιταλία Τι θα μπορούσαμε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΚ) αριθμ. 1907/2006

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΚ) αριθμ. 1907/2006 Ημερομηνία Αναθεώρησης 02.08.2010 1. Στοιχεία ουσίας/μείγματος και εταιρείας/επιχείρησης Πληροφορίες προΐόντος Χρήση της Ουσίας/του Πρώτη ύλη για καλλυντικά Μείγματος Εταιρεία: Merck KGaA * 64271 Darmstadt

Διαβάστε περισσότερα

Αποκατάσταση Ρυπασμένων Εδαφών

Αποκατάσταση Ρυπασμένων Εδαφών Αποκατάσταση Ρυπασμένων Εδαφών Διδάσκων: Παπασιώπη Νυμφοδώρα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ε.Μ.Π. Ενότητα 2.3 Ανόργανοι ρύποι Μηχανισμοί Δέσμευσης Άδεια Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα