Οικογένεια PINACEAE. Αριθμός γενών: 11. Αριθμός ειδών: περίπου 213 (Ανάλογα με την συστηματική άποψη. Στην Ελλάδα αναπτύσσονται αυτοφυώς 8 είδη).

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Οικογένεια PINACEAE. Αριθμός γενών: 11. Αριθμός ειδών: περίπου 213 (Ανάλογα με την συστηματική άποψη. Στην Ελλάδα αναπτύσσονται αυτοφυώς 8 είδη)."

Transcript

1 Αριθμός γενών: 11. Οικογένεια PINACEAE Αριθμός ειδών: περίπου 213 (Ανάλογα με την συστηματική άποψη. Στην Ελλάδα αναπτύσσονται αυτοφυώς 8 είδη). Γεωγραφική εξάπλωση: Όλα τα γένη της οικογένειας περιλαμβάνουν ζωντανά και απολιθωμένα είδη με γεωγραφική εξάπλωση σχεδόν αποκλειστικά στο Βόρειο ημισφαίριο και πιθανότατα η όλη εξέλιξη των γενών και των ειδών να έγινε σε αυτό το ημισφαίριο. Η μεγαλύτερη συγκέντρωση αντιπροσώπων έχει καταγραφεί στην περιοχή της Ν. Κίνας και των Ιμαλαίων (Σίνο-Ιμαλάιαν). Στην περιοχή αυτή όχι μόνον εμφανίζονται και τα 11 γένη της οικογένειας, αλλά τέσσερα γένη από αυτά είναι ενδημικά στην περιοχή (Cathaya, Keteleeria, Nothotsuga και Pseudolarix), επιπλέον τα μεγάλα γένη Abies και Picea αντιπροσωπεύονται με τον μεγαλύτερο αριθμό ειδών από κάθε άλλη περιοχή. Η δεύτερη, σε συγκέντρωση αντιπροσώπων, περιοχή είναι η ΒΔ Αμερική με 6 διαφορετικά γένη (Abies, Larix, Picea, Pinus, Pseudotsuga και Tsuga). Από αυτά το γένος Abies αντιπροσωπεύεται με πολλά είδη, ενώ το γένος Pinus στις περιοχές Καλιφόρνια και Μεξικό εμφανίζει τον μεγαλύτερο αριθμό αντιπροσώπων. Στην Ελλάδα απαντούν ως αυτοφυή φυτά μόνον αντιπρόσωποι των γενών: Pinus, Abies και Picea, τα οποία συνήθως είναι μεγάλα δέντρα, σπανιότερα μεγάλοι θάμνοι, με διακλάδωση μονοποδιακή, κατά ορόφους ή ομπρελλοειδή. Γενικά μορφολογικά γνωρίσματα: Οι αντιπρόσωποι της οικογένειας είναι κυρίως δένδρα μεσαίου η πολύ μεγάλου μεγέθους (έως 100 μέτρα ύψος η και ψηλότερα), αν και στο γένος Pinus υπάρχουν και θαμνώδεις μορφές. Τα φυτά έχουν σχεδόν πάντοτε ρητινοφόρους αγωγούς, στο βλαστό η στα φύλλα η και στα δύο. Συνήθως έχουν μονοποδιακή ανάπτυξη, αλλά σε διάφορα είδη διαφόρων γενών υπάρχει πολύκλαδη ανάπτυξη(ενώ σε κάποια είναι ο κανόνας). Η ηλικία αντιπροσώπων του γένους Pinus μπορεί να φθάσει κάποιες χιλιετίες, ενώ και σε άλλα γένη έχει βρεθεί ηλικία 1000 τουλάχιστον ετών. Οι βλαστοί συνήθως είναι τριών τύπων: μακροκλάδια, βραχυκλάδια και νάνοκλάδια (μόνο στο γένος Pinus), σε διάφορα γένη εμφανίζονται και ενδιάμεσοι

2 τύποι. Όλα τα είδη διαμορφώνουν μακροκλάδια, τα οποία σχηματίζουν τα μεταξύ των διακλαδώσεων τμήματα του βλαστού και των κλαδιών. Σε ορισμένα γένη (Cedrus, Larix, Pseudolarix), όλα τα είδη σχηματίζουν δευτερογενή, παραμένοντα βραχυκλάδια από πλάγιους, μασχαλιαίους οφθαλμούς, τα οποία μεγαλώνουν πολύ αργά, με ρυθμική ανάπτυξη, σχηματίζοντας πολύ λίγο ξύλο. Ο πιο ακραίος τύπος βραχυκλαδίου σχηματίζεται στο γένος Larix. Ένα γένος αποκλειστικά (Pinus), σχηματίζει νανοκλάδια, στις μασχάλες των φύλλων που μοιάζουν με τα βράκτια, τα οποία δεν αυξάνουν σε μέγεθος και φέρουν βελονοειδή φύλλα σε δέσμες από (1-) 2-5(-10). Τα φύλλα είναι σπειροειδώς τοποθετημένα σε όλες τις μορφές των κλαδιών αν και στα βραχυκλάδια τα διαστήματα μεταξύ τους είναι πολύ μικρά και τότε φαίνονται να φύονται κατά σπονδύλους (ψευδοσπονδύλους). Σε είδη με πλατειασμένα φύλλα τα στόματα μπορεί να είναι στην κάτω επιφάνεια (υποστοματικά), ή στην πάνω (επιστοματικά) στα γένη Picea και Pinus. Σε είδη με άλλο σχήμα στην διατομή τους τα στόματα εμφανίζονται σε όλες τις επιφάνειες (αμφιστοματικά). Στα περισσότερα όμως είδη διακρίνουμε στην μία πλευρά του φύλλου δύο στοματοφόρες επιφάνειες, που διαχωρίζονται με μία κενή ζώνη και οι οποίες καλύπτονται από γλαυκές κηρώδεις ουσίες. Τα φύλλα όλων των γενών έχουν επιμήκεις ρητινοφόρους αγωγούς (που μπορεί να είναι ασυνεχείς ή να λείπουν σε κάποια είδη). Τα φύλλα των περισσότερων ειδών είναι αρωματικά Όλα τα είδη είναι μόνοικα, αν και σε αρκετά είδη αρσενικοί και θηλυκοί κώνοι μπορεί να αναπτύσσονται εναλλακτικά κάποιες χρονιές, ενώ στα περισσότερα είδη χρονιές με παραγωγή άφθονων θηλυκών κώνων, ακολουθούνται από (αρκετές) χρονιές με μέτρια παραγωγή κώνων ή ακόμη και χωρίς καθόλου παραγωγή κώνων Οι αρσενικοί κώνοι αναπτύσσονται είτε από πλάγιους, μασχαλιαίους οφθαλμούς στα μακροκλάδια, ή από ακραίους οφθαλμούς στα βραχυκλάδια (Cedrus, Larix, Pseudolarix). Αναπτύσσονται μονήρεις στα περισσότερα γένη αλλά στα γένη Keteleeria, Nothotsuga και Pseudolarix, αναπτύσσονται κατά σπονδύλους. Στο γένος Pinus οι αρσενικοί κώνοι συγκεντρώνονται κυλινδρικά γύρω από την βάση των ετήσιων κλαδιών. Μορφολογικά είναι σχεδόν ομοιόμορφοι σε ολόκληρη την οικογένεια, αποτελούμενοι από μία ασθενή ράχη με πολυάριθμους σπειροειδώς τοποθετημένους στήμονες (μικροσποριόφυλλα), κάθε ένας από τους οποίους φέρει 2

3 γυρεόσακους στην κάτω πλευρά τους. Είναι ομόλογοι ενός άνθους. Είναι συνήθως επιμήκεις-κυλινδρικοί με μέγεθος από λίγα χιλιοστά (Tsouga) μέχρι αρκετά εκατοστά στο γένος Cedrus και σε μερικά είδη των γενών Abies και Pinus. Όταν οι αρσενικοί κώνοι είναι νεαρής ηλικίας έχουν χρώμα κοκκινωπό ή πορφυρό και στην συνέχεια οι περισσότεροι γίνονται κίτρινοι όταν ωριμάσουν και απελευθερώσουν την γύρη. Οι γυρεόκοκκοι στα περισσότερα γένη φέρουν δύο αεροφόρους σάκους, με εξαίρεση στα γένη Larix και Pseudotsuga, όπου δεν παρατηρείται κανένας αεροφόρος σχηματισμός και στο γένος Tsuga, όπου οι γυρεόκοκκοι περιβάλλονται από ένα εξάρτημα με μορφή δακτυλιδιού. Οι θηλυκοί κώνοι είναι μονήρεις και συνήθως μασχαλιαίοι, αν και σε μερικά γένη είναι ακραίοι και αρχικά πριν την επικονίαση, είναι όρθιοι. Στη συνέχεια και μετά την επικονίαση αναπτύσσονται ταχύτατα σχηματίζοντας μικρούς ή μεγάλους κώνους, που συνήθως ωριμάζουν σε μία περίοδο, ή σε μερικά γένη (Cedrus, Pinus) σε δύο, σπανιότερα σε τρεις περιόδους (σε μερικά είδη του γένους Pinus). Οι κώνοι παραμένουν όρθιοι στα περισσότερα γένη ενώ σε κάποια κρέμονται προς τα κάτω μετά την ωρίμανση (Picea, Pseudotsuga, Tsuga και σε μερικά είδη του γένους Pinus). Σε κάποια γένη οι κώνοι απολεπίζονται ενώ σε κάποια άλλα γένη παραμένουν ακέραιοι και απλά χαλαρώνουν τα καρπικά λέπια για να ελευθερωθούν τα ώριμα σπέρματα. Στα περισσότερα γένη οι θηλυκοί κώνοι συγκεντρώνονται στα ανώτερα κλαδιά της κόμης, ενώ σε πολύ λίγα κατανέμονται ομοιόμορφα σε ολόκληρη την κόμη. Μορφολογικά αποτελούνται από μία ράχη γύρω από την οποία τοποθετούνται σπειροειδώς τα βράκτια στις μασχάλες των οποίων αναπτύσσονται τα καρπικά λέπια, κάθε ένα από τα οποία φέρει δύο σπερμοβλάστες με την μικροπύλη τους στραμμένη προς την βάση του. Οι σπερμοβλάστες αυτές μετά την γονιμοποίηση και την ωρίμανσή τους διαμορφώνονται σε σπέρματα. Είναι ομόλογοι μιας ταξιανθίας. Τα βράκτια κατά την επικονίαση εξέχουν και είναι ευδιάκριτα σε όλα τα γένη. Στην ωρίμανση και ενώ τα καρπικά λέπια στα περισσότερα γένη αποξυλώνονται τα βράκτια είναι πλέον εμφανή ή και πολύ εμφανή σε λίγα γένη, ενώ στα υπόλοιπα δεν φαίνονται καθόλου. Τα καρπικά λέπια το πλείστον είναι πολύ εξειδικευμένα και έχουν μία ποικιλία σχημάτων και χαρακτήρων πολύ διαγνωστικών για το κάθε είδος.

4 Τα σπέρματα συνήθως έχουν πτερύγια, αν και μερικές φορές είναι υποτυπώδη ή σχεδόν αφανή σε αντιπροσώπους του γένους Pinus, στο οποίο γένος τα σπέρματα ενώνονται με το πτερύγιο με δύο όνυχες, στα άλλα γένη συνδέονται με ένα κύπελλο. Τα πτερύγια παραμένουν στα περισσότερα γένη ενωμένα με τα σπέρματα ενώ σε λίγα διαχωρίζονται εύκολα. Η βλάστηση των σπερμάτων είναι επίγεια εκτός από το γένος Keteleeria, όπου είναι υπόγεια. Ο αριθμός των κοτυληδόνων ποικίλει από 2-20(-23). Ο αριθμός των χρωμοσωμάτων στα περισσότερα γένη είναι 2n= 24, ενώ στο μονοτυπικό γένος Pseudolarix είναι 2n = 44 και στο είδος Pseudotsuga menziezii 2n= 26.

5 Δενδρόγραμμα 1: Σχέσεις συγγένειας μεταξύ των γενών της οικογένειας Pinaceae. Οι αριθμοί αναφέρουν την παρουσία η απουσία αντίστοιχων χαρακτήρων. 1. Αποκοπή του καρπικού λεπιού.

6 2. Αποσύνθεση της ράχης του θηλυκού κώνου. 3. Όρθια θέση του ώριμου κώνου. 4. Καρπικά λέπια με βάση που στενεύει και ποδίσκο. 5. Περίβλημα του σπέρματος με ρητινοφόρα 6. Ανατομία ρίζας: 2 ρητινοφόροι αγωγοί στον αγωγό κύλινδρο νεαρού ακροριζίου. 7 Ανατομία ξύλου: Υπάρχουν ρητινοφόροι αγωγοί (κάθετοι και οριζόντιοι). 8. Χημική ανοσολογία τύπου ελατοειδών (Price et al., 1987). 9. Αρσενικοί κώνοι σε (σκιαδόμορφες) ομάδες βλαστάνουν από έναν απλό οφθαλμό 10. Θηλυκοί κώνοι σε ποδίσκους με φύλλα (τα φύλλα μπορεί να είναι σαν βράκτια). 11. Γύρη λεία, σώμα χωρίς αερόσακους η εξαρτήματα. 12. Τα βράκτια των καρπικών λεπιών καλά αναπτυγμένα, συχνά εξερχόμενα. 13. Αριθμός κοτυληδόνων μεγάλος: 4-20 (-23?) (2-6 =0). 14. Διμορφισμός στους βλαστούς εμφανέστατος. 15. Φυτά φυλλοβόλα. 16. Διμορφισμός των φύλλων εμφανέστατος (Φύλλα και βράκτια ακιδωτά). 17. Μακρόχρονη ωρίμανση του θηλυκού κώνου (2-3 χρόνια). 18. Βλάστηση του σπέρμαtος υπόγεια. 19. Ρητινοφόροι αγωγοί στα φύλλα απλοί, σε κεντρική θέση μεταξύ της κεντρικής στήλης και της υποδερμίδας προς την εξωτερική πλευρά. 20. Χρωμοσωματικός αριθμός 2n = 44(0), 2n = 23(-26) (1). 21. Τα καρπικά λέπια στους θηλυκούς κώνους με ομφαλό. 22. Το σπέρμα συνδέεται με όνυχες με το (υποτυπώδες η αναπτυγμένο) πτερύγιο. 23. Ηθμαγγειώδεις δεσμίδες 2, στην κεντρική στήλη των φύλλων. 24. Υπάρχει υγρό στην μικροπύλη του θηλυκού κώνου. 25. Πρωτογενείς στoματικές ζώνες abaxial (0), adaxial η πλήρως αμφιστοματικές (1). Πίνακας με την αντιστοιχία των αριθμών με τους χαρακτήρες που χρησιμοποιήθηκαν στον πίνακα 1 και στο δενδρόγραμμα 1

7 Συστηματική διαίρεση: Η μέχρι πρόσφατα συστηματική διαίρεση κατά KRÜSSMANN (1983) κατέτασσε τους αντιπροσώπους της οικογένειας σε τρεις υποοικογένειες. Νεότερες μελέτες με την χρήση σύγχρονων μεθόδων αριθμητικής ταξινόμησης και την σύγκριση 25, κύριων, μορφολογικών και άλλων χαρακτήρων, με ιδιαίτερη έμφαση στη μορφολογία αναπαραγωγικών οργάνων, τον τύπο των γυρεοκόκκων και τον αριθμό των χρωμοσωμάτων, κατατάσσει τους αντιπροσώπους της οικογένειας σε τέσσερις υποοικογένειες (FRANKIS, 1989 και FARJON, 1990). I.Υποοικογένεια Abietoideae: Τα φύλλα όλα είναι μίας μορφής, εκτός ελαχίστων περιπτώσεων και δεν μοιάζουν ποτέ με τα βράκτια. Είναι τοποθετημένα στα μακροκλάδια ή στα βραχυκλάδια, και αναπτύσσονται σπειροειδώς είτε μονήρη είτε σε ψευδό-σπονδύλους (ομάδες), από 10 και περισσότερα. Οι θηλυκοί κώνοι ωριμάζουν το πλείστον τον πρώτο χρόνο, αν ωριμάζουν τον δεύτερο τότε τα καρπικά λέπια δεν φέρουν ομφαλό. Τα σπέρματα ενώνονται με το πτερύγιο με ένα κύπελλο και έχουν ρητινοφόρους αγωγούς. Τα καρπικά λέπια είτε παραμένουν στον άξονα της ταξιανθίας, είτε απολεπίζονται και έχουν στενές και έμμισχες βάσεις. Κανονικά δεν υπάρχουν ρητινοφόροι αγωγοί στο ξύλωμα. Περιλαμβάνει τα γένη : Abies, Cedrus, Keteleeria, Nothotuga, Pseudolarix, Tsuga. Abies Miller: Έλατα Δένδρα αειθαλή με κλαδιά απλωμένα σε κανονική σπειροειδή διάταξη. Δεν υπάρχουν Βραχυκλάδια. Φύλλα διαταγμένα σπειροειδώς στους βλαστούς, γραμμοειδή, πεπλατυσμένα, αυλακωτά στην πάνω επιφάνεια (σπάνια με 4 πλευρές). Φέροντα δύο κηρώδεις παράλληλες γραμμές στην κάτω επιφάνειά τους. Ρητινοφόροι αγωγοί 2 (δύο είδη έχουν 4 και ένα έχει 4-12) επιμήκεις, είτε περιθωριακοί (στην υποδερμίδα), είτε κεντρικοί (στο μεσόφυλλο). Οι ουλές που αφήνουν οι βάσεις των φύλλων, μετά την πτώση τους (τα φύλλα διατηρούνται 5-9 χρόνια) είναι κυκλικές μη προεξέχουσες (εμφανίζοντας τα μακροκλάδια σχεδόν λεία). Οι αρσενικοί στρόβιλοι εμφανίζονται μονήρεις στις μασχάλες των φύλλων, στην κάτω επιφάνεια διετών κλάδων. Οι θηλυκοί κώνοι είναι όρθιοι και κυλινδρικοί προς ωοειδείς, ωριμάζουν τον

8 πρώτο χρόνo και απολεπίζονται με την πτώση των καρπικών λεπιών, ενώ παραμένει ο ανθικός άξονας.

9 Abies alba Miller: 1: Στήμονας με δύο γυρεόσακους, 4: το ίδιο με τους γυρεόσακους ανοιγμένους, 2: Αρσενικό άνθος (Αρσενικός κώνος), 3: Νεαρός θηλυκός κώνος (διακρίνονται έντονα τα βράκτια), 5: Βράκτιο που καλύπτει το καρπικό λέπι, 6: Νεαρό καρπικό λέπι, πάνω σε ένα βράκτιο (διακρίνονται οι δύο σπερμοβλάστες), 7: Φύλλο (εγκάρσια τομή), 8: Φύλλο (επάνω επιφάνεια), 9: Φύλλο (κάτω επιφάνεια με 2 κηρώδεις γραμμές, 10: Άξονας θηλυκού κώνου μετά την απολέπιση, 11: Ώριμος θηλυκός κώνος, 12: Καρπικό λέπι που φέρει τα δύο ώριμα σπέρματα, με τα πτερύγιά τους, 13: το ίδιο από την κάτω πλευρά, φαίνεται το βράκτιο, 14: Κλαδί Έλατου με βελονοειδή φύλλα, αρσενικούς κώνους, νεαρό θηλυκό κώνο και άξονα απολεπισμένου θ. κώνου, 15: ίδιο με ώριμο θ. κώνο, 16: Σπέρματα με πτερύγια.

10

11 Abies cephalonica Loudon (Έλατο της Κεφαλονιάς ή Ελληνικό Έλατο) Αριστερα: Γενική άποψη του φυτού, διακρίνονται οι θηλυκοί κώνοι, που συγκεντρώνονται στα ανώτερα σημεία της κόμης. Δεξιά επάνω: Θηλυκός κώνος που καλύπτεται από ρητινώδες επίχρισμα και αναπτύσσεται κατευθείαν από το μακροκλάδιο, διακρίνονται επίσης τα βράκτια που στηρίζουν τα καρπικά λέπια και εξέχουν από τον κώνο σαν μικρά αγκάθια, ενώ τα οξύληκτα βελονοειδή φύλλα αναπτύσσονται μονήρη στα μακροκλάδια. Δεξιά κάτω: Αρσενικός κώνος (αρσενικό άνθος), αναπτύσσονται πολλοί μαζί στις άκρες των μακροκλάδιων και στο κάτω μέρος αυτών.

12 Το γένος αντιπροσωπεύεται από 46 είδη κατανεμημένα σε 10 sections. Στον ελληνικό χώρo εμφανίζονται ως αυτοφυή τα είδη Abies cephalonica Loudon, A. alba Miller και το υβριδογενούς προελεύσεως A. borisii-regis Mattf. (ή A. hybrida ). Οποιαδήποτε άλλα είδη είναι ξένα και φυτεμένα σαν διακοσμητικά σε πάρκα και κήπους. Cedrus Trew: Κέδροι Δένδρα αειθαλή υψηλά (-70)m. Tα βελονοειδή φύλλα είναι στενά γραμμοειδή άκαμπτα, συνήθως ελαφρά στενούμενα προς τη βάση, με πλατιά τριγωνική διατομή. Είναι αμφιστοματικά, αλλά με περισσότερα στόματα στις δύο επάνω πλευρές. Το μήκος τους ποικίλλει από είδος σε είδος, αλλά και μέσα στο ίδιο είδος, σε συνάρτηση με περιβαλλοντικούς παράγοντες. Στα μακροκλάδια αναπτύσσονται μονήρη, και σπειροειδώς τοποθετημένα, ενώ στα βραχυκλάδια πολλά μαζί (15-45) κατά δέσμες. Οι αρσενικοί στρόβιλοι αναπτύσσονται μονήρεις στην κορυφή των βραχυκλαδίων είναι όρθιοι και έχουν μήκος 3-8 cm. Οι θηλυκοί κώνοι είναι ωοειδείς βαρελοειδείς, αναπτύσσονται στα περιφερειακά κλαδιά της κόμης και είναι όρθιοι, ωριμάζουν το δεύτερο χρόνo και χρειάζονται μήνες για πλήρη ανάπτυξη. Τα καρπικά λέπια είναι σπειροειδώς τοποθετημένα γύρω από ένα άξονα, και διευθετημένα σαν κεραμίδια. Είναι δερματώδη και λεπτά. Απολεπίζονται μετά την ωρίμανση, ενώ ο άξονας παραμένει. Τα σπέρματα είναι μεγάλα και έχουν γύρω τους μία μεμβράνη, που καταλήγει σε ένα μεγάλο πτερύγιο. Οι κοτυληδόνες είναι (5-)8-10(-14). Το γένος αντιπροσωπεύεται από 4 είδη. Τα C. libanι; C. atlantica, C. deodara, C. brevifolia. Πολλοί ερευνητές πιστεύουν ότι θα πρέπει να αναγνωρίζονται μόνον δύο είδη, τα C. deodara και C. libani. Εκτός του C. deodara που αναπτύσσεται στα Ιμαλάια, τα άλλα τρία είδη εμφανίζονται σε παραμεσόγειες περιοχές. -C. libani A. Rich.: (N Τουρκία, Συρία, Λίβανος). -C. atlantica (Endl.) Manetti ex Carriere: (Αλγερία, Μαρόκο).

13 -C. brevifolia (Hook. f.) Henry: Ενδημικό Κύπρου. Στον Ελληνικό χώρο εμφανίζονται μόνον σαν καλλωπιστικά σε κήπους και πάρκα. Cedrus brevifolia (Hook f.) Henry (Κέδρος ο βραχύφυλλος) Επάνω: Γενική άποψη του φυτού με την χαρακτηριστική διάταξη των μακροκλάδιων. Το φυτό είναι ενδημικό της χλωρίδας της Κύπρου. Κάτω αριστερά: ώριμος αρσενικός στρόβιλος ή κώνος (αρσενικό άνθος), στην κορυφή ενός

14 βραχυκλάδιου, διακρίνεται, στη βάση του, ο θύσανος των κοντών βελονοειδών φύλλων. Κάτω δεξιά: θηλυκοί κώνοι, αναπτύσσονται και αυτοί μονήρεις επί βραχυκλάδιων. Keteleeria Carrière: Κετελεέρια Το γένος περιλαμβάνει μόνοικα αειθαλή δένδρα ύψους μέτρα και διάμετρο κορμού 1-2,5 μέτρα. Τα φύλλα είναι γραμμοειδή επίπεδα και σπειροειδώς τοποθετημένα στα μακροκλάδια, τακτοποιημένα σε δύο κατευθύνσεις σαν κτένια. Όταν πέφτουν στο τέλος της βλαστητικής τους περιόδου αφήνουν λείες στρογγυλές ουλές πάνω στα μακροκλάδια. Οι αρσενικοί κώνοι αναπτύσσονται 5-10 μαζί σε ακραία ή μασχαλιαία σκιάδια. Οι γυρεόκοκκοι φέρουν δύο αερόσακους όπως στο γένος Pinus. Οι θηλυκοί κώνοι είναι επιμήκεις κυλινδρικοί και περιορίζονται στα ανώτερα κλαδιά της κώμης. Είναι όρθιοι πάνω στα κλαδιά και στηρίζονται σε έναν ισχυρό μίσχο. Τα βράκτια είναι μικρά και δεν εξέχουν από τα καρπικά λέπια όταν ωριμάζουν. Περιλαμβάνει 3 είδη μόνον: K. davidiana, K. evelyniana, K. fortunei. Το γένος είναι σήμερα ενδημικό στις θερμές και εύκρατες περιοχές της Κίνας και επεκτείνει την εξάπλωσή του σε γειτονικές περιοχές (Χονγκ Κονγκ, Ταϊβάν, Λάος, Βιετνάμ). Στην Ευρώπη είναι γνωστό σαν απολίθωμα της Τριτογενούς περιόδου. Nothotsuga H.-H. Hu & C. N. Page: Νοθοτσούγκα Το γένος είναι μονοτυπικό και περιλαμβάνει ένα και μοναδικό είδος: N. longibracteata (Cheng) H.-H. Hu & C. N. Page. Είναι δένδρο μόνοικο, αειθαλές, έως 30 μέτρα ύψος και διάμετρο κορμού έως 1-1,2 μέτρα. Τα φύλλα είναι σπειροειδώς τοποθετημένα και κάπως κτενόμορφα διευθετημένα ενώ σε μικρούς πλάγιους βλαστούς σχηματίζουν μικρές τούφες, παραμένουν στο φυτό για 2-3 χρόνια. Έχουν μήκος 1,1-2,4 cm και πλάτος 1,2-2,5 mm και αναπτύσσονται πάνω σε ένα μικρό μίσχο. Οι αρσενικοί κώνοι αναπτύσσονται σχεδόν στις άκρες πλάγιων βλαστών σε ομάδες, είναι έμμισχοι και κρεμάμενοι cm μήκους, κίτρινο-καστανοί. Οι θηλυκοί κώνοι πλάγιοι ή ακραίοι

15 σε όρθιους ποδίσκους κεκαμμένοι με μήκος 2,5-5 (5,8) cm κοκκινωποί όταν είναι ανώριμοι και σκούρο-καστανοί όταν ωριμάζουν. Τα καρπικά λέπια είναι Τα βράκτια δεν εξέρχονται από τα περιθώρια των ανώτερων καρπικών λεπιών. Τα σπέρματα είναι ωοειδή 4 Χ 2,5-3 mm και το πτερύγιο είναι επιμήκως- ωοειδές και έχει μέγεθος 7-12 Χ 5-6 mm. Το σπανιότατο αυτό είδος είναι ενδημικό στην ΝΔ Κίνα.

16

17 Keteleeria fortunei (Α. Murray) Carriere: Επάνω: Μορφή δένδρου, κάτω: μακροκλάδια με μονήρη βελονοειδή φύλλα κα θηλυκούς κώνους, επάνω σε ισχυρούς μίσχους.

18 Nothotsuga longibracteata (Cheng) Hu ex C.N. Page.1: Μορφή δένδρου, 2: Μακροκλάδιο ( 1), 3: Θηλυκός κώνος ( 1), 4: Μακροκλάδιο με θηλυκούς κώνους ( 1), 5: Καρπικά λέπια ( 1), 6: Βράκτια ( 1), 7: Φύλλα ( 1,5), 8: Φύλλο ( 2), 9: Σπέρματα ( 1), 10: Νεαρό κορυφαίο μακροκλάδιο ( 1), 11: Αρσενικοί κώνοι ( 1). Pseudolarix Gord.: Ψευδολάριξ Το γένος είναι μονοτυπικό και περιλαμβάνει ένα και μοναδικό είδος: P. amabilis (Nelson) Rehder. Είναι δένδρο μόνοικο, φυλλοβόλο, μέτρα ύψος και με διάμετρο κορμού έως 1,5 μέτρα. Τα φύλλα είναι γραμμοειδή 3-6(-7,5) cm Χ 2-3(-4) cm. Αναπτύσσονται μονήρη και σπειροειδώς τοποθετημένα επί των μακροκλαδίων και πολλά μαζί (10-30) υπό μορφή θυσάνων, επί των βραχυκλαδίων. Οι αρσενικοί κώνοι αναπτύσσονται επί βραχυκλαδίων σε σκιαδόμορφες συστάδες από κώνοι. Είναι έμμισχοι και κρέμονται όταν ωριμάσουν. Οι γυρεόκοκκοι φέρουν δύο αεροφόρους σάκους. Οι θηλυκοί κώνοι είναι ωοειδείς-πυραμιδοειδείς μονήρεις και φέρονται όρθιοι επί βραχυκλαδίων. Έχουν μέγεθος 5-7(-8) cm και τα καρπικά λέπια είναι κάπως ανοιχτά κάνοντάς τους να μοιάζουν με μικρές αγγινάρες. Όταν ωριμάσουν έχουν χρυσαφήκαφέ χρώμα και πέφτουν από τα βραχυκλάδια. Είναι ένα σπάνιο είδος με εξάπλωση σε περιοχές της κεντρικής και της ΒΑ Κίνας. Tsuga (Endl.) Carriere: Τσούγκα Δένδρα m ύψους, αειθαλή, με κλαδιά διευθετημένα ακανόνιστα. Χωρίς βραχυκλάδια. Φύλλα γραμμοειδή, πεπλατυσμένα ή τετραγωνικά, με ένα ρητινοφόρο αγωγό, αναπτύσσονται επί σπειροειδώς τοποθετημένων μικρών προεξοχών, που παραμένουν πάνω στα διαφόρου μήκους μακροκλάδια, έχουν δε μία στενούμενη έμμισχη βάση, περιεστραμμένη, που είναι κεκλιμένη και σχεδόν σε επαφή με το μακροκλάδιο. Οι αρσενικοί στρόβιλοι είναι μονήρεις αναπτυσσόμενοι από μασχαλιαίους οφθαλμούς διετών κλαδιών και είναι πολυάριθμοι στο εξωτερικό μέρος ολόκληρης σχεδόν της κόμης, είναι δε πολύ μικροί 3-5(-6) mm μήκους, σχεδόν

19 σφαιρικοί. Οι θηλυκοί κώνοι είναι μονήρεις στις άκρες διετών κλάδων άμισχοι ή με κοντό ποδίσκο, κρεμάμενοι, πέφτουν δε ολόκληροι μετά την διασπορά των σπερμάτων. Στην Ελλάδα και στην Ευρώπη δεν αναπτύσσονται αυτοφυώς, καλλιεργούνται μόνον μερικά είδη, σαν καλλωπιστικά, σε πάρκα, ή έχουν φυτευτεί για ξυλεία, σε μερικές ευρωπαϊκές χώρες.

20 Pseudolarix amabilis (Nelson) Rehder: Επάνω: σκιαδόμορφη συστάδα αρσενικών κώνων, κάτω: θηλυκοί κώνοι, διακρίνονται τα βραχυκλάδια με δεσμίδες βελονοειδών φύλλων.

21 Tsuga canadensis (L) Carriere: Επάνω: μακροκλάδια με μονήρη βελονοειδή φύλλα, μικρούς σφαιρικούς αρσενικούς κώνους και θηλυκούς κώνους νεαρούς και ώριμους, κάτω: μακροκλάδια με βελονοειδή φύλλα και ώριμους θηλυκούς κώνους στις άκρες τους. Το γένος αντιπροσωπεύεται από 9 είδη κατανεμημένα σε δύο sections: a. Sect. Tsuga Είδη: T. sieholdii (Ιαπωνία), T. diversifolia (Ιαπωνία), T. chinensis (Kίνα), T. dumosa (Iνδία, Κίνα), T. forrestii(kίνα). T. canadensis (Kαναδά, B. Αμερική), T. heterophylla (ΒΔ Αμερική), T. caroliniana (BA Αμερική). b. Sect. Hesperopeuce Engelm. Είδος T. mertensiana (ΒΔ Αμερική). II. Υποοικογένεια Piceoideae Frankis: Τα σπέρματα διαχωρίζονται εύκολα από τα σχετικά μεγάλα και στενά πτερύγια. Οι διογκώσεις της βάσης των φύλλων είναι πολύ εμφανείς και ανεπτυγμένες πάνω στους βλαστούς (μακροκλάδια).

22 Τα φύλλα το πλείστον είναι αμφιστοματικά ή κάποιες φορές επιστοματικά. Οι θηλυκοί κώνοι έχουν υποτυπώδη ή πολύ μικρά βράκτια και με υποτυπώδη καρπικά λέπια στην ποδισκοφόρο βάση, κρεμάμενοι στην ωριμότητά τους. Περιλαμβάνει το γένoς: Picea.( 34 είδη) Picea Dietr.: Ερυθροέλατα Δένδρα αειθαλή με κλαδιά απλωμένα σε κανονική σπειροειδή διάταξη. Βραχυκλάδια απόντα. Φύλλα διαταγμένα σπειροειδώς στους βλαστούς, γραμμοειδή, τετραγωνισμένα (σπάνια πεπλατυσμένα, αλλά τότε χωρίς κηρώδεις γραμμές στην κάτω επιφάνειά τους). Ρητινοφόροι αγωγοί 2, αλλά μπορεί να φαίνονται, σε μια εγκάρσια τομή φύλλου, 0-2, λόγω ασυνέχειας των αγωγών. Τα φύλλα φέρονται επί σφηνοειδών προεξοχών που παραμένουν στον κορμό ή στους βλαστούς, μετά την πτώση των ελασμάτων, κάνοντάς τους αδρούς. Οι αρσενικοί στρόβιλοι αναπτύσσονται στις μασχάλες των φύλλων, των βλαστών του προηγουμένου χρόνου, μήκους 1-2(-3) cm. Οι θηλυκοί κώνοι είναι ωοειδείς ή κυλινδρικοί, και ωριμάζουν τον πρώτο χρόνo, δεν απολεπίζονται (τα καρπικά λέπια παραμένουν), και αποκόπτονται ολόκληροι. Τα βράκτια είναι μικρά, και μη εξερχόμενα. Το γένος αντιπροσωπεύεται από 34 είδη, κατανεμημένα σε 2 sections. Στον Ελληνικό χώρο εμφανίζεται ως αυτοφυές μόνον το P. abies (L.) Karsten ssp. abies, στη Β. Ελλάδα και στις ΝΔ πλαγιές της Ελληνικής Ροδόπης (όπου και το νοτιότερο σημείο

23 Picea abies (L.) Karsten (Ερυθροέλατο) 1: Αρσενικός κώνος στην κορυφή μακροκλάδιου, 2: στήμονας, α: κάτω επιφάνεια, διακρίνονται οι δύο γυρεόσακοι, β: πλάγια όψη, 3: σπέρματα, με πτερύγιο και στο κέντρο χωρίς πτερύγιο, 4: θηλυκός κώνος πριν ωριμάσει, 5: δερματώδη καρπικά λέπια, στα αριστερά φαίνονται τα δύο πτερυγιοφόρα σπέρματα στην επάνω επιφάνεια, 6: νεαρά καρπικά λέπια, 7: ώριμος θηλυκός κώνος, κρεμάμενος στην άκρη ενός μακροκλάδιου, 8: μακροκλάδιο, 9: βελονοειδές φύλλο, αριστερά διακρίνεται η ρομβική διατομή, 10: νεαρός θηλυκός κώνος, στην άκρη ενός μακροκλάδιου, ακόμα όρθιος, 11: αρσενικοί κώνοι.

24 της γεωγραφικής του εξάπλωσης). Είναι ψυχρόβιο είδος, στη Ροδόπη φθάνει μέχρι το υψόμετρο των 2000 μέτρων, πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας ενώ στην Β. Ευρώπη συχνά αποτελεί το τελευταίο όριο δασικής βλάστησης που προσεγγίζει την αρκτική περιοχή. Είναι δένδρο ψηλό έως 60 m ύψους, ευθύκορμο με κωνική κόμη και διακλαδώσεις κατά οριζόντιους σπονδύλους. Οι νεαροί βλαστοί είναι καστανοί, λείοι ή με αραιές μικρές τρίχες. Φύλλα σκούρα πράσινα mm, τετράγωνα, οξύληκτα με στόματα και στις τέσσερις πλευρές. Κώνοι Χ 34 cm κυλινδρικοί, οι οποίοι κρέμονται προς τα κάτω και πέφτουν ολόκληροι μετά την πτώση των σπερμάτων τους. Καρπικά λέπια, ρομβικά-ωοειδή με απότομα κομμένη και φαγωμένη ή ακρότμητη κορυφή. Το δέντρο αυτό δίνει την περίφημη "σουηδική ξυλεία", ενώ η ρητίνη που εξάγεται από τον κορμό του είναι γνωστή ως "ρητίνη Βουργουνδίας". Ακόμη ο φλοιός του πλούσιος σε δεψικές ουσίες χρησιμοποιείται στη βυρσοδεψία. Τα οποιαδήποτε άλλα είδη είναι ξένα και φυτεμένα σαν διακοσμητικά σε πάρκα και κήπους. Άλλα αυτοφυή Ευρωπαϊκά taxa είναι τα P. abies (L.) Karsten ssp. obovata (Ledeb.) Hulten (BA Ευρώπη), και P. omorica (Pancic) Purkuje, ενδημικό της Γιουγκοσλαβίας. Ενδιαφέρον παρουσιάζει σαν καλλωπιστικό το P. pungens Engelm, με προέλευση τη ΚΔ, και B Αμερική, που ονομάζεται και "γαλάζιο έλατο" λόγω του μπλε-πράσινου χρώματος των φύλλων του. III. Υποοικογένεια Laricoideae: Τα σπέρματα δεν διαχωρίζονται από τα σχετικά μικρά και πλατιά πτερύγια. Οι διογκώσεις της βάσης των φύλλων είναι πολύ λίγο ανεπτυγμένες πάνω στους βλαστούς ή λείπουν εντελώς. Τα φύλλα είναι επι/υποστοματικά ή επι/αμφιστοματικά με ευδιάκριτες πρωτογενείς στοματικές ζώνες. Οι θηλυκοί κώνοι έχουν μικρά έως πολύ μεγάλα βράκτια και οι ποδίσκοι τους έχουν ευδιάκριτα φύλλα και μπορεί να είναι είτε όρθιοι

25 είτε κρεμάμενοι στην ωριμότητά τους, ανάλογα με το γένος. Περιλαμβάνει τα γένη: Larix (10 είδη), Cathaya (1 είδος), Pseudotsuga (4 είδη). Larix Miller: Λάριξ Δένδρα φυλλοβόλα, υψηλά έως 40 m, σπανίως m (L. occidentalis).tα βελονοειδή φύλλα είναι στενά γραμμοειδή cm μήκους, εύκαμπτα, αμβλέα με οξύληκτη κορυφή, πεπλατυσμένα ή πλατιά τριγωνικά, σχεδόν αμφιστοματικά και φέρουν επιμήκη αύλακα στην επάνω επιφάνεια ή ελαφρά και στην κάτω. Αναπτύσσονται μονήρη στα μακροκλάδια και είναι σπειροειδώς τοποθετημένα. Στα βραχυκλάδια αναπτύσσονται πολλά μαζί (15-50) κατά δέσμες, έχουν 2 ρητινοφόρους αγωγούς μικρούς και τοποθετημένους στα περιθώρια. Οι αρσενικοί στρόβιλοι είναι μικροί και αναπτύσσονται στην κορυφή βραχυκλαδίων συχνά πολλοί μαζί. Οι θηλυκοί κώνοι αναπτύσσονται μονήρεις στις κορυφές βραχυκλαδίων και έχουν ένα ποδίσκο, που τους δίνει μια όρθια στάση σε κρεμάμενα κλαδιά. Έχουν σχήμα ωοειδές ή επιμήκως κυλινδρικό. Οι κώνοι ωριμάζουν τον πρώτο χρόνo. Τα καρπικά λέπια είναι δερματώδη προς ξυλώδη και παραμένουν (2-3 χρόνια), έχουν σχήμα επιμήκως κυκλικό και είναι κυρτά. Τα βράκτια είτε είναι μικρότερα των καρπικών λεπιών (σε είδη με κώνους μικρούς ωοειδείς) είτε μακριά και εξέχουν από τα καρπικά λέπια (σε είδη με κώνους μεγαλύτερους και επιμήκως κυλινδρικούς). Tα σπέρματα είναι μικρά και ωοειδή, φέρουν δε ένα μικρό, παραμένον, πτερύγιο, και έχουν 5-7 κοτυληδόνες (συνήθως 6). Το γένος αντιπροσωπεύεται από 10 είδη κατανεμημένα σε 2 sections: a. Sect. Larix Mill. Είδη: L. decidua, L. russica, L. gmelinii, L. laricina, L. kaempferi b. Sect. Multiserialis Patsclιke Είδη: L. griffithiana, L. potaminii, L. lyaii, L. occidentalis, L. mastersiana. Στον ελληνικό χώρο δεν αναπτύσσεται κανένα είδος αυτοφυώς.

26 Ως καλλωπιστικό, σε πάρκα και κήπους, καλλιεργείται κυρίως το είδος L. decidua Mill.(ή L. europaea Lam. et DC). Το είδος αυτό έχει κύρια εξάπλωση στην Ευρώπη (ΝΑ Γαλλία, Ελβετία, Β Ιταλία, N Γερμανία, Αυστρία, Τσεχοσλοβακία και το νοτιότερο όριο εξάπλωσής της είναι η ΒΔ Γιουγκοσλαβία). Cathaya Chun & Kuang: Καθάγια Το γένος περιλαμβάνει μόνοικα αειθαλή δένδρα ύψους έως 20 μέτρα και διάμετρο κορμού 40 cm και περισσότερο. Τα φύλλα είναι γραμμοειδή επίπεδα πράσινα στο πάνω μέρος με δύο

27 Larix decidua Miller (Λάριξ) 1: Μακροκλάδιο στην αρχή της άνοιξης, όταν αρχίζουν να αναπτύσσονται οι θύσανοι των βελονοειδών φύλλων στα βραχυκλαδια, 2: καρπικά λέπια ώριμου κώνου, αριστερά διακρίνονται τα δύο πτερυγιοφόρα σπέρματα, δεξιά διακρίνεται το βράκτιο στην κάτω επιφάνεια, 3: ώριμος θηλυκός κώνος, 4: μακροκλάδιο με πλήρως ανεπτυγμένους θύσανους βελονοειδών φύλλων στα βραχυκλάδια και ώριμους θ. κώνους, 5: πτερυγιοφόρα σπέρματα, 6: στήμονες σε διάφορες όψεις, 7: αρσενικός κώνος (άνθος), α: ώριμος, β: ίδιο σε τομή, 8: θηλυκό άνθος, α: νεαρό, β: ώριμο σε τομή, 9: νεαρό καρπικό λέπι, κάτω όψη, α: πλάγια όψη

28 β: πάνω όψη, στη βάση διακρίνονται οι δύο σπερμοβλάστες, 10 φύλλο, 11: ετήσιο κλαδί με μονήρη φύλλα.

29 Cathaya argyrophylla Chun & Kuang: Επάνω γενική εικόνα του δένδρου.

30 Kάτω: αριστερά ανώριμοι θηλυκοί κώνοι, δεξιά ώριμοι θηλυκοί κώνοι. γλαυκές στοματοφόρες επιφάνειες στην κάτω επιφάνεια. Είναι άφθονα και διαμορφώνουν σπειροειδείς τούφες βλαστάνοντας από βραχυκλάδια και συγκεντρώνονται σε ομάδες στις άκρες των μακροκλαδίων. Οι αρσενικοί κώνοι είναι μονήρεις πλευρικοί κρεμάμενοι και αναπτυσσόμενοι κοντά στην κορυφή των κλαδιών, με μήκος 3-6 cm. Οι γυρεόκοκκοι έχουν δύο αεροφόρους σάκους. Οι θηλυκοί κώνοι είναι μονήρεις πλευρικοί σχεδόν σε ορθή γωνία με τον βλαστό. Οι αρχικά πράσινοι και στην συνέχεια πορτοκαλί-καστανοί και τελικά ωριμάζουν έχοντας ένα έντονα καστανό χρώμα και σχήμα επιμήκως-ωοειδές, 3-5 cm Χ 1,5-2,5 cm. Τα καρπικά λέπια είναι σε αριθμό κυκλικά προς ωοειδή. Τα βράκτια είναι μικρά και δεν εξέχουν από τα καρπικά λέπια όταν ωριμάζουν. Το γένος είναι μονοτυπικό και περιλαμβάνει ένα και μοναδικό είδος: C. argyrophylla Chun & Kuang. Έχει πολύ περιορισμένη γεωγραφική εξάπλωση και είναι στενότοπο ενδημικό της Κίνας από όπου περιγράφηκε μόλις το Θεωρείται ένα ζωντανό απολίθωμα, υπολειμματικό είδος της Τριτογενούς περιόδου. Απολιθωμένοι κώνοι από την εποχή του ανώτερου Μειόκαινου που βρέθηκαν στην Γερμανία είναι πολύ όμοιοι και μάλλον ταυτόσημοι με αυτούς του ζωντανού απολιθώματος από την Κίνα. Pseudotsuga Carriere: Ψευδοτσούγκα Δένδρα, έως 100 m ύψους, που ομοιάζουν στην γενική τους εικόνα με τα έλατα (Abies) αλλά τα κλαδιά τους είναι διευθετημένα ακανόνιστα. Οι ρητινοφόροι αγωγοί, σε τομή του βελονοειδούς φύλλου, είναι 2 και στα περιθώρια. Οι ουλές που αφήνουν οι βάσεις των φύλλων είναι ελλειπτικές και ελαφρά προεξέχουσες. Οι θηλυκοί κώνοι είναι μονήρεις, πλευρικοί, κεκαμμένοι, ωοειδείς ή κυλινδρικοί. Τα καρπικά λέπια παραμένουν. Οι κώνοι πέφτουν ολόκληροι λίγο μετά την διασπορά των σπερμάτων. Οι αρσενικοί στρόβιλοι είναι μονήρεις αναπτυσσόμενοι από πλάγιους μασχαλιαίους οφθαλμούς στα ανώτερα κλαδιά της κόμης, έχουν 1-2 cm μήκος και ομοιάζουν με αυτούς των γενών Abies και Picea.

31 Στην Ελλάδα και στην Ευρώπη δεν αναπτύσσονται αυτοφυώς καλλιεργούνται μόνον μερικά σαν καλλωπιστικά, σε πάρκα, ή έχουν φυτευτεί για ξυλεία. Το γένος αντιπροσωπεύεται από 4 είδη κατανεμημένα σε δύο sections:

32

33 Pseudotzuga menziesii (Mirbel) Franco. Eπάνω: νεαροί θηλυκοί κώνοι, κάτω: ώριμοι θηλυκοί κώνοι, διακρίνονται τα εξέχοντα χαρακτηριστικά καλυπτήρια λέπια ή βράκτια. a. Sect. Pseudotsuga Carriere Είδος: P.menziesii (ΒΔ Αμερική). b. Sect. Sina E. Murray Είδη: P. japonica (Ιαπωνία), P. macrocarpa (ΒΔ Αμερική), P. sinensis (Kίνα). IV. Υποοικογένεια Pinoideae: Τα φύλλα είναι δύο μορφών. Κατευθείαν στα μακροκλάδια σχηματίζονται τριγωνικά λογχοειδή λεπιόμορφα και καφέ χρώματος φύλλα. Στις μασχάλες αυτών αναπτύσσονται τα νάνοκλάδια πάνω στα οποία αναπτύσσονται τα μεγαλύτερα βελονοειδή και πράσινα φύλλα σε δέσμες από (1-)2-5(-10) φύλλα. Οι κώνοι ωριμάζουν σε δύο χρόνια (σπανιότερα σε τρία). Η διάκριση της κάθε ετήσιας ανάπτυξης του κώνου εμφανίζεται σαν ομφαλός στην άκρη κάθε καρπικού λεπιού. Τα σπέρματα ενώνονται με το πτερύγιο με ένα ζεύγος ονύχων. Περιλαμβάνει το γένος: Pinus. Pinus L.: Πεύκα. Δένδρα αειθαλή ή Θάμνοι, με κλαδιά σε κανονική σπειροειδή διάταξη. Οι νεαροί βλαστοί είναι δύο μορφών: α) μακροκλάδια που φέρουν πλατιά τριγωνικά λεπιοειδή και καφέ χρώματος φύλλα, που πέφτουν την ίδια χρονιά, β) βραχυκλάδια που είναι πολύ μικρά και φέρουν στην κορυφή τους βελονοειδή φύλλα ανά 2-5(-8), τα οποία συνήθως περιβάλλονται στην βάση τους από ένα μεμβρανώδη σχηματισμό (τον κολεό). Οι βελόνες (βελονοειδή φύλλα) είναι ανθεκτικές και παραμένουν πολλά χρόνια (έως και 9 χρόνια) πάνω στο δέντρο. Οι ρητινοφόροι αγωγοί είναι 2 ή περισσότεροι και βρίσκονται σε διάφορες θέσεις. Οι αρσενικοί στρόβιλοι (η αρσενικοί κώνοι) έχουν την μορφή ίουλου και είναι συγκεντρωμένοι στη βάση των νέων ετήσιων κλαδιών. Κάθε αρσενικός κώνος σχηματίζεται από πολλούς στήμονες, σφιχτά προσκολλημένους τον ένα πάνω στον άλλο (μοιάζουν με λέπια) και είναι τοποθετημένοι σπειροειδώς πάνω στον άξονα του

34 κώνου. Η κάτω επιφάνεια κάθε στήμονα έχει δύο γυρεόσακους, οι οποίοι όταν ωριμάσουν ανοίγουν κατά μήκος αφήνοντας άφθονη γύρη (Όταν ελευθερώνεται ένας γυρεόκοκκος αποτελείται από 4 κύτταρα, διατεταγμένα κατά μήκος του επιπέδου συμμετρίας του). Ο αρσενικός κώνος κάθε πεύκου, επειδή περιλαμβάνει έναν άξονα ο οποίος φέρει τους στήμονες, θεωρείται ανάλογος ενός αρσενικού άνθους των Αγγειοσπέρμων. Σχηματική παρουσίαση του αρσενικού και του θηλυκού κώνου του γένους Pinus. Α: νεαρός θηλυκός κώνος. Α1: καρπικό λέπι με δύο σπερμοβλάστες. Β: κατά μήκος

35 τομή αρσενικού κώνου (στροβίλου), Β 1 : στήμονας (μικροσποριόφυλλο (μ)), β: βράκτιο, Β 2 : γυρεόσακος (μικροσποριάγγειο (μσ)). Γ: αρσενικός κώνος. Δ: τομή γυρεόσακου. Ε: γυρεόκοκκος. Οι θηλυκοί κώνοι είναι κυλινδρικοί προς ωοειδείς, αποτελούνται από πολλά σπειροειδώς τοποθετημένα ξυλώδη καρπικά λέπια, το προς τα έξω τμήμα των καρπικών λεπιών (απόφυση) σχηματίζει ένα προεξέχοντα σχηματισμό (ομφαλός), που συνήθως καταλήγει σε μία λεπτή ή χοντρή προέκταση με μορφή αγκαθιού. Ο ομφαλός σε κάθε καρπικό λέπι δείχνει την ετήσια ανάπτυξη κάθε κώνου όπως ακριβώς και οι ετήσιοι δακτύλιοι στον βλαστό. Οι θηλυκοί κώνοι ωριμάζουν τον δεύτερο ή σπανιότερα τον τρίτο χρόνo, και αποκόπτονται τελικά ολόκληροι. Τα βράκτια είναι μικρά, βρίσκονται κάτω από τα καρπικά λέπια και συνήθως είναι αφανή στην ώριμη φάση των κώνων. Από τα περίπου 115 είδη που περιλαμβάνει τo γένος στον ελληνικό χώρο εμφανίζονται ως αυτοφυή τα εξής taxa: P. heldreichii Clιrist. ( P. leucodermis Antoine) P. peuce Griseb. P. sylvestris L. P. mugo Turra ssp. mugo ( Όρη Βίτσι και Όρβηλος ) P. pinea L. (για το είδος αυτό υπάρχουν ερωτηματικά εάν όλοι οι πληθυσμοί του είναι αυτοφυείς). P. nigra Arnold: Οι αντιπρόσωποι του στην Ελλάδα, από άλλους κατατάσσονται σε δύο υποείδη, P. nigra Antoine ssp. nigra Arnold και P. nigra Antoine ssp. pallasiana (Lamb.) Holmboe και από άλλους σε ένα μόνον υποείδος και σε μία ιδιαίτερη ποικιλία (varietas), P. nigra Arnold ssp. nigra var. caramanica. P. halepensis Miller ssp. halepensis P halepensis Miller ssp. brutia (Ten) Holboe Τα taxa P. halepensis Miller και P. brutia Ten πρόσφατα θεωρήθηκαν ως δύο υποείδη του είδους P. halepensis Miller, όπως περιγράφονται παραπάνω. Οποιαδήποτε άλλα είδη είναι ξένα και έχουν φυτευτεί σαν διακοσμητικά σε πάρκα και κήπους ή χρησιμοποιούνται για ξυλεία.

36 Pinus sylvestris L. (Δασικό πεύκο) 1: Νεαρός θηλυκός κώνος στην κορυφή ετήσιου κλαδιού, 2: νεαρό καρπικό λέπι, διακρίνονται στον κάτω μέρος οι δύο σπερμοβλάστες, 3: ίδιο σε πλάγια όψη, 4: γυρεόκοκκοι με δύο αεροφόρους σάκους, 5: ετήσιο κλαδί με νεαρό κώνο στην κορυφή του, 6: στήμονας με δύο γυρεόσακους στο κάτω μέρος, 7: νεαρός αρσενικός κώνος (άνθος) με σπειροειδή διάταξη των στημόνων, 8 :καφέ τριγωνικά, μη φωτοσυνθετικά φύλλα στον ετήσιο βλαστό, 9: νεαρά βελονοειδή φύλλα που περιβάλλονται ακόμα από τον μεμβρανώδη κολεό, 10: ώριμα καρπικά λέπια, στα αριστερά διακρίνεται η απόφυση και ο ομφαλός στο κέντρο, στα δεξιά διακρίνονται τα δύο πτερυγιοφόρα σπέρματα, 11: καφέ τριγωνικά, μη φωτοσυνθετικά φύλλα,

37 12: πτερυγιοφόρα σπέρματα 13: ώριμος αρσενικός κώνος (άνθος), 14: τομή βελονοειδούς φύλλου, 15: σπέρμα χωρίς πτερύγιο, 16: κώνοι δεύτερου έτους, 17: ζεύγος βελονοειδών φύλλων, 18: αρσενικοί κώνοι στη βάση ετήσιου κλαδιού, 19: κολεός, 20: νανοκλάδιο, 21: ώριμος θηλυκός κώνος, 22: μακροκλάδιο πεύκου.

38 Pinus halepensis Mill..: Επάνω: μακροκλάδιο με έμμισχο κώνο και: αρσενικά άνθη (στρόβιλοι) στη βάση ετήσιων κλαδιών, κάτω: ετήσια κλαδιά με τριγωνικά, μη φωτοσυνθετικά, φύλλα και νανοκλάδια που φέρουν τα δύο βελονοειδή φύλλα τα οποία περιβάλλονται από τον μεμβρανώδη κολεό.

39 Επάνω: Pinus heldreichii Christ, αριστερά: μακροκλάδιο με κώνο, στην βάση ετήσιων κλαδιών, δεξιά: αμάδα αρσενικών κώνων στη βάση ετήσιου μακροκλάδιου, διακρίνονται τα μη φωτοσυνθετικά φύλλα και τα νέα βελονοειδή φύλλα που εξέρχονται από τον κολεό στο ετήσιο κλαδί. Κάτω: αριστερά: Pinus mugo Turra, μακροκλάδια με κώνους, δεξιά: Pinus banksiana Lamb. χαρακτηριστικός ώριμος κώνος.

40

Οικογένεια ARAUCARIACEAE Αριθμός γενών: 2.( Araucaria, Agathis ) Αριθμός ειδών: περίπου 32. Γεωγραφική εξάπλωση:

Οικογένεια ARAUCARIACEAE Αριθμός γενών: 2.( Araucaria, Agathis ) Αριθμός ειδών: περίπου 32. Γεωγραφική εξάπλωση: Οικογένεια ARAUCARIACEAE Αριθμός γενών: 2.( Araucaria, Agathis ) Αριθμός ειδών: περίπου 32 Γεωγραφική εξάπλωση: Οι αντιπρόσωποι της οικογένειας εξαπλώνονται αποκλειστικά στο Ν. ημισφαίριο και απουσιάζουν

Διαβάστε περισσότερα

Taxus L. Τάξος, Ίταμος, η Ήμερο Έλατο

Taxus L. Τάξος, Ίταμος, η Ήμερο Έλατο Οικογένεια TAXACEAE Τα φυτά που περιλαμβάνει συνήθως είναι δίοικα αειθαλή δένδρα ή θάμνοι, με σπειροειδώς τοποθετημένα τα γραμμοειδή, επίπεδα φύλλα. Φυτά με ελάχιστους ή χωρίς ρητινοφόρους αγωγούς. Αρσενικά

Διαβάστε περισσότερα

Οικογένεια: SALICACEAE

Οικογένεια: SALICACEAE Οικογένεια: SALICACEAE Αριθμός γενών: 57 (4), (Στην Ελλάδα 2). Αριθμός ειδών: περίπου 650.( 350). Γεωγραφική εξάπλωση: Η οικογένεια είναι κοινή σε ολόκληρο τη Β Εύκρατη ζώνη, ενώ λίγα είδη εμφανίζονται

Διαβάστε περισσότερα

Άθροισμα GINKGOPHYTA Τάξη Ginkgoales Οικογένεια GINKGOACEAE. Αριθμός γενών: 1.(Ginkgo) Αριθμός ειδών: 1.(Ginkgo biloba L.)

Άθροισμα GINKGOPHYTA Τάξη Ginkgoales Οικογένεια GINKGOACEAE. Αριθμός γενών: 1.(Ginkgo) Αριθμός ειδών: 1.(Ginkgo biloba L.) Άθροισμα GINKGOPHYTA Τάξη Ginkgoales Οικογένεια GINKGOACEAE Αριθμός γενών: 1.(Ginkgo) Αριθμός ειδών: 1.(Ginkgo biloba L.) Ιστορία - Γεωγραφική εξάπλωση: Ο μοναδικός αντιπρόσωπος της οικογένειας είναι το

Διαβάστε περισσότερα

Οικογένεια: PLATANACEAE

Οικογένεια: PLATANACEAE Οικογένεια: PLATANACEAE Αριθμός γενών: περίπου 1, (Στην Ελλάδα 1). Αριθμός ειδών: περίπου 7, (Στην Ευρώπη 2). Γεωγραφική εξάπλωση: Ο μεγαλύτερος αριθμός των αντιπροσώπων της οικογένειας (8 από τους 10)

Διαβάστε περισσότερα

ΑΘΡΟΙΣΜΑ VII. SPERMATOPHYTA Φυτά που σχηµατίζουν σπέρµατα (πολυκύταρες δοµές)

ΑΘΡΟΙΣΜΑ VII. SPERMATOPHYTA Φυτά που σχηµατίζουν σπέρµατα (πολυκύταρες δοµές) ΑΘΡΟΙΣΜΑ VII. SPERMATOPHYTA Φυτά που σχηµατίζουν σπέρµατα (πολυκύταρες δοµές) SPERMATOPHYTA Yποάθροισµα I. Coniferophytina Yποάθροισµα II. Cycadophytina Yποάθροισµα III. Magnoliophytina Γ Υ Μ Ν Ο Σ Π Ε

Διαβάστε περισσότερα

Οικογένεια LAMIACEAE (ή LABIATAE): Χειλανθή

Οικογένεια LAMIACEAE (ή LABIATAE): Χειλανθή Τάξη Lamiales Οικογένεια LAMIACEAE (ή LABIATAE): Χειλανθή Αριθμός γενών: περίπου 251 (στην Ευρώπη 41, στην Μεσογειακή περιοχή 45, στην Ελλάδα 34) Αριθμός ειδών: περίπου 6700 ( στην Ευρώπη 452, στην Ελλάδα.197).

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ & ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ο ΤΩΝ ΖΙΖΑΝΙΩΝ

ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ & ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ο ΤΩΝ ΖΙΖΑΝΙΩΝ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ & ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ο ΤΩΝ ΖΙΖΑΝΙΩΝ Ζ Ι Ν 30 Ζιζάνια - αναγνώριση & αντιμετώπιση Βλήτο άσπρο Amaranthus albus L. Amaranthaceae AMAAL Tumble pigweed Το άσπρο βλήτο είναι ετήσιο, εαρινό, δικοτυλήδονο φυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΕΝΔΡΟΚΟΜΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΕΝΔΡΟΚΟΜΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΕΝΔΡΟΚΟΜΙΑΣ Άσκηση 1 η Μορφολογικά χαρακτηριστικά καρποφόρων δένδρων-διάκριση αειθαλών Εισαγωγή Τα καρποφόρα δέδρα διακρίνονται σε δύο μεγάλες ομάδες, στα αειθαλή και τα φυλλοβόλα. Τα αειθαλή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 7 ΟΙ ΙΣΤΟΙ ΚΑΙ ΤΑ ΟΡΓΑΝΑ ΤΩΝ ΣΠΕΡΜΑΤΟΦΥΤΩΝ Η ΡΙΖΑ ΚΑΙ ΤΟ ΦΥΛΛΟ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 7 ΟΙ ΙΣΤΟΙ ΚΑΙ ΤΑ ΟΡΓΑΝΑ ΤΩΝ ΣΠΕΡΜΑΤΟΦΥΤΩΝ Η ΡΙΖΑ ΚΑΙ ΤΟ ΦΥΛΛΟ 66 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 7 ΟΙ ΙΣΤΟΙ ΚΑΙ ΤΑ ΟΡΓΑΝΑ ΤΩΝ ΣΠΕΡΜΑΤΟΦΥΤΩΝ Η ΡΙΖΑ ΚΑΙ ΤΟ ΦΥΛΛΟ 67 Η Ρίζα Αν και είναι συνηθισμένο να αναφερόμαστε στη ρίζα ενός φυτού, η έκφραση «ριζικό σύστημα» αποδίδει καλύτερα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ 2. ΑΥΞΗΤΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ. Εργαστήριο Δομής Ξύλου. Στέργιος Αδαμόπουλος

ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ 2. ΑΥΞΗΤΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ. Εργαστήριο Δομής Ξύλου. Στέργιος Αδαμόπουλος ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ 2. ΑΥΞΗΤΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ Δασικά δέντρα α β Κωνοφόρα (α): αειθαλή δέντρα που τα φύλλα τους είναι βελονόμορφα και οι καρποί τους έχουν σχήμα κώνου, π.χ. πεύκη, ελάτη Πλατύφυλλα (β):

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΖΙΖΑΝΙΩΝ 23. Κοινή πόα (Poa annua, Poaceae)

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΖΙΖΑΝΙΩΝ 23. Κοινή πόα (Poa annua, Poaceae) ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΖΙΖΑΝΙΩΝ 23 Κοινή πόα (Poa annua, Poaceae) Η κοινή πόα είναι ετήσιο, φθινοπωρινό ή εαρινό, µονοκοτυλήδονο φυτό µε όρθια έκφυση και µε µήκος καλαµιού µέχρι 30 cm. Αναπαράγεται µε

Διαβάστε περισσότερα

Το άνθος Λειτουργίες α. παράγονται οι αρσενικοί και θηλυκοί γαμέτες β. συμβαίνει η γονιμοποίηση γ. πραγματοποιείται η ανάπτυξη του εμβρύου

Το άνθος Λειτουργίες α. παράγονται οι αρσενικοί και θηλυκοί γαμέτες β. συμβαίνει η γονιμοποίηση γ. πραγματοποιείται η ανάπτυξη του εμβρύου Άνθος Αναπαραγωγή Το άνθος Λειτουργίες 1. Όργανο εγγενούς παραγωγής των ανώτερων φυτών α. παράγονται οι αρσενικοί και θηλυκοί γαμέτες β. συμβαίνει η γονιμοποίηση γ. πραγματοποιείται η ανάπτυξη του εμβρύου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ ΜΕΤΑΒΛΗΤΟΤΗΤΑ ΔΟΜΗΣ. Δομή Ξύλου - Θεωρία. Στέργιος Αδαμόπουλος

ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ ΜΕΤΑΒΛΗΤΟΤΗΤΑ ΔΟΜΗΣ. Δομή Ξύλου - Θεωρία. Στέργιος Αδαμόπουλος ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ 10-11. ΜΕΤΑΒΛΗΤΟΤΗΤΑ ΔΟΜΗΣ Μεταβλητότητα δομής Δομή δακτυλίων Μορφολογία κυττάρων Χημική σύσταση Υποδομή Μέσα σ ένα δέντρο Ανάμεσα στα δέντρα Οριζόντια Κατακόρυφα Πλάγια Στο ίδιο είδος Σε διαφορετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Μίτωση... 41 Μείωση... 44 ΔΙΑΙΡΕΣΗ ΤΟΥ ΚΥΤΟΠΛΑΣΜΑΤΟΣ (ΚΥΤΟΚΙΝΗΣΗ)... 48

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Μίτωση... 41 Μείωση... 44 ΔΙΑΙΡΕΣΗ ΤΟΥ ΚΥΤΟΠΛΑΣΜΑΤΟΣ (ΚΥΤΟΚΙΝΗΣΗ)... 48 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΟ ΦΥΤΙΚΟ ΚΥΤΤΑΡΟ... 17 ΚΥΤΤΑΡΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ... 19 ΚΥΤΤΑΡΙΚΟΣ ΣΚΕΛΕΤΟΣ... 22 Μικροσωληνίσκοι... 23 Μικρονηµάτια ακτίνης... 28 ΠΥΡΗΝΑΣ... 31 Πυρηνικός φάκελλος... 33 Πυρηνόπλασµα... 35 Χρωµατίνη...

Διαβάστε περισσότερα

Οικογένεια CUPRESSACEAE

Οικογένεια CUPRESSACEAE Οικογένεια CUPRESSACEAE Αριθμός γενών: 29. Αριθμός ειδών: 130-140 (Ανάλογα με την συστηματική άποψη. Στην Ελλάδα αναπτύσσονται αυτοφυώς 8 είδη). Γεωγραφική εξάπλωση: Τα είδη αυτής της οικογένειας είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ. ωδεκάνθι (Lamium amplexicaule, Lamiaceae)

ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ. ωδεκάνθι (Lamium amplexicaule, Lamiaceae) 14 ωδεκάνθι (Lamium amplexicaule, Lamiaceae) Το δωδεκάνθι είναι ετήσιο, χειµερινό, δικοτυλήδονο φυτό µε όρθια έκφυση και φθάνει µέχρι το ύψος των 30 cm. Αναπαράγεται µε σπόρους και φυτρώνει από το φθινόπωρο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ 5. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΚΩΝΟΦΟΡΩΝ. Δομή Ξύλου - Θεωρία. Στέργιος Αδαμόπουλος

ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ 5. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΚΩΝΟΦΟΡΩΝ. Δομή Ξύλου - Θεωρία. Στέργιος Αδαμόπουλος ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ 5. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΚΩΝΟΦΟΡΩΝ Τύποι και ρόλος κυττάρων κωνοφόρων Τραχεΐδες (αξονικές, ακτινικές): αγωγά και στερεωτικά στοιχεία Παρεγχυματικά κύτταρα: αποθηκευτικά στοιχεία αξονικές τραχεϊδες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ 2. ΜΑΚΡΟΣΚΟΠΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ. Δομή Ξύλου - Θεωρία. Στέργιος Αδαμόπουλος

ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ 2. ΜΑΚΡΟΣΚΟΠΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ. Δομή Ξύλου - Θεωρία. Στέργιος Αδαμόπουλος ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ 2. ΜΑΚΡΟΣΚΟΠΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ τα διάφορα στρώματα ενός κορμού δένδρου εξωτερικός φλοιός εσωτερικός φλοιός κάμβιο σομφό εγκάρδιο Μακροσκοπικά χαρακτηριστικά Χαρακτηριστικά που διακρίνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΨΙΡΡΙΖΙΕΣ ΑΣΙΚΩΝ ΕΝΤΡΩΝ ΑΠΟ ΜΥΚΗΤΕΣ ΤΟΥ ΓΕΝΟΥΣ ARMILLARIA

ΣΗΨΙΡΡΙΖΙΕΣ ΑΣΙΚΩΝ ΕΝΤΡΩΝ ΑΠΟ ΜΥΚΗΤΕΣ ΤΟΥ ΓΕΝΟΥΣ ARMILLARIA ΣΗΨΙΡΡΙΖΙΕΣ ΑΣΙΚΩΝ ΕΝΤΡΩΝ ΑΠΟ ΜΥΚΗΤΕΣ ΤΟΥ ΓΕΝΟΥΣ ARMILLARIA Εικ.1. Ελάτη προσβεβληµένη από το µύκητα Armillaria mellea. ιακρίνονται οι λευκές µυκηλιακές πλάκες στη βάση του κορµού. Μαίναλο. Εικ.2. Μυκηλιακές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Μίτωση... 39 Μείωση... 42 ΔΙΑΙΡΕΣΗ ΤΟΥ ΚΥΤΟΠΛΑΣΜΑΤΟΣ (ΚΥΤΟΚΙΝΗΣΗ)... 46

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Μίτωση... 39 Μείωση... 42 ΔΙΑΙΡΕΣΗ ΤΟΥ ΚΥΤΟΠΛΑΣΜΑΤΟΣ (ΚΥΤΟΚΙΝΗΣΗ)... 46 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΟ ΦΥΤΙΚΟ ΚΥΤΤΑΡΟ... 15 ΚΥΤΤΑΡΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ... 17 ΚΥΤΤΑΡΙΚΟΣ ΣΚΕΛΕΤΟΣ... 20 Μικροσωληνίσκοι... 21 Μικρονημάτια ακτίνης... 26 ΠΥΡΗΝΑΣ... 29 Πυρηνικός φάκελλος... 31 Πυρηνόπλασμα... 33 Χρωματίνη...

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΖΙΖΑΝΙΩΝ 8. Χαµοµήλι (Chamomilla recutita, Asteraceae)

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΖΙΖΑΝΙΩΝ 8. Χαµοµήλι (Chamomilla recutita, Asteraceae) ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΖΙΖΑΝΙΩΝ 8 Χαµοµήλι (Chamomilla recutita, Asteraceae) Το χαµοµήλι είναι ετήσιο, χειµερινό, δικοτυλήδονο φυτό µε όρθια έκφυση και φθάνει µέχρι το ύψος των 60 cm. Αναπαράγεται µε σπόρους

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση της παρούσας κατάστασης των περιοχών έρευνας από δασοκομική και οικοφυσιολογική άποψη

Αξιολόγηση της παρούσας κατάστασης των περιοχών έρευνας από δασοκομική και οικοφυσιολογική άποψη LIFE + AdaptFor Αξιολόγηση της παρούσας κατάστασης των περιοχών έρευνας από δασοκομική και οικοφυσιολογική άποψη Επίδραση της κλιματικής αλλαγής στα Δασικά οικοσυστήματα Καλλιόπη Ραδόγλου & Γαβριήλ Σπύρογλου

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΖΙΖΑΝΙΩΝ 1. Μπιφόρα (Bifora radians, Apiaceae)

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΖΙΖΑΝΙΩΝ 1. Μπιφόρα (Bifora radians, Apiaceae) ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΖΙΖΑΝΙΩΝ 1 Μπιφόρα (Bifora radians, Apiaceae) Η µπιφόρα είναι ετήσιο, χειµερινό, δικοτυλήδονο φυτό µε όρθιας έκφυση και φθάνει µέχρι το ύψος των 40 cm. Αναπαράγεται µε σπόρους και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΡΕΥΝΩΝΤΑΣ ΤΑ ΦΥΤΑ ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΚΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ 204008

ΕΞΕΡΕΥΝΩΝΤΑΣ ΤΑ ΦΥΤΑ ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΚΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ 204008 ΕΞΕΡΕΥΝΩΝΤΑΣ ΤΑ ΦΥΤΑ ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΚΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ 204008 Υπόβαθρο Τα φυτά προσαρμόζονται πρώτιστα στη ζωή στο έδαφος, αν και πολλά ζουν στο νερό κατά τη διάρκεια μέρους του κύκλου ζωής τους. Αυτό το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΥΒΙΑΔΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ

ΕΥΡΥΒΙΑΔΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΕΥΡΥΒΙΑΔΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ 2010-11 Κεφάλαιο 1: Η Οργάνωση της ζωής 1. Από ποια μέρη αποτελείται το μικροσκόπιο; 2. Στην εικόνα φαίνεται ένα μικροσκόπιο. Να γράψετε τα μέρη του όπως υποδεικνύονται από

Διαβάστε περισσότερα

Coronilla scorpioides Lathyrus cicera Lotus corniculatus Medicago minima Melilotus indicus Onobrychis aequindentata Securigera cretica Trifolium

Coronilla scorpioides Lathyrus cicera Lotus corniculatus Medicago minima Melilotus indicus Onobrychis aequindentata Securigera cretica Trifolium Coronilla scorpioides Lathyrus cicera Lotus corniculatus Medicago minima Melilotus indicus Onobrychis aequindentata Securigera cretica Trifolium angustifolium Trifolium campestre Trifolium repens Vicia

Διαβάστε περισσότερα

Μελισσοκομικά Φυτά Eucalyptus torquata Ευκάλυπτος ο κολλαρωτός Γιαννάκης Βαρνάβα

Μελισσοκομικά Φυτά Eucalyptus torquata Ευκάλυπτος ο κολλαρωτός Γιαννάκης Βαρνάβα Μελισσοκόμος Μελισσοκομικά Φυτά Eucalyptus torquata Ευκάλυπτος ο κολλαρωτός Γιαννάκης Βαρνάβα Ο Ευκάλυπτος ο torquata όπως όλοι σχεδόν οι ευκάλυπτοι κατάγεται και αυτός από την μακρινή Αυστραλία, και συγκεκριμένα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟ ΕΡΥΘΡΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΤΩΝ ΣΠΑΝΙΩΝ & ΑΠΕΙΛΟΥΜΕΝΩΝ ΦΥΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΟΜΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟΣ E - Z

ΒΙΒΛΙΟ ΕΡΥΘΡΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΤΩΝ ΣΠΑΝΙΩΝ & ΑΠΕΙΛΟΥΜΕΝΩΝ ΦΥΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΟΜΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟΣ E - Z ΒΙΒΛΙΟ ΕΡΥΘΡΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΤΩΝ ΣΠΑΝΙΩΝ & ΑΠΕΙΛΟΥΜΕΝΩΝ ΦΥΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΟΜΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟΣ E - Z ΒΙΒΛΙΟ ΕΡΥΘΡΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΤΩΝ ΣΠΑΝΙΩΝ & ΑΠΕΙΛΟΥΜΕΝΩΝ ΦΥΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΟΜΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟΣ Ε - Z Επιτροπή Έκδοσης: Δημήτριος

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΔΕΝΔΡΟΚΟΜΙΑ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΕΝΔΡΟΚΟΜΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ Δρ. ΡΟΥΣΣΟΣ ΠΕΤΡΟΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ

ΓΕΝΙΚΗ ΔΕΝΔΡΟΚΟΜΙΑ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΕΝΔΡΟΚΟΜΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ Δρ. ΡΟΥΣΣΟΣ ΠΕΤΡΟΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΔΕΝΔΡΟΚΟΜΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΕΝΔΡΟΚΟΜΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ Δρ. ΡΟΥΣΣΟΣ ΠΕΤΡΟΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Η γενική δενδροκομία πραγματεύεται τη βιολογία των καρποφόρων δένδρων και θάμνων

Διαβάστε περισσότερα

6o Eργαστήριο Βιολογία Φυτών Ι. Φύλλο Άνθος - Αναπαραγωγή

6o Eργαστήριο Βιολογία Φυτών Ι. Φύλλο Άνθος - Αναπαραγωγή 6o Eργαστήριο Βιολογία Φυτών Ι Φύλλο Άνθος - Αναπαραγωγή Φωτοσύνθεση: Δέσμευση της ηλιακής ενέργειας και του CO 2 της ατμόσφαιρας και μετατροπή σε οργανικές θρεπτικές ενώσεις φως 6 CO 2 + 12 H 2 O --------->

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Ανθοκομία - Κηποτεχνία ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Υπερ-Άθροισμα ΣΠΕΡΜΑΤΟΦΥΤΑ (SPERMATOPHYTA)

Υπερ-Άθροισμα ΣΠΕΡΜΑΤΟΦΥΤΑ (SPERMATOPHYTA) Υπερ-Άθροισμα ΣΠΕΡΜΑΤΟΦΥΤΑ (SPERMATOPHYTA) Τα Σπερματόφυτα είναι η τελευταία και η μεγαλύτερη ομάδα του φυτικού βασιλείου και χαρακτηρίζονται από το σχηματισμό ανθέων και σπερμάτων, τα οποία χρησιμεύουν

Διαβάστε περισσότερα

Cupressus sempervirens «Swane s Gold» Κυπαρίσσι αειθαλές Φυτό με στενή κυλινδρική κόμη και κίτρινο φύλλωμα.

Cupressus sempervirens «Swane s Gold» Κυπαρίσσι αειθαλές Φυτό με στενή κυλινδρική κόμη και κίτρινο φύλλωμα. Cupressus sempervirens 31 Cupressus sempervirens «Swane s Gold» Κυπαρίσσι αειθαλές Φυτό με στενή κυλινδρική κόμη και κίτρινο φύλλωμα. 10 ì. -25 C Cupressus sempervirens Κυπαρίσσι αειθαλές Ιθαγενές είδος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΦΥΤΑ. Πολυκύτταροι ευκαρυωτικοί οργανισμοί, με λειτουργικά εξειδικευμένους ιστούς. Φωτοσυνθετικοί, αυτότροφοι οργανισμοί

ΤΑ ΦΥΤΑ. Πολυκύτταροι ευκαρυωτικοί οργανισμοί, με λειτουργικά εξειδικευμένους ιστούς. Φωτοσυνθετικοί, αυτότροφοι οργανισμοί ΤΑ ΦΥΤΑ Πολυκύτταροι ευκαρυωτικοί οργανισμοί, με λειτουργικά εξειδικευμένους ιστούς. Φωτοσυνθετικοί, αυτότροφοι οργανισμοί Περιέχουν χλωροφύλλες α και β και καροτενοειδή. Το άμυλο είναι η κύρια αποθήκη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 11 ο ΜΥΚΟΡΡΙΖΕΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 11 ο ΜΥΚΟΡΡΙΖΕΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 11 ο ΜΥΚΟΡΡΙΖΕΣ 1 ΜΥΚΟΡΡΙΖΕΣ 2 ΜΥΚΟΡΡΙΖΕΣ Μυκορριζική συμβίωση: Η συμβιωτική σχέση μεταξύ ριζών μυκήτων / εκδηλώνεται με σχηματισμό ξεχωριστών οργάνων =μυκόρριζες Κατηγορίες μυκόρριζων ενδομυκόρριζες

Διαβάστε περισσότερα

Γ1, 3 ο Δημοτικό σχολείο Αρτέμιδας

Γ1, 3 ο Δημοτικό σχολείο Αρτέμιδας Γ1, 3 ο Δημοτικό σχολείο Αρτέμιδας Η φραουλιά Η φράουλα ένα φυτό της άνοιξης. Είναι πολυετές, έρπον κυρίως αλλά και αναρριχώμενο ποώδες φυτό με τριχωτά σύνθετα φύλλα που αποτελούνται από 3 φυλλάρια που

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας : Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:...

Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας : Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:... Φυτά της Ακτής και προσαρμογές στην Ξηρασία Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Σχολείο:... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:... Καταγραφή Περιβαλλοντικών συνθηκών Καλή σας μέρα. Ονομάζομαι Άγγελος και

Διαβάστε περισσότερα

Γιγαρτόκαρπα Μηλιά (Malus pumilla)

Γιγαρτόκαρπα Μηλιά (Malus pumilla) Σκοπός της άσκησης Τρόπος καρποφορίας οπωροφόρων δένδρων κύρια καρποφόρα όργανα των οπωροφόρων δέντρων σε ποια ηλικίας βλαστούς βρίσκονται τα καρποφόρα όργανα µακροσκοπική διάκριση βλαστοφόρων από ανθοφόρους

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ 4. ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ΙΣΤΟΙ ΞΥΛΟΥ. Δομή Ξύλου - Θεωρία. Στέργιος Αδαμόπουλος

ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ 4. ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ΙΣΤΟΙ ΞΥΛΟΥ. Δομή Ξύλου - Θεωρία. Στέργιος Αδαμόπουλος ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ 4. ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ΙΣΤΟΙ ΞΥΛΟΥ Το ξύλο στο μικροσκόπιο Κύτταρα: μικρές δομικές μονάδες ξύλου Κύτταρα φελλού (Hooke, 1665) 1 cm 3 ξύλου κωνοφόρα: 600-800 χιλιάδες πλατύφυλλα:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΒΑΡΒΑΡΑΣ

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΒΑΡΒΑΡΑΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΒΑΡΒΑΡΑΣ 2008-09 2 Επαναλ. Ασκήσεις Α Γυμν 2008-9 Κύτταρο 1. Από ποια μέρη αποτελείται το μικροσκόπιο; 2. Στην εικόνα φαίνεται ένα μικροσκόπιο. Να γράψετε τα μέρη του όπως υποδεικνύονται

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 11: ΡΕΤΣΙΝΟΛΑΔΙΑ

Κεφάλαιο 11: ΡΕΤΣΙΝΟΛΑΔΙΑ Κεφάλαιο 11: ΡΕΤΣΙΝΟΛΑΔΙΑ Σύνοψη, προαπαιτούµενη γνώση για τη ρετσινολαδιά Η ρετσινολαδιά ανήκει στις ελαιούχες και ενεργειακές καλλιέργειες. Τα βοτανικά χαρακτηριστικά του φυτού και ο βιολογικός του κύκλος

Διαβάστε περισσότερα

Οικογένεια: OLEACEAE. Γενικά μορφολογικά γνωρίσματα:

Οικογένεια: OLEACEAE. Γενικά μορφολογικά γνωρίσματα: Οικογένεια: OLEACEAE Αριθμός γενών: 25. [Σήμερα κατατάσσουν σε αυτήν 24 ζώντα γένη και ένα (1) επί πλέον γένος, που πιστεύεται ότι έχει εξαφανισθεί (Hesperelaea). (στην Ευρώπη 9, στην Ελλάδα 6)] Αριθμός

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΠΟΦΟΡIΑ ΟΠΩΡΟΦΟΡΩΝ ΔΕΝΔΡΩΝ

ΚΑΡΠΟΦΟΡIΑ ΟΠΩΡΟΦΟΡΩΝ ΔΕΝΔΡΩΝ 1 ΚΑΡΠΟΦΟΡIΑ ΟΠΩΡΟΦΟΡΩΝ ΔΕΝΔΡΩΝ Στάδια καρποφορίας, σχηματισμός ανθικών καταβολών & καρποφόρα όργανα Αθανάσιος Μολασιώτης Επίκουρος καθηγητής Εργαστήριο Δενδροκομίας ΑΠΘ (Τηλ.: 2310 991693; E-mail:amolasio@agro.auth.gr)

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Κισσάβου - Ελασσόνας

Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Κισσάβου - Ελασσόνας ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΙΣΣΑΒΟΥ - ΕΛΑΣΣΟΝΑΣ Νοέμβριος 2014 Δρ Θεόδωρος Β. Κουτσός Αναγνώριση φυτών. Στοιχεία της Ελληνικής Χλωρίδας Η Ελλάδα διακρίνεται από μεγάλη ποικιλία κλιματικών τύπων,

Διαβάστε περισσότερα

Τύποι Φυτών. Ετήσια Διετή Πολυετή. Ποώδη. Ξυλώδη

Τύποι Φυτών. Ετήσια Διετή Πολυετή. Ποώδη. Ξυλώδη Τύποι Φυτών Ετήσια Διετή Πολυετή Ποώδη Ξυλώδη Δένδρα Θάμνοι Ανατομική των αγγειωδών φυτών Κύτταρο Ιστός Όργανο Φυτό Υπόγειο μέρος Υπέργειο μέρος Ρίζα Βλαστοί ή στελέχη Ιστοί του βλαστού Εφυμενίδα Επιδερμίδα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Ανθοκομία - Κηποτεχνία Ημερομηνία

Διαβάστε περισσότερα

Τύποι Φυτών. Ετήσια Διετή Πολυετή. Ποώδη. Ξυλώδη

Τύποι Φυτών. Ετήσια Διετή Πολυετή. Ποώδη. Ξυλώδη Τύποι Φυτών Ετήσια Διετή Πολυετή Ποώδη Ξυλώδη Δένδρα Θάμνοι Ανατομική των αγγειωδών φυτών Κύτταρο Ιστός Όργανο Φυτό Υπόγειο μέρος Υπέργειο μέρος Ρίζα Βλαστοί ή στελέχη Ιστοί του βλαστού Εφυμενίδα Επιδερμίδα

Διαβάστε περισσότερα

Προσαρμογή της Διαχείρισης των Δασών στην Κλιματική Αλλαγή στην Ελλάδα: Δασαρχείο Πάρνηθας. Ομάδα έργου: Γ. Ζαρείφης Ηλ. Ντούφας Γ. Πόθος Κ.

Προσαρμογή της Διαχείρισης των Δασών στην Κλιματική Αλλαγή στην Ελλάδα: Δασαρχείο Πάρνηθας. Ομάδα έργου: Γ. Ζαρείφης Ηλ. Ντούφας Γ. Πόθος Κ. Προσαρμογή της Διαχείρισης των Δασών στην Κλιματική Αλλαγή στην Ελλάδα: Δασαρχείο Πάρνηθας Ομάδα έργου: Γ. Ζαρείφης Ηλ. Ντούφας Γ. Πόθος Κ. Ψαρρή Σεμινάριο Κατάρτισης Δασικών Υπηρεσιών 18-19 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟ ΕΡΥΘΡΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΤΩΝ ΣΠΑΝΙΩΝ & ΑΠΕΙΛΟΥΜΕΝΩΝ ΦΥΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

ΒΙΒΛΙΟ ΕΡΥΘΡΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΤΩΝ ΣΠΑΝΙΩΝ & ΑΠΕΙΛΟΥΜΕΝΩΝ ΦΥΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΒΙΒΛΙΟ ΕΡΥΘΡΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΤΩΝ ΣΠΑΝΙΩΝ & ΑΠΕΙΛΟΥΜΕΝΩΝ ΦΥΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΟΜΟΣ ΠΡΩΤΟΣ A - D Επιτροπή Έκδοσης: Δημήτριος Φοίτος, Θεοφάνης Κωνσταντινίδης & Γεωργία Καμάρη Επιμέλεια κειμένων: Πέπη Μπαρέκα ΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

14η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑ Α ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - EUSO 2016

14η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑ Α ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - EUSO 2016 14η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑ Α ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - EUSO 2016 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΣΥΡΟΥ ΤΟΠΙΚΟΣ ΠΡΟΚΡΙΜΑΤΙΚΟΣ ΜΑΘΗΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΣΑΒΒΑΤΟ 12 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2015 (Διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση και περιγραφή πέντε νέων ποικιλιών βυσσινιάς

Αξιολόγηση και περιγραφή πέντε νέων ποικιλιών βυσσινιάς Αξιολόγηση και περιγραφή πέντε νέων ποικιλιών βυσσινιάς Ιωάννης Α. Χατζηχαρίσης και Κωνσταντίνος Α. Καζαντζής ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε., Ινστιτούτο Φυλλοβόλων Δένδρων Νάουσας Παρουσιάζονται 5 ποικιλίες βυσσινιάς, οι

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Ανθοκομία - Κηποτεχνία ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:...

Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:... Φυτά της Αλυκής και προσαρμογές στην Ξηρασία Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Σχολείο:... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:... Καταγραφή Περιβαλλοντικών συνθηκών Καλή σας μέρα. Ονομάζομαι Άγγελος

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ. Εργαστήριο 2 ο. Υλικό Καλλιέργειας. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ. Εργαστήριο 2 ο. Υλικό Καλλιέργειας. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ IN VITRO Εργαστήριο 2 ο Υλικό Καλλιέργειας Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 ΥΛΙΚΟ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ o Ο ζυγώτης εμφανίζει ολοδυναμικότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΖΩΩΝ Ι. Εργαστηριακή άσκηση: Αρθρόποδα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΖΩΩΝ Ι. Εργαστηριακή άσκηση: Αρθρόποδα Πανεπιστήμιο Πατρών Τμήμα Βιολογίας Τομέας Βιολογίας Ζώων ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΖΩΩΝ Ι Εργαστηριακή άσκηση: Αρθρόποδα Επιμέλεια: Σίνος Γκιώκας Πάτρα 2015 ΧΗΛΗΚΕΡΑΙΩΤΑ & ΜΥΡΙΑΠΟΔΑ ΧΗΛΗΚΕΡΑΙΩΤΑ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ ΑΡΑΧΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ 6. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΠΛΑΤΥΦΥΛΛΩΝ. Δομή Ξύλου - Θεωρία. Στέργιος Αδαμόπουλος

ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ 6. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΠΛΑΤΥΦΥΛΛΩΝ. Δομή Ξύλου - Θεωρία. Στέργιος Αδαμόπουλος ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ 6. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΠΛΑΤΥΦΥΛΛΩΝ Τύποι και ρόλος κυττάρων πλατυφύλλων Μέλη αγγείων: αγωγά στοιχεία Ίνες: στερεωτικά στοιχεία (σπάνια και αγωγά) Τραχεϊδες: αγωγά και στερεωτικά στοιχεία Παρεγχυματικά

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Ανθοκομία - Κηποτεχνία ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΤΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΜΑΣ. Ε και Στ τάξη

ΦΥΤΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΜΑΣ. Ε και Στ τάξη ΦΥΤΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΜΑΣ Ε και Στ τάξη Μελέτη πεδίου Πεύκο Επιστημονική ονομασία: Pinus Περιγραφή: Αειθαλή δεντρα με χοντρό και φολιδωτό κορμό και ύψος από 15μ. 80μ. Μπορούν να ζήσουν για πολλά χρόνια. Πού

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 12: ΠΑΤΑΤΑ Σύνοψη, προαπαιτούµενη γνώση για την πατάτα 12.1 Ταξινόµηση Χρήσεις

Κεφάλαιο 12: ΠΑΤΑΤΑ Σύνοψη, προαπαιτούµενη γνώση για την πατάτα 12.1 Ταξινόµηση Χρήσεις Κεφάλαιο 12: ΠΑΤΑΤΑ Σύνοψη, προαπαιτούµενη γνώση για την πατάτα Η πατάτα ανήκει στα φυτά µεγάλης καλλιέργειας και αποτελεί σηµαντική καλλιέργεια για τη χώρα µας. Τα βοτανικά χαρακτηριστικά του φυτού και

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ 9. ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ. Δομή Ξύλου - Θεωρία. Στέργιος Αδαμόπουλος

ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ 9. ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ. Δομή Ξύλου - Θεωρία. Στέργιος Αδαμόπουλος ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ 9. ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ Μεριστωματικοί ιστοί: ειδικευμένα κύτταρα, πολλαπλασιάζονται, αύξηση δέντρων (ύψος, διάμετρος) Αρχέφυτρα: πρωτογενείς μεριστωματικοί ιστοί στις κορυφές των

Διαβάστε περισσότερα

ζωικοί εχθροί ανθοκηπευτικών

ζωικοί εχθροί ανθοκηπευτικών ζωικοί εχθροί ανθοκηπευτικών Τάξη: Hemiptera πτέρυγες: πρόσθιες ημιέλυτρα, οπίσθιες μεμβρανώδεις ή λείπουν στοματικά μόρια: νύσσο - μυζητικού τύπου ετερομετάβολα - παουρομετάβολα Υποτάξεις: Homoptera -

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΤΙΝΙ ΙΟ ΑΚΤΙΝΙ ΙΑ - ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ. Καταγωγή: Κίνα. Βοτανική ταξινόµηση: Οικ.: Actinidiaceae Actinidia chinensis var. hispida τύπου hispida L.

ΑΚΤΙΝΙ ΙΟ ΑΚΤΙΝΙ ΙΑ - ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ. Καταγωγή: Κίνα. Βοτανική ταξινόµηση: Οικ.: Actinidiaceae Actinidia chinensis var. hispida τύπου hispida L. Καταγωγή: Κίνα ΑΚΤΙΝΙ ΙΟ Βοτανική ταξινόµηση: Οικ.: Actinidiaceae Actinidia chinensis var. hispida τύπου hispida L. Καρπός πλούσιος σε βιταµίνη C ΒοτανικοίΧαρακτήρες ίοικο Φυλλοβόλο, αναρριχώµενο, πολυετές

Διαβάστε περισσότερα

ειδική φυτοπαθολογία οπωροκηπευτικών και φυτών μεγάλης καλλιέργειας 8. Νηματώδεις Εργαστήριο Φυτοπαθολογίας Δρ Βασίλειος Δημόπουλος

ειδική φυτοπαθολογία οπωροκηπευτικών και φυτών μεγάλης καλλιέργειας 8. Νηματώδεις Εργαστήριο Φυτοπαθολογίας Δρ Βασίλειος Δημόπουλος ειδική φυτοπαθολογία οπωροκηπευτικών και φυτών μεγάλης καλλιέργειας 8. Νηματώδεις χρυσονηματώδης της πατάτας Globodera rostochiensis (συν. Heterodera rostochiensis) οικ. Heteroderidae χρυσονηματώδης της

Διαβάστε περισσότερα

Τύποι φυτικών κυττάρων & ιστών

Τύποι φυτικών κυττάρων & ιστών Τύποι φυτικών κυττάρων & ιστών Οργάνωση μία ομάδα παρόμοιων σε μορφή κυττάρων, τα οποία βρίσκονται σε επαφή μεταξύ τους, διαθέτουν ομοειδές περιεχόμενο και επιτελούν συγκεκριμένη λειτουργία ή λειτουργίες

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:...

Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:... Φυτά του Θαμνώνα και προσαρμογές στην Ξηρασία Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Σχολείο:... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:... Καταγραφή Περιβαλλοντικών συνθηκών Καλή σας μέρα. Ονομάζομαι Άγγελος

Διαβάστε περισσότερα

ζωικοί εχθροί ανθοκηπευτικών

ζωικοί εχθροί ανθοκηπευτικών ζωικοί εχθροί ανθοκηπευτικών Τάξη: Diptera πτέρυγες: πρόσθιες μεμβρανώδεις, οπίσθιες ελλείπουν (διαμορφωμένες σε αλτήρες) στοματικά μόρια: νύσσο - μυζητικού τύπου ολομετάβολα προνύμφη: ακέφαλη - άποδη

Διαβάστε περισσότερα

Το φυτικό σώμα απαρτίζεται από μεριστωματικούς και μόνιμους ιστούς

Το φυτικό σώμα απαρτίζεται από μεριστωματικούς και μόνιμους ιστούς Το φυτικό σώμα απαρτίζεται από μεριστωματικούς και μόνιμους ιστούς Iστός: Μια ομάδα παρόμοιων σε μορφή κυττάρων, τα οποία βρίσκονται σε επαφή μεταξύ τους, διαθέτουν ομοειδές περιεχόμενο και επιτελούν συγκεκριμένη

Διαβάστε περισσότερα

2. τα ρωμαϊκά, που το λούκι έχει μετασχηματιστεί σε επίπεδο και έχει ενσωματωθεί στο καπάκι

2. τα ρωμαϊκά, που το λούκι έχει μετασχηματιστεί σε επίπεδο και έχει ενσωματωθεί στο καπάκι Οι αριθμοί αντιμετωπίζονται με τον ίδιο τρόπο, αλλά είναι σημαντικό να μελετήσουμε τον τρόπο που σημειώνονται οι αριθμοί που αποδίδουν στα σχέδια τις διαστάσεις του αντικειμένου. Οι γραμμές διαστάσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΥΡΩΣΕΩΝ

ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΥΡΩΣΕΩΝ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΥΡΩΣΕΩΝ 1 Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΤΩΝ ΔΙΑΣΤΑΥΡΩΣΕΩΝ Μορφολογία άνθους (απαραίτητη η γνώση της προκειμένου να κάνουμε διασταυρώσεις) Μέρη του άνθους (πλήρες) κάλυκας- σέπαλα περιάνθιο στεφάνη

Διαβάστε περισσότερα

ζωικοί εχθροί ανθοκηπευτικών

ζωικοί εχθροί ανθοκηπευτικών ζωικοί εχθροί ανθοκηπευτικών χρυσονηματώδης της πατάτας Globodera rostochiensis (συν. Heterodera rostochiensis) οικ. Heteroderidae χρυσονηματώδης της πατάτας μορφολογία εμφανίζουν έντονο γενετικός διμορφισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ του ΧΩΡΟΥ και του ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ του ΧΩΡΟΥ και του ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΕΙ ΚΑΒΑΛΑΣ Παρ/μα Δράμας Τμήμα: Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Εργαστήριο Μορφολογίας και Φυσιολογίας Φυτών ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ του ΧΩΡΟΥ και του ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Μέρος της βιβλιοθήκης Άποψη του

Διαβάστε περισσότερα

Νεοφυτικός αιώνας (περίοδος των Αγγειοσπέρμων)

Νεοφυτικός αιώνας (περίοδος των Αγγειοσπέρμων) Νεοφυτικός αιώνας (περίοδος των Αγγειοσπέρμων) Η κυριαρχία των Αγγειοσπέρμων αρχίζει από το Mέσο Kρητιδικό (πριν 100 εκ. χρόνια) και συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Υπάρχουν περίπου 250.000 είδη Αγγειοσπέρμων.

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες μακροσκοπικών ελέγχων για τον επιβλαβή οργανισμό. Grapholita molesta Busck. (Lepidoptera: Tortricidae) (κν.

Οδηγίες μακροσκοπικών ελέγχων για τον επιβλαβή οργανισμό. Grapholita molesta Busck. (Lepidoptera: Tortricidae) (κν. Οδηγίες μακροσκοπικών ελέγχων για τον επιβλαβή οργανισμό Grapholita molesta Busck. (Lepidoptera: Tortricidae) (κν. βλαστορύκτης της ροδακινιάς) σε ροδάκινα και νεκταρίνια για εξαγωγή στη Ρωσία Για φυτοϋγειονομικούς

Διαβάστε περισσότερα

Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων

Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων L 240/34 EL Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 7.9.2002 ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΚ) αριθ. 1597/2002 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 6ης Σεπτεµβρίου 2002 για τη θέσπιση λεπτοµερών κανόνων εφαρµογής της οδηγίας 1999/105/EΚ

Διαβάστε περισσότερα

Ινστιτούτο ασικών Ερευνών. πολύτιµες ιδιότητες»

Ινστιτούτο ασικών Ερευνών. πολύτιµες ιδιότητες» ΓΕΝΙΚΗ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ινστιτούτο ασικών Ερευνών (Βασιλικά, Λουτρά Θέρµης) ρ. Ιωάννης Σπανός Τακτικός Ερευνητής «Κρανιά: Μία νέα καλλιέργεια µε πολύτιµες ιδιότητες» Λαµία, 16Μαϊου 2012 Τοποθέτηση

Διαβάστε περισσότερα

ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΕΧΝΗΤΗ ΕΠΙΚΟΝΙΑΣΗ

ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΕΧΝΗΤΗ ΕΠΙΚΟΝΙΑΣΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ ΤΕΧΝΗΤΗ ΕΠΙΚΟΝΙΑΣΗ 1 Ύπερος ( ): ωοθήκη (εμβρυόσακος), στύλος, στίγμα Ανδρείο ( ): στήμονες (νήμα, ανθήρας) στίγμα στύλος πέταλο ανθήρας νήμα σέπαλο ωοθήκη εμβρυόσακος Τυπικό τέλειο άνθος

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 3. Οι ιστοί συγκροτούν όργανα

Κεφάλαιο 3. Οι ιστοί συγκροτούν όργανα Κεφάλαιο 3 Οι ιστοί συγκροτούν όργανα Τα µέρη ενός αντιπροσωπευτικού σπερµατόφυτου Οβλαστός: (α) στηρίζει τα φύλλα και τα άνθη, (β) µεταφέρει νερό και ανόργανα άλατα από τις ρίζες προς όλα τα εναέρια µέρη

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο. το εξειδικευμένο κύριο φωτοσυνθετικό όργανο

Φύλλο. το εξειδικευμένο κύριο φωτοσυνθετικό όργανο Φύλλο το εξειδικευμένο κύριο φωτοσυνθετικό όργανο Το φύλλο Δομή Λειτουργία ελασματοειδείς κατασκευές, των οποίων η διάταξη και οποθέτηση στο χώρο Αποδοτικότερη αξιοποίηση φωτεινής ακτινοβολίας και CO 2

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΑΙΘΡΙΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΠΙΠΕΡΙΑΣ. Δημήτρης Σάββας Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Κηπευτικών Καλλιεργειών

ΥΠΑΙΘΡΙΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΠΙΠΕΡΙΑΣ. Δημήτρης Σάββας Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Κηπευτικών Καλλιεργειών ΥΠΑΙΘΡΙΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΠΙΠΕΡΙΑΣ Δημήτρης Σάββας Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Κηπευτικών Καλλιεργειών Καταγωγή του φυτού Η πιπεριά κατάγεται από την κεντρική Αμερική. Αρχικά η πιπεριά χρησιμοποιήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Ανθοκομία (Εργαστήριο) Α. Λιόπα-Τσακαλίδη ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

Ανθοκομία (Εργαστήριο) Α. Λιόπα-Τσακαλίδη ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Ανθοκομία (Εργαστήριο) Α. Λιόπα-Τσακαλίδη ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ 1 ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 7 2 Τα υπόγεια βλαστικά όργανα αγενούς αναπαραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο. το εξειδικευμένο κύριο φωτοσυνθετικό όργανο

Φύλλο. το εξειδικευμένο κύριο φωτοσυνθετικό όργανο Φύλλο το εξειδικευμένο κύριο φωτοσυνθετικό όργανο Το φύλλο Δομή Λειτουργία ελασματοειδείς κατασκευές, των οποίων η διάταξη και οποθέτηση στο χώρο Αποδοτικότερη αξιοποίηση φωτεινής ακτινοβολίας και CO 2

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΟΥΣΙΩΝ ΣΤΑ ΦΥΤΑ

ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΟΥΣΙΩΝ ΣΤΑ ΦΥΤΑ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΟΥΣΙΩΝ ΣΤΑ ΦΥΤΑ Στόχοι - Να αναγνωρίζετε τα όργανα µε τα οποία τα φυτά µεταφέρουν το νερό από τις ρίζες στα υπόλοιπα µέρη του φυτού.. - Να διαπιστώσετε την άνοδο του νερού και των διαλυµένων ουσιών

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Ανθοκομία - Κηποτεχνία Ημερομηνία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΣΤΑΝΙΑ. Καταγωγή: Μ. Ασία Βοτανική ταξινόμηση:

ΚΑΣΤΑΝΙΑ. Καταγωγή: Μ. Ασία Βοτανική ταξινόμηση: ΚΑΣΤΑΝΙΑ Καταγωγή: Μ. Ασία Βοτανική ταξινόμηση: Οικ.: Faqgaceae Castanea mollissima (κινέζικη Καστανιά) Α: έλκος και μελάνωση C. crenata (Ιαπωνική Καστανιά) Α: έλκος και μελάνωση C. sativa (Ευρωπαϊκή Καστανιά)

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή άσκηση 6: Ανατομία φύλλου

Εργαστηριακή άσκηση 6: Ανατομία φύλλου Εργαστηριακή άσκηση 6: Ανατομία φύλλου Σύνοψη Με την εργαστηριακή άσκηση, οι φοιτητές και οι φοιτήτριες θα είναι σε θέση να αναγνωρίζουν το σχήμα και τη μορφή διαφορετικών φύλλων, θα μάθουν να πραγματοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

Όλα αρχίζουν από το έμβρυο

Όλα αρχίζουν από το έμβρυο ΙΣΤΟΙ Όλα αρχίζουν από το έμβρυο Οι ιστοί διακρίνονται σε: - ΜΕΡΙΣΤΟΜΑΤΙΚΟΥΣ ή ΜΕΡΙΣΤΟΜΑΤΑ - ΜΟΝΙΜΟΥΣ Τα μεριστόματα διακρίνονται σε: Πρωτογενή: πρωτόδερμα, προκάμβιο, θεμελιώδες μερίστομα υπεύθυνα για

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟ ΕΡΥΘΡΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΤΩΝ ΣΠΑΝΙΩΝ & ΑΠΕΙΛΟΥΜΕΝΩΝ ΦΥΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΟΜΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟΣ E - Z

ΒΙΒΛΙΟ ΕΡΥΘΡΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΤΩΝ ΣΠΑΝΙΩΝ & ΑΠΕΙΛΟΥΜΕΝΩΝ ΦΥΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΟΜΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟΣ E - Z ΒΙΒΛΙΟ ΕΡΥΘΡΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΤΩΝ ΣΠΑΝΙΩΝ & ΑΠΕΙΛΟΥΜΕΝΩΝ ΦΥΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΟΜΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟΣ E - Z ΒΙΒΛΙΟ ΕΡΥΘΡΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΤΩΝ ΣΠΑΝΙΩΝ & ΑΠΕΙΛΟΥΜΕΝΩΝ ΦΥΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΟΜΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟΣ Ε - Z Επιτροπή Έκδοσης: Δημήτριος

Διαβάστε περισσότερα

Στη μορφολογία πρέπει αρχικά να εξετάσουμε το γενικό σχήμα του προσώπου.

Στη μορφολογία πρέπει αρχικά να εξετάσουμε το γενικό σχήμα του προσώπου. ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ Στη μορφολογία πρέπει αρχικά να εξετάσουμε το γενικό σχήμα του προσώπου. Διακρίνουμε τα εξής σχήματα - Οβάλ - Οβάλ μακρύ - Ορθογωνικό - Στρογγυλό - Τετραγωνικό - Τριγωνικό - Εξαγωνικό - Τραπεζοειδές

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Πλωμαρίου. Οι άνθρωποι και οι δρόμοι της ρητίνης

Γυμνάσιο Πλωμαρίου. Οι άνθρωποι και οι δρόμοι της ρητίνης Γυμνάσιο Πλωμαρίου Σχολικό Έτος 2007-08 Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Οι άνθρωποι και οι δρόμοι της ρητίνης ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΠΛΩΜΑΡΙΟΥ Το δάσος του Αμπελικού ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΠΛΩΜΑΡΙΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΠΛΩΜΑΡΙΟΥ Η θέση

Διαβάστε περισσότερα

Βιολόγος- Μεταδιδάκτορας, Τομέας Οικολογίας & Ταξινομικής, Τμήμα Βιολογίας ΕΚΠΑ. 2

Βιολόγος- Μεταδιδάκτορας, Τομέας Οικολογίας & Ταξινομικής, Τμήμα Βιολογίας ΕΚΠΑ. 2 ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ & ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ: ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ, ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗΣ, ΜΕΤΡΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Χριστοπούλου Α 1, Φύλλας ΝΜ 2, Αριανούτσου Μ 3 1 Βιολόγος- Μεταδιδάκτορας, Τομέας Οικολογίας & Ταξινομικής,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2014-15 Α. Λιόπα-Τσακαλίδη Γ. Ζερβουδάκης ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Συστηματική βοτανική των Λαχανικών Ταξινόμηση με βάση την διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Οι επιδράσεις της κλιματικής αλλαγής στα ξηροθερμοόρια δασικών ειδών: Η Δασική πεύκη Πιερίων

Οι επιδράσεις της κλιματικής αλλαγής στα ξηροθερμοόρια δασικών ειδών: Η Δασική πεύκη Πιερίων Οι επιδράσεις της κλιματικής αλλαγής στα ξηροθερμοόρια δασικών ειδών: Η Δασική πεύκη Πιερίων Χ. Περλέρου, Γ. Σπύρογλου, Δ. Αβτζής και Σ. Διαμαντής ΕΛΓΟ-Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών Σεμινάριο κατάρτησης δασολόγων,

Διαβάστε περισσότερα

Κλάση Magnoliatae ( ικότυλα) Υπόκλαση II Hamamelididae

Κλάση Magnoliatae ( ικότυλα) Υπόκλαση II Hamamelididae Κλάση Magnoliatae ( ικότυλα) Υπόκλαση II Hamamelididae Σχεδόν πάντα ξυλώδη φυτά Συνήθως δεν υπάρχει περιάνθιο, όταν υπάρχει είναι οµοιοχλαµυδικό (= κάλυκας και στεφάνη όµοια περιγόνιο) Hamamelididae Fagales

Διαβάστε περισσότερα

Ανατομία και μορφολογία πτηνού

Ανατομία και μορφολογία πτηνού Ανατομία και μορφολογία πτηνού Τα πτηνά είναι ομοιόθερμα σπονδυλωτά που φυλογενετικά σχετίζονται με τους Δεινοσαύρους Τα αρτίγονα πουλιά (Νεόρνιθες) διαιρούνται σε δύο ομάδες: (1) Παλαιόγναθα (κίβι, έμου,

Διαβάστε περισσότερα

5. MΠIZΕΛΙ 5.1. Γενικά

5. MΠIZΕΛΙ 5.1. Γενικά 5. MΠIZΕΛΙ 5.1. Γενικά Με το όνομα μπιζέλι είναι γνωστά διάφορα είδη, τα οποία ανήκουν στο γένος Pisum. Ως κέντρα καταγωγής τους θεωρούνται το Αφγανιστάν και η περιοχή της Αιθιοπίας. Αργότερα μεταφέρθηκαν

Διαβάστε περισσότερα

Νεότερες ποικιλίες κερασιάς

Νεότερες ποικιλίες κερασιάς ΕΙ ΙΚΑ ΑΡΘΡΑ Νεότερες ποικιλίες κερασιάς 2. Περιγραφή των χαρακτηριστικών 12 ακόμα ποικιλιών Ιωάννης Α. Χατζηχαρίσης και Κωνσταντίνος Α. Καζαντζής ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε., Ινστιτούτο Φυλλοβόλων Δένδρων Νάουσας Το άρθρο

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΑΓΡΙΑΣ ΠΑΝΙΔΑΣ 11. ΙΧΘΥΕΣ ΓΛΥΚΕΩΝ ΥΔΑΤΩΝ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΑΓΡΙΑΣ ΠΑΝΙΔΑΣ 11. ΙΧΘΥΕΣ ΓΛΥΚΕΩΝ ΥΔΑΤΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΑΓΡΙΑΣ ΠΑΝΙΔΑΣ 11. ΙΧΘΥΕΣ ΓΛΥΚΕΩΝ ΥΔΑΤΩΝ 1. Λιπαριά Alosa alosa Περιγραφή σώμα πεπιεσμένο στις πλευρές, μικρό ραχιαίο πτερύγιο, χωρίς πλευρική γραμμή, με βαθιά εγκοπή στο μέσο του χείλους της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝ ΘΕΛΕΤΕ ΝΑ ΕΚΦΡΑΣΕΤΕ: ΤΗΝ ΑΓΑΠΗ -> ΚΟΚΚΙΝΟ ΧΡΥΣΑΝΘΕΜΟ

ΑΝ ΘΕΛΕΤΕ ΝΑ ΕΚΦΡΑΣΕΤΕ: ΤΗΝ ΑΓΑΠΗ -> ΚΟΚΚΙΝΟ ΧΡΥΣΑΝΘΕΜΟ ΧΡΥΣΑΕΤΟΙ ΠΡΟΛΟΓΟΣ Είμαστε μέλη της ερευνητικής ομάδας που ασχολείται με το περιβάλλον και με το τι μας κάνει να χαμογελάμε στη φύση. Επιλέξαμε αυτό το θέμα επειδή πιστεύουμε πως ακόμα υπάρχουν πράγματα

Διαβάστε περισσότερα

econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΜΕΛΙΤΖΑΝΑΣ 1

econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΜΕΛΙΤΖΑΝΑΣ 1 econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΜΕΛΙΤΖΑΝΑΣ 1 econteplusproject Organic.Edunet ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΣΟΛΑΝΩΔΩΝ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ Χαράλαμπος

Διαβάστε περισσότερα