ISBN

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ISBN 978-960-501-219-9"

Transcript

1 :17 ÂÏ 1 Û ÏÏÔÁÈÎfi ÙfiÌÔ Î Â ÛË Ì Û fi ÙÈ Δ Ó ÚÔ ÛÈ ÂÈ ÌÈ ÛËÌ ÓÙÈÎ Û Á ÚÔÓË Ù ÛË Ô Ó Ù ÛÛÂÙ È ÛÙÔ Ï ÛÈÔ ÙË Ù ÈÎ ÂÎ Â ÛË Î È ÙË Î Â ÛË ÓËÏ ÎˆÓ: ÙËÓ Ó Ù ÍË ÙË ËÌÈÔ ÚÁÈÎfiÙËÙ Î È ÙË ÎÚÈÙÈÎ ÛÎ Ë Ì Û fi ÙË Û ÛÙËÌ ÙÈÎ Ú Ù ÚËÛË ÚÁˆÓ Î ıâ Â Ô Ù ÓË. ΔÔ È Ï Ô Ó Ê ÚÂÙ È ÛÙË ıâˆúëùèî ıâìâï ˆÛË Ù ÙË Ù ÛË Î È Â ÛË ÂÚÈ ÂÈ ÔÏÏ Ú Â ÁÌ Ù ÂÊ ÚÌÔÁ ÛÂ Û ÔÏÂ Î È ÊÔÚ Π ÛË ÓËÏ ÎˆÓ. ISBN ΒΟΗΘ. ΚΩΔ. ΜΗΧ/ΣΗΣ 5219 π Δ ª Δ ø π Δπ ÀΔπ ƒ ƒ ªª Δ π π À ƒ Δ Ï ÍË fiÎÎÔ Â Ó È ıëáëù Î Â ÛË ÓËÏ ÎˆÓ ÛÙÔ ÏÏËÓÈÎfi ÓÔÈÎÙfi Ó ÈÛÙ ÌÈÔ Î È Úfi ÚÔ ÙË ÈÛÙËÌÔÓÈÎ ŒÓˆÛË Î Â ÛË ÓËÏ ÎˆÓ. Œ ÂÈ ÁÚ ÂÈ 8 È Ï Î È ÔÏÏ ÚıÚ ÁÈ ÙËÓ Î Â ÛË ÓËÏ ÎˆÓ. fi ÙÈ ÂÎ fiÛÂÈ ªÂÙ ÌÈÔ Î ÎÏÔÊÔÚ ÙÔ È Ï Ô ÙÔ Î Â ÛË ÓËÏ ÎˆÓ: ÓÈ Ó ÔÓÙ ÙÔ Â Ô (2005). Î Â ÛË Ì Û fi ÙÈ Δ Ó 1592_011KP_COVER π À ƒ Δ Î Â ÛË Ì Û fi ÙÈ Δ ÓÂ

2 Πeριεχομενα Εισαγωγή Eυχαριστίες Βιογραφικά ΜΕροσ Πρωτο: οι τεχνεσ στην τυπικη ΕκΠαιδΕυση ΓεωρΓια ΜεΓα Η τέχνη στο σχολικό σύστημα ως στοχαστική διεργασία ΜΕροσ δευτερο: τεχνεσ και κριτικοσ στοχασμοσ στην ΕκΠαιδΕυση Ενηλικων αλεξης ΚοΚΚος Μετασχηματίζουσα μάθηση μέσα από την αισθητική εμπειρία: Η διαμόρφωση μιας μεθόδου ΠαραδΕιγΜατα ΕφαρΜογησ Ναταςςα ραϊκου «Μετασχηματίζουσα μάθηση μέσα από την αισθητική εμπειρία»: απόπειρα εφαρμογής της μεθόδου σε φοιτήτριες του Πανεπιστημίου Πατρών Μαρια ΓιαΝΝαΚοΠουλου, ΔΗΜΗτρΗς ΔελΗΓιαΝΝΗς, αρης ΖιωΖιας, ΒαςιλιΚΗ ΧαΔουλιτςΗ εκπαιδευτικοί πειραματισμοί στο εναλλακτικό ςχολείο ενηλίκων του ΚεΘεα «εξοδος» Βαςω ΓωΓου, αποςτολος ΜΠαρλος Μετασχηματίζοντας αντιλήψεις μέσω της αισθητικής εμπειρίας στο ςχολείο Δεύτερης ευκαιρίας λάρισας ΠαΝαΓιωτΗς ΚουτρουΒιΔΗς Μετασχηματίζοντας τις αντιλήψεις μας για τη συμβουλευτική σχέση ΠαρaρτηΜα Eikonων

3 ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ / 87 των έργων τέχνης. Γενικά, λείπει μια μέθοδος που να βασίζεται σε συστηματική θεωρητική προσέγγιση για την ενσωμάτωση της αισθητικής εμπειρίας στη μετασχηματίζουσα μάθηση. Στην επόμενη ενότητα επιχειρώ να καλύψω το κενό, παρουσιάζοντας τη μέθοδο «μετασχηματίζουσα μάθηση μέσα από την αισθητική εμπειρία». Προπλάσματα της μεθόδου έχουν ήδη δημοσιευτεί (Κόκκος, 2010α Kokkos, 2011), όμως εδώ παρουσιάζεται σε μια πιο επεξεργασμένη μορφή της. Πρώτα γίνεται αναφορά στα θεωρητικά θεμέλια επάνω στα οποία οικοδομείται και στη συνέχεια παρουσιάζονται τα στάδιά της, καθώς και ένα παράδειγμα εφαρμογής. Η ΜΕΘΟΔΟΣ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Θεωρητικές βάσεις 1. Η μέθοδος λειτουργεί μέσα στο θεωρητικό πλαίσιο της μετασχηματίζουσας μάθησης. Τα στοιχεία αυτού του πλαισίου, που σχετίζονται άμεσα με την προτεινόμενη μέθοδο, είναι τα εξής. Σύμφωνα με τον Mezirow (1991), το σημείο εκκίνησης μιας διεργασίας μετασχηματίζουσας μάθησης είναι το «αποπροσανατολιστικό δίλημμα». Πρόκειται για μια εσωτερική κρίση των εκπαιδευομένων, μια αίσθηση ότι «κάτι δεν πάει καλά» στον τρόπο με τον οποίο νοηματοδοτούν τις καταστάσεις, η οποία τους ωθεί στην επαναξιολόγηση των παραδοχών τους. Έτσι, σε μια διεργασία μετασχηματίζουσας μάθησης που σκοπεύει να χρησιμοποιήσει την αισθητική εμπειρία, ο εκπαιδευτής θα πρέπει πρώτα να ανιχνεύσει αν υπάρχει κάποιο αποπροσανατολιστικό δίλημμα των εκπαιδευομένων, να διαπιστώσει αν οι ίδιοι το αναγνωρίζουν και, σε καταφατική απάντηση, να συζητήσει μαζί τους αν είναι διατεθειμένοι να εμπλακούν σε μια διεργασία κριτικού στοχασμού γύρω από αυτό, και μάλιστα με εναύσματα που αντλούνται από την παρατήρηση έργων τέχνης. Ύστερα αρχίζει η διεργασία της επαναξιολόγησης των παραδοχών. Απώτατος στόχος είναι να μετασχηματιστεί το «πλαίσιο αναφοράς» των συμμετεχόντων, δηλαδή ολόκληρη η δομή της σκέψης τους (ό.π.: 55). Ωστόσο, αυτό είναι εξαιρετικά δύσκολο και σπάνιο να πραγματοποιηθεί στη διάρκεια ενός εκπαιδευτικού προγράμματος (Mezirow & Associates, 1990: Επίλογος). Γι αυτό ο στόχος ενός εκπαιδευτή μπορεί να είναι, ανάλογα με τις συνθήκες, η αλλαγή

4 88 / ΕΚΠΑΙδΕΥΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΤΕΧΝΕΣ σε μία ή περισσότερες «νοητικές συνήθειες» είτε σε μία ή περισσότερες «απόψεις» των συμμετεχόντων. Νοητική συνήθεια είναι ένα σύνολο από παραδοχές γύρω από ένα θέμα, με άλλα λόγια μια προσανατολιστική προδιάθεση της σκέψης, που δρα ως φίλτρο για την ερμηνεία των εμπειριών. Παραδείγματα νοητικών συνηθειών είναι οι παραδοχές για μια θεωρία, για τον ρόλο των εκπαιδευτών ενηλίκων, για τον εθνοκεντρισμό, τους κοινωνικούς ρόλους κ.ά. (Mezirow & Συνεργάτες, 2000 [2007]: 56-57). Μια νοητική συνήθεια εκφράζεται με επιμέρους απόψεις. Μια άποψη περιέχει ένα πλέγμα στοιχείων, όπως είναι οι πεποιθήσεις, τα συναισθήματα και οι συμπεριφορές απέναντι σε πρόσωπα ή καταστάσεις (ό.π.: 57). Ο τρόπος με τον οποίο πραγματοποιείται ο μετασχηματισμός μιας νοητικής συνήθειας μπορεί να είναι «εποχιακός», δηλαδή να πρόκειται για μια ξαφνική νέα αντίληψη, που προκύπτει μέσα από μια σημαντική εμπειρία, είτε «βαθμιαία αυξητικός». Η δεύτερη αυτή μορφή μετασχηματισμού περιλαμβάνει διαδοχικές αλλαγές σε επιμέρους απόψεις, που κορυφώνονται με τον μετασχηματισμό της νοητικής συνήθειας της οποίας αποτελούν μέρη (ό.π.: 60). Ο Mezirow αναφέρει χαρακτηριστικά το παράδειγμα του μετασχηματισμού των παραδοχών για τον εθνοκεντρισμό. Ας υποθέσουμε, γράφει, ότι κάποιος έχει τη νοητική συνήθεια να θεωρεί τις αλλοεθνείς κοινωνικές ομάδες κατώτερες. Σε κάποια φάση της εκπαιδευτικής διεργασίας είναι πιθανό να βιώσει ένα αποπροσανατολιστικό δίλημμα αναφορικά με τις σχέσεις του με μια τέτοια ομάδα, και στη συνέχεια να μετασχηματιστεί η άποψή του γι αυτή να γίνει περισσότερο διαλλακτικός και δεκτικός απέναντί της. Εάν αυτό επαναληφθεί ξανά και ξανά αναφορικά με άλλες αλλοεθνείς ομάδες, μπορεί οι αλλεπάλληλοι μετασχηματισμοί των επιμέρους απόψεων να οδηγήσουν σε έναν μετασχηματισμό της δεσπόζουσας εθνοκεντρικής νοητικής συνήθειας (Mezirow, 1997: 6-7). Έτσι, εάν στο πλαίσιο ενός εκπαιδευτικού προγράμματος υπάρξει συμφωνία εκπαιδευτή και εκπαιδευομένων να πραγματοποιηθεί μια διεργασία βαθμιαία αυξητικών μετασχηματισμών των απόψεων, η πορεία θα ξεκινήσει από την κριτική επεξεργασία μιας επιμέρους άποψης και στη συνέχεια θα επεκταθεί σε άλλες, ώστε στο μέτρο του δυνατού να συντελεστεί ο μετασχηματισμός μίας ή περισσότερων νοητικών συνηθειών της εκπαιδευόμενης ομάδας. Εάν δε έχει συμφωνηθεί να συμπεριλαμβάνεται η αισθητική εμπειρία στη μαθησιακή διεργασία, ο εκπαιδευτής θα φροντίσει να γίνεται συχνά παρατήρηση έργων τέχνης των οποίων το περιεχόμενο σχετίζεται με τις απόψεις που τίθενται κάθε φορά σε αμφισβήτηση.

5 ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ / 89 Σε ό,τι αφορά στο έργο του Freire, το στοιχείο που σχετίζεται άμεσα με τη μετασχηματίζουσα μάθηση μέσω της αισθητικής εμπειρίας είναι η ολιστική προσέγγιση καθενός από τα εξεταζόμενα θέματα. Διερευνώνται κριτικά όλες οι διαστάσεις του (υπο-θέματα), η εσωτερική τους λογική, οι μεταξύ τους διασυνδέσεις, τα πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα, μέχρις ότου συντελεστεί μια πλήρης ανάλυση (Freire, 1970 [1977]). Τέλος, από το έργο του Shor (1992) αντλείται η ιδέα της αξιοποίησης όλων ανεξαιρέτως των μορφών τέχνης. 2. Υιοθετείται η άποψη των στοχαστών του Palo Alto (βλ. κυρίως Watzlawick, 1981 [1986]) ότι, για να πραγματοποιηθεί ολοκληρωμένη μάθηση, χρειάζεται η αλληλοσυμπληρούμενη λειτουργία των δύο ημισφαιρίων του εγκεφάλου. Αυτό σημαίνει ότι στο πλαίσιο της μετασχηματίζουσας μάθησης οι εμψυχωτές φροντίζουν να ενεργοποιείται τακτικά μέσω της αισθητικής εμπειρίας το συνήθως παραμελημένο δεξιό ημισφαίριο, ώστε να διευκολύνεται η ολιστική, συγκινησιακή και διαισθητική σύλληψη των καταστάσεων και έτσι να ενισχύεται ο κριτικός στοχασμός επάνω στις πεποιθήσεις. Η ιδέα αυτή βρίσκεται σε επαλληλότητα με την άποψη του Mezirow ότι η μετασχηματίζουσα μάθηση είναι κατά βάση μια ορθολογική διεργασία, αλλά περιλαμβάνει και συγκινησιακές, διαισθητικές και φανταστικές διαστάσεις (Mezirow, 2009). 3. Υιοθετείται η άποψη του Dewey (1934 [1980]) αλλά και του Παιδαγωγικού Τμήματος του Harvard (βλ. στο κείμενο της Μέγα στο παρόν βιβλίο) ότι η αισθητική εμπειρία είναι ιδιαίτερα σημαντική για τη μάθηση, συνεπώς είναι σκόπιμο να αποτελεί ένα από τα βασικά στοιχεία κάθε εκπαιδευτικής διεργασίας. Αυτό συνεπάγεται ότι οι εκπαιδευτές ενηλίκων σχεδιάζουν τις διδακτικές ενότητες με τρόπο που να περιλαμβάνουν συχνά, όπου είναι λειτουργικό, ευκαιρίες στοχασμού μέσω της παρατήρησης των τεχνών. 4. Αξιοποιείται το μοντέλο του Perkins σχετικά με την άντληση νοήματος μέσα από την παρατήρηση έργων τέχνης (βλ. στο κείμενο της Μέγα). Ας σημειωθεί ότι η προσέγγιση του Perkins δεν δίνει έμφαση στην ανάλυση της τεχνοτροπίας του έργου ή σε ακαδημαϊκού τύπου πληροφορίες για τον καλλιτέχνη και την εποχή του. Σημασία έχει κυρίως η ενθάρρυνση των εκπαιδευομένων να αντλήσουν το δικό τους νόημα από το έργο (Perkins, 1994). Συνεπώς οι εκπαιδευτές εμψυχωτές δεν χρειάζεται να διαθέτουν ειδικές γνώσεις για τις τέχνες, παρά μόνο να έχουν την ικανότητα να οδηγούν την ομάδα στον στοχασμό επάνω στο έργο. 5. Αξιοποιούνται οι ιδέες της Σχολής της Φρανκφούρτης, του Καστοριάδη και

6 90 / ΕΚΠΑΙδΕΥΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΤΕΧΝΕΣ του Boyd, που προαναφέρθηκαν, σχετικά με το ότι η παρατήρηση έργων τέχνης με υψηλή αισθητική αξία ως εναυσμάτων για την εξέταση διαφόρων θεμάτων συμβάλλει στην ανάπτυξη κριτικής μάθησης πολύ περισσότερο από τη χρήση τετριμμένων έργων. Όπως επισημαίνουν οι παραπάνω στοχαστές, τα σπουδαία έργα μάς προσφέρουν τη δυνατότητα να επεξεργαζόμαστε πλήθος συμβόλων, μέσα από τα οποία μπορούμε να αντιλαμβανόμαστε πολύπλοκα και λεπτοφυή ζητήματα, να βιώνουμε πρωτόγνωρες συναισθηματικές καταστάσεις και, γενικά, να ανακαλύπτουμε πλευρές του εαυτού και της πραγματικότητας που δεν είναι εύκολα προσπελάσιμες μέσω της ορθολογικής προσέγγισης. Αντίστροφα, η επαφή με επιδερμικά έργα τέχνης αποστειρώνει τη σκέψη και στερεί τη δυνατότητα να ατενίζουμε πέρα από τις δεδομένες συνθήκες της πραγματικότητας. Ας δούμε τι αναφέρει ο Peter Brook σχετικά με τη σημασία που έχει η αξιοποίηση μεγάλων έργων τέχνης: Ένας άνθρωπος μπορεί να ανακαλύψει εκ νέου τη ζωή σε κάθε στιγμή. Και αυτό γίνεται σε ένα μεγάλο έργο, όπως ας πούμε στον Shakespeare. Κάθε πρόταση που έγραψε είναι τόσο πολύ γεμάτη με ζωή, ώστε το σύνολο των νοημάτων του ποτέ δεν τελειώνει και μπορείς να το βρεις ξανά και ξανά με διαφορετικούς τρόπους, σε διαφορετικές γλώσσες, σε διαφορετικά μέρη του κόσμου, σε διαφορετικές παραστάσεις. Αλλά ένα μικρής αξίας τηλεοπτικό δράμα σε κάθε του ατάκα έχει ένα κλειστό νόημα. Ο αστυνομικός λέει «πάρε αυτόν τον άντρα από το γραφείο μου και βάλ τον στο κελί» και από αυτό δεν υπάρχουν πολλά νοήματα να αντλήσεις. Πάρε λοιπόν την ατάκα «πάρε αυτόν τον άντρα από το γραφείο μου» και βάλ τη δίπλα στο «να ζει κανείς ή να μη ζει;». Θα δεις ότι η μία φράση γίνεται πέτρα που θα την πετάξεις από το παράθυρο κατευθείαν διότι είναι νεκρή, ενώ η άλλη φράση αψηφά τον χρόνο γιατί πολύ βαθιά στη ρίζα της υπάρχει κάτι που είναι ζωντανό. Κάτι που, όσο και να το πετάξεις, δεν πετιέται. Συνεχίζει να ζει (Brook, 2005: 58). Αντίστροφα, όπως έδειξαν πρώτοι οι Adorno και Horkheimer, η επαφή με τα συμβατικά, γεμάτα κλισέ έργα της μαζικής κουλτούρας εθίζει τους αποδέκτες στην αφομοίωση των συστημάτων νοηματοδότησης που περιέχουν, τα οποία με τη σειρά τους αντανακλούν τα κυρίαρχα αντιληπτικά σχήματα που υπηρετούν την τάξη των πραγμάτων. Ο Adorno γράφει χαρακτηριστικά για τη δημοφιλή μουσική: Η νοοτροπία στην οποία η δημοφιλής μουσική πρωταρχικά απευθύνεται, από την οποία τρέφεται και την οποία ακατάπαυστα ενδυναμώνει είναι ταυτόχρονα εκείνη της αναψυχής και της έλλειψης προσοχής. Οι ακροατές ζητούν να αποσπαστούν

7 ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ / 91 από τις απαιτήσεις της πραγματικότητας με μια μορφή διασκέδασης που δεν απαιτεί καν προσοχή (Adorno, 1997: 182). Αλλά γιατί θέλουν αυτό το πράγμα; Στην υπάρχουσα κοινωνία οι μάζες είναι ζυμωμένες με τον ίδιο τρόπο παραγωγής όπως και το βιομηχανοποιημένο υλικό που τους επιβάλλεται. Οι πελάτες της μουσικής διασκέδασης είναι οι ίδιοι αντικείμενα και, πράγματι, προϊόντα των ίδιων μηχανισμών που καθορίζουν την παραγωγή της δημοφιλούς μουσικής. Ο ελεύθερος χρόνος τους έχει μοναδικό σκοπό την αναπαραγωγή της εργατικής τους ικανότητας. Είναι μέσο αντί για σκοπός. Η δύναμη της παραγωγικής διαδικασίας εκτείνεται πάνω από τα μικρά διαλείμματα χρόνου που φαίνονται επιφανειακά «ελεύθερα». Χρειάζονται τυποποιημένα αγαθά και ψευδο-εξατομίκευση, επειδή ο ελεύθερος χρόνος τους είναι μια απόδραση από την εργασία και την ίδια στιγμή καλουπωμένος μέσα σ εκείνες τις ίδιες ψυχολογικές διαθέσεις στις οποίες τους εθίζει αποκλειστικά ο εργάσιμος χρόνος (ό.π.: 184). Η μουσική σήμερα είναι σε μεγάλο βαθμό μια κοινωνική συγκολλητική ουσία. Και η σημασία που οι ακροατές αποδίδουν σ ένα υλικό του οποίου η εγγενής λογική τούς είναι απρόσιτη είναι πάνω απ όλα ένα μέσο με το οποίο επιτυγχάνουν κάποια ψυχική προσαρμογή στους μηχανισμούς της ζωής (ό.π.: 186). 6. Τι είναι όμως η «μεγάλη τέχνη»; Με ποια κριτήρια προσδιορίζεται; Ο Kant (1790 [1995]) έδειξε ότι η αισθητική κρίση είναι καθαρά υποκειμενική. Ένα έργο τέχνης δεν μπορεί να αξιώσει να αρέσει σε όλους, γιατί η κρίση για αυτό δεν είναι δυνατόν να βασιστεί σε αποδεικτικές αρχές ούτε σε ορθολογικά επιχειρήματα. Δεν γίνεται να υπάρξει ένας καθολικά αποδεκτός κανόνας σύμφωνα με τον οποίο υποχρεώνεται κάποιος να παραδεχτεί ότι ένα έργο έχει υψηλή αισθητική αξία. Έτσι, δεδομένου ότι δεν μπορεί να υπάρξει διευθέτηση των διαφωνιών όσον αφορά στο γούστο, όποιος και αν εκφέρει μια γνώμη για ένα έργο τέχνης δεν μπορεί να προσδοκά ότι οι άλλοι θα συμφωνήσουν μαζί του. Από αυτή την καντιανή σύλληψη μπορεί να αντληθεί το εξής συμπέρασμα. Εφόσον η αισθητική κρίση είναι υποκειμενική, η αξία που προσδίδει κάποιος σε ένα έργο τέχνης εξαρτάται από τα κριτήρια που υιοθετεί σχετικά με το τι είναι ωραίο, ποιος είναι ο κοινωνικός ρόλος των τεχνών κ.ο.κ. Τα κριτήρια αυτά προσδιορίζονται από την κοσμοθεωρία του ατόμου, η οποία με τη σειρά της καθορίζεται από την ψυχοσύνθεσή του και το κοινωνικό πολιτισμικό περιβάλλον μέσα στο οποίο διαπλάστηκε. Ας δούμε ένα παράδειγμα. Ο φιλόσοφος και τεχνοκριτικός Ortega y Gasset, που υπήρξε οπαδός της «νέας τέχνης» (κυβισμός, σουρεαλισμός, ντανταϊσμός κ.ά.), υποστήριζε ότι η αξία της βρισκόταν στο ότι αρνιόταν καθετί που θα μπο-

8 92 / εκπαιδευση μεσα απο τισ τεχνεσ ρούσε να αποτελεί μνεία της πραγματικότητας και στο ότι έθετε στο επίκεντρο την άμεση, σαν παιχνίδισμα, έκφραση των ιδεών του καλλιτέχνη (Ortega y Gasset, 1925 [1998]). Από την άλλη, λίγες δεκαετίες νωρίτερα οι υπέρμαχοι του ρεαλισμού, όπως ο Zola και ο Flaubert, θεωρούσαν ως υψίστης αξίας τα έργα που αναπαρίσταναν όσο το δυνατόν πιστότερα τις όψεις της καθημερινής ζωής (Beardsley, 1989: ). Ο Ortega y Gasset όμως έγραψε ότι αυτά τα έργα «σημαδεύουν μια μέγιστη παρέκκλιση μέσα στην ιστορία της καλαισθησίας» (Ortega y Gasset, 1925 [1998]: 57). Έτσι, στο μέτρο που αποδεχόμαστε τις αρχές και τους στόχους της μετασχηματίζουσας μάθησης, η άποψή μας σχετικά με το ποια καλλιτεχνικά έργα μπορούν να θεωρηθούν σημαντικά δεν μπορεί παρά να θέτει ως κριτήριο το κατά πόσο η επαφή με αυτά επιτρέπει να ενεργοποιηθεί κριτικός στοχασμός γύρω από τα θέματα που περιέχουν, ώστε να έρθουν στο προσκήνιο ιδέες και συναισθήματα που συνήθως διατηρούνται στο βάθος του σκηνικού. Μέσα από αυτό το πρίσμα, η προσωπική μου άποψη εμπνέεται από τις προσεγγίσεις του Adorno, του Horkheimer και του Καστοριάδη για την αισθητική εμπειρία. Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι πρόκειται για άποψη που θα μπορούσε να γίνει αποδεκτή από όλους. Η διαμόρφωση μιας στρατηγικής Τα παραπάνω σημαίνουν ότι οι εκπαιδευτές της μετασχηματίζουσας μάθησης πρέπει να προτείνουν για κριτική επεξεργασία «μεγάλα» έργα τέχνης, παρεμφερή με αυτά που αναφέρονται από τους στοχαστές της Σχολής της Φρανκφούρτης και τον Καστοριάδη; Το ζήτημα περιλαμβάνει πολλές παραμέτρους και η απάντηση δεν είναι εύκολη. Ας επιχειρήσουμε να το εξετάσουμε, αξιοποιώντας στοιχεία από το θεωρητικό πλαίσιο της μετασχηματίζουσας μάθησης και της κοινωνιολογίας της εκπαίδευσης. Μία από τις βασικές αρχές της μετασχηματίζουσας μάθησης είναι η ενεργητική συμμετοχή των εκπαιδευομένων σε όλο το φάσμα της μαθησιακής διεργασίας, από τον προσδιορισμό του περιεχομένου μέχρι την αξιολόγηση (βλ. ενδεικτικά: Freire, 1970 [1977]Ø Brookfield, 1987Ø Mezirow & Συνεργάτες, 2000 [2007]). Οι εκπαιδευτές ενηλίκων, λοιπόν, δεν επιβάλλουν τις απόψεις τους. Πολύ περισσότερο γιατί, όπως έχει δείξει ο Lyotard (1984), κάθε ισχυρισμός που αξιώνει καθολική κατάφαση ενέχει σχέσεις εξουσίας. Σε ό,τι αφορά μάλιστα στην επιλογή των έργων τέχνης ως μαθησιακών αντικειμένων, οι εκπαιδευτές ενηλίκων είναι σκόπιμο να αποφεύγουμε να επιβάλλουμε την άποψή μας για τρεις λόγους. Πρώ-

9 ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ / 93 τον γιατί, όπως αναφέρθηκε, δεν υπάρχουν αντικειμενικά κριτήρια για την αξιολόγηση της καλλιτεχνικής δημιουργίας. Δεύτερον, γιατί ορισμένοι από τους συμμετέχοντες ανήκουν πιθανόν σε διαφορετικές πολιτισμικές ομάδες από τη δική μας και υιοθετούν τα δικά τους κριτήρια. Και τρίτον, είναι πιθανό ορισμένοι συμμετέχοντες να μην είχαν την ευκαιρία ευκαιρία που καθορίζεται από το κοινωνικό και πολιτισμικό περιβάλλον να εξοικειωθούν με τα έργα τέχνης, με αποτέλεσμα να δυσκολεύονται να αποκρυπτογραφούν το νόημά τους. Ίσως, ακόμα, εκφράζουν την απώθησή τους για αυτή τη μορφωτική πρακτική για την οποία δεν είναι προετοιμασμένοι (Bourdieu, 1985). Θα πρέπει, λοιπόν, ένας εκπαιδευτής να προτείνει για επεξεργασία έργα τέχνης που να αντιστοιχούν σε αυτό που επιθυμούν οι εκπαιδευόμενοι σύμφωνα με τα δικά τους κριτήρια; Μια έμμεση απάντηση βρίσκεται στα κείμενα του Mezirow. Θεωρεί ότι συχνά οι εκπαιδευόμενοι στην αρχή μιας μαθησιακής διεργασίας δυσκολεύονται γιατί δεν έχουν μάθει να το κάνουν να αναγνωρίσουν ως ανάγκη τους τη σε βάθος κριτική διερεύνηση του εξεταζόμενου ζητήματος και εκφράζουν την επιθυμία για μια πολύ πρακτική, περιορισμένου βεληνεκούς προσέγγιση (Mezirow, 1997: 8). Ως παράδειγμα αναφέρει τους γονείς που, από όλο το φάσμα παραμέτρων που έχει το ζήτημα της μαθησιακής δυσκολίας του παιδιού τους, ζητούν να μάθουν μόνο για τις τεχνικές υποβοήθησής του στα μαθήματα (ό.π.). Όμως, ισχυρίζεται ο αμερικανός στοχαστής, που σε αυτό το σημείο ταυτίζεται με τον Freire, οι εκπαιδευτές ενηλίκων δεν είναι ουδέτεροι. Δεν παύουν να δημιουργούν ευκαιρίες για ενίσχυση του κριτικού στοχασμού και να προτείνουν στους συμμετέχοντες διάλογο, που αποσκοπεί στη μεγαλύτερη δυνατή ενεργοποίησή τους για μια όσο γίνεται πιο ολοκληρωμένη προσέγγιση του εξεταζόμενου ζητήματος (Mezirow & Συνεργάτες, 2000 [2007]: 66). Αν, λοιπόν, μεταφέρουμε αυτή τη συζήτηση στο πεδίο της αξιοποίησης της αισθητικής εμπειρίας με στόχο τη μετασχηματίζουσα μάθηση, μπορούμε να θεωρήσουμε πιθανό ότι κάποιοι εκπαιδευόμενοι, χρησιμοποιώντας τα κριτήρια που υιοθέτησαν στην πορεία της κοινωνικοποίησής τους, δεν θα έβρισκαν ελκυστικά τα έργα τέχνης που οι εκπαιδευτές θεωρούν άξια σχολιασμού και θα προτιμούσαν έργα της μαζικής κουλτούρας, που ενσωματώνουν και αναπαράγουν τους κώδικες του κυρίαρχου πολιτισμικού συστήματος (Bourdieu, 1985). Από την άλλη, οι εκπαιδευτές της μετασχηματίζουσας μάθησης έχουν επίγνωση ότι η επαφή με τα συμβατικά έργα ζημιώνει τη στοχαστική ικανότητα. Πώς μπορούν να συνδυαστούν αυτές οι δύο από πρώτη άποψη αντιτιθέμενες προοπτικές, χωρίς μάλιστα να παραβιάζεται η αρχή της ενεργητικής συμμετοχής

10 94 / ΕΚΠΑΙδΕΥΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΤΕΧΝΕΣ των εκπαιδευομένων; Πιστεύω ότι η απάντηση περιέχει τα εξής συμπληρωματικά μεταξύ τους σημεία. Κατ αρχάς, δεν έχει νόημα να γίνεται συζήτηση μέσα σε προγράμματα εκπαίδευσης ενηλίκων, τα οποία δεν έχουν ως αντικείμενο την τεχνοκριτική, για το αν ένα έργο τέχνης είναι αξιόλογο ή όχι. Μια τέτοια προσέγγιση είναι έτσι κι αλλιώς έωλη και επιπλέον περιέχει τον κίνδυνο να απειλήσει το αξιακό σύστημα των συμμετεχόντων. Είναι λοιπόν προτιμότερο, όταν έρθει η ώρα να επιλεγούν τα έργα που θα αποτελέσουν έναυσμα για κριτική εξέταση κάποιου θέματος, να επικεντρωθεί η συζήτηση στο κατά πόσο προσφέρουν εναύσματα για πολυδιάστατο προβληματισμό, πέρα από στερεότυπα και συμβάσεις. Ακόμα, χρειάζεται να εξηγηθεί στην ομάδα εκπαιδευομένων ότι έργα τέχνης που αναπτύσσουν τον κριτικό στοχασμό δεν είναι μόνο όσα βρίσκονται σε εκθεσιακούς χώρους ή αναφέρονται σε εγκυκλοπαίδειες. Έργα τέτοιας υφής μπορούν επίσης να ανθολογηθούν, για παράδειγμα, από τη δημοτική ποίηση, τη λαϊκή χορογραφία και ζωγραφική, από τους στίχους ποιητών που μελοποιήθηκαν στα τραγούδια του Θεοδωράκη ή του Χατζιδάκι, από τις μπαλάντες του Cohen, του Dylan ή του Σαββόπουλου. Σε κάθε περίπτωση, οι εκπαιδευτές χρειάζεται να εμπλέκουν τους συμμετέχοντες στη διεργασία της επιλογής των έργων τέχνης. Αυτό μπορεί να γίνει με τέσσερις τρόπους ή, ακόμα καλύτερα, με συνδυασμένη χρήση τους: Οι εκπαιδευτές προτείνουν στους εκπαιδευόμενους ποικίλα έργα τέχνης για κριτική επεξεργασία και εκείνοι επιλέγουν αυτά που προτιμούν και τη σειρά με την οποία θα τα προσεγγίσουν. Οι εκπαιδευτές προτείνουν στους εκπαιδευόμενους πηγές αναζήτησης έργων τέχνης επάνω σε ορισμένα θέματα και εκείνοι βρίσκουν και επιλέγουν τα έργα που προτιμούν. Οι εκπαιδευτές εφοδιάζουν τους εκπαιδευόμενους με κριτήρια για την αναζήτηση και επιλογή έργων τέχνης. Οι εκπαιδευόμενοι προτείνουν απευθείας τα έργα που προτιμούν, ωστόσο γίνεται συζήτηση με τους εκπαιδευτές σχετικά με τα έργα που τελικά θα αξιοποιηθούν. Συμπερασματικά, η τελική γνώμη για την επιλογή των έργων, αλλά και, στη συνέχεια, για το νόημα που αυτά περικλείουν, δεν ανήκει αποκλειστικά στους εκπαιδευτές ούτε στους εκπαιδευόμενους. Γίνεται διάλογος, εξετάζονται όλα τα επιχειρήματα, τα πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα. Οι εκπαιδευτές δεν παύουν

11 ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ / 95 να υποστηρίζουν τη γνώμη τους, αλλά ταυτόχρονα είναι ανοικτοί στις ιδέες των συμμετεχόντων, ενθαρρύνουν την έκφραση εναλλακτικών ιδεών και ελαχιστοποιούν τη χρήση ισχύος. Από την άλλη, τίθεται το ερώτημα κατά πόσο οι εκπαιδευόμενοι που δεν έχουν εξοικειωθεί με τα αξιόλογα έργα τέχνης είναι δυνατόν να αποκτήσουν συναισθηματική και διανοητική πρόσβαση στην κατανόησή τους (Danto, 2004). Η Thompson θεωρεί το εγχείρημα εφικτό και έχει περιγράψει τις δραστηριότητες που αναπτύσσει ο NIACE (Εθνικός Οργανισμός Εκπαίδευσης Ενηλίκων της Μ. Βρετανίας) προς αυτή την κατεύθυνση (Thompson, 2002). Επίσης, οι μελετητές της εκπαίδευσης στην τρίτη ηλικία έχουν δείξει ερευνητικά ότι όλοι οι συμμετέχοντες είναι σε θέση, εάν υπάρχουν κατάλληλες εκπαιδευτικές συνθήκες, να κατανοούν και να απολαμβάνουν τα σπουδαία μουσικά έργα (Darrough, 1992Ø Gibbons, 1985Ø Myers, 1992). Στην Ελλάδα, υπάρχουν θετικά παραδείγματα. Θα αναφερθώ συνοπτικά σε δύο, τα οποία παρουσιάζονται αναλυτικά σε επόμενα κεφάλαια. Στο Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας της Λάρισας οι συμμετέχοντες, για κοινωνικούς λόγους, δεν είχαν ασχοληθεί με τα μορφωτικά αγαθά. Θεωρούσαν, όπως αναφέρει η εκπαιδεύτρια Βάσω Γώγου, ότι «τα θέματα της τέχνης αφορούν μόνο τους ειδικούς, τους ιστορικούς ή τους καλλιτέχνες και δεν σχετίζονται καθόλου με την καθημερινότητά τους». Έτσι η εκπαιδεύτρια, αποσκοπώντας να εξοικειωθούν σταδιακά οι συμμετέχοντες με τα καλλιτεχνήματα, τους πρότεινε να επεξεργαστούν πρώτα έργα λαϊκής τέχνης από την παράδοσή τους (υφαντά, φορεσιές, ξυλόγλυπτα, αρχιτεκτονήματα). Όταν συνήθισαν να εκτιμούν την αισθητική εμπειρία και απέκτησαν κριτήρια για την αποκρυπτογράφησή της, τους πρότεινε να επεξεργαστούν διάφορα θέματα με αφορμή την παρατήρηση πινάκων του Caravaggio. Ένα άλλο παράδειγμα προέρχεται από το Εναλλακτικό Σχολείο Ενηλίκων «EξΟΔΟΣ». Οι εκπαιδευτές του μαθήματος της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας διαπίστωσαν ότι οι συμμετέχοντες είχαν αρνητική στάση απέναντι στην ποίηση. Για να μετασχηματιστούν οι παραδοχές τους, οι εκπαιδευτές επέλεξαν την οδό της διακίνησης θετικών συναισθημάτων απέναντι στην ποίηση, ώστε να προκληθεί το ενδιαφέρον για αυτήν. Αξιοποίησαν ως έναυσμα ένα CD όπου ο Σαχτούρης διαβάζει ποιήματά του. Η απαγγελία από τον ίδιο τον ποιητή προσέδωσε συγκίνηση στη διεργασία. Στη συνέχεια παρουσιάστηκαν τραγούδια του Θεοδωράκη σε ποίηση Ρίτσου. Οι εκπαιδευτές περιγράφουν το αποτέλεσμα: Παρατηρήσαμε πως ήταν λίγοι αυτοί που γνωρίζουν ότι γνωστά τραγούδια, που τους συγκινούν όλους, στηρίζονται σε στίχους ποιημάτων και προχωρήσαμε, προσδοκώντας ότι η νέα αυτή πληροφορία θα βοηθήσει στην άρση των προσδιορισμένων πα-

12 96 / ΕΚΠΑΙδΕΥΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΤΕΧΝΕΣ ραδοχών. Το τραγούδι ζέστανε την ατμόσφαιρα, φάνηκε να διαμορφώνει θετικά συναισθήματα απέναντι στην έννοια της ποίησης και κράτησε αμείωτο το ενδιαφέρον της ομάδας για τη συνέχιση της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Αυτές οι έρευνες και μαρτυρίες δείχνουν ότι, αν υπάρχει κατάλληλη εμψύχωση και μέθοδος, είναι εφικτό να αξιοποιείται υψηλής αξίας αισθητική εμπειρία ακόμα και αν οι εκπαιδευόμενοι δεν έχουν συνηθίσει σε αυτή. Το ίδιο επισημαίνει στο θεωρητικό επίπεδο ο Bourdieu: αν οι εκπαιδευτικοί οργανισμοί δεν θεωρούν τίποτε εκ των προτέρων δεδομένο, αλλά εργάζονται μεθοδικά για την αντιστάθμιση των μορφωτικών ανισοτήτων, είναι δυνατόν να δώσουν σε όλους (τουλάχιστον μερικά) τα μορφωτικά εφόδια που δεν βρίσκουν στο οικογενειακό και κοινωνικό περιβάλλον (Bourdieu, 1985: 374, 383). Ωστόσο, οι εκπαιδευτές ενηλίκων χρειάζεται να είμαστε ενήμεροι για τις δυσκολίες. Ο κριτικός στοχασμός επάνω σε υιοθετημένες αντιλήψεις σε συνδυασμό με την κατανόηση των τεχνών δεν αποτελεί ανώδυνη διαδικασία. Χρειάζεται επιμονή, υπομονή και να μας συγκινεί για αυτό που επιδιώκουμε μια στάση ζωής προκειμένου να μπορέσουν να γίνουν κάποια βήματα. Όμως, αν μπορέσουμε να συνεχίσουμε την προσπάθεια, η ανταμοιβή είναι η ενδυνάμωση των εκπαιδευομένων, όχι μόνο γιατί θα μπορούν να κατανοούν διαυγέστερα ένα θέμα, αλλά και γιατί θα έχουν αποκτήσει πιο ανοικτή ματιά για όσα συμβαίνουν στον εαυτό και στον κόσμο και θα μπορούν να αναμετρούνται με καλύτερους όρους με τις συνθήκες της ζωής. Ο Barker σε ένα ποίημά του περιέγραψε την πορεία: Πήρανε μια γυναίκα απ τον δρόμο και την κάθισαν με το ζόρι στην πλατεία Με απειλές Με κολακείες Με δωροδοκίες Την υποχρέωσαν να μοιραστεί με τους ηθοποιούς ένα κομμάτι της ζωής της Μα εγώ δεν καταλαβαίνω από τέχνη Κάτσε ήσυχα, της είπαν Μα δε θέλω να βλέπω στενάχωρα πράγματα Κάτσε ήσυχα, της είπαν Και εκείνη τ άκουσε όλα προσεχτικά Μερικά τα κατάλαβε κι άλλα όχι Γελούσε αραιά και πού

13 ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ / 97 χωρίς ποτέ να ξέρει γιατί άλλοτε ένιωθε φρίκη άλλοτε έμενε έκθαμβη Και βγαίνοντας πάλι στο φως, είπε Αν είναι τέχνη αυτό, φαίνεται δύσκολη δουλειά Ήταν πέρα από μένα Τόσο πέρα απ την κανονική ζωή μου Όμως κάτι τη βασάνιζε Κάτι δεν την άφηνε σε ησυχία Και ξαναήρθε και δεύτερη φορά οχυρωμένη με φίλους της Καθίστε ήσυχα, τους είπε Και πάλι, τ άκουσε όλα προσεχτικά Κι αυτή τη φορά κατάλαβε άλλα πράγματα Αυτή τη φορά χωρίς να ενοχληθεί που μερικά δεν μπορούσε να τα καταλάβει Γελούσε αραιά και πού, αλλά χωρίς να ντρέπεται πια άλλοτε ένιωθε φρίκη άλλοτε έμενε έκθαμβη Και βγαίνοντας πάλι στο φως, είπε Αυτό είναι τέχνη, είναι δύσκολη δουλειά Κι ένας φίλος είπε, Για μένα παραείναι δύσκολη Κι ένας άλλος είπε, Αν ξαναρθείς θα ξανάρθω κι εγώ Με δυσκόλεψε, και το θεωρώ τιμή μου (Barker, 2009: 29-31)

14 :17 ÂÏ 1 Û ÏÏÔÁÈÎfi ÙfiÌÔ Î Â ÛË Ì Û fi ÙÈ Δ Ó ÚÔ ÛÈ ÂÈ ÌÈ ÛËÌ ÓÙÈÎ Û Á ÚÔÓË Ù ÛË Ô Ó Ù ÛÛÂÙ È ÛÙÔ Ï ÛÈÔ ÙË Ù ÈÎ ÂÎ Â ÛË Î È ÙË Î Â ÛË ÓËÏ ÎˆÓ: ÙËÓ Ó Ù ÍË ÙË ËÌÈÔ ÚÁÈÎfiÙËÙ Î È ÙË ÎÚÈÙÈÎ ÛÎ Ë Ì Û fi ÙË Û ÛÙËÌ ÙÈÎ Ú Ù ÚËÛË ÚÁˆÓ Î ıâ Â Ô Ù ÓË. ΔÔ È Ï Ô Ó Ê ÚÂÙ È ÛÙË ıâˆúëùèî ıâìâï ˆÛË Ù ÙË Ù ÛË Î È Â ÛË ÂÚÈ ÂÈ ÔÏÏ Ú Â ÁÌ Ù ÂÊ ÚÌÔÁ ÛÂ Û ÔÏÂ Î È ÊÔÚ Π ÛË ÓËÏ ÎˆÓ. ISBN ΒΟΗΘ. ΚΩΔ. ΜΗΧ/ΣΗΣ 5219 π Δ ª Δ ø π Δπ ÀΔπ ƒ ƒ ªª Δ π π À ƒ Δ Ï ÍË fiÎÎÔ Â Ó È ıëáëù Î Â ÛË ÓËÏ ÎˆÓ ÛÙÔ ÏÏËÓÈÎfi ÓÔÈÎÙfi Ó ÈÛÙ ÌÈÔ Î È Úfi ÚÔ ÙË ÈÛÙËÌÔÓÈÎ ŒÓˆÛË Î Â ÛË ÓËÏ ÎˆÓ. Œ ÂÈ ÁÚ ÂÈ 8 È Ï Î È ÔÏÏ ÚıÚ ÁÈ ÙËÓ Î Â ÛË ÓËÏ ÎˆÓ. fi ÙÈ ÂÎ fiÛÂÈ ªÂÙ ÌÈÔ Î ÎÏÔÊÔÚ ÙÔ È Ï Ô ÙÔ Î Â ÛË ÓËÏ ÎˆÓ: ÓÈ Ó ÔÓÙ ÙÔ Â Ô (2005). Î Â ÛË Ì Û fi ÙÈ Δ Ó 1592_011KP_COVER π À ƒ Δ Î Â ÛË Ì Û fi ÙÈ Δ ÓÂ

Μέθοδος αξιοποίησης της Τέχνης στην εκπαιδευτική πράξη

Μέθοδος αξιοποίησης της Τέχνης στην εκπαιδευτική πράξη Μέθοδος αξιοποίησης της Τέχνης στην εκπαιδευτική πράξη Αλέξης Κόκκος Καθηγητής Εκπαίδευσης Ενηλίκων στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήµιο Πευκακίων 13, Αγία Παρασκευή, 15342 email: a-kokkos@otenet.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Διαβάστε περισσότερα

45 ευρώ για μη μέλη. Δηλώσεις συμμετοχής και πληροφορίες: Δήμητρα Ανδριτσάκου 210 3890123, dim.andritsakou@gmail.com ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

45 ευρώ για μη μέλη. Δηλώσεις συμμετοχής και πληροφορίες: Δήμητρα Ανδριτσάκου 210 3890123, dim.andritsakou@gmail.com ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΔΙΑΣΚΕΨΗ ΜΕ ΘΕΜΑ: «ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠ ΤΗΝ ΤΕΧΝΗ» Διοργάνωση: Επιστημονική Ένωση Εκπαίδευσης Ενηλίκων 15 και 16 Μαΐου 2010 Πολυχώρος «Απόλλων» της Νομαρχίας Πειραιά Ερμουπόλεως & Πηλίου 1, Καμίνια (Πάροδος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ Μέσα από την επιτόπια παρατήρηση του επιστημονικού υπευθύνου στη διάρκεια της διεξαγωγής πολλών σεμιναρίων του Προγράμματος, καθώς και μέσα από τις συσκέψεις που έγιναν με

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

Ολομέλεια (Αμφιθέατρο): Συζήτηση με τους συμμετέχοντες και τους υπεύθυνους των εργαστηρίων. Παράλληλα Εργαστήρια:

Ολομέλεια (Αμφιθέατρο): Συζήτηση με τους συμμετέχοντες και τους υπεύθυνους των εργαστηρίων. Παράλληλα Εργαστήρια: ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ ΗΜΕΡΙΔΑΣ 09.00-09.30 Προσέλευση Συνέδρων Ολομέλεια (Αμφιθέατρο): 09.30-12.00 Ο Αλέξης Κόκκος συζητά με τους συνέδρους για την αξιοποίηση της τέχνης στην εκπαίδευση (θεωρητικό πλαίσιο, εφαρμογές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΡΙΤΙΚΟΥ ΣΤΟΧΑΣΜΟΥ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ Νατάσσα Ράικου

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΡΙΤΙΚΟΥ ΣΤΟΧΑΣΜΟΥ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ Νατάσσα Ράικου ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΡΙΤΙΚΟΥ ΣΤΟΧΑΣΜΟΥ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ Νατάσσα Ράικου ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το κείμενο αυτό περιγράφει τη μελέτη της εφαρμογής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

Τι μαθησιακός τύπος είναι το παιδί σας;

Τι μαθησιακός τύπος είναι το παιδί σας; Για τους γονείς και όχι μόνο από το Τι μαθησιακός τύπος είναι το παιδί σας; Ακουστικός, οπτικός ή μήπως σφαιρικός; Ανακαλύψτε ποιος είναι ο μαθησιακός τύπος του παιδιού σας, δηλαδή με ποιο τρόπο μαθαίνει

Διαβάστε περισσότερα

Μια εισαγωγή στην έννοια της βιωματικής μάθησης Θεωρητικό πλαίσιο. Κασιμάτη Κατερίνα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια ΑΣΠΑΙΤΕ

Μια εισαγωγή στην έννοια της βιωματικής μάθησης Θεωρητικό πλαίσιο. Κασιμάτη Κατερίνα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια ΑΣΠΑΙΤΕ Μια εισαγωγή στην έννοια της βιωματικής μάθησης Θεωρητικό πλαίσιο Κασιμάτη Κατερίνα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια ΑΣΠΑΙΤΕ Τι εννοούμε με τον όρο «βιωματική μάθηση»; Πρόκειται για έναν εναλλακτικό τρόπο μάθησης,

Διαβάστε περισσότερα

Τρίτη 24 και Τετάρτη 25 Οκτωβρίου 2017

Τρίτη 24 και Τετάρτη 25 Οκτωβρίου 2017 Τρίτη 24 και Τετάρτη 25 Οκτωβρίου 2017 Παιδαγωγικές προσεγγίσεις και διδακτικές πρακτικές - η σχέση τους με τις θεωρίες μάθησης Παρατηρώντας τη μαθησιακή διαδικασία Τι είδους δραστηριότητες παρατηρήσατε

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης

Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης Κατσιούλα Παναγιώτα, Εκπαιδευτικός, Σύμβουλος ΣΕΠ, ΚΕΣΥΠ Κιλκίς Σιάνου Χατζηκαμάρη Παναγιώτα, Εκπαιδευτικός,

Διαβάστε περισσότερα

Η δραματοθεραπεία στην εκπαίδευση ενηλίκων

Η δραματοθεραπεία στην εκπαίδευση ενηλίκων Η δραματοθεραπεία στην εκπαίδευση ενηλίκων Στη δραματοθεραπεία εκδραματίζονται σκηνές και γεγονότα της ζωής στην προσωπική παράσταση του καθενός, με την ασφάλεια που προσφέρουν οι μορφές τέχνης που χρησιμοποιούνται,

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές εκπαίδευσης ενηλίκων και η συμβολή τους στην υλοποίηση του έργου

Τεχνικές εκπαίδευσης ενηλίκων και η συμβολή τους στην υλοποίηση του έργου Ημερίδες Επιμόρφωσης/Ενημέρωσης για τα επιλεγέντα Στελέχη Εκπαίδευσης του ΥΠΕΠΘ στα πλαίσια του Έργου με τίτλο: «Παραγωγή βοηθητικού εκπαιδευτικού υλικού για την εισαγωγή θεμάτων σχετικά με τα φύλα στην

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΖΟΝΤΑΣ ΕΝΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΕΣ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ. Εκπαίδευση ατόμων με σοβαρή αναπηρία ΥΠΟΘΕΜΑ 1.2

ΣΧΕΔΙΑΖΟΝΤΑΣ ΕΝΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΕΣ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ. Εκπαίδευση ατόμων με σοβαρή αναπηρία ΥΠΟΘΕΜΑ 1.2 ΣΧΕΔΙΑΖΟΝΤΑΣ ΕΝΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΕΣ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ Εκπαίδευση ατόμων με σοβαρή αναπηρία ΥΠΟΘΕΜΑ 1.2 Σχεδιάζοντας ένα πρόγραμμα εκπαίδευσης για ενήλικες με αναπηρία 1 η Εναρκτήρια Συνάντηση

Διαβάστε περισσότερα

«Η ΤΕΧΝΗ ΩΣ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ» Βασιλική Μπρίνια και Μαρία Καγιαβή

«Η ΤΕΧΝΗ ΩΣ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ» Βασιλική Μπρίνια και Μαρία Καγιαβή «Η ΤΕΧΝΗ ΩΣ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ» Βασιλική Μπρίνια και Μαρία Καγιαβή ΤΙ ΣΥΝΕΙΣΦΕΡΕΙ Η ΕΠΑΦΗ ΜΕ ΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ Υποκινεί τη σκέψη, το συναίσθημα, τη φαντασία. Έτσι το άτομο

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων

Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων Ενότητα 11: Κριτικός Στοχασμός και Ενδυνάμωση Γιώργος Κ. Ζαρίφης Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Maria Gravani Open University of Cyprus

Maria Gravani Open University of Cyprus Αντλεί από πρόσφατη έρευνά μου στο ΑΠΚΥ (μελέτη περίπτωσης) στην οποία συμμετείχαν 8 μέλη ΣΕΠ και 16 φοιτητές της ΣΑΚΕ. Η παρουσίαση οργανώνεται γύρω από τα εξής θέματα: Επικοινωνία Κλίμα-ατμόσφαιρα κατά

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης (Κ.Π.Ε.) ΚΑΣΤΡΙΟΥ Κέντρο Δια Βίου Μάθησης για το Περιβάλλον και την Αειφορία

Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης (Κ.Π.Ε.) ΚΑΣΤΡΙΟΥ Κέντρο Δια Βίου Μάθησης για το Περιβάλλον και την Αειφορία Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης (Κ.Π.Ε.) ΚΑΣΤΡΙΟΥ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΣΤΟΧΑΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΤΕΧΝΕΣ: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ Γεωργία Μέγα (georgiamega@gmail.com)

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Οι τρεις διαστάσεις της μάθησης Αλέξης Κόκκος Ο Knud Illeris, ο σημαντικότερος ίσως θεωρητικός της μάθησης σήμερα, στο κείμενό του «Μια

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Εισαγωγή Η αλλαγή του κλίματος αποτελεί στις μέρες μας ένα αδιαμφισβήτητο

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη. Διδακτικοί Στόχοι. Α) Ως προς το γνωστικό αντικείμενο:

Περίληψη. Διδακτικοί Στόχοι. Α) Ως προς το γνωστικό αντικείμενο: Περίληψη Προτείνεται ένα διδακτικό σενάριο για το μάθημα των Κειμένων Νεοελληνικής Λογοτεχνίας στη Γ Γυμνασίου με τη χρήση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας, συγκεκριμένα με το λογισμικό

Διαβάστε περισσότερα

Adult education Lifelong training

Adult education Lifelong training Adult education Lifelong training Information and Communication Technologies in Education K. Vassilakis / M. Kalogiannakis Οι 3 βασικές θεωρίες της εκπαίδευσης ενηλίκων 1. Η θεωρία της Μετασχηματίζουσας

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν Οργανωσιακή μάθηση Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν 1 Μάθηση είναι: Η δραστηριοποίηση και κατεύθυνση δυνάμεων για την όσο το δυνα-τόν καλύτερη προσαρμογή στο φυσικό και ιστορικό περιβάλλον. Η απόκτηση

Διαβάστε περισσότερα

Πότε ένας δάσκαλος θα κρίνεται ελλιπής και πότε εξαιρετικός

Πότε ένας δάσκαλος θα κρίνεται ελλιπής και πότε εξαιρετικός Πότε ένας δάσκαλος θα κρίνεται ελλιπής και πότε εξαιρετικός Στο σχέδιο της αξιολόγησης το μεγαλύτερο μέρος (περισσότερες από 5.000 λέξεις!) καταλαμβάνεται από αναλυτικές οδηγίες για το πώς ο διδάσκων μπορεί

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ Τερψιχόρη Γκιόκα Μέλος ΠΟΔ Αττικής Η «Συμβουλευτική Ψυχολογία» είναι ο εφαρμοσμένος κλάδος της Ψυχολογίας, ο οποίος διευκολύνει την δια βίου προσωπική

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων

Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων Ενότητα 13: Ζητήματα Αποτίμησης της Μάθησης του Κριτικοστοχαστικού Εκπαιδευτή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΕΛΕΧΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΕΛΕΧΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΕΛΕΧΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Εσπερινά σχολεία, μια διαφορετική προσέγγιση στην εκπαιδευτική διαδικασία Δρ. ΖΑΡΚΑΔΟΥΛΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ Διευθυντής 1 ου Εσπερινού ΓΕΛ Αθηνών zarknick@hotmail.com

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ»

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» Σκοπός της εκπόνησης του Προγράμματος Αγωγής Υγείας ήταν Να γνωρίσουν τα παιδιά το σώμα τους και βασικές του λειτουργίες. Nα γνωρίσουν

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ»

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Ειρηάννα Δραγώνα Θεατροπαιδαγωγός- Εμψυχώτρια Θεάτρου [ Το κείμενο βασίστηκε στις

Διαβάστε περισσότερα

Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Προσδοκώμενα αποτελέσματα: Στη διάρκεια του μαθήματος οι φοιτητές/τριες

Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Προσδοκώμενα αποτελέσματα: Στη διάρκεια του μαθήματος οι φοιτητές/τριες Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Περιγραφή του μαθήματος - στόχοι: Το μάθημα εξετάζει τις κοινωνικές, πολιτισμικές και ιστορικές διαστάσεις της ανάπτυξης του θεσμού του μουσείου και η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΤΑΞΗΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΤΑΞΗΣ ΘΕΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΤΑΞΗΣ Σχολικοί Σύμβουλοι: Φελούκα Βασιλική, 7 ης Περιφέρειας Π.Ε. Ν. Αχαΐας Γιαννόπουλος Κων/νος, 8 ης Περιφέρειας Π.Ε. Ν. Αχαΐας Ενότητες Βασικές αιτίες προβλημάτων

Διαβάστε περισσότερα

Ενίσχυση των σχέσεων και της συνεργασίας ανάμεσα στα σχολεία και στους εκπαιδευτικούς. Στηρίζεται στην ενεργητική παρουσία των συμμετεχόντων, στην

Ενίσχυση των σχέσεων και της συνεργασίας ανάμεσα στα σχολεία και στους εκπαιδευτικούς. Στηρίζεται στην ενεργητική παρουσία των συμμετεχόντων, στην Ενίσχυση των σχέσεων και της συνεργασίας ανάμεσα στα σχολεία και στους εκπαιδευτικούς. Στηρίζεται στην ενεργητική παρουσία των συμμετεχόντων, στην ανταλλαγή απόψεων και εμπειριών και στην αξιοποίηση της

Διαβάστε περισσότερα

Αειφόρο σχολείο, μετασχηματίζουσα μάθηση και κριτικός στοχασμός

Αειφόρο σχολείο, μετασχηματίζουσα μάθηση και κριτικός στοχασμός Αειφόρο σχολείο, μετασχηματίζουσα μάθηση και κριτικός στοχασμός Κασιμάτη Αικατερίνη Επικ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ Η μετασχηματίζουσα μάθηση που αναπτύχθηκε από τα τέλη της δεκαετίας του

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Μαρία Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Π.Θ. mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

«Παιδαγωγική προσέγγιση της ελληνικής ιστορίας και του πολιτισμού μέσω τηλεκπαίδευσης (e-learning)»

«Παιδαγωγική προσέγγιση της ελληνικής ιστορίας και του πολιτισμού μέσω τηλεκπαίδευσης (e-learning)» «Παιδαγωγική προσέγγιση της ελληνικής ιστορίας και του πολιτισμού μέσω τηλεκπαίδευσης (e-learning)» Εισαγωγικά Στη σημερινή πρώτη μας συνάντηση θα επιχειρήσουμε να παρουσιάσουμε με απλό και ευσύνοπτο τρόπο

Διαβάστε περισσότερα

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια Δευτέρα, Ιουνίου 16, 2014 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΞΙΑΣ ΚΡΑΛΛΗ Η Μεταξία Κράλλη είναι ένα από τα δημοφιλέστερα πρόσωπα της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας. Μετά την κυκλοφορία του πρώτου της βιβλίου, "Μια φορά

Διαβάστε περισσότερα

Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο

Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο ΙΔΙΩΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ «Ο ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ» Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ Α. ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟΥ Σκοπός του Νηπιαγωγείου είναι να βοηθήσει τα παιδιά να αναπτυχθούν σωματικά, συναισθηματικά,

Διαβάστε περισσότερα

Αυθεντικό πλαίσιο μάθησης και διδασκαλίας για ένα σχολείο που μαθαίνει. Κατερίνα Κασιμάτη Επικ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ

Αυθεντικό πλαίσιο μάθησης και διδασκαλίας για ένα σχολείο που μαθαίνει. Κατερίνα Κασιμάτη Επικ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ Αυθεντικό πλαίσιο μάθησης και διδασκαλίας για ένα σχολείο που μαθαίνει Κατερίνα Κασιμάτη Επικ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ Ορισμός αυθεντικής μάθησης Αυθεντική μάθηση είναι η μάθηση που έχει

Διαβάστε περισσότερα

1/7/2015 «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Παναγιώτης Κουτρουβίδης

1/7/2015 «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Παναγιώτης Κουτρουβίδης «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Παναγιώτης Κουτρουβίδης ΤΙ ΠΡΟΣΦΕΡΕΙ Η ΕΠΑΦΗ ΜΕ ΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ Υποκινεί τη σκέψη, το συναίσθημα, τη φαντασία. Έτσι το άτομο

Διαβάστε περισσότερα

Αυθεντικό πλαίσιο μάθησης και διδασκαλίας για ένα σχολείο που μαθαίνει. Κατερίνα Κασιμάτη Επικ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ

Αυθεντικό πλαίσιο μάθησης και διδασκαλίας για ένα σχολείο που μαθαίνει. Κατερίνα Κασιμάτη Επικ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ Αυθεντικό πλαίσιο μάθησης και διδασκαλίας για ένα σχολείο που μαθαίνει Κατερίνα Κασιμάτη Επικ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ Ορισμός αυθεντικής μάθησης εφαρμογή γνώσεων ή δεξιοτήτων, όπως είναι

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές

Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές Σκοποί ενότητας Να συζητηθούν βασικές παιδαγωγικές αρχές της προσχολικής εκπαίδευσης Να προβληματιστούμε για τους τρόπους με τους οποίους μπορεί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 2016-2017 Μάθημα 1 ο Εισαγωγή στις βασικές έννοιες Προτεινόμενη Βιβλιογραφία Elliot, S. N., Kratochwill, T. R., Cook, J. L., & Travers, J. F. (2008). Εκπαιδευτική Ψυχολογία: Αποτελεσματική

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων

Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων Ενότητα 5: Η Έννοια της Κριτικής Συνειδητοποίησης Γιώργος Κ. Ζαρίφης

Διαβάστε περισσότερα

Φύλο και διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών

Φύλο και διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών Πηγή: Δημάκη, Α. Χαϊτοπούλου, Ι. Παπαπάνου, Ι. Ραβάνης, Κ. Φύλο και διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών: μια ποιοτική προσέγγιση αντιλήψεων μελλοντικών νηπιαγωγών. Στο Π. Κουμαράς & Φ. Σέρογλου (επιμ.). (2008).

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα Ι. Κλίμακα Διερεύνησης Προσδοκιών. Ερωτηματολόγιο Οι Προσδοκίες μου από το σεμινάριο

Παράρτημα Ι. Κλίμακα Διερεύνησης Προσδοκιών. Ερωτηματολόγιο Οι Προσδοκίες μου από το σεμινάριο Παράρτημα Ι Κλίμακα Διερεύνησης Προσδοκιών Ερωτηματολόγιο Οι Προσδοκίες μου από το σεμινάριο Σημειώστε τον βαθμό συμφωνίας ή διαφωνίας σας με τις παρακάτω προτάσεις, με βάση την επεξήγηση που ακολουθεί:

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Λογοτεχνίας

Διδακτική της Λογοτεχνίας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική της Λογοτεχνίας Ενότητα 1: Σκοποί της διδασκαλίας της λογοτεχνίας l Βενετία Αποστολίδου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Προσχολική Παιδαγωγική Ενότητα 9: Η σημασία του στοχασμού για τον εκπαιδευτικό

Προσχολική Παιδαγωγική Ενότητα 9: Η σημασία του στοχασμού για τον εκπαιδευτικό Προσχολική Παιδαγωγική Ενότητα 9: Η σημασία του στοχασμού για τον εκπαιδευτικό Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας Να συζητήσουν

Διαβάστε περισσότερα

Προσχολική Παιδαγωγική Ενότητα 8: Σχεδιασμός Ημερησίων Προγραμμάτων

Προσχολική Παιδαγωγική Ενότητα 8: Σχεδιασμός Ημερησίων Προγραμμάτων Προσχολική Παιδαγωγική Ενότητα 8: Σχεδιασμός Ημερησίων Προγραμμάτων Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας Να συζητήσουν και να

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΙΑ Α. ΔΡΑΚΑΚΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 6 ΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Ν.ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ

ΜΑΡΙΑ Α. ΔΡΑΚΑΚΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 6 ΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Ν.ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ «Διαχρονικές αξίες στην εκπαίδευση σε ένα περιβάλλον που αλλάζει μέσα από τον ανατρεπτικό οραματιστή καλλιτέχνη Γιάννη Γαΐτη» (Βιωματικό εργαστήριο με την αξιοποίηση του μοντέλου PERKINS) ΜΑΡΙΑ Α. ΔΡΑΚΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΓΝΟΥ ΑΓΝΗ ΚΟΚΟΒΟΥ ΜΑΡΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΕΧΝΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΝΑΓΝΟΥ ΑΓΝΗ ΚΟΚΟΒΟΥ ΜΑΡΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΕΧΝΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΝΑΓΝΟΥ ΑΓΝΗ ΚΟΚΟΒΟΥ ΜΑΡΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΕΧΝΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Το σενάριο αυτό επιδιώκει να υπηρετήσει τους παρακάτω γενικούς διδακτικούς σκοπούς. Να αποκτήσει το παιδί γενικές γνώσεις και προσλαμβάνουσες παραστάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός διαφοροποίησης για την πρωτοβάθµια

Οδηγός διαφοροποίησης για την πρωτοβάθµια Οδηγός διαφοροποίησης για την πρωτοβάθµια Γιατί χρειάζεται να κάνουµε τόσο ειδική διαφοροποίηση; Τα παιδιά που βρίσκονται στο φάσµα του αυτισµού έχουν διαφορετικό τρόπο σκέψης και αντίληψης για τον κόσµο,

Διαβάστε περισσότερα

Πολυπολιτισμικότητα και Εκπαίδευση

Πολυπολιτισμικότητα και Εκπαίδευση Πολυπολιτισμικότητα και Εκπαίδευση Κωδικός μαθήματος: ΚΕΠ 302 Διδάσκων: Δημήτρης Θ. Ζάχος Πιστωτικές μονάδες: 10 Χρόνος και τόπος διεξαγωγής: Τετάρτη 6-9 αίθουσα 907 Εισαγωγικά Η επιτυχής συμμετοχή σ ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Μάθημα 1 ο Εισαγωγή στις βασικές έννοιες Προτεινόμενη Βιβλιογραφία Elliot, S. N., Kratochwill, T. R., Cook, J. L., & Travers, J. F. (2008). Εκπαιδευτική Ψυχολογία: Αποτελεσματική

Διαβάστε περισσότερα

Προτιμήσεις εκπαιδευτικών στην επίλυση προβλημάτων με συμμετρία. Στόχος έρευνας

Προτιμήσεις εκπαιδευτικών στην επίλυση προβλημάτων με συμμετρία. Στόχος έρευνας Προτιμήσεις εκπαιδευτικών στην επίλυση προβλημάτων με συμμετρία Πουλιτσίδου Νιόβη- Χριστίνα Τζιρτζιγάνης Βασίλειος Φωκάς Δημήτριος Στόχος έρευνας Να διερευνηθούν οι παράγοντες, που επηρεάζουν την επιλογή

Διαβάστε περισσότερα

Διαπολιτισμική Εκπαίδευση

Διαπολιτισμική Εκπαίδευση Διαπολιτισμική Εκπαίδευση Ενότητα 5: Χρήστος Παρθένης Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας ΣΧΕΔΙΑΖΟΝΤΑΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΠΟΛΥΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ: Το παράδειγμα του Προγράμματος «Εκπαίδευση των παιδιών

Διαβάστε περισσότερα

Νικολέττα Ιωάννου Λειτουργός Γραφείου Ευρωπαϊκών και Διεθνών Υποθέσεων Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Νικολέττα Ιωάννου Λειτουργός Γραφείου Ευρωπαϊκών και Διεθνών Υποθέσεων Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Νικολέττα Ιωάννου Λειτουργός Γραφείου Ευρωπαϊκών και Διεθνών Υποθέσεων Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού 2 ο Π α γ κ ύ π ρ ι ο Σ υ ν έ δ ρ ι ο, 29 Ν ο ε μ β ρ ί ο υ 2 0 1 4, Λ ε μ ε σ ό ς Βασικά ερωτήματα

Διαβάστε περισσότερα

Δεύτερη Συνάντηση ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΟΜΑΔΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Κάππας Σπυρίδων

Δεύτερη Συνάντηση ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΟΜΑΔΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Κάππας Σπυρίδων Δεύτερη Συνάντηση ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΟΜΑΔΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Κάππας Σπυρίδων ΟΜΑΔΑ είναι μια συνάθροιση ατόμων στην οποία το καθένα έχει συνείδηση της παρουσίας των άλλων, ενώ ταυτόχρονα βιώνει κάποια μορφή εξάρτησης

Διαβάστε περισσότερα

2. Για ποιους λόγους στην εκπαίδευση ενηλίκων κρίνεται σκόπιμο ένας εκπαιδευτής να αξιολογεί το εκπαιδευτικό έργο που παρέχει;

2. Για ποιους λόγους στην εκπαίδευση ενηλίκων κρίνεται σκόπιμο ένας εκπαιδευτής να αξιολογεί το εκπαιδευτικό έργο που παρέχει; 11 Δεκεμβρίου 2016 1. Στο 1ο Στάδιο λειτουργίας της εκπαιδευόμενης ομάδας διαμορφώνεται το εκπαιδευτικό συμβόλαιο. Κατά την άποψή σας, τι θα έπρεπε να περιλαμβάνει το εκπαιδευτικό συμβόλαιο; 2. Για ποιους

Διαβάστε περισσότερα

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Δρ Μαριάννα Φωκαΐδου Δρ Παυλίνα Χατζηθεοδούλου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Α. Στόχοι σε επίπεδο γνώσεων και δεξιοτήτων

Α. Στόχοι σε επίπεδο γνώσεων και δεξιοτήτων ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΣΕΝΑΡΙΟΥ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Οριζόντια αντιστοίχιση Στόχων Μεθόδων Δραστηριοτήτων - Εποπτικού Υλικού - Αξιολόγησης Α. Στόχοι σε επίπεδο γνώσεων και δεξιοτήτων ΣΤΟΧΟΙ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΕΠΟΠΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγικές δραστηριότητες μοντελοποίησης με χρήση ανοικτών υπολογιστικών περιβαλλόντων

Παιδαγωγικές δραστηριότητες μοντελοποίησης με χρήση ανοικτών υπολογιστικών περιβαλλόντων Παιδαγωγικές δραστηριότητες μοντελοποίησης με χρήση ανοικτών υπολογιστικών περιβαλλόντων Βασίλης Κόμης, Επίκουρος Καθηγητής Ερευνητική Ομάδα «ΤΠΕ στην Εκπαίδευση» Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΩΣ ΜΟΡΦΟΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΑΓΑΘΟ ΚΑΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΦΡΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΩΣ ΜΟΡΦΟΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΑΓΑΘΟ ΚΑΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΦΡΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ Το πρόγραμμα Το Πρόγραμμα με τίτλο «Το θέατρο ως μορφοπαιδευτικό αγαθό και καλλιτεχνική έκφραση στην εκπαίδευση και την κοινωνία» υλοποιείται μέσω του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Εκπαίδευση και Δια Βίου

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε επιλογή, κάθε ενέργεια ή εκδήλωση του νηπιαγωγού κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής διαδικασίας είναι σε άμεση συνάρτηση με τις προσδοκίες, που

Κάθε επιλογή, κάθε ενέργεια ή εκδήλωση του νηπιαγωγού κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής διαδικασίας είναι σε άμεση συνάρτηση με τις προσδοκίες, που ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι προσδοκίες, που καλλιεργούμε για τα παιδιά, εμείς οι εκπαιδευτικοί, αναφέρονται σε γενικά κοινωνικά χαρακτηριστικά και παράλληλα σε ατομικά ιδιοσυγκρασιακά. Τέτοια γενικά κοινωνικο-συναισθηματικά

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση Διδασκαλίας. Ενότητα: Γ Γυμνασίου. Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος. Α: Στόχοι. Οι μαθητές/ τριες:

Πρόταση Διδασκαλίας. Ενότητα: Γ Γυμνασίου. Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος. Α: Στόχοι. Οι μαθητές/ τριες: Πρόταση Διδασκαλίας Ενότητα: Τάξη: 7 η - Τέχνη: Μια γλώσσα για όλους, σε όλες τις εποχές Γ Γυμνασίου Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος Α: Στόχοι Οι μαθητές/ τριες: Να

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ Η Ν Ι

Διαβάστε περισσότερα

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας Ιωαννίνων Αριθμητικός Γραμματισμός Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη ΘΕΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ «Προγραμματισμός-Οργάνωση και υλοποίηση μιας διδακτικής ενότητας στον Αριθμητικό Γραμματισμό» ΠΡΟΣΘΕΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Το φυλλάδιο αναφέρεται σε προβλήματα που μπορεί να αντιμετωπίζεις στο χώρο του σχολείου και προτείνει λύσεις που μπορούν να σε βοηθήσουν...

Το φυλλάδιο αναφέρεται σε προβλήματα που μπορεί να αντιμετωπίζεις στο χώρο του σχολείου και προτείνει λύσεις που μπορούν να σε βοηθήσουν... Σχολείο Το φυλλάδιο αναφέρεται σε προβλήματα που μπορεί να αντιμετωπίζεις στο χώρο του σχολείου και προτείνει λύσεις που μπορούν να σε βοηθήσουν... ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Πληροφορίες για το φυλλάδιο Το σχολείο αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

O7: Πρόγραμμα Κατάρτισης Εκπαιδευτικών O7-A1: Αναπτύσσοντας εργαλεία για το Πρόγραμμα Κατάρτισης Εκπαιδευτικών

O7: Πρόγραμμα Κατάρτισης Εκπαιδευτικών O7-A1: Αναπτύσσοντας εργαλεία για το Πρόγραμμα Κατάρτισης Εκπαιδευτικών O7: Πρόγραμμα Κατάρτισης Εκπαιδευτικών O7-A1: Αναπτύσσοντας εργαλεία για το Πρόγραμμα Κατάρτισης Εκπαιδευτικών Prepared by University Paderborn 30/11/2015 Project name: Project acronym: Project number:

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός εκπαιδευτή. Ενότητα κατάρτισης. Ένταξη και αποδοχή. Επιμέλεια Miguel Santos. Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti

Οδηγός εκπαιδευτή. Ενότητα κατάρτισης. Ένταξη και αποδοχή. Επιμέλεια Miguel Santos. Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti Οδηγός εκπαιδευτή Ενότητα κατάρτισης Ένταξη και αποδοχή Επιμέλεια Miguel Santos Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti 1 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Ενότητα κατάρτισης για γονείς και

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΣΧΕΔΙΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΧΕΔΙΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Σχολικό Έτος: 2014-2015 Σχολική Μονάδα: ΓΕΛ ΚΡΑΝΙΔΙΟΥ Τίτλος Ερευνητικής Εργασίας: Εργαλεία Web 2.0 για την τάξη ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΥΠΕΥΘΥΝΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Î È appleúô Ï Ì Ù ÓÙ ÍË 36

Î È appleúô Ï Ì Ù ÓÙ ÍË 36 ƒπ ÃOª ƒo O π O ª πøª 9 º πo ƒøδo: Δ À ƒª Δ π ÀΔπ π π π 1.1 ÓÓÔÈ ÙÔ appleâúì ÛÔ 16 1.2 ÀappleÂÚÌ Û, ÎÔÈÓˆÓ Î È ÂÎapple  ÛË 18 1.3 ÂˆÚ Â Ì ıëûë Î È appleâúì Û 27 1.4 ÚfiÙ apple Ú ÛË appleôïôáèûùòó Î È

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Πώς οι αντιλήψεις για την ανάπτυξη επηρεάζουν την εκπαιδευτική διαδικασία

Πώς οι αντιλήψεις για την ανάπτυξη επηρεάζουν την εκπαιδευτική διαδικασία Πώς οι αντιλήψεις για την ανάπτυξη επηρεάζουν την εκπαιδευτική διαδικασία Σκεφτείτε Ποιες είναι οι παραδοχές μας σχετικά με τη μάθηση και την ανάπτυξη στην παιδική ηλικία; Πώς πιστεύετε ότι διευκολύνεται

Διαβάστε περισσότερα

Ημερολόγιο αναστοχασμού (Reflective Journal)

Ημερολόγιο αναστοχασμού (Reflective Journal) Ημερολόγιο αναστοχασμού (Reflective Journal) Ορισμός Ημερολόγιο αναστοχασμού (Reflective Journal) είναι ένα σταδιακά αναπτυσσόμενο κείμενο στον οποίο καταγράφονται παρατηρήσεις και αντιδράσεις σε σχέση

Διαβάστε περισσότερα

Το εργαλείο γνώσης της μανθάνουσας ΜΚΟ

Το εργαλείο γνώσης της μανθάνουσας ΜΚΟ Το εργαλείο γνώσης της μανθάνουσας ΜΚΟ Το ερωτηματολόγιο αυτό μπορεί να εφαρμοστεί σε όλη την οργάνωση, σε ένα τμήμα σε μια συγκεκριμένη δράση ή ομάδα εργασίας. Είναι σημαντικό να διασαφηνιστεί σε πιο

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηση σε νέα τεχνολογικά περιβάλλοντα

Μάθηση σε νέα τεχνολογικά περιβάλλοντα ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Μάθηση σε νέα τεχνολογικά περιβάλλοντα Ενότητα 4: Γνωστικές Θεωρίες Μάθησης Βασιλική Μητροπούλου-Μούρκα Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Διερευνητική μάθηση We are researchers, let us do research! (Elbers and Streefland, 2000)

Διερευνητική μάθηση We are researchers, let us do research! (Elbers and Streefland, 2000) Διερευνητική μάθηση We are researchers, let us do research! (Elbers and Streefland, 2000) Πρόκειται για την έρευνα που διεξάγουν οι επιστήμονες. Είναι μια πολύπλοκη δραστηριότητα που απαιτεί ειδικό ακριβό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια 18 ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια χαρακτηριστικά αποδίδουμε σε ένα πρόσωπο το οποίο λέμε

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ Οι Δ/τές ως προωθητές αλλαγών με κέντρο τη μάθηση Χαράσσουν τις κατευθύνσεις Σχεδιάσουν την εφαρμογή στη σχολική πραγματικότητα Αναπτύσσουν

Διαβάστε περισσότερα

7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση: Μεθοδολογίες Μάθησης

7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση: Μεθοδολογίες Μάθησης 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση: Μεθοδολογίες Μάθησης Αθήνα, 8-10 Νοεμβρίου 2013 Η μέθοδος της χρήσης έργων τέχνης στην εκπαίδευση ενηλίκων: μία μελέτη περίπτωσης για τη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΦΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.com

ΜΟΡΦΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.com ΜΟΡΦΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Αφηγηματική προσέγγιση: Αποτελεί τη βασική μορφή των δασκαλοκεντρικών μεθόδων διδασκαλίας. Ο δάσκαλος δίνει τις πληροφορίες, ενώ οι μαθητές του παρακολουθούν μένοντας αμέτοχοι και κρατώντας

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού

Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού Μ. Χρήστου Στο Δημοτικό Σχολείο, τα σχολικά εγχειρίδια που χρησιμοποιούνται τα τελευταία χρόνια είναι εμπλουτισμένα με

Διαβάστε περισσότερα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα ΔΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών MA in Education (Education Sciences) ΑΣΠΑΙΤΕ-Roehampton ΠΜΣ MA in Education (Education Sciences) Το Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών στην Εκπαίδευση (Επιστήμες της Αγωγής),

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος 13 Εισαγωγή 17. ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ: Ταυτότητα και επαγγελµατική ταυτότητα του εκπαιδευτικού 31

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος 13 Εισαγωγή 17. ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ: Ταυτότητα και επαγγελµατική ταυτότητα του εκπαιδευτικού 31 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος 13 Εισαγωγή 17 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ: Θεωρητική προσέγγιση & κεντρικές έννοιες ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ: Ταυτότητα και επαγγελµατική ταυτότητα του εκπαιδευτικού 31 1.1. Προσεγγίσεις στην έννοια και τις

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων

Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων Ενότητα 4: Μετασχηματιστική Μάθηση Γιώργος Κ. Ζαρίφης Τμήμα Φιλοσοφίας

Διαβάστε περισσότερα

Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου)

Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου) Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου) Ομιλία-συζήτηση με βασικό άξονα προσέγγισης το Φάσμα του Αυτισμού και με αφορμή το βιβλίο της Εύας Βακιρτζή «Το Αυγό» στο

Διαβάστε περισσότερα

Σχολική Μουσική Εκπαίδευση: αρχές, στόχοι, δραστηριότητες. Ζωή Διονυσίου

Σχολική Μουσική Εκπαίδευση: αρχές, στόχοι, δραστηριότητες. Ζωή Διονυσίου Σχολική Μουσική Εκπαίδευση: αρχές, στόχοι, δραστηριότητες Ζωή Διονυσίου Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί στα πλαίσια του εκπαιδευτικού έργου του διδάσκοντα. Το έργο «Ανοικτά Ακαδημαϊκά

Διαβάστε περισσότερα

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Θεατρικό Εργαστήρι: Δημιουργία δραματικών πλαισίων με αφορμή μαθηματικές έννοιες. Ανάπτυξη ικανοτήτων για επικοινωνία μέσω του θεάτρου και του δράματος. Ειδικότερα αναφορικά με τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης

Διδακτική της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Ενότητα 11: Σχεδιασμός και Οργάνωση ενός Προγράμματος Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης ΙV Πολυξένη

Διαβάστε περισσότερα

Αικατερίνη Καλαμαρτζή Ιστορικός Ελληνικού Πολιτισμού M.Sc. Σπουδές στην Εκπαίδευση k_kalamartzi@yahoo.com

Αικατερίνη Καλαμαρτζή Ιστορικός Ελληνικού Πολιτισμού M.Sc. Σπουδές στην Εκπαίδευση k_kalamartzi@yahoo.com Η Αξιοποίηση της Θεωρίας της Μετασχηματίζουσας Μάθησης στην Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη. Το Παράδειγμα «Ο Κύριος της Φτωχής Οικογένειας» του Cheri Samba Αικατερίνη Καλαμαρτζή Ιστορικός Ελληνικού

Διαβάστε περισσότερα

«Μαζί για την γυναίκα» Κακοποίηση: Ισότητα και Ενεργή Κοινωνία

«Μαζί για την γυναίκα» Κακοποίηση: Ισότητα και Ενεργή Κοινωνία «Μαζί για την γυναίκα» Κακοποίηση: Ισότητα και Ενεργή Κοινωνία 1 Ο NEWSLETTER ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2015 Ο Σύνδεσμος Μελών Γυναικείων Σωματείων Ηρακλείου & Νομού Ηρακλείου ξεκινά μια σειρά ενημερώσεων της κοινής γνώμης

Διαβάστε περισσότερα