Εξελικτική Οικολογία: Οικολογική Βιογεωγραφία

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Εξελικτική Οικολογία: Οικολογική Βιογεωγραφία"

Transcript

1 Εξελικτική Οικολογία: Οικολογική Βιογεωγραφία Σίνος Γκιώκας 2014 Πανεπιστήμιο Πατρών Τμήμα Βιολογίας

2 Νησιωτική Βιογεωγραφία «...δεν είναι υπερβολή να πούμε ότι όταν θα έχουμε κατανοήσει τις δυσκολίες που παρουσιάζονται από τις ιδιαιτερότητες της νησιωτικής ζωής, θα μας είναι συγκριτικά ευκολότερο να ασχοληθούμε και με τα πιο σύνθετα και με μικρότερη σαφήνεια καθορισμένα προβλήματα των ηπειρωτικών κατανομών...» (Wallace 1902) 2

3 Νησιωτική Βιογεωγραφία Κλάδος της βιογεωγραφίας που συνδέει τον τρόπο με τον οποίο οι κατανομές των ειδών επηρεάζονται και «περιορίζονται» από τα «νησιά» «Νησί» είναι κάθε έκταση που περιβάλλεται από αφιλόξενο περιβάλλον για τα είδη που υπάρχουν στο νησί 3

4 Νησιωτική Βιογεωγραφία Τα νησιά είναι: Διακριτά Εσωτερικά ποσοτικοποιημένα Πολυάριθμα Ποικίλα Και αποτελούν Φυσικά Eργαστήρια χρήσιμα στην: Κατανόηση της πολυπλοκότητας του φυσικού κόσμου Ανάπτυξη και έλεγχο γενικών θεωριών 4

5 Νησιωτική Βιογεωγραφία Θα μιλήσουμε για: 1. Νησιωτικά περιβάλλοντα 2. Θερμά σημεία βιοποικιλότητας 3. Ειδογένεση στα νησιά 4. Άφιξη και αλλαγή στα νησιά 5. Μοντέλα νησιωτικής εξέλιξης 6. Αριθμός ειδών στα νησιά 7. Συγκρότηση και δυναμική νησιωτικών βιοκοινοτήτων 8. Νησιωτική θεωρία και διατήρηση 9. Η ανθρώπινη επίδραση στα νησιωτικά οικοσυστήματα 5

6 1. Νησιωτικό Περιβάλλον Τύποι νησιών Τρόποι δημιουργίας των νησιών Περιβαλλοντικές αλλαγές μεγάλης χρονικής κλίμακας Το φυσικό περιβάλλον των νησιών Φυσικές διαταραχές στα νησιά 6

7 Τύποι νησιών Νησιά στη θάλασσα Ωκεάνια νησιά Ηπειρωτικά νησιά Νησιά στη ξηρά Νησιά βιοτόπου/ενδιαιτήματος (οικολογικά νησιά) Μη-θαλάσσια νησιά 7

8 Τρόποι δημιουργίας των νησιών Επίπεδο 1 Νησιά στα όρια των πλακών Νησιά εσωτερικά των πλακών Επίπεδο 2 Παραδείγματα Νησιά στα όρια πλακών που αποκλίνουν Ισλανδία, Αγ. Παύλος (Ινδικός) Νησιά στα όρια πλακών που συγκλίνουν Αντίλλες Νησιά κατά μήκος εγκάρσιων ορίων πλακών Κικόμπια (Ειρηνικός) Γραμμικές ομάδες νησιών Χαβάη Συμπλέγματα νησιών Κανάρια νησιά, Γκαλάπαγκος Απομονωμένα νησιά Αγ. Ελένη, Ν. Χριστουγέννων (Ινδικός) 8

9 Περιβαλλοντικές αλλαγές μεγάλης χρονικής κλίμακας Αλλαγές στη σχετική στάθμη της θάλασσας (ύφαλοι, ατόλες) Ευστατικές αλλαγές στη στάθμη της θάλασσας Κλιματικές αλλαγές στα νησιά 9

10 Το φυσικό περιβάλλον των νησιών Τοπογραφικά χαρακτηριστικά Κλιματικά χαρακτηριστικά Υδάτινοι πόροι Ωκεάνια ρεύματα 10

11 Φυσικές διαταραχές στα νησιά 5 τύποι ανάλογα με την επίδραση τους στη μεταφορά ενέργειας Τύπος 1: γεγονότα που αλλάζουν τη φύση ή την ένταση της ενέργειας του νησιού πριν αυτή χρησιμοποιηθεί στο νησί (π.χ. ατμοσφαιρικές διαταραχές, ανθρώπινες ενεργειακές απαιτήσεις, ασθενής άμπωτις, ηφαιστειακή δραστηριότητα) Τύπος 2: γεγονότα που δρουν σε μείζονα βιο-γεωχημικά μονοπάτια (π.χ. σεισμοί, ξενικά είδη. ηφαιστειακή δραστηριότητα) Τύπος 3: γεγονότα που «αφαιρούν» δομή από ένα νησί, χωρίς όμως να τροποποιούν το βασικό ενεργειακό περιεχόμενο, έτσι ώστε η ανάκαμψη να είναι γρήγορη (π.χ. τυφώνες, ισχυρές παλίρροιες, ξενικά είδη, ηφαιστειακή δραστηριότητα) Τύπος 4: γεγονότα που τροποποιούν τον «κανονικό» ρυθμό ανταλλαγής υλικών μεταξύ των νησιών και της θάλασσας ή της ατμόσφαιρας (π.χ. ισχυρές παλίρροιες, ισχυροί άνεμοι, ισχυρή βροχόπτωση, ηφαιστειακή δραστηριότητα) Τύπος 5: γεγονότα που καταστρέφουν τα συστήματα καταναλωτών με πιθανές συνέπειες στην οικολογία του νησιού (π.χ. τυφώνες, ισχυροί άνεμοι, σεισμοί, ισχυρές παλίρροιες, πόλεμος, ηφαιστειακή δραστηριότητα) 11

12 Φυσικές διαταραχές στα νησιά Επίσης έχουν σημασία: Η έκταση της περιοχής που επηρεάζεται (μικρή, μεγάλη) Η φύση της επίδρασης (μηχανική, φυσιολογική, βιοτική) Η διάρκεια της επίδρασης (λεπτά μέχρι αιώνες) Ο χρόνος ανάκαμψης (χρόνια μέχρι χιλιετίες) Η συχνότητα 12

13 2. Νησιά: Θερμά σημεία βιοποικιλότητας Σημασία της νησιωτικής βιοποικιλότητας Διαφορές ηπειρωτικών ωκεάνιων νησιών Απλοποίηση Δυσαρμονία, φίλτρα Ενδημισμός Εξαφάνιση ενδημικών 13

14 Σημασία της νησιωτικής βιοποικιλότητας Τα νησιά: Είναι φτωχά σε είδη σε σχέση με την έκτασή τους Είναι πλούσια σε σπάνιες «μορφές» (ενδημικά είδη) Συνεισφέρουν δυσανάλογα σε αριθμό εξαφανισμένων ειδών 14

15 Διαφορές ηπειρωτικών ωκεάνιων νησιών Ωκεάνια νησιά Ηπειρωτικά νησιά Πάνω στην ωκεάνια πλάκα Πάνω στην ηπειρωτική πλάκα Ηφαιστειογενή ή κοραλλιογενή Ποικίλη γεωλογία με πετρώματα παλαιά και νέα Απομακρυσμένα & ποτέ συνδεδεμένα με ηπειρωτικές περιοχές Σπανίως απομακρυσμένα & μερικές φορές συνδεδεμένα παλαιότερα με ηπειρωτικές περιοχές Απουσία ιθαγενών χερσαίων θηλαστικών & αμφιβίων Παρουσία ιθαγενών χερσαίων θηλαστικών & αμφιβίων Ικανός αριθμός πτηνών, εντόμων & συνήθως ερπετών Ποικίλη αντιπροσωπευτικότητα σε άλλες ταξινομικές ομάδες Η εξέλιξη είναι πιο γρήγορη από την εποίκιση Η εποίκιση είναι πιο γρήγορη από την εξέλιξη 15

16 Απλοποίηση (ένδεια σε είδη) Τα νησιά έχουν λιγότερα είδη ανά μονάδα έκτασης σε σχέση με τις ηπειρωτικές περιοχές Αυτή η διαφορά είναι εντονότερη όσο μικρότερη είναι η έκταση του νησιού. Π.χ. οι ενδο-«αρχιπελαγικές» καμπύλες έκτασης αριθμού ειδών είναι πιο «απότομες» από τις καμπύλες που φτιάχνονται υποδιαιρώντας μια μεγάλη ηπειρωτική περιοχή 16

17 Δυσαρμονία, φίλτρα Τα νησιά τείνουν να έχουν διαφορετική αναλογία ειδών συγκρινόμενα με αντίστοιχα τμήματα των ηπειρωτικών περιοχών Το κλίμα και η πανίδα-χλωρίδα των νησιών τείνουν να είναι πιο «πολωμένες» από ότι αυτές των γειτονικών ηπειρωτικών περιοχών Τα νησιά τείνουν να δέχονται οργανισμούς από το «διασπειρόμενο» κλάσμα της ηπειρωτικής δεξαμενής (η δυσαρμονία σχετίζεται με την ικανότητα εποίκισης) Τρόποι διασποράς Μονόδρομοι διασποράς Φίλτρα- δύο δρόμων 17

18 Ενδημισμός στα νησιά Ο μεγαλύτερος ενδημισμός παρουσιάζεται προς το «άκρο» του εύρους διασποράς των τάξων Τα νησιά που είναι μεγάλα, ψηλά και απομακρυσμένα συνήθως έχουν τη μεγαλύτερη αναλογία ενδημικών ειδών Εξαφάνιση ενδημικών Χρειαζόμαστε ακριβείς εκτιμήσεις όχι μόνο του αριθμού αλλά και της κατάστασης των πληθυσμών των ενδημικών τάξων Εξαφανίσεις πριν την εμφάνιση του ανθρώπου Ο ρόλος του ανθρώπου Παράδειγμα: το 85% των εξαφανίσεων των πτηνών κατά τη διάρκεια των ιστορικών χρόνων έχουν συμβεί στα νησιά Ο οικολογικός ρόλος των εξαφανισμένων ενδημικών ειδών (π.χ. επικονιαστές) 18

19 3. Ειδογένεση στα νησιά Καταγραφή ειδών Έννοιες του είδους και φυλογένεση Το γεωγραφικό πλαίσιο των συμβάντων ειδογένεσης Οι μηχανισμοί ειδογένεσης Φυλογένεση 19

20 Καταγραφή ειδών & Φυλογένεση Καταγραφή ειδών Έννοιες του είδους και φυλογένεση Γνωρίστε πρώτα τα είδη σας Η εξελικτική αλλαγή δεν σημαίνει απαραιτήτως ειδογένεση Ιεραρχική ταξινόμηση Βασίλειο Φύλο Ομοταξία Τάξη Οικογένεια Γένος Είδος Υποείδος Ζώα Χορδωτά Θηλαστικά Πρωτεύοντα Ανθρωπίδες Homo sapiens sapiens Πώς αποφασίστηκε αυτή η ταξινόμηση; Μπορούν να συγκριθούν οι ταξινομικές ομάδες; 20

21 Καταγραφή ειδών & Φυλογένεση Αναπαραγωγική απομόνωση (βιολογικός ορισμός του είδους), αλλά: Αλλοπάτριες - συμπάτριες κατανομές με ή χωρίς αναπαραγωγική απομόνωση. Τελικά τι είναι είδος; Είναι τα είδη τεχνητές ή φυσικές μονάδες; Είδη και ποικιλίες Κλαδιστική: Κλαδογράμματα ή φυλογενετικά δέντρα (στόχος: η πιο «φειδωλή» απεικόνιση των διεργασιών διαφοροποίησης) Υβριδισμός 21

22 Το γεωγραφικό πλαίσιο των συμβάντων ειδογένεσης & οι μηχανισμοί ειδογένεσης Μορφή Γεωγραφικό Πρότυπο Σκεφτείτε Κατανομή Συμπάτρια Επικαλυπτόμενο Αλλοπάτρια Διακριτό Παραπάτρια Γειτνιάζων Την κλίμακα της απομόνωσης Τη φύση του φράγματος Το υπό εξέταση τάξον Τόπος (& Ιστορία) Νέο-ενδημικός Αλλαγή στο νησί Παλαιο-ενδημικός Υπολειμματική νησιωτική μορφή Και την εξέλιξη στις ηπειρωτικές περιοχές Μηχανισμός Αλλοπάτριος Παρέκκλιση & επιλογή Πολυπλοειδία Αλλαγές στο χρωμοσωμικό αριθμό Ανταγωνιστική ειδογένεση Άλλοι συμπάτριοι μηχανισμοί Τις διπλές εισβολές Τις κενές οικοθέσεις Φυλογένεση Αναγένεση Αντικατάσταση του προγόνου Ανακλαδογένεση Παράλληλα με τον πρόγονο Κλαδογένεση Διαχωρισμός και αντικατάσταση προγόνου Το ρόλο του υβριδισμού 22

23 4. Άφιξη και αλλαγή Η αρχή του ιδρυτή και η γενετική παρέκκλιση Σεξ στα νησιά Μετατοπίσεις οικοθέσεων 23

24 Η αρχή του ιδρυτή & η γενετική παρέκκλιση Η αρχή του ιδρυτή: ένας πληθυσμός που μεταναστεύει σε ένα απομακρυσμένο νησί θα δημιουργήσει ένα μικρό ιδρυτικό πληθυσμό που θα περιέχει μόνο ένα υποσύνολο της γενετικής ποικιλότητας του τροφοδότη πληθυσμού. Η γενετική ποικιλότητα μπορεί να αυξηθεί μέσω μεταλλαγών και επαναδιατάξεων. Γενετική παρέκκλιση: η τυχαία τροποποίηση των αλληλικών συχνοτήτων από τη μια γενιά στην άλλη, που μπορεί να είναι σημαντική όταν ο πληθυσμός έχει μικρό μέγεθος. 24

25 Η αρχή του ιδρυτή & η γενετική παρέκκλιση Τα γεγονότα ίδρυσης (π.χ. εποικίσεις) παράγουν ποικιλία επιδράσεων (φαινομένων) που είναι δύσκολο να διακριθούν από άλλες μικροεξελικτικές διεργασίες. Επομένως: Η μείωση του πληθυσμού μπορεί να έχει ως αποτελέσματα (υπό διαφορετικές συνθήκες): 1) την απώλεια της γενετικής ποικιλότητας 2) την προσθήκη νέων γενετικών συνδυασμών 3) την εισαγωγή γενοτυπικής ποικιλότητας από συγγενικά είδη (ή ποικιλίες). 25

26 Σεξ στα νησιά Σεξ ή όχι στα νησιά; Τι δουλεύει καλύτερα; Πώς αυτό επηρεάζει τις πιθανότητες εποίκισης και ειδογένεσης στα νησιά; Ο υβριδισμός ευνοεί τη διαφοροποίηση ή την περιορίζει; Στα ζώα: Παρθενογενετικές σαύρες συχνές στα νησιά και μάλιστα πιο ετερόζυγες ίσως εξαιτίας υβριδισμού Ο υβριδισμός μπορεί να επάγει τη διαφοροποίηση 26

27 Μετατοπίσεις οικοθέσεων Άδειες οικοθέσεις Απώλεια ή μείωση της ικανότητας διασποράς Πριν και μετά την άφιξη; Ισχύει; Υποθέσεις: Τα άτομα με αυξημένη ικανότητα διασποράς έχουν μεγαλύτερες πιθανότητες να «παρασυρθούν» και να χαθούν Λόγω απουσίας θηρευτών δεν υπάρχει επιλεκτικό πλεονέκτημα σε οργανισμούς που τρέφονται στο έδαφος Παραδείγματα: Πουλιά: απουσία θηρευτών (δεν υπάρχει ανάγκη να πετούν) Περιορισμένοι πόροι (κοστίζει η πτήση) Έντομα: Επέκταση σε άδειους θώκους 27

28 Μετατοπίσεις οικοθέσεων Γιγαντισμός & Νανισμός Μεγάλο μέγεθος πριν ή μετά την άφιξη στο νησί; Τα μεγάλα θηλαστικά τείνουν να μικραίνουν και τα μικρά να μεγαλώνουν Π.χ. τα νησιωτικά τρωκτικά είναι μεγαλύτερα λόγω απουσίας θήρευσης, από μεγάλα σαρκοφάγα θηλαστικά. Όμως τα σαρκοφάγα και τα αρτιοδάκτυλα μικραίνουν λόγω πλεονεκτήματος του μικρού μεγέθους υπό συνθήκες περιορισμένων πόρων (τροφής) στα νησιά Ο ρόλος του ανθρώπου στην εξαφάνιση μεγάλων ζώων; Σεξουαλική επιλογή για μεγαλύτερα αρσενικά; 28

29 Μετατοπίσεις οικοθέσεων Νανισμός Περιορισμένη ανάγκη για πόρους Καλύτερη απόκρυψη σε άδεντρα νησιά Γιγαντισμός Γνωρίσματα που επέτρεψαν τη διασπορά (το μικρό μέγεθος ως μειονέκτημα) Μεγαλύτερο εύρος λείας Μεγαλύτερα αποθέματα ενέργειας & νερού σε περιόδους έλλειψης τροφής 29

30 Μετατοπίσεις οικοθέσεων Μετατόπιση χαρακτήρα Αλλαγές που οφείλονται σε ανταγωνισμό μεταξύ δύο σχετικά παρόμοιων ποικιλιών ή ειδών, όταν αυτά βρίσκονται συμπάτρια. Οικολογική απελευθέρωση Η απόκριση στην απουσία θηρευτών ή άλλων αλληλεπιδρώντων οργανισμών μπορεί να πάρει δύο μορφές: Την απώλεια «μη απαραίτητων» γνωρισμάτων (π.χ. αμυντικές κατασκευές) Την αύξηση της ποικιλότητας μέσα στο είδος (μέσω της κατάληψης ευρύτερου φάσματος οικοθέσεων) 30

31 Μετατοπίσεις οικοθέσεων Άλλες μετατοπίσεις οικοθέσεων Το νησιωτικό σύνδρομο: Περιορισμένη διασπορά, Μικρότερη επιθετικότητα, Συνωστισμός, Μεγαλύτερο σωματικό μέγεθος, Μικρότερη γεννητικότητα ανά άτομο, Μεγαλύτερη προσδοκώμενη ζωή Αντιστάθμιση πυκνοτήτων: όταν οι νησιωτικές κοινότητες έχουν την ίδια συνολική πληθυσμιακή πυκνότητα αλλά κατανεμημένη σε λιγότερα είδη Στάση πυκνότητας: όταν ο συνολικός πληθυσμός στις νησιωτικές κοινότητες είναι μικρότερος από ότι στα ηπειρωτικά συστήματα. Το νησιωτικό σύνδρομο αναμένεται σε νησιά που είναι: 1) επαρκώς απομονωμένα, 2) όχι πολύ μεγάλα ώστε να μοιάζουν με ηπειρωτικές περιοχές, 3) όχι πολύ μικρά ώστε να μη υποστηρίζουν τους πληθυσμούς Απομόνωση (άμεση επίδραση) Έκταση (έμμεση επίδραση): Οι πυκνότητες στα μεγάλα νησιά μειώνονται εξαιτίας περισσότερων θηρευτών & ανταγωνιστών. 31

32 5. Μοντέλα νησιωτικής εξέλιξης Αναγένεση Ο κύκλος τάξων Προσαρμοστική διαφοροποίηση Παράγοντες της νησιωτικής εξέλιξης 32

33 Αναγένεση Όταν: η ειδογένεση στα νησιά συνοδεύεται με μικρή ή και καθόλου «ακτινωτή» διαφοροποίηση, αλλά με αλλαγή στη νησιωτική μορφή προς μια μόνο κατεύθυνση (από το φαινότυπο που εποίκισε αρχικά το νησί). Η διεργασία: Ο ιδρυτικός πληθυσμός εκμεταλλεύεται τις διαθέσιμες οικοθέσεις και υπόκειται σε γοργή, αρχικά, μορφολογική προσαρμογή. Η αλλαγή συνεχίζεται καθώς το συνολικό βιοτικό περιβάλλον εξελίσσεται με την άφιξη επιπλέον εποικιστών. Τα βικαριανιστικά γεγονότα είναι σπάνια και η κινητήριος δύναμη της ειδογένεσης είναι η άφιξη εποικιστών και η γοργή αλλαγή του περιβάλλοντος εξαιτίας αυτών. 33

34 Ο κύκλος τάξων Το γενικό πλαίσιο: Η εξέλιξη συμβαίνει μέσα στο νησιωτικό αρχιπέλαγος. Εκεί τα είδη υπόκεινται σε αλλαγές οικοθέσεων. Οι αλλαγές οφείλονται σε ανταγωνιστικές αλληλεπιδράσεις με τους μετέπειτα εποικιστές. Οι μετέπειτα εποικιστές οδηγούν τους πρώην σε εξαφάνιση. Άφιξη Επέκταση Εξειδίκευση Συρρίκνωση Εξαφάνιση Αντικατάσταση Οι ενδείξεις για αυτή τη διεργασία προέρχονται κυρίως από τα πρότυπα κατανομής. Όμως: η υπόθεση αυτή συχνά δεν συμφωνεί με τις ιστορικές ενδείξεις σχετικά με τις περιβαλλοντικές αλλαγές και τις αλλαγές στην κατανομή. 34

35 Προσαρμοστική διαφοροποίηση Παρατηρείται κυρίως σε μεγάλα, απομονωμένα, ωκεάνια νησιά, στα όρια τους εύρους διασποράς μιας ομάδας οργανισμών (ζώνη διαφοροποίησης). Η χαμηλή ποικιλία εποικιστών και η δυσαρμονία διευκολύνουν την in situ διαφοροποίηση. Για τα τάξα με μικρότερες ικανότητες διασποράς, οι ζώνες διαφοροποίησης τους συμπίπτουν με τη θέση λιγότερο απομονωμένων αρχιπελάγων (στα οποία υπάρχουν περισσότερα αλληλεπιδρώντα τάξα). Στις περισσότερες περιπτώσεις η διαφοροποίηση είναι προσαρμοστική, καθώς συμβαίνουν σαφείς αλλαγές των θώκων (προσαρμοστική διαφοροποίηση adaptive radiation). Υπάρχουν περιπτώσεις που η διαφοροποίηση είναι μη-προσαρμοστική (όταν συμβαίνουν μετατοπίσεις σε απομονωμένες περιοχές των νησιών που δεν συνοδεύονται με σαφείς αλλαγές των οικοθέσεων (μη-προσαρμοστική διαφοροποίηση non-adaptive radiation). Αλλοπάτρια και συμπάτρια «επεισόδια», Ποιος είναι ο ρόλος του υβριδισμού; 35

36 Παράγοντες της νησιωτικής εξέλιξης Η περιβαλλοντική αλλαγή ως κινητήριος δύναμη Η σημερινή εικόνα μπορεί να ερμηνευτεί εάν θεωρήσουμε την αλληλουχία των περιβαλλοντικών αλλαγών (στάθμη της θάλασσας, κλιματικές συνθήκες, ζώνες βλάστησης) κατά το παρελθόν. Οι ρυθμοί ειδογένεσης ποικίλουν στο χρόνο και μεταξύ των τάξων Οι πιο γρήγοροι ρυθμοί διαφοροποίησης συμβαίνουν στους πρώτους εποικιστές στα πρώτα στάδια ύπαρξης των νησιών. Ο ρόλος της «πλαστικότητας» του γενετικού υπόβαθρου των τάξων. Ικανότητα διασποράς & ενδημισμός Ο ενδημισμός συνήθως είναι μικρότερος σε τάξα με καλές ικανότητες διασποράς 36

37 Παράγοντες της νησιωτικής εξέλιξης Βιογεωγραφικές ιεραρχίες και μοντέλα νησιωτικής εξέλιξης Ωκεάνια νησιά: η εξέλιξη πιο γρήγορη από την εποίκιση Ηπειρωτικά νησιά: η εποίκιση πιο γρήγορη από την εξέλιξη Για ποια τάξα ένα νησί είναι «ηπειρωτικό» και για ποια «ωκεάνιο»; Η δυσαρμονία διευκολύνει τη διαφοροποίηση, όμως για κάποια τάξα η απουσία αλληλεπιδρώντων οργανισμών (π.χ. επικονιαστών) περιορίζει την εποίκιση, την εξάπλωση και τη διαφοροποίηση. Ο ρόλος των αποστάσεων μεταξύ των νησιών μέσα σε ένα αρχιπέλαγος. Ο ρόλος της έκτασης για την ειδογένεση μέσα στο νησί (ποικιλία ενδιαιτημάτων, ζωτικός χώρος). Ο ρόλος των ανθρώπινων επιδράσεων. 37

38 Παράγοντες της νησιωτικής εξέλιξης Δεν συμβαίνει πάντοτε μόνο μία διεργασία και δεν μπορεί ένα μοντέλο να είναι εφαρμόσιμο σε όλες τις περιπτώσεις 38

39 Παράγοντες της νησιωτικής εξέλιξης Τα φαινόμενα του ιδρυτή και της γενετικής παρέκκλισης είναι πιο πιθανά σε μικρά, μη απομακρυσμένα νησιά που δεν μπορούν να υποστηρίξουν σταθερούς πληθυσμούς Τα ενδημικά είδη στα μικρά νησιά με μικρό τοπογραφικό εύρος είναι πιο ευρύοικα καθώς αυτά τα νησιά επηρεάζονται έντονα από τις περιβαλλοντικές αλλαγές Τα μεγάλα, κοντά σε ηπείρους νησιά έχουν χαμηλά επίπεδα ενδημισμού. Σε αυτά τα φαινόμενα του ιδρυτή και της γενετικής παρέκκλισης δεν είναι έντονα Μεγάλα νησιά, με μεγαλύτερη (αλλά όχι πολύ μεγάλη) απομόνωση και «ιστορία» φιλοξενούν «υπολειμματικά» στοιχεία. 39

40 Παράγοντες της νησιωτικής εξέλιξης Ο μεγαλύτερος βαθμός εξελικτικής αλλαγής συμβαίνει στα απομακρυσμένα, ψηλά νησιά Όταν αυτά είναι μόνα τους (ή απομακρυσμένα μεταξύ τους μέσα στο αρχιπέλαγος), η ειδογένεση είναι συχνή, αλλά χωρίς μεγάλη διαφοροποίηση (μοντέλο αναγένεσης) Η προσαρμοστική διαφοροποίηση είναι πιο έντονη σε μεγάλα, ποικίλα και απομονωμένα αρχιπελάγη Πότε; Όταν οι μετακινήσεις οργανισμών μεταξύ των νησιών επιτρέπουν την ανάμιξη αλλοπάτριων και συμπάτριων διεργασιών ειδογένεσης 40

41 Παράγοντες της νησιωτικής εξέλιξης Ο κύκλος των τάξων αφορά αρχιπελάγη με μέτρια απομόνωση, όπου σχηματίζονται ενδιάμεσοι σταθμοί. Σε αυτά η δυσαρμονία είναι μικρότερη, και τα φαινόμενα εποίκισης είναι συχνά και επαναλαμβάνονται από οργανισμούς στενά συνδεδεμένους (οικολογικά ή ταξινομικά), προς τους αρχικούς εποικιστές Τα τάξα είναι πιθανότερο να διαφοροποιούνται κοντά στο όριο της διασποράς τους. Όμως, η διαφοροποίηση είναι υψηλότερη σε ψηλότερα νησιά (ή σε αρχιπελάγη με τέτοια νησιά) παρά σε χαμηλά νησιά ή σε απομονωμένα ψηλά νησιά Έτσι, σε ένα νησιωτικό σύμπλεγμα μπορεί για κάποια τάξα να επικρατεί η αναγένεση, ο κύκλος των τάξων ή η προσαρμοστική διαφοροποίηση 41

42 6. Ο αριθμός ειδών στα νησιά Η θεωρία της δυναμικής ισορροπίας Χωρικές αναλύσεις και αριθμός ειδών Εναλλαγή 42

43 6. Ο αριθμός ειδών στα νησιά McArthur & Wilson, An equilibrium theory of insular biogeography. Evolution, 17: McArthur & Wilson, The theory of island biogeography. Princeton University Press, Princeton. Δυναμική Ισορροπία: μεταξύ εποίκισης σε ένα νησί (ενισχυμένης από την εξέλιξη νέων μορφών σε κάποιες περιπτώσεις), και εξαφάνισης τοπικών πληθυσμών από το νησί, υπό την επίδραση της νησιωτικής απομόνωσης και έκτασης αντιστοίχως. Το βασικό ερώτημα: τα οικολογικά συστήματα λειτουργούν σε κατάσταση ισορροπίας ή όχι; 43

44 Η Θεωρία της δυναμικής Ισορροπίας Συστατικά της θεωρίας: Υπάρχει σχέση μεταξύ νησιωτικής έκτασης & αριθμού ειδών Υπάρχει σύνδεση ανάμεσα στη μορφή της καμπύλης έκτασης-ειδών και με το πως τα άτομα κατανέμονται ανάμεσα στα είδη (καμπύλη αφθονίας-ειδών) Ο ρυθμός εναλλαγής των ειδών στα νησιά Η επίδραση της απόστασης στο ρυθμό εναλλαγής 44

45 Πρότυπα έκτασης - αριθμού ειδών Το δυναμικό μοντέλο: S = CAz S = αριθμός ειδών ενός τάξου σε κάποιο νησί A = η έκταση του νησιού C = παράμετρος που εξαρτάται από το τάξον και τη βιογεωγραφική περιοχή (σταθερά που προσδιορίζεται εμπειρικά και αντιπροσωπεύει το βιοτικό πλούτο μιας περιοχής) Z = παράμετρος που αντιπροσωπεύει την κλίση της καμπύλης ποικιλότητας και σχετίζεται με τη δυσκολία προσέγγισης στα νησιά. Η λογαριθμισμένη σχέση είναι γραμμική: log S = z log A + log C Το z περιγράφει την κλίση της λογαριθμισμένης σχέσης και το C περιγράφει το σημείο διατομής με τον άξονα Y (log S). Για νησιά: z = Για ηπειρωτικές περιοχές: z = Όμως υπάρχουν αρκετές εξαιρέσεις, π.χ. κανονικά νησιά: 0.05, οικολογικά νησιά: , ηπειρωτικές περιοχές: Τιμές του z γύρω στο χαρακτηρίζουν στενή σχέση της πανίδας με τις γειτονικές περιοχές (ηπειρωτικά νησιά), ενώ τιμές του z γύρω στο 0.35 χαρακτηρίζει απομονωμένα (ωκεάνια) νησιά 45

46 Πρότυπα έκτασης - αριθμού ειδών 46

47 Πρότυπα έκτασης - αριθμού ειδών Σύγκριση των c μόνον όταν τα z είναι ίδια Σύγκριση των z μόνον όταν τα c είναι ίδια 47

48 Κατανομές αφθονίας ειδών Στις περισσότερες βιοκοινότητες υπάρχουν λίγα είδη με πολλά άτομα και πολλά είδη με λίγα άτομα Δύο θεωρίες: Η λογαριθμική σειρά αφθονίας (Fisher et al 1943): η μεγαλύτερη κλάση ειδών είναι αυτά που που είναι πιο σπάνια. Η λογαριθμο-κανονική σειρά αφθονίας (Preston 1948, 1963): τα πιο πολυάριθμα είδη είναι αυτά με την ενδιάμεση (μέτρια) αφθονία Όμως: λόγω ανεπαρκούς δειγματοληψίας τα πιο σπάνια είδη δεν καταγράφονται (αν και υπάρχουν) και η καμπύλη παίρνει τη λογαριθμική μορφή (καθώς «φαίνεται» να περιέχει περισσότερα σπάνια είδη από ότι κοινά η κλίμακα είναι λογαριθμική). 48

49 Κατανομές αφθονίας ειδών Κατ αντιστοιχία: τα μικρά, απομονωμένα νησιά έχουν λιγότερα είδη ανά μονάδα έκτασης και υψηλότερες τιμές z σε σχέση με τις ηπειρωτικές περιοχές, καθώς «δέχονται» λιγότερα είδη και εάν ένα είδος γίνει πολύ σπάνιο σε ένα νησί είναι πιθανό να εξαφανιστεί (το φαινόμενο είναι πιο έντονο στα μικρά νησιά) Επομένως: η σχέση έκτασης αριθμού ειδών είναι συνήθως γραμμική όταν λογαριθμίζονται τόσο η έκταση όσο και ο αριθμός των ειδών (παρά σε οποιοδήποτε άλλο μετασχηματισμό). 49

50 Η επίδραση της απόστασης (απομόνωσης) Οι McArthur & Wilson προέβλεψαν ότι η καμπύλη έκτασης-αριθμού ειδών είναι πιο απότομη όσο αυξάνει η απόσταση Όμως, ο Williamson (1981) αμφισβήτησε αυτήν την πρόβλεψη (έδωσε αντίθετα αποτελέσματα) Η σχέση απόστασης - αριθμού ειδών είναι λιγότερο «γενική» από τη σχέση έκτασης αριθμού ειδών Η επίδραση της απομόνωσης είναι σχετικά ασαφής και εξαρτάται από τις αρχικές παραδοχές: π.χ. «συν-θεώρηση ξεχωριστών νησιών σε αρχιπελάγη, υπολογισμός ή όχι της απομόνωσης μέσα ή μεταξύ των αρχιπελάγων, κοκ.) Ποιοι είναι οι οδοί της εποίκισης; 50

51 Η επίδραση της απόστασης (απομόνωσης) Εκθετική (Exponential) S = k1 e-k2(i) Κανονική (Normal) S = k1 e-k2(i I) k1 & k2 = σταθερές S = Αριθμός ειδών I = απομόνωση (km) 51

52 Η επίδραση της απόστασης (απομόνωσης) 52

53 Εναλλαγή ειδών & Θεωρία Ισορροπίας της Νησιωτικής Βιογεωγραφίας Εποίκιση Ρυθμός εποίκισης (Ι) Αποίκιση (εγκατάσταση) Ρυθμός αποίκισης Εξαφάνιση Ρυθμός εξαφάνισης (Ε) Εναλλαγή Ρυθμός εναλλαγής (Τ) 53

54 Εναλλαγή ειδών & Θεωρία Ισορροπίας της Νησιωτικής Βιογεωγραφίας Ο αριθμός των ειδών αυξάνεται: με εποίκιση & ειδογένεση (V) Ο αριθμός των ειδών μειώνεται: με εξαφάνιση (μετανάστευση ή θάνατο) Ο ρυθμός εποίκισης ελαττώνεται με την απόσταση Ο ρυθμός εξαφάνισης ελαττώνεται με την έκταση Ο αριθμός των ειδών σε ένα νησί αντιπροσωπεύει τη δυναμική ισορροπία μεταξύ εποίκισης (Ι) και εξαφάνισης (Ε). Σε κατάσταση ισορροπίας Ι = Ε = Τ Η εξίσωση στην ισορροπία: S t+1 = S t + I+V E 54

55 Εναλλαγή ειδών & Θεωρία Ισορροπίας της Νησιωτικής Βιογεωγραφίας Νησιά διαφορετικής έκτασης ή διαφορετικής απομόνωσης μπορεί να έχουν την ίδιο ρυθμό εναλλαγής ή τον ίδιο αριθμό ειδών (S), όμως δεν μπορούν να έχουν συγχρόνως τον ίδιο ρυθμό εναλλαγής και τον ίδιο αριθμό ειδών. Καμπύλη αποίκισης: το θεωρητικό αποτέλεσμα της «ενσωμάτωσης» των καμπυλών εποίκισης και εξαφάνισης 55

56 Εναλλαγή ειδών & Θεωρία Ισορροπίας της Νησιωτικής Βιογεωγραφίας Η εποίκιση εξαρτάται από την απόσταση του νησιού από την ηπειρωτική περιοχή (ή τη δεξαμενή των εν δυνάμει εποικιστών ειδών) Τα πιο απομακρυσμένα νησιά εποικίζονται λιγότερο συχνά Ο ρυθμός εποίκισης μειώνεται όσο αυξάνει ο αριθμός των ειδών στο νησί καθώς υπάρχουν λιγότεροι εν δυνάμει εποικιστές και λιγότεροι ανεκμετάλλευτοι θώκοι 56

57 Εναλλαγή ειδών & Θεωρία Ισορροπίας της Νησιωτικής Βιογεωγραφίας Η εξαφάνιση εξαρτάται από το μέγεθος του νησιού Τα μεγάλα νησιά μπορούν να υποστηρίξουν μεγαλύτερους πληθυσμούς και οι μεγαλύτεροι πληθυσμοί είναι λιγότερο επιρρεπείς σε εξαφάνιση. Έτσι, όσο μικρότερο είναι το νησί τόσο μεγαλύτερη είναι η πιθανότητα εξαφάνισης Ο ρυθμός εξαφάνισης αυξάνεται όταν αυξάνεται η αποίκιση (εγκατάσταση). Ο διαειδικός ανταγωνισμός αντικαθιστά κάποια είδη και μειώνει τα μεγέθη των πληθυσμών όταν τα είδη μπορούν να συνυπάρχουν 57

58 Εναλλαγή ειδών & Θεωρία Ισορροπίας της Νησιωτικής Βιογεωγραφίας Στην ισορροπία μεταξύ εποίκισης & εξαφάνισης, ο αριθμός των ειδών παραμένει σταθερός, παρόλο που μπορεί να αλλάζει η σύνθεση των ειδών. Αυτή είναι η δυναμική ισορροπία Ο ρυθμός με τον οποίο κάποια είδη χάνονται και κάποια άλλα εγκαθίστανται είναι ο ρυθμός εναλλαγής 58

59 Εναλλαγή ειδών & Θεωρία Ισορροπίας της Νησιωτικής Βιογεωγραφίας Συγχρόνως κατά τη διάρκεια της εποίκισης μερικά είδη εξαφανίζονται Τα νέα είδη που φτάνουν ανταγωνίζονται για περιορισμένους πόρους και ο ρυθμός εξαφάνισης αυξάνεται Ο ρυθμός με τον οποίο χάνεται κάθε είδος και κερδίζεται μια αντικατάσταση είναι ο ρυθμός εναλλαγής 59

60 Εναλλαγή ειδών & Θεωρία Ισορροπίας της Νησιωτικής Βιογεωγραφίας Τα νησιά μακριά από την ηπειρωτική περιοχή έχουν χαμηλότερους ρυθμούς εποίκισης Τα περισσότερο απομακρυσμένα νησιά έχουν μικρότερη ποικιλότητα (αριθμό) ειδών 60

61 Εναλλαγή ειδών & Θεωρία Ισορροπίας της Νησιωτικής Βιογεωγραφίας Τα μικρότερα νησιά έχουν μικρότερους συνολικούς πληθυσμούς Η πιθανότητα εξαφάνισης αυξάνεται όταν οι πληθυσμοί είναι μικρότεροι Τα μικρότερα νησιά έχουν μικρότερη ποικιλότητα ειδών 61

62 Εναλλαγή ειδών & Θεωρία Ισορροπίας της Νησιωτικής Βιογεωγραφίας Ο ρυθμός εποίκισης μειώνεται όσο αυξάνει η ποικιλότητα (δηλ. ο αριθμός των ειδών) στο νησί Η εξαφάνιση αυξάνεται όσο μεγαλώνει η ποικιλότητα στο νησί Ο αριθμός ειδών σε ισορροπία στα νησιά είναι το δυναμικό ισοζύγιο εποίκισης και τοπικής εξαφάνισης 62

63 Εναλλαγή ειδών & Θεωρία Ισορροπίας της Νησιωτικής Βιογεωγραφίας Ο αριθμός των ειδών σε ένα νησί αντιπροσωπεύει τη δυναμική ισορροπία μεταξύ εξαφάνισης & εποίκισης Η εναλλαγή των ειδών είναι συνεχής Τα μεγαλύτερα νησιά έχουν μεγαλύτερο αριθμό ειδών στο σημείο ισορροπίας Τα νησιά που είναι πιο κοντά στην ηπειρωτική χώρα έχουν μεγαλύτερο αριθμό ειδών στο σημείο ισορροπίας 63

64 Αδυναμίες της Θεωρίας της Δυναμικής Ισορροπίας Οι κλίσεις των καμπυλών των ρυθμών Εξαφάνισης & Εποίκισης δεν είναι γνωστές Οι κλίσεις διαφέρουν από νησί σε νησί Τα νησιά μπορεί να μη βρίσκονται σε ισορροπία Ο ρόλος των διαταραχών (εξαιτίας τους δεν φτάνουμε ποτέ σε ισορροπία) Οι ρυθμοί Εξαφάνισης & Εποίκισης διαφέρουν μεταξύ των ειδών Τα είδη συχνά αλληλεπιδρούν μεταξύ τους 64

65 Αδυναμίες της Θεωρίας της Δυναμικής Ισορροπίας Η Εξαφάνιση και η Εποίκιση δεν είναι ανεξάρτητες μεταξύ τους (υψηλοί ρυθμοί εποίκισης σώζουν τα είδη από την εξαφάνιση - «φαινόμενο Διάσωσης» - Rescue Effect) Πολλαπλές ηπειρωτικές περιοχές = πολλαπλοί οδοί εποίκισης & πολλαπλοί ρυθμοί Η Ειδογένεση στα νησιά δεν λαμβάνεται υπόψη (με τη στενή έννοια) Εάν τα είδη «δημιουργούνται» στα νησιά το μοντέλο παραβιάζεται Η ειδογένεση είναι πιθανόν πιο σημαντική σε μεγάλα, απομονωμένα νησιά (με όρους αριθμού ειδών) Η εκτίμηση της Έκτασης συχνά δεν είναι ακριβής Η έκταση συσχετίζεται με την ποικιλότητα ενδιαιτημάτων 65

66 Αδυναμίες της Θεωρίας της Δυναμικής Ισορροπίας Απομόνωση & απόσταση Η απομόνωση δεν έχει σχέση πάντοτε με την απόσταση, αλλά από τη φύση των φραγμάτων (π.χ. της ξηράς, της θάλασσας, των ατμοσφαιρικών συστημάτων κλπ). Φαινόμενα κλίμακας Η έκταση και η απομόνωση δεν είναι ίδιες για όλους τους οργανισμούς Η σημασία των αποστάσεων μεταξύ των νησιών Ο ρόλος της φάσματος της περιβαλλοντικής ποικιλότητας 66

67 Αδυναμίες της Θεωρίας της Δυναμικής Ισορροπίας Εναλλαγή Διάκριση μεταξύ ρυθμού εποίκισης και ρυθμού αποίκισης (εγκατάστασης) Εξαιρετικά δύσκολο να μετρηθούν οι πραγματικοί ρυθμοί εποίκισης και εξαφάνισης μετρούμε ουσιαστικά αλλαγές στους καταλόγους ειδών. Ομογενής εναλλαγή: όταν όλα τα είδη συμμετέχουν εξίσου στην εναλλαγή (όταν κάθε είδος εμπλέκεται κάπου στο αρχιπέλαγος σε γεγονότα εποίκισης και εξαφάνισης). Ετερογενής εναλλαγή: όταν ένα μικρό υποσύνολο των ειδών εμπλέκεται στην εναλλαγή. Η ετερογενής εναλλαγή έρχεται σε αντίθεση με την Θεωρία της ισορροπίας. Κρυπτο-εναλλαγή: όταν οι δειγματοληψίες είναι ακανόνιστες, και τα είδη εξαφανίζονται και επανεποικούν ενδιαμέσως. Το αποτέλεσμα: υποεκτίμηση των ρυθμών εναλλαγής. Ψευδο-εναλλαγή: όταν ατελείς καταγραφές εμφανίζουν κάποια είδη να εναλλάσσονται χωρίς όμως να έχουν εξαφανιστεί. 67

68 Αδυναμίες της Θεωρίας της Δυναμικής Ισορροπίας Μορφές ισορροπίας και μη-ισορροπίας Υπερκορεσμός και υποκορεσμός Υποβιβασμός του αριθμού των ειδών (relaxation) Σε καταστάσεις ισορροπίας οι επιδράσεις της εποίκισης και της εξαφάνισης δίνουν πιο έντονες καμπύλες έκτασης-αριθμού ειδών όσο μεγαλώνει η απόσταση, καθώς η εξαφάνιση έχει σχετικά μεγαλύτερη επίδραση στα πιο απομακρυσμένα νησιά. Σε καταστάσεις μη-ισορροπίας, τα απομακρυσμένα (ωκεάνια) νησιά μπορεί να είναι υποκορεσμένα, καθώς η εποίκιση είναι πολύ αργή για να «γεμίσει» τα νησιά (η εξαφάνιση είναι αμελητέα), ενώ τα κοντινά (ηπειρωτικά) νησιά βρίσκονται σε κατάσταση «υποβιβασμού» (δηλ. τα πρότυπα αφθονίας καθορίζονται από την εξαφάνιση). 68

69 Έλεγχοι της Θεωρίας - Νησιά Krakatau 69

70 Έλεγχοι της Θεωρίας - Νησιά Krakatau Ρυθμοί εποίκισης 70

71 Έλεγχοι της Θεωρίας - Νησιά Krakatau Ρυθμοί Ι/Ε 71

72 Έλεγχοι της Θεωρίας - Νησιά Krakatau Ρυθμοί Ι/Ε Διαφορετικοί ρυθμοί εποίκισης για τα φυτά Πρέπει να να προχωρήσει η διαδοχή για να γίνει η εποίκιση των ζώων 72

73 Έλεγχοι της Θεωρίας Το πείραμα των Simberloff and Wilson (1970) Εξολόθρευσαν όλα τα αρθρόποδα στα νησιά Key Florida Επαναλαμβανόμενες καταγραφές για 2 χρόνια 73

74 Έλεγχοι της Θεωρίας Το πείραμα των Simberloff and Wilson (1970) Γρήγορη αύξηση Υπερκορεσμός Σταθεροποίηση κοντά στον αρχικό αριθμό ειδών Αλλαγή στη σύνθεση των ειδών. Σταθερός ρυθμός εναλλαγής Χαμηλότεροι ρυθμοί εναλλαγής στα μακρινά νησιά Το νησί 1 είναι ένα μικρό απομονωμένο νησί 74

75 Έλεγχοι της Θεωρίας Ηπειρωτικά vs. Ωκεάνια νησιά Τα ωκεάνια νησιά επιβεβαιώνουν αρκετά καλά τη θεωρία. Τα ηπειρωτικά νησιά είναι μια άλλη ιστορία... 75

76 Έλεγχοι της Θεωρίας Ηπειρωτικά vs. Ωκεάνια νησιά Τα ηπειρωτικά νησιά ξεκινούν με είδη συμπληρωματικά από την ηπειρωτική περιοχή. Θυμηθείτε: δηλ. περισσότερα είδη από ότι θα αναμενόταν με βάση την έκτασή τους. Επομένως αναμένουμε με την πάροδο του χρόνο αυτός ο αριθμός ειδών να μειώνεται (υποβιβασμός relaxation). 76

77 Έλεγχοι της Θεωρίας Ηπειρωτικά vs. Ωκεάνια νησιά Φαινόμενο έκτασης στόχου (Target Area Effect ) μεγαλύτερη έκταση-μεγαλύτερος ρυθμός εποικισμού Φαινόμενο μικρού νησιού (Small Island Effect) Δεν υπάρχει σχέση έκτασης ποικιλότητας ειδών στα πολύ μικρά νησιά πολύ λίγα ενδιαιτήματα Μπότσαρης (1996) y = 0.174x LogS R = LogA 77

78 7. Συγκρότηση και δυναμική βιοκοινοτήτων Κανόνες νησιωτικής συγκρότησης Εγκιβωτισμός 78

79 Κανόνες συγκρότησης Υπάρχουν κάποιοι «κανόνες συγκρότησης» (assembly rules Diamond, 1975) ή οι ταξινομικές μονάδες κατανέμονται τυχαία; 79

80 Κανόνες συγκρότησης Οι κατά Diamond κανόνες συγκρότησης των νησιωτικών βιοκοινοτήτων 1. Από όλους τους δυνατούς συνδυασμούς μέσα σε μια ομάδα ειδών, μόνο ορισμένοι απαντώνται στη φύση. 2. Οι επιτρεπόμενοι αυτοί συνδυασμοί αντιστέκονται στους εισβολείς που θα τους μετέτρεπαν σε κάποιον απαγορευμένο συνδυασμό. 3. Ένας συνδυασμός που είναι σταθερός σε κάποιο μεγάλο ή πλούσιο νησί μπορεί να είναι ασταθής σε κάποιο μικρό ή φτωχό. 4. Σε κάποιο μικρό ή φτωχό νησί είναι δυνατόν ένας συνδυασμός να αντιστέκεται σε εισβολείς που θα ήταν δυνατόν να ενσωματωθούν σε κάποιο μεγαλύτερο ή πλουσιότερο. 5. Ορισμένα ζεύγη ειδών δεν συνυπάρχουν ποτέ, ούτε μόνα τους, ούτε και ως μέρη ευρύτερων συνδυασμών. 6. Ορισμένα ζεύγη ειδών που μπορεί να σχηματίζουν ασταθείς μεταξύ τους συνδυασμούς, είναι δυνατόν να αποτελούν μέρος κάποιου σταθερού ευρύτερου συνδυασμού. 7. Αντιστρόφως, ορισμένοι συνδυασμοί που αποτελούνται εξ ολοκλήρου από σταθερούς υπο-συνδυασμούς, είναι οι ίδιοι ασταθείς. 80

81 Κανόνες συγκρότησης Συναρτήσεις συχνότητας εμφάνισης υψηλού-s Η σχέση του αριθμού όλων των ειδών στα νησιά, προς τη συχνότητα εμφάνισης ενός συγκεκριμένου είδους Είδη S: τα είδη που εμφανίζονται μόνο στα πιο πλούσια σε είδη νησιά Είδη «υπερ-αλήτες ή υπερπλάνητες»: είδη που εμφανίζονται μόνο σε φτωχά σε είδη νησιά αλήτης υπεραλήτης 81

82 Κανόνες συγκρότησης Παράγοντες μη τυχαίας συγκρότησης: απουσία κατάλληλων ενδιαιτημάτων μέγεθος του νησιού (μικρότερο από τις ελάχιστες απαιτήσεις χωροκράτιας) εποχική ή ψηφιδωτή παροχή τροφής ιστορικοί παράγοντες (π.χ. ηπειρωτικές συνδέσεις) διαταραχές & αλλαγές στη φέρουσα ικανότητα πληθυσμιακές αυξομειώσεις 82

83 Κανόνες συγκρότησης Αρνητικοί Ανταγωνισμός Διαφορετικές στρατηγικές κατανομής Διαφορετική προέλευση κατανομής Θετικοί Διαμοιραζόμενο ενδιαίτημα Κοινές στρατηγικές κατανομής Κοινή γεωγραφική προέλευση Ενδημισμός σε ένα μόνο νησί 83

84 Εγκιβωτισμός (nestedness) Εγκιβωτισμός: όταν οι βιοκοινότητες των φτωχότερων περιοχών συγκροτούν υποσύνολα των βιοκοινοτήτων πλουσιότερων περιοχών Ο εγκιβωτισμός έχει διαπιστωθεί στα περισσότερα νησιωτικά συμπλέγματα Ο απόλυτος εγκιβωτισμός είναι σπάνιος Sp Sp Sp Sp Sp Sp Sp Sp Sp Sp Sp Sp Sp Ar1 Ar2 Ar3 Ar4 Άθροισμα στηλών (εμφάνιση ειδών) Ar1 Ar2 Ar3 Ar4 Άθροισμα στηλών (εμφάνιση ειδών) Άθροισμα σειρών (αρ. ειδών) Άθροισμα σειρών (αρ. ειδών)

85 Εγκιβωτισμός (nestedness) Αιτίες εγκιβωτισμού Επιλεκτική εποίκιση Επιλεκτική εξαφάνιση Αιτίες μείωσης εγκιβωτισμού Ακανόνιστη εμφάνιση ενδιαιτημάτων Υπολειμματικές κατανομές Ενδημισμός Ιστορικοί παράγοντες 85

86 8. Νησιωτική θεωρία και διαχείριση Τα ενδιαιτήματα ως νησιά Οικολογικά «νησιά» και πραγματικά νησιά ομοιότητες & διαφορές Ισορροπία ή συνεχής ροή στη φύση 86

87 Ελάχιστος βιώσιμος πληθυσμός & ελάχιστη έκταση επιβίωσης Πόσα άτομα χρειάζονται; Ελάχιστος Βιώσιμος Πληθυσμός (Minimum Viable Population): το πληθυσμιακό μέγεθος που δίνει 95% πιθανότητα διατήρησης για 100 ή για 1000 χρόνια Δραστικό πληθυσμιακό μέγεθος (effective population size): η αναλογία των ενήλικων που συμμετέχουν στην αναπαραγωγή Αρμοστικότητα (fitness) και ενδογαμία (inbreeding): μέγιστος αποδεκτός ρυθμός ενδογαμίας 1% ανά γενιά Το φαινόμενο bottleneck : η σημασία της διάρκειάς του Ελάχιστος βιώσιμος πληθυσμός & διαταραχές Απαιτούνται μεγαλύτεροι πληθυσμοί όταν συμβαίνουν διαταραχές 87

88 Ελάχιστος βιώσιμος πληθυσμός & ελάχιστη έκταση επιβίωσης Πόσο μεγάλη πρέπει να είναι μια περιοχή; Ελάχιστη έκταση επιβίωσης (minimum viable area) Όσο πιο ψηλά στην τροφική αλυσίδα τόσο μεγαλύτερη η απαιτούμενη έκταση Οι περιοχές δεν είναι όμως «κλειστές» Συναρτήσεις συχνότητας παρουσίας: ένα χρήσιμο αλλά όχι τέλειο εργαλείο 88

89 Δυναμική μεταπληθυσμών Δίκτυο υποπληθυσμών Σχέση απόστασης & έκτασης Ελάχιστος βιώσιμος πληθυσμός & Ελάχιστη Ποσότητα Κατάλληλου Ενδιαιτήματος Θεωρία & Πράξη: το μεγάλο στοίχημα 89

90 Δυναμική μεταπληθυσμών Κεντρικός & δορυφορικοί πληθυσμοί ή πολλοί «ισομεγέθεις» πληθυσμοί; Φαινόμενο διάσωσης Ο ρόλος της διαφορικής ικανότητας διασποράς 90

91 Σχήμα μέγεθος προστατευόμενων περιοχών αντιπαράθεση «SLOSS» (single large or several small) Ποια περιοχή περιέχει περισσότερα είδη: μια ενιαία μεγάλη, ή πολλές μικρότερες ίσης συνολικής έκτασης; 91

92 Σχήμα μέγεθος προστατευόμενων περιοχών Καλύτερο Χειρότερο έκταση κατακερματισμός εγγύτητα συγκέντρωση διάδρομος περίμετρος 92

93 9. Η ανθρώπινη επίδραση στα νησιωτικά οικοσυστήματα Η κλίμακα των απωλειών Αιτίες της καταστροφής Τάσεις εξαφάνισης Καταγεγραμμένα παραδείγματα Πόσο εύθραυστα είναι τα νησιωτικά οικοσυστήματα 93

94 Η κλίμακα των απωλειών Στα νησιά βρίσκεται το 1/2 των ενδημικών ειδών πτηνών (παρόλο που η έκταση των νησιών είναι το 1/10 της χερσαίας έκτασης της γης) Η πανίδα των νησιών είναι εξαιρετικά ευάλωτη Τα 2/3 των εξαφανίσεων στα νησιά έχουν προκληθεί από τον άνθρωπο Hawaii: Οι Πολυνήσιοι υπεύθυνοι για το ½ των εξαφανίσεων της πανίδας 94

95 Εισαγωγές ειδών: εισβολές εξωτικών ειδών Στη Χαβάη: 45% των φυτών 42% πτηνών 94% θηλαστικών 100% ερπετών 95

96 Οι παράγοντες που απειλούν τα στα νησιωτικά οικοσυστήματα Απώλεια ενδιαιτήματος & Κατακερματισμός ενδιαιτημάτων Εξαφανίσεις σαλιγκαριών κατά τους ιστορικούς χρόνους Απώλεια ενδιαιτήματος & Ρύπανση (60%) Εισαγόμενα είδη (24%) Συλλογή από τους ανθρώπους (14%) Άλλες αιτίες, π.χ. κλιματική αλλαγή (2%) 96

97 Τα αποτελέσματα του κατακερματισμού ενδιαιτημάτων Άμεση εξαφάνιση ειδών σε περιοχές που αστικοποιήθηκαν Αποκλεισμός από απαραίτητους πόρους (π.χ. υδατικά οικοσυστήματα) Οι μικροί πληθυσμοί των νησιών περισσότερο επιρρεπείς σε εξαφάνιση Εξαφάνιση συνδεδεμένη με την απομόνωση (όχι φαινόμενο διάσωσης) Αποσταθεροποίηση λόγω απώλειας ειδών κλειδιών (π.χ. σημαντικών τελικών θηρευτών, συμβιωτών) 97

... ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ: ΤΑ ΝΗΣΙΑ ΩΣ ΦΥΣΙΚΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ

... ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ: ΤΑ ΝΗΣΙΑ ΩΣ ΦΥΣΙΚΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος των συγγραφέων στην ελληνική έκδοση.....................................................v Preface for the greek edition........................................................................

Διαβάστε περισσότερα

ΝΗΣΙΩΤΙΚΗ ΒΙΟΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΩΝ ΘΕΡΜΩΝ ΣΗΜΕΙΩΝ ΤΗΣ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑΣ

ΝΗΣΙΩΤΙΚΗ ΒΙΟΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΩΝ ΘΕΡΜΩΝ ΣΗΜΕΙΩΝ ΤΗΣ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑΣ ΝΗΣΙΩΤΙΚΗ ΒΙΟΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΩΝ ΘΕΡΜΩΝ ΣΗΜΕΙΩΝ ΤΗΣ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑΣ Τύποι νησιών Αν θεωρηθεί (κάπως αυθαίρετα) ότι η Νέα Γουινέα είναι το μεγαλύτερο νησί, τότε τα θαλάσσια νησιά αποτελούν το 3% της

Διαβάστε περισσότερα

Εξελικτική Οικολογία. Σίνος Γκιώκας Πανεπιστήμιο Πάτρας Τμήμα Βιολογίας 2014

Εξελικτική Οικολογία. Σίνος Γκιώκας Πανεπιστήμιο Πάτρας Τμήμα Βιολογίας 2014 Εξελικτική Οικολογία Σίνος Γκιώκας Πανεπιστήμιο Πάτρας Τμήμα Βιολογίας 2014 Εξελικτική Οικολογία - Σίνος Γκιώκας - Παν. Πατρών - Τμ. Βιολογίας - 2014 1 Πού συναντιούνται τα δύο πεδία; Οι κιχλίδες των Μεγάλων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. Η ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΚΑΙ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. Η ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΚΑΙ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. Η ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΚΑΙ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Οι αρχές της εξελικτικής σκέψης Η προέλευση των ειδών Ορθές και λανθασµένες αντιλήψεις σχετικά µε τη θεωρία της εξέλιξης Η θεωρία της εξέλιξης

Διαβάστε περισσότερα

ΝΗΣΙΩΤΙΚΗ ΒΙΟΓΕΩΓΡΑΦΙΑ

ΝΗΣΙΩΤΙΚΗ ΒΙΟΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΝΗΣΙΩΤΙΚΗ ΒΙΟΓΕΩΓΡΑΦΙΑ Φυσικά εργαστήρια εξέλιξης Ποικιλία διαφορετικών ενδιαιτηµάτων Υψηλός βαθµος αποµόνωσης Οργανωµένα σε συστήµατα (αρχιπελάγη) ή µεµονωµένα Θέσεις µε υψηλό ενδηµισµό Θέσεις ειδογένεσης

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος...11. 1. Οργανισμοί...15

Πρόλογος...11. 1. Οργανισμοί...15 Περιεχόμενα Πρόλογος...11 1. Οργανισμοί...15 1.1 Οργανισμοί και είδη...15 1.1.1 Ιδιότητες των οργανισμών...15 1.1.2 Φαινότυπος, γονότυπος, οικότυπος...17 1.1.3 Η έννοια του είδους και ο αριθμός των ειδών...19

Διαβάστε περισσότερα

Πολλαπλασιασμός των ειδών - Ειδογένεση. Αλλοπάτρια, παραπάτρια και συμπάτρια ειδογένεση. Μηχανισμοί αναπαραγωγικής απομόνωσης.

Πολλαπλασιασμός των ειδών - Ειδογένεση. Αλλοπάτρια, παραπάτρια και συμπάτρια ειδογένεση. Μηχανισμοί αναπαραγωγικής απομόνωσης. Πολλαπλασιασμός των ειδών - Ειδογένεση. Αλλοπάτρια, παραπάτρια και συμπάτρια ειδογένεση. Μηχανισμοί αναπαραγωγικής απομόνωσης. Εισηγητής: Ν. Πουλακάκης Ειδογένεση H ειδογένεση αναφέρεται στο σχηματισμό

Διαβάστε περισσότερα

Εξελικτική Οικολογία - Διάλεξη 6

Εξελικτική Οικολογία - Διάλεξη 6 Εξελικτική Οικολογία - Διάλεξη 6 Νησιωτική Βιογεωγραφία Εισηγητής Επικ. Καθ. Πουλακάκης Νίκος poulakakis@nhmc.uoc.gr Νησιωτική Βιογεωγραφία Βιογεωγραφία: Η μελέτη της κατανομής των οργανισμών στο χώρο

Διαβάστε περισσότερα

Εξελικτική Οικολογία. Ασκήσεις Βιογεωγραφίας ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΖΩΩΝ. Σίνος Γκιώκας 2014

Εξελικτική Οικολογία. Ασκήσεις Βιογεωγραφίας ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΖΩΩΝ. Σίνος Γκιώκας 2014 Εξελικτική Οικολογία Ασκήσεις Βιογεωγραφίας ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΖΩΩΝ Σίνος Γκιώκας 24 Στόχοι Οι ασκήσεις που συνδέονται με την ιστορική και κυρίως την οικολογική βιογεωγραφία.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. Χλωρίδα και Πανίδα

ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. Χλωρίδα και Πανίδα ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Χλωρίδα και Πανίδα ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις της µορφής σωστό-λάθος Σηµειώστε αν είναι σωστή ή λάθος καθεµιά από τις παρακάτω προτάσεις περιβάλλοντας µε ένα κύκλο το αντίστοιχο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΛΙΒΑΔΙΚΟΥ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΛΙΒΑΔΙΚΟΥ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΛΙΒΑΔΙΚΟΥ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Όλα τα έμβια όντα συνυπάρχουν με αβιοτικούς παράγοντες με τους οποίους αλληλεπιδρούν. Υπάρχουν οργανισμοί: 1. Αυτότροφοι (Δεσμεύουν την ηλιακή ενέργεια και μέσω της

Διαβάστε περισσότερα

Το παράδειγμα του φυσικού εργαστηρίου

Το παράδειγμα του φυσικού εργαστηρίου ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Το παράδειγμα του φυσικού εργαστηρίου δεν θα ήταν υπερβολικό να πούμε πως, όταν θα έχουμε ξεπεράσει πλήρως τις δυσκολίες που παρουσιάζει η νησιωτική ζωή, θα μας είναι συγκριτικά εύκολο να αντιμετωπίσουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΤΟΠΙΟΥ. Χειμερινό εξάμηνο

ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΤΟΠΙΟΥ. Χειμερινό εξάμηνο ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΤΟΠΙΟΥ Χειμερινό εξάμηνο 2009 2010 Κ. Ποϊραζίδης Ανάλυση ψηφίδων ΕΙΣΗΓΗΣΗ 4 Οικολογία Τοπίου 22 Νοεμβρίου 2009 Ανάλυση ψηφίδων Το μέγεθος τους (Patch size / perimeter / edges ) Έκταση Περίμετρος

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΤΟΠΙΟΥ. Χειμερινό εξάμηνο

ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΤΟΠΙΟΥ. Χειμερινό εξάμηνο ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΤΟΠΙΟΥ Χειμερινό εξάμηνο 2009 2010 Κ. Ποϊραζίδης Δομή του Τοπίου ΕΙΣΗΓΗΣΗ 2 ΔΟΜΗ του ΤΟΠΙΟΥ ΜΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΔΟΜΗ του ΤΟΠΙΟΥ ΜΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ Την επόμενη μέρα από τη μεγάλη φωτιά, εξερευνήσαμε τη μαυρισμένη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΜΗΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Μυτιλήνη, 24.03.2017 Αρ.Πρωτ.: 397 Θέμα: Συγκρότηση Εκλεκτορικού Σώματος για την εκλογή καθηγητή του Τμήματος Περιβάλλοντος στο γνωστικό αντικείμενο

Διαβάστε περισσότερα

Πληθυσμιακή και Εξελικτική Γενετική

Πληθυσμιακή και Εξελικτική Γενετική Οικολογία και Προστασία Δασικών Οικοσυστημάτων Πληθυσμιακή και Εξελικτική Γενετική & πληθυσμιακή δομή Εργαστήριο Δασικής Γενετικής Αριστοτέλης Χ. Παπαγεωργίου Πολλοί πληθυσμοί Εξετάσαμε τους εξελικτικούς

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική βιοποικιλότητα Ενας κρυμμένος θησαυρός. Μανώλης Μιτάκης Φαρμακοποιός Αντιπρόεδρος Ελληνικής Εταιρείας Εθνοφαρμακολογίας

Η ελληνική βιοποικιλότητα Ενας κρυμμένος θησαυρός. Μανώλης Μιτάκης Φαρμακοποιός Αντιπρόεδρος Ελληνικής Εταιρείας Εθνοφαρμακολογίας Η ελληνική βιοποικιλότητα Ενας κρυμμένος θησαυρός Μανώλης Μιτάκης Φαρμακοποιός Αντιπρόεδρος Ελληνικής Εταιρείας Εθνοφαρμακολογίας Ο μεγάλος αριθμός και η ποικιλομορφία των σύγχρονων μορφών ζωής στη Γη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΚΑΙ ΙΑΣΠΟΡΑ ΤΩΝ ΕΝΤΟΜΩΝ ΣΕ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΚΑΙ ΙΑΣΠΟΡΑ ΤΩΝ ΕΝΤΟΜΩΝ ΣΕ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΚΑΙ ΙΑΣΠΟΡΑ ΤΩΝ ΕΝΤΟΜΩΝ ΣΕ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Α. Λεγάκις* & Π.Β. Πετράκης** * Ζωολογικό Μουσείο Πανεπιστημίου Αθηνών ** ΕΘΙΑΓΕ, Ινστιτούτο Μεσογειακών Οικοσυστημάτων 11 ο Πανελλήνιο

Διαβάστε περισσότερα

Πληθυσμιακή και Ποσοτική Γενετική. Εξέλιξη

Πληθυσμιακή και Ποσοτική Γενετική. Εξέλιξη Πληθυσμιακή και Ποσοτική Γενετική Εξέλιξη Σύνοψη Οι πληθυσμοί χαρακτηρίζονται από τις συχνότητες των γενοτύπων και των αλληλομόρφων τους Κάθε πληθυσμός έχει τη δική του γενετική «δομή» Μπορούμε να μετρήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Ζώων Ι. Σίνος Γκιώκας. Πανεπιστήμιο Πατρών Τμήμα Βιολογίας. Πάτρα 2015

Βιολογία Ζώων Ι. Σίνος Γκιώκας. Πανεπιστήμιο Πατρών Τμήμα Βιολογίας. Πάτρα 2015 Βιολογία Ζώων Ι Σίνος Γκιώκας Πανεπιστήμιο Πατρών Τμήμα Βιολογίας Πάτρα 2015 Πατρών 2015 1 Η Βιολογική Εξέλιξη Πατρών 2015 2 Η Θεωρία της Εξέλιξης Η βιολογική εξέλιξη ερμηνεύει την ποικιλότητα των έμβιων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΓΡΙΑΣ ΠΑΝΙΔΑΣ 8. ΑΥΞΗΣΗ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΓΡΙΑΣ ΠΑΝΙΔΑΣ 8. ΑΥΞΗΣΗ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΓΡΙΑΣ ΠΑΝΙΔΑΣ 8. ΑΥΞΗΣΗ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ Αντικείμενα μαθήματος 1. Ρυθμός αύξησης πληθυσμού Πεπερασμένος (λ) Ενδογενής ρυθμός αύξησης (r m ) 2. Στρατηγικές αύξησης πληθυσμού Διάκριση των πόρων του

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ

ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΥΛΗΣ Δρ. Κώστας Ποϊραζίδης, Δασολόγος ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2009-2010 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΥΛΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑ 1: Εισαγωγή στην επιστήμη της Οικολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΦΥΤΟΓΕΩΓΡΑΦΙΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΦΥΤΟΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΦΥΤΟΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΤΗΣ ΦΥΤΟΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ Χωρολογία των φυτών Εξελικτική ή ιστορική φυτογεωγραφία Φυτοκοινωνιολογία Οικολογική φυτογεωγραφία Η ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΞΑΠΛΩΣΗΣ 1) Η ερμηνεία της περιοχής

Διαβάστε περισσότερα

Ονοµατεπώνυµο... Α. Μ... ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ Γενική Οικολογία

Ονοµατεπώνυµο... Α. Μ... ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ Γενική Οικολογία ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ Γενική Οικολογία Iούλιος 013 Απαντήστε σε όλες τις Ενότητες Α-. Οι ενότητες Β- είναι ισότιµες,

Διαβάστε περισσότερα

Ασκήσεις για την οικολογία (ΙΙ)

Ασκήσεις για την οικολογία (ΙΙ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ Ασκήσεις για την οικολογία (ΙΙ) οκιµαστικές ασκήσεις - Ιούνιος 2012 1. οκιµαστική εξέταση

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΕΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ. Μαρία Κιτριλάκη ΠΕ04.04

ΦΥΣΙΚΕΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ. Μαρία Κιτριλάκη ΠΕ04.04 ΦΥΣΙΚΕΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ Μαρία Κιτριλάκη Διαχείριση φυσικών περιοχών Η σύγχρονη αντίληψη για τη διαχείριση των φυσικών περιοχών δεν κυριαρχείται από την παλαιότερη τακτική της εξάντλησης αλλά από

Διαβάστε περισσότερα

μελετά τις σχέσεις μεταξύ των οργανισμών και με το περιβάλλον τους

μελετά τις σχέσεις μεταξύ των οργανισμών και με το περιβάλλον τους Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ μελετά τις σχέσεις μεταξύ των οργανισμών και με το περιβάλλον τους Οι οργανισμοί αλληλεπιδρούν με το περιβάλλον τους σε πολλά επίπεδα στα πλαίσια ενός οικοσυστήματος Οι φυσικές

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΓΡΙΑΣ ΠΑΝΙΔΑΣ 8. ΓΕΝΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑ

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΓΡΙΑΣ ΠΑΝΙΔΑΣ 8. ΓΕΝΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΓΡΙΑΣ ΠΑΝΙΔΑΣ 8. ΓΕΝΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑ Γεννητικότητα Ρυθμός αναπαραγωγής: η παραγωγή νέων στον πληθυσμό μέσω της Γέννησης (στα θηλαστικά) Εκκόλαψης (πτηνά, ερπετά, αμφίβια, ψάρια) Γεννητικότητα:

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ. Μάθημα 9. Μερικές έννοιες από την «Οικολογία Πληθυσμών»

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ. Μάθημα 9. Μερικές έννοιες από την «Οικολογία Πληθυσμών» ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ Μάθημα 9 Μερικές έννοιες από την «Οικολογία Πληθυσμών» Τα θέματά μας Η καμπύλη αύξησης των πληθυσμών Η φέρουσα ικανότητα του οικοσυστήματος για έναν πληθυσμό Ο ανταγωνισμός Η

Διαβάστε περισσότερα

Zωολογία ΙΙ. Ενότητα 2 η. Οικολογία των Ζώων. Ρόζα Μαρία Τζαννετάτου Πολυμένη, Επίκουρη Καθηγήτρια Σχολή Θετικών Επιστημών Τμήμα Βιολογίας

Zωολογία ΙΙ. Ενότητα 2 η. Οικολογία των Ζώων. Ρόζα Μαρία Τζαννετάτου Πολυμένη, Επίκουρη Καθηγήτρια Σχολή Θετικών Επιστημών Τμήμα Βιολογίας Zωολογία ΙΙ Ενότητα 2 η. Οικολογία των Ζώων Ρόζα Μαρία Τζαννετάτου Πολυμένη, Επίκουρη Καθηγήτρια Σχολή Θετικών Επιστημών Τμήμα Βιολογίας Οικολογία Ernst Haeckel : Οικολογία = σχέση ενός ζώου με το οργανικό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: Γενική Οικολογία

ΜΑΘΗΜΑ: Γενική Οικολογία ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ Τμήμα Τεχνολόγων Περιβάλλοντος Κατεύθυνση Τεχνολογιών Φυσικού Περιβάλλοντος ΜΑΘΗΜΑ: Γενική Οικολογία 2 η Άσκηση Μέτρηση της βιοποικιλότητας με τη χρήση δεικτών Εισηγητής: Δρ Γιώργος Καρρής

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές Αρχές Οικολογίας

Γενικές Αρχές Οικολογίας Γενικές Αρχές Οικολογίας Γιώργος Αμπατζίδης Παιδαγωγικό Τμήμα Ειδικής Αγωγής, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ακαδημαϊκό έτος 2016-17 Στο προηγούμενο μάθημα Αντικείμενο της επιστήμης της οικολογίας Ιστορία της

Διαβάστε περισσότερα

Εξελικτική Οικολογία. Ασκήσεις Βιογεωγραφίας

Εξελικτική Οικολογία. Ασκήσεις Βιογεωγραφίας ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΖΩΩΝ Εξελικτική Οικολογία Ασκήσεις Βιογεωγραφίας Επιμέλεια: Σίνος Γκιώκας ΠΑΤΡΑ 2014 1 ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΗ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ Στόχοι.

Διαβάστε περισσότερα

(Μέρος 1 ο ) Εισηγητής: Ν. Πουλακάκης

(Μέρος 1 ο ) Εισηγητής: Ν. Πουλακάκης Ταξινομικοί χαρακτήρες και Φυλογενετική ανασύσταση. Σχολές ταξινόμησης. Θεωρίες για την Ταξινομική. Φυλογενετική ανάλυση: Μοριακή συστηματική. Οι κύριες διαιρέσεις της Ζωής. (Μέρος 1 ο ) Εισηγητής: Ν.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΤΟΠΙΟΥ. Χειμερινό εξάμηνο

ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΤΟΠΙΟΥ. Χειμερινό εξάμηνο ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΤΟΠΙΟΥ Χειμερινό εξάμηνο 2009 2010 Κ. Ποϊραζίδης Διαμόρφωση προτύπων ΕΙΣΗΓΗΣΗ 3 Γιατί μελετάμε το πρότυπο τοπίου; Το χωρικό πρότυπο επηρεάζει τις οικολογικές διεργασίες (δυναμική των πληθυσμών,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΕΙ ΩΝ ΠΑΝΙ ΑΣ

ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΕΙ ΩΝ ΠΑΝΙ ΑΣ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΕΙ ΩΝ ΠΑΝΙ ΑΣ Α. Λεγάκις Ζωολογικό Μουσείο Πανεπιστηµίου Αθηνών Η παρακολούθηση των ειδών της πανίδας µιας προστατευόµενης περιοχής είναι µια ιδιαίτερα πολύπλοκη διαδικασία γιατί ο αριθµός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1: ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1: ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1: ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑΣ Α. Θεωρητικό υπόβαθρο Τι είναι βιοποικιλότητα; Η «βιολογική ποικιλότητα» ή «βιοποικιλότητα» αναφέρεται στην ποικιλία όλων των ζωντανών οργανισμών και των οικοσυστημάτων

Διαβάστε περισσότερα

Πληθυσμιακή και Εξελικτική Γενετική

Πληθυσμιακή και Εξελικτική Γενετική Οικολογία και Προστασία Δασικών Οικοσυστημάτων Πληθυσμιακή και Εξελικτική Γενετική Φυσική Εργαστήριο Δασικής Γενετικής Αριστοτέλης Χ. Παπαγεωργίου Φυσική επιλογή Πιστεύεται ότι είναι η κυρίαρχη δύναμη

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 4 Σύγχρονη Εξελικτική θεωρία

Κεφάλαιο 4 Σύγχρονη Εξελικτική θεωρία ΔΙΑΛΕΞΕΙΣ 16η-17η ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑ 8/11/2016 Π.Παπαζαφείρη Κεφάλαιο 4 Σύγχρονη Εξελικτική θεωρία Πώς συμβαίνουν οι εξελικτικές αλλαγές σε επίπεδο πληθυσμού; Τι είναι η ειδογένεση και πως συμβαίνει;

Διαβάστε περισσότερα

μελετά τις σχέσεις μεταξύ των οργανισμών και με το περιβάλλον τους

μελετά τις σχέσεις μεταξύ των οργανισμών και με το περιβάλλον τους Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ μελετά τις σχέσεις μεταξύ των οργανισμών και με το περιβάλλον τους Οι οργανισμοί αλληλεπιδρούν με το περιβάλλον τους σε πολλά επίπεδα στα πλαίσια ενός οικοσυστήματος Οι φυσικές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ

ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΥΛΗΣ Δρ. Κώστας Ποϊραζίδης, Δασολόγος ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2009-2010 ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΥΛΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑ 2.2: Ορισμός είδους, Συστηματική, Οικολογία και Εξέλιξη, Φυσική επιλογή

Διαβάστε περισσότερα

Προστασία Γενετικής Βιολογικής Ποικιλότητας

Προστασία Γενετικής Βιολογικής Ποικιλότητας Εργαστήριο Δασικής Γενετικής και Βελτίωσης Δασοπονικών Ειδών Προστασία Γενετικής Βιολογικής Ποικιλότητας Διαχείριση της Γενετικής Ποικιλότητας (με έμφαση στα μεσογειακά δάση) 1 Βιοποικιλότητα Ορίζεται,

Διαβάστε περισσότερα

14/11/2011. Οικογένεια Felidae Υποοικογένεια Acinonychidea Acinonyx jubatus

14/11/2011. Οικογένεια Felidae Υποοικογένεια Acinonychidea Acinonyx jubatus 4// Bιολογική ποικιλότητα ή Bιοποικιλότητα ποικιλότητα των διαφόρων μορφών ζωής Οικογένεια Felidae Υποοικογένεια Acinonychidea Acinonyx jubatus Επίπεδα βιοποικιλότητας Γενετική ποικιλότητα Ποικιλότητα

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Δασικής Γενετικής και Βελτίωσης Δασοπονικών Ειδών. Προστασία Γενετικής Βιολογικής Ποικιλότητας

Εργαστήριο Δασικής Γενετικής και Βελτίωσης Δασοπονικών Ειδών. Προστασία Γενετικής Βιολογικής Ποικιλότητας Εργαστήριο Δασικής Γενετικής και Βελτίωσης Δασοπονικών Ειδών Προστασία Γενετικής Βιολογικής Ποικιλότητας 1 Βιολογική ποικιλότητα Βιολογική ποικιλότητα ή βιοποικιλότητα Έννοια με ευρεία αναφορά σε διεθνείς

Διαβάστε περισσότερα

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας Τί είναι ένα Οικοσύστημα; Ένα οικοσύστημα είναι μια αυτο-συντηρούμενη και αυτορυθμιζόμενη κοινότητα ζώντων

Διαβάστε περισσότερα

Σίνος Γκιώκας. Πανεπιστήμιο Πατρών Τμήμα Βιολογίας. Πάτρα 2015. ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΖΩΩΝ Ι - Η ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ - Σίνος Γκιώκας - Πανεπιστήμιο Πατρών 2015 1

Σίνος Γκιώκας. Πανεπιστήμιο Πατρών Τμήμα Βιολογίας. Πάτρα 2015. ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΖΩΩΝ Ι - Η ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ - Σίνος Γκιώκας - Πανεπιστήμιο Πατρών 2015 1 Σίνος Γκιώκας Πανεπιστήμιο Πατρών Τμήμα Βιολογίας Πάτρα 2015 Πατρών 2015 1 Πατρών 2015 2 «Περί της Προέλευσης των Ειδών μέσω της Φυσικής Επιλογής» Πατρών 2015 3 Πατρών 2015 4 Πατρών 2015 5 Λαμαρκισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ

ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΥΛΗΣ Δρ. Κώστας Ποϊραζίδης, Δασολόγος ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2009-2010 ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΥΛΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑ 2.1: Ορισμός είδους, Συστηματική, Οικολογία και Εξέλιξη, Φυσική επιλογή

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές αειφορίας και διαχείρισης Βιολογία της Διατήρησης

Αρχές αειφορίας και διαχείρισης Βιολογία της Διατήρησης ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Αρχές αειφορίας και διαχείρισης Βιολογία της Διατήρησης Ενότητα 6: Προστατευόμενες περιοχές Καθηγητής Παντής Ιωάννης Άδειες Χρήσης Το

Διαβάστε περισσότερα

Περί της Φύσης του Ανθρώπου. Ιωάννης Μαχαίρας Δρ. Ανθρωπολογίας - Βιολόγος

Περί της Φύσης του Ανθρώπου. Ιωάννης Μαχαίρας Δρ. Ανθρωπολογίας - Βιολόγος Περί της Φύσης του Ανθρώπου Ιωάννης Μαχαίρας Δρ. Ανθρωπολογίας - Βιολόγος Έχει νόημα, αφού κανείς παρακάμψει τις συγκεκριμένες ιστορικές συνθήκες που προσδιορίζουν τα κοινωνικά φαινόμενα, να διερευνήσει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πληθυσμός ορισμός. Πληθυσμός ορισμός. Πληθυσμός ορισμός. Μεταπληθυσμός ορισμός. Μεταπληθυσμός ορισμός 26/11/2012

ΑΡΧΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πληθυσμός ορισμός. Πληθυσμός ορισμός. Πληθυσμός ορισμός. Μεταπληθυσμός ορισμός. Μεταπληθυσμός ορισμός 26/11/2012 ΑΡΧΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΝΟΤΗΤΑ 2 Υποενότητα 2: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΠΛΗΘΥΣΜΩΝ Δρ. Κώστας Ποϊραζίδης, Δασολόγος ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ & ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2012 2013 Πληθυσμός ορισμός Krebs

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: Γενική Οικολογία

ΜΑΘΗΜΑ: Γενική Οικολογία ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ Τμήμα Τεχνολόγων Περιβάλλοντος Κατεύθυνση Τεχνολογιών Φυσικού Περιβάλλοντος ΜΑΘΗΜΑ: Γενική Οικολογία 1 η Άσκηση Έρευνα στο πεδίο - Οργάνωση πειράματος Μέθοδοι Δειγματοληψίας Εύρεση πληθυσμιακής

Διαβάστε περισσότερα

Πληθυσμιακή και Εξελικτική Γενετική

Πληθυσμιακή και Εξελικτική Γενετική Οικολογία και Προστασία Δασικών Οικοσυστημάτων Πληθυσμιακή και Εξελικτική Γενετική Μέγεθος πληθυσμού & γενετική εκτροπή Εργαστήριο Δασικής Γενετικής Αριστοτέλης Χ. Παπαγεωργίου Κατά τύχη... Στα πρώιμα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ (Ιδίως των μεταλλείων και λατομείων)

Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ (Ιδίως των μεταλλείων και λατομείων) Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ (Ιδίως των μεταλλείων και λατομείων) Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ Έννοια του όρου αποκατάσταση Ο προσδιορισμός μιας έννοιας, το περιεχόμενο της και η δυναμική που

Διαβάστε περισσότερα

πληθυσμών του αρουραίου (Rattus rattus)σε συμπλέγματα νησιών και βραχονησίδων των ελληνικών θαλασσών

πληθυσμών του αρουραίου (Rattus rattus)σε συμπλέγματα νησιών και βραχονησίδων των ελληνικών θαλασσών Γενετική δομή και πρότυπα διαφοροποίησης των πληθυσμών του αρουραίου (Rattus rattus)σε συμπλέγματα νησιών και βραχονησίδων των ελληνικών θαλασσών Δημήτρης Τσαπάρης Jacob Fric Αθήνα, Οκτώβριος 2012 Jon

Διαβάστε περισσότερα

Δασική Γενετική Εισαγωγή: Βασικές έννοιες

Δασική Γενετική Εισαγωγή: Βασικές έννοιες Δασική Γενετική Εισαγωγή: Βασικές έννοιες Χειμερινό εξάμηνο 2014-2015 Γενετική Πειραματική επιστήμη της κληρονομικότητας Προέκυψε από την ανάγκη κατανόησης της κληρονόμησης οικονομικά σημαντικών χαρακτηριστικών

Διαβάστε περισσότερα

Βιοποικιλότητα & Αγροτικά Οικοσυστήματα

Βιοποικιλότητα & Αγροτικά Οικοσυστήματα ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΕΘΟΔΟΥ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΑΠΟΤΥΠΩΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΑΕΙΦΟΡΑ ΑΓΡΟ- ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΟΥ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΕΛΑΙΩΝΑ Χρονική Διάρκεια: Οκτώβριος 2010 Ιούνιος 2014 Προϋπολογισμός:

Διαβάστε περισσότερα

Αγαπητέ μου, καταγόμαστε από τους πιθήκους! Ας ελπίσουμε να μην είναι αλήθεια αλλά και αν είναι, ας προσευχηθούμε να μην γίνει ευρύτερα γνωστό

Αγαπητέ μου, καταγόμαστε από τους πιθήκους! Ας ελπίσουμε να μην είναι αλήθεια αλλά και αν είναι, ας προσευχηθούμε να μην γίνει ευρύτερα γνωστό Αγαπητέ μου, καταγόμαστε από τους πιθήκους! Ας ελπίσουμε να μην είναι αλήθεια αλλά και αν είναι, ας προσευχηθούμε να μην γίνει ευρύτερα γνωστό Michelangelo 1510 ΠΥΘΑΓΟΡΕΙΑ ΘΕΩΡΙΑ (ΘΕΩΡΗΜΑ) ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΛΙΘΟΣΦΑΙΡΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Η Ρύθµιση του Πλούτου των Ειδών ιαφόρων Ταξινοµικών Οµάδων σε Σχέση µε Περιβαλλοντικές Παραµέτρους σε Παγκόσµια Κλίµακα

Η Ρύθµιση του Πλούτου των Ειδών ιαφόρων Ταξινοµικών Οµάδων σε Σχέση µε Περιβαλλοντικές Παραµέτρους σε Παγκόσµια Κλίµακα ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΖΩΩΝ Μεταπτυχιακό ίπλωµα Ειδίκευσης στην Οικολογία- ιαχείριση και Προστασία Φυσικού Περιβάλλοντος Η Ρύθµιση του Πλούτου των Ειδών ιαφόρων Ταξινοµικών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ. Οργανισμοί και Αβιοτικό Περιβάλλον (Περιβαλλοντικοί παράγοντες) Δρ. Κώστας Ποϊραζίδης, Δασολόγος

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ. Οργανισμοί και Αβιοτικό Περιβάλλον (Περιβαλλοντικοί παράγοντες) Δρ. Κώστας Ποϊραζίδης, Δασολόγος ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ Οργανισμοί και Αβιοτικό Περιβάλλον (Περιβαλλοντικοί παράγοντες) Δρ. Κώστας Ποϊραζίδης, Δασολόγος ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2009-2010 Από τα προηγούμενα ΕΔΑΦΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΦΥΣΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ 4. ΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ

ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΦΥΣΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ 4. ΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΦΥΣΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ 4. ΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ Ως βιοποικιλότητα ορίζεται «το σύνολο της γενετικά καθοριζόμενης ποικιλομορφίας, από τα γονίδια ενός τοπικού πληθυσμού ή είδους, τα είδη που αποτελούν μια

Διαβάστε περισσότερα

Ξενικά είδη Είδη εισβολείς

Ξενικά είδη Είδη εισβολείς Είδη εισβολείς Ορισμοί ιθαγενές είδος: όταν υπάρχουν ιστορικές καταγραφές για την ύπαρξή του στην περιοχή ξενικό ή εισαγόμενο ή εξωτικό είδος: όταν δεν υπάρχουν ιστορικές καταγραφές για την ύπαρξή του

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. 1 Η ιστορία της εξελικτικής βιολογίας: Εξέλιξη και Γενετική 2 Η Προέλευση της Μοριακής Βιολογίας 3 Αποδείξεις για την εξέλιξη 89

Περιεχόμενα. 1 Η ιστορία της εξελικτικής βιολογίας: Εξέλιξη και Γενετική 2 Η Προέλευση της Μοριακής Βιολογίας 3 Αποδείξεις για την εξέλιξη 89 Περιεχόμενα Οι Συγγραφείς Πρόλογος της Ελληνικής Έκδοσης Πρόλογος της Αμερικανικής Έκδοσης Σκοπός και Αντικείμενο του Βιβλίου ΜΕΡΟΣ Ι ΜΙΑ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 1 Η ιστορία της εξελικτικής

Διαβάστε περισσότερα

Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ. και ΚΛΙΜΑ

Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ. και ΚΛΙΜΑ Το κλίμα της Ευρώπης Το κλίμα της Ευρώπης Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ και ΚΛΙΜΑ Καιρός: Οι ατμοσφαιρικές συνθήκες που επικρατούν σε μια περιοχή, σε

Διαβάστε περισσότερα

Διαμόρφωση προτύπων. 21 March Γιατί μελετάμε το πρότυπο τοπίου;

Διαμόρφωση προτύπων. 21 March Γιατί μελετάμε το πρότυπο τοπίου; Διαμόρφωση προτύπων Γιατί μελετάμε το πρότυπο τοπίου; Το χωρικό πρότυπο επηρεάζει τις οικολογικές διεργασίες (δυναμική των πληθυσμών, τη βιοποικιλότητα, οικοφυσιολογικές διεργασίες των οικοσυστημάτων,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΜΑ. ιαµόρφωση των κλιµατικών συνθηκών

ΚΛΙΜΑ. ιαµόρφωση των κλιµατικών συνθηκών ΚΛΙΜΑ ιαµόρφωση των κλιµατικών συνθηκών ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Κλίµα Μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζει η γνώση του κλίµατος που επικρατεί σε κάθε περιοχή, για τη ζωή του ανθρώπου και τις καλλιέργειες. Εξίσου

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΛΩΡΙΔΑ ΚΑΙ Η ΠΑΝΙΔΑ ΣΤΗΝ ΧΩΡΑ ΜΑΣ. ΟΜΑΔΑ 1 Κορμπάκη Δέσποινα Κολακλίδη Ναταλία Ζαχαροπούλου Φιλιππούλα Θανοπούλου Ιωαννά

Η ΧΛΩΡΙΔΑ ΚΑΙ Η ΠΑΝΙΔΑ ΣΤΗΝ ΧΩΡΑ ΜΑΣ. ΟΜΑΔΑ 1 Κορμπάκη Δέσποινα Κολακλίδη Ναταλία Ζαχαροπούλου Φιλιππούλα Θανοπούλου Ιωαννά Η ΧΛΩΡΙΔΑ ΚΑΙ Η ΠΑΝΙΔΑ ΣΤΗΝ ΧΩΡΑ ΜΑΣ ΟΜΑΔΑ 1 Κορμπάκη Δέσποινα Κολακλίδη Ναταλία Ζαχαροπούλου Φιλιππούλα Θανοπούλου Ιωαννά ΓΙΑΤΙ ΤΟ ΕΠΙΛΕΞΑΜΕ: Η χλωρίδα και η πανίδα στην χώρα μας είναι ένα πολύ σημαντικό

Διαβάστε περισσότερα

25/11/2010. Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 4 η Παρόχθιες Ζώνες στην Ελλάδα Χειμερινό Παρόχθια ζώνη

25/11/2010. Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 4 η Παρόχθιες Ζώνες στην Ελλάδα Χειμερινό Παρόχθια ζώνη ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ 29/10/10 Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 4 η Παρόχθιες Ζώνες στην Ελλάδα Χειμερινό 2010 2011 Παρόχθια ζώνη Σε κάθε ποταμό υπάρχει παρόχθια ζώνη Μια πολύπλοκη και ευαίσθητη περιοχή που συνδέει

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 3 Ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ (2 Ο κεφάλαιο) ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Νεοφυτικός αιώνας (περίοδος των Αγγειοσπέρμων)

Νεοφυτικός αιώνας (περίοδος των Αγγειοσπέρμων) Νεοφυτικός αιώνας (περίοδος των Αγγειοσπέρμων) Η κυριαρχία των Αγγειοσπέρμων αρχίζει από το Mέσο Kρητιδικό (πριν 100 εκ. χρόνια) και συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Υπάρχουν περίπου 250.000 είδη Αγγειοσπέρμων.

Διαβάστε περισσότερα

Η έννοια του οικοσυστήματος Ροή ενέργειας

Η έννοια του οικοσυστήματος Ροή ενέργειας ΘΕΜΑ 1 ο Η έννοια του οικοσυστήματος Ροή ενέργειας Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Στις παρακάτω ερωτήσεις, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη

Διαβάστε περισσότερα

Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ιονίων Νήσων Τμήμα Τεχνολόγων Περιβάλλοντος Κατεύθυνση Τεχνολογιών Φυσικού Περιβάλλοντος. ΜΑΘΗΜΑ: Γενική Οικολογία

Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ιονίων Νήσων Τμήμα Τεχνολόγων Περιβάλλοντος Κατεύθυνση Τεχνολογιών Φυσικού Περιβάλλοντος. ΜΑΘΗΜΑ: Γενική Οικολογία Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ιονίων Νήσων Τμήμα Τεχνολόγων Περιβάλλοντος Κατεύθυνση Τεχνολογιών Φυσικού Περιβάλλοντος ΜΑΘΗΜΑ: Γενική Οικολογία 12 η Ενότητα Σχέσεις οργανισμών Εισηγητής: Δρ. Γιώργος

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος εργασίας: Καθορισμός του φύλου στους ζωικούς οργανισμούς

Τίτλος εργασίας: Καθορισμός του φύλου στους ζωικούς οργανισμούς Τίτλος εργασίας: Καθορισμός του φύλου στους ζωικούς οργανισμούς Ένας από τους βασικότερους βιολογικούς μηχανισμούς, ο καθορισμός του φύλου, χαρακτηρίζεται από υψηλό επίπεδο ποικιλότητας μηχανισμών και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΣΤΗΝ ΕΞΕΛΙΞΗ

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΣΤΗΝ ΕΞΕΛΙΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΣΤΗΝ ΕΞΕΛΙΞΗ Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής: επιλέξτε το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή συνέχεια της πρότασης. 1. Η θεμελιώδης μονάδα ταξινόμησης των οργανισμών είναι: α. ο πληθυσμός. β. το είδος.

Διαβάστε περισσότερα

«το νερό δεν αποτελεί ένα απλό εμπορικό προϊόν όπως οποιοδήποτε άλλο, αλλά, είναι μια κληρονομιά που πρέπει να προστατευθεί...»

«το νερό δεν αποτελεί ένα απλό εμπορικό προϊόν όπως οποιοδήποτε άλλο, αλλά, είναι μια κληρονομιά που πρέπει να προστατευθεί...» Οικολογία Υδάτινων Οικοσυστημάτων ιερεύνηση των σχέσεων της οικολογικής ποιότητας των υδάτων και των υδρόβιων οργανισμών ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΔΗΓΙΑ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΑ ΝΕΡΑ Οδηγία 2000/60 τουευρωπαϊκούκοινοβουλίουτης23ης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΑΓΏΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΑΛΑΣΣΙΑ

ΑΛΛΑΓΏΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΟΙ ΕΠΙ ΡΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΑΛΛΑΓΏΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΑΛΙΕΙΑ ρ. Κώστας Παπακωνσταντίνου τ /ντής του Ινστιτούτου Θαλάσσιων Βιολογικών Πόρων τ. /ντής του Ινστιτούτου Θαλάσσιων Βιολογικών Πόρων Ελληνικό

Διαβάστε περισσότερα

Στρωματογραφία-Ιστορική γεωλογία. Ιστορική γεωλογία Δρ. Ηλιόπουλος Γεώργιος Σχολή Θετικών Επιστημών Τμήμα Γεωλογίας

Στρωματογραφία-Ιστορική γεωλογία. Ιστορική γεωλογία Δρ. Ηλιόπουλος Γεώργιος Σχολή Θετικών Επιστημών Τμήμα Γεωλογίας Στρωματογραφία-Ιστορική γεωλογία Ιστορική γεωλογία Δρ. Ηλιόπουλος Γεώργιος Σχολή Θετικών Επιστημών Τμήμα Γεωλογίας Σκοποί ενότητας Σκοπός της ενότητας είναι η εξοικείωση με τους κλάδους της ιστορικής γεωλογίας.

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Δασικής Γενετικής / ΔΠΘ Ορεστιάδα. Ποσοτική Γενετική ΒΕΛΤΙΩΣΗ & ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΔΑΣΟΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ. Αριστοτέλης Χ.

Εργαστήριο Δασικής Γενετικής / ΔΠΘ Ορεστιάδα. Ποσοτική Γενετική ΒΕΛΤΙΩΣΗ & ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΔΑΣΟΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ. Αριστοτέλης Χ. Εργαστήριο Δασικής Γενετικής / ΔΠΘ Ορεστιάδα Ποσοτική Γενετική ΒΕΛΤΙΩΣΗ & ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΔΑΣΟΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ Αριστοτέλης Χ. Παπαγεωργίου Σύνοψη Τα γνωρίσματα που παρατηρούμε (φαινότυπος) είναι η συνδυασμένη

Διαβάστε περισσότερα

Σίνος Γκιώκας Πανεπιστήμιο Πατρών Τμήμα Βιολογίας Πάτρα 2015 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΖΩΩΝ Ι - ΕΙΣΑΓΩΓΗ - ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ - Σίνος Γκιώκας - Πανεπιστήμιο Πατρών 2015 1

Σίνος Γκιώκας Πανεπιστήμιο Πατρών Τμήμα Βιολογίας Πάτρα 2015 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΖΩΩΝ Ι - ΕΙΣΑΓΩΓΗ - ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ - Σίνος Γκιώκας - Πανεπιστήμιο Πατρών 2015 1 Σίνος Γκιώκας Πανεπιστήμιο Πατρών Τμήμα Βιολογίας Πάτρα 2015 2015 1 Αντικείμενο μαθήματος: Περιεχόμενο μαθήματος: Προτεινόμενο σύγγραμμα: Διδάσκοντες: Μέθοδοι διδασκαλίας: Μέθοδοι αξιολόγησης: Τύπος μαθήματος:

Διαβάστε περισσότερα

Κ ι λ µα µ τι τ κές έ Α λλ λ α λ γές Επι π πτ π ώ τ σει ε ς στη τ β ιοπο π ικιλό λ τη τ τα τ κ αι τ η τ ν ν ά γρια ζ ωή

Κ ι λ µα µ τι τ κές έ Α λλ λ α λ γές Επι π πτ π ώ τ σει ε ς στη τ β ιοπο π ικιλό λ τη τ τα τ κ αι τ η τ ν ν ά γρια ζ ωή Επιπτώσεις στη βιοποικιλότητα και την άγρια ζωή Η παγκόσµια κλιµατική αλλαγή θεωρείται ως η σηµαντικότερη τρέχουσα απειλή για τη βιοποικιλότητα του πλανήτη. Παραδείγµατα από την Κυπριακή Φύση Μερικές από

Διαβάστε περισσότερα

Βελτίωση Φυτών. Βελτίωση Σταυρογονιμοποιούμενων φυτών. Είδη ποικιλιών

Βελτίωση Φυτών. Βελτίωση Σταυρογονιμοποιούμενων φυτών. Είδη ποικιλιών Βελτίωση Σταυρογονιμοποιούμενων φυτών Είδη ποικιλιών Πληθυσμοί ελεύθερης επικονίασης (OP) Είναι ετερογενείς και ετεροζύγωτοι πληθυσμοί που παράγονται με ανοιχτή, χωρίς έλεγχο επικονίαση. Η επιλογή τέτοιου

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα οικολογικής διαφοροποίησης των μυρμηγκιών (Υμενόπτερα: Formicidae) σε κερματισμένα ορεινά ενδιαιτήματα.

Πρότυπα οικολογικής διαφοροποίησης των μυρμηγκιών (Υμενόπτερα: Formicidae) σε κερματισμένα ορεινά ενδιαιτήματα. Πρότυπα οικολογικής διαφοροποίησης των μυρμηγκιών (Υμενόπτερα: Formicidae) σε κερματισμένα ορεινά ενδιαιτήματα. Γεωργιάδης Χρήστος Λεγάκις Αναστάσιος Τομέας Ζωολογίας Θαλάσσιας Βιολογίας Τμήμα Βιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΘΥΣΜΙΑΚΗ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ

ΠΛΗΘΥΣΜΙΑΚΗ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΠΛΗΘΥΣΜΙΑΚΗ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ Σημειώσεις για το μάθημα της Οικολογίας Σίνος Γκιώκας Ηράκλειο 2000 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1 1. Πυκνότητα, Κατανομή και Ηλικία 1 1.1. Πυκνότητα 1 1.2. Κατανομή

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικοί Βιότοποι. Τάξη Οδηγίες Μάθημα Ε Δημοτικού Πώς συμπληρώνουμε τα φύλλα εργασίας Γεωγραφία

Ελληνικοί Βιότοποι. Τάξη Οδηγίες Μάθημα Ε Δημοτικού Πώς συμπληρώνουμε τα φύλλα εργασίας Γεωγραφία Τάξη Οδηγίες Μάθημα Ε Δημοτικού Πώς συμπληρώνουμε τα φύλλα εργασίας Γεωγραφία Στόχος της δραστηριότητας αυτής είναι να γνωρίσουμε και να καταγράψουμε τους ελληνικούς βιότοπους και να εντοπίσουμε τα ζώα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΕΓΕΘΟΣ ΚΑΙ Η ΙΕΡΑΡΧΙΑ ΤΩΝ ΠΟΛΕΩΝ

ΤΟ ΜΕΓΕΘΟΣ ΚΑΙ Η ΙΕΡΑΡΧΙΑ ΤΩΝ ΠΟΛΕΩΝ Οι πόλεις δεν έχουν το ίδιο μέγεθος, αλλά όσο αυξάνεται ο πληθυσμός των πόλεων τόσο μειώνεται ο αριθμός τους. Οι οικισμοί βρίσκονται σε συνεχείς σχέσεις αλληλεξάρτησης, οι οποίες μεταβάλλονται με το χρόνο

Διαβάστε περισσότερα

Δημογραφία. Ενότητα 11.1: Παράδειγμα - Περιφερειακές διαφοροποιήσεις και ανισότητες του προσδόκιμου ζωής στη γέννηση

Δημογραφία. Ενότητα 11.1: Παράδειγμα - Περιφερειακές διαφοροποιήσεις και ανισότητες του προσδόκιμου ζωής στη γέννηση ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Δημογραφία Ενότητα 11.1: Παράδειγμα - Περιφερειακές διαφοροποιήσεις και ανισότητες του προσδόκιμου ζωής στη γέννηση Μιχάλης Αγοραστάκης Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας &

Διαβάστε περισσότερα

Η χωρική διασπορά και η θέση των οικισμών

Η χωρική διασπορά και η θέση των οικισμών Η χωρική διασπορά και η θέση των οικισμών Η κατανομή των πόλεων στο γεωγραφικό χώρο έχει ορισμένα χαρακτηριστικά Μέγεθος πόλεων Αριθμός πόλεων Σχέση αριθμού και μεγέθους πόλεων Κυρίαρχη πόλη 1 ο επίπεδο

Διαβάστε περισσότερα

Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 3 η Παρόχθιες Ζώνες στην Ελλάδα ΕΑΡΙΝΟ

Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 3 η Παρόχθιες Ζώνες στην Ελλάδα ΕΑΡΙΝΟ ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ 29/10/10 Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 3 η Παρόχθιες Ζώνες στην Ελλάδα ΕΑΡΙΝΟ 2010 2011 1 Παρόχθια ζώνη Σε κάθε ποταμό υπάρχει παρόχθια ζώνη Μια πολύπλοκη και ευαίσθητη περιοχή που συνδέει

Διαβάστε περισσότερα

Γενετική της ιατήρησης επαπειλούμενων ειδών

Γενετική της ιατήρησης επαπειλούμενων ειδών Γενετική της ιατήρησης επαπειλούμενων ειδών Εκτίμηση γενετικής διαφοροποίησης σε μικρούς πληθυσμούς Αιμομικτική κατάπτωση και γενετικό φορτίο Εκτίμηση ανάγκης - επιτυχίας εμπλουτισμών και εισαγωγής ειδών

Διαβάστε περισσότερα

Σύμφωνα με τον Mayr υπάρχουν τρεις έννοιες για τον καθορισμό του είδους: 1. Η τυπολογική έννοια του είδους. Σύμφωνα με αυτή, εάν δύο οργανισμοί είναι

Σύμφωνα με τον Mayr υπάρχουν τρεις έννοιες για τον καθορισμό του είδους: 1. Η τυπολογική έννοια του είδους. Σύμφωνα με αυτή, εάν δύο οργανισμοί είναι ΕΙΔΟΓΕΝΕΣΗ Σύμφωνα με τον Mayr υπάρχουν τρεις έννοιες για τον καθορισμό του είδους: 1. Η τυπολογική έννοια του είδους. Σύμφωνα με αυτή, εάν δύο οργανισμοί είναι μορφολογικά διαφορετικοί θεωρούνται δύο

Διαβάστε περισσότερα

5. ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΘΑΛΑΣΣΙΝΟΥ ΝΕΡΟΥ- ΘΑΛΑΣΣΙΕΣ ΜΑΖΕΣ

5. ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΘΑΛΑΣΣΙΝΟΥ ΝΕΡΟΥ- ΘΑΛΑΣΣΙΕΣ ΜΑΖΕΣ 5. ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΘΑΛΑΣΣΙΝΟΥ ΝΕΡΟΥ- ΘΑΛΑΣΣΙΕΣ ΜΑΖΕΣ 5.1 Καταστατική Εξίσωση, συντελεστές σ t, και σ θ Η πυκνότητα του νερού αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την κίνηση των θαλασσίων µαζών και την κατακόρυφη

Διαβάστε περισσότερα

Η σχέση μας με τη γη ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΗΛΙΑ

Η σχέση μας με τη γη ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΗΛΙΑ Η σχέση μας με τη γη ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΗΛΙΑ *Φέρουσα χωρητικότητα Ο μέγιστος αριθμός ατόμων ενός είδους που μπορεί να υποστηρίζεται από ένα δεδομένο οικοσύστημα. Ο προσδιορισμός της για τον άνθρωπο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΤΟΠΙΟΥ. Σχετικά με το μάθημα

ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΤΟΠΙΟΥ. Σχετικά με το μάθημα ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΤΟΠΙΟΥ Εργαστήριο Εαρινό εξάμηνο 2010 2011 Κ. Ποϊραζίδης Ορισμός και έννοια του τοπίου. Δομή του τοπίου. Ποσοτικοποίηση των χαρακτηριστικών του τοπίου. Κατανόηση των βασικών δεικτών τοπίου. Ανάλυση

Διαβάστε περισσότερα

Επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στη γεωγραφική εξάπλωση των εντόμων-εισβολέων

Επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στη γεωγραφική εξάπλωση των εντόμων-εισβολέων Επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στη γεωγραφική εξάπλωση των εντόμων-εισβολέων Λιακατάς Αθανάσιος 1 και Παπαδόπουλος Θ. Νικόλαος 2 1 Διεύθυνση Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής, Π.Ε. Λάρισας, Περιφέρεια

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές αειφορίας και διαχείρισης Βιολογία της Διατήρησης

Αρχές αειφορίας και διαχείρισης Βιολογία της Διατήρησης ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Αρχές αειφορίας και διαχείρισης Βιολογία της Διατήρησης Ενότητα 3: Τρωτότητα, Τάσεις, Απειλές Καθηγητής Παντής Ιωάννης Άδειες Χρήσης Το

Διαβάστε περισσότερα

Bio-Greece - NATURA 2000 ΒΑΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΠΑΝΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΟΥ ΔΙΚΤYΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ

Bio-Greece - NATURA 2000 ΒΑΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΠΑΝΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΟΥ ΔΙΚΤYΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ Bio-Greece - NATURA 2000 ΒΑΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΠΑΝΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΟΥ ΔΙΚΤYΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ Εύα Παπαστεργιάδου, Τμήμα Βιολογίας, Πανεπιστήμιο Πατρών Η Οδηγία 92/43/ΕΟΚ Σκοπός Προστασία της βιολογικής

Διαβάστε περισσότερα

ENOTHTA 1: ΧΑΡΤΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ENOTHTA 1: ΧΑΡΤΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ 1 ENOTHTA 1: ΧΑΡΤΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Μάθημα 1: Οι έννοιες και θέση 1. Τι ονομάζεται σχετική θέση ενός τόπου; Να δοθεί ένα παράδειγμα. Πότε ο προσδιορισμός της σχετικής θέσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ 2013-14

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ 2013-14 ΘΕΜΑΤΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ Μπορεί να λειτουργήσει ένα οικοσύστημα α) με παραγωγούς και καταναλωτές; β) με παραγωγούς και αποικοδομητές; γ)με καταναλωτές και αποικοδομητές; Η διατήρηση των οικοσυστημάτων προϋποθέτει

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΠΛΗΘΥΣΜΟΙ. Η μελέτη των πληθυσμών. ΜΕΡΟΣ 1 o : ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ

Α. ΠΛΗΘΥΣΜΟΙ. Η μελέτη των πληθυσμών. ΜΕΡΟΣ 1 o : ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ ΜΕΡΟΣ 1 o : ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ Α. ΠΛΗΘΥΣΜΟΙ Η μελέτη των πληθυσμών Όταν ένας ερευνητής εξετάζει την κατάσταση του φυσικού περιβάλλοντος σε μια περιοχή, ή τις τροφικές σχέσεις σε ένα οικοσύστημα,

Διαβάστε περισσότερα

Passeriformes Στρουθιόµορφα πουλιά

Passeriformes Στρουθιόµορφα πουλιά Passeriformes Στρουθιόµορφα πουλιά 1. Τι είναι τα ωδικά πουλιά ; 2. Ποια η κατάταξή τους; 3. Πώς εξελίχθηκαν; 4. Πού ζουν; 5. Με τι τρέφονται; 6. Γιατί τραγουδούν; 7. Είναι καλοί περιβαλλοντικοί δείκτες;

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικό Περιβάλλον ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ

Φυσικό Περιβάλλον ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ Κεφάλαιο 1 ο : Εισαγωγή ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ Φυσική Γεωγραφία ονοµάζουµε την επιστήµη που µελετά το σύνολο των φυσικών διεργασιών που συµβαίνουν στην επιφάνεια της γης και διαµορφώνουν τις φυσικές ιδιότητες

Διαβάστε περισσότερα