ΕΝΤΑΞΗ: ΜΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΗΜΕΡΙΝΟ ΣΧΟΛΕΙΟ;

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΝΤΑΞΗ: ΜΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΗΜΕΡΙΝΟ ΣΧΟΛΕΙΟ;"

Transcript

1 Ένταξη: Μια Εκπαιδευτική Προοπτική ΕΝΤΑΞΗ: ΜΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΗΜΕΡΙΝΟ ΣΧΟΛΕΙΟ; Αθηνά Ζώνιου-Σιδέρη, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, Τµήµα Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών. 1. Ένταξη: εκπαίδευση για µία καλύτερη κοινωνία; Η συζήτηση όσον αφορά την ένταξη των ανάπηρων µαθητών στην εκπαιδευτική διαδικασία καταδεικνύει συχνά µια σύνδεση παιδαγωγικών και πολιτικών σκοπών. Οι εκπρόσωποι της παιδαγωγικής της ένταξης επιχειρούν να υποστηρίξουν την κοινή εκπαίδευση ανάπηρων και µη µαθητών, θέτοντας ως αιχµή του δόρατος της προβληµατικής τους κοινωνικές, πολιτικές και παιδαγωγικές δραστηριότητες, που αποσκοπούν στην καλύτερη κοινωνική ένταξη περιθωριακών εν γένει οµάδων, στις οποίες ανήκουν τα παιδιά που προέρχονται από κοινωνικά αδύναµες οικογένειες, όπως, λ.χ., οικογένειες αλλόγλωσσες ή φυλακισµένων, καθώς και τα ανάπηρα παιδιά. Με τον τρόπο αυτό, µέσω της ένταξης, η παιδαγωγική συµβάλλει στην προαγωγή µιας πλουραλιστικής κοινωνίας. Οι αντίπαλοι της ένταξης δεν ανταποκρίνονται σε τέτοιου είδους επιχειρήµατα, καθώς εστιάζουν το ενδιαφέρον τους αποκλειστικά στις σχολικές ή τις εσω-παιδαγωγικές µορφές παρέµβασης. Οι κοινωνικές αλλαγές που µπορούν να προέλθουν από την εκπαίδευση φαίνεται πως κατά την άποψή τους αποτελούν δευτερεύον ζήτηµα. Η ενταξιακή ωστόσο εκπαίδευση έχει σαφή κοινωνική λειτουργία, στην οποία σηµαντικό ρόλο διαδραµατίζει, εκτός από το νηπιαγωγείο ως η πρώτη σχολική βαθµίδα, το σχολικό σύστηµα γενικότερα, διότι η ένταξη στο σχολείο αποτελεί βασική προϋπόθεση ή, αλλιώς, προαπαιτούµενο της κοινωνικής ένταξης. Στο πλαίσιο αυτό, δύο είναι οι προσδοκίες µας από το σχολείο: Πρώτον, µέσω της κοινής εκπαίδευσης των παιδιών που προέρχονται από µειονότητες και των παιδιών της πλειονότητας να περιορίσει έως εξαφάνισης τις προκαταλήψεις και το φόβο των σχέσεων, να προωθήσει την κατανόηση και την ανοχή, και έτσι να «διαµορφώσει» στους µαθητές τη στάση και την πρόθεση εκείνη για δράση που θα τους προετοιµάσει ώστε στην ενήλικη κοινωνική τους ζωή να καταστούν ενεργητικά µέλη µιας πολυπολιτισµικής κοινωνίας. εύτερον, το σχολείο έτσι όπως τουλάχιστον το αντιλαµβάνεται η εκπαιδευτική πολιτική συζήτηση που υπερασπίζεται την ισότητα των εκπαιδευτικών ευκαιριών για όλα τα παιδιά οφείλει να προσφέρει στους µαθητές πρόσβαση στην κυρίαρχη κουλτούρα, αναγνωρίζοντας ωστόσο παράλληλα την αξία και επιτρέποντας την έκφραση της κουλτούρας που ο κάθε µαθητής φέρει. Σε τελευταία ανάλυση ο θεσµός των γενικών σχολείων αναδύεται ως ανάγκη, επειδή κάθε εµµονή σε 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 755

2 Α. Ζώνιου-Σιδέρη διαφορετικές σχολικές µορφές πέραν την κοινής εκπαίδευσης (όπως είναι, λ.χ., τα ειδικά σχολεία) οδηγεί συγκεκριµένες κατηγορίες µαθητών σε όλο και µεγαλύτερο αποκλεισµό από την κυρίαρχη κουλτούρα. Οι υποστηρικτές της ενταξιακής παιδαγωγικής είναι γενικότερα υποστηρικτές του γενικού σχολείου, µολονότι κατά τον Weigt (1977) έχουν κατηγορηθεί πως µε τον τρόπο αυτό ασχολούνται λιγότερο µε την αγωγή των «ειδικών παιδιών». Αν όµως ορίσουµε προϋποθέσεις συνάφειας σχολικής και κοινωνικής ένταξης και ακολούθως εξετάσουµε τη σχέση των προϋποθέσεων αυτών µε τη συγκεκριµένη οµάδα των ανάπηρων µαθητών και µαθητριών, θα διαπιστώσουµε ελάχιστη σχετική επικάλυψη. Γιατί, εµπειρικά, δεν είναι εντελώς σαφές το εάν και κατά πόσο η ένταξη στο πλαίσιο του σχολείου επιδρά πραγµατικά και σε άλλες περιοχές, όπως είναι η επαγγελµατική κατάρτιση, το επάγγελµα, οι σχέσεις, τα κοινά. Θα δώσει, για παράδειγµα, εργασία σε ανάπηρο ένας εργοδότης ο οποίος ως µαθητής καθόταν στο ίδιο θρανίο ή βρισκόταν στην ίδια τάξη µε κάποιον ανάπηρο συµµαθητή; εν µπορούµε ασφαλώς να απαντήσουµε στο υποθετικό αυτό ερώτηµα, αλλά είµαστε οπωσδήποτε σε θέση να ισχυριστούµε ότι ο συγκεκριµένος εργοδότης θα είναι πάντως εξοικειωµένος µε την αναπηρία. Συνάγεται, λοιπόν, ότι η ένταξη των αναπήρων παρουσιάζει στενή σχέση µε τις «εσωτερικές σχολικές αναδιοργανώσεις». Παιδαγωγικές τροποποιήσεις, όπως συνεργατική διδασκαλία, ανοικτή διδασκαλία, λεκτική αξιολόγηση, εσωτερική διαφοροποίηση, κοινωνική µάθηση, είναι οι προϋποθέσεις µάθησης σε µια τάξη τα υποκείµενα της οποίας εµφανίζουν µεγάλες αποκλίσεις και διαφορετικές µεταξύ τους συµπεριφορές. Για ποικίλες αιτίες όµως, οι αναδιοργανώσεις αυτές αποτελούν απλές προγραµµατικές δηλώσεις µάλλον, παρά πραγµατικότητα, ιδιαίτερα στη βασική εκπαίδευση. Φαίνεται πως εξακολουθούν να µην πληρούνται οι όροι που θα επέτρεπαν την οριζόντια υλοποίηση των ενταξιακών προγραµµάτων. Παρ όλα αυτά, η θέση ότι η κοινωνική πρόνοια είναι εξίσου σηµαντική µε την εκπαιδευτική ένταξη, αν όχι και σηµαντικότερη, και αποδεικνύεται πολύ πιο αποτελεσµατική µέσω της εκπαίδευσης των αναπήρων σε ένα ειδικό βάσει των αναγκών τους σχολείο, έχει επίσης να επιδείξει εύλογα επιχειρήµατα: το παιδί αναπτύσσεται καλύτερα στο ειδικό σχολείο όπου δεν υπόκειται σε συνεχή ανταγωνισµό µε τα µη ανάπηρα παιδιά, διευκολύνεται επίσης η σχολική ζωή του, καθώς δεν το απασχολεί η µετάβασή του από τάξη σε τάξη, δεν ανησυχεί µήπως τυχόν καθυστερήσει στο µάθηµά του, δεν βρίσκεται αντιµέτωπο µε παρατηρήσεις για την κατάστασή του. Η συζήτηση αναφορικά µε την ένταξη των αναπήρων προβαίνει σε νέα αποτίµηση της συνεργασίας του σχολείου µε τους γονείς, υπογραµµίζοντας τη σηµασία της. Η ιδέα της δηµοκρατικοποίησης του σχολείου µε την επιρροή και συµµετοχή των γονέων είναι παλαιά υπόθεση. Στην πραγµατικότητα, η υλοποίηση της ιδέας αυτής ναυάγησε εκτός ελαχίστων εξαιρέσεων γιατί οι γονείς ενδιαφέρονταν λιγότερο για την αλλαγή του σχολείου και περισσότερο στο να περάσουν το ενδιαφέρον τους για τα παιδιά τους (και 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 756

3 Ένταξη: Μια Εκπαιδευτική Προοπτική µ αυτό τον τρόπο να υποστηρίξουν τα προσωπικά τους συµφέροντα ως γονείς). Ακόµα και στις περιπτώσεις όπου ορισµένοι γονείς ίδρυσαν και εκµεταλλεύτηκαν πειραµατικά σχολεία, όπως τα αυτοδιαχειριζόµενα, εναλλακτικά σχολεία κ.λπ., οι προσπάθειές τους δεν επικεντρώθηκαν τόσο στην αλλαγή του σχολικού συστήµατος όσο στην ελπίδα δηµιουργίας ενός εξαιρετικού-αποκλειστικού σχολείου για τα συγκεκριµένα παιδιά, όπου οι µαθητές και οι µαθήτριες θα έχουν τη δυνατότητα να εξελιχθούν µε τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Η ένταξη των αναπήρων στο γενικό σχολείο συχνότατα υπόκειται επίσης στην πρωτοβουλία των γονέων, οι οποίοι στην περίπτωση αυτής της επιλογής προσδοκούν για τα παιδιά τους καλύτερη προώθηση στη γενική εκπαίδευση αφενός και αποφυγή της κοινωνικής περιθωριοποίησης αφετέρου. Οι συγκεκριµένοι γονείς είναι κατά τούτο ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα οµάδα για τους παιδαγωγούς, διότι επιζητούν, και οφείλουν να επιζητούν, σχολικές και διδακτικές µεταρρυθµίσεις, καθώς η ένταξη των αναπήρων δεν µπορεί να πραγµατοποιηθεί σε ένα σχολείο που δεν διαθέτει ευελιξία στις αρµόζουσες κάθε φορά αλλαγές. εν είναι λίγοι εξάλλου οι παιδαγωγοί που ευελπιστούν ότι η ένταξη θα δώσει ώθηση στη µεταρρύθµιση του σχολείου, και απαιτούν µία παιδαγωγική συζήτηση µεταξύ γονέων και εκπαιδευτικών. Και σ αυτή την περίπτωση, όµως, απαιτείται εγρήγορση και προσοχή προκειµένου να αποφεύγονται οι βιαστικές (και ως εκ τούτου πρόχειρες) εξελίξεις. εν διαθέτουµε, για παράδειγµα, εµπειρικές γνώσεις που να επιβεβαιώνουν τις διάφορες αξιολογήσεις σύµφωνα µε τις οποίες οι γονείς µη ανάπηρων παιδιών επιδεικνύουν αλληλεγγύη απέναντι στα ανάπηρα παιδιά, και οι γονείς των παιδιών µε διαφορετικά είδη αναπηρίας είναι αλληλέγγυοι µεταξύ τους. Ιδιαίτερα µάλιστα για την αλληλεγγύη µεταξύ διαφορετικών ταξικών οµάδων, που αποτελεί προϋπόθεση για κοινωνική αλληλεπίδραση, δεν έχουµε στη διάθεσή µας σχεδόν καθόλου στοιχεία. Η θέση για µια λειτουργική σχέση µεταξύ ενταξιακής εκπαίδευσης και κοινωνικής ένταξης οδηγεί λοιπόν σ ένα σύµπλεγµα πολλαπλών και συχνά αντιφατικών προσδοκιών, επειδή δεν υπάρχουν µελέτες που να µας κατευθύνουν προς τη µία ή την άλλη κατεύθυνση. Προκειµένου να αποφανθούµε σχετικά, πρέπει να προβούµε σε νέες εκτιµήσεις και να θέσουµε το ερώτηµα αν η ένταξη, εκτός από τις µεγάλες κοινωνικές προοπτικές που προσφέρει, είναι και παιδαγωγικά πολυσήµαντη. Ή, για να διατυπώσουµε το ερώτηµα διαφορετικά, τι δυνατότητες προσφέρει σήµερα η ένταξη όχι στην κοινωνία ή στους εκπαιδευτικούς, αλλά στα παιδιά; 2. Το παιδαγωγικό ζητούµενο της ένταξης Η κοινωνία της οποίας η διαµόρφωση εξαρτάται από τη σχολική εκπαίδευση είναι καταρχήν αυτή που απαρτίζουν οι εκπαιδευτικοί και οι µαθητές. Στη µαθησιακή αυτή κοινωνία θεωρούµε ασφαλώς ότι ανήκουν και οι µειονότητες και οι ανάπηροι, όχι γιατί υπερασπιζόµαστε µια σαφή αιτιολογική σχέση βάσει της οποίας πιστεύουµε ότι η σχολική ένταξη θα οδηγήσει και την κοινωνία προς την ίδια κατεύθυνση, αλλά γιατί 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 757

4 Α. Ζώνιου-Σιδέρη τασσόµαστε υπέρ µιας ανοικτής και πλουραλιστικής κοινωνίας. εν υπάρχει καµιά καλύτερη και πειστικότερη δοµή από το σχολείο προκειµένου τα παιδιά και οι νέοι να αποκτήσουν κοινωνικές εµπειρίες: το σχολείο, χωρίς να είναι ιδιωτικός χώρος όπως η οικογένεια, έχει ωστόσο κι αυτό τη δυνατότητα να εισηγηθεί τέτοιους εκπαιδευτικούς πειραµατισµούς που θα προετοιµάσουν τους µαθητές για την κοινωνική τους ένταξη. Η ένταξη των µειονοτήτων και των αναπήρων δεν είναι πρόβληµα λειτουργικό, αλλά ηθικό. Εµείς, ως ενήλικες, χάνουµε συχνά την πίστη µας στη ηµοκρατία, αλλά δεν λαµβάνουµε εξίσου συχνά υπόψη µας ότι το σχολείο είναι οργανωµένο ως µια αυταρχική συναρµογή µε διαχωρισµούς, γκέτο και φράγµατα. Ο διαχωρισµός των ανάπηρων και των µειονοτικών παιδιών από τα υπόλοιπα, µε την παραποµπή τους στο ειδικό σχολείο, στερεί σηµαντικές µαθησιακές δυνατότητες από τη σχολική µαθησιακή κοινότητα. Οι µη ανάπηροι δεν γνωρίζουν τίποτε για τον κόσµο των αναπήρων και οι ανάπηροι τίποτε, ή σχεδόν τίποτε, για τον κόσµο των µη ανάπηρων συνοµηλίκων τους. Ο κόσµος των «κανονικών» καθίσταται έτσι ξέχωρος από αυτόν των αναπήρων, επιτρέποντας, για παράδειγµα, να δηλωθεί ξεκάθαρα ποιος ανήκει στον έναν και ποιος στον άλλο κόσµο, να τεθούν δηλαδή σαφείς διαχωριστικές γραµµές που θα επιβάλουν στον καθένα να παραµείνει αυστηρά και µόνο εντός της οµάδας του. Είναι εξάλλου αποτέλεσµα εκπαίδευσης η αποστροφή προς τους «ξένους», τους «µη έµπιστους», τους «επικίνδυνους» όπως εξάλλου αποτέλεσµα εκπαίδευσης είναι και η πληρότητα ή µη της ζωής. Βάσει µιας παραδοσιακής προσέγγισης της µάθησης, στον παραπάνω προβληµατισµό αντιτάσσεται η άποψη ότι οι εκπαιδευτικοί θα µπορούσαν να πληροφορήσουν τους µαθητές τους σχετικά µε την αναπηρία και τα προβλήµατά της χάρη σε ειδικές διδακτικές ενότητες, αξιοποιώντας κείµενα, φιλµ, διηγήσεις κ.ά. Μια τέτοια ένσταση όµως δεν βρίσκεται στο απυρόβλητο της κριτικής από µαθησιακής απόψεως, καθώς ουσιαστικά στηρίζεται σε τρεις υποθέσεις οι οποίες µπορούν όλες εύκολα να καταρριφθούν. Πρώτον, η µάθηση, βάσει της εν λόγω άποψης, συνίσταται στη µετάδοση των πληροφοριών από τους ειδήµονες στους µη ειδήµονες, οι οποίοι αποθηκεύουν τις πληροφορίες αυτές ως θεµέλια γνώσεων στον εγκέφαλό τους. Πλην όµως, κι αυτό είναι το σηµαντικότερο στην περίπτωσή µας, οι διδάσκοντες γενικά δεν έχουν µεγαλύτερη ούτε καν πιο συγκεκριµένη εµπειρία µε τις µειονότητες και την αναπηρία από ό,τι οι µαθητές και οι µαθήτριές τους. εύτερον, η µάθηση συνίσταται στην ανταπόκριση των µαθητών στα ερεθίσµατα που οι ενήλικες τους προσφέρουν, ανταπόκριση η οποία καταλήγει στην πρόσληψη γνώσεων, στη διαµόρφωση στάσεων και τρόπων συµπεριφοράς. Τρίτον, οι εκπαιδευτικοί κατέχουν αρκετές γνώσεις αναπτυξιακής ψυχολογίας που αφορά τα παιδιά ώστε να µπορούν να κρίνουν ποιες πληροφορίες και σε ποια χρονική στιγµή είναι κατάλληλες. Η δεύτερη και η τρίτη υπόθεση της άποψης που εξετάζουµε αποδεικνύονται αβάσιµες από τις ίδιες τις εµπειρίες µας µε παιδιά, από τον έλεγχο των διδακτικών στόχων της «βιωµατικής και εξερευνητικής µάθησης», καθώς και από έρευνες που αφορούν την προέλευση των γνώσεων. Όλα τα παραπάνω καταδεικνύουν πως ανάµεσα στις 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 758

5 Ένταξη: Μια Εκπαιδευτική Προοπτική πληροφορίες που παρέχουν οι ενήλικες ως «ερέθισµα» και στις αντιδράσεις των παιδιών δεν υπάρχει σε καµιά περίπτωση µια οριζόντια σχέση, έτσι ώστε να προκύψουν εκ των προτέρων αποτελέσµατα. Η Ellen Key (1978, σελ. 51) µας διηγείται µια συµπαθητική ιστορία µε ένα µικρό αγόρι το οποίο αφού ακούει ένα παραµύθι για ένα καλό παιδί που έχει πάει τώρα στον ουρανό, ρωτάει τη µαµά του: Στην περίπτωση που εγώ θα ήµουν για µια ολόκληρη εβδοµάδα ήσυχο και καλό παιδί στον ουρανό, θα µου επιτρεπόταν τότε το Σάββατο το βράδυ να πάω στην κόλαση και να παίξω εκεί µε τα κακά παιδιά; Παραφράζοντας τη Μοντεσσόρι, θα µπορούσαµε λοιπόν να πούµε «Τα παιδιά σκέπτονται διαφορετικά». εν προσλαµβάνουν πληροφορίες ούτε υιοθετούν την αρµόζουσα συµπεριφορά απλά και µόνο από τις παραστάσεις που έχουν, αλλά επεξεργάζονται τις παραστάσεις αυτές ανάλογα µε τα συµφραζόµενα των εµπειρικών τους βιωµάτων και των ενδιαφερόντων τους, ανάλογα επίσης µε τους βραχυπρόθεσµους και τους µακροπρόθεσµους στόχους. Ακόµα και όταν τα παιδιά αντιδρούν όπως αναµένουν οι ενήλικες, δεν είναι απολύτως βέβαιο ότι η αντίδραση αυτή εκ µέρους των παιδιών δηλώνει ότι έχουν προσλάβει ακριβώς τη γνώση που προσδοκούν οι ενήλικες. Οι µελέτες για την πηγή των γνώσεων από τους ριζοσπαστικούς κονστρουκτιβιστές, που συνδέονται σήµερα µε τις απόψεις του Piaget, µας δείχνουν ότι οι ανθρώπινες γνώσεις δεν είναι απλά η απεικόνιση µιας εξωτερικής πραγµατικότητας, αλλά προϊόν σκέψης. Ο Glasersfeld (1992, σελ ) ανακεφαλαιώνει εν συντοµία την άποψη: «Οι άνθρωποι µπορούν να κατανοήσουν µόνο ό,τι έχει καταφέρει ο ανθρώπινος νους, δηλαδή τα δικά τους έργα». Αυτή η παραγωγική δραστηριότητα του ανθρώπινου νου τελεί φυσικά σε σχέση µε το περιβάλλον, που µας προµηθεύει την ύλη, την οποία επεξεργαζόµαστε ακολούθως ως γνώση. Στο περιβάλλον ανήκουν όχι µόνο όλα όσα υπάρχουν, αλλά επίσης και εκείνα τα οποία δεν υπάρχουν, ό,τι δηλαδή (αντικείµενα, άνθρωποι ή καταστάσεις) είναι οφθαλµοφανώς µη-υπαρκτό. Όταν λοιπόν τα αλλόγλωσσα ή τα ανάπηρα παιδιά απασχολούν τη διδασκαλία, αλλά απουσιάζουν συστηµατικά από το περιβάλλον του παιδιού, αυτό αποτελεί ένα γεγονός από το οποίο το παιδί µπορεί να εξάγει σηµαντικά συµπεράσµατα, όπως, για παράδειγµα, ότι οι ενήλικες δεν αντιµετωπίζουν µε σοβαρότητα την ισότητα των διαφορετικών συνανθρώπων τους ή ότι στην πραγµατικότητα τους αποφεύγουν καθησυχάζοντας τη συνείδησή τους µε τη φιλανθρωπία κ.λπ. Έχουµε ωστόσο τη δυνατότητα να αποκτήσουν τα «κανονικά» παιδιά µια ρεαλιστική γνώση για τη διαφορετικότητα, αρκεί να τα φέρουµε σε επαφή µε τα ανάπηρα ή τα ξένα παιδιά, ώστε να αποκτήσουν τις δικές τους εµπειρίες χάρη στην αλληλεπίδραση µαζί τους. Το ίδιο ισχύει και αντιστρόφως, για τα ανάπηρα ή τα ξένα παιδιά σε σχέση µε τα «κανονικά» παιδιά. Ο τόπος του σχολείου προσφέρεται κατεξοχήν γι αυτή τη συναναστροφή, όχι µόνο επειδή καταφέρνει να προσφέρει για µεγάλο χρονικό διάστηµα πολλαπλή κοινωνική αποδοχή, αλλά και γιατί οι εµπειρίες των παιδιών στο πλαίσιο του σχολείου εξαρτώνται από την αγωγή και την καταγωγή τους. Κι αυτό αποτελεί µία από τις βασικές προϋποθέσεις για να γίνει η διαφορετικότητα αποδεκτή. 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 759

6 Α. Ζώνιου-Σιδέρη 3. Η αποδοχή του ιαφορετικού Το να ανήκει κανείς σε µια κοινωνική οµάδα ορίζεται από τη συµφωνία των µελών της ισχύουσας πολιτισµικής οµάδας και από τις κοινωνικές αξίες της οµάδας αυτής. Οι µειονότητες αντίθετα δεν µπορούν ή δεν θέλουν να συµφωνήσουν µε τις γενικές αξίες και αυτός είναι ο λόγος που τους αρνούνται το να ανήκουν. Έτσι καταλαµβάνουν µια θέση στο περιθώριο της οµάδας ή εκτοπίζονται σε ένα είδος γκέτου, σε ειδικά σχολεία κ.ά. Η απόρριψη και ο διαχωρισµός των µειονοτήτων είναι ολοφάνερα µια βαθειά αγκιστρωµένη στάση στην ιστορία του ανθρώπου. Κοινωνικά, ο διαχωρισµός εγγυάται την ταυτότητα και τη σταθερότητα της οµάδας. Αν το εξετάσουµε όµως σε ατοµική βάση, ο διαχωρισµός εξασφαλίζει την «κανονικότητα» στην κυρίαρχη πληθυσµιακή οµάδα. εν είµαι όπως αυτοί, άρα είµαι «κανονικός», υγιής, ανήκω. Ο διαχωρισµός αποβαίνει λοιπόν υπεράσπιση από τον κίνδυνο, γιατί η επικινδυνότητα µεταφέρεται σε άλλους, αφορά άλλους. Η πορεία της εξέλιξης των µοντέρνων δηµοκρατικών κοινωνιών καταδεικνύει επίσης πως µια ουσιαστική άποψη του τρέχοντος πολιτισµού συνίσταται στη γενικευτική διατύπωση των αξιών. Αξίες όπως η ελευθερία, η ισότητα, η αδελφότητα, η αλληλεγγύη αφορούν, βάσει των ανθρώπινων δικαιωµάτων, όλους τους ανθρώπους εξίσου: τις γυναίκες, τις εθνικές και θρησκευτικές µειονότητες, τους ανάπηρους, τους περιθωριακούς και τους έγκλειστους οι οποίοι πρέπει να τυγχάνουν ανθρώπινης µεταχείρισης και κοινωνικής αποκατάστασης. Με τον τρόπο αυτό, οι αξίες συνδέονται ασφαλώς µε τις προϋποθέσεις εκείνες που επιτρέπουν ένα ευρύ πεδίο αποκλίσεων. Αν θέλω να ανακαλύψω τον κάθε ένα άνθρωπο, τότε αναδύεται ως χαρά το γεγονός ότι είµαι διαφορετικός. Ο πολιτισµένος άνθρωπος δείχνει έτσι ότι αναγνωρίζει και σέβεται, ως ανθρώπους και πολίτες, όσους έχουν διαφορετική προέλευση, διαφορετική πολιτισµική πρακτική και συµπεριφορά. Βέβαια, απέναντι σε τέτοιου είδους εξιδανικευτικές διατυπώσεις θα πρέπει να είµαστε προσεκτικοί και συνειδητά προσγειωµένοι στην πραγµατικότητα. Η προθυµία για αποδοχή του άλλου δεν έχει επιτευχθεί σε κάποια συγκεκριµένη ιστορική χρονική περίοδο. Ωστόσο, όπως µας κατέστησε σαφές ο 20ός αιώνας, η βαρβαρότητα διαρκώς παραµονεύει, γιατί η ιδεολογία και η πρακτική του διαχωρισµού κερδίζει ενίοτε κεντρική πολιτική και κοινωνικοψυχολογική λειτουργία ως κάλυψη υφιστάµενων συγκρούσεων. Κι αν κάνουµε αυτές τις επισηµάνσεις, είναι γιατί µια ανθρωπιστική παιδαγωγική προϋποθέτει µια κοινωνία η οποία θέλει και µπορεί να ανταποκριθεί σ ένα ανθρωπιστικό-ουµανιστικό σχολείο. Εν πάση περιπτώσει, µια αναπτυγµένη πολιτισµένη και δηµοκρατική κοινωνία, όπως και ένα πολιτισµένο-δηµοκρατικό σχολείο αποδεικνύουν την ειλικρίνειά τους µε την αποδοχή της διαφορετικότητας, καθώς και µε την ανεκτικότητα ή τη συναίνεση ως προς τα όρια για τις «αποκλίνουσες» συµπεριφορές. Αν ισχύει η παρατήρηση ότι η απόρριψη είναι µια πολύ αγκιστρωµένη στάση-συµπεριφορά, τότε απαιτείται ειλικρίνεια στη µάθηση. Η ειλικρίνεια-αποδοχή του άλλου δεν είναι µάθηση η οποία µπορεί να µεταδοθεί µόνο στο πλαίσιο µιας πληροφόρησης. ιότι η αποδοχή δεν είναι 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 760

7 Ένταξη: Μια Εκπαιδευτική Προοπτική µια προκατειληµµένη απόκτηση γνώσεων που µπορεί να «αποθηκευτεί» και να χρησιµοποιηθεί ως µάθηση µελλοντικά, ούτε αποδεικνύεται ως γνώση στις σχολικές εργασίες και τα τεστ. Η αποδοχή είναι µια ποιότητα των αισθηµάτων, των σκέψεων και των πράξεων. Προκύπτει, αν προκύπτει, όταν συν-βιώνουµε, όταν ανατροφοδοτούµαστε από τη συναναστροφή µε το «διαφορετικό», όταν η συναναστροφή αυτή αντανακλά την επιτυχία ή την αποτυχία µας. Η µάθηση είναι µια διαδικασία ζωής, η οποία δεν βασίζεται σε εξαιρετικές έξω από το κανονικό καταστάσεις και αντιδράσεις, αλλά στον πλούτο των καθηµερινών συµβάντων. Στο πλαίσιο αυτό, δεν χάνονται τα πάντα σε περίπτωση αποτυχίας σε µια σχολική δοκιµασία, γιατί για κάθε µαθητή θα υπάρξουν παρόµοιες καταστάσεις όπου θα έχει τη δυνατότητα να διορθώσει την αποτυχηµένη του πράξη. Η ένταξη των «άλλων» και των αναπήρων στο σχολείο δηµιουργεί τέτοιες αλυσιδωτές καταστάσεις και αντιδράσεις, στις οποίες είναι δυνατόν να βιώσουµε και να επεξεργαστούµε µια σειρά πολλαπλών εµπειριών. Μας ωθεί για κοινωνική µάθηση η οποία δεν πρέπει να προωθείται πλασµατικά. 4. Κοινωνική µάθηση Η σηµασία της κοινωνικής µάθησης στο πλαίσιο της σχολικής εκπαίδευσης είναι σήµερα αναµφισβήτητη. Οι σηµαντικές βάσεις των κοινωνικών ικανοτήτων αποκτώνται από τη συναναστροφή των παιδιών µε τους ενήλικες και µέσα στην οικογένεια. Υπάρχουν όµως οικογένειες που ζουν αποµονωµένες, µε αποτέλεσµα τα παιδιά τους να µην έχουν αρκετές ευκαιρίες να συναναστρέφονται συνοµηλίκους τους, να δηµιουργούν φιλίες και να παίζουν. Στην εποχή µας, σε πολλά παιδιά λείπει η γειτονιά που θα τους παρείχε τη δυνατότητα να βγουν έξω να παίξουν και να αποκτήσουν συντροφιές. Το νηπιαγωγείο και αργότερα το δηµοτικό αναλαµβάνουν µια αποτελεσµατική λειτουργία αυτής της µεσολάβησης των κοινωνικών εµπειριών. Τα παιδιά δηµιουργούν φιλίες, βρίσκουν συντροφιές για παιχνίδι, µπορούν να δώσουν ραντεβού και να συναντηθούν και το απόγευµα, και µε τον τρόπο αυτό να επιβεβαιωθούν, κάτι που δεν είναι εφικτό να γίνει µόνο στο πλαίσιο της οικογένειας, αλλά το οποίο κρίνεται ωστόσο αναγκαίο και απαραίτητο για την κοινωνική µάθηση. Το βασικό πρόβληµα του µοντέρνου σχολείου συνίσταται στο πώς το σχολείο, µε τον έναν ή τον άλλον τρόπο, θα καταφέρει να επηρεάσει θετικά την κοινωνική µάθηση. Μια λύση που προτάθηκε ήδη από την εκπαιδευτική µεταρρύθµιση στις αρχές του προηγούµενου αιώνα αποτελούσε η ανοµοιογένεια της σχολικής τάξης, που δηµιούργησε τέτοια δυναµική ώστε να προκαλεί την κοινωνική µάθηση. Τέτοια παραδείγµατα είναι η κοινή εκπαίδευση αγοριών και κοριτσιών, ο µη διαχωρισµός σε «καλούς» και «κακούς» µαθητές κ.λπ. Οι εκπαιδευτικές µεταρρυθµίσεις δεν πρόσφεραν τίποτα περισσότερο απ ό,τι έτσι κι αλλιώς γινόταν µέχρι και τον 20ό αιώνα στα µονοθέσια σχολεία της επαρχίας. 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 761

8 Α. Ζώνιου-Σιδέρη Επίσης, η ένταξη των διαφορετικών παιδιών µπορεί να έχει γίνει αφορµή για µια τέτοια αφετηρία της κοινωνικής µάθησης. Και µόνο το γεγονός της παρουσίας των αναπήρων (της διαφορετικότητας γενικότερα) στο σχολείο δηµιουργεί απαιτήσεις εκ µέρους όλων των συµµετεχόντων για κοινωνικές αρµοδιότητες και ικανότητες, οι οποίες όµως, πρώτα από όλα, πρέπει να εννοηθούν. Εξάλλου, οφείλουµε να κατανοήσουµε ότι το πρώτο βήµα της ένταξης γίνεται µόνο όταν τα παιδιά δεν διαχωρίζονται σε διαταραγµένα, ανάπηρα, αλλόγλωσσα κ.λπ., όταν δεν παραπέµπονται σε ειδικά πλαίσια. Οι κοινωνικές απαιτήσεις των «διαφορετικών» παιδιών φτάνουν από την καθηµερινή βοήθεια και αλληλεγγύη, το καθηµερινό παιχνίδι, την κοινή εκδροµή, τη συνεργασία στο µάθηµα έως την επιθυµία να γίνουν φίλοι µε τα υπόλοιπα παιδιά. Όλοι αυτοί οι παράγοντες όµως δεν είναι βοηθητικοί και προωθητικοί για την προσωπικότητα των «διαφορετικών» παιδιών παρά µόνο εάν δεν λαµβάνουν τη µορφή της απόρριψης ή της υπερπροστατευτικότητας. Γιατί πίσω από τις εκάστοτε απαιτήσεις βρίσκεται η βασική απαίτηση ότι για να γίνει κάποιος αποδεκτός, ο οποίος δεν είναι ανάπηρος ή µειονοτικός, θα πρέπει να τον αντιµετωπίσουµε ως άνθρωπο, παιδί, µαθητή ή φίλο όπως όλους τους άλλους οι οποίοι θα πρέπει να ανταπεξέλθουν στις δυσκολίες όπως τα άτοµα που φορούν γυαλιά, που είναι αριστερόχειρα, που έχουν χωρισµένους γονείς κ.λπ. Επιπλέον, και τα µη ανάπηρα παιδιά ή τα παιδιά που προέρχονται από την πλειονότητα θέτουν απαιτήσεις για τις κοινωνικές αρµοδιότητες-ικανότητες των «διαφορετικών», όπως είναι, για παράδειγµα, οι εκ µέρους τους προσδοκίες ότι δεν προκύπτει κανένα προνόµιο από τη διαφορετικότητα, ότι τα διαφορετικά παιδιά δεν αποµονώνονται από τα υπόλοιπα, αλλά συµµετέχουν ισότιµα στις εργασίες, στις γιορτές, στα παιχνίδια, στους τσακωµούς, αποδέχονται τα ίδια τη διαφορετικότητά τους και δεν αντιδρούν µε ζήλια ή καχυποψία απέναντι στους συµµαθητές τους. Η ένταξη καταφέρνει λοιπόν να αντιµετωπίσει µε σοβαρότητα και καθαρότητα κοινωνικούς και ηθικούς προβληµατισµούς στο σχολείο, αυτό που στην ουσία ανέκαθεν ζητούσαν και ζητούν οι εκπαιδευτικοί. Αν ρισκάρουµε ή όχι την ένταξη, αυτό εξαρτάται από τις προϋποθέσεις που καλείται να υλοποιήσει η ένταξη. 5. Οι προϋποθέσεις της ενταξιακής εκπαίδευσης Αναµφισβήτητα µια σειρά από σηµαντικές παιδαγωγικές σκέψεις τίθενται υπέρ της ένταξης παιδιών µε αναπηρίες και άλλων στο γενικό σχολείο. Παρ όλα αυτά, πρόκειται για µια απόφαση µε ρίσκο, που απαιτεί από το σχολείο σηµαντικές και ουσιαστικές αλλαγές. Ήδη η αποτυχία του σχολείου απέναντι σε πολλά «κανονικά» παιδιά, τα οποία για παράδειγµα απεχθάνονται το σχολείο ή το εγκαταλείπουν, δεν προσφέρει ικανοποιητικές προοπτικές. Επιπροσθέτως, λίγες είναι οι εµπειρίες και τα ερευνητικά ευρήµατα που αφορούν στην κοινή εκπαίδευση στα γενικά σχολεία. Μπορούµε ωστόσο να αναφέρουµε µια σειρά από ερωτήµατα-προβλήµατα στα οποία επιζητούνται λύσεις ώστε να καταστεί επιτυχηµένη η ένταξη. 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 762

9 Ένταξη: Μια Εκπαιδευτική Προοπτική 1. Είναι γνωστό, διαδεδοµένο και αυτονόητο ότι πολλοί εκπαιδευτικοί αποποιούνται την ευθύνη παιδαγωγικών προβληµάτων. Αν κάποιος µαθητής δεν κατανοεί το µάθηµα, τότε οι γονείς είναι υποχρεωµένοι είτε να βοηθήσουν οι ίδιοι το παιδί στη µελέτη του είτε να πληρώσουν φροντιστήρια. Αν ο µαθητής επιδεικνύει «αποκλίνουσα» συµπεριφορά, τότε χαρακτηρίζεται ως παιδί µε προβλήµατα συµπεριφοράς ή επιθετικό. Το πρόβληµα λοιπόν παρουσιάζεται a priori ως ένα ατοµικό λάθος. Όπου υφίσταται ένα τέτοιο αυτονόητο, είναι παράλογο να επιβαρύνουµε το σχολείο µε επιπλέον µαθητές που έχουν αναπηρία ή είναι «διαφορετικοί». Μόνο όταν οι εκπαιδευτικοί θα αναγνωρίσουν ότι για την επιτυχία ή την αποτυχία των µαθητών τους είναι οι ίδιοι υπεύθυνοι, µόνο τότε θα τολµήσουν να εντάξουν «διαφορετικά» παιδιά στις τάξεις τους. Η κριτική αυτή των εκπαιδευτικών δεν τους αποδίδει σε καµία περίπτωση συνολικά την αποτυχία των µαθητών, η οποία εν µέρει πηγάζει από την αποτυχηµένη εκπαίδευση και συνδέεται µε τη σχολική οργάνωση, καθώς τα γενικά σχολεία, λόγου χάρη, λειτουργούν µέχρι τις δύο το µεσηµέρι, ενώ από κει και πέρα κάθε επιπλέον ανάγκη του παιδιού, ως προς τη µάθηση, τις δραστηριότητές του κ.λπ., είναι θέµα ιδιωτικό-ατοµικό που δεν αφορά το σχολείο. 2. Η ένταξη προϋποθέτει διδακτική και µέθοδο η οποία να επιτρέπει σε ανάπηρους και µη µαθητές αφενός την κοινή µάθηση, αφετέρου την ατοµική προώθηση του κάθε παιδιού. Συγχρόνως, προϋποθέτει προσαρµογή των διδακτικών και προωθητικών µέτρων τόσο σε επίπεδο αντικειµένου όσο και ως προς το είδος της αναπηρίας και της διαφορετικότητας γενικά. Απαιτούνται λοιπόν ποικίλες µέθοδοι διαφοροποίησης, µια συνεργατική διδασκαλία, projects και δηµιουργία εκπαιδευτικών υλικών τέτοιων που θα διευκολύνουν την εργασία και των ανάπηρων µαθητών. Το ελληνικό σχολείο αντιµετωπίζει δύο επιπλέον προβλήµατα: αφενός, την ελλιπή εκπαίδευση των εκπαιδευτικών αναφορικά µε την παιδαγωγική της ένταξης αφετέρου, τις δυσκολίες που προκύπτουν από το γεγονός ότι η εισαγωγή µεταρρυθµιστικών µοντέλων προϋποθέτει αλλαγές στη σχολική οργάνωση. Πρέπει δηλαδή τα ωρολόγια προγράµµατα, τα γνωστικά αντικείµενα, οι χρόνοι διδασκαλίας, οι χρόνοι των διαλλειµάτων, η αξιολόγηση, οι κανόνες για τη µετάβαση από µία σχολική µεταρρύθµιση στην άλλη να αλλάξουν και να γίνουν πιο ευέλικτα και πιο γενναιόδωρα απ ό,τι κατά κανόνα είναι σήµερα. Οι εκπαιδευτικοί που εργάζονται ή που επιθυµούν να εργαστούν µε βάση την παιδαγωγική της ένταξης παραπονιούνται συχνά για τα διοικητικάτεχνοκρατικά εµπόδια που δυσχεραίνουν το έργο τους. Ιδιαίτερα οι εκπαιδευτικοί της πρωτοβάθµιας εκπαίδευσης διαπιστώνουν µε µεγάλη απογοήτευση ότι οι συνάδελφοί τους συνήθως αρνούνται να εντάξουν ανάπηρους και άλλους µαθητές στην τάξη τους, επειδή δεν µπορούν να ανταποκριθούν στις αυξηµένες απαιτήσεις της ενταξιακής εκπαίδευσης ως προς τη διδακτική και την οργάνωση. 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 763

10 Α. Ζώνιου-Σιδέρη 3. Η ένταξη ανάπηρων παιδιών απαιτεί στενή συνεργασία µεταξύ των εκπαιδευτικών, των ειδικών εκπαιδευτικών, των θεραπευτών και των γονέων. Σε ό,τι αφορά τη συνεργασία των εκπαιδευτικών, καθώς και τη συνεργασία των εκπαιδευτικών µε τους γονείς, έχουν διεθνώς κατατεθεί, ήδη εδώ και πολλά χρόνια, προτάσεις και σχετικά σκεπτικά. Αλλά τα αποτελέσµατα είναι δυστυχώς πολύ φτωχά. Αυτό οφείλεται (α) στο µειωµένο ενδιαφέρον των ίδιων των εκπαιδευτικών, (β) στο γεγονός ότι οι φορείς της συνεργασίας, π.χ. εκπαιδευτικοί και γονείς, δεν επιδεικνύουν την ανάλογη αποφασιστικότητα, και (γ) στη µειωµένη κοινωνική ψυχοδυναµική ικανότητα όλων των συµµετεχόντων. 4. Η ένταξη απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή ως προς το ποια παιδιά µπορούν να ενταχθούν και ποια όχι. Επί της αρχής µπορούν να ενταχθούν όλα τα παιδιά, αλλά πριν κανείς ρισκάρει µια τέτοια κίνηση, πρέπει πρώτα να λάβει υπόψη ότι η ένταξη εξαρτάται από τη δυνατότητα του σχολείου, από την προθυµία των εκπαιδευτικών και τη διδακτική τους ικανότητα, από την προθυµία των «κανονικών» παιδιών και των γονέων τους, και από τη δυνατότητα και την προθυµία του σχολείου να συνεργαστεί µε τα ειδικά σχολεία. Σε γενικές γραµµές, µεγαλύτερες δυνατότητες για ένταξη έχουν σήµερα τα παιδιά µε µαθησιακά προβλήµατα και µε προβλήµατα συµπεριφοράς απ ό,τι τα παιδιά µε τύφλωση, κώφωση ή νοητική καθυστέρηση. Η δε προθυµία για ένταξη είναι µεγαλύτερη στο νηπιαγωγείο και στο δηµοτικό σχολείο παρά στη µέση εκπαίδευση. 6. Λίγες σκέψεις για την εκπαίδευση-επιµόρφωση των εκπαιδευτικών Βάσει των παραπάνω θέσεων, η ένταξη των «διαφορετικών» παιδιών στο γενικό σχολείο δεν µπορεί να πηγάζει από νόµους και διατάγµατα, αλλά από τους ίδιους τους εκπαιδευτικούς και τους γονείς του σχολείου, όπως επίσης θα προσθέταµε και από τους µαθητές του σχολείου. Στο σηµείο όµως αυτό θα εστιάσουµε στην οµάδα των εκπαιδευτικών που δεν έχουν λάβει ειδική εκπαίδευση. Η απόφαση για ένταξη εκ µέρους των εκπαιδευτικών εξαρτάται από µια θετική αποτίµηση της παιδαγωγικής τους. ιότι η επιτυχία της διαδικασίας της ένταξης εξαρτάται πράγµατι από την παιδαγωγική ικανότητα των συµµετεχόντων εκπαιδευτικών. Ξεκινάµε από τη θέση ότι δεν υπάρχει καµιά ενταξιακή παιδαγωγική ικανότητα, το µόνο προαπαιτούµενο είναι να γνωρίζουν φυσικά οι εκπαιδευτικοί τις ειδικές ατοµικές ανάγκες των παιδιών και τις προϋποθέσεις για τη διδασκαλία µε ειδικό µαθησιακό υλικό. Στην ουσία, σε σχέση µε τη συνηθισµένη παιδαγωγική τους εργασία, οι εκπαιδευτικοί δεν χρειάζονται για την ένταξη παρά µόνο πιο δυναµική και πιο συνειδητή έκφραση των εκπαιδευτικών τους ικανοτήτων. Το πρόβληµα του σχολείου γενικά εντοπίζεται στην εκτίµηση που έχει για την ένταξη των «διαφορετικών» παιδιών και στην αντίληψη ότι κατάλληλος εκπαιδευτικός γι αυτό είναι όποιος έχει σχετική ειδίκευση ή κατάρτιση και όχι παιδαγωγική ικανότητα. 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 764

11 Ένταξη: Μια Εκπαιδευτική Προοπτική Ωστόσο, όποιος δεν διαθέτει παιδαγωγικό ταλέντο και ενδιαφέρον δεν θα έπρεπε να αποφοιτά από τις παιδαγωγικές σχολές. Η παιδαγωγική ικανότητα των εκπαιδευτικών περιγράφεται συνήθως αφηρηµένα, ως αντανακλαστική ικανότητα δράσης και εισέρχεται στην ειδική και παιδαγωγική γνώση, στην παιδαγωγική δυνατότητα δράσης και στην αντίδραση-ανταπόκριση στη δράση. Μπορούµε να εντοπίσουµε στη γενική αυτή ικανότητα τρεις επιµέρους ικανότητες: της διδασκαλίας, της αγωγής και της κοινωνικής ικανότητας. Η διδακτική ικανότητα των εκπαιδευτικών δεν καλύπτεται σε καµιά περίπτωση από τις ειδικές γνώσεις σε συνδυασµό µε τη γνώση της διδακτικής µεθόδου. ιότι το πλέον αποφασιστικό στη διδασκαλία δεν είναι η δραστηριότητα του εκπαιδευτικού, αλλά των µαθητών. Οι εκπαιδευτικοί είναι καταρχάς απαραίτητο να έχουν την ανάγκη και την ικανότητα να ενεργοποιούν τους µαθητές τους προς την κατεύθυνση της ανεξάρτητης επεξεργασίας της γνώσης που αποκτούν στο σχολείο. Οι εκπαιδευτικοί θα πρέπει να αποκτήσουν τέτοιες δεξιότητες στην εκπαίδευσή τους ώστε να είναι σε θέση να προσφέρουν στους µαθητές τους πολυάριθµα ερεθίσµατα, υλικά, διαφορετικά είδη εργασίας και ποικίλες προοπτικές. Αυτές οι γενικές παιδαγωγικές ικανότητες καθίστανται ιδιαίτερα σηµαντικές για τις ενταξιακές τάξεις, επειδή η σύνθεση των µαθητών σε αυτές είναι ετερογενής, σε αντίθεση µε τις «κανονικές» τάξεις στην πλειονότητά τους. Έτσι, λοιπόν, η διαφοροποιηµένη µέθοδος διδασκαλίας για την πρόσληψη των γνώσεων αποτελεί προϋπόθεση για την ισότιµη προώθηση όλων των µαθητών. Οι εκπαιδευτικές ικανότητες των εκπαιδευτικών συνδέονται καταρχήν µε την υπευθυνότητά τους. Πρέπει να είναι σε θέση να προωθούν όλους τους µαθητές, να τους αντιµετωπίζουν µε σοβαρότητα και παράλληλα να τους υποστηρίζουν, ανεξάρτητα αν είναι «δύσκολοι» ή όχι µαθητές. Ο διαχωρισµός αυτός δεν είναι εξάλλου παιδαγωγικά αποδεκτός, διότι εννοεί τους µαθητές ως αντικείµενα που διαταράσσουν τη διδασκαλία. Το παιδαγωγικό ωστόσο ερώτηµα δεν εκφράζεται στο εάν ο τάδε µαθητής είναι κατάλληλος για εκπαίδευση και διδασκαλία, αλλά στο πώς εγώ ως εκπαιδευτικός είµαι κατάλληλος να εκπαιδεύσω και να διδάξω τον συγκεκριµένο µαθητή στην τάξη µου. Το οποίο µε άλλα λόγια σηµαίνει ότι οι εκπαιδευτικοί δεν διευκολύνουν το παιδαγωγικό «παζάρεµα», δεν συµµετέχουν στην επιλογή και την παραποµπή στα ειδικά σχολεία. Η ένταξη άλλωστε προϋποθέτει τη θέληση για την αποδοχή των «δύσκολων διαφορετικών» παιδιών. Οι κοινωνικές ικανότητες των εκπαιδευτικών αποδεικνύονται όταν καταφέρνουν να καταστήσουν το σχολείο ένα ζωτικό χώρο για τα παιδιά. Και λέγοντας «ζωτικό χώρο», εννοούµε το χώρο όπου συµβαίνει κάτι το ενδιαφέρον, όπου τα παιδιά βιώνουν πολύπλευρες εµπειρίες, όπου µαθαίνουν να δηµιουργούν, αλλά και, όταν είναι αναγκαίο, µαθαίνουν πώς να αποδεσµεύονται και να υπερβαίνουν τις ίδιες τις εµπειρίες τους. Και σ αυτή την περίπτωση, από τους εκπαιδευτικούς απαιτούνται µια σειρά από 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 765

12 Α. Ζώνιου-Σιδέρη ικανότητες, όπως παιδαγωγική φαντασία για την εξέλιξη µιας δια-δυναµικής και της δυνατότητας ενός πλαισίου χωρίς να επικρατεί ο αυταρχισµός. Αν ξαναδούµε αυτές τις τρεις επιµέρους εκπαιδευτικές ικανότητες, θα διαπιστώσουµε ότι ο πυρήνας όλων εδράζεται στην επικοινωνία και στις αλληλεπιδρώµενες δυνατότητες, από τις οποίες, σε τελική ανάλυση, εξαρτάται η ενεργή και παραγωγική µάθηση των µαθητών. Αλλά για να συµβεί κάτι τέτοιο, έχουµε ανάγκη από παραγωγικούς εκπαιδευτικούς. Οι εκπαιδευτικοί είναι αυτοί που ενεργοποιούν τις διαδικασίες επικοινωνίας και αλληλεπίδρασης, οι οποίες µε τη σειρά τους καθιστούν τους µαθητές παραγωγικούς, καθώς απαλλάσσονται από το ρόλο του αντικειµένου της διδασκαλίας και γίνονται υποκείµενα της µαθησιακής διαδικασίας. Το πρόβληµα της κατάρτισης των εκπαιδευτικών στα πανεπιστήµια αναδεικνύεται ως επίκαιρο λόγω των αυξανόµενων απαιτήσεων που υπάρχουν σήµερα στα σχολεία. Το σχολείο δέχεται όλο και περισσότερα «διαφορετικά» παιδιά στις τάξεις του, βάσει της νοµοθεσίας για ένταξη, διαπολιτισµική εκπαίδευση κ.λπ. Παράλληλα, όµως, οι πανεπιστηµιακές σχολές παρουσιάζουν έλλειµµα στην παιδαγωγική. Οι σπουδές των εκπαιδευτικών επικεντρώνονται σε επιστηµονικούς κλάδους, µε αποτέλεσµα να αναπτύσσεται µόνο εν µέρει η διδακτική τους ικανότητα. Σήµερα χρειαζόµαστε παιδαγωγικές σπουδές που να ανταποκρίνονται στα σύγχρονα δεδοµένα. Οι σηµερινές παιδαγωγικές σπουδές πάσχουν σε δύο τουλάχιστον σηµεία: 1. Οι παιδαγωγικές σπουδές εµφανίζονται ως ένας κλάδος που προσφέρει στους φοιτητές θεωρητικές γνώσεις. Έτσι η παιδαγωγική παρουσιάζεται, µεταξύ άλλων, ως ένας επιστηµονικός κλάδος. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα στη σφαίρα της εκπαιδευτικής και κοινωνικής ικανότητας. Οι θεωρητικές γνώσεις αποτελούν ωστόσο ένα µόνο µέρος της εκπαίδευσης των εκπαιδευτικών. Κατά τη διάρκεια των σπουδών, υπάρχει βεβαίως και η πρακτική άσκηση, η οποία όµως επικεντρώνεται αποκλειστικά και µονόπλευρα στη διδακτική ικανότητα των φοιτητών. Εκτός αυτού, η σύνδεση της διδακτικής ικανότητας µε τη θεωρητική εκπαίδευση είναι ανεπαρκής διότι αποτελεί ξεχωριστό µέρος των σπουδών. 2. Η θεωρητική εκπαίδευση των φοιτητών υποφέρει επειδή συνήθως δεν χαρακτηρίζεται από καµιά συστηµατική δοµή. Οι φοιτητές λαµβάνουν εποµένως αποσπασµατική γνώση, η οποία µάλιστα διαφοροποιείται από πανεπιστήµιο σε πανεπιστήµιο. Συνοψίζοντας, δεν µπορεί κανείς να υποστηρίξει ότι οι προϋποθέσεις της ένταξης πληρούνται στο σχολικό σύστηµα και ότι δεν απαιτείται παρά µόνο µια θετική απόφαση για να γίνει η ένταξη πραγµατικότητα. Όποιος επιδιώκει την ενταξιακή εκπαίδευση πρέπει να αγωνιστεί για τις απαιτούµενες προϋποθέσεις. εν πρέπει επίσης να ευελπιστεί ότι θα επέλθουν σύντοµα αλλαγές στο σχολικό σύστηµα, ούτε να στηρίζει τις ελπίδες τους στη νοοτροπία ή στον τρόπο σκέψης των εκπαιδευτικών. Τα προβλήµατα είναι ακόµα πολλά και σε πολλά επίπεδα. Αν λοιπόν καταφέρουµε να 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 766

13 Ένταξη: Μια Εκπαιδευτική Προοπτική έχουµε έστω και µερικά σχολεία που να υλοποιούν την ενταξιακή εκπαίδευση πραγµατικά και ουσιαστικά, που να µπορούν να συλλέγουν εµπειρίες, να τις καταγράφουν και να τις αναλύουν, επιχειρώντας να παρασύρουν µε την πρακτική τους όλο και περισσότερα σχολεία προς την ίδια επιλογή, τότε θα είµαστε ευχαριστηµένοι. εν µπορούµε, δεδοµένων των συνθηκών, παρά να αρκεστούµε σε αυτό. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Key, E. (1978). Das Jahrhundert des Kindes. Frankfurt/Main. v. Glasersfeld, E. (1992). Aspekte des Konstruktivismus: Vico, Berkeley, Piaget. In Rusch, G., Schmidt, S.J. (Hrsg.) (1992): Konstruktivismuw: Geschichte und Anwendung. Delfin Frankfurt/Main. Weigt, M. (1977). Schulische Integration von Behinderten, Weinheim u. Basel. 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 767

14 Α. Ζώνιου-Σιδέρη 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 768

ΠΕΚ ΛΑΡΙΣΑΣ, ΜΑΡΤΙΟΣ 2013 ΘΕ 1.2. Ένταξη και Ισότιμη Εκπαίδευση

ΠΕΚ ΛΑΡΙΣΑΣ, ΜΑΡΤΙΟΣ 2013 ΘΕ 1.2. Ένταξη και Ισότιμη Εκπαίδευση ΠΕΚ ΛΑΡΙΣΑΣ, ΜΑΡΤΙΟΣ 2013 ΘΕ 1.2. Ένταξη και Ισότιμη Εκπαίδευση Μαρία Θ. Παπαδοπούλου, PhD Ειδική Παιδαγωγός Σχολική Σύμβουλος Π.Ε. 6ης Περιφέρειας ν. Λάρισας Ενσωμάτωση Κοινωνική ενσωμάτωση, μπορούμε

Διαβάστε περισσότερα

Διαπολιτισμική Εκπαίδευση

Διαπολιτισμική Εκπαίδευση Πρόγραμμα εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης E-Learning Διαπολιτισμική Εκπαίδευση E-learning Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος Οικονομικής

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου)

Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου) Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου) Ομιλία-συζήτηση με βασικό άξονα προσέγγισης το Φάσμα του Αυτισμού και με αφορμή το βιβλίο της Εύας Βακιρτζή «Το Αυγό» στο

Διαβάστε περισσότερα

Πότε ένας δάσκαλος θα κρίνεται ελλιπής και πότε εξαιρετικός

Πότε ένας δάσκαλος θα κρίνεται ελλιπής και πότε εξαιρετικός Πότε ένας δάσκαλος θα κρίνεται ελλιπής και πότε εξαιρετικός Στο σχέδιο της αξιολόγησης το μεγαλύτερο μέρος (περισσότερες από 5.000 λέξεις!) καταλαμβάνεται από αναλυτικές οδηγίες για το πώς ο διδάσκων μπορεί

Διαβάστε περισσότερα

Δομές Ειδικής Αγωγής στην Δευτεροβάθμια. Εκπαίδευση και Εκπαιδευτική Ηγεσία: ο ρόλος. του Διευθυντή μέσα από το υπάρχον θεσμικό.

Δομές Ειδικής Αγωγής στην Δευτεροβάθμια. Εκπαίδευση και Εκπαιδευτική Ηγεσία: ο ρόλος. του Διευθυντή μέσα από το υπάρχον θεσμικό. Δομές Ειδικής Αγωγής στην Δευτεροβάθμια 1 Εκπαίδευση και Εκπαιδευτική Ηγεσία: ο ρόλος του Διευθυντή μέσα από το υπάρχον θεσμικό πλαίσιο Δρ. Αργύριος Θ. Αργυρίου Διευθυντής Εκπαίδευσης Περιφερειακής ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ»

ΝΕΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ» «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3 - Οριζόντια Πράξη» «ΤΟ ΝΕΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ» Ενημερωτική Συνάντηση Στελεχών Διοίκησης

Διαβάστε περισσότερα

Σ Υ Ν Ε Σ Μ Ο Σ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ω Ν Β Ι Ο Μ Η Χ Α Ν Ι Ω Ν. Χαιρετισµός. κ. Οδυσσέα Κυριακόπουλου. Προέδρου του ΣΕΒ. στην Ηµερίδα που διοργανώνει

Σ Υ Ν Ε Σ Μ Ο Σ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ω Ν Β Ι Ο Μ Η Χ Α Ν Ι Ω Ν. Χαιρετισµός. κ. Οδυσσέα Κυριακόπουλου. Προέδρου του ΣΕΒ. στην Ηµερίδα που διοργανώνει Σ Υ Ν Ε Σ Μ Ο Σ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ω Ν Β Ι Ο Μ Η Χ Α Ν Ι Ω Ν Χαιρετισµός κ. Οδυσσέα Κυριακόπουλου Προέδρου του ΣΕΒ στην Ηµερίδα που διοργανώνει το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο µε θέµα: «Οικονοµία Επιχειρηµατικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις ΠΡΟΛΟΓΟΣ Οι δυσκολίες μάθησης των παιδιών συνεχίζουν να απασχολούν όλους όσοι ασχολούνται με την ανάπτυξη των παιδιών και με την εκπαίδευση. Τους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι, μέσα στην τάξη τους, βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

Πορίσματα Βιωματικών Εργαστηρίων του Συνεδρίου με θέμα: «Η Αποτροπή του κοινωνικού αποκλεισμού μέσω της εκπαίδευσης στο πλαίσιο του δημοκρατικού και

Πορίσματα Βιωματικών Εργαστηρίων του Συνεδρίου με θέμα: «Η Αποτροπή του κοινωνικού αποκλεισμού μέσω της εκπαίδευσης στο πλαίσιο του δημοκρατικού και Πορίσματα Βιωματικών Εργαστηρίων του Συνεδρίου με θέμα: «Η Αποτροπή του κοινωνικού αποκλεισμού μέσω της εκπαίδευσης στο πλαίσιο του δημοκρατικού και ανθρώπινου σχολείου», Λεμεσός, 18 Μαρτίου 2010 Τρόποι

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Δομή παρουσίασης Εισαγωγή Έννοια της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Γιατί διαφοροποίηση διδασκαλίας; Θετικά αποτελέσματα από την εφαρμογή της διαφοροποιημένης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΕΝΤΑΞΙΑΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΕΝΤΑΞΙΑΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Πρόλογος Η μάθηση είναι μια διαδικασία ζωής που πραγματοποιείται μέσα από αλληλεπιδράσεις του ατόμου κατά τη διάρκεια των καθημερινών συμβάντων.στο σημερινό Γενικό Σχολείο φοιτούν και μαθητές που δυσκολεύονται

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΩΤΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ: «ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ» Συντάκτης: Βάρδα Αλεξάνδρα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΩΤΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ: «ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ» Συντάκτης: Βάρδα Αλεξάνδρα ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΩΤΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ: «ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ» Συντάκτης: Βάρδα Αλεξάνδρα ΕΡΩΤΗΜΑ 1 ο : Σύμφωνα με το Δ.Ε.Π.Π.Σ., ο παιδαγωγικός ρόλος ανανεώνεται, αναθεωρείται, αναβαθμίζεται, προκειμένου να ανταποκριθεί

Διαβάστε περισσότερα

Η ιδέα διεξαγωγής έρευνας με χρήση ερωτηματολογίου δόθηκε από τη δημοσιογραφική ομάδα του Σχολείου μας, η οποία στα πλαίσια έκδοσης της Εφημερίδας

Η ιδέα διεξαγωγής έρευνας με χρήση ερωτηματολογίου δόθηκε από τη δημοσιογραφική ομάδα του Σχολείου μας, η οποία στα πλαίσια έκδοσης της Εφημερίδας 1 2 Η ιδέα διεξαγωγής έρευνας με χρήση ερωτηματολογίου δόθηκε από τη δημοσιογραφική ομάδα του Σχολείου μας, η οποία στα πλαίσια έκδοσης της Εφημερίδας μας, διεξήγαγε έρευνα ανάμεσα στους συμμαθητές μας.

Διαβάστε περισσότερα

Δημοτικό Σχολείο Σωτήρας Β Η δική μας πρόταση- εμπειρία

Δημοτικό Σχολείο Σωτήρας Β Η δική μας πρόταση- εμπειρία Δημοτικό Σχολείο Σωτήρας Β Η δική μας πρόταση- εμπειρία Συμμετοχή στο Πρόγραμμα του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΜΕΣΩ ΕΡΕΥΝΑΣ-ΔΡΑΣΗΣ Σχολική χρονιά: 2015-2016 ΤΟ ΠΡΟΦΙΛ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αυθεντικό πλαίσιο μάθησης και διδασκαλίας για ένα σχολείο που μαθαίνει. Κατερίνα Κασιμάτη Επικ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ

Αυθεντικό πλαίσιο μάθησης και διδασκαλίας για ένα σχολείο που μαθαίνει. Κατερίνα Κασιμάτη Επικ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ Αυθεντικό πλαίσιο μάθησης και διδασκαλίας για ένα σχολείο που μαθαίνει Κατερίνα Κασιμάτη Επικ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ Ορισμός αυθεντικής μάθησης Αυθεντική μάθηση είναι η μάθηση που έχει

Διαβάστε περισσότερα

Συμβούλιο τμήματος, Διαχείριση τάξης και Ευκαιρίες ανάπτυξης για όλους τους μαθητές

Συμβούλιο τμήματος, Διαχείριση τάξης και Ευκαιρίες ανάπτυξης για όλους τους μαθητές Συμβούλιο τμήματος, Διαχείριση τάξης και Ευκαιρίες ανάπτυξης για όλους τους μαθητές Πλήρης εισήγηση στη διεύθυνση: http://users.sch.gr/kontaxis/paidagogika/1401symvouliotaxis.htm Αθανάσιος Κονταξής Σχολικός

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ειδική Εκπαίδευση

Εισαγωγή στην Ειδική Εκπαίδευση Εισαγωγή στην Ειδική Εκπαίδευση Παιδιά με ειδικές ανάγκες Κατηγορίες διαφορετικών δυνατοτήτων Διανοητικές αναπηρίες (νοητική καθυστέρηση) Μαθησιακές δυσκολίες Συναισθηματικές ή συμπεριφορικές διαταραχές

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ενότητα 10: Η μάθηση στην προσχολική ηλικία: αξιολόγηση Διδάσκων: Μανωλίτσης Γεώργιος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Υ.Α Γ2/6646/ Επιµόρφωση καθηγητών στο ΣΕΠ και τη Επαγγελµατική Συµβουλευτική

Υ.Α Γ2/6646/ Επιµόρφωση καθηγητών στο ΣΕΠ και τη Επαγγελµατική Συµβουλευτική Υ.Α Γ2/6646/20-11-97 Επιµόρφωση καθηγητών στο ΣΕΠ και τη Επαγγελµατική Συµβουλευτική ΥΠΕΠΘ-Γ2/6646120.Ι 1.97 Ενηµέρωση για το πρόγραµµα επιµόρφωσης Καθηγητών στο Σχολικό Επαγγελµατικό Προσανατολισµό και

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής. MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής. MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Φιλοσοφία του προγράμματος MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση Η Κυπριακή κοινωνία, πολυπολιτισμική εκ παραδόσεως και λόγω ιστορικών και γεωγραφικών συνθηκών

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΤΗΣ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ κ. ΦΑΝΗΣ ΠΑΛΛΗ ΠΕΤΡΑΛΙΑ ΣΤΗΝ ΗΜΕΡΙ Α ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΣΥΜΠΡΑΞΗΣ

ΟΜΙΛΙΑ ΤΗΣ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ κ. ΦΑΝΗΣ ΠΑΛΛΗ ΠΕΤΡΑΛΙΑ ΣΤΗΝ ΗΜΕΡΙ Α ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΣΥΜΠΡΑΞΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ ΟΜΙΛΙΑ ΤΗΣ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ κ. ΦΑΝΗΣ ΠΑΛΛΗ ΠΕΤΡΑΛΙΑ ΣΤΗΝ ΗΜΕΡΙ Α ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΣΥΜΠΡΑΞΗΣ «e-πιμενω» Θέµα ηµερίδας:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Το παράδειγµα του 132ου ηµοτικού της Γκράβας ήταν το σχολείο του µέλλοντος

Το παράδειγµα του 132ου ηµοτικού της Γκράβας ήταν το σχολείο του µέλλοντος ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΜΕ ΤΗΝ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΣΤΟ ΑΠΘ ΗΜΗΤΡΑ ΚΟΓΚΙ ΟΥ 13.07.08 Το παράδειγµα του 132ου ηµοτικού της Γκράβας ήταν το σχολείο του µέλλοντος Η ΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΑΝΑΓΚΑΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ Β, ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ -----

Διαβάστε περισσότερα

Συνεργατικές πρακτικές: Συνεργασία μεταξύ γενικών και ειδικών παιδαγωγών

Συνεργατικές πρακτικές: Συνεργασία μεταξύ γενικών και ειδικών παιδαγωγών Συνεργατικές πρακτικές: Συνεργασία μεταξύ γενικών και ειδικών παιδαγωγών Αναστασία Βλάχου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Παιδαγωγικό Τμήμα Ειδικής Αγωγής Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Γιατί η συνεργασία είναι αναγκαία;

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Προγράμματος Εισαγωγικής Επιμόρφωσης Μεντόρων - Νεοεισερχομένων

Αξιολόγηση του Προγράμματος Εισαγωγικής Επιμόρφωσης Μεντόρων - Νεοεισερχομένων Αξιολόγηση του Προγράμματος Εισαγωγικής Επιμόρφωσης Μεντόρων - Νεοεισερχομένων. Ταυτότητα της Έρευνας Το Πρόγραμμα της Εισαγωγικής Επιμόρφωσης Μεντόρων και Νεοεισερχομένων Εκπαιδευτικών προσφέρεται κάθε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ Ή/ΚΑΙ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΣΥΝΟΨΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ Ή/ΚΑΙ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΣΥΝΟΨΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ Ή/ΚΑΙ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ Πλαίσιο πολιτικής ΣΥΝΟΨΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ Διεθνή στοιχεία δείχνουν ότι τα άτομα με αναπηρίες

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΝΙΑΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΚΟΠΟΣ Το διδακτορικό πρόγραμμα στην Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση αποσκοπεί στην εμβάθυνση και κριτική

Διαβάστε περισσότερα

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ΔΕΠΠΣ ΑΠΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ενδιαφερόντων του, γ. η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών και δυνατοτήτων μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

(γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και. συµπεριφοράς) ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε. 70

(γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και. συµπεριφοράς) ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε. 70 Προβλήµατα διγλωσσίας ίγλωσση εκπαίδευση (γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και µαθησιακές δυσκολίες προβλήµατα συµπεριφοράς) Σαλτερής Νίκος ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΦΟΡΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ (STATE OF THE ART) ΤΟΥ ENTELIS ΕΚΔΟΣΗ EΥΚΟΛΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ

ΑΝΑΦΟΡΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ (STATE OF THE ART) ΤΟΥ ENTELIS ΕΚΔΟΣΗ EΥΚΟΛΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΝΑΦΟΡΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ (STATE OF THE ART) ΤΟΥ ENTELIS ΕΚΔΟΣΗ EΥΚΟΛΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ Εισαγωγή Η έρευνα στην Ευρώπη δείχνει ότι οι άνθρωποι με αναπηρίες όλων των ηλικιών έχουν προσωπική εμπειρία με την τεχνολογία.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ενότητα: Μέθοδος Project Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία Εκτελεστικού Αντιπροέδρου Χάρη Κυριαζή. «Προκλήσεις, προτάσεις, στρατηγικές ανάπτυξης της εξωστρέφειας» ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΕΞΑΓΩΓΩΝ ΣΕΒΕ EXPORT SUMMIT

Ομιλία Εκτελεστικού Αντιπροέδρου Χάρη Κυριαζή. «Προκλήσεις, προτάσεις, στρατηγικές ανάπτυξης της εξωστρέφειας» ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΕΞΑΓΩΓΩΝ ΣΕΒΕ EXPORT SUMMIT Ομιλία Εκτελεστικού Αντιπροέδρου Χάρη Κυριαζή «Προκλήσεις, προτάσεις, στρατηγικές ανάπτυξης της εξωστρέφειας» ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΕΞΑΓΩΓΩΝ ΣΕΒΕ EXPORT SUMMIT Roadmap to Growth Θεσσαλονίκη, 3 Μαΐου 2012 Κυρίες & Κύριοι,

Διαβάστε περισσότερα

OΜΙΛΙΑ. κ. Θανάση Λαβίδα

OΜΙΛΙΑ. κ. Θανάση Λαβίδα OΜΙΛΙΑ του Γενικού Γραµµατέα & Επικεφαλής των ιεθνών ράσεων του Συνδέσµου Ελληνικών Βιοµηχανιών κ. Θανάση Λαβίδα στο Συνέδριο του Υπουργείου Εξωτερικών «Ο Ρόλος των Υπουργείων Εξωτερικών στην Οικονοµική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΜΑΘΗΣΗ

ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΜΑΘΗΣΗ ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΜΑΘΗΣΗ Γιάννης Ιωάννου Β.Δ. MSc, MA 1 Θεωρητικό Υπόβαθρο Φιλοσοφία & Γνωστική Ψυχολογία Το Μεταμοντέρνο κίνημα Αποδοχή της διαφορετικότητας Αντίσταση στις συγκεντρωτικές

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα Ι. Κλίμακα Διερεύνησης Προσδοκιών. Ερωτηματολόγιο Οι Προσδοκίες μου από το σεμινάριο

Παράρτημα Ι. Κλίμακα Διερεύνησης Προσδοκιών. Ερωτηματολόγιο Οι Προσδοκίες μου από το σεμινάριο Παράρτημα Ι Κλίμακα Διερεύνησης Προσδοκιών Ερωτηματολόγιο Οι Προσδοκίες μου από το σεμινάριο Σημειώστε τον βαθμό συμφωνίας ή διαφωνίας σας με τις παρακάτω προτάσεις, με βάση την επεξήγηση που ακολουθεί:

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα-πειραματικά σχολεία

Πρότυπα-πειραματικά σχολεία Πρότυπα-πειραματικά σχολεία 1. Τα πρότυπα-πειραματικά: ένα ιστορικό Τα πειραματικά σχολεία (στα οποία εντάχθηκαν με το Ν. 1566/85 και τα ιστορικά πρότυπα σχολεία) έχουν μακρά ιστορία στον τόπο μας. Τα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ στο µάθηµα Γενικής Παιδείας.

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ στο µάθηµα Γενικής Παιδείας. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ στο µάθηµα Γενικής Παιδείας ιστορία νεότερη και σύγχρονη ΑΘΗΝΑ 2000 Οµάδα Σύνταξης Συντονιστής:

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη Ατυχημάτων για την Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση

Πρόληψη Ατυχημάτων για την Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Πρόληψη Ατυχημάτων για την Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Γυθείου 1 Α, 152 31 Χαλάνδρι Τηλ.: 210-6741 933, 210-6740 118, Fax: 210-6724 536 e-mail: info@pedtrauma.gr www.pedtrauma.gr Γιατί Πρόληψη Παιδικών Ατυχημάτων;

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ενότητα: Το Παραπρόγραμμα ή κρυφό Αναλυτικό Πρόγραμμα Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Μέχρι πριν λίγα χρόνια ηαντίληψη που επικρατούσε ήταν ότι ημαθηματική γνώση είναι ένα αγαθό που έχει παραχθεί και καλούνται οι μαθητές να το καταναλώσουν αποστηθίζοντάς

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

Η ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Η ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Η θέση της Πανελλήνιας Ένωσης Καθηγητών Πληροφορικής Επιμέλεια κειμένου: Δ.Σ. ΠΕΚαΠ κατόπιν δημόσιας διαβούλευσης των μελών της Ένωσης από 20/07/2010. Τελική έκδοση κειμένου:

Διαβάστε περισσότερα

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία Παρουσίαση Προγράµµατος σε Διδασκαλικό Σύλλογο Δηµοτικού Σχολείου Αγ. Αντωνίου Αξιοποίηση Λαϊκών Ιστοριών της Κύπρου για Προώθηση της Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης Σεπτ 2011 - Αυγ 2013 Δίκτυο συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΜΑΧΙΜΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΝΕΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ Συνάντηση 3η

ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΜΑΧΙΜΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΝΕΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ Συνάντηση 3η ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΜΑΧΙΜΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΝΕΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ 2010-2011-Συνάντηση 3η ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΦΥΣΙΟΓΝΩΣΤΙΚΩΝ/ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ/ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ Τηλ.: 22800737, 22800951

Διαβάστε περισσότερα

Συνεργατικές Τεχνικές

Συνεργατικές Τεχνικές Καταιγισμός ιδεών, Παιχνίδι ρόλων, Ομάδες Εργασίας, Συζήτηση με διάταξη δύο κύκλων, Δομημένη Συζήτηση - Debate Μέθοδος σχεδίων εργασίας ΚΕΣΥΠ ΚΙΛΚΙΣ Καταιγισμός ιδεών Είναι η εξέταση ενός ζητήματος μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Η κοινωνική και πολιτική οργάνωση στην Αρχαία Ελλάδα

Η κοινωνική και πολιτική οργάνωση στην Αρχαία Ελλάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ (Θεωρητική Κατεύθυνση) Η κοινωνική και πολιτική οργάνωση στην Αρχαία

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Talcott Parsons

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Talcott Parsons Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Talcott Parsons Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 3ο (σελ. 67-79) 2 Talcott

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Μαθητές και πολιτισµική ετερότητα: Εµπειρίες, αντιλήψεις και στάσεις των µαθητών απέναντι στο διαφορετικό 2. Ιωάννινα 2004

Μαθητές και πολιτισµική ετερότητα: Εµπειρίες, αντιλήψεις και στάσεις των µαθητών απέναντι στο διαφορετικό 2. Ιωάννινα 2004 Αθανάσιος E. Γκότοβος 1 Μαθητές και πολιτισµική ετερότητα: Εµπειρίες, αντιλήψεις και στάσεις των µαθητών απέναντι στο διαφορετικό 2 Ιωάννινα 2004 1 Για τις επιστηµονικές θέσεις και απόψεις που διατυπώνονται

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα της παρουσίασης. Βάσεις σχεδιασµού αναλυτικών προγραµµάτων φυσικής αγωγής. Τι είναι το αναλυτικό

Θέµατα της παρουσίασης. Βάσεις σχεδιασµού αναλυτικών προγραµµάτων φυσικής αγωγής. Τι είναι το αναλυτικό ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Βάσεις σχεδιασµού αναλυτικών προγραµµάτων φυσικής αγωγής ιγγελίδης Νικόλαος Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Θέµατα της παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Δρ Μαριάννα Φωκαΐδου Δρ Παυλίνα Χατζηθεοδούλου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

www.themegallery.com LOGO

www.themegallery.com LOGO www.themegallery.com LOGO 1 Δομή της παρουσίασης 1 Σκοπός και στόχοι των νέων ΠΣ 2 Επιλογή των περιεχομένων & Κατανομή της ύλης 3 Ο ρόλος μαθητή - εκπαιδευτικού 4 Η ΚΠΑ στο Δημοτικό & το Γυμνάσιο 5 Η Οικιακή

Διαβάστε περισσότερα

1 Ος ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ

1 Ος ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ 1 Ος ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ Τι εννοούμε με τον όρο «μαθησιακά αποτελέσματα»; ΓΝΩΣΕΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΑΣΕΙΣ Ποια είναι τα αναμενόμενα οφέλη από την

Διαβάστε περισσότερα

Η επιμόρφωση εκπαιδευτικών για το πολυπολιτισμικό σχολείο: εφαρμογές οφέλη συνέχεια

Η επιμόρφωση εκπαιδευτικών για το πολυπολιτισμικό σχολείο: εφαρμογές οφέλη συνέχεια ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η Πράξη "Εκπαίδευση Αλλοδαπών & Παλιννοστούντων Μαθητών" υλοποιείται μέσω του Επιχειρησιακού Προγράμματος "Εκπαίδευση και Διά Βίου Μάθηση" και συγχρηματοδοτείται

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.com

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.com ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ Στο τομέα της εκπαίδευσης η αξιολόγηση μπορεί να αναφέρεται στην επίδοση των μαθητών, στην αποτελεσματικότητα της διδασκαλίας ή της μαθησιακής διαδικασίας, στο αναλυτικό πρόγραμμα, στα διδακτικά

Διαβάστε περισσότερα

6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο

6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο 6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο Το εκπαιδευτικό σενάριο Η χρήση των Τ.Π.Ε. στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση θα πρέπει να γίνεται με οργανωμένο

Διαβάστε περισσότερα

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Χριστίνα Τσακαρδάνου Εκπαιδευτικός Πανθομολογείται πως η ανάπτυξη του παιδιού ορίζεται τόσο από τα γενετικά χαρακτηριστικά του, όσο και από το πλήθος των ερεθισμάτων που δέχεται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΔΟΣΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΔΟΣΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΔΟΣΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης Διδάσκων: Νίκος Ανδρεαδάκης ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Δράση 9.10 Υπηρεσία Υποστήριξης Τελικών Χρηστών των Βιβλιοθηκών και Κέντρων Πληροφόρησης

Δράση 9.10 Υπηρεσία Υποστήριξης Τελικών Χρηστών των Βιβλιοθηκών και Κέντρων Πληροφόρησης ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΨΗΦΙΑΚΗ ΣΥΓΚΛΙΣΗ» Δράση 9.10 Υπηρεσία Υποστήριξης Τελικών Χρηστών των Βιβλιοθηκών και Κέντρων Πληροφόρησης ΚΥΡΙΩΣ ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ: 9.10.5 Ηλεκτρονικό ενημερωτικό και εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Γεωµετρία Β' Λυκείου. Συµµεταβολή µεγεθών. Εµβαδόν ισοσκελούς τριγώνου. Σύστηµα. συντεταγµένων. Γραφική παράσταση συνάρτησης. Μέγιστη - ελάχιστη τιµή.

Γεωµετρία Β' Λυκείου. Συµµεταβολή µεγεθών. Εµβαδόν ισοσκελούς τριγώνου. Σύστηµα. συντεταγµένων. Γραφική παράσταση συνάρτησης. Μέγιστη - ελάχιστη τιµή. Σενάριο 6. Συµµεταβολές στο ισοσκελές τρίγωνο Γνωστική περιοχή: Γεωµετρία Β' Λυκείου. Συµµεταβολή µεγεθών. Εµβαδόν ισοσκελούς τριγώνου. Σύστηµα συντεταγµένων. Γραφική παράσταση συνάρτησης. Μέγιστη - ελάχιστη

Διαβάστε περισσότερα

Θεματική Εβδομάδα «Σώμα και Ταυτότητα»

Θεματική Εβδομάδα «Σώμα και Ταυτότητα» Θεματική Εβδομάδα 2016-17 «Σώμα και Ταυτότητα» Υλοποίηση στο Γυμνάσιο Θεματικής Εβδομάδας Ενημέρωσης και Ευαισθητοποίησης σε ζητήματα Διατροφής, Εθισμού-Εξαρτήσεων και Έμφυλων Ταυτοτήτων 1 Ενίσχυση της

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα της παρουσίασης. Αναλύοντας τις ανάγκες και τις δυνατότητες των µαθητών. Ερωτήµατα που αφορούν το διδακτικό τρίγωνο

Θέµατα της παρουσίασης. Αναλύοντας τις ανάγκες και τις δυνατότητες των µαθητών. Ερωτήµατα που αφορούν το διδακτικό τρίγωνο ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Αναλύοντας τις ανάγκες και τις δυνατότητες των µαθητών ιγγελίδης Νικόλαος Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Θέµατα της παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

20 Νοεμβρίου Κυρίες και κύριοι, Καλησπέρα σας.

20 Νοεμβρίου Κυρίες και κύριοι, Καλησπέρα σας. Ομιλία Αλεξάνδρας Πάλλη στην Ημερίδα της ΕΣΕΕ με θέμα: «Στηρίζουμε τη γυναικεία επιχειρηματικότητα, προωθούμε τη συμμετοχή των γυναικών στα κέντρα λήψης αποφάσεων» 20 Νοεμβρίου 2013 Καλησπέρα σας. Θα ήθελα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6: ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Διδάσκων: Βασίλης Γραμματικόπουλος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ

ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ Αθήνα, 17 Μαρτίου 2016 ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ «Τέχνη & Εκπαίδευση: Διδακτικές και Παιδαγωγικές προσεγγίσεις στο Σχολείο του 21ου αιώνα» Αθήνα 2, 3 και 4 Οκτωβρίου 2015 Το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής

Διαβάστε περισσότερα

Οι διακρίσεις στην απασχόληση παραμένουν μεγάλες σήμερα παρά τις σημαντικές προσπάθειες που έχουν γίνει στη χώρα μας τα τελευταία 30 χρόνια.

Οι διακρίσεις στην απασχόληση παραμένουν μεγάλες σήμερα παρά τις σημαντικές προσπάθειες που έχουν γίνει στη χώρα μας τα τελευταία 30 χρόνια. Αγαπητοί φίλοι και φίλες, Οι διακρίσεις στην απασχόληση παραμένουν μεγάλες σήμερα παρά τις σημαντικές προσπάθειες που έχουν γίνει στη χώρα μας τα τελευταία 30 χρόνια. Οι διακρίσεις συνδέονται άμεσα με

Διαβάστε περισσότερα

Γουλή Ευαγγελία. 1. Εισαγωγή. 2. Παρουσίαση και Σχολιασµός των Εργασιών της Συνεδρίας

Γουλή Ευαγγελία. 1. Εισαγωγή. 2. Παρουσίαση και Σχολιασµός των Εργασιών της Συνεδρίας 1. Εισαγωγή Σχολιασµός των εργασιών της 16 ης παράλληλης συνεδρίας µε θέµα «Σχεδίαση Περιβαλλόντων για ιδασκαλία Προγραµµατισµού» που πραγµατοποιήθηκε στο πλαίσιο του 4 ου Πανελλήνιου Συνεδρίου «ιδακτική

Διαβάστε περισσότερα

Η διαφοροποίηση της διδασκαλίας για τυφλούς μαθητές

Η διαφοροποίηση της διδασκαλίας για τυφλούς μαθητές Η διαφοροποίηση της διδασκαλίας για τυφλούς μαθητές Τα περιεχόμενα του Οδηγού Τύφλωση και Εκπαίδευση Διαφοροποίηση της Διδασκαλίας: Γενικές Αρχές και Προσεγγίσεις Η Διαφοροποίηση της Διδασκαλίας στην περίπτωση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΕΛΕΧΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΕΛΕΧΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΕΛΕΧΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Εσπερινά σχολεία, μια διαφορετική προσέγγιση στην εκπαιδευτική διαδικασία Δρ. ΖΑΡΚΑΔΟΥΛΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ Διευθυντής 1 ου Εσπερινού ΓΕΛ Αθηνών zarknick@hotmail.com

Διαβάστε περισσότερα

Εναλλακτικές θεωρήσεις για την εκπαίδευση και το επάγγελμα του εκπαιδευτικού

Εναλλακτικές θεωρήσεις για την εκπαίδευση και το επάγγελμα του εκπαιδευτικού Εναλλακτικές θεωρήσεις για την εκπαίδευση και το επάγγελμα του εκπαιδευτικού Η εκπαίδευση ως θεσμός κοινωνικοπολιτισμικής μεταβίβασης δομολειτουργισμός και ως θεσμός κοινωνικού μετασχηματισμού κριτική

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΙΑΚΡΙΤΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ. Κατσούγκρη Αναστασία

Ο ΔΙΑΚΡΙΤΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ. Κατσούγκρη Αναστασία Ο ΔΙΑΚΡΙΤΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ Κατσούγκρη Αναστασία akatsou0708@gmail.com Διαφοροποίηση στη διδασκαλία Προϋπόθεση για την συνεκπαίδευση Η προσαρμογή της διδασκαλίας για να ανταποκριθεί σε διαφορετικές

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Επιθυµητής Συµπεριφοράς Στη Σχολική Τάξη

Ανάπτυξη Επιθυµητής Συµπεριφοράς Στη Σχολική Τάξη Ανάπτυξη Επιθυµητής Συµπεριφοράς Στη Σχολική Τάξη Ελισάβετ Γεωργίου D.Ed.-M.A. Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε. «Ουδείς εκών κακός» Σωκράτης Εάν ανατρέξουµε στην ιστορία της σχολικής µάθησης, θα δούµε ότι από αρχαιοτάτων

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Έκθεσης Γενικής Εκτίμησης της Εικόνας του Σχολείου

Σχέδιο Έκθεσης Γενικής Εκτίμησης της Εικόνας του Σχολείου Σχέδιο Έκθεσης Γενικής Εκτίμησης της Εικόνας του Σχολείου Έκθεση Γενικής Εκτίμησης της Εικόνας του Σχολείου Ταυτότητα του σχολείου Καταγράφονται στοιχεία της ταυτότητας της Σχολικής Μονάδας. Α. Διαδικασίες

Διαβάστε περισσότερα

Σαφής διάκριση της διαμορφωτικής από τη συγκριτική / τελική αξιολόγηση

Σαφής διάκριση της διαμορφωτικής από τη συγκριτική / τελική αξιολόγηση I Διευθυντική Περίληψη Τo Προτεινόμενο Σύστημα Αξιολόγησης (ΠΣΑ) στηρίζεται σε ένα σύνολο αρχών οι οποίες διαμορφώνουν το θεωρητικό πλαίσιο της ανάπτυξης και της λειτουργίας του. Οι βασικές του αρχές έχουν

Διαβάστε περισσότερα

«Ενισχύοντας την κοινωνική ένταξη των μαθητών με διαφορετική πολιτισμική προέλευση»

«Ενισχύοντας την κοινωνική ένταξη των μαθητών με διαφορετική πολιτισμική προέλευση» Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο «Ενισχύοντας την κοινωνική ένταξη των μαθητών με διαφορετική πολιτισμική

Διαβάστε περισσότερα

Τάσεις, χαρακτηριστικά, προοπτικές και υποδοχή από την εκπαιδευτική κοινότητα ΣΤΡΟΓΓΥΛΗ ΤΡΑΠΕΖΑ 5 ο Συνέδριο EduPolicies Αθήνα, Σεπτέμβριος 2014

Τάσεις, χαρακτηριστικά, προοπτικές και υποδοχή από την εκπαιδευτική κοινότητα ΣΤΡΟΓΓΥΛΗ ΤΡΑΠΕΖΑ 5 ο Συνέδριο EduPolicies Αθήνα, Σεπτέμβριος 2014 Τάσεις, χαρακτηριστικά, προοπτικές και υποδοχή από την εκπαιδευτική κοινότητα ΣΤΡΟΓΓΥΛΗ ΤΡΑΠΕΖΑ 5 ο Συνέδριο EduPolicies Αθήνα, Σεπτέμβριος 2014 Η διεθνής βιβλιογραφία διαπιστώνει την αντιπαράθεση μεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

«ΝΟΥΣ ΥΓΙΗΣ ΕΝ ΣΩΜΑΤΙ ΥΓΙΕΙ» -

«ΝΟΥΣ ΥΓΙΗΣ ΕΝ ΣΩΜΑΤΙ ΥΓΙΕΙ» - «ΝΟΥΣ ΥΓΙΗΣ ΕΝ ΣΩΜΑΤΙ ΥΓΙΕΙ» - http://blogs.sch.gr/nikitpapa ΜΙΑ ΙΔΙΑΤΕΡΗ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΜΕ ΤΟΝ ΓΕΝ.ΓΡΑΜΜΑΤΕΑ ΤΟΥ ΙΑΤΡΙΚΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ Ν. ΕΒΡΟΥ κ. ΠΑΠΑΝΔΡΟΥΔΗ ΑΝΔΡΕΑ «ΑΓΩΓΗ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑ» κ. Παπανδρούδη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1. Εισαγωγή Το μάθημα εισάγει τους μαθητές και τις μαθήτριες στην σύγχρονη οικονομική επιστήμη, τόσο σε επίπεδο μικροοικονομίας αλλά και σε επίπεδο μακροοικονομίας. Ο προσανατολισμός

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΝ ΙΑΛΟΓΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙ ΕΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Ι. ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Η

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Δρ Αραβέλλα Ζαχαρίου, Συντονίστρια ΠΕ/ΕΑΑ, ΠΙ aravella@cytanet.com.cy zachariou.a@cyearn.pi.ac.cy Ημερίδα: Πολιτικές

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

Σενάριο 5. Μετασχηµατισµοί στο επίπεδο. Γνωστική περιοχή: Γεωµετρία Α' Λυκείου. Συµµετρία ως προς άξονα. Σύστηµα συντεταγµένων.

Σενάριο 5. Μετασχηµατισµοί στο επίπεδο. Γνωστική περιοχή: Γεωµετρία Α' Λυκείου. Συµµετρία ως προς άξονα. Σύστηµα συντεταγµένων. Σενάριο 5. Μετασχηµατισµοί στο επίπεδο Γνωστική περιοχή: Γεωµετρία Α' Λυκείου. Συµµετρία ως προς άξονα. Σύστηµα συντεταγµένων. Απόλυτη τιµή πραγµατικών αριθµών. Συµµεταβολή σηµείων. Θέµα: Στο περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται δεκτοί στο Πρόγραμμα: Εκπαιδευτικοί Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης

Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται δεκτοί στο Πρόγραμμα: Εκπαιδευτικοί Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΜΕ ΤΙΤΛΟ: «Αξιολόγηση Εκπαιδευτικής Επάρκειας Ανάπτυξη παιδαγωγικών και διδακτικών δεξιοτήτων στη Γενική, Ειδική και Διαπολιτισμική Αγωγή, με έμφαση στην Καινοτομία και

Διαβάστε περισσότερα

«Η παιδαγωγική αξία της αξιολόγησης του μαθητή» Δρ. Χριστίνα Παπαζήση Σχολική Σύμβουλος Φυσικών Επιστημών

«Η παιδαγωγική αξία της αξιολόγησης του μαθητή» Δρ. Χριστίνα Παπαζήση Σχολική Σύμβουλος Φυσικών Επιστημών «Η παιδαγωγική αξία της αξιολόγησης του μαθητή» Δρ. Χριστίνα Παπαζήση Σχολική Σύμβουλος Φυσικών Επιστημών Ρωτώ τον εαυτό μου Κάνε αυτήν την απλή ερώτηση στον εαυτό σου, κάθε πρωί στην πορεία σου για το

Διαβάστε περισσότερα

Πολυπολιτισμικότητα και Εκπαίδευση

Πολυπολιτισμικότητα και Εκπαίδευση Πολυπολιτισμικότητα και Εκπαίδευση Κωδικός μαθήματος: ΚΕΠ 302 Διδάσκων: Δημήτρης Θ. Ζάχος Πιστωτικές μονάδες: 10 Χρόνος και τόπος διεξαγωγής: Τετάρτη 6-9 αίθουσα 907 Εισαγωγικά Η επιτυχής συμμετοχή σ ένα

Διαβάστε περισσότερα

«Αναμόρφωση Προπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών του τμήματος ΤΕΠΑΕΣ του Πανεπιστημίου Αιγαίου»

«Αναμόρφωση Προπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών του τμήματος ΤΕΠΑΕΣ του Πανεπιστημίου Αιγαίου» «Αναμόρφωση Προπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών του τμήματος ΤΕΠΑΕΣ του Πανεπιστημίου Αιγαίου» Η Πρακτική Άσκηση των φοιτητών / τριών στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ: Προσθέτει χρόνια στη ζωή αλλά και ζωή στα χρόνια»

«ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ: Προσθέτει χρόνια στη ζωή αλλά και ζωή στα χρόνια» «ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ: Προσθέτει χρόνια στη ζωή αλλά και ζωή στα χρόνια» 1 ο Γενικό Λύκειο Πάτρας Ερευνητική Εργασία Β Τάξης Σχολικού έτους 2012-2013 Ομάδα Ε Ας φανταστούμε μία στιγμή το σχολείο των ονείρων μας.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ. Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ

ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ. Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ Οι αποτελεσματικοί εκπαιδευτικοί γνωρίζουν: - Τους μαθητές - Το γνωστικό αντικείμενο - Τις θεωρίες μάθησης - Αποτελεσματικές πρακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Κων/νος Καλέμης, Άννα Κωσταρέλου, Μαρία Αγγελική Καλέμη Εισαγωγή H σύγχρονη τάση που επικρατεί

Διαβάστε περισσότερα