ΤΟ «ΔΗΜΟΣΙΟ» ΚΑΙ ΤΟ «ΙΔΙΩΤΙΚΟ» ΣΤΗ ΝΕΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Ή ΤΑ ΜΕΤΑΒΑΛΛΟΜΕΝΑ ΟΡΙΑ TOT ΠΟΛΙΤΙΚΟΥ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΤΟ «ΔΗΜΟΣΙΟ» ΚΑΙ ΤΟ «ΙΔΙΩΤΙΚΟ» ΣΤΗ ΝΕΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Ή ΤΑ ΜΕΤΑΒΑΛΛΟΜΕΝΑ ΟΡΙΑ TOT ΠΟΛΙΤΙΚΟΥ"

Transcript

1 ΕΦΗ ΑΒΔΕΛΑ ΤΟ «ΔΗΜΟΣΙΟ» ΚΑΙ ΤΟ «ΙΔΙΩΤΙΚΟ» ΣΤΗ ΝΕΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Ή ΤΑ ΜΕΤΑΒΑΛΛΟΜΕΝΑ ΟΡΙΑ TOT ΠΟΛΙΤΙΚΟΥ Μετά από αρκετές δεκαετίες περιθωριοποίησης από την οικονομική και την κοινωνική ιστορία, η πολιτική ιστορία επανέρχεται θριαμβευτικά στο ιστοριογραφικό προσκήνιο εδώ και μερικά χρόνια με νέες μεθόδους και προσεγγίσεις και ριζικά ευρύτερο επαναπροσδιορισμό του αντικειμένου της. Η τομή με την παραδοσιακή πολιτική ιστορία σηματοδοτείται με διάφορες νέες ονομασίες: «νέα ιστορία του πολιτικού», «διανοητική ιστορία του πολιτικού», «πολιτισμικοπολιτική ιστορία», «κοινωνιο-ιστορία του πολιτικού» 1. Το πολιτικό δεν είναι πλέον ένα αυτονόητο και σταθερό εργαλείο ανάλυσης, αλλά προβληματοποιείται, ιστορικοποιείται, αντιμετωπίζεται δηλαδή ως ιστορική κατασκευή, ως αντικείμενο της ανάλυσης. Βασικό χαρακτηριστικό της νέας αυτής πολιτικής ιστορίας είναι το άνοιγμα της σε άλλους κλάδους: τη φιλοσοφία, την πολιτική επιστήμη, την ανθρωπολογία. Η έμφαση στην πολιτισμική προσέγγιση είναι πιο έντονη στην αγγλοαμερικανική σχετική ιστοριογραφία, όπου στο επίκεντρο βρίσκεται συχνά η Γαλλική Επανάσταση και οι πολιτικές ανακατατάξεις που συνδέονται με αυτήν. Ερευνώνται οι τρόποι με τους οποίους σχηματίζονται οι πολιτικές ταυτότητες, τα πολιτικά σύμβολα και οι πολιτικοί λόγοι καθώς και τα διαφορετικά και μεταβαλλόμενα, γι' αυτό ασταθή και με δυνατότητα ανατρεπτικών χρήσεων, νοήματα τους, κ.ά. Στη Γαλλία εντονότερη είναι η επικέντρωση στον 19ο και τον 20ό αιώνα, μέσα από μια κοινωνιο-ιστορία του κράτους, των θεσμών, των κρατικών πολιτικών, των πολιτικών κομμάτων, των εκλογικών πρακτικών. Κοινή και στις δύο παραδόσεις είναι η ανάδειξη της σημασίας που έχει η μελέτη της Ανακοίνωση στην ημερίδα της Εταιρείας Μελέτης Νέου Ελληνισμού, περιοδικό Μνήμων, «Νεότερες προσεγγίσεις στην Πολιτική Ιστορία», 7 Νοεμβρίου Οι βιβλιογραφικές παραπομπές είναι ενδεικτικές. 1. Βλ. Gérard Noiriel και Michel Offerlé, «Histoire politique, histoire du politique», Genèses 20 (1995), σ. 2-3.

2 212 Έφη Αβδελά γλώσσας για τη νέα προσέγγιση του πολιτικού 2. Πρόκειται για μία από τις βασικές παραδοχές της νέας πολιτικής ιστορίας, παραδοχές που προέκυψαν τόσο από την ιστορική έρευνα των προηγούμενων δεκαετιών, κατά κύριο λόγο γύρω από την κοινωνική διαμαρτυρία, όσο και από τις σύγχρονες θεωρητικές συζητήσεις. Εκτός από τη σημασία της γλώσσας για τη διαμόρφωση πολιτικών συμπεριφορών και τη νοηματοδότησή τους, στις παραδοχές αυτές περιλαμβάνεται επίσης η σχετική αυτονομία του πολιτικού σε ό,τι αφορά τις ερμηνείες για τη δράση των κοινωνικών ομάδων, που με τη σειρά της συνδέεται με τον ρητό σκεπτικισμό απέναντι στην αναγωγή πολιτικών συμπεριφορών σε κοινωνικούς καθορισμούς 3. Σε αυτό το πλαίσιο οι κλασικές θεματικές περιοχές της παραδοσιακής πολιτικής ιστορίας επανεμφανίζονται στο προσκήνιο με νέο περιεχόμενο. Θα αναφέρω δύο μόνο, από μόνες τους εξαιρετικά ευρείες: τον φιλελευθερισμό, ως πολιτική ιδεολογία και πολιτική πρακτική από τη μια, τη διαδικασία διαμόρφωσης του σύγχρονου κράτους και της ιδιότητας του πολίτη από την άλλη. Σκιαγραφώντας τα όρια του πολιτικού στις σύγχρονες δυτικές κοινωνίες, οι θεματικές αυτές θέτουν για τη νέα πολιτική ιστορία ένα κοινό κεντρικό ερώτημα, που δεν θα ήταν δυνατό να είχε διατυπωθεί παλαιότερα και που έρχεται και επανέρχεται σε συνέδρια, ειδικές εκδόσεις και μελέτες: Πώς, μέσα από ποιες διαδικασίες διαμορφοόθηκαν ιστορικά και επιβλήθηκαν ως αυτονόητα τα κοινά νοήματα που διακρίνουν, με ασαφή, ασταθή και μονίμως αμφιλεγόμενο τρόπο, τα σύνορα μεταξύ «δημόσιου» και «ιδιωτικού», που προσδιορίζουν δηλαδή το πεδίο του πολιτικού εδώ και δύο αιώνες 4 ; Αυτό είναι το σημείο στο οποίο η νέα πολιτική ιστορία συναντά την προβληματική γύρω από την ιστορική συγκρότηση της διάκρισης μεταξύ μιας δημόσιας και μιας ιδιωτικής σφαίρας και τις συνέπειες της στη διαμόρφωση των έμφυλων σχέσεων στις δυτικές κοινωνίες, προβληματική που έχει αναπτυχθεί στο πλαίσιο της ιστορίας των γυναικών και της ιστορίας του φύλου. Η προβληματική αυτή, που ξεκίνησε αρχικά από τη μελέτη του ιδιωτικού, του υποτιθέμενου κατεξοχήν χώρου των γυναικών, εστιάζεται τα τελευταία χρόνια σε μια έμφυλη ιστορία του πολιτικού. Οι σχετικές έρευνες, ανιχνεύοντας την έμφυλη διάσταση στην ιστορική συγκρότηση του έθνους, του κράτους και της ιδιότητας του πολίτη, στρέφονται στη διαδικασία μέσα από την οποία διαμορφώθηκαν εννοιολογικά οι κατηγορίες με τις οποίες προσεγγίζουμε το ίδιο το πο- 2. Βλ. G. Noiriel και M. Offerlé, ό.π. και Dror Vahrman, «The new political history: a review essay», Social History 21 (1996), a D. Vahrman,ό.π. 4. Michel Offerlé, «Histoire politique, histoire du politique II», Genèses 23 (1996), σ.4-5.

3 Το «δημόσιο» και το «ιδιωτικό» στη νέα πολιτική ιστορία 213 λιτικό όπως «δημόσιο» και «ιδιωτικό». Πιο συγκεκριμένα, αυτό που διερευνάται είναι η ιστορικά μεταβαλλόμενη αλλά σταθερά προσδιοριστική και για τα δύο σχέση ανάμεσα στην πολιτική και το φύλο 5. Ορισμένα από αυτά τα νέα πεδία έρευνας της πολιτικής ιστορίας θα σκιαγραφήσω παρακάτω μέσα από τις θεματικές που προανέφερα. Πρώτα απ' όλα ο πολιτικός φιλελευθερισμός. Ένα κεντρικό ερώτημα α φορά την καθολικότητα της φιλελεύθερης ιδεολογίας, τη σχέση ανάμεσα στην επίκληση της ισότητας που προέρχεται από το φυσικό δίκαιο και τις πολιτικές πρακτικές κυριαρχίας, διακρίσεων και εκμετάλλευσης. Η νέα έρευνα στην πολιτική ιστορία επικεντρώνεται περισσότερο στα ποικίλα νοήματα με τα οποία οι φιλελεύθερες αρχηγεσίες επιχείρησαν να κυβερνήσουν σε διάφορες χώρες, παρά στα πολιτικά κόμματα ή στις εκλογικές συμμαχίες. Αναδεικνύονται έτσι οι τρόποι με τους οποίους οι ποικίλες κοινωνικές διαφορές (φυλετικές, ταξικές, έμφυλες, εθνοτικές και εθνικές) επέδρασαν στις συγκρούσεις, τις διαπραγματεύσεις και τις μεταρρυθμίσεις μέσα από τις οποίες ο φιλελευθερισμός απέκτησε πρακτική πολιτική ταυτότητα, προσδιορίζοντας κάθε φορά ποιοι εντάσσονται και ποιοι αποκλείονται από τους φιλελεύθερους κανόνες του πολιτικού παιχνιδιού. Εντοπίζεται επίσης η σημασία και η ισχύς της διάκρισης δημόσιουιδιωτικού στη φιλελεύθερη πρακτική και θεωρία, αλλά και το μεταβαλλόμενο περιεχόμενο της όσο και τα μετακινούμενα όρια της, ανάλογα με το πολιτικό καθεστώς και τη δράση διαφόρων κινημάτων 6. Ιδωμένη από αυτό το πρίσμα η διάκριση «δημόσιου»-«ιδιωτικού» αναδεικνύεται ως θεμελιώδης στον πολιτικό φιλελευθερισμό και σηματοδοτεί συγχρόνως τη βασικότερη αντίφαση του. Αντιστοιχεί, κατά τους μελετητές, στην αναγκαιότητα του φιλελευθερισμού να νομιμοποιήσει την εγγενή αντίφαση της θεωρητικής του σκέψης, δηλαδή από τη μια μεριά τον αφηρημένο ατομικισμό (που 5. Για την κριτική της διάκρισης δημόσιου-ιδιωτικού και τη σημασία της στη διαμόρφωση του πολιτικού από τη σκοπιά της φεμινιστικής θεωρίας, βλ.: Nancy Fraser, «Rethinking the Public Sphere: A Contribution to the Critique of Actually Existing Democracy», στο Graig Calhoun (επιμ.), Habermas and the Public Sphere, The MIT Press, Κέμπριτζ Μασ. και AWJ8ÎVO 1992, σ Carole Pateman, «Feminist Critiques of the Public/Private Dichotomy», στο βιβλίο της, The Disorder of Women, Polity Press, Κέμπριτζ 1989* Leonore Davidoff, «Regarding Some 'Old Husbands' Tales': Public and Private in Feminist History», στο βιβλίο της Worlds Between. Historical Perspectives on Gender and Class, Polity Press, Κέμπριτζ 1995, σ Για την έμφυλη πολιτική ιστορία, βλ. Έφη Αβδελά και Αγγελικά Ψαρρά, «Ξαναγράφοντας το παρελθόν. Σύγχρονες διαδρομές στην ιστορία των γυναικών», στο Ε. Αβδελά και Α. Ψαρρά (επιμ.), Σιωπηρές ιστορίες. Γυναίκες και φύλο στην ιστορική αφήγηση, Αλεξάνδρεια, Αθήνα 1997, σ Steve Soper και Christopher Schmidt-Nowara, «The return of liberalism», Social History 21 (1996), σ

4 214 Έφη Αβδελά εξαγγέλλει την υπέρβαση των κοινωνικών και φυσικών διακρίσεων εν ονόματι του φυσικού δικαίου) και από την άλλη το δικαίωμα του ατόμου στη διαφορά ως βάση για τη νομιμοποίηση του δικαιώματος στην ατομική περιουσία. Η καθολικότητα του φυσικού δικαίου αφορά, κατ' αυτόν τον τρόπο, εκείνα τα ά τομα που θεωρήθηκε ότι πληρούν τις προϋποθέσεις που απαιτούνται για τη σύναψη του κοινωνικού συμβολαίου: είναι δηλαδή έλλογα, ανεξάρτητα και αυτόβουλα. Πρόκειται, στην πράξη, για τους λευκούς, μεσοαστούς άντρες. Η εγγενής αμφισημία του πολιτικού φιλελευθερισμού, ο οποίος ενώ στηρίζεται στην καθολικότητα του φυσικού δικαίου αρνείται την εφαρμογή του σε μεγάλο μέρος του πληθυσμού (γυναίκες, εργάτες, φτωχούς, αλλά και μαύρους, Εβραίους κ.ά. ανάλογα με την εποχή και την περίπτωση), γίνεται καταφανής στο ζήτημα του αποκλεισμού των γυναικών από τα πολιτικά δικαιώματα. Μολονότι εμφανίζεται ακόμη μέχρι σήμερα ως αυτονόητο, φυσικό και αναπόφευκτο δεδομένο, ή μάλλον ακριβώς επειδή εμφανίζεται ως έξω από την ιστορία, ο αποκλεισμός αυτός βρίσκεται στη ρίζα της πολιτικής θεωρίας και πρακτικής των τελευταίων δύο αιώνων στις δυτικές χώρες. Πιο συγκεκριμένα, στη βάση της πολιτικής θεωρίας βρίσκονται δύο βασικές παραδοχές: η πρώτη αφορά την πεποίθηση στη «φυσική» θεμελίωση της διάκρισης ανάμεσα σε μια δημόσια σφαίρα, όπου ασκείται η πολιτική, και σε μια ιδιωτική, με διπλό περιεχόμενο, από τη μια ως οικονομία και από την άλλη ως οικιακότητα. Στη διάκριση δημόσιου-ιδιωτικού, που κατασκευάστηκε πολιτισμικά και κοινωνικά κατά τον 19ο αιώνα, είναι εγχαραγμένες παραδοχές για τις διαφορετικές ικανότητες και δικαιώματα αντρών και γυναικών, παραδοχές που έφτασαν να κυριαρχήσουν ακόμη και στη συγκρότηση της ιστορίας και της κοινωνιολογίας και να θεωρούνται ακόμη και σήμερα φυσικά δεδομένα 7. Σύμφωνα με τις παραδοχές αυτές οι άντρες διαθέτουν «εγγενώς» τις ιδιότητες του έλλογου, ανεξάρτητου και αυτόβουλου υποκειμένου, του μόνου ικανού να συνάψει πολιτικό αλλά και οικονομικό συμβόλαιο. Η ικανότητα αυτή θεωρήθηκε ότι δίνει στους άντρες το δικαίωμα στην ατομική ιδιοκτησία, που σύμφωνα με τη δεύτερη θεμελιακή παραδοχή της κλασικής πολιτικής θεωρίας συνιστά προϋπόθεση για την ιδιότητα του πολίτη. Συγχρόνως τους δημιουργεί την υποχρέωση να αναλαμβάνουν την προστασία και τη φροντίδα εκείνων που εξαρτώνται από αυτούς στο πλαίσιο της οικογένειας, δηλαδή τις γυναίκες και τα παιδιά τους. Σύγχρονες έρευνες έχουν επισημάνει τη σημασία που αποκτά ήδη από τα τέλη του 18ου αιώνα το ιδανικό του ανδρισμού ως βάσης για την κοι- 7. Βλ. L. Davidoff, ό.π. και Sonya Ο. Rose, «Gender and Labor History. The nineteenth-century legacy», International Review of Social History 38 (1993), σ

5 Το «δημόσιο» και το ((ιδιωτικό)) στη νέα πολιτική ιστορία 215 νωνική ευταξία και για. τη συγκρότηση του πολιτικού 8. Οι, γυναίκες, από την άλλη μεριά θεωρήθηκε ότι καθοδηγούνται από τα πάθη και το σώμα τους, δεν διαθέτουν ως εκ τούτου λογική και αίσθηση δικαίου και γι' αυτό, ως το κατεξοχήν «φύλο», χρειάζονται καθοδήγηση και προστασία. Η συγκρότηση του γυναικείου σώματος ως μητρικού, μέσα στην πολιτική θεωρία αρχικά, στις πολιτικές πρακτικές στη συνέχεια, περιόρισε τις γυναίκες στην οικιακή διάσταση της ιδιωτικής σφαίρας, δηλαδή στην οικογένεια, και αποτέλεσε τη βάση για τον αποκλεισμό τους από τη σφαίρα του πολιτικού. Συγχρόνως ως παντρεμένες τις απέκλεισε από το δικαίωμα στην ατομική ιδιοκτησία ή πάντως από το δικαίωμα στη διαχείριση της. Οι δύο αυτές παραδοχές καταγράφονται στην απόρριψη της συμμετοχής των γυναικών στην ιδιότητα του πολίτη, και άρα στο δικαίωμα της ψήφου, απόρριψη ρητή στην περίπτωση της Γαλλικής Επανάστασης, άρρητη σε πολλές άλλες όπως και σε εκείνη του ελληνικού συντάγματος του Η διαπίστωση ότι η διάκριση «δημόσιου»-«ιδιωτικού» είναι ιστορική κατασκευή και θεμελιακό στοιχείο στη διαμόρφωση των σύγχρονων πολιτικών συστημάτων έχει σημαντικές συνέπειες για την έρευνα στην πολιτική ιστορία. Αναδεικνύει κυρίως την ανάγκη να ιστορικοποιηθούν οι διαφορετικές μορφές που πήραν μέσα στο χρόνο οι διακρίσεις μεταξύ αντρών και γυναικών, καθώς και οι μεταβαλλόμενες λογικές που τις στήριξαν, αν μάλιστα θεωρήσει κανείς ότι η επίκληση στις δυσκολομετάβλητες νοοτροπίες ή στις κοινωνικές σταθερές δεν συνιστούν ικανοποιητική ερμηνεία 9. Δεν νοείται επομένως σήμερα πολιτική ιστορία που θα αγνοούσε ή θα υποβάθμιζε τη διάσταση αυτή. Τα ιστορικά ερωτήματα που τίθενται στο παραπάνω πλαίσιο είναι πολλά. Θα διατυποίσω ορισμένα έχοντας κατά νου την ελληνική ιστορία: Ένα πρώτο αφορά τη γένεση του έθνους-κράτους και τον τρόπο με τον οποίο οι πολιτικές ιδέες που συνδέθηκαν με αυτό συγκρότησαν ως αυτονόητη τη διάκριση μεταξύ «δημόσιου» και «ιδιωτικού», διάκριση που έδινε αποκλειστικά ανδρικό χαρακτήρα στη δημόσια σφαίρα, αποκλείοντας τις γυναίκες ή μάλλον κάνοντας τες αόρατες από το πολιτικό πεδίο, αν και συστηματικά παρούσες 10. Μολονότι τα 8. George L. Mosse, L'Image de l'homme. L'invention de la virilité moderne, Abbeville, Παρίσι Βλ. Hans Ulrich Jost, Alonique Pavillon, François Valloton (επιμ.), La politique des droits. Citoyenneté et construction des genres aux 19e et 20e siècles, Editions Kimé, Παρίσι Για μια τέτοια συγκριτική απόπειρα βλ. Louise Α. Tilly, «Women, Work and Citizenship», International Labor and Working-Class History 52 (1997), σ και τα σχόλια των Chiara Saraceno, Ann Shola Orloff, Roderick Phillips και W. Robert Lee, στο ίδιο, σ καθώς και την ανταπάντηση της L. Tilly, «Women, Work and Citizenship. Response to Comment», στο ίδιο 53 (1997), σ Βλ. Christiane Veauvy και Laura Pisano, Paroles oubliées. Les femmes et la construction de le'tat-nation en France et en Italie , Colin, Παρίσι 1997.

6 116 Έφη Αβδελά ιστορικά παραδείγματα από τη σταθερή παρουσία των γυναικών στη συγκρότηση του έθνους-κράτους αφθονούν, η έρευνα χρειάζεται να επεκταθεί στις διαδικασίες μέσα από τις οποίες η παρουσία αυτή υποβαθμίστηκε και αγνοήθηκε. Χρειάζεται δηλαδή να μελετηθούν οι τρόποι με τους οποίους κράτος και πολιτικές δυνάμεις κατασκεύασαν την έλλειψη ορατότητας των γυναικών μέσα από μια σύνθετη αν και ασταθή και μονίμως αμφιλεγόμενη συμβολική τάξη, η οποία αναγόρευε το «πολιτικό» σε προϋπόθεση της επιτέλεσης του ανδρισμού, ενώ παράπεμπε τη δημόσια δράση γυναικών στο πεδίο του «κοινωνικού» 11. Μια τέτοια οπτική θα μπορούσε να μας επιτρέψει να εξηγήσουμε γιατί η συμμετοχή των γυναικών στην πολιτική αντιμετωπίστηκε στην Ελλάδα ως «παρά φύσιν παράδοξο» μέχρι αργά στον 20ό αιώνα, παίρνοντας υπόψη μας πώς αλλάζει το περιεχόμενο αυτού του «παράδοξου» μέσα στο χρόνο 12. Ένα δεύτερο ερώτημα αφορά τις πολιτισμικές προϋποθέσεις της διάκρισης «δημόσιου»-«ιδιωτικού» και τις πολιτικές τους επιπτώσεις. Πιο συγκεκριμένα, πώς επηρεάζει την άσκηση της πολιτικής η συγκρότηση φιλελεύθερων θεσμών που προϋποθέτουν το πολιτικό περιεχόμενο της διάκρισης «δημόσιου»-«ιδιωτικού», όπως σκιαγραφήθηκε παραπάνω, σε κοινωνίες που φαίνεται πολιτισμικά να αγνοούν αυτή τη διάκριση ή τουλάχιστον να χαρακτηρίζονται από τη ρευστότητα των ορίων ανάμεσα στο δημόσιο και το ιδιωτικό; Μελετώντας πώς δομήθηκαν οι αντιλήψεις για το «δημόσιο» πεδίο στην Ελλάδα του 19ου αιώνα θα μπορούσαμε καλύτερα να κατανοήσουμε την «πολιτικοποίηση» που θεωρείται ότι χαρακτηρίζει την εποχή αυτή, μέσα ακριβώς από την ρευστότητα των opiojv «πολιτικού» και «κοινωνικού», «δημόσιου» και «ιδιωτικού». Μια τέτοια μελέτη θα αναδείκνυε την ευρύτατη ανάμειξη των γυναικών στην πολιτική, κυρίως ως «μεσολαβητριών» στη διεκπεραίωση των πελατειακών σχέσεων. Εδώ προβάλλει καθαρά η σημασία των πολιτισμικών αντιλήψεων και των κοινωνικών πρακτικών που σχετίζονται με την οικογένεια και τις οικογενειακές στρατηγικές για τη μελέτη των σχέσεων αυτών. Συγχρόνως όμως προβάλλει και η ανάγκη μιας ιστορικής προσέγγισης της οικογένειας, που να παίρνει εξίσου υ πόψη της τις σχέσεις στο εσωτερικό της, όσο και εκείνες με τον εξωτερικό περίγυρο. Ένα τρίτο ερώτημα αφορά τις σχέσεις των γυναικών με την πολιτική ε- 11. Για την ιστορική κατασκευή της αντίθεσης «πολιτικού»/«κοινωνικού» και τις συνέπειες της στην αντίληψη για το πολιτικό, βλ. Michèle Riot-Sarcey, Le réel de l'utopie. Essai sur le politique au XIXe siècle, Albin Michel, Παρίσι Βλ. Αγγελικά Υαρρά, «Μητέρα ή πολίτις; Ελληνικές εκδοχές της γυναικείας χειραφέτησης ( )», Κέντρο Γυναικείων Μελετών και Ερευνών Διοτίμα, Το φύλο TOÌV δικαιωμάτων. Εξουσία, γυναίκες και ιδιότητα τον πολίτη, Εκδόσεις Νεφέλη, Αθήνα 1999, σ

7 Το «δημόσιο» και το «ιδιωτικό» στη νέα πολιτική ιστορία 217 ςουσία. Είδαμε ότι η καθιέρωση της δημοκρατίας συμπίπτει, ιστορικά με τον αποκλεισμό των γυναικών από την πολιτική και ότι ο αποκλεισμός αυτός δεν είναι μοιραίος, αλλά κατασκευάζεται ιστορικά μέσα από λόγους, αναπαραστάσεις και πρακτικές. Συμπυκνώνεται δε στην άρνηση της απόδοσης στις γυναίκες της ιδιότητας του πολίτη έως αργά στον 20ό αιώνα 13. Τίθεται εδώ προς διερεύνηση η πολιτική σημασία των γυναικείων και φεμινιστικών κινημάτων στη μετατόπιση των ορίων της διάκρισης «δημόσιου»-«ιδιωτικού», και αυτό ανεξάρτητα από το αίτημα των πολιτικών δικαιώματος 14. Αποκτούν έτσι ευρύτερη σημασία οι προσπάθειες κάποιων γυναικών στον ύστερο ελληνικό 19ο αιώνα να εντάξουν τις γυναίκες στο «εθνικό σώμα» προκρίνοντας μια «μη πολιτική» εκδοχή της γυναικείας ιδιότητας του πολίτη 15. Το ζήτημα της ιδιότητας του πολίτη μάς φέρνει στη θεματική περιοχή του κράτους και πιο συγκεκριμένα σε εκείνη των κοινωνικών κρατικών πολιτικών. Η πλούσια πλέον σχετική βιβλιογραφία συνδέει τα κοινωνικά δικαιώματα με τα δικαιώματα του πολίτη, θέτοντας όμως υπό αυστηρή κριτική το εξελικτικό σχήμα του Τ. Χ. Μάρσαλ για τα αστικά, πολιτικά και κοινωνικά δικαιοψατα του πολίτη. Οι κρατικές αυτές πολιτικές μάς ενδιαφέρουν στο πλαίσιο που θίγεται εδώ γιατί συνιστούν μηχανισμούς μέσα από τους οποίους διαμορφοονεται και μεταβάλλεται η διάκριση «δημόσιου»-«ιδιωτικού», πολιτικοποιείται και κρυσταλλώνεται ή μετασχηματίζεται το έμφυλο περιεχόμενο της ιδιότητας του πολίτη 1 ". 13. Η. U. Jost, Μ. Pavillon, F. Valloton (επιμ.), ό.π. Judith Butler και Joan Scott (επιμ.), Feminists Theorize the Political, Routledge, Νέα Υόρκη και Λονδίνο 1992 Anna Rossi-Doria, Diventare cittadine. Il voto alle donne in Italia, Giunti, Φλωρεντία Michèle Riot-Sarcey (επιμ.), Démocratie et représentation, Editions Kimé, Παρίσι Για περιπτώσεις έξω από το στενό κύκλο των δυτικο-ευρωπαϊκών κρατών, βλ. Margot Badran, Feminists, Islam, and Nation. Gender and the Making of Modern Egypt, Princeton University Press, Ιΐρίνστον 1995 Krassimira Daskalova, «Bulgarian Women in Movements, Laws, Discourses (1840s-1940s)», Bulgarian Historical Review 1-2 (1999), σ Βλ. Efi Avdela και Angelika Psarra, «Engendering 'Greekness': Women's emancipation and irredentist politics in 19th century Greece», ανακοίνωση στο Διεθνές Συνέδριο «Gendered Communities. The Challenge to Religion, Nation and Race», Πανεπιστήμιο Tel Aviv, Μάρτιος To ενδιαφέρον για τα θέματα αυτά αυξήθηκε σημαντικά τη δεκαετία του '90. Βλ. ενδεικτικά: Sandrinne Kott, L'Etat social allemand. Représentations et pratiques, Belin, Παρίσι 1995 Elinor A. Accampo, Rachel G. Fuchs, Mary Lynn Stewart (επιμ.), Gender and the Politics of Social Reform in France, , The John Hopkins University Press, Βαλτιμόρη και Λονδίνο 1995 Leora Auslander και Michelle Zancarini-Fournel (επιμ.), Différence des sexes et protection sociale XIXe-XXe siècles, Presses Universitaires de Paris 8, Παρίσι 1995' Jane Lewis (επιμ.), Women and Social Policies

8 218 Έφη Αβδελά Χαρακτηριστικό παράδειγμα, αν και υποβαθμισμένο σε πολλές μελέτες για την κοινωνική πολιτική και στην Ελλάδα, είναι πώς το κράτος έχει παίξει αποφασιστικό ρόλο στη διαδικασία επαναπροσδιορισμού της διάκρισης «δημόσιου»-«ιδιωτικού» μέσα από τις παρεμβάσεις για την προστασία των γυναικών στην εργασία και για την προστασία της μητρότητας. Η μελέτη αυτών των παρεμβάσεων δείχνει ότι στη δυτική Ευρώπη η ιδιότητα του πολίτη οριοθετήθηκε για τις γυναίκες από τις αναπαραγωγικές τους ικανότητες και την ταύτιση τους με τη μητρότητα. Το μαρτυρεί η σημασία της γεννητικότητας στο λόγο του ανερχόμενου εθνικισμού του 19ου και των αρχών του 20ού αιώνα καθα')ς και η επίδραση των πολιτικών του σώματος (υγιεινή, ευγονική, γεννητικότητα, σεξουαλικότητα) στη διαμόρφωση του σύγχρονου πολιτικού σώματος 17. Οι κρατικές παρεμβάσεις είναι λοιπόν αυτές που μετατρέπουν την ιδιότητα του πολίτη για τις γυναίκες σε μια λειτουργία στην υπηρεσία του έθνους: στη μητρότητα. Ανιχνεύεται και εδώ η αντίφαση ανάμεσα στην επίκληση της νομικής καθολικότητας και στη συγκρότηση των γυναικών ως ειδικής κατηγορίας, αντίφαση που στηρίζεται στο γεγονός ότι οι γυναίκες δεν είναι «κανονικοί» πολίτες. Για το σύγχρονο κράτος, με την οποιαδήποτε μορφή διακυβέρνησης, κεντρικός πυρήνας του κοινωνικού συμβολαίου είναι η οικογένεια, αλλά μια οικογένεια υπό ανδρική εξουσία. Η σημασία της οικογένειας για το κράτος αποτυπώνεται στις συζητήσεις για τη μητρότητα ως καθήκον των γυναικο'^ν, τη γεννητικότητα ως κριτήριο για την επιβίωση του έθνους, αλλά και για τα υποκείμενα που εμπίπτουν στην κρατική προστασία. II αντίληψη αυτή γίνεται μέσα στο χρόνο όλο και πιο αυτονόητη για το σύνολο των κοινωνικών ομάδων και όχι μόνο αυτο')ν που βρίσκονται στην εξουσία. Το ίδιο το κράτος πρόνοιας συγκροτείται ήδη από τις πρώιμες μορφές του στη βάση της αρχής ότι οι ανεξάρτητοι εργάτες με δικαιώματα είναι οι άντρες, ενώ οι γυναίκες είναι μέλη οικογενειών με ανάγκες προστασίας. Όσο εξαπλώνεται το κράτος πρόνοιας τόσο γίνεται πιο καθαρό ότι απευθύνεται στις ανάγκες των αντρών παραγωγικών εργατών και όσων εξαρτώνται από αυτούς, ενώ συγχρόνως επαναδιατυπώνει και αποκρυσταλλώνει την ταύτιση το^ν γυναικών με την οικιακή εργασία και τη μηίη Europe. Work, Family and the State, Edward Elgar, Άλντρσοτ 1993 Susan Pedersen, Family, Dependence, and the Origins of the Welfare State. Britain and France , Cambridge University Press, Κέμπριτζ Βλ. Mark Β. Adams, The Wellborn Science: Euqenics in Germany, France, Brazil, and Russia, Oxford University Press, Οξφόρδη 1990 William H. Schneider, Quality and Quantity: The Quest for Biological Regeneration in 20th Century France, Cambridge University Press, Κέμπριτζ 1991* Victoria De Grazia, How Fascism Ruled Women, holy, , University of California Press, Μπέρκλεϊ 1992.

9 Το «δημόσιο» και το «ιδιωτικό» στη νέα πολιτική ιστορία 219 τρότητα. Εξού και οι λόγοι για την ιδιότητα του πολίτη των γυναικών, συνεπικουρούμενοι από τους βιο-ιατρικούς λόγους και την «επιστημονική» θεμελίωση της βιολογικής κατωτερότητας των γυναικών, δεν θέτουν στην περίπτωση τους την ιδιότητα του πολίτη ως δικαίωμα αλλά ως ικανοποίηση αναγκών για να επιτελέσουν καλύτερα την κατεξοχήν κοινωνική και εθνική λειτουργία τους, δηλαδή τη μητρότητα 18. Η πολιτική σημασία των οργανωμένων γυναικείων κινημάτων αναδεικνύεται στο πλαίσιο αυτό πιο καθαρά. Τα περισσότερα οργανωμένα γυναικεία κινήματα αντέστρεψαν τη λογική του κράτους διεκδικώντας την ταυτότητα της μητρότητας ώστε να κερδίσουν δικαιώματα, έστω και αν αυτά δεν ήταν πολιτικά. Διεκδίκησαν δηλαδή τις απαραίτητες προϋποθέσεις για να εκπληρώσουν οι γυναίκες καλύτερα εκείνο που τους αποδίδονταν ως η κατεξοχήν αποστολή τους, η πολιτικά και εθνικά κρίσιμη επιτέλεση των αναπαραγωγικών τους ιδιοτήτων 19. Με αυτόν όμως τον τρόπο, έστω και θυσιάζοντας τα πολιτικά δικαιώματα, αποκάλυψαν τις εγγενείς αντιφάσεις τόσο του πολιτικού φιλελευθερισμού όσο και των κρατικών κοινωνικών πολιτικών, καθώς αυτές στηρίζονταν ακριβώς στην παραδοχή ότι οι γυναίκες αδυνατούν να ανταποκριθούν στις ιδιότητες του υποκειμένου που δικαιούται δικαιώματα. Τέλος, και ίσως η σημαντικότερη ένδειξη της ρευστότητας και της πολιτικής σημασίας που είχε για τη θεμελίωση των σύγχρονων κοινωνιών η διάκριση δημόσιου και ιδιωτικού, οι κρατικές πολιτικές που αποσκοπούσαν να ρυθμίσουν τη γεννητικότητα και να περιορίσουν τις γυναίκες στη θέση των συζύγων και μητέρων έκαναν δημόσιο το «ιδιωτικό» και πολιτικοποίησαν το προσωπικό 20. Όσο αναπτύσσεται το κράτος πρόνοιας τόσο περισσότερο το κράτος γίνεται ρυθμιστής του ιδιο^τικού, μετατοπίζοντας ξανά τα όρια του με το δημόσιο. Αποκορύφωμα της διαδικασίας αυτής είναι η πλήρης κατάλυση της 18. Βλ. ενδεικτικά: Laura Levine F rader, «Social Citizens without Citizenship: Working-Class Women and Social Policy in Interwar France», Social Politics, Καλοκαίρι/Φθινόπωρο 1996, σ και Anne Cova, Maternité et droits des femmes en France (XIXe-XXe siècles), Anthropos, Παρίσι Karen Offen, «Contextualizing the Theory and Practice of Feminism in Nineteenth-Century Europe ( )», στο R. Bridonthal, S. M. Stuart, M. E. Wiesner (επψ..), Becoming Visible. Women in European History, Houghton Mifflin Company, Βοστώνη και Νέα Υόρκη , σ Robert G. Moeller, «The state of women's welfare in European welfare states», Social History 19 (1994), σ ' Cornelie Usborne, The Politics of the Body in Weimar Germany: Women's Reproductive Rights and Duties, Macmillan, Houndmills 1992* Gisela Bock και Pat Thane (επιμ.), Maternity and Gender Policies. Women and the Rise of the European Welfare States 1880s-1950s, Routledge, Λονδίνο και Νέα Τόρκη 1991.

10 220 Έφη Αβδελά διάκρισης δημόσιου και ιδιωτικού που χαρακτηρίζει τα αυταρχικά καθεστώτα του Μεσοπολέμου, παρά τις διαφορετικές μορφές που παίρνει στις διαφορετικές εκδοχές τους 21. Η έρευνα για τα ζητήματα αυτά στην Ελλάδα έχει μόλις αρχίσει. 21. Francine Muel Dreyfus, Vichy et l'éternel féminin, Le Seuil, Παρίσι 1996' V. De Grazia, ό.π. Gisela Bock, «Antinatalism, maternity and paternity in National Socialist racism», στο G. Bock και P. Thane (επιμ.), ό.π., σ και της ίδιας, «Le Nazisme. Politiques sexuées et vies des femmes en Allemagne», στο Françoise Thébaud (επιμ.), Le XXe siècle, 5ος τόμος της Histoires des femmes en Occident, επιμ. Michelle Perrot και Georges Duby, Pion, Παρίσι 1992, σ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Το Φύλο στην Επιστήμη και Τεχνολογία. Μαρία Ρεντετζή. δικαιώματα μ αυτά των ανδρών συναδέλφων τους στην ακαδημαϊκή ιεραρχία. Οι

Το Φύλο στην Επιστήμη και Τεχνολογία. Μαρία Ρεντετζή. δικαιώματα μ αυτά των ανδρών συναδέλφων τους στην ακαδημαϊκή ιεραρχία. Οι Το Φύλο στην Επιστήμη και Τεχνολογία Μαρία Ρεντετζή Συγκεκριμένες πολιτικές και κοινωνικές συνθήκες στις αρχές της δεκαετίας του 1970 παρακίνησαν φεμινίστριες σε πολλά από τα πανεπιστήμια των Ηνωμένων

Διαβάστε περισσότερα

Social Media World 26/6/2014. Προσεγγίσεις της τεχνολογίας από τη σκοπιά των σπουδών Επιστήμης, Τεχνολογίας, Κοινωνίας (STS Studies)

Social Media World 26/6/2014. Προσεγγίσεις της τεχνολογίας από τη σκοπιά των σπουδών Επιστήμης, Τεχνολογίας, Κοινωνίας (STS Studies) Social Media World 26/6/2014 Προσεγγίσεις της τεχνολογίας από τη σκοπιά των σπουδών Επιστήμης, Τεχνολογίας, Κοινωνίας (STS Studies) 1.Τι είναι τα STS; Σπουδές Επιστήμης, Τεχνολογίας, Κοινωνίας (STS) προσεγγίζουν

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία της Ιστοριογραφίας

Ιστορία της Ιστοριογραφίας Ιστορία της Ιστοριογραφίας Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 2) Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Πολυμέρης Βόγλης Παραδοσιακή ιστοριογραφία Εδραιώνεται τον 19 ο αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

στις οποίες διαμορφώθηκαν οι ιστορικοί και οι πολιτισμικοί όροι για τη δημοκρατική ισότητα: στη δυτική αντίληψη της ανθρώπινης οντότητας, το παιδί

στις οποίες διαμορφώθηκαν οι ιστορικοί και οι πολιτισμικοί όροι για τη δημοκρατική ισότητα: στη δυτική αντίληψη της ανθρώπινης οντότητας, το παιδί 160 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ Τα δικαιώματα του παιδιού και οι συνέπειες της αναγνώρισής τους σε διεθνές επίπεδο αντιπροσωπεύουν μια τεράστια αλλαγή των αντιλήψεων και των νοοτροπιών για το παιδί, γεγονός που συνοδεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Jane Lewis, 2009, Work family balance, gender and policy, UK, Edward Elgar Publishing Limited, 246 σελ.

Jane Lewis, 2009, Work family balance, gender and policy, UK, Edward Elgar Publishing Limited, 246 σελ. ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ 217 Jane Lewis, 2009, Work family balance, gender and policy, UK, Edward Elgar Publishing Limited, 246 σελ. Η εφαρμογή πολιτικών για τη συμφιλίωση επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία της Ιστοριογραφίας

Ιστορία της Ιστοριογραφίας Ιστορία της Ιστοριογραφίας Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 4) Ιστορία των γυναικών και του φύλου Ανδρονίκη Διαλέτη Η ιστορία των γυναικών έχει ως στόχο

Διαβάστε περισσότερα

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ.

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. Η συμβολή της οικογένειας στην άσκηση κοινωνικής πολιτικής είναι μεγάλη και διαχρονική. Η μορφή και το περιεχόμενο, όμως, αυτής της συμβολής

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ EΝΙΑΙΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΥΕΣ 1987-99 1999-02 6 ΥΕΣ, 1 2002-03 6 ΥΕΣ,

ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ EΝΙΑΙΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΥΕΣ 1987-99 1999-02 6 ΥΕΣ, 1 2002-03 6 ΥΕΣ, ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ EΝΙΑΙΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΥΕΣ (ανά κατεύθυνση) Για τους εισαχθέντες 1987-99 και για τους εισαχθέντες 1999-02 απαιτούνται τουλάχιστον 6 ΥΕΣ, εκ των οποίων, 1 τουλάχιστον από κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1 ΤΡΙΤΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΙΚΤΥΟΥ «ΕΛΕΝΗ ΣΚΟΥΡΑ» για την «Ενίσχυση της Συμμετοχής των Γυναικών που ανήκουν σε ευπαθείς κοινωνικά ομάδες» στις Θέματα Συνάντησης Ολοκλήρωση προτάσεων για την

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Πολιτικού Λόγου

Ανάλυση Πολιτικού Λόγου ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 8η: Ο λόγος της Πολιτικής Οικολογίας 1 Γιάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ.

ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ. 2 ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ (Ι) ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ. ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ; Στο μάθημα «Κοινωνική Θεωρία της Γνώσης (I)» (όπως και στο (ΙΙ) που ακολουθεί) παρουσιάζονται

Διαβάστε περισσότερα

Η λειτουργία της εκπαίδευσης στην κοινωνικοποίηση των ατόμων για το ρόλο των φύλων

Η λειτουργία της εκπαίδευσης στην κοινωνικοποίηση των ατόμων για το ρόλο των φύλων Η λειτουργία της εκπαίδευσης στην κοινωνικοποίηση των ατόμων για το ρόλο των φύλων Μάριος Βρυωνίδης 5ο Εκπαιδευτικό Συνέδριο ΟΕΛΜΕΚ - ΠΟΕΔ ΟΛΤΕΚ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ «Φύλο και Εκπαίδευση : Μια εξίσωση ισότητας» Σάββατο

Διαβάστε περισσότερα

Η παρακάτω ομάδα κεφαλαίων εξετάζει τους μηχανισμούς της κυβέρνησης και τις διαδικασίες μέσω των οποίων διαμορφώνεται και εφαρμόζεται η δημόσια

Η παρακάτω ομάδα κεφαλαίων εξετάζει τους μηχανισμούς της κυβέρνησης και τις διαδικασίες μέσω των οποίων διαμορφώνεται και εφαρμόζεται η δημόσια Χρήση του Βιβλίου Η πολιτική, από τη φύση της, είναι ένας τομέας επικάλυψης και διασύνδεσης. Το υλικό λοιπόν που συναντάται στο βιβλίο αυτό ανθίσταται πεισματικά στην τμηματοποίηση, κάτι που αποτελεί και

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία της Ιστοριογραφίας

Ιστορία της Ιστοριογραφίας Ιστορία της Ιστοριογραφίας Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 1) Τα Annales. Μια «μικρή διανοητική επανάσταση» στο πεδίο της Ιστοριογραφίας Ρίκα Μπενβενίστε

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Αιγαίου. Τμήμα Κοινωνικής Ανθρωπολογίας και Ιστορίας. "Λόγος" και "Εμπειρία" στην Νέα Κοινωνική Ιστορία

Πανεπιστήμιο Αιγαίου. Τμήμα Κοινωνικής Ανθρωπολογίας και Ιστορίας. Λόγος και Εμπειρία στην Νέα Κοινωνική Ιστορία Πανεπιστήμιο Αιγαίου Τμήμα Κοινωνικής Ανθρωπολογίας και Ιστορίας "Λόγος" και "Εμπειρία" στην Νέα Κοινωνική Ιστορία Τρίγκα Χριστίνα ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος...1 Κεφάλαιο 1: Η ανάδυση της νέας κοινωνικής ιστορίας...4

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Ινστιτούτο Εργασίας & Ανθρώπινου Δυναμικού (Ε.Ι.Ε.Α.Δ Υπουργείο Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Πρόνοιας

Εθνικό Ινστιτούτο Εργασίας & Ανθρώπινου Δυναμικού (Ε.Ι.Ε.Α.Δ Υπουργείο Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Πρόνοιας Εθνικό Ινστιτούτο Εργασίας & Ανθρώπινου Δυναμικού (Ε.Ι.Ε.Α.Δ Υπουργείο Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Πρόνοιας Ημερίδα με θέμα «Η αγορά εργασίας σε κρίση». Συνεδρία: Οι συνέπειες της κρίσης σε διάφορες

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Ενότητα 8: Εισαγωγή στην Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Επίκ. Καθηγητής: Νίκος Φωτόπουλος e-mail: nfotopoulos@uowm.gr Τηλ. Επικοινωνίας: 23850-55150

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Πολιτικού Λόγου

Ανάλυση Πολιτικού Λόγου ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 9η: Ο λόγος της Πολιτικής Οικολογίας 2 Γιάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΕΓΧΕΙΡΗΜΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ

ΤΟ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΕΓΧΕΙΡΗΜΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΕΛΕΝΗ ΦΟΪΡΝΑΡΑΚΗ ΤΟ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΕΓΧΕΙΡΗΜΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΠΤΤΧΕΣ ΜΙΑΣ ΜΕΤΑΤΟΠΙΣΗΣ ΠΡΟΣ ΜΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΙ1Σ ΣΧΕΣΗΣ ΤΩΝ ΦΤΑΩΧ Η σύγχρονη ιστορία των γυναικών ακολούθησε πολλαπλές διαδρομές, από τα τέλη

Διαβάστε περισσότερα

Burgess H.: EFFECTIVE LEARNING AND TEACHING IN SOCIAL POLICY AND SOCIAL WORK Routledge, London

Burgess H.: EFFECTIVE LEARNING AND TEACHING IN SOCIAL POLICY AND SOCIAL WORK Routledge, London Τίτλος Μαθήµατος: Κωδικός Μαθήµατος: Κοινωνικός Σχεδιασµός και Κοινωνική Πολιτική SOW303 Κατηγορία Μαθήµατος: Υποχρεωτικό (Υποχρεωτικό/Επιλεγόµενο) Επίπεδο Μαθήµατος: Πτυχίο (1ος Κύκλος) (πρώτου, δεύτερου

Διαβάστε περισσότερα

Στερεότυπα φύλου στις επαγγελματικές επιλογές των νέων γυναικών

Στερεότυπα φύλου στις επαγγελματικές επιλογές των νέων γυναικών Στερεότυπα φύλου στις επαγγελματικές επιλογές των νέων γυναικών Τ Ο Γ Υ Ν Α Ι Κ Ε Ι Ο Π Ρ Ο ς Ω Π Ο Τ Η ς Ε Π Ι Χ Ε Ι Ρ Η Μ Α Τ Ι Κ Ο Τ Η Τ Α ς ς Τ Ο Ν. Κ Ι Λ Κ Ι ς Τ Ε Τ Α Ρ Τ Η 8 Μ Α Ρ Τ Ι Ο Υ 2 0 1

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Ενότητα 4: Εισαγωγή στην Κοινωνιολογία Επίκ. Καθηγητής: Νίκος Φωτόπουλος e-mail: nfotopoulos@uowm.gr Τηλ. Επικοινωνίας: 23850-55150 Παιδαγωγικό

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΤΗΝ ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ: ΟΝΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΔΟΧΕΣ

Η ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΤΗΝ ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ: ΟΝΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΔΟΧΕΣ 1 Η ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΤΗΝ ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ: ΟΝΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΔΟΧΕΣ Η ποιοτική έρευνα έχει επιχειρηθεί να ορισθεί με αρκετούς και διαφορετικούς τρόπους εξαιτίας

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

125 Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας Παντείου

125 Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας Παντείου 125 Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας Παντείου Ιστορία και εξέλιξη του Τμήματος Το Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας αποτελεί οργανική εξέλιξη του πρώτου στην ιστορία Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης στη

Διαβάστε περισσότερα

1. Γουβιάς,. & Νιώτη Ν. «Η Αναγνώριση της ιαφορετικότητας στο Ελληνικό Σχολείο:

1. Γουβιάς,. & Νιώτη Ν. «Η Αναγνώριση της ιαφορετικότητας στο Ελληνικό Σχολείο: ΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ ΣΕ ΠΕΡΙΟ ΙΚΑ ΜΕ ΚΡΙΤΕΣ 1. Γουβιάς,. & Νιώτη Ν. «Η Αναγνώριση της ιαφορετικότητας στο Ελληνικό Σχολείο: ιδεολογικά, θεσµικά και πρακτικά ζητήµατα». ηµοσιεύτηκε στο περιοδικό Επιστηµονική Επετηρίδα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΠΑΡΕΛΘΟΝ ΜΝΗΜΗ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ

ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΠΑΡΕΛΘΟΝ ΜΝΗΜΗ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΠΑΡΕΛΘΟΝ ΜΝΗΜΗ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ ΣΤΑ ΜΟΥΣΕΙΑ Ραγδαία αύξηση μουσείων και κηρυγμένων ιστορικών χώρων Κάθε μουσειακή παρουσίαση συνιστά

Διαβάστε περισσότερα

Σελίδα 1 από 5. Τ

Σελίδα 1 από 5. Τ Σελίδα 1 από 5 ΔΕΟ 10 ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ- ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΤΟΜΟΙ Α & Α1 & Β ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ 1. Τι είναι κράτος; Κράτος: είναι η διαρκής σε νομικό πρόσωπο οργάνωση λαού

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτική και Ταξική Ανάλυση. Επιμέλεια: Άννα Κουμανταράκη

Πολιτική και Ταξική Ανάλυση. Επιμέλεια: Άννα Κουμανταράκη Πολιτική και Ταξική Ανάλυση Επιμέλεια: Άννα Κουμανταράκη Τι καταλαβαίνουμε με τον όρο «κοινωνική ανισότητα»; Πλούσιοι και φτωχοί; Προνομιούχοι ή άνθρωποι με ιδιαίτερα χαρίσματα και ταλέντα; Κυρίαρχοι και

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Πολιτικού Λόγου

Ανάλυση Πολιτικού Λόγου ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 3η: Η κοινωνική κατασκευή της πραγματικότητας και ο ρόλος του λόγου Γιάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

«Οι Δημόσιες Πολιτικές Εναρμόνισης Οικογενειακής και Επαγγελματικής Ζωής: Μια κριτική αξιολόγηση»

«Οι Δημόσιες Πολιτικές Εναρμόνισης Οικογενειακής και Επαγγελματικής Ζωής: Μια κριτική αξιολόγηση» Ημερίδα: Ισορροπία εργασίας, οικογένειας και προσωπικής ζωής σε κρίση; Συνεδρία 4 η : Η Οικογενειακή και Επαγγελματική ζωή των γυναικών σε πίεση: Πολιτικές, Μαθήματα και Προκλήσεις Αθήνα, 29 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνές συνέδριο για την έρευνα και την εκπαίδευση γύρω από τη γυναίκα

Διεθνές συνέδριο για την έρευνα και την εκπαίδευση γύρω από τη γυναίκα Επ. fcoiv. Ερ., Gr. R. So. Re. 1983 Διεθνές συνέδριο για την έρευνα και την εκπαίδευση γύρω από τη γυναίκα Λάουρα Μαράτου-Αλιπράντη* Το πρώτο διεθνές συνέδριο για την «Έρευνα και εκπαίδευση γύρω από τη

Διαβάστε περισσότερα

European Year of Citizens 2013 Alliance

European Year of Citizens 2013 Alliance European Year of Citizens 2013 Alliance MANIFESTO Η ενεργός συμμετοχή του ευρωπαίου πολίτη είναι άμεσα συνδεδεμένη με την επιδίωξη των Ευρωπαϊκών συλλογικών στόχων και αξιών που προβλέπονται στις Συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Ενότητα 2: Κοινωνιολογία - πολιτισμός - κουλτούρα. Επίκ. Καθηγητής: Νίκος Φωτόπουλος e-mail: nfotopoulos@uowm.gr Τηλ. Επικοινωνίας: 23850-55150

Διαβάστε περισσότερα

Kantzara, V. (2006) Patriarchy στο Fitzpatrick T., et al. (eds.) International Encyclopedia of Social Policy, London: Routledge (σελ.

Kantzara, V. (2006) Patriarchy στο Fitzpatrick T., et al. (eds.) International Encyclopedia of Social Policy, London: Routledge (σελ. Kantzara, V. (2006) Patriarchy στο Fitzpatrick T., et al. (eds.) International Encyclopedia of Social Policy, London: Routledge (σελ. 6) Πατριαρχία 1 Η λέξη πατριαρχία, προέρχεται από την ελληνική γλώσσα

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκή Διακυβέρνηση / 6

Ευρωπαϊκή Διακυβέρνηση / 6 Ευρωπαϊκή Διακυβέρνηση / 6 Δημοκρατία, κυριαρχία και νομιμοποίηση στην ΕΕ 1. Bellamy Rich. and Castiglione D. (2011), Democracy by Delegation? Who Represents Whom and How in European Governance, Government

Διαβάστε περισσότερα

1/5/2004. Λόγος: Εναρμόνιση με το ευρωπαϊκό κεκτημένο και συγκεκριμένα της Ευρωπαϊκής Οδηγίας (2000/78/ΕΚ)

1/5/2004. Λόγος: Εναρμόνιση με το ευρωπαϊκό κεκτημένο και συγκεκριμένα της Ευρωπαϊκής Οδηγίας (2000/78/ΕΚ) 1 1/5/2004 Λόγος: Εναρμόνιση με το ευρωπαϊκό κεκτημένο και συγκεκριμένα της Ευρωπαϊκής Οδηγίας (2000/78/ΕΚ) 2 (α) (β) (γ) Ο περί Καταπολέμησης των Φυλετικών και Ορισμένων Άλλων Διακρίσεων (Επίτροπος) Νόμος

Διαβάστε περισσότερα

Εκθέσεις και προφορική ιστορία. Μουσεία, αντικείμενα και ανθρώπινες φωνές. Τα μουσεία:

Εκθέσεις και προφορική ιστορία. Μουσεία, αντικείμενα και ανθρώπινες φωνές. Τα μουσεία: Εκθέσεις και προφορική ιστορία Μουσεία, αντικείμενα και ανθρώπινες φωνές Τα μουσεία: ακολουθούν το ρεύμα για μια ιστορία «από τα κάτω» εμπλέκονται ολοένα και περισσότερο στην αναπαράσταση «δύσκολων» θεμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος: Power/ Knowledge: Selected interviews and other writings

Τίτλος: Power/ Knowledge: Selected interviews and other writings ACADEMIA ISSN, 2241-1402 http://hepnet.upatras.gr Volume 3, Number 1, 2013 BOOK REVIEW Τίτλος: Power/ Knowledge: Selected interviews and other writings 1972-1977 Συγγραφέας: M.Foucault Σελίδες: 288 Επιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΙΤΛΟΣ: «ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΤΗΤΑ ΗΘΙΚΩΝ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ» ΜΑΘΗΤΡΙΑ: ΣΚΡΕΚΑ ΝΑΤΑΛΙΑ, Β4 ΕΠΙΒΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΝΤΑΒΑΡΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2016 17 Περιεχόμενα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.)

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (Π.Ι.Ε.)

Διαβάστε περισσότερα

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γυναίκες καλλιτέχνες και δημόσιος χώρος στη σύγχρονη Ελλάδα: όροι και όρια μιας σχέσης Διάχυτη είναι στις μέρες μας η αντίληψη ότι πλέον οι αντιξοότητες, θεσμικές

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Γιώργος Οικονομάκης geconom@central.ntua.gr Μάνια Μαρκάκη maniam@central.ntua.gr Συνεργασία: Φίλιππος Μπούρας Κομβικό-συστατικό στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

η αντικειμενική πραγματικότητα και η οικολογική αριστερά ζητήματα θεμελίωσης του οικολογικού λόγου

η αντικειμενική πραγματικότητα και η οικολογική αριστερά ζητήματα θεμελίωσης του οικολογικού λόγου η αντικειμενική πραγματικότητα και η οικολογική αριστερά ζητήματα θεμελίωσης του οικολογικού λόγου γνωστική ιδιοποίηση του κόσμου οτρόπος με τον οποίο η σκέψη ιδιοποιείται τον κόσμο η απόσταση του πραγματικού

Διαβάστε περισσότερα

Το πολίτευμα που προβλέπει το ελληνικό Σύνταγμα του 1975/1986/2001/ Οι θεμελιώδεις αρχές του πολιτεύματος

Το πολίτευμα που προβλέπει το ελληνικό Σύνταγμα του 1975/1986/2001/ Οι θεμελιώδεις αρχές του πολιτεύματος Εισαγωγή στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Α εξάμηνο 2015/2016 Ν. Κανελλοπούλου Αναπλ. Καθηγ. Συνταγματικού Δικαίου Το πολίτευμα που προβλέπει το ελληνικό Σύνταγμα του 1975/1986/2001/2008 Διάγραμμα του

Διαβάστε περισσότερα

Μορφές και Θεωρίες Ρύθµισης

Μορφές και Θεωρίες Ρύθµισης Μορφές και Θεωρίες Ρύθµισης Το ενδιαφέρον του µαθήµατος συγκεντρώνεται στη µελέτη του φαινοµένου της ρύθµισης ως µορφής δηµοσίας πολιτικής στο πεδίο της οικονοµίας. Παρουσιάζονται και εξετάζονται συγκριτικά,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Τίτλος μαθήματος ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΥΠΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Επιλογής / Ενότητα Τεχνών (ΤΕ) ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΕΙΡΗΝΗ ΝΑΚΟΥ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΚΤ1121 ΜΟΝΑΔΕΣ ECTS:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ 1.ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ,ΓΕΝΙΚΑ Ο σύγχρονος πολιτισμός αναπτύσσεται με κέντρο και σημείο αναφοράς τον Άνθρωπο. Η έννομη τάξη, διεθνής και εγχώρια, υπάρχουν για να υπηρετούν

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγικές δραστηριότητες μοντελοποίησης με χρήση ανοικτών υπολογιστικών περιβαλλόντων

Παιδαγωγικές δραστηριότητες μοντελοποίησης με χρήση ανοικτών υπολογιστικών περιβαλλόντων Παιδαγωγικές δραστηριότητες μοντελοποίησης με χρήση ανοικτών υπολογιστικών περιβαλλόντων Βασίλης Κόμης, Επίκουρος Καθηγητής Ερευνητική Ομάδα «ΤΠΕ στην Εκπαίδευση» Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ Η Ν Ι

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη Το παρόν ηλεκτρονικό εγχειρίδιο έχει ως στόχο του να παρακολουθήσει τις πολύπλοκες σχέσεις που συνδέουν τον

Διαβάστε περισσότερα

Μαίρη Κουτσελίνη, Καθηγήτρια Εκ μέρους της Πρωτοβουλίας για την Ενίσχυση της γυναικείας παρουσίας στην πολιτική ζωή.

Μαίρη Κουτσελίνη, Καθηγήτρια Εκ μέρους της Πρωτοβουλίας για την Ενίσχυση της γυναικείας παρουσίας στην πολιτική ζωή. Μαίρη Κουτσελίνη, Καθηγήτρια Εκ μέρους της Πρωτοβουλίας για την Ενίσχυση της γυναικείας παρουσίας στην πολιτική ζωή. Οι λόγοι άνισης παρουσίας της γυναίκας στην πολιτική ζωή Το Ευρωπαϊκό Κέντρο Έρευνας

Διαβάστε περισσότερα

Διαφωτισμός και διαμόρφωση των πολιτικών ιδεολογιών στην Ελλάδα

Διαφωτισμός και διαμόρφωση των πολιτικών ιδεολογιών στην Ελλάδα ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διαφωτισμός και διαμόρφωση των πολιτικών ιδεολογιών στην Ελλάδα Ενότητα 2: Παλαιό Καθεστώς και Διαφωτισμός Σπύρος Μαρκέτος Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Πρόκειται για μια καλαίσθητη έκδοση

Πρόκειται για μια καλαίσθητη έκδοση Βι,βλιο-συγκρίσει,ς Γλώσσα και ισότητα των φύλων στη σύγχρονη Γαλλία: πολιτικο'ιδεολογικοί προβληματισμοί Μαρία Μενεγάκη, Λουκία Ευθυμίου, Όταν οι γυναίκες της Γαλλίας αναζητούσαν το όνομα... ή γιατί

Διαβάστε περισσότερα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΑΘΛΗΤΕΣ & ΑΘΛΗΤΡΙΕΣ: ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΥ ΜΕΣΟΠΟΛΕΜΟΥ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΥ ΜΕΣΟΠΟΛΕΜΟΥ ΑΝΤΩΝΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΥ ΜΕΣΟΠΟΛΕΜΟΥ Το Διεθνές Γραφείο Εργασίας και η ανάδυση των κοινωνικών θεσμών ΔΕΥΤΕΡΗ ΕΚΔΟΣΗ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΝΕΦΕΛΗ ΑΘΗΝΑ 2016 ΝΕΦΕΛΗ / ΙΣΤΟΡΙΑ Αντώνης Λιάκος,

Διαβάστε περισσότερα

«Παιδαγωγική προσέγγιση της ελληνικής ιστορίας και του πολιτισμού μέσω τηλεκπαίδευσης (e-learning)»

«Παιδαγωγική προσέγγιση της ελληνικής ιστορίας και του πολιτισμού μέσω τηλεκπαίδευσης (e-learning)» «Παιδαγωγική προσέγγιση της ελληνικής ιστορίας και του πολιτισμού μέσω τηλεκπαίδευσης (e-learning)» Εισαγωγικά Στη σημερινή πρώτη μας συνάντηση θα επιχειρήσουμε να παρουσιάσουμε με απλό και ευσύνοπτο τρόπο

Διαβάστε περισσότερα

Γραφείο 312, κτήριο διοίκησης, 2 ος όροφος. 2385055163, 6972500862 dakrivoulis@uowm.gr

Γραφείο 312, κτήριο διοίκησης, 2 ος όροφος. 2385055163, 6972500862 dakrivoulis@uowm.gr ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ METAΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Τίτλος μαθήματος Εξάμηνο Εισαγωγή στην Πολιτική Επιστήμη Υπεύθυνος Μαθήματος Δημήτρης

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονες Κινηματογραφικές Θεωρίες

Σύγχρονες Κινηματογραφικές Θεωρίες Σύγχρονες Κινηματογραφικές Θεωρίες 2015-2016 - Χειμερινό Εξάμηνο Διδάσκων: Σωτήρης Πετρίδης e- mail επικοινωνίας: sotospetridis@yahoo.gr Υπό την επίβλεψη της Μ. Κακλαμανίδου Περιγραφή του μαθήματος: Σκοπός

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική οικονοµία ως µια αποτυχία της καπιταλιστικής πατριαρχίας & η επιλογή της δυστοπίας

Η ελληνική οικονοµία ως µια αποτυχία της καπιταλιστικής πατριαρχίας & η επιλογή της δυστοπίας 3ο Συνέδριο Επιστηµονικής Εταιρείας Πολιτικής Οικονοµίας «Η Ελληνική οικονοµία &ι ι η πολιτική των Μνηµονίων: κατάσταση & προοπτικές» Πάτρα, 14-15 15 Ιανουαρίου 2014 Η ελληνική οικονοµία ως µια αποτυχία

Διαβάστε περισσότερα

Επιμορφωτικό Σεμινάριο: ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΑΦΗΓΗΣΗΣ : ΠΕΔΙΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΕΣ

Επιμορφωτικό Σεμινάριο: ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΑΦΗΓΗΣΗΣ : ΠΕΔΙΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ - ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ-ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ Τομέας Παιδαγωγικής Εργαστήριο Πειραματικής Παιδαγωγικής Ακαδημαϊκό έτος: 2015-2016

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «Ολοκληρωμένη Ανάπτυξη και Διαχείριση του Αγροτικού Χώρου» Ενότητα 2: Αγροτική Κοινότητα και Αγροτικός Μετασχηματισμός (1/2) 2ΔΩ Διδάσκων:

Διαβάστε περισσότερα

Φύλο και Ιστορία. Ενότητα 1: Εισαγωγή: μελετώντας την ιστορία των γυναικών και του φύλου στην πρώιμη νεότερη Ευρώπη (15ος-18ος αι.

Φύλο και Ιστορία. Ενότητα 1: Εισαγωγή: μελετώντας την ιστορία των γυναικών και του φύλου στην πρώιμη νεότερη Ευρώπη (15ος-18ος αι. Φύλο και Ιστορία Ενότητα 1: Εισαγωγή: μελετώντας την ιστορία των γυναικών και του φύλου στην πρώιμη νεότερη Ευρώπη (15ος-18ος αι.) Ανδρονίκη Διαλέτη Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τμήμα: Ιστορίας, Αρχαιολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «Ολοκληρωμένη Ανάπτυξη και Διαχείριση του Αγροτικού Χώρου» Ενότητα 4: Κοινωνικές Τάξεις & Κοινωνικές Ανισότητες στην Ύπαιθρο (1/2) 2ΔΩ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Β ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4Ο ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ 4.1 Η πολιτική 4.1 Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ 1/21 Η λέξη πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΚΑΙΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ. Αλέξης ΤΑΤΤΗΣ, Δ.Ν. Μάιος 2013

Η ΔΙΚΑΙΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ. Αλέξης ΤΑΤΤΗΣ, Δ.Ν. Μάιος 2013 Η ΔΙΚΑΙΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ Αλέξης ΤΑΤΤΗΣ, Δ.Ν. Μάιος 2013 ΔΙΚΑΙΟ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΣΥΜΠΑΝ Συνήθης θεώρηση: 1. Το δίκαιο ρυθμίζει τον ιστορικά εξελισσόμενο κόσμο της πληροφορίας (π.χ. αρχεία,

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακή Ψυχολογία. Διάλεξη 6: Η ανάπτυξη της εικόνας εαυτού - αυτοαντίληψης

Αναπτυξιακή Ψυχολογία. Διάλεξη 6: Η ανάπτυξη της εικόνας εαυτού - αυτοαντίληψης Αναπτυξιακή Ψυχολογία Διάλεξη 6: Η ανάπτυξη της εικόνας εαυτού - αυτοαντίληψης Θέματα διάλεξης Η σημασία της αυτοαντίληψης Η φύση και το περιεχόμενο της αυτοαντίληψης Η ανάπτυξη της αυτοαντίληψης Παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

κουλτούρας» και της«πολιτιστική βιοµηχανία».

κουλτούρας» και της«πολιτιστική βιοµηχανία». } Σχολή της Φρανκφούρτης: η έννοια της «µαζικής κουλτούρας» και της«πολιτιστική βιοµηχανία». } η«µαζική κουλτούρα» δεν είναι η κουλτούρα που προέρχεται από τις µάζες, αλλά αυτή που προορίζεται για αυτές

Διαβάστε περισσότερα

Συγκριτική μελέτη για το καθεστώς της παρένθετης μητρότητας στα κράτη μέλη της ΕΕ

Συγκριτική μελέτη για το καθεστώς της παρένθετης μητρότητας στα κράτη μέλη της ΕΕ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Γ: ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΕΣ ΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ΝΟΜΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Συγκριτική μελέτη για το καθεστώς της παρένθετης μητρότητας στα κράτη μέλη της ΕΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΩΝ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΩΝ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΩΝ Η υπαγωγή της χώρας στον έλεγχο της ΕΕ, της ΕΚΤ και του ΔΝΤ το 2010 σηματοδοτεί το δραματικό τέλος μιας περιόδου στη διάρκεια της οποίας οι μεταρρυθμίσεις υπήρξαν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΠΕ Παρασκευή 6 Μαρτίου 2015 Η έμφυλη εμπειρία των γυναικών στην πολιτική

ΕΝΠΕ Παρασκευή 6 Μαρτίου 2015 Η έμφυλη εμπειρία των γυναικών στην πολιτική ΕΝΠΕ Παρασκευή 6 Μαρτίου 2015 Η έμφυλη εμπειρία των γυναικών στην πολιτική Κυρίες και κύριοι, Καταρχήν να συγχαρώ την Ένωση Περιφερειών για την πρωτοβουλία της οργάνωσης της σημερινής εκδήλωσης ενόψει

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΕΝΝΟΙΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΙΔΕΟΛΟΓΙΚΟΙ ΤΟΥΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΙ

ΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΕΝΝΟΙΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΙΔΕΟΛΟΓΙΚΟΙ ΤΟΥΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΙ ΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΕΝΝΟΙΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΙΔΕΟΛΟΓΙΚΟΙ ΤΟΥΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΙ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΧΑΣΑΠΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Δ.Ε. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Αυτή ακριβώς η μεταλλαγή είναι το θέμα του παρόντος βιβλίου. Προκειμένου να την προσδιορίσουμε μέσα σε όλο αυτό το ομιχλώδες τοπίο της

Αυτή ακριβώς η μεταλλαγή είναι το θέμα του παρόντος βιβλίου. Προκειμένου να την προσδιορίσουμε μέσα σε όλο αυτό το ομιχλώδες τοπίο της Εισαγωγή Tο βιβλίο αυτό θα μπορούσε να τιτλοφορείται διαφορετικά. Αν θέλαμε να ακολουθήσουμε το ρεύμα των αλλαγών στο χώρο των διεθνών οργανισμών, ο τίτλος του θα ήταν «Εκπαίδευση για την αειφόρο ανάπτυξη».

Διαβάστε περισσότερα

Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD

Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD Εργαστήριο Διδακτικής, Επιστημολογίας Φυσικών Επιστημών και Εκπαιδευτικής Τεχνολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

Υπενθύμιση. Γλώσσες και Πολιτισμοί σε (Διά)Δραση

Υπενθύμιση. Γλώσσες και Πολιτισμοί σε (Διά)Δραση Υπενθύμιση Πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος για το συνέδριο του Τμήματος Γερμανικής Γλώσσας και Φιλολογίας του Α.Π.Θ. με αφορμή τα 50 χρόνια από την ίδρυση του Τμήματος, από 25 έως 28 Μαΐου 2011, με θέμα:

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Βεμπεριανές απόψεις για την Εκπαίδευση Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 12ο (σελ. 274 282) 2 Max Weber (1864 1920) Βεμπεριανές απόψεις για

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: Η εξάπλωση του σχολείου - Η γένεση του κοινωνικού ανθρώπου.

Θέμα: Η εξάπλωση του σχολείου - Η γένεση του κοινωνικού ανθρώπου. Θέμα: Η εξάπλωση του σχολείου - Η γένεση του κοινωνικού ανθρώπου. Επιβλέπων Καθηγητής: Ε. Μαυρικάκης Ομάδα Έ Χαριτάκη Χαρά Ξενάκη Μαρία Παπαδημητράκη Αρετή Πετράκη Κατερίνα Πιτσικάκη Σοφία Ο ρόλος και

Διαβάστε περισσότερα

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Χριστίνα Παπασολομώντος Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Μέλος Ομάδας Συντονισμού για Ευρωπαϊκή Κοινωνική Έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 1: Εισαγωγή στην έννοια και την ύλη της Εφαρμοσμένης Ηθικής

Ενότητα 1: Εισαγωγή στην έννοια και την ύλη της Εφαρμοσμένης Ηθικής ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 1: Εισαγωγή στην έννοια και την ύλη της Εφαρμοσμένης Ηθικής Παρούσης Μιχαήλ Τμήμα Φιλοσοφίας 1 Σκοποί ενότητας 1. Το πεδίο της Εφαρμοσμένης Ηθικής 2. Σχέση της Εφαρμοσμένης Ηθικής

Διαβάστε περισσότερα

https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404

https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404 ΑΡΧΕΣ https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404 Όλο το καταστατικό 2.1 Άμεσης Δημοκρατίας 2.2.1 Άμεσης Δημοκρατίας Μαζική αλλαγή. Οι αλλαγές στο 2.1 και 2.2.1 είναι στις

Διαβάστε περισσότερα

Αγροτική Κοινωνιολογία

Αγροτική Κοινωνιολογία Αγροτική Κοινωνιολογία Θεματική ενότητα 3: Η αγροτική κοινότητα 3/3 Όνομα καθηγητή: Χαράλαμπος Κασίμης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Εκπαιδευτικοί στόχοι Στόχος εδώ είναι να παρουσιαστεί το

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Τομέας Έρευνας ΚΕΘΕΑ Η ποιοτική έρευνα επιχειρεί να περιγράψει, αναλύσει, κατανοήσει, ερμηνεύσει κοινωνικά φαινόμενα, έννοιες ή συμπεριφορές επιχειρεί να απαντήσει το γιατί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομική Κοινωνιολογία

Οικονομική Κοινωνιολογία Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Οικονομικής Επιστήμης Εαρινό Εξάμηνο 2016-17 Οικονομική Κοινωνιολογία Διδάσκων: Δημήτρης Λάλλας Νέα Οικονομική Κοινωνιολογία Η νέα Οικονομική Κοινωνιολογία συντίθεται

Διαβάστε περισσότερα

Συνέδριο Μαθηματικών ΠΠΣ Πνευματικό Κέντρο Δήμου Αθηναίων 11-12 / 4 / 2014. Μαθηματικά και ζητήματα πραγματικότητας διάκριση και σύνδεση

Συνέδριο Μαθηματικών ΠΠΣ Πνευματικό Κέντρο Δήμου Αθηναίων 11-12 / 4 / 2014. Μαθηματικά και ζητήματα πραγματικότητας διάκριση και σύνδεση Συνέδριο Μαθηματικών ΠΠΣ Πνευματικό Κέντρο Δήμου Αθηναίων 11-12 / 4 / 2014 Δημήτρης Μπίρμπας ΠΠΛ Αγίων Αναργύρων Σοφία Παππά ΠΠΛ Ζάννειο Πειραιά Μαθηματικά και ζητήματα πραγματικότητας διάκριση και σύνδεση

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκουσα: Δρ. Κατερίνα Αργυροπούλου

Διδάσκουσα: Δρ. Κατερίνα Αργυροπούλου Διδάσκουσα: Δρ. Κατερίνα Αργυροπούλου Είναι η εξελικτική πορεία του ατόμου αναφορικά με τον προσανατολισμό του στο χώρο της εργασίας και τις αποφάσεις του για το επάγγελμα ή τα επαγγέλματα, που επιθυμεί

Διαβάστε περισσότερα

Κριτικά σχόλια για τις στρατηγικές επιπολιτισμοποίησης. Ζητήματα μέτρησης Ταυτοποίηση Επιπολιτισμοποίηση και προσαρμογή

Κριτικά σχόλια για τις στρατηγικές επιπολιτισμοποίησης. Ζητήματα μέτρησης Ταυτοποίηση Επιπολιτισμοποίηση και προσαρμογή Κριτικά σχόλια για τις στρατηγικές επιπολιτισμοποίησης Ζητήματα μέτρησης Ταυτοποίηση Επιπολιτισμοποίηση και προσαρμογή Μέτρηση των στρατηγικών επιπολιτισμοποίησης (Arends-Tóth & van de Vijver, 2006) Οι

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ

Α. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Α. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ [Αφορά όλους τους φοιτητές που φοιτούν στη Σχολή, σε οποιαδήποτε εξάμηνο, κατά το ακαδημαϊκό έτος 2015-2016. Ωστόσο, για τους φοιτητές που έχουν εισαχθεί στη Σχολή πριν από το ακαδημαϊκό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ Μυτιλήνη, 18.05.2016 Α.Π: 548 Το Τµήµα Κοινωνικής Ανθρωπολογίας και Ιστορίας του Πανεπιστηµίου Αιγαίου

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Άριστα (1 st Class)

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Άριστα (1 st Class) 1 ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ Επώνυμο: ΜΑΥΡΙΔΗΣ Όνομα: ΗΡΑΚΛΗΣ Ημερομηνία γέννησης: 7 Σεπτεμβρίου 1963 Οικογενειακή κατάσταση: Έγγαμος - 2 παιδιά Διεύθυνση κατοικίας: Μελπομένης 3, Βάρη, Αττική 166 72

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο Σχολή ΣΑΚΕ Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών ΕΛΠΟΛ Σπουδές στον Ελληνικό Πολιτισμό Θεματική Ενότητα ΕΛΠ42

Διαβάστε περισσότερα

Β.δ Επιλογή των κατάλληλων εμπειρικών ερευνητικών μεθόδων

Β.δ Επιλογή των κατάλληλων εμπειρικών ερευνητικών μεθόδων Β.δ Επιλογή των κατάλληλων εμπειρικών ερευνητικών μεθόδων Νίκος Ναγόπουλος Για τη διεξαγωγή της κοινωνικής έρευνας χρησιμοποιούνται ποσοτικές ή/και ποιοτικές μέθοδοι που έχουν τις δικές τους τεχνικές και

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος µας. η ουσιαστική. ισότητα των φύλων ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ, ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΦΥΛΩΝ

Στόχος µας. η ουσιαστική. ισότητα των φύλων ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ, ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΦΥΛΩΝ Στόχος µας η ουσιαστική ισότητα των φύλων ΕΘΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΗ ΙΣΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΦΥΛΩΝ 2010-2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ, ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΦΥΛΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Το Ρυθμιστικό Πλαίσιο της Ανοικτής Διακυβέρνησης και των Ανοικτών Δεδομένων Μερος Α: Ποιοτικά Χαρακτηριστικά

Το Ρυθμιστικό Πλαίσιο της Ανοικτής Διακυβέρνησης και των Ανοικτών Δεδομένων Μερος Α: Ποιοτικά Χαρακτηριστικά ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ Το Ρυθμιστικό Πλαίσιο της Ανοικτής Διακυβέρνησης και των Ανοικτών Δεδομένων Μερος Α: Ποιοτικά Χαρακτηριστικά 1. Εισαγωγή Σκοπός Σκοπός του παρόντος κεφαλαίου

Διαβάστε περισσότερα

GEORGE BERKELEY ( )

GEORGE BERKELEY ( ) 42 GEORGE BERKELEY (1685-1753) «Ο βασικός σκοπός του Berkeley δεν ήταν να αμφισβητήσει την ύπαρξη των εξωτερικών αντικειμένων, αλλά να υποστηρίξει την άποψη ότι τα πνεύματα ήταν τα μόνα ανεξάρτητα όντα,

Διαβάστε περισσότερα

www.themegallery.com LOGO

www.themegallery.com LOGO www.themegallery.com LOGO 1 Δομή της παρουσίασης 1 Σκοπός και στόχοι των νέων ΠΣ 2 Επιλογή των περιεχομένων & Κατανομή της ύλης 3 Ο ρόλος μαθητή - εκπαιδευτικού 4 Η ΚΠΑ στο Δημοτικό & το Γυμνάσιο 5 Η Οικιακή

Διαβάστε περισσότερα

2016 Ενεργός Πολίτης

2016 Ενεργός Πολίτης 2016 Ενεργός Πολίτης «Δρούμε τοπικά, σκεφτόμαστε παγκόσμια» Εισαγωγή Στα πλαίσια του μαθησιακού πεδίου «Περιβάλλον και εκπαίδευση για την αειφόρο ανάπτυξη» (της ερευνητικής εργασίας- project), οι μαθητές

Διαβάστε περισσότερα