Ο ρόλος των μοριακών τεχνικών στην τεκμηρίωση της διάγνωσης και στην προγνωστική κατηγοριοποίηση των αιματολογικών κακοηθειών

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ο ρόλος των μοριακών τεχνικών στην τεκμηρίωση της διάγνωσης και στην προγνωστική κατηγοριοποίηση των αιματολογικών κακοηθειών"

Transcript

1 SPECIAL ARTICLE ÁÑ ÅÉÁ ÅËËÇÍÉÊÇÓ ÉÁÔÑÉÊÇÓ 2014, 31(5): Ο ρόλος των μοριακών τεχνικών στην τεκμηρίωση της διάγνωσης και στην προγνωστική κατηγοριοποίηση των αιματολογικών κακοηθειών Στις ταξινομήσεις των αιματολογικών κακοηθειών από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (World Health Organization, WHO) (2001 και 2008), εκτός από τα ευρήματα της κυτταρομορφολογίας και της ανοσοφαινοτυπικής μελέτης, σημαντικό ρόλο απέκτησαν και τα ευρήματα της Κυτταρογενετικής και των τεχνικών της Μοριακής Βιολογίας. Βάσει της ταξινόμησης του WHO του 2008, θα επιχειρηθεί η καταγραφή των αιματολογικών κακοηθειών στις οποίες οι τεχνικές της Μοριακής Βιολογίας έχουν εφαρμογή όχι μόνο στην τεκμηρίωση της διάγνωσής τους, αλλά και στην προγνωστική κατηγοριοποίησή τους. Σε ό,τι αφορά στην τεκμηρίωση της διάγνωσης, οι μοριακές τεχνικές έχουν εφαρμογή στις περιπτώσεις της οξείας μυελογενούς λευχαιμίας (ΟΜΛ), της οξείας λεμφοβλαστικής λευχαιμίας (ΟΛΛ), της χρόνιας μυελογενούς λευχαιμίας (ΧΜΛ), των κλασικών μυελοϋπερπλαστικών νεοπλασμάτων (ΜΥΝ), της συστηματικής μαστοκυττάρωσης και της χρόνιας ηωσινοφιλικής λευχαιμίας. Αναφορικά με την προγνωστική κατηγοριοποίηση, οι μοριακές τεχνικές έχουν εφαρμογή στις περιπτώσεις της ΟΜΛ, της ΟΛΛ και της Β-χρόνιας λεμφοκυτταρικής λευχαιμίας (Β-ΧΛΛ). Copyright Athens Medical Society ARCHIVES OF HELLENIC MEDICINE: ISSN ARCHIVES OF HELLENIC MEDICINE 2014, 31(5): Ι. Κάκκας Τμήμα Ανοσολογίας-Ιστοσυμβατότητας, Γενικό Νοσοκομείο «Ο Ευαγγελισμός», Αθήνα Diagnosis documentation and prognostic classification of myeloid and lymphoid neoplasms by molecular techniques Λέξεις ευρετηρίου Αιματολογικές κακοήθειες Διάγνωση Μοριακές τεχνικές Πρόγνωση Abstract at the end of the article Υποβλήθηκε Εγκρίθηκε ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στις σχεδόν καθολικά αποδεκτές ταξινομήσεις των αιματολογικών κακοηθειών από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (World Health Organization, WHO) (2001 και 2008), εκτός από τα ευρήματα της κυτταρομορφολογίας και της ανοσοφαινοτυπικής μελέτης, σημαντικό ρόλο απέκτησαν και τα ευρήματα της Κυτταρογενετικής και των τεχνικών της Μοριακής Βιολογίας. 1,2 Στην παρούσα ανασκόπηση, η οποία θα βασιστεί στην ταξινόμηση του WHO του 2008, θα επιχειρηθεί η καταγραφή των αιματολογικών κακοηθειών στις οποίες οι τεχνικές της Μοριακής Βιολογίας έχουν εφαρμογή όχι μόνο στην τεκμηρίωση της διάγνωσής τους, αλλά και στην προγνωστική κατηγοριοποίησή τους. 2. ΟΞΕΙΑ ΜΥΕΛΟΓΕΝΗΣ ΛΕΥΧΑΙΜΙΑ Η ταξινόμηση της οξείας μυελογενούς λευχαιμίας (ΟΜΛ) κατά WHO (2008) κατηγοριοποιεί τις ΟΜΛ ως εξής: (α) ΟΜΛ με συγκεκριμένες κυτταρογενετικές ανωμαλίες (πίν. 1), (β) ΟΜΛ με δυσπλασία τουλάχιστον δύο σειρών, (γ) δευτεροπαθείς (μετά από θεραπεία για άλλη νεοπλασία) ΟΜΛ, (δ) ΟΜΛ μη ταξινομούμενες στις προαναφερθείσες υποκατηγορίες, (ε) μυελικό σάρκωμα, (στ) ΟΜΛ σχετιζόμενες με το σύνδρομο Down και (ζ) δενδριτικές ΟΜΛ. 1 Μέχρι σήμερα, τα ευρήματα της κυτταρογενετικής μελέτης κατά τη διάγνωση παρέχουν τις σημαντικότερες πληροφορίες για την πρόγνωση των ασθενών με ΟΜΛ και χρησιμοποιούνται για την κατηγοριοποίησή τους σε τρεις διακρι- Πίνακας 1. ΟΜΛ με συγκεκριμένες κυτταρογενετικές ανωμαλίες. t(8;21) ΟΜΛ inv(16) ΟΜΛ t(15;17) ΟΜΛ t(9;11) ΟΜΛ t(6;9) ΟΜΛ inv(3)-t(3;3) ΟΜΛ t(1;22) ΟΜΛ ΟΜΛ με γονιδιακές μεταλλάξεις ΟΜΛ με μεταλλάξεις του γονιδίου NPM1 ΟΜΛ με μεταλλάξεις του γονιδίου CEBPA ΟΜΛ: Οξεία μυελογενής λευχαιμία

2 ΜΟΡΙΑΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΣΤΙΣ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΚΟΗΘΕΙΕΣ 625 τές προγνωστικές ομάδες (καλής, ενδιάμεσης και κακής πρόγνωσης). 3 7 Οι ασθενείς της ομάδας καλής (favorable) πρόγνωσης (25% περίπου του συνόλου των περιπτώσεων ΟΜΛ) περιέχονται στην ομάδα των ΟΜΛ με συγκεκριμένες κυτταρογενετικές ανωμαλίες και χαρακτηρίζονται από την παρουσία χιμαιρικών γονιδίων (PML/RARα, AML1/ ETO, CBFB/MYH11), τα οποία προκύπτουν, αντίστοιχα, από τις ακόλουθες χρωμοσωμιακές αντιμεταθέσεις: t(15;17), t(8;21), inv(16). 3 7 Η πλειοψηφία των ασθενών με ΟΜΛ (55 60% περίπου) ανήκει στην ενδιάμεσης (intermediate) πρόγνωσης ομάδα και οι περισσότεροι από αυτούς (το 45% περίπου του συνόλου των περιπτώσεων ΟΜΛ) εμφανίζουν φυσιολογικό καρυότυπο κατά τη διάγνωση της νόσου. 5 7 Από τα προαναφερθέντα καθίσταται σαφές ότι, τουλάχιστον για τους ασθενείς με ΟΜΛ καλής πρόγνωσης, εκτός από την κλασική κυτταρογενετική, υπάρχει και η δυνατότητα ταυτοποίησής τους μέσω της ανάδειξης της παρουσίας των χιμαιρικών γονιδίων PML/RARα, AML1/ETO και CBFB/MYH11, με τη βοήθεια των τεχνικών της Μοριακής Βιολογίας. Η πλέον ευαίσθητη τεχνική ανίχνευσης των παραγομένων μεταγράφων από τα προαναφερθέντα χιμαιρικά γονίδια είναι η reverse transcriptase polymerase chain reaction (RT-PCR). Η συγκεκριμένη στρατηγική χρησιμοποιείται κατά τη διάγνωση της ΟΜΛ στις ακόλουθες περιπτώσεις: (α) Όταν η αναρρόφηση ικανοποιητικής ποσότητας μυελού των οστών είναι αδύνατη (συνήθως λόγω υψηλού φορτίου νόσου) και υπάρχουν ενδείξεις (κλινικές, μορφολογικές, ανοσοφαινοτυπικές) ενδεχόμενης παρουσίας t(15;17) ΟΜΛ, t(8;21) ΟΜΛ ή inv(16) ΟΜΛ, (β) όταν οι καλλιέργειες του μυελού των οστών αποτυγχάνουν συνολικά ή εν μέρει να οδηγήσουν στην παραγωγή ικανοποιητικού αριθμού αξιολογήσιμων μεταφάσεων, ενώ υπάρχουν ενδείξεις (κλινικές, μορφολογικές, ανοσοφαινοτυπικές) ενδεχόμενης παρουσίας t(15;17) ΟΜΛ, t(8;21) ΟΜΛ ή inv(16) ΟΜΛ και (γ) όταν ο καρυότυπος είναι φυσιολογικός, ενώ υπάρχουν ενδείξεις (κλινικές, μορφολογικές, ανοσοφαινοτυπικές) ενδεχόμενης παρουσίας t(15;17) ΟΜΛ, t(8;21) ΟΜΛ ή inv(16) ΟΜΛ. Από αναδρομικές μελέτες προκύπτει το συμπέρασμα ότι η κλασική κυτταρογενετική αποτυγχάνει να αναδείξει την παρουσία της t(15;17) στο 5 10% των περιπτώσεων, της t(8;21) σε ποσοστό 8 10% των περιπτώσεων και της inv(16) στο 4 5% των περιπτώσεων. 8 Η διαπίστωση της ύπαρξης γονιδιακών μεταλλάξεων αλλά και αυξημένης έκφρασης συγκεκριμένων γονιδίων κατέδειξε ακόμη περισσότερο την ετερογένεια των περιπτώσεων της ΟΜΛ, ακόμη και μέσα στις κυτταρογενετικά καθορισμένες προγνωστικές ομάδες, ιδιαίτερα δε στη μεγαλύτερη από αυτές (ενδιάμεσης πρόγνωσης) στην οποία περιλαμβάνονται οι ασθενείς με φυσιολογικό καρυότυπο (cytogenetically normal-acute myeloid leukemia, CN-AML). Ειδικότερα, κατά την τελευταία δεκαπενταετία έχει διαπιστωθεί η παρουσία μεταλλάξεων σε αρκετά γονίδια (FLT3, NPM1, CEBPA, MLL, N-RAS, RUNX1, WT-1, IDH κ.ά.). Οι μεταλλάξεις των προαναφερθέντων γονιδίων κατά κύριο λόγο ανιχνεύονται σε ασθενείς με CN-AML. 3 7 Οι μεταλλάξεις των FLT3, NPM1 και CEBPA χρησιμοποιούνται ήδη για την προγνωστική κατηγοριοποίηση των ασθενών με CN-AML. 4 7 Επιπρόσθετα, όπως έχει ήδη αναφερθεί, οι μεταλλάξεις των NPM1 και CEBPA χρησιμοποιούνται και στη διαγνωστική κατηγοριοποίηση της ΟΜΛ κατά WHO (2008) FLT3-ITD Το γονίδιο FLT3 (χρωμόσωμα 13q12) κωδικοποιεί την ομώνυμη πρωτεΐνη-υποδοχέα των προγονικών αιμοποιητικών κυττάρων με δραστικότητα τυροσινικής κινάσης. Ο ενδογενής αναδιπλασιασμός τμήματος του γονιδίου (FLT3 internal tandem duplication, FLT3/ITD) που εντοπίζεται στα exon οδηγεί στην επιμήκυνση των παραγομένων μεταγράφων κατά βάσεις (συνήθως ). Η συχνότητα ανεύρεσης του FLT3-ITD στη CN-AML είναι περίπου 35% και στο σύνολο των ΟΜΛ 25 30%. Όλες οι μελέτες συμφωνούν για την αρνητική προγνωστική αξία του FLT3-ITD στη CN-AML. Η ανίχνευση του FLT3-ITD μπορεί να γίνει με ηλεκτροφόρηση σε γέλη αγαρόζης μετά από κλασική PCR ή με capillary electrophoresis and fragment analysis μετά από κλασική ή RT-PCR με χρήση φθοριζόντων εκκινητών. Με τη συγκεκριμένη τεχνική υπάρχει η δυνατότητα ανίχνευσης μικρού μεγέθους αναδιπλασιασμών (<20 βάσεις). 9, Μεταλλάξεις του γονιδίου NPM1 Οι συγκεκριμένες μεταλλάξεις εντοπίζονται στο exon 12 του γονιδίου ΝΡΜ1 (χρωμόσωμα 5q35) και οδηγούν στην επιμήκυνσή του κατά τέσσερις βάσεις. Οι μεταλλάξεις του γονιδίου ΝΡΜ1 ανιχνεύονται στο 50% περίπου των ενηλίκων ασθενών με CN-AML και στο 35% περίπου του συνόλου των περιπτώσεων ΟΜΛ. Κατά συνέπεια, είναι οι συχνότερα ανιχνευόμενες μεταλλάξεις στην ΟΜΛ. Όλες πλέον οι μελέτες συμφωνούν για τη θετική προγνωστική αξία της παρουσίας των ΝΡΜ1 μεταλλάξεων με σύγχρονη απουσία του FLT3/ITD σε ασθενείς με CN-AML. Έχουν περιγραφεί περισσότερες από 30 παραλλαγές μεταλλάξεων, με υπεροχή τριών (A, B και D), οι οποίες καλύπτουν τουλάχιστον το 90% των περιπτώσεων. Οι συγκεκριμένες μεταλλάξεις ανιχνεύονται είτε με ανάλυση αλληλουχίας βάσεων (sequencing) μετά από κλασική PCR, είτε με capillary electrophoresis and fragment analysis μετά από κλασική ή RT-PCR με χρήση φθοριζόντων εκκινητών

3 626 Ι. ΚΑΚΚΑΣ 2.3. Μεταλλάξεις του γονιδίου CEBPA Το γονίδιο CEBPA (χρωμόσωμα 19q13) κωδικοποιεί την ομώνυμη πρωτεΐνη με δραστικότητα μεταγραφικού παράγοντα, η οποία έχει σημαντική συμβολή στη διαφοροποίηση της μυελικής σειράς. Οι μεταλλάξεις στο ένα και μοναδικό exon του προαναφερθέντος γονιδίου οδηγούν σε διαταραχή της λειτουργικότητας του CEBPA μεταγραφικού παράγοντα, με τελική συνέπεια την αναστολή διαφοροποίησης της μυελικής σειράς. Οι μεταλλάξεις συνήθως (>90% των περιπτώσεων) συνίστανται σε προσθήκες ή απαλείψεις μικρού αριθμού βάσεων και σχεδόν στα 2/3 των περιπτώσεων αφορούν και στα δύο αλλήλια (biallelic). Η συχνότητα ανεύρεσης των CEBPA μεταλλάξεων στους ενήλικες ασθενείς με CN-AML είναι περίπου 15% (10% περίπου για το σύνολο των περιπτώσεων ΟΜΛ). Όλες σχεδόν οι μελέτες συμφωνούν για τη θετική προγνωστική αξία των μεταλλάξεων του γονιδίου CEBPA στους ασθενείς με CN- AML, ιδιαίτερα αυτών που αφορούν και στα δύο αλλήλια (biallelic). Οι συγκεκριμένες μεταλλάξεις ανιχνεύονται με ανάλυση αλληλουχίας βάσεων μετά από κλασική PCR Core binding factor οξείες μυελογενείς λευχαιμίες Οι core binding factor (CBF) ΟΜΛ, οι οποίες χαρακτηρίζονται από την παρουσία της t(8;21) ή της inv(16), αποτελούν το 15% περίπου του συνόλου των περιπτώσεων ΟΜΛ. Παρά το γεγονός ότι η πρόγνωση των CBF ΟΜΛ χαρακτηρίζεται ευνοϊκή, τουλάχιστον το 30% αυτών των ασθενών υποτροπιάζουν μετά την αρχική ανταπόκριση της νόσου. Πρόσφατα, αρκετές μελέτες που αφορούν σε ασθενείς με CBF ΟΜΛ έχουν αναδείξει την παρουσία μεταλλάξεων σε ορισμένα γονίδια (c-kit, N-RAS, FLT3) στη συγκεκριμένη ομάδα ασθενών. Οι μεταλλάξεις του γονιδίου c-kit (χρωμόσωμα 4q11), το οποίο κωδικοποιεί την ομώνυμη πρωτεΐνη-υποδοχέα, εντοπίζονται είτε στο exon 8 (απαλείψεις/προσθήκες βάσεων) είτε στο exon 17 (σημειακές μεταλλάξεις) και απαντώνται στο 20 30% των περιπτώσεων CBF ΟΜΛ. Στις περιπτώσεις των ασθενών με t(8;21) ΟΜΛ, η παρουσία μεταλλάξεων του c-kit (εντοπιζόμενες κυρίως στο exon 8) έχει συσχετιστεί με αρνητική πρόγνωση. Τα αποτελέσματα των μελετών αναφορικά με την προγνωστική αξία των c-kit μεταλλάξεων (εντοπιζόμενων κυρίως στο exon 17) στους ασθενείς με inv(16) ΟΜΛ είναι αντικρουόμενα. Στις περισσότερες των περιπτώσεων δεν τεκμηριώνεται η αρνητική προγνωστική τους αξία για τη συγκεκριμένη ομάδα ασθενών. Διάφορες τεχνικές χρησιμοποιούνται για την ανίχνευση μεταλλάξεων του c-kit, με σημαντικότερες την ανάλυση αλληλουχίας βάσεων και τη melting curve analysis ΟΞΕΙΑ ΛΕΜΦΟΒΛΑΣΤΙΚΗ ΛΕΥΧΑΙΜΙΑ Στις ταξινομήσεις του WHO, τόσο στην πρόσφατη όσο και στην παλαιότερη, η οξεία λεμφοβλαστική λευχαιμία (ΟΛΛ) κατηγοριοποιείται βάσει της κυτταρικής σειράς προέλευσης των λεμφοβλαστών και των ευρημάτων της κυτταρογενετικής μελέτης. Επίσης, αξίζει να σημειωθεί ότι η πρόσφατη ταξινόμηση WHO χαρακτηρίζει τις ΟΛΛ ως «πρόδρομα λεμφικά νεοπλάσματα», εξαιρώντας από αυτές την ΟΛΛ τύπου Burkitt, θεωρώντας την εν λόγω οντότητα ως λέμφωμα με λευχαιμική έκφραση. Ειδικότερα, οι ΟΛΛ κατηγοριοποιούνται ως εξής: (α) Β-ΟΛΛ με συγκεκριμένες κυτταρογενετικές ανωμαλίες, (β) Β-ΟΛΛ μη ταξινομούμενες κυτταρογενετικά και (γ) Τ-ΟΛΛ/λεμφοβλαστικά λεμφώματα Β-ΟΛΛ με συγκεκριμένες κυτταρογενετικές ανωμαλίες Οι ασθενείς της συγκεκριμένης ομάδας κατηγοριοποιούνται βάσει της κυτταρογενετικής μελέτης ως εξής: (α) t(9;22) Β-ΟΛΛ, (β) t(v;11) Β-ΟΛΛ, (γ) t(12;21) Β-ΟΛΛ, (δ) Β-ΟΛΛ με υπερδιπλοειδία, (ε) Β-ΟΛΛ με υποδιπλοειδία, (στ) t(5;14) Β-ΟΛΛ και (ζ) t(1;19) Β-ΟΛΛ. Στη Β-ΟΛΛ των ενηλίκων, οι κυτταρογενετικές ανωμαλίες έχουν και προγνωστική σημασία, με τις αντιμεταθέσεις t(9;22)(q34;q11) και t(4;11) (q21;q23) να συνοδεύονται από πολύ κακή πρόγνωση. Οι προαναφερθείσες γενετικές βλάβες ανιχνεύονται με τον κλασικό καρυότυπο, αλλά σε περίπτωση μη διαγνωστικού αποτελέσματος η παρουσία των συγκεκριμένων αναδιατάξεων τεκμηριώνεται μέσω της ανίχνευσης με RT-PCR μεταγράφων των χιμαιρικών γονιδίων, τα οποία προκύπτουν από τις προαναφερθείσες αναδιατάξεις (BCR-ABL και AF4-MLL, αντίστοιχα). Στην παιδική Β-ΟΛΛ, η παρουσία της t(12;21) έχει θετική προγνωστική αξία. Η ανάδειξη της συγκεκριμένης κυτταρογενετικής βλάβης με κλασικό καρυότυπο είναι αρκετά δύσκολη και για το λόγο αυτόν η παρουσία της τεκμηριώνεται μέσω της ανίχνευσης με RT-PCR μεταγράφων του χιμαιρικού γονιδίου TEL-AML1, το οποίο προκύπτει από την προαναφερθείσα αναδιάταξη ΧΡΟΝΙΑ ΜΥΕΛΟΓΕΝΗΣ ΛΕΥΧΑΙΜΙΑ Η διάγνωση της χρόνιας μυελογενούς λευχαιμίας (ΧΜΛ) απαιτεί την ανάδειξη της αντιμετάθεσης t(9;22)(q34;q11) με καρυότυπο ή την ανίχνευση των χιμαιρικών μεταγράφων BCR/ABL με RT-PCR. Το πλεονέκτημα των μοριακών μεθόδων είναι ότι μπορούν να ανιχνεύσουν την παρουσία της προαναφερθείσας αντιμετάθεσης ακόμη και στην περίπτωση που αυτή δεν είναι εμφανής στον καρυότυπο (cryptic rearrangement). Θεραπευτικά, στη χρόνια φάση, η ΧΜΛ αντιμετωπίζεται με αναστολείς τυροσινικής κινάσης

4 ΜΟΡΙΑΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΣΤΙΣ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΚΟΗΘΕΙΕΣ 627 (tyrosine kinase inhibitors, TKIs). Η αποτελεσματική θεραπεία της ΧΜΛ τα τελευταία έτη έχει επιβάλει την προσεκτική εκτίμηση της υπολειμματικής νόσου και την ανίχνευση των αιτιών που οδηγούν σε απώλεια της ανταπόκρισης στους ΤΚΙs. Σε περιπτώσεις μη ικανοποιητικής ανταπόκρισης ή αποτυχίας στη χορήγηση των ΤΚΙs γίνεται έλεγχος σημειακών μεταλλάξεων της τυροσινικής κινάσης, που αποτελεί έναν αρκετά συχνό λόγο μη επίτευξης των θεραπευτικών στόχων. Οι συγκεκριμένες μεταλλάξεις ανιχνεύονται συνήθως με ανάλυση αλληλουχίας βάσεων μετά από κλασική PCR. Η ανεύρεση συγκεκριμένων μεταλλάξεων σε περίπτωση αποτυχίας ή μη ικανοποιητικής ανταπόκρισης κατά τη διάρκεια θεραπείας με ΤΚΙs επιβάλλει την τροποποίηση της ακολουθούμενης θεραπευτικής στρατηγικής ΚΛΑΣΙΚΑ ΜΥΕΛΟΫΠΕΡΠΛΑΣΤΙΚΑ ΝΕΟΠΛΑΣΜΑΤΑ: ΑΛΗΘΗΣ ΠΟΛΥΚΥΤΤΑΡΑΙΜΙΑ, ΙΔΙΟΠΑΘΗΣ ΘΡΟΜΒΟΚΥΤΤΑΡΩΣΗ, ΙΔΙΟΠΑΘΗΣ ΜΥΕΛΟΣΚΛΗΡΥΝΣΗ Βάσει της ταξινόμησης WHO (2008), στα διαγνωστικά κριτήρια των μυελοϋπερπλαστικών νεοπλασμάτων (ΜΥΝ) (αληθής πολυκυτταραιμία [ΑΠ], ιδιοπαθής θρομβοκυττάρωση [ΙΘ], ιδιοπαθής μυελοσκλήρυνση [ΙΜ]) περιλαμβάνεται η παρουσία μεταλλάξεων συγκεκριμένων γονιδίων, δηλαδή του JAK2 (χρωμόσωμα 9) και του MPL (χρωμόσωμα 1). 1, Μεταλλάξεις του JAK2 Η μετάλλαξη V617F, η οποία εντοπίζεται στο exon 14 του γονιδίου JAK2, ανιχνεύεται στο 95% περίπου των περιπτώσεων ΑΠ, στο 50 60% των περιπτώσεων ΙΘ και στο 20 50% των περιπτώσεων ΙΜ. Το 2007, σε ασθενείς με ΑΠ και απουσία της μετάλλαξης JAK2V617F, διαπιστώθηκε η παρουσία μεταλλάξεων στο exon 12 του γονιδίου JAK2. Η πιο συχνή ανάμεσα στις >10 μεταλλάξεις του exon 12 που έχουν περιγραφεί μέχρι πρόσφατα είναι η μετάλλαξη N542-E543del. Η συχνότητα των μεταλλάξεων αυτών στην ΑΠ εκτιμάται σε ποσοστό 3 5%. Η ανίχνευση των προαναφερθεισών μεταλλάξεων πραγματοποιείται είτε με ανάλυση αλληλουχίας βάσεων μετά από κλασική PCR, είτε με allele specific oligonucleotides (ASO)-PCR Μεταλλάξεις του MPL Οι συχνότερες από τις μεταλλάξεις του γονιδίου MPL που έχουν περιγραφεί μέχρι σήμερα εντοπίζονται στο exon 10 και είναι σημειακές (W515L και W515K). Αθροιστικά, η συχνότητα των εν λόγω μεταλλάξεων είναι 5 15% στην ΙΜ και 1 5% στην ΙΘ. Η ανίχνευση των προαναφερθεισών μεταλλάξεων πραγματοποιείται είτε με ανάλυση αλληλουχίας βάσεων μετά από κλασική PCR, είτε με ASO-PCR ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΜΑΣΤΟΚΥΤΤΑΡΩΣΗ Η ανίχνευση της μετάλλαξης D816V στο exon 17 του γονιδίου c-kit (χρωμόσωμα 4) ενισχύει σημαντικά τη διάγνωση της συστηματικής μαστοκυττάρωσης (ΣΜ). Η συγκεκριμένη γενετική βλάβη ανιχνεύεται στο 95% περίπου των περιπτώσεων ΣΜ. Η ανίχνευση των προαναφερθεισών μεταλλάξεων πραγματοποιείται είτε με ανάλυση αλληλουχίας βάσεων μετά από κλασική PCR, είτε με ASO-PCR ΜΥΕΛΙΚΑ ΚΑΙ ΛΕΜΦΙΚΑ ΝΕΟΠΛΑΣΜΑΤΑ ΜΕ ΗΩΣΙΝΟΦΙΛΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΓΟΝΙΔΙΩΝ PDGFRA, PDGFRB Η FGFR Το χιμαιρικό γονίδιο FIP1L1-PDGFRA Το χιμαιρικό γονίδιο FIP1L1-PDGFRA προκύπτει από αναδιάταξη εντός του χρωμοσώματος 4, στο οποίο εντοπίζονται και τα δύο προαναφερθέντα γονίδια. Η συγκεκριμένη γενετική βλάβη δεν ανιχνεύεται με την κλασική κυτταρογενετική μελέτη. Η ανίχνευσή της μπορεί να επιτευχθεί είτε με μοριακή κυτταρογενετική (FISH) είτε με RT-PCR. Η παρουσία της συγκεκριμένης γενετικής βλάβης ενισχύει σημαντικά τη διάγνωση της χρόνιας ηωσινοφιλικής λευχαιμίας. 36, Το γονίδιο PDGFRB Η συχνότερη γενετική βλάβη στην οποία συμμετέχει το γονίδιο PDGFRB (χρωμόσωμα 5) είναι η t(5;12), η οποία οδηγεί στο σχηματισμό του TEL-PDGFRB χιμαιρικού γονιδίου και συσχετίζεται ισχυρά με τη χρόνια μυελομονοκυτταρική λευχαιμία. 1 Η συγκεκριμένη γενετική βλάβη συνήθως αναδεικνύεται με την κλασική κυτταρογενετική μελέτη, ενώ σε περιπτώσεις μη διαγνωστικού καρυότυπου και επί ισχυρής κλινικής υποψίας η ανάδειξη της παρουσίας της επιτυγχάνεται είτε με RT-PCR είτε με FISH Το γονίδιο FGFR1 Οι γενετικές βλάβες (αναδιατάξεις) στις οποίες συμμετέχει το γονίδιο FGFR1 (χρωμόσωμα 8) είναι αρκετές, συνοδεύονται από ηωσινοφιλία και έχουν συσχετιστεί με ΜΥΝ, οξείες λευχαιμίες και λεμφοβλαστικά λεμφώματα. Οι συγκεκριμένες αναδιατάξεις συνήθως αναδεικνύονται με τον κυτταρογενετικό έλεγχο ΧΡΟΝΙΑ ΛΕΜΦΟΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΛΕΥΧΑΙΜΙΑ Από τα μέσα της δεκαετίας του 1990, μεγάλος αριθμός μελετών ανέδειξε ως αρνητικό προγνωστικό παράγοντα για την εξέλιξη της νόσου, την ανταπόκριση στη θεραπεία

5 628 Ι. ΚΑΚΚΑΣ και τη συνολική επιβίωση ασθενών με Β-χρόνια λεμφοκυτταρική λευχαιμία (Β-ΧΛΛ), την απουσία «υπερμεταλλάξεων» στη μεταβλητή περιοχή του γονιδίου της βαριάς αλυσίδας της ανοσοσφαιρίνης-υποδοχέα των «κλωνικών» Β-λεμφοκυττάρων (IgVH υπερμεταλλάξεις). Εκτιμάται ότι τo 55% περίπου των ασθενών με Β-ΧΛΛ εμφανίζουν κατά τη διάγνωση της νόσου IgVH υπερμεταλλάξεις. Οι ασθενείς αυτοί διαγιγνώσκονται συνήθως σε αρχικά στάδια της νόσου και η επιβίωσή τους μπορεί να υπερβεί τα 20 έτη. Πλέον πρόσφατες μελέτες έχουν συσχετίσει με αρνητική πρόγνωση και την παρουσία της «οικογένειας» IgVH3-21 γονιδίων της βαριάς αλυσίδας της ανοσοσφαιρίνης-υποδοχέα των «κλωνικών» Β-λεμφοκυττάρων, ανεξάρτητα από την παρουσία IgVH υπερμεταλλάξεων. Ο έλεγχος για την παρουσία ή την απουσία IgVH υπερμεταλλάξεων διεκπεραιώνεται με ανάλυση αλληλουχίας βάσεων μετά από κλασική PCR και σύγκριση των αποτελεσμάτων με τα δεδομένα «βιβλιοθηκών» αλληλουχιών του γονιδίου IgVH ΛΕΜΦΩΜΑΤΑ/ΛΕΜΦΟΫΠΕΡΠΛΑΣΤΙΚΑ ΝΕΟΠΛΑΣΜΑΤΑ Σε ορισμένους ιστολογικούς τύπους λεμφωμάτων, η τεκμηρίωση της διάγνωσης βασίζεται στην ανάδειξη της παρουσίας συγκεκριμένων γενετικών βλαβών. Ειδικότερα: (α) Το οζώδες λέμφωμα συσχετίζεται με την παρουσία της t(14;18), η οποία οδηγεί στο σχηματισμό του χιμαιρικού γονιδίου BCL2-IGH, (β) το λέμφωμα από κύτταρα μανδύα (mantle cell lymphoma) συσχετίζεται με την παρουσία της t(11;14), η οποία οδηγεί στο σχηματισμό του χιμαιρικού γονιδίου BCL1-IGH, (γ) το λέμφωμα Burkitt συσχετίζεται κυρίως με την παρουσία της t(8;14), η οποία οδηγεί στο σχηματισμό του χιμαιρικού γονιδίου CMYC-IGH και (δ) το αναπλαστικό λέμφωμα από μεγάλα κύτταρα συσχετίζεται με την παρουσία της t(2;5), η οποία οδηγεί στο σχηματισμό του χιμαιρικού γονιδίου NPM1-ALK. Η ανάδειξη της παρουσίας των προαναφερθεισών γενετικών βλαβών επιτυγχάνεται είτε με RT-PCR είτε με FISH. Πάντως, στις συγκεκριμένες περιπτώσεις (με πιθανή εξαίρεση το αναπλαστικό λέμφωμα από μεγάλα κύτταρα), η μοριακή κυτταρογενετική (FISH) προτιμάται έναντι της RT-PCR, εμφανίζοντας σαφώς μεγαλύτερη ευαισθησία. 2,8 10. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Από τα προαναφερθέντα καθίσταται σαφές πως σ ό,τι αφορά στην τεκμηρίωση της διάγνωσης, οι μοριακές τεχνικές έχουν εφαρμογή στις περιπτώσεις της ΟΜΛ, της ΟΛΛ, της ΧΜΛ, των κλασικών ΜΥΝ, της συστηματικής μαστοκυττάρωσης και της χρόνιας ηωσινοφιλικής λευχαιμίας. Σ ό,τι αφορά στην προγνωστική κατηγοριοποίηση, οι μοριακές τεχνικές έχουν εφαρμογή στις περιπτώσεις της ΟΜΛ, της ΟΛΛ και της Β-ΧΛΛ. ABSTRACT Diagnosis documentation and prognostic classification of myeloid and lymphoid neoplasms by molecular techniques I. KAKKAS Department of Immunology and Histocompatibility, Evangelismos General Hospital, Athens, Greece Archives of Hellenic Medicine 2014, 31(5): The earlier (2001) and current (2008) WHO classification of tumours of hematopoietic and lymphoid tissues use all available information (cytomorphology, immunophenotype, genetic features, clinical features) to define these diseases. Certain genetic (cytogenetic or molecular) abnormalities are characteristic for specific diseases, and others constitute prognostic factors for several diseases; thus, for disease recognition, molecular abnormalities can be used for the prognostic classification of specific diseases. The current (2008) WHO classification documents the hematological malignancies in which molecular biological techniques have been applied for either diagnosis or prognostic classification. Regarding documentation of diagnosis, molecular biological techniques have been applied in the case of acute myeloid leukemia (AML), acute lymphoblastic leukemia (ALL), chronic myeloproliferative neoplasms (MPN), systemic mastocytosis and chronic eosinophilic leukemia. Regarding prognostic classification, molecular biological techniques have been applied in the case of AML, ALL and B-chronic lymphocytic leukemia (B-CLL). Key words: Diagnosis, Documentation, Molecular techniques, Myeloid and lymphoid neoplasms, Prognostic classification

6 ΜΟΡΙΑΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΣΤΙΣ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΚΟΗΘΕΙΕΣ 629 Βιβλιογραφία 1. SWERDLOW SH, CAMPO E, HARRIS NL, JAFFE ES, PILERI SA, STEIN H ET AL (eds). WHO classification of tumours of haematopoietic and lymphoid tissues. 4th ed. IARC Press, Lyon, JEVREMOVIC D, VISWANATHA DS. Molecular diagnosis of hematopoietic and lymphoid neoplasms. Hematol Oncol Clin North Am 2009, 23: FRÖHLING S, SCHOLL C, GILLILAND DG, LEVINE RL. Genetics of myeloid malignancies: Pathogenesis and clinical implications. J Clin Oncol 2005, 23: MRÓZEK J, MARCUCCI G, PASCHKA P, WHITMAN SP, BLOOMFIELD CD. Clinical relevance of mutations and gene-expression changes in adult acute myeloid leukemia with normal cytogenetics: Are we ready for a prognostically prioritized molecular classification? Blood 2007, 109: SCHLENK RF, DÖHNER K, KRAUTER J, FRÖHLING S, CORBACIOGLU A, BULLINGER L ET AL. Mutations and treatment outcome in cytogenetically normal acute myeloid leukemia. N Engl J Med 2008, 358: DÖHNER K, DÖHNER H. Molecular characterization of acute myeloid leukemia. Haematologica 2008, 93: DÖHNER H, ESTEY EH, AMADORI S, APPELBAUM FR, BÜCHNER T, BURNETT AK ET AL. Diagnosis and management of acute myeloid leukemia in adults: Recommendations from an international expert panel, on behalf of the European LeukemiaNet. Blood 2010, 115: KEARNEY L. Molecular cytogenetics. Best Pract Res Clin Haematol 2001, 14: THIEDE C, STEUDEL C, MOHR B, SCHAICH M, SCHÄKEL U, PLATZ- BECKER U ET AL. Analysis of FLT3-activating mutations in 979 patients with acute myelogenous leukemia: Association with FAB subtypes and identification of subgroups with poor prognosis. Blood 2002, 99: SCHNITTGER S, SCHOCH C, DUGAS M, KERN W, STAIB P, WUCHTER C ET AL. Analysis of FLT3 length mutations in 1,003 patients with acute myeloid leukemia: Correlation to cytogenetics, FAB subtype, and prognosis in the AMLCG study and usefulness as a marker for the detection of minimal residual disease. Blood 2002, 100: FALINI B, MECUCCI C, TIACCI E, ALCALAY M, ROSATI R, PASQUAL- UCCI L ET AL. Cytoplasmic nucleophosmin in acute myelogenous leukemia with a normal karyotype. N Engl J Med 2005, 352: SCHNITTGER S, SCHOCH C, KERN W, MECUCCI C, TSCHULIK C, MAR- TELLI MF ET AL. Nucleophosmin gene mutations are predictors of favorable prognosis in acute myelogenous leukemia with a normal karyotype. Blood 2005, 106: THIEDE C, KOCH S, CREUTZIG E, STEUDEL C, ILLMER T, SCHAICH M ET AL. Prevalence and prognostic impact of NPM1 mutations in 1,485 adult patients with acute myeloid leukemia (AML). Blood 2006, 107: GALE RE, GREEN C, ALLEN C, MEAD AJ, BURNETT AK, HILLS RK ET AL. The impact of FLT3 internal tandem duplication mutant level, number, size, and interaction with NPM1 mutations in a large cohort of young adult patients with acute myeloid leukemia. Blood 2008, 111: PREUDHOMME C, SAGOT C, BOISSEL N, CAYUELA JM, TIGAUD I, DE BOTTON S ET AL. Favorable prognostic significance of CEBPA mutations in patients with de novo acute myeloid leukemia: A study from the Acute Leukemia French Association (ALFA). Blood 2002, 100: FRÖHLING S, SCHLENCK RF, STOLZE I, BIHLMAYR J, BENNER A, KRE- ITMEIER S ET AL. CEBPA mutations in younger adults with acute myeloid leukemia and normal cytogenetics: Prognostic relevance and analysis of cooperating mutations. J Clin Oncol 2004, 22: WOUTERS BJ, LÖWENBERG B, ERPELINCK-VERSCHUEREN CA, VAN PUTTEN WL, VALK PJ, DELWEL R. Double CEBPA mutations, but not single CEBPA mutations, define a subgroup of acute myeloid leukemia with a distinctive gene expression profile that is uniquely associated with a favorable outcome. Blood 2009, 113: BOISSEL N, LEROY H, BRETHON B, PHILIPPE N, DE BOTTON S, AUVRI- GNON A ET AL. Incidence and prognostic impact of c-kit, FLT3, and RAS gene mutations in core binding factor acute myeloid leukemia (CBF-AML). Leukemia 2006, 20: CAIROLI R, BEGHINI A, GRILLO G, NADALI G, ELICE F, RIPAMONTI CB ET AL. Prognostic impact of c-kit mutations in core binding factor leukemias: An Italian retrospective study. Blood 2006, 107: PASCHKA P, MARCUCCI G, RUPPERT AS, MRÓZEK K, CHEN H, KITTLES RA ET AL. Adverse prognostic significance of KIT mutations in adult acute myeloid leukemia with inv(16) and t(8;21): A Cancer and Leukemia Group B Study. J Clin Oncol 2006, 24: LUDWIG WD, RIEDER H, BARTRAM CR, HEINZE B, SCHWARTZ S, GASSMANN W ET AL. Immunophenotypic and genotypic features, clinical characteristics, and treatment outcome of adult pro-b acute lymphoblastic leukemia: Results of the German multicenter trials GMALL 03/87 and 04/89. Blood 1998, 92: LENORMAND B, BÉNÉ MC, LESESVE JF, BASTARD C, TILLY H, LE- FRANC MP ET AL. PreB1 (CD10-) acute lymphoblastic leukemia: Immunophenotypic and genomic characteristics, clinical features and outcome in 38 adults and 26 children. The Groupe d Étude Immunologique des Leucémies. Leuk Lymphoma 1998, 28: PUI CH, RELLING MV, DOWNING JR. Acute lymphoblastic leukemia. N Engl J Med 2004, 350: RAIMONDI SC, SHURTLEFF SA, DOWNING JR, RUBNITZ J, MATHEW S, HANCOCK M ET AL. 12p abnormalities and the TEL gene (ETV6) in childhood acute lymphoblastic leukemia. Blood 1997, 90: MANCINI M, SCAPPATICCI D, CIMINO G, NANNI M, DERME V, ELIA L ET AL. A comprehensive genetic classification of adult acute lymphoblastic leukemia (ALL): Analysis of the GIMEMA 0496 protocol. Blood 2005, 105: YANADA M, TAKEUCHI J, SUGIURA I, AKIYAMA H, USUI N, YAGA- SAKI F ET AL. Karyotype at diagnosis is the major prognostic factor predicting relapse-free survival for patients with Phil-

7 630 Ι. ΚΑΚΚΑΣ adelphia chromosome-positive acute lymphoblastic leukemia treated with imatinib-combined chemotherapy. Haematologica 2008, 93: DRUKER BJ, TALPAZ M, RESTA DJ, PENG B, BUCHDUNGER E, FORD JM ET AL. Efficacy and safety of a specific inhibitor of the BCR- ABL tyrosine kinase in chronic myeloid leukemia. N Engl J Med 2001, 344: BACCARANI M, CORTES J, PANE F, NIEDERWIESER D, SAGLIO G, AP- PERLEY J ET AL. Chronic myeloid leukemia: An update of concepts and management recommendations of European LeukemiaNet. J Clin Oncol 2009, 27: SOVERINI S, HOCHHAUS A, NICOLINI FE, GRUBER F, LANGE T, SA- GLIO G ET AL. BCR-ABL kinase domain mutation analysis in chronic myeloid leukemia patients treated with tyrosine kinase inhibitors: Recommendations from an expert panel on behalf of European LeukemiaNet. Blood 2011, 118: CAMPELL PJ, GREEN AR. The myeloproliferative disorders. N Engl J Med 2006, 355: VAINCHENKER W, CONSTANTINESCU SN. A unique activating mutation in JAK2 (V617F) is at the origin of polycythemia vera and allows a new classification of myeloproliferative diseases. Hematology Am Soc Hematol Educ Program 2005: BAXTER EJ, SCOTT LM, CAMPBELL PJ, EAST C, FOUROUCLAS N, SWANTON S ET AL. Acquired mutation of the tyrosine kinase JAK2 in human myeloproliferative disorders. Lancet 2005, 365: SCOTT LM, TONG W, LEVINE RL, SCOTT MA, BEER PA, STRATTON MR ET AL. JAK2 exon 12 mutations in polycythemia vera and idiopathic erythrocytosis. N Engl J Med 2007, 356: PARDANANI AD, LEVINE RL, LASHO T, PIKMAN Y, MESA RA, WADLE- IGH M ET AL. MPL515 mutations in myeloproliferative and other myeloid disorders: A study of 1,182 patients. Blood 2006, 108: HORNY HP. Mastocytosis: An unusual clonal disorder of bone marrow-derived hematopoietic progenitor cells. Am J Clin Pathol 2009, 132: PARDANANI A, BROCKMAN SR, PATERNOSTER SF, FLYNN HC, KETTER- LING RP, LASHO TL ET AL. FIP1L1-PDGFRA fusion: Prevalence and clinicopathologic correlates in 89 consecutive patients with moderate to severe eosinophilia. Blood 2004, 104: JOVANOVIC JV, SCORE J, WAGHORN K, CILLONI D, GOTTARDI E, METZGEROTH G ET AL. Low-dose imatinib mesylate leads to rapid induction of major molecular responses and achievement of complete molecular remission in FIP1L1-PDGFRA-positive chronic eosinophilic leukemia. Blood 2007, 109: HAMBLIN TJ, DAVIS Z, GARDINER A, OSCIER DG, STEVENSON FK. Unmutated Ig V(H) genes are associated with a more aggressive form of chronic lymphocytic leukemia. Blood 1999, 94: DAMLE RN, WASIL T, FAIS F, GHIOTTO F, VALETTO A, ALLEN SL ET AL. Ig V gene mutation status and CD38 expression as novel prognostic indicators in chronic lymphocytic leukemia. Blood 1999, 94: DÖHNER H, STILGENBAUER S, BENNER A, LEUPOLT E, KRÖBER A, BULLINGER L ET AL. Genomic aberrations and survival in chronic lymphocytic leukemia. N Engl J Med 2000, 343: CHIORAZZI N, RAI KR, FERRARINI M. Chronic lymphocytic leukemia. N Engl J Med 2005, 352: HALLEK M, CHESON BD, CATOVSKY D, CALIGARIS-CAPPIO F, DIGHIE- RO G, DÖHNER H ET AL. Guidelines for the diagnosis and treatment of chronic lymphocytic leukemia: A report from the International Workshop on Chronic Lymphocytic Leukemia updating the National Cancer Institute-Working Group 1996 guidelines. Blood 2008, 111: GHIA P, STAMATOPOULOS K, BELESSI C, MORENO K, STILGENBAUER S, STEVENSON F ET AL. ERIC recommendations on IGHV gene mutational status analysis in chronic lymphocytic leukemia. Leukemia 2007, 21: THORSÉLIUS M, KROBER A, MURRAY F, THUNBERG U, TOBIN G, BÜH- LER A ET AL. Strikingly homologous immunoglobulin gene rearrangements and poor outcome in VH3-21-using chronic lymphocytic leukemia patients independent of geographic origin and mutational status. Blood 2006, 107: Corresponding author: Ι. Kakkas, Department of Immunology and Histocompatibility, Evangelismos General Hospital, Athens, Greece address: xxxxxxxxxxxxx

Η ΝΕΑ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΗΣ WHO

Η ΝΕΑ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΗΣ WHO ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΟΞΕΙΩΝ ΛΕΥΧΑΙΜΙΩΝ Η ΝΕΑ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΗΣ WHO Μαρία Γ. Βάγια Αιματολόγος, 401 ΓΣΝΑ Μαρία Ν. Παγώνη Αιματολόγος Αιματολογική - Λεμφωμάτων Κλινική και ΜΜΜΟ ΓΝΑ «ο Ευαγγελισμός» Ιωάννινα, 13 Σεπτεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Συνδυασμός ανοσοφαινοτυπικής τυποποίησης και μοριακών τεχνικών στη διάγνωση των οξειών λευχαιμιών

Συνδυασμός ανοσοφαινοτυπικής τυποποίησης και μοριακών τεχνικών στη διάγνωση των οξειών λευχαιμιών ΕΙ ΙΚΟ ΑΡΘΡΟ SPECIAL ARTICLE ÁÑ ÅÉÁ ÅËËÇÍÉÊÇÓ ÉÁÔÑÉÊÇÓ 2011, 28(6):832-838 Συνδυασμός ανοσοφαινοτυπικής τυποποίησης και μοριακών τεχνικών στη διάγνωση των οξειών λευχαιμιών Σχεδόν αμέσως μετά τη δημοσίευση

Διαβάστε περισσότερα

Παρακολούθηση της ελάχιστης υπολειμματικής νόσου στην οξεία μυελογενή λευχαιμία με τεχνικές μοριακής βιολογίας Πρόσφατα δεδομένα

Παρακολούθηση της ελάχιστης υπολειμματικής νόσου στην οξεία μυελογενή λευχαιμία με τεχνικές μοριακής βιολογίας Πρόσφατα δεδομένα SPECIAL ARTICLE ÁÑ ÅÉÁ ÅËËÇÍÉÊÇÓ ÉÁÔÑÉÊÇÓ 2012, 29(1):100-105 Παρακολούθηση της ελάχιστης υπολειμματικής νόσου στην οξεία μυελογενή λευχαιμία με τεχνικές μοριακής βιολογίας Πρόσφατα δεδομένα Copyright

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα λόγια για τις αιματολογικές νεοπλασίες

Λίγα λόγια για τις αιματολογικές νεοπλασίες Λίγα λόγια για τις αιματολογικές νεοπλασίες Αιματολογικές νεοπλασίες είναι τα είδη καρκίνου που επηρεάζουν το αίμα, το μυελό των οστών και τους λεμφαδένες. Δεδομένου ότι και τα τρία είναι άρρηκτα συνδεδεμένα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΕΛΑΧΙΣΤΗΣ ΥΠΟΛΕΙΜΜΑΤΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΚΟΗΘΗ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΕΛΑΧΙΣΤΗΣ ΥΠΟΛΕΙΜΜΑΤΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΚΟΗΘΗ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΕΛΑΧΙΣΤΗΣ ΥΠΟΛΕΙΜΜΑΤΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΚΟΗΘΗ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΓΕΝΙΚΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ Κατά τη διάγνωση Φύλαξη DNA, RNA, ορού και ζωντανών κυττάρων (σε βαθιά

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογές της PCR στις αιματολογικές κακοήθειες

Εφαρμογές της PCR στις αιματολογικές κακοήθειες Εφαρμογές της PCR στις αιματολογικές κακοήθειες M. Σπελέτας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Ιατρική Σχολή, Λάρισα Εφαρμογές της PCR στις αιματολογικές κακοήθειες «Beginning with a single molecule of the genetic

Διαβάστε περισσότερα

Η Κυτταρογενετική στις αιματολογικές κακοήθειες

Η Κυτταρογενετική στις αιματολογικές κακοήθειες Εργαστήριο Υγειοφυσικής & Περιβαλλοντικής Υγείας, ΙΠΤ-Α, Ε.Κ.Ε.Φ.Ε. «Δημόκριτος» Η Κυτταρογενετική στις αιματολογικές κακοήθειες Μανωλά Καλλιόπη, Ph.D Ερευνήτρια Γ Κυτταρογενετική Κλάδος της Γενετικής

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΤΕΡΑ ΣΤΗΝ ΠΡΟΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΜΟΡΙΑΚΗ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΗΣ ΟΞΕΙΑΣ ΛΕΜΦΟΒΛΑΣΤΙΚΗΣ ΛΕΥΧΑΙΜΙΑΣ

ΝΕΟΤΕΡΑ ΣΤΗΝ ΠΡΟΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΜΟΡΙΑΚΗ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΗΣ ΟΞΕΙΑΣ ΛΕΜΦΟΒΛΑΣΤΙΚΗΣ ΛΕΥΧΑΙΜΙΑΣ ΝΕΟΤΕΡΑ ΣΤΗΝ ΠΡΟΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΜΟΡΙΑΚΗ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΗΣ ΟΞΕΙΑΣ ΛΕΜΦΟΒΛΑΣΤΙΚΗΣ ΛΕΥΧΑΙΜΙΑΣ Αμπατζίδου Μαρία Αιματολόγος, Επικουρική Επιμελήτρια, Τμήμα Παιδιατρικής Αιματολογίας- Ογκολογίας, Γ. Ν. Παίδων Η Αγία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΗΣ ΛΕΥΧΑΙΜΟΓΕΝΕΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΟΞΕΙΑΣ ΛΕΜΦΟΒΛΑΣΤΙΚΗ ΛΕΥΧΑΙΜΙΑΣ ΤΗΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΗΣ ΛΕΥΧΑΙΜΟΓΕΝΕΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΟΞΕΙΑΣ ΛΕΜΦΟΒΛΑΣΤΙΚΗ ΛΕΥΧΑΙΜΙΑΣ ΤΗΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΗΣ ΛΕΥΧΑΙΜΟΓΕΝΕΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΟΞΕΙΑΣ ΛΕΜΦΟΒΛΑΣΤΙΚΗ ΛΕΥΧΑΙΜΙΑΣ ΤΗΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Βασίλειος Παπαδάκης MD PhD Παιδίατρος Αιµατολόγος Διευθυντής Τµήµα Παιδιατρικής Αιµατολογίας- Ογκολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΜΟΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΑ

ΑΙΜΟΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΑ ΑΙΜΟΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΑ Η συµβολή της µοριακής ανάλυσης Eλισάβετ Οικονοµάκη Βιολόγος Αιµοπαθολογοανατοµικό Εργαστήριο ΠΓΝΑ > ΜΟΡΙΑΚΕΣ ΜΕΘΟ ΟΙ (Μη µορφολογικές) Αλυσιδωτή Αντίδραση Πολυµεράσης

Διαβάστε περισσότερα

Κυτταρογενετική και μοριακή γενετική επίκτητων διαταραχών

Κυτταρογενετική και μοριακή γενετική επίκτητων διαταραχών ΙΠΤ-Α ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΥΓΕΙΟΦΥΣΙΚΗΣ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΓΟΝΟΤΟΞΙΚΩΝ ΕΚΘΕΣΕΩΝ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Κυτταρογενετική και μοριακή γενετική επίκτητων διαταραχών ρ Κωνσταντίνα Σαμπάνη Ερευνήτρια Α 1 ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

DEPARTMENT OF IMMUNOLOGY & HISTOCOMPATIBILITY UNIVERSITY OF THESSALY

DEPARTMENT OF IMMUNOLOGY & HISTOCOMPATIBILITY UNIVERSITY OF THESSALY Μαμάρα Α. (1), Καλαλά Φ. (1), Λιαδάκη Κ. (1), Παπαδούλης Ν. (2), Μανδαλά Ε. (3), Παπαδάκης Ε. (4), Γιαννακούλας N. (5), Παλασοπούλου M. (5), Λαφιωνιάτης Σ. (6), Κιουμή A. (4), Κοραντζής I. (4), Καρτάσης

Διαβάστε περισσότερα

Ογκογονίδια και ογκοκατασταλτικά γονίδια

Ογκογονίδια και ογκοκατασταλτικά γονίδια , Φυσικός MSc 1 Ογκογονίδια και ογκοκατασταλτικά γονίδια O καρκίνος είναι μια νόσος προκαλούμενη από ογκογονίδια, από ογκοκατασταλτικά γονίδια και από γονίδια micrοrna. Οι αλλαγές αυτές είναι συνήθως γεγονότα

Διαβάστε περισσότερα

Ιδιαίτερες νοσολογικές οντότητες στα λεμφώματα υψηλού βαθμού κακοηθείας

Ιδιαίτερες νοσολογικές οντότητες στα λεμφώματα υψηλού βαθμού κακοηθείας Ιδιαίτερες νοσολογικές οντότητες στα λεμφώματα υψηλού βαθμού κακοηθείας Απαρτιωμένη διδασκαλία στην Αιματολογία 2015 Αργύρης Σ. Συμεωνίδης Οντότητες μη Hodgkin λεμφωμάτων που θα αναφερθούν Πρωτοπαθές Β-λέμφωμα

Διαβάστε περισσότερα

Η κυτταρομετρία ροής στα Β λεμφοϋπερπλαστικά νοσήματα. Ελένη Καψάλη Επίκουρη Καθηγήτρια Αιματολογίας

Η κυτταρομετρία ροής στα Β λεμφοϋπερπλαστικά νοσήματα. Ελένη Καψάλη Επίκουρη Καθηγήτρια Αιματολογίας Η κυτταρομετρία ροής στα Β λεμφοϋπερπλαστικά νοσήματα Ελένη Καψάλη Επίκουρη Καθηγήτρια Αιματολογίας Κατάταξη λεμφικών νεοπλασμάτων Τα νεοπλάσματα των Β, Τ, ΝΚ λεμφοκυττάρων είναι όγκοι από ανώριμα και

Διαβάστε περισσότερα

Νόσος Parkinson-Νέοι ορίζοντες Ξηροµερήσιου Γεωργία Νευρολόγος-Μέλος ερευνητικής οµάδας Νευρογενετικής Αίτια της νόσου Parkinson Περιβαλλοντικοί παράγοντες Γενετικοί παράγοντες Γενετική βλάβη (παθογόνα

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΜΦΑ ΕΝΙΚΟ ΛΕΜΦΩΜΑ ΟΡΙΑΚΗΣ ΖΩΝΗΣ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ

ΛΕΜΦΑ ΕΝΙΚΟ ΛΕΜΦΩΜΑ ΟΡΙΑΚΗΣ ΖΩΝΗΣ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ ΛΕΜΦΑ ΕΝΙΚΟ ΛΕΜΦΩΜΑ ΟΡΙΑΚΗΣ ΖΩΝΗΣ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ Μικρά ή µεσαίου µεγέθους λεµφοειδή κύτταρα Πυρήνες στρογγυλοί ή ανωµάλου σχήµατος (µονοκυτταροειδείς ή σαν κεντροκύτταρα) ιαυγές κυτταρόπλασµα ΛΕΜΦΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Έκφραση του γονιδίου IRF4 σε υγιή παιδιά και σε παιδιά με Οξεία Λευχαιμία

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Έκφραση του γονιδίου IRF4 σε υγιή παιδιά και σε παιδιά με Οξεία Λευχαιμία ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Έκφραση του γονιδίου IRF4 σε υγιή παιδιά και σε παιδιά με Οξεία Λευχαιμία Μαρία Αδαμάκη, Αρχοντής Ζαμπογιάννης, Αναστασία Αθανασιάδου, Μαριάννα Τζανουδάκη, Σπύρος Βλαχόπουλος, Μαρία

Διαβάστε περισσότερα

Μυελοδυσπλαστικά Σύνδρομα (ΜΔΣ)

Μυελοδυσπλαστικά Σύνδρομα (ΜΔΣ) Μυελοδυσπλαστικά Σύνδρομα (ΜΔΣ) Ευγενία Βερίγου Πανεπιστήμιο Πατρών Γ' Μέρος Βασικής Εκπαίδευσης στην Κυτταρομετρία Κυτταρομετρία Ροής και Aιματολογία ΜΔΣ- κλινική Δχ κ Πχ κατηγοριοποίηση και η σημασία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΑΣΣΙΚΗ ΚΥΤΤΑΡΟΓΕΝΕΤΙΚΗ

ΚΛΑΣΣΙΚΗ ΚΥΤΤΑΡΟΓΕΝΕΤΙΚΗ ΙΕΑΕ Αιματολογική Κλινική Τμ. Ιατρικής Κρήτης ΠαΓΝΗ Κλινικοεργαστηριακή Εκπαίδευση στην Αιματολογία Ενότητα 2013: Μυελοδυσπλαστικά Σύνδρομα 27-28 Σεπτεμβρίου 2013, Ηράκλειο ΚΛΑΣΣΙΚΗ ΚΥΤΤΑΡΟΓΕΝΕΤΙΚΗ Κωνσταντίνα

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπεία ασθενών με Ενδιαμέσου-2/Υψηλού κινδύνου ΜΔΣ. Ιωάννα Σακελλάρη Μονάδα Μεταμόσχευσης

Θεραπεία ασθενών με Ενδιαμέσου-2/Υψηλού κινδύνου ΜΔΣ. Ιωάννα Σακελλάρη Μονάδα Μεταμόσχευσης Θεραπεία ασθενών με Ενδιαμέσου-2/Υψηλού κινδύνου ΜΔΣ Ιωάννα Σακελλάρη Μονάδα Μεταμόσχευσης Ιωάννα Σακελλάρη Μονάδα Μεταμόσχευσης Γ.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Γ.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ No conflicts of interest WHO 2008 περιορισμοί

Διαβάστε περισσότερα

Ανθεκτική αναιμία με δακτυλιοειδείς σιδηροβλάστες και θρομβοκυττάρωση. Βασιλική Παππά Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Αττικόν

Ανθεκτική αναιμία με δακτυλιοειδείς σιδηροβλάστες και θρομβοκυττάρωση. Βασιλική Παππά Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Αττικόν Ανθεκτική αναιμία με δακτυλιοειδείς σιδηροβλάστες και θρομβοκυττάρωση Βασιλική Παππά Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Αττικόν Ανθεκτική αναιμία με δακτυλιοειδείς σιδηροβλάστες και θρομβοκυττάρωση(rars-t)

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτόκολλο Επεξεργασίας Λεµφικών Ιστών. Θεοδώρα Παπαδάκη Αιµοπαθολογοανατοµικό Εργαστήριο

Πρωτόκολλο Επεξεργασίας Λεµφικών Ιστών. Θεοδώρα Παπαδάκη Αιµοπαθολογοανατοµικό Εργαστήριο Πρωτόκολλο Επεξεργασίας Λεµφικών Ιστών Θεοδώρα Παπαδάκη Αιµοπαθολογοανατοµικό Εργαστήριο Νοσ. «Ο Ευαγγελισµός» ΑΙΜΟΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΑ: ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΑ ΙΛΗΜΑΤΑ ΜΕ ΑΜΕΣΕΣ ΚΛΙΝΙΚΟΠΡΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΠΡΟΕΚΤΑΣΕΙΣ ιαφορική

Διαβάστε περισσότερα

Προγεννητικός Μοριακός Καρυότυπος. Η τεχνολογία αιχμής στη διάθεσή σας για πιο υγιή μωρά

Προγεννητικός Μοριακός Καρυότυπος. Η τεχνολογία αιχμής στη διάθεσή σας για πιο υγιή μωρά Προγεννητικός Μοριακός Καρυότυπος Η τεχνολογία αιχμής στη διάθεσή σας για πιο υγιή μωρά Η νέα εποχή στον Προγεννητικό Έλεγχο: Μοριακός Καρυότυπος - array CGH - Συγκριτικός γενωμικός υβριδισμός με μικροσυστοιχίες

Διαβάστε περισσότερα

Γρηγόριος Τιμόλογος M.Med.Sc. Γενικός Διευθυντής Κέντρο Μοριακής Βιολογίας και Γενετικής ΚΑΡΥΟ

Γρηγόριος Τιμόλογος M.Med.Sc. Γενικός Διευθυντής Κέντρο Μοριακής Βιολογίας και Γενετικής ΚΑΡΥΟ Γρηγόριος Τιμόλογος M.Med.Sc. Γενικός Διευθυντής Κέντρο Μοριακής Βιολογίας και Γενετικής ΚΑΡΥΟ Φαρμακογενωμική Κλϊδοσ τησ γενετικόσ Προβλϋπει την ανταπόκριςη του αςθενό ςε φαρμακευτικϋσ αγωγϋσ μελετώντασ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΙΕΣ ΛΕΥΧΑΙΜΙΕΣ. Π.Παρασκευοπούλου

ΟΞΕΙΕΣ ΛΕΥΧΑΙΜΙΕΣ. Π.Παρασκευοπούλου ΟΞΕΙΕΣ ΛΕΥΧΑΙΜΙΕΣ Π.Παρασκευοπούλου Λευχαιμία Υπέρμετρος - ανεξέλεγκτος πολλαπλασιασμός άωρων προβαθμίδων (μυελικής ή λεμφικής) προερχομένων από νεοπλασματικά εκτραπέν μητρικό κύτταρο και απώλεια ικανότητος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΚΑΙ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ ΗΩΣΙΝΟΦΙΛΙΑ

ΚΛΙΝΙΚΗ ΚΑΙ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ ΗΩΣΙΝΟΦΙΛΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗ ΚΑΙ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ ΗΩΣΙΝΟΦΙΛΙΑ Ρηγάτου Ευθυμία Παιδίατρος, Επιμελήτρια Α ΕΣΥ, Τμήμα Παιδιατρικής Αιματολογίας- Ογκολογίας, Γ. Ν. Παίδων Η Αγία Σοφία Ως Ηωσινοφιλία ορίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Αθήνα 19 Ιουνίου 2008 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Στα σκουπίδια πετιούνται κάθε χρόνο δεκάδες χιλιάδες Ομφαλικά Μοσχεύματα (βλαστοκυτταρα), τα οποία δίνουν ανεκτίμητη βοήθεια και λύση στο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΛΕΙΜΜΑΤΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΣΤΗ Β-ΧΡΟΝΙΑ ΛΕΜΦΟΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΛΕΥΧΑΙΜΙΑ

ΥΠΟΛΕΙΜΜΑΤΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΣΤΗ Β-ΧΡΟΝΙΑ ΛΕΜΦΟΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΛΕΥΧΑΙΜΙΑ ΥΠΟΛΕΙΜΜΑΤΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΣΤΗ Β-ΧΡΟΝΙΑ ΛΕΜΦΟΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΛΕΥΧΑΙΜΙΑ ΛΕΥΚΟΘΕΑ Σ. ΝΤΟΒΑ Βιοχημικός, Msc, PhD Επιστημονικός συνεργάτης Μονάδας Μοριακής Βιολογίας- Αιματολογικό Εργαστηρίο, Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΛΑΚΟΣΑΜΙΔΗΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΦΑΡΜΑΚΟΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΕΣΤΙΑΚΗ ΕΠΙΛΗΨΙΑ Κωνσταντίνα Κυπριανού Α.Τ.:

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Καρκινογόνα Κυρίως τρεις τύποι: Χηµικά (µόλυνση, κάπνισµα, αµίαντος) Φυσικά (ιονίζουσα ακτινοβολία, µή- ιονίζουσα???) Βιολογικά (ιοί π.χ.. HPV) Καρκίνος παχέος εντέρου ΓΕΝΕΤΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ Έκδοση 2011 2 Αντί Προλόγου Απαντώντας σε μία πρόσκληση του Προέδρου του Εθνικού Οργανισμού Φαρμάκων (ΕΟΦ) συντάξαμε το παρόν πόνημα έχοντας ως

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D σχετιζόμενα με το βρογχικό άσθμα στα παιδιά και στους έφηβους Κουρομπίνα Αλεξάνδρα Λεμεσός [2014] i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδρομο Lesch-Nyhan. Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τμήμα Βιοχημείας-Βιοτεχνολογίας. Ντουντούμη Χρυσούλα Παπαδοπούλου Μαρία-Άννα Στεργίου Δήμητρα

Σύνδρομο Lesch-Nyhan. Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τμήμα Βιοχημείας-Βιοτεχνολογίας. Ντουντούμη Χρυσούλα Παπαδοπούλου Μαρία-Άννα Στεργίου Δήμητρα Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τμήμα Βιοχημείας-Βιοτεχνολογίας Μοριακή Βάση Γενετικών Ασθενειών Σύνδρομο Lesch-Nyhan Ντουντούμη Χρυσούλα Παπαδοπούλου Μαρία-Άννα Στεργίου Δήμητρα Εισαγωγή Σπάνια (συνδεδεμένη με

Διαβάστε περισσότερα

Οξεία Λεμφοβλαστική Λευχαιμία και υπολειμματική νόσος. Από τις κατευθυντήριες οδηγίες στην ελληνική πραγματικότητα Μαριάννα Ν.

Οξεία Λεμφοβλαστική Λευχαιμία και υπολειμματική νόσος. Από τις κατευθυντήριες οδηγίες στην ελληνική πραγματικότητα Μαριάννα Ν. Οξεία Λεμφοβλαστική Λευχαιμία και υπολειμματική νόσος. Από τις κατευθυντήριες οδηγίες στην ελληνική πραγματικότητα Μαριάννα Ν. Τζανουδάκη Είναι πλέον κοινός τόπος το ότι η κυτταρομετρία ροής αποτελεί πολύτιμο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Παθοφυσιολογία ΙΙ Αιματολογία Υπεύθυνος μαθήματος: Καθηγητής Αλέξανδρος Α. Δρόσος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ

Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ 24o ΕΤΗΣΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΑΣ Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ, ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ, EUROMEDICA

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΜΦΩΜΑΤΑ. Σταυρούλα Β. Αλεξιά. Διευθύντρια Αιματολογικού Τμήματος Ε.Α.Ν.Π. «ΜΕΤΑΞΑ»

ΛΕΜΦΩΜΑΤΑ. Σταυρούλα Β. Αλεξιά. Διευθύντρια Αιματολογικού Τμήματος Ε.Α.Ν.Π. «ΜΕΤΑΞΑ» ΛΕΜΦΩΜΑΤΑ Σταυρούλα Β. Αλεξιά Διευθύντρια Αιματολογικού Τμήματος Ε.Α.Ν.Π. «ΜΕΤΑΞΑ» ΛΕΜΦΩΜΑΤΑ Τα λεμφώματα είναι νεοπλάσματα του λεμφικού ιστού. Έως τις αρχές της δεκαετίας του 1990 οι ταξινομήσεις των

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός ΠΕΡΙΛΗΨΗ Εισαγωγή Η παιδική παχυσαρκία έχει φτάσει σε επίπεδα επιδημίας στις μέρες μας. Μαστίζει παιδιά από μικρές ηλικίες μέχρι και σε εφήβους. Συντείνουν αρκετοί παράγοντες που ένα παιδί γίνεται παχύσαρκο

Διαβάστε περισσότερα

Συσχετίσεις ιστορικού μαιευτικών επιπλοκών με τον κίνδυνο ανάπτυξης λευχαιμίας στο παιδί επόμενης κύησης: μελέτη της NARECHEM-BT

Συσχετίσεις ιστορικού μαιευτικών επιπλοκών με τον κίνδυνο ανάπτυξης λευχαιμίας στο παιδί επόμενης κύησης: μελέτη της NARECHEM-BT Ελληνική Εταιρία Κοινωνικής Παιδιατρικής και Προαγωγής της Υγείας, 27 ο Συνέδριο, Σπάρτη-Μονεμβασιά 09-10 Οκτωβρίου 2015 Συσχετίσεις ιστορικού μαιευτικών επιπλοκών με τον κίνδυνο ανάπτυξης λευχαιμίας στο

Διαβάστε περισσότερα

Θ. Θωμο πουλος, Μ. Καραλε ξη, Ι. Μπινια ρης, Ε. Παπαθωμα, Ε. Κοντογεω ργη. E. Πετριδου

Θ. Θωμο πουλος, Μ. Καραλε ξη, Ι. Μπινια ρης, Ε. Παπαθωμα, Ε. Κοντογεω ργη. E. Πετριδου 27o Πανελλήνιο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρίας Κοινωνικής Παιδιατρικής και Προαγωγής της Υγείας Θ. Θωμο πουλος, Μ. Καραλε ξη, Ι. Μπινια ρης, Ε. Παπαθωμα, Ε. Κοντογεω ργη. E. Πετριδου Εργαστήριο Υγιεινής, Επιδημιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΗ ΜΕ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΝΕΑΝΙΚΗ ΙΔΙΟΠΑΘΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ Όνομα Φοιτήτριας: Μαρία Θωμά Αριθμός φοιτητικής ταυτότητας:2010221455

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά Υγείας Τεκμηριωμένη Ιατρική & Εξοικονόμηση Πόρων

Οικονομικά Υγείας Τεκμηριωμένη Ιατρική & Εξοικονόμηση Πόρων Οικονομικά Υγείας Τεκμηριωμένη Ιατρική & Εξοικονόμηση Πόρων Μάγδα Χατζίκου Οικονομολόγος Υγείας, PhD Μέθοδοι Οικονομικής Αξιολόγησης Ανάλυση ελαχιστοποίησης του κόστους (cost-minimisation analysis) Πραγματοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ Παναγιώτου Νεοφύτα 2008969752 Επιβλέπων καθηγητής Δρ. Νίκος Μίτλεττον,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΝΔΡΕΟΥ Φ.Τ:2008670839 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά

Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά Ε.Παρασκάκης Eπικ. Καθηγητής Παιδιατρικής Μονάδα Αναπνευστικών Νοσημάτων Παίδων Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Θράκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παρακολούθηση αρκετών αναπνευστικών

Διαβάστε περισσότερα

Τι μας επιφυλάσσει στο μέλλον η οξεία λεμφοβλαστική λευχαιμία στα παιδιά;

Τι μας επιφυλάσσει στο μέλλον η οξεία λεμφοβλαστική λευχαιμία στα παιδιά; 15 Τι μας επιφυλάσσει στο μέλλον η οξεία λεμφοβλαστική λευχαιμία στα παιδιά; Ελένη Βασιλάτου - Κοσμίδη Ογκολογικό Τμήμα Νοσοκομείου Παίδων «Αγλαϊα Κυριακού» Περίληψη: Η οξεία λεμφοβλαστική λευχαιμία (ΟΛΛ)

Διαβάστε περισσότερα

Monday 26 January2015

Monday 26 January2015 Πρόγραμμα Monday 26 January2015 09:30 10:00 Arrival of participants, Registration 10:00 10:30 Welcome and Introduction: Presentation of the Institution and group activities V. Georgoulias, D. Mavroudis

Διαβάστε περισσότερα

Οξεία μυελογενής λευχαιμία

Οξεία μυελογενής λευχαιμία Οξεία μυελογενής λευχαιμία Γενικά στοιχεία Ταξινόμηση και τύποι Ενδείξεις και συμπτώματα Αίτια πρόκλησης Διάγνωση Παρουσίαση και επαναστόχευση από Βικιπαίδεια Οξεία μυελογενής λευχαιμία : Ζήσου Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία ΕΛΕΓΧΟΣ ΓΟΝΙΔΙΑΚΩΝ ΣΥΧΝΟΤΗΤΩΝ ACAA2 ΣΤΟ ΕΞΩΝΙΟ 10 ΣΤΑ ΠΡΟΒΑΤΑ ΧΙΟΥ Μύρια Χατζηκώστα Λεμεσός, 2013

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα λόγια για τους καρκίνους, τη γενετική τους βάση και διερεύνηση

Λίγα λόγια για τους καρκίνους, τη γενετική τους βάση και διερεύνηση Λίγα λόγια για τους καρκίνους, τη γενετική τους βάση και διερεύνηση Ο καρκίνος είναι μια ιδιαίτερα ετερογενής νόσος, που προκύπτει από συσσώρευση μεταλλάξεων του DNA. Η αιτιολογία του καρκίνου είναι πολυπαραγοντική,

Διαβάστε περισσότερα

Περιλήψεις 22ου Πανελληνίου Αιματολογικού Συνεδρίου

Περιλήψεις 22ου Πανελληνίου Αιματολογικού Συνεδρίου ΤΟΜΟΣ 2 - ΤΕΥΧΟΣ 4 ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ - ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 20 Αίμα 2 (4) Περιλήψεις 22ου Πανελληνίου ΑΙματολογικού Συνεδρίου ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ - ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 20 ISSN: 08-2682 Διευθυντής Σύνταξης: Καθηγητής Φώτης Ν. Μπερής Συνεκδότες:

Διαβάστε περισσότερα

Το κοινωνικό στίγμα της ψυχικής ασθένειας

Το κοινωνικό στίγμα της ψυχικής ασθένειας Διεπιζηημονική Φρονηίδα Υγείας(2015) Τόμος 7,Τεύχος 1, 8-18 ISSN 1791-9649 Το κοινωνικό στίγμα της ψυχικής ασθένειας Κνξδώζε Α 1, Σαξίδε Μ 2, Σνπιηώηεο Κ 3 1 Ννζειεύηξηα ΤΔ, MSc, Γεληθό Ννζνθνκείν Κνξίλζνπ.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΥΡΑ ΜΑΓΔΑΛΗΝΗ Επιμελήτρια Α «Κωνσταντοπούλειο ΓΝΝΙωνίας»

ΣΚΟΥΡΑ ΜΑΓΔΑΛΗΝΗ Επιμελήτρια Α «Κωνσταντοπούλειο ΓΝΝΙωνίας» ΣΚΟΥΡΑ ΜΑΓΔΑΛΗΝΗ Επιμελήτρια Α «Κωνσταντοπούλειο ΓΝΝΙωνίας» ΧΡΟΝΙΕΣ ΛΕΥΧΑΙΜΙΕΣ Βραδεία κλινική εξέλιξη Ωριμότερα κύτταρα ΜΥΕΛΟΓΕΝΕΙΣ ΛΕΜΦΟΓΕΝΕΙΣ WHO 2008 Μυελοϋπερπλαστικές κακοήθειες ΧMΛ Αληθής πολυκυτταραιμία

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη της έκφρασης του ογκοκατασταλτικού γονιδίου Cyld στον καρκίνο του μαστού

Μελέτη της έκφρασης του ογκοκατασταλτικού γονιδίου Cyld στον καρκίνο του μαστού Σχολή Θετικών Επιστημών Τμήμα Βιολογίας Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών Κατεύθυνση: Εφαρμοσμένη γενετική και βιοτεχνολογία ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Μελέτη της έκφρασης του ογκοκατασταλτικού γονιδίου

Διαβάστε περισσότερα

TI NEOTEΡΟ ΣΤΟΥΣ ΝΕΥΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΟΓΚΟΥΣ ΤΟ 2015. Ορισμοί-Κατάταξη-Ιστολογία. Δ Ροντογιάννη

TI NEOTEΡΟ ΣΤΟΥΣ ΝΕΥΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΟΓΚΟΥΣ ΤΟ 2015. Ορισμοί-Κατάταξη-Ιστολογία. Δ Ροντογιάννη TI NEOTEΡΟ ΣΤΟΥΣ ΝΕΥΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΟΓΚΟΥΣ ΤΟ 2015 Ορισμοί-Κατάταξη-Ιστολογία Δ Ροντογιάννη Νευροενδοκρινή νεοπλάσματα Ταξινόμηση Βιολογικοί δείκτες Μοριακή Παθολογία Νευροενδοκρινή νεοπλάσματα Ταξινόμηση

Διαβάστε περισσότερα

Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο

Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ Ι. Ιωαννίδης Παθολόγος Υπεύθυνος ιαβητολογικού Ιατρείου και Ιατρείου Παχυσαρκίας Κωνσταντοπούλειο Συγκρότηµα Γ.Ν.Ν.Ιωνίας«Αγία Όλγα» Προδιαβήτης

Διαβάστε περισσότερα

Η περιφερειακή οργάνωση του ΕΣΥ στην Ελλάδα Σύντομη αναδρομή στις μέχρι σήμερα νομοθετικές παρεμβάσεις

Η περιφερειακή οργάνωση του ΕΣΥ στην Ελλάδα Σύντομη αναδρομή στις μέχρι σήμερα νομοθετικές παρεμβάσεις Copyright Athens Medical Society www.mednet.gr/archives ARCHIVES OF HELLENIC MEDICINE: ISSN 11-05-3992 SPECIAL ARTICLE Η περιφερειακή οργάνωση του ΕΣΥ στην Ελλάδα Σύντομη αναδρομή στις μέχρι σήμερα νομοθετικές

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΛΟΙΖΟΥ ΑΡΙΘΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΛΑΣΤΙΚΟ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ (ΑΚΘ)

ΑΝΑΠΛΑΣΤΙΚΟ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ (ΑΚΘ) 1 Α' Χειρουργική Κλινική, Γ.Ν. Νίκαιας, 2 ΩΡΛ Κλινική, Γ. Ν. Νίκαιας Εισαγωγή Το ΑΚΘ αποτελεί το 1% επί του συνόλου των κακοηθειών του θυρεοειδούς.εμφανίζεται σαν μία ταχέως αναπτυσσόμενη μάζα, διηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Αυτόλογη μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων Λίγκα Μαρία

Αυτόλογη μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων Λίγκα Μαρία Αυτόλογη μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων Λίγκα Μαρία Αιματολόγος, Επιμελήτρια Β Αιματολογικό Τμήμα Παθολογικής Κλινικής Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Πατρών Μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων (ΜΑΚ)

Διαβάστε περισσότερα

Τόπος: Children s Hospital Los Angeles Children s Hospital San Diego

Τόπος: Children s Hospital Los Angeles Children s Hospital San Diego Συγγραφείς & έτος 2004 Kathleen Meeske et al. 2009 Sung L. et al Σκοπός & επιμέρους στόχοι Σκοπός της μελέτης αυτής είναι να εξετάσει την ποιότητα ζωής και τα επίπεδα κούρασης παιδιών που διαγνώστηκαν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ 2012-2013

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ 2012-2013 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ 2012-2013 2012 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ 1 ος ΚΥΚΛΟΣ: 5.20 h 18/2/2012 Αθήνα, 19/2/2012 Θεσσαλονίκη 9.00πμ 15.50μμ 9.00πμ 11.00πμ Αιμοποίηση και αρχέγονο αιμοποιητικό

Διαβάστε περισσότερα

Προεμφυτευτική Γενετική Διάγνωση. Μιχαλόπουλος Γιάννης Μαιευτήρας - Γυναικολόγος

Προεμφυτευτική Γενετική Διάγνωση. Μιχαλόπουλος Γιάννης Μαιευτήρας - Γυναικολόγος Προεμφυτευτική Γενετική Διάγνωση Μιχαλόπουλος Γιάννης Μαιευτήρας - Γυναικολόγος Στάδια Προεμφυτευτικής Γενετικής Διάγνωσης (P.G.D) Διέγερση ωοθηκών για την ωρίμανση μεγάλου αριθμού (ει δυνατόν ) ωοθυλακίων

Διαβάστε περισσότερα

13-14. Αναδυόμενες. Επιλογές. στην ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2 0 1 5 ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΟ ΔΙΗΜΕΡΟ LARISSA IMPΕRIAL. Κεντρικής Ελλάδας.

13-14. Αναδυόμενες. Επιλογές. στην ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2 0 1 5 ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΟ ΔΙΗΜΕΡΟ LARISSA IMPΕRIAL. Κεντρικής Ελλάδας. ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΟ ΔΙΗΜΕΡΟ Κεντρικής Ελλάδας 1 η Νοσηλευτική Αιματολογική Ημερίδα Κεντρικής Ελλάδας Υπό την αιγίδα Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Τμήμα Νοσηλευτικής Ε.Κ.Π.Α. ΤΕΙ Νοσηλευτικής Λάρισας 13-14

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΟΥ ΤΩΝ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΩΝ Τ- ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΓΟΝΙΔΙΟΥ Foxp3 ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ

ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΟΥ ΤΩΝ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΩΝ Τ- ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΓΟΝΙΔΙΟΥ Foxp3 ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Μονάδα Ανοσολογίας Καρκίνου, Εργαστήριο Ανοσολογίας-Ιστοσυμβατότητας Πνευμονολογική Κλινική, Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Λάρισας Τμήμα Ιατρικής, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΟΥ ΤΩΝ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων Καθηγητής: Δρ. Νίκος Μίτλεττον Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Ιωσηφίνα

Διαβάστε περισσότερα

Πηγή: Πρόγραμμα ΥΔΡΙΑ (MIS 346816) 6/10/2015. Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα

Πηγή: Πρόγραμμα ΥΔΡΙΑ (MIS 346816) 6/10/2015. Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα Υπέρταση Υπερχοληστερολαιμία Χρόνια Κατάθλιψη Φαρμακοληψία Ελένη-Μαρία Παπατέστα, Iατρός Επιστημονική Συνεργάτις Ελληνικού Ιδρύματος

Διαβάστε περισσότερα

HPV και Καρκίνος του Λάρυγγα

HPV και Καρκίνος του Λάρυγγα Δρ Βασίλειος Νικολαΐδης Επικ. Καθηγητής Α.Π.Θ. Β Πανεπιστηµιακή ΩΡΛ κλινική Γ.Ν. Παπαγεωργίου ü HPV Καρκίνος του Οροφάρυγγα Αίτιο Πρόγνωση Ανταπόκριση στη θεραπεία ü HPV?????? Άλλοι Καρκίνοι Κεφαλής και

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Καρκίνος Παγκρέατος: πρόγνωση Κακή πρόγνωση Συνολική πενταετής επιβίωση 6%.

Διαβάστε περισσότερα

Υποπλαστικά Μυελοδυσπλαστικά Σύνδρομα. Έλενα Σολωμού Αιματολόγος Επικ. Καθηγήτρια Παθολ.-Αιματολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Πατρών

Υποπλαστικά Μυελοδυσπλαστικά Σύνδρομα. Έλενα Σολωμού Αιματολόγος Επικ. Καθηγήτρια Παθολ.-Αιματολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Πατρών Υποπλαστικά Μυελοδυσπλαστικά Σύνδρομα Έλενα Σολωμού Αιματολόγος Επικ. Καθηγήτρια Παθολ.-Αιματολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Πατρών ΜΔΣ Κλωνικη αιμοποίηση Μη αποτελεσματκή διαφοροποίηση πενίες Αυξημένος

Διαβάστε περισσότερα

Εξυπνα φάρμακα στον καρκίνο

Εξυπνα φάρμακα στον καρκίνο Εξυπνα φάρμακα στον καρκίνο Σπύρος Λιναρδόπουλος Διευθυντής του Εργαστηρίου για την ανακάλυψη νέων φαρμάκων στον καρκίνο The Breakthrough Breast Cancer Research Centre and Cancer Research UK Centre for

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Το πεδίο αλλάζει Αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης παγκοσμίως Καλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΜΟΣ 2 - ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟ ΤΕΥΧΟΣ 1 ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ

ΤΟΜΟΣ 2 - ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟ ΤΕΥΧΟΣ 1 ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ ΤΟΜΟΣ 2 - ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟ ΤΕΥΧΟΣ 1 ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2011 ISSN: 1792-7110 Διευθυντής Σύνταξης: Καθηγητής Φώτης Ν. Μπερής Συνεκδότες: Καθηγήτρια Ελένη A. Παπαδάκη, Καθηγητής Κωνσταντίνος Τσαταλάς Θεραπευτική Αγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Μ ε τ α μ ό σ χ ε υ σ η α ι μ ο π ο ι η τ ι κ ώ ν κ υ τ τ ά ρ ω ν

Μ ε τ α μ ό σ χ ε υ σ η α ι μ ο π ο ι η τ ι κ ώ ν κ υ τ τ ά ρ ω ν Μ ε τ α μ ό σ χ ε υ σ η α ι μ ο π ο ι η τ ι κ ώ ν κ υ τ τ ά ρ ω ν Αιματολογική Κλινική και Λεμφωμάτων, Μονάδα Μεταμόσχευσης Μυελού Οστών Δημήτρης Καρακάσης Σχεδιάγραμμα της ομιλίας Εισαγωγή Ασθενής - ενδείξεις

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 2011: Λεμφώματα

Ενότητα 2011: Λεμφώματα Κλινικοεργαστηριακή Εκπαίδευση στην Αιματολογία Ενότητα 2011: Λεμφώματα 23-24 Σεπτεμβρίου 2011 Ηράκλειο, Κρήτη Διοργάνωση Ίδρυμα Ελληνικής Αιματολογικής Εταιρείας και Αιματολογική Κλινική Ιατρικής Σχολής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΕΛΑΦΡΩΝ ΑΛΥΣΕΩΝ ΣΤΟΝ ΟΡΟ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΥΡΑ. Χρυσούλα Νικολάου

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΕΛΑΦΡΩΝ ΑΛΥΣΕΩΝ ΣΤΟΝ ΟΡΟ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΥΡΑ. Χρυσούλα Νικολάου ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΕΛΑΦΡΩΝ ΑΛΥΣΕΩΝ ΣΤΟΝ ΟΡΟ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΥΡΑ Χρυσούλα Νικολάου Μονοκλωνικές ελεύθερες ελαφρές αλύσεις Οι μονοκλωνικές ελεύθερες ελαφρές αλύσεις οι οποίες είναι γνωστές ως πρωτεΐνη Bence

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΙΑΧΥΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Βάγια Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΙΑΧΥΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Βάγια Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος «Ενδυνάμωση και υποστήριξη ομάδων οικογενειών ατόμων με αυτισμό» Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων ΙΙ ΕΠΕΑΕΚ Ενέργεια 1.1.4 Εκπαίδευση Ατόμων με Ειδικές Ανάγκες Πράξη 1.1.4 α Φορέας Υλοποίησης:

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία. Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών

Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία. Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών Prognostic groups in 1676 patients with T3 rectal cancer treated without preoperative

Διαβάστε περισσότερα

ΕΧΕΤΕ ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΔΙΑΓΝΩΣΘΕΙ με πρώιμο καρκίνο του μαστού;

ΕΧΕΤΕ ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΔΙΑΓΝΩΣΘΕΙ με πρώιμο καρκίνο του μαστού; ΕΧΕΤΕ ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΔΙΑΓΝΩΣΘΕΙ με πρώιμο καρκίνο του μαστού; Anne-Marie Μητέρα Επιστήμονας Ιατρικής από την Ιρλανδία και ασθενής με καρκίνο μαστού που έκανε το Oncotype DX Ένας εκπαιδευτικός οδηγός που δημιουργήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΠΡΟ ΙΑΘΕΣΗ ΓΙΑ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ/ΩΟΘΗΚΩΝ. Στο δυτικό κόσµο 1 στις 8 γυναίκες θα αναπτύξει καρκίνο του µαστού κατά τη διάρκεια

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΠΡΟ ΙΑΘΕΣΗ ΓΙΑ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ/ΩΟΘΗΚΩΝ. Στο δυτικό κόσµο 1 στις 8 γυναίκες θα αναπτύξει καρκίνο του µαστού κατά τη διάρκεια ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΠΡΟ ΙΑΘΕΣΗ ΓΙΑ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ/ΩΟΘΗΚΩΝ ρ. Ελένη Κοντογιάννη, Ph.D Γενετίστρια ιευθύντρια IVF & Genetics Στο δυτικό κόσµο 1 στις 8 γυναίκες θα αναπτύξει καρκίνο του µαστού κατά τη διάρκεια της ζωής

Διαβάστε περισσότερα

CD8 T-κυτταρολυτική απάντηση στον καρκίνο του πνεύμονα

CD8 T-κυτταρολυτική απάντηση στον καρκίνο του πνεύμονα CD8 T-κυτταρολυτική απάντηση στον καρκίνο του πνεύμονα Μαρία Ζαμανάκου Βιολόγος-Υποψήφια Διδάκτωρ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΣΥΜΒΑΤΟΤΗΤΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Θεωρία ανοσοδιαμόρφωσης του καρκίνου

Διαβάστε περισσότερα

Προφανής κλινική διάγνωση: Ισχαιμικό έμφρακτο αριστερής Μέσης Εγκεφαλικής Αρτηρίας

Προφανής κλινική διάγνωση: Ισχαιμικό έμφρακτο αριστερής Μέσης Εγκεφαλικής Αρτηρίας Περιστατικό 4. Γυναίκα 80 ετών με Κολπική Μαρμαρυγή Ηκ. Ελένη Κ. είναι 80 ετών με Κολπική Μαρμαρυγή, μόνιμη Λαμβάνει κουμαρινικά. INR προ εβδομάδος 2.24 Ιστορικό Υπέρτασης Πλήρως αυτοεξυπηρετούμενη, χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΒΛΑΣΤΩΜΑΤΟΣ (ΟΓΚΟΥ ΤΟΥ WILMS) Σπυριδάκης Ιωάννης 2, Καζάκης Ι 2, Δογραματζής Κωνσταντίνος 1, Κοσμάς Νικόλαος 1,

ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΒΛΑΣΤΩΜΑΤΟΣ (ΟΓΚΟΥ ΤΟΥ WILMS) Σπυριδάκης Ιωάννης 2, Καζάκης Ι 2, Δογραματζής Κωνσταντίνος 1, Κοσμάς Νικόλαος 1, 1 Ιατρική Σχολή ΑΠΘ, Στρατιωτική Σχολή Αξιωματικών Σωμάτων, 2Β Πανεπιστημιακή Κλινική Χειρουργικής Παίδων ΑΠΘ, Γ.Ν Παπαγεωργίου (Διευθυντής: Καθηγητής Αντώνιος Φιλιππόπουλος) Εισαγωγή Ο όγκος του Wilms

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή Εργασία Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΣΤΗΘΑΓΧΗ

Πτυχιακή Εργασία Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΣΤΗΘΑΓΧΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΣΤΗΘΑΓΧΗ Νικόλας Χριστοδούλου Λευκωσία, 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρηση της ποιότητας ζωής και το ευρωπαϊκό υγειονομικό μοντέλο

Μέτρηση της ποιότητας ζωής και το ευρωπαϊκό υγειονομικό μοντέλο ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ REVIEW OF BIBLIOGRAPHY ÁÑ ÅÉÁ ÅËËÇÍÉÊÇÓ ÉÁÔÑÉÊÇÓ 2007, 24(Συμπλ 1):6-18 Μέτρηση της ποιότητας ζωής και το ευρωπαϊκό υγειονομικό μοντέλο Copyright Athens Medical Society www.mednet.gr/archives

Διαβάστε περισσότερα

Θαλασσαιμικά σύνδρομα: Γονίδια αλύσων, Δομή αιμοσφαιρίνης, Μεταλλάξεις. Θεραπεία

Θαλασσαιμικά σύνδρομα: Γονίδια αλύσων, Δομή αιμοσφαιρίνης, Μεταλλάξεις. Θεραπεία Θαλασσαιμικά σύνδρομα: Γονίδια αλύσων, Δομή αιμοσφαιρίνης, Μεταλλάξεις Θεραπεία Α.Αθανασιάδου 21.2.2012 Εκπαιδευτικοί Στόχοι: Να γνωρίζετε 1.ποιά γονίδια κωδικοποιούν τις αιμοσφαιρινικές αλύσους ( γενετικοί

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία μοριακής αναλύσεως, τεχνικές απαιτήσεις, διαπίστευση

Μεθοδολογία μοριακής αναλύσεως, τεχνικές απαιτήσεις, διαπίστευση Μεθοδολογία μοριακής αναλύσεως, τεχνικές απαιτήσεις, διαπίστευση Ευστράτιος Κ. Κοσμίδης Λέκτορας Φυσιολογίας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Disclosure of Potential Conflicts of Interest Efstratios

Διαβάστε περισσότερα

Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή

Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ MD,MSc,FEBU ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ Β, ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Α.Ο.Ν.Α Θεωρίες προέλευσης της πολλαπλότητας των όγκων

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Θέµα 1 ο 1. Τα άτοµα που είναι ετερόζυγα για τη β-θαλασσαιµία: α. Εµφανίζουν ήπια αναιµία β. Έχουν ευαισθησία στην ελονοσία γ. Συνθέτουν µεγάλη ποσότητα HbF δ.

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ Μοντέλα πρόγνωσης του Σακχαρώδη Διαβήτη Ηλιάδης Φώτης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ IDF Diabetes Atlas 5th Edition 2012 Update 3.8 million men and women worldwide

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΙΑ ΜΥΕΛΟΥΠΕΡΠΛΑΣΤΙΚΑ

ΧΡΟΝΙΑ ΜΥΕΛΟΥΠΕΡΠΛΑΣΤΙΚΑ ΧΡΟΝΙΑ ΜΥΕΛΟΥΠΕΡΠΛΑΣΤΙΚΑ ΣΥΝΔΡΟΜΑ Μ. ΕΛ-ΑΛΥ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ Χ.Μ.Υ.Σ ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ Τα μυελοϋπερπλαστικά σύνδρομα είναι μια ετερογενής ομάδα νοσημάτων που χαρακτηρίζονται από την

Διαβάστε περισσότερα

SPECIAL ARTICLE ... ... Α. Γιανασμίδης, Μ. Τσιαούση

SPECIAL ARTICLE ... ... Α. Γιανασμίδης, Μ. Τσιαούση SPECIAL ARTICLE ÁÑ ÅÉÁ ÅËËÇÍÉÊÇÓ ÉÁÔÑÉÊÇÓ 2012, 29(1):106-115 Διαχρονική μελέτη του θεσμικού πλαισίου της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας στην Ελλάδα (1980 2008) και η εμπειρία του βρετανικού και του σουηδικού

Διαβάστε περισσότερα

Παιδική Οξεία Λευχαιµία : Ιάσιµη Νόσος? ΝΑΙ Σε σηµαντικό ποσοστό παιδιατρικών ασθενών και µε προοπτική περαιτέρω βελτίωσης

Παιδική Οξεία Λευχαιµία : Ιάσιµη Νόσος? ΝΑΙ Σε σηµαντικό ποσοστό παιδιατρικών ασθενών και µε προοπτική περαιτέρω βελτίωσης Παιδική Οξεία Λευχαιµία : Ιάσιµη Νόσος? ΙΩΑΝΝΗΣ Π. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ ΠΑΙ ΙΑΤΡΟΣ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ Α ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΠΑΙ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ- ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΙ ΩΝ «Η ΑΓΙΑ ΣΟΦΙΑ» ΝΑΙ Σε σηµαντικό ποσοστό

Διαβάστε περισσότερα

Σχέση στεφανιαίας νόσου και άγχους - κατάθλιψης

Σχέση στεφανιαίας νόσου και άγχους - κατάθλιψης Τρίμηνη, ηλεκτρονική έκδοση του Τμήματος Νοσηλευτικής Α, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας _ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ_ Πολυκανδριώτη Μαρία 1, Φούκα Γεωργία 2 1. Καθηγήτρια Εφαρμογών Νοσηλευτικής Α, ΤΕΙ Αθήνας 2.

Διαβάστε περισσότερα

Πολλαπλή σκλήρυνση κατά πλάκας στην Ελλάδα Ανάλυση των ιδίων πληρωμών

Πολλαπλή σκλήρυνση κατά πλάκας στην Ελλάδα Ανάλυση των ιδίων πληρωμών Copyright Athens Medical Society www.mednet.gr/archives ARCHIVES OF HELLENIC MEDICINE: ISSN 11-05-3992 ORIGINAL PAPER Πολλαπλή σκλήρυνση κατά πλάκας στην Ελλάδα Ανάλυση των ιδίων πληρωμών ΣΚΟΠΟΣ Η πολλαπλή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Μιχαέλλα Σάββα Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΣΑΝΟΗΗ ΣΗ ΛΔΤΦΑΙΜΟΓΔΝΔΗ ΓΙΑ ΣΗΝ ΠΡΟΛΗΧΗ ΣΗ ΟΞΔΙΑ ΛΔΜΥΟΒΛΑΣΙΚΗ ΛΔΤΦΑΙΜΙΑ ΣΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΚΑΣΑΝΟΗΗ ΣΗ ΛΔΤΦΑΙΜΟΓΔΝΔΗ ΓΙΑ ΣΗΝ ΠΡΟΛΗΧΗ ΣΗ ΟΞΔΙΑ ΛΔΜΥΟΒΛΑΣΙΚΗ ΛΔΤΦΑΙΜΙΑ ΣΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΣΑΝΟΗΗ ΣΗ ΛΔΤΦΑΙΜΟΓΔΝΔΗ ΓΙΑ ΣΗΝ ΠΡΟΛΗΧΗ ΣΗ ΟΞΔΙΑ ΛΔΜΥΟΒΛΑΣΙΚΗ ΛΔΤΦΑΙΜΙΑ ΣΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Βαζίιεηνο Παπαδάθεο MD PhD Γηεπζπληήο Τκήκα Παηδηαηξηθήο Αηκαηνινγίαο- Ογθνινγίαο Ογθνινγηθή Μνλάδα Μαξηάλλα

Διαβάστε περισσότερα