Βόρειες Κυκλάδες. θαλάσσιο καταφύγιο ζωής.

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Βόρειες Κυκλάδες. θαλάσσιο καταφύγιο ζωής. www.greenpeace.gr"

Transcript

1 Βόρειες Κυκλάδες θαλάσσιο καταφύγιο ζωής

2 Σύνταξη: Άντζελα Λάζου, Γιάννης Ίσσαρης Σχεδιασμός-προσαρμογή: Λένα Καρβουνάκη, Στεύη Παναγιωτάκη Εκδόθηκε τον Αύγουστο του 2009 Από τo Ελληνικό Γραφείο της Greenpeace Κλεισόβης 9, Αθήνα Τηλ.: & 775 Fax: Eξώφυλλο GREENPEACE / Yiannis Issaris 01

3 Περιεχόμενα Σελ. 4. Θαλάσσια Καταφύγια Δύο χρόνια δράσης της Greenpeace στις Κυκλάδες Ποσειδωνία Κοραλλινογενείς βυθοί (τραγάνα) Προστατευόμενα είδη Σελ. 6. Βόρειες Κυκλάδες - Καταφύγιο ζωής Σελ. 8. Ποσειδωνία Σελ. 10. Κοραλλινογενείς βυθοί (τραγάνα) Σελ. 12. Προστατευόμενα είδη Σελ. 14. Δημιουργία θαλάσσιου καταφυγίου στις Κυκλάδες Σελ. 17. Γυάρος: περιοχή απόλυτης προστασίας Σελ. 18. Νομοθετικό πλαίσιο και πολιτικές υποχρεώσεις Σελ. 20. Βιβλιογραφία φωτογραφία GREENPEACE / Ζina Μakropoulou 02

4 Greenpeace 3 Θαλάσσια Καταφύγια Ορισμός Τα θαλάσσια καταφύγια είναι περιοχές όπου αποκλείεται κάθε χρήση που αφαιρεί κάτι από την θάλασσα, όπως είναι η αλιεία και η εξόρυξη, καθώς και κάθε δραστηριότητα η οποία απορρίπτει οτιδήποτε σε αυτή. Σε κάποιες περιοχές εντός των θαλάσσιων καταφυγίων μπορεί να επιτρέπεται η χαμηλής έντασης, μη-καταστροφική αλιευτική δραστηριότητα, με την προϋπόθεση ότι αυτή θα είναι βιώσιμη, εντός των οικολογικών ορίων, και θα είναι προϊόν απόφασης στην οποία θα έχουν πλήρη συμμετοχή οι εμπλεκόμενες τοπικές κοινωνίες. Με αυτό τον τρόπο, οι πληθυσμοί των ψαριών αυξάνονται μέσω της αναπαραγωγής. Τελικά τα ψάρια βγαίνουν έξω από τα όρια της προστατευόμενης περιοχής και προσφέρουν έτσι στους ψαράδες άφθονες ποσότητες για να αλιεύσουν, δίχως τον κίνδυνο να καταστρέψουν τις ίδιες τις περιοχές αναπαραγωγής. Αυτή η διαδικασία έχει σαν αποτέλεσμα τη βιώσιμη αλιεία και την ανάπτυξη για τις τοπικές κοινωνίες. Greenpeace / Yiannis Issaris Greenpeace / GParsons Greenpeace / GParsons 04

5 Greenpeace/Yiannis Issaris Τα οφέλη των θαλάσσιων καταφυγίων: Στην αλιεία: Αύξηση της απόδοσης της αλιείας στον περιβάλλοντα χώρο προσφέροντας ένα σημαντικό οικονομικό πλεονέκτημα. Οι πληθυσμοί που βρίσκονται σε καθεστώς εκμετάλλευσης καταφέρνουν να αποκατασταθούν και οι οικότοποι που είχαν αλλάξει εξαιτίας της αλιείας να αναδημιουργηθούν. Επιπλέον, η δημιουργία ενός δικτύου καταφυγίων μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση της απόδοσης της αλιείας στον περιβάλλοντα χώρο. Αυτό μπορεί να συμβαίνει είτε γιατί τα ενήλικα και νεαρά άτομα συνηθίζουν να υπερβαίνουν τα σύνορα των καταφυγίων είτε γιατί οι νεοσσοί ή τα αυγά παρασύρονται και σε περιοχές όπου επιτρέπεται η αλιεία. Στην εκπαίδευση: Προσφέρουν πολύτιμες πληροφορίες για την επιστημονική έρευνα. Η αποτίμηση της περιβαλλοντικής μεταβολής που παρατηρείται κατά τη διάρκεια της αποκατάστασης κατεστραμμένων οικοσυστημάτων είναι απαραίτητη για την καλύτερη κατανόηση της πολυπλοκότητας της θαλάσσιας ζωής. Τα θαλάσσια καταφύγια παρέχουν μία μοναδική πηγή μακροχρόνιων πληροφοριών και προσφέρουν στους ερευνητές τη δυνατότητα να παρακολουθούν την εξέλιξη των ειδών και των οικοτόπων τους. Τα επιστημονικά δεδομένα που γεννούν τα θαλάσσια καταφύγια είναι σημαντικό να αποτελέσουν τη βάση για κάθε μελλοντική στρατηγική διαχείρισης της θάλασσας. Στις τοπικές κοινωνίες: Ωφελούν τουριστικές δραστηριότητες όπως η κατάδυση, η υποθαλάσσια φωτογράφηση και η παρατήρηση κάποιων ειδών. Οι δραστηριότητες αυτές μπορούν να δώσουν ευκαιρίες εναλλακτικών πηγών εσόδων στις παράκτιες κοινότητες χωρίς να επιβαρύνουν το θαλάσσιο περιβάλλον. 05

6 Βόρειες Κυκλάδες-Καταφύγιο ζωής Η συνεργασία μεταξύ της Greenpeace και της Ομοσπονδίας Παράκτιων Αλιέων Νοτίου Αιγαίου ξεκίνησε τον Ιούνιο του 2008, όταν οι μικροί αλιείς των Βόρειων Κυκλάδων βλέποντας τη θάλασσά τους να αδειάζει και το επάγγελμά τους να χάνεται, αποφάσισαν να δράσουν για να προστατεύσουν τη θαλάσσια ζωή της περιοχής τους. Η Greenpeace, στο πλαίσιο της εκστρατείας για τη δημιουργία θαλάσσιων καταφυγίων, ως την πλέον αποτελεσματική λύση για την προστασία του θαλάσσιου πλούτου, υποστήριξε την πρωτοβουλία αυτή, γνωρίζοντας ότι η κινητοποίηση των ίδιων των αλιέων θα αποτελέσει το κλειδί της επιτυχίας για τη δημιουργία μιας τέτοιας περιοχής. Greenpeace / GParsons Greenpeace / Yiannis Issaris Greenpeace / GParsons Greenpeace/Yiannis Issaris Έτσι, με τη σταθερή παρουσία της οργάνωσης στην περιοχή, δημιουργήθηκε μια δυνατή συμμαχία με τους αλιείς, την τοπική κοινωνία και την επιστημονική κοινότητα, να ενώνουν τις φωνές τους για την προστασία της θάλασσάς μας. Οι αποστολές της Greenpeace στη θαλάσσια περιοχή των Βόρειων Κυκλάδων έχουν στόχο την ανάδειξη και την καταγραφή ευαίσθητων θαλάσσιων οικοσυστημάτων με καίρια σημασία για τη στήριξη των ιχθυοπληθυσμών, όπως είναι τα λιβάδια της Ποσειδωνίας και οι κοραλλινογενείς βυθοί. Πρόκειται για οικοσυστήματα, των οποίων η σημασία έχει αναγνωριστεί πρόσφατα από τον Ευρωπαϊκό Κανονισμό για την Αλιεία, ένα καλό νομοθετικό εργαλείο για το αρμόδιο Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης που όμως ακόμα δεν έχει εκπληρώσει το ρόλο του στη διασφάλιση της ζωής στις ελληνικές θάλασσες. Ιδιαίτερη σημασία δόθηκε επίσης και στην παρουσία προστατευόμενων ειδών που χρήζουν προστασίας για τη διατήρηση ενός υγιούς θαλάσσιου περιβάλλοντος. 06

7 Η Greenpeace επισκέφτηκε τις Βόρειες Κυκλάδες τρεις φορές μέσα σε ένα χρόνο. Καλοκαίρι 2008: το πλοίο της Greenpeace Arctic Sunrise λειτουργεί ως βάση για την χαρτογράφηση άγνωστων μέχρι τότε λιβαδιών Ποσειδωνίας στο βυθό της Άνδρου που πραγματοποιείται σε συνεργασία και με την επιστημονική συμβολή του Δρ. Π. Παναγιωτίδη και εθελοντικής ομάδας επιστημονικής κατάδυσης. Ιούνιος 2009: πραγματοποιείται η καταγραφή του βυθού γύρω από τη Γυάρο σε συνεργασία με μέλη του Συλλόγου Ερασιτεχνών Αυτοδυτών «ΤΗΘΥΣ» και μια ομάδα επιστημονικής κατάδυσης. Η καταγραφή αποκάλυψε εκτεταμένα και άγνωστα μέχρι τώρα λιβάδια Ποσειδωνίας, καθώς επίσης και μια σειρά από προστατευόμενα θαλάσσια είδη. Greenpeace / Yiannis Issaris Greenpeace / GParsons Αύγουστος 2009: λαμβάνει χώρα η αποστολή του πλοίου της Greenpeace Rainbow Warrior στην ευρύτερη ζώνη του προτεινόμενου καταφυγίου. Η έρευνα πραγματοποιείται και πάλι με τη βοήθεια εθελοντών επιστημονικής κατάδυσης και ρίχνει φως για πρώτη φορά σε ένα τόσο μεγάλο και άγνωστο μέρος του βυθού των Β. Κυκλάδων. Επίσης, για πρώτη φορά αποδεικνύεται και με οπτικό υλικό η καταστροφή που έχει προκληθεί από τα συρόμενα αλιευτικά εργαλεία. Greenpeace / Yiannis Issaris 07

8 Ποσειδωνία Η πρώτη δράση της Greenpeace στις Βόρειες Κυκλάδες έλαβε χώρα στο νησί της Άνδρου, όταν οι παράκτιοι αλιείς του νησιού σε συνεργασία με την τοπική αυτοδιοίκηση ανέλαβαν πρωτοβουλία να χαρτογραφήσουν τα άγνωστα μέχρι τότε λιβάδια Ποσειδωνίας και να απαιτήσουν από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης να προστατεύσει αυτό το σημαντικό θαλάσσιο οικοσύστημα από τα καταστροφικά συρόμενα αλιευτικά εργαλεία. Η Greenpeace, στο πλευρό των αλιέων, αποφάσισε να υποστηρίξει τη χαρτογράφηση η οποία πραγματοποιήθηκε από εθελοντές επιστήμονες με την επιστημονική καθοδήγηση του Δρ. Π. Παναγιωτίδη. Η συγκεκριμένη μελέτη αφορούσε 2 θαλάσσιες περιοχές της νοτιοανατολικής Άνδρου, οι οποίες διαθέτουν πολύ σημαντικά υποθαλάσσια λιβάδια Ποσειδωνίας. Η συλλογή των δεδομένων στο πεδίο πραγματοποιήθηκε σε 2 στάδια. Πρώτα έγινε η σάρωση του πυθμένα και η βαθυμετρική τομογραφία του με αποτέλεσμα την καταγραφή και τη χαρτογράφηση των κύριων τύπων οικοτόπων στο εύρος της περιοχής μελέτης. Στη συνέχεια, πραγματοποιήθηκαν αυτόνομες καταδύσεις (SCUBA) σε επιλεγμένα σημεία της περιοχής μελέτης, έγινε πιστοποίηση των τύπων οικοτόπων που χαρακτηρίστηκαν στο προηγούμενο στάδιο και φωτογραφική καταγραφή των οργανισμών που εντοπίστηκαν σε αυτούς. Στον όρμο Κορθίου, μεγάλο τμήμα του πυθμένα από το βάθος των 7 μέτρων έως και το βάθος των μέτρων καλύπτεται από λιβάδια του θαλάσσιου αγγειόσπερμου Posidonia oceanica (τύπος οικοτόπου 1120). Πέρα από ορισμένα μεγάλα διάκενα με άμμο που εντοπίζονται κυρίως στο ρηχό ΝΔ τμήμα του όρμου Κορθίου, τα λιβάδια της Ποσειδωνίας εμφανίζονται εκτενή και συνεχή, με μεγάλες πυκνότητες. Το βαθύτερο όριο εντοπίστηκε σε βάθος 39 μέτρων στο βόρειο τμήμα του όρμου, όπου και τοποθετήθηκε μόνιμη σήμανση με μεταλλικούς πασσάλους, ενώ η παρουσία μεμονωμένων φυτών επιβεβαιώθηκε έως και το βάθος των 40 μέτρων. Οι όρμοι μπροστά από τη Χώρα εμφανίζουν στα βάθη μεταξύ 5 και 20 μέτρων λιβάδια Ποσειδωνίας Posidonia oceanica σε μη συμπαγή μορφή, ενώ πιο συμπαγή εμφανίζονται τα αντίστοιχα λιβάδια που υπάρχουν στους άλλους όρμους της εν λόγω περιοχής. Σημαντική έκταση πυθμένα που καλύπτεται από τα λιβάδια Ποσειδωνίας βρίσκεται βόρεια του λιμανιού της Χώρας, σε βάθη από 5 έως και 35 μέτρα. Η παρουσία εκτεταμένων λιβαδιών Ποσειδωνίας επιβεβαιώθηκε στις επόμενες δύο αποστολές της Greenpeace με τη διενέργεια στοχευμένων αυτόνομων καταδύσεων σε πολλές περιοχές των Βορείων Κυκλάδων και συγκεκριμένα στα νησιά Ρήνεια, Μύκονο, Σύρο, Τήνο και Γυάρο. Η ποιότητα των εν λόγω λιβαδιών είναι υψηλή, με μεγάλες πυκνότητες φυτών και βαθύτερο όριο εξάπλωσης που κυμαίνεται από τα 35 έως και τα 39 μέτρα. Ωστόσο, τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα εν λόγω λιβάδια είναι ιδιαίτερα σημαντικά και οφείλονται σε μεγάλο βαθμό στην απουσία σχετικών χαρτών που υποδεικνύουν την παρουσία τους στις ακτές των βορείων Κυκλάδων και στο σύνολο της παράκτιας ζώνης της Ελλάδας γενικότερα. Ξεριζωμένα φυτά και κομμένα ριζώματα παρατεταγμένα στο πλάι ίχνους σύρσης αλιευτικού εργαλείου στον πυθμένα αλλά και βαθιές αυλακώσεις στη μέση συμπαγούς λιβαδιού από τις άγκυρες μεγάλων σκαφών, αποτελούν εικόνες καταστροφής που δεν δικαιολογούνται σε ένα ακατοίκητο νησί, όπως αυτό της Ρήνειας. Αντίστοιχες εικόνες κατεστραμμένων λιβαδιών μικρότερης κλίμακας καταγράφηκαν επίσης στη Μύκονο και στη Σύρο. Ακόμη και σε σημεία που δεν υπήρχαν εμφανή τα ίχνη της πρόσφατης καταστροφής, ανάμεσα σε συμπαγή τμήματα λιβαδιού Ποσειδωνίας, ο αμμώδης πυθμένας, πλούσιος πλέον σε κάλυψη από το εισβάλον ξενικό χλωροφύκος Caulerpa racemosa και το ενδημικό συγγενή του Caulerpa prolifera έκρυβε σε βάθος ιζήματος μόλις μερικών εκατοστών παλιά ριζώματα Ποσειδωνίας, ίχνη παλαιότερης παρουσίας της σε αυτή ακριβώς τη θέση. 08

9 Greenpeace / GParsons Τι είναι η Ποσειδωνία; Η Ποσειδωνία (Posidonia oceanica) είναι ένα θαλάσσιο φυτό με το σπάνιο χαρακτηριστικό να δημιουργεί υποθαλάσσια λιβάδια και αναγνωρίζεται σαν ένα από τα πιο σημαντικά είδη του μεσογειακού παράκτιου περιβάλλοντος. Τα θαλάσσια λιβάδια της Ποσειδωνίας αποτελούν καταφύγιο και περιοχή ανάπτυξης για περισσότερα από 1200 θαλάσσια είδη, είναι ένας φυσικός σύμμαχος ενάντια στις κλιματικές αλλαγές επειδή παράγουν μεγάλες ποσότητες οξυγόνου απορροφώντας διοξείδιο του άνθρακα, προστατεύουν τις ακτές από τη διάβρωση και προσφέρουν ενέργεια στην τροφική αλυσίδα. Οι παραπάνω λόγοι μας επιτρέπουν να παρομοιάσουμε τα λιβάδια της Ποσειδωνίας με τα αγαπημένα μας δάση στη στεριά, τα οποία απειλούνται από τις ανθρώπινες δραστηριότητες και κατά συνέπεια χρήζουν άμεσης φροντίδας και προστασίας. Παρά τηv τεράστια περιβαλλοντική τους σημασία, τα λιβάδια της Ποσειδωνίας μειώνονται με ανησυχητικό ρυθμό. Η χρήση συρόμενων αλιευτικών εργαλείων βυθού, όπως η μηχανότρατα, έχει οδηγήσει στηv υποβάθμιση και καταστροφή περιοχών πoυ άλλοτε ήταν πλούσιες σε λιβάδια Ποσειδωνίας. Μεγάλη απειλή είναι και η εξάπλωση των Caulerpa racemosa και Caulerpa taxifolia, υποθαλάσσιων ειδών που έχουν εισβάλει στη Μεσόγειο και παίρνουν την θέση της Ποσειδωνίας στο βυθό της Μεσογείου. Για τους παραπάνω λόγους, η Ευρωπαϊκή Οδηγία για τους Οικοτόπους (92/43) χαρακτηρίζει την Ποσειδωνία ως οικότοπο προτεραιότητας και επιβάλλει την προστασία της. Πιο πρόσφατα, ο Κανονισμός της ΕΚ 1967/2006 σχετικά με τα μέτρα διαχείρισης για τη βιώσιμη εκμετάλλευση των αλιευτικών πόρων στη Μεσόγειο Θάλασσα απαγορεύει το ψάρεμα με τράτες, δράγες, γρι-γρι, γρίπους, πεζότρατες ή παρόμοια δίχτυα πάνω από λιβάδια θαλάσσιας βλάστησης και ειδικά λιβάδια Ποσειδωνίας. Προϋπόθεση της προστασίας των λιβαδιών Ποσειδωνίας είναι η πλήρης χαρτογράφησή τους από τα κράτη μέλη της Ε.Ε. Στην Ελλάδα η απαράδεκτη καθυστέρηση της χαρτογράφησης των λιβαδιών αφήνει ένα τεράστιο κενό που όχι μόνο κάνει αδύνατη την προστασία τους (όπως ορίζει η νομοθεσία), αλλά επιπλέον αφήνει ελεύθερο το πεδίο για την καταστροφή τους. Υπολογίζεται ότι μόνο ένα μικρό τμήμα της πραγματικής έκτασης της Ποσειδωνίας στην Ελλάδα έχει χαρτογραφηθεί και αυτό δεν ξεπερνάει το 10-20% της συνολικής έκτασης στις παράκτιες περιοχές της χώρας. Αυτό σημαίνει ότι το υπόλοιπο 80-90% της Ποσειδωνίας έχει μείνει απροστάτευτο από τις καταστροφικές επιπτώσεις της αλιείας με συρόμενα εργαλεία, γεγονός που αποτελεί σαφή παραβίαση του Μεσογειακού Κανονισμού και της Οδηγίας για τους Οικοτόπους. 09

10 Greenpeace / Yiannis Issaris Κοραλλινογενείς βυθοί (τραγάνα) Πρόκειται για ενασβεστωμένα ροδοφύκη της τάξης Corallinales που δημιουργούν έναν τύπο σκληρού υποστρώματος στο βυθό της θάλασσας. Τη συναντάμε σε πολλά σημεία της Μεσογείου σε σχετικά μεγάλα βάθη που μπορεί να αγγίξουν τα 200 μέτρα. Συνήθως αναπτύσσονται σε βραχώδεις περιοχές και υφάλους ή σε αμμώδεις βυθούς που παρουσιάζουν μόνιμα ρεύματα. Μολονότι δεν έχει μελετηθεί ακόμη ο ακριβής ρόλος της τραγάνας, μελέτες έχουν δείξει ότι αποτελεί καταφύγιο και τροφή για πολλά θαλάσσια είδη από αστερίες και αχινούς μέχρι είδη μεγάλης εμπορικής αξίας όπως ο μπακαλιάρος, ο αστακός, το μπαρμπούνι, το φαγκρί κ.α. Πρόσφατα, ο Κανονισμός της ΕΚ 1967/2006 σχετικά με τα μέτρα διαχείρισης για τη βιώσιμη εκμετάλλευση των αλιευτικών πόρων στη Μεσόγειο Θάλασσα αναγνωρίζει την περιβαλλοντική σημασία του ευαίσθητου αυτού θαλάσσιου οικοτόπου. Συγκεκριμένα, απαγορεύει το ψάρεμα με τράτες, δράγες, γριγρι, γρίπους, πεζότρατες ή παρόμοια δίχτυα πάνω από κοραλλινογενείς βυθούς (αναφέρονται στον Κανονισμό ως ασβεστοφυκικοί βυθοί).

11 Κοραλλινογενείς βυθοί (τραγάνα) Ένας από τους βασικούς στόχους της τελευταίας αποστολής της Greenpeace στην ευρύτερη περιοχή των Βόρειων Κυκλάδων, ήταν ο εντοπισμός άγνωστων μέχρι τώρα κοραλλινογενών βυθών στο προτεινόμενο καταφύγιο, έτσι ώστε να τονιστεί η ανάγκη καταγραφής τους, αλλά και προστασίας τους από τα συρόμενα αλιευτικά εργαλεία (μηχανότρατες). Βάσει υπό δημοσίευση μελέτης σχετικά με την ποιότητα των επιφανειακών ιζημάτων της ευρύτερης περιοχής των Κυκλάδων, αλλά και βάσει πληροφοριών από τους παράκτιους αλιείς, έγινε προσπάθεια για τον εντοπισμό σχηματισμών τραγάνας στο θαλάσσιο πυθμένα νότια της Γυάρου μεταξύ των βαθών 50 και 100 μέτρων. Για το σκοπό αυτό, έγινε σάρωση ολόκληρης της παράκτιας ζώνης της νότιας Γυάρου με υψίσυχνο σόναρ πλευρικής σάρωσης (sidescan sonar), ενώ ακολούθησε επιφανειακή δειγματοληψία πυθμένα για την επιβεβαίωση των ακουστικών σημάτων που λήφθηκαν από το σόναρ, με τη χρήση αρπαγής (Grab) τύπου Van Veen. Εντοπίστηκαν και καταγράφηκαν συμπαγείς κοραλλινογενείς σχηματισμοί σε μεγάλες εκτάσεις στη βαθυμετρική ζώνη 90 έως 110 από τους οποίους λήφθηκαν δείγματα που συντηρήθηκαν για αναγνώριση και περαιτέρω μελέτη από εξειδικευμένους επιστήμονες. Έτσι ουσιαστικά πιστοποιήθηκε η παρουσία αχαρτογράφητων πεδίων τραγάνας (ασβεστοφυκικοί βυθοί κατά το Μεσογειακό Κανονισμό για την Αλιεία στη Μεσόγειο) στη θαλάσσια περιοχή νότια της Γυάρου, αντίστοιχων των πεδίων που αναφέρονται από τους Georgiadis et al. (2009) στις θαλάσσιες περιοχές μεταξύ των νησιών Σύρου- Τήνου, Τήνου-Μυκόνου και Μυκόνου-Νάξου. 11

12 Προστατευόμενα είδη Κατά τη διάρκεια της μελέτης και της καταγραφής των θαλάσσιων ενδιαιτημάτων των Βορείων Κυκλάδων, ιδιαίτερη σημασία δόθηκε στον εντοπισμό και την καταγραφή ειδών θαλάσσιας πανίδας και ειδών που προστατεύονται από διεθνείς συμβάσεις, τις οποίες έχει επικυρώσει η Ελλάδα. Για το σκοπό αυτό, πραγματοποιήθηκαν στοχευόμενες αυτόνομες καταδύσεις υπό το συντονισμό ομάδας επιστημόνων - δυτών σε διαφορετικά ενδιαιτήματα και τύπους οικοτόπων σε βάθη μεταξύ 0 και 35 μέτρων στα νησιά Τήνος, Μύκονος, Ρήνεια, Σύρος και Γυάρος. Μεταξύ άλλων θαλάσσιων οργανισμών που καταγράφηκαν, εντοπίστηκαν τα εξής προστατευόμενα είδη θαλάσσιας πανίδας: Hippocampus hippocampus [b] Axinella polypoides [b] Pinna nobilis [a+b] Charonia tritonis [b] Tonna galea [b] Luria lurida [b] Centrostephanus longispinus [a+b] Ophidiaster ophidianus [b] Monachus monachus [a+b] a: Council Directive 92/43/EEC. b: Council of Europe, Convention on the conservation of European wildlife and natural habitats (Bern Convention). Η παρουσία των παραπάνω προστατευόμενων θαλάσσιων οργανισμών που καταγράφηκε σε μικρό βάθος χρόνου ερευνών στο πεδίο κρίνεται ιδιαίτερα σημαντική και ενισχύει την άποψη ότι οι Βόρειες Κυκλάδες οφείλουν να ενταχθούν σε σχέδιο ευρύτερης προστασίας για τη διατήρηση της βιοποικιλότητας των θαλασσών μας. 12

13 Greenpeace / Yiannis Issaris 13

14 Greenpeace / Yiannis Issaris Δημιουργία θαλάσσιου καταφυγίου στις Κυκλάδες Για την προστασία του θαλάσσιου πλούτου των Βόρειων Κυκλάδων προτείνεται ο καθορισμός τους ως θαλάσσιο καταφύγιο. Το καταφύγιο που προτείνουμε βασίζεται στην πρόταση της Ομοσπονδίας Παράκτιων Αλιέων Νοτίου Αιγαίου καθώς επίσης και στις παρατηρήσεις και τα ευρήματα των επιστημόνων με τους οποίους συνεργαστήκαμε για την καταγραφή του βυθού της περιοχής. Το καταφύγιο περιλαμβάνει τα νησιά Άνδρος, Τήνος, Μύκονος, Σύρος, Κύθνος και Κέα. Λαμβάνοντας υπόψη την παρουσία σημαντικών θαλάσσιων οικοσυστημάτων, όπως αναλύθηκαν στο προηγούμενο κεφάλαιο, ένα βασικό βήμα για την προστασία του θαλάσσιου πλούτου και των ιχθυαποθεμάτων μέσα στην περιοχή είναι να σταματήσει η χρήση των συρόμενων αλιευτικών εργαλείων (δίχτυα τράτας, δράγες, γρι-γρι, γρίποι συρόμενοι από σκάφος, πεζότρατες). Επιπλέον, στο κέντρο του καταφυγίου πρέπει να δημιουργηθεί ένας πυρήνας απόλυτης προστασίας γύρω από το νησί της Γυάρου, ο οποίος θα λειτουργεί ως «φυτώριο» για τα θαλάσσια αποθέματα και θα προστατεύει πλήρως το θαλάσσιο περιβάλλον. Εντός των ορίων του υπόλοιπου καταφυγίου θα επιτρέπεται σύμφωνα με κανόνες βιώσιμης διαχείρισης η παράκτια αλιεία χαμηλής έντασης και μη καταστροφική αλιευτική δραστηριότητα. Η περιοχή αυτή θα απολαμβάνει τα αποτελέσματα της αποκατάστασης και της αύξησης των αποθεμάτων, αφενός λόγω της απόλυτης προστασίας του πυρήνα, αφετέρου λόγω της παύσης της μέσης αλιείας 14

15 Χάρτης με το προτεινόμενο θαλάσσιο καταφύγιο στις Κυκλάδες. 15

16 Greenpeace / Yiannis Issaris

17 Γυάρος: περιοχή απόλυτης προστασίας Η πρώτη επίσκεψη της Greenpeace στο νησί της Γυάρου πραγματοποιήθηκε τον Ιούνιο του 2009 με τη δεύτερη αποστολή της οργάνωσης στην περιοχή των Βόρειων Κυκλάδων. Σε συνεργασία με το Σύλλογο Ερασιτεχνών Αυτοδυτών «ΤΗΘΥΣ» και μια ομάδα επιστημονικής κατάδυσης, η Greenpeace προχώρησε στην καταγραφή του βυθού γύρω από το νησί για την ανακήρυξή του ως ζώνη απόλυτης προστασίας. Έγινε η καταγραφή των θαλάσσιων τύπων οικοτόπων και προστατευόμενων ειδών, και πραγματοποιήθηκε υποβρύχια οπτική καταγραφή σε 16 τομές κάθετες στην ακτογραμμή της Γυάρου, σε βάθη μεταξύ 0-30 μέτρων. Οι έρευνες που πραγματοποιήθηκαν τόσο στην παράκτια ζώνη του νησιού με αυτόνομες καταδύσεις, όσο και στα βαθύτερα τμήματα του πυθμένα γύρω από το νησί με τη χρήση σόναρ πλευρικής σάρωσης κατά τη διάρκεια της τρίτης αποστολής, αποκάλυψαν ένα ιδιαίτερο πλούσιο οικοσύστημα. Τα λιβάδια Ποσειδωνίας, τύπος οικοτόπου προτεραιότητας για την Ευρωπαϊκή Ένωση, κατακλύζουν την παράκτια ζώνη περιμετρικά του νησιού και εμφανίζονται σε βάθη που φθάνουν έως και τα 35 μέτρα. Ωστόσο, σε ορισμένες περιοχές του νησιού εντοπίστηκαν τμήματα λιβαδιού που είχαν υποστεί υποβάθμιση από αγκυροβόλια και συρόμενα αλιευτικά εργαλεία. Ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του νησιού φαίνεται πως είναι η πληθώρα ενάλιων σπηλαίων που συντηρούν μια ιδιαίτερη πανίδα και χλωρίδα που αναπτύσσεται απουσία του φωτός (σπόγγοι, κοράλλια, ενασβεστωμένα ερυθροφύκη, κ.ά.). Όρισμενα από αυτά τα σπήλαια αποτελούν ιδανικό καταφύγιο για τις φώκιες Monachus monachus, είδος απειλούμενο με εξαφάνιση. Επίσης παρατηρήθηκαν μεγάλες πυκνότητες του προστατευόμενου δίθυρου Pinna nobilis, ενώ κατά τόπους παρατηρήθηκαν σπόγγοι Axinella spp., αχινοί Centrostephanus longispinus, τρίτωνες Charonia tritonis και σκάρους Sparιsoma cretense. Τέλος, αξίζει να τονιστεί η ύπαρξη μεγάλων πεδίων κοραλλινογενών βιοκοινωνιών (τραγάνας), τόσο στο νότιο, όσο και στο βόρειο τμήμα του νησιού και σε βάθη της τάξης των 80 με 100 μέτρων. Η καταγραφή έγινε με τη χρήση σόναρ πλευρικής σάρωσης, ενώ ακολούθησε επιφανειακή δειγματοληψία πυθμένα κατά μήκος της νότιας πλευράς του νησιού και κατά τόπους στη βόρεια, για την επιβεβαίωση των ακουστικών σημάτων που λήφθηκαν από το σόναρ, με τη χρήση αρπαγής (Grab) τύπου Van Veen. Έτσι, κρίνοντας τη Γυάρο στο σύνολό της, η ύπαρξη εκτεταμένων λιβαδιών Ποσειδωνίας, πεδίων κοραλλινογενών βιοκοινωνιών, προστατευόμενων ειδών θαλάσσιας πανίδας, μεταξύ των οποίων και σταθερό πληθυσμό από την απειλούμενη με εξαφάνιση φώκια Monachus monachus και συνολικά η ποικιλία τύπων ενδιαιτήματος συνηγορούν για την καταλληλότητα της περιοχής για την ένταξή της σε καθεστώς απολύτης προστασίας (no take zone). 17

18 Greenpeace / GParsons Νομοθετικό πλαίσιο και πολιτικές υποχρεώσεις Η προστασία των Βόρειων Κυκλάδων αποτελεί αίτημα των ίδιων των παράκτιων αλιέων και της τοπικής κοινωνίας που βλέπουν τη θάλασσά τους να αδειάζει και να καταστρέφεται. Αποτελεί επίσης επιτακτική ανάγκη, σύμφωνα με τους επιστήμονες και την Greenpeace που αντίκρισαν τους θησαυρούς που κρύβουν τα νερά της περιοχής. Αποτελεί όμως και υποχρέωση της πολιτικής ηγεσίας η οποία καλείται να διασφαλίσει το μέλλον των ανθρώπων που εξαρτώνται από τη θάλασσα και να προστατεύσει τη φυσική μας κληρονομιά. Μέχρι στιγμής, απουσιάζει μια ολοκληρωμένη εθνική πολιτική για τη θάλασσα, η οποία θα στοχεύει στην προστασία και διατήρηση του θαλάσσιου πλούτου. Ο σχεδιασμός και η υλοποίηση μιας γενναίας πολιτικής για τις ελληνικές θάλασσες θα πρέπει να είναι προτεραιότητα για μια χώρα σαν την Ελλάδα. Μέχρι σήμερα, η βούληση από την πλευρά των αρμόδιων Υπουργείων Περιβάλλοντος και Αγροτικής Ανάπτυξης, φαίνεται να απουσιάζει. Η Ελλάδα υποχρεούται ήδη να εντάξει και να προστατεύσει θαλάσσιες περιοχές, στα πλαίσια του ευρωπαϊκού δικτύου προστατευόμενων περιοχών Natura Δυστυχώς όμως έχει καθυστερήσει πολλά χρόνια στη σύνταξη ενός καταλόγου με θαλάσσια καταφύγια. Πιο πρόσφατα, ο Ευρωπαϊκός Κανονισμός για την Αλιεία στη Μεσόγειο (ΕΚ 1967/2006) θέτει μια σειρά από μέτρα διαχείρισης της αλιείας, που πρέπει να εφαρμοστούν από τις Μεσογειακές χώρες, όπως η Ελλάδα. Στόχος είναι η βιώσιμη εκμετάλλευση των αλιευτικών πόρων της Μεσογείου και η προστασία των πολύτιμων και ευαίσθητων οικοσυστημάτων. Ο συγκεκριμένος Κανονισμός θέτει μια σειρά από τεχνικά μέτρα διαχείρισης της αλιείας και καλύπτει ένα ευρύ φάσμα μέτρων από τα μεγέθη των διχτύων και περιορισμούς στη χρήση των αλιευτικών εργαλείων, μέχρι τα ελάχιστα επιτρεπόμενα μεγέθη των ψαριών και τις προστατευόμενες περιοχές αλιείας. Η Ελλάδα, ως μεσογειακή χώρα και μέλος της Ε.Ε, είναι υποχρεωμένη να υιοθετήσει μέτρα που θα έχουν σαν πρωταρχικό στόχο την προστασία των ελληνικών θαλάσσιων οικοσυστημάτων και τη διατήρηση των εθνικών ιχθυαποθεμάτων. Σύμφωνα με τον παραπάνω Κανονισμό, η χώρα μας υποχρεούται να προστατεύσει ευαίσθητα θαλάσσια οικοσυστήματα όπως τα λιβάδια της Ποσειδωνίας και τους κοραλλινογενείς βυθούς από τα συρόμενα αλιευτικά εργαλεία (βιντζότρατες και μηχανότρατες), ενώ έπρεπε ήδη να έχει καθορίσει περιοχές προστατευόμενες από την αλιεία στα εθνικά ύδατα, αλλά και πέρα από αυτά 18

19 Greenpeace / GParsons Τα βασικά κριτήρια που καθορίζουν ποιες περιοχές έχουν ανάγκη προστασίας είναι : Περιοχές αναπαραγωγής και ανάπτυξης των ψαριών Προστασία των ευαίσθητων θαλάσσιων οικοσυστημάτων όπως τα λιβάδια Ποσειδωνίας και οι κοραλλιογενείς βυθοί Προστασία των θαλάσσιων οικοσυστημάτων από τις επιβλαβείς επιπτώσεις της αλιείας Η Ελλάδα, ως χώρα όπου η πλειοψηφία του αλιευτικού δυναμικού αποτελείται από μικρούς παράκτιους αλιείς ( σκάφη παράκτιας αλιείας σε σχέση με μόνο 600 σκάφη μέσης αλιείας), έχει τη δυνατότητα να πρωτοστατήσει στη διαδικασία της εφαρμογής του Κανονισμού πρεσβεύοντας την ιδέα μιας αειφόρου και υπεύθυνης αλιείας που θα εξασφαλίζει το μέλλον των ανθρώπων που στελεχώνουν αυτόν τον επαγγελματικό χώρο. Προστατεύστε τις Κυκλάδες! Η Greenpeace ζητά από την ελληνική κυβέρνηση να ανταποκριθεί σε αυτές τις υποχρεώσεις και να εργαστεί προς την εφαρμογή των μέτρων ξεκινώντας από τη θαλάσσια περιοχή των Κυκλάδων, η οποία παρουσιάζει όλα τα παραπάνω χαρακτηριστικά και συνεπώς πληροί όλα τα απαραίτητα κριτήρια για να ανακηρυχθεί σε θαλάσσιο καταφύγιο. Η ανακήρυξη των Βόρειων Κυκλάδων σε θαλάσσιο καταφύγιο θα σημαίνει ένα βήμα πιο κοντά: στην εφαρμογή του Κανονισμού για την προστασία ευαίσθητων θαλάσσιων οικοσυστημάτων. στην εφαρμογή του Κανονισμού σχετικά με τη δημιουργία θαλάσσιων καταφυγίων σε μια εθνική αλιευτική πολιτική που θα στοχεύει στην ουσιαστική προστασία της εθνικής μας κληρονομιάς και θα αφουγκράζεται τις ανάγκες της ελληνικής κοινωνίας. 19

20 Βιβλιογραφία Γ. Ίσσαρης, Β. Γερακάρης, Συμβολή στην Χαρτογράφηση Θαλάσσιων Οικοτόπων των Όρμων Κορθίου και Χώρας Άνδρου (Νοτιοανατολική Άνδρος, Κυκλάδες), Αθήνα. Greenpeace, Μεσόγειος καταφύγιο ζωής, Αθήνα, Ελλάδα Greenpeace, Λιβάδια Ποσειδωνίας-Τα δάση της Θάλασσας, Αθήνα, Ελλάδα. ΕΕ, Κανονισμός 1967/2006 του Συμβουλίου της 21ης Δεκεμβρίου 2006, «σχετικά με μέτρα διαχείρισης για τη βιώσιμη εκμετάλλευση των αλιευτικών πόρων στη Μεσόγειο θάλασσα», Επίσημή Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, L 36/6, Michalis Georgiadis,George Papatheodorou, Evangelos Tzanatos, Maria Geraga, Alexis Ramfos, Constantin Koutsikopoulos, George Ferentinos, Coralligène formations in the eastern Mediterranean Sea: Morphology, distribution, mapping and relation to fisheries in the southern Aegean Sea (Greece) based on highresolution acoustics, Journal of Experimental Marine Biology and Ecology, 368, pp

21 H Greenpeace ευχαριστεί.. Τον Δρ. Πάνο Παναγιωτίδη για την επιστημονική του συμβολή στην πρώτη αποστολή της Greenpeace στις Βόρειες Κυκλάδες, καθώς και την επιστημονική ομάδας κατάδυσης η οποία αποτελούνταν από τους Μαρία Σαλωμίδη, Γιάννη Ίσσαρη, Βασίλη Γερακάρη και Κώστα Τσιάμη. Τα μέλη του Συλλόγου Ερασιτεχνών Αυτοδυτών «ΤΗΘΥΣ» για τη συμμετοχή τους στις καταδύσεις γύρω από τη Γυάρο κατά τη δεύτερη αποστολή της οργάνωσης. Και τέλος την ομάδα επιστημονικής κατάδυσης που συμμετείχε στην τελευταία δράση της Greenpeace με το Rainbow Warrior, η οποία απαρτιζόταν από το Γιάννη Ίσσαρη (ωκεανογράφο-ελ.κε.θ.ε), το Στέλιο Κατσανεβάκη (ωκεανογράφο-ελ.κε.θ.ε) και τον Αλέξη Φραντζή (ΠΕΛΑΓΟΣ-Ινστιτούτο Κητολογικών Ερευνών). 21

22

23 Greenpeace / Yiannis Issaris

24 Η Greenpeace είναι μια διεθνής μη κερδοσκοπική οργάνωση που με τη δράση της αναδεικνύει τα σημαντικότερα περιβαλλοντικά προβλήματα και προωθεί αποτελεσματικές λύσεις για ένα πράσινο και ειρηνικό μέλλον. Θέλοντας να διατηρήσει την ανεξαρτησία της, δε δέχεται χρηματοδότηση από εταιρείες, κρατικούς φορείς και διακρατικούς οργανισμούς, αλλά στηρίζεται αποκλειστικά στις συνεισφορές των υποστηρικτών της. Κλεισόβης 9, Αθήνα, Τ: , F: Το υλικό αυτό έχει παραχθεί χάρη στην οικονομική ενίσχυση των υποστηρικτών μας.

Λιβάδια Ποσειδώνιας Mια όαση ζωής στη Μεσόγειο

Λιβάδια Ποσειδώνιας Mια όαση ζωής στη Μεσόγειο Ένα σηµαντικό και ιδιαίτερο παράκτιο οικοσύστηµα στη Μεσόγειο θάλασσα σχηµατίζεται από το θαλάσσιο φυτό Posidonia oceanica (ή στην κοινή ελληνική του ονοµασία Ποσειδώνια). Παρότι ο καθένας µας έχει δει

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (Σ.Μ.Π.Ε.)

Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (Σ.Μ.Π.Ε.) Ελλάδος περιόδου 2014-2020 Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (Σ.Μ.Π.Ε.) επί του ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ 2014 2020 [Δεύτερο σχέδιο υποβολή 03.09.2014] 1 Σ ελίδα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕ ΙΟ ΕΠ ΑΛΙΕΙΑΣ & ΘΑΛΑΣΣΑΣ 2014-2020

ΣΧΕ ΙΟ ΕΠ ΑΛΙΕΙΑΣ & ΘΑΛΑΣΣΑΣ 2014-2020 ΣΧΕ ΙΟ ΕΠ ΑΛΙΕΙΑΣ & ΘΑΛΑΣΣΑΣ 2014-2020 ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2014 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΤΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΕΤΑΙΡΩΝ...7 1.1. Εκπόνηση του επιχειρησιακου προγράµµατος και συµµετοχή

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΩΝ ΦΟΡΕΩΝ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ. 10 χρόνια εφαρμογής. ΕΠΙΤΡΟΠΗ «ΦΥΣΗ 2000» Δέσποινα Βώκου Πρόεδρος

Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΩΝ ΦΟΡΕΩΝ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ. 10 χρόνια εφαρμογής. ΕΠΙΤΡΟΠΗ «ΦΥΣΗ 2000» Δέσποινα Βώκου Πρόεδρος Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΩΝ ΦΟΡΕΩΝ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ 10 χρόνια εφαρμογής ΕΠΙΤΡΟΠΗ «ΦΥΣΗ 2000» Δέσποινα Βώκου Πρόεδρος Σεπτέμβριος 2011 2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Ι. ΙΙ. ΙΙΙ. ΙV. V. Πρόλογος σ.3 Συντομογραφίες Πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

Χωροταξικός σχεδιασμός και εδαφικές - διοικητικές δομές: Ζητήματα χωρικής διακυβέρνησης σε τοπική κλίμακα

Χωροταξικός σχεδιασμός και εδαφικές - διοικητικές δομές: Ζητήματα χωρικής διακυβέρνησης σε τοπική κλίμακα Χωροταξικός σχεδιασμός και εδαφικές - διοικητικές δομές: Ζητήματα χωρικής διακυβέρνησης σε τοπική κλίμακα Ηλίας Μπεριάτος Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Προγραµµατική Περίοδος 2007 2013. Επιχειρησιακό Πρόγραµµα. Τίτλος: ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ - ΑΕΙΦΟΡΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Κωδικός Ε.Π.: 1 CCI: 2007GR161PO005 ΕΠΙΣΗΜΗ ΥΠΟΒΟΛΗ

Προγραµµατική Περίοδος 2007 2013. Επιχειρησιακό Πρόγραµµα. Τίτλος: ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ - ΑΕΙΦΟΡΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Κωδικός Ε.Π.: 1 CCI: 2007GR161PO005 ΕΠΙΣΗΜΗ ΥΠΟΒΟΛΗ Προγραµµατική Περίοδος 2007 2013 Επιχειρησιακό Πρόγραµµα Τίτλος: ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ - ΑΕΙΦΟΡΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Κωδικός Ε.Π.: 1 CCI: 2007GR161PO005 ΕΠΙΣΗΜΗ ΥΠΟΒΟΛΗ Αθήνα, Μάρτιος 2007 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

οιωνός #49 Παρακολουθώντας τα ταξίδια της Νανόχηνας >Κουκουβάγιες > αφιέρωμα: Ε λ λ η ν ι κ ή Ο ρ ν ι θ ο λ ο γ ι κ ή Ε τ α ι ρ ε ί α

οιωνός #49 Παρακολουθώντας τα ταξίδια της Νανόχηνας >Κουκουβάγιες > αφιέρωμα: Ε λ λ η ν ι κ ή Ο ρ ν ι θ ο λ ο γ ι κ ή Ε τ α ι ρ ε ί α οιωνός #49 ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚ ΔΟΣΗ ΤΗΣ Ε Λ ΛΗΝΙΚΗΣ ΟΡΝΙΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Σ (ΕΟΕ) ΜΑΡΤΙΟΣ - ΑΠΡΙΛΙΟΣ - ΜΑΪΟΣ 2012 LIFE10 NAT/GR/000638 > αφιέρωμα: Παρακολουθώντας τα ταξίδια της Νανόχηνας >Κουκουβάγιες Ε λ

Διαβάστε περισσότερα

εσµεύσεις χωρίς εφαρµογή: η περιβαλλοντική νοµοθεσία στην Ελλάδα

εσµεύσεις χωρίς εφαρµογή: η περιβαλλοντική νοµοθεσία στην Ελλάδα εσµεύσεις χωρίς εφαρµογή: η περιβαλλοντική νοµοθεσία στην Ελλάδα Αθήνα, Ιούλιος 2007 Περιεχόµενα Α. Εισαγωγή... 3 Β. Πορίσµατα ανά τοµέα... 5 1. Πρόσβαση σε περιβαλλοντική πληροφορία... 5 2. Εκτίµηση περιβαλλοντικών

Διαβάστε περισσότερα

Κ υ π ρ ι α κ ό ς Ο ρ γ α ν ι σ μ ό ς Τ ο υ ρ ι σ μ ο ύ : Ε π ι κ α ι ρ ο π ο ι η μ έ ν η Σ τ ρ α τ η γ ι κ ή Τ ο υ ρ ι σ μ ο ύ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Κ υ π ρ ι α κ ό ς Ο ρ γ α ν ι σ μ ό ς Τ ο υ ρ ι σ μ ο ύ : Ε π ι κ α ι ρ ο π ο ι η μ έ ν η Σ τ ρ α τ η γ ι κ ή Τ ο υ ρ ι σ μ ο ύ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ CONTENTS ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ... 1 ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 4 ΠΡΟΟΙΜΙΟ... 5 ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ... 7 ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 13 1. ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ... 26 1.1. ΔΙΑΜΟΝΗ... 30 1.1.1 Εκσυγχρονισμός νομοθεσίας Περί Ξενοδοχείων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΣΙΝΑ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑ ΚΑΙ ΒΙΩΣΙΜΗ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΣΤΟΥΣ ΝΟΜΟΥΣ ΗΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ

ΠΡΑΣΙΝΑ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑ ΚΑΙ ΒΙΩΣΙΜΗ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΣΤΟΥΣ ΝΟΜΟΥΣ ΗΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΜΠΟΡΙΑΣ & ΙΑΦΗΜΙΣΗΣ ΠΡΑΣΙΝΑ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑ ΚΑΙ ΒΙΩΣΙΜΗ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΣΤΟΥΣ ΝΟΜΟΥΣ ΗΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Εισηγητές:

Διαβάστε περισσότερα

Υπεραναπτυξη Των Ακτων

Υπεραναπτυξη Των Ακτων Υπεραναπτυξη Των Ακτων Pandi Zdruli Σειρα Φυλλαδιων: B Aριθμος: 6 ΠΕΡΙΕΧΌΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΉ 1 Εύθραυστα παράκτια οικοσυστήματα σε συνδυασμό με πλούσια πολιτιστική κληρονομιά 2 Φυσικές διεργασίες και ανθρώπινες

Διαβάστε περισσότερα

ΦΕΚ 128 Α/ 3.07.08 ΒΟΥΛΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ. Αριθμ.6876/4871 Έγκριση του Γενικού Πλαισίου Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης.

ΦΕΚ 128 Α/ 3.07.08 ΒΟΥΛΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ. Αριθμ.6876/4871 Έγκριση του Γενικού Πλαισίου Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης. ΦΕΚ 128 Α/ 3.07.08 ΒΟΥΛΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ Αριθμ.6876/4871 Έγκριση του Γενικού Πλαισίου Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης. Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ Έχοντας υπόψη: α) Τις διατάξεις του άρθρου 6 παρ.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΛΟΓΙΣΤΗΡΙΩΝ ΤΩΝ ΤΡΑΠΕΖΩΝ

ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΛΟΓΙΣΤΗΡΙΩΝ ΤΩΝ ΤΡΑΠΕΖΩΝ Τ.Ε.Ι. ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΗΛΕΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΛΟΓΙΣΤΗΡΙΩΝ ΤΩΝ ΤΡΑΠΕΖΩΝ Του σπουδαστή ΓΡΙΒΑ ΑΡΓΥΡΗ Επιβλέπων

Διαβάστε περισσότερα

Περιφέρεια Ιονίων Νήσων Ενδιάμεση Διαχειριστική Αρχή Ιονίων Νήσων. Στρατηγική Έξυπνης Εξειδίκευσης για την Περιφέρεια Ιονίων Νήσων

Περιφέρεια Ιονίων Νήσων Ενδιάμεση Διαχειριστική Αρχή Ιονίων Νήσων. Στρατηγική Έξυπνης Εξειδίκευσης για την Περιφέρεια Ιονίων Νήσων Περιφέρεια Ιονίων Νήσων Ενδιάμεση Διαχειριστική Αρχή Ιονίων Νήσων Στρατηγική Έξυπνης Εξειδίκευσης για την Περιφέρεια Ιονίων Νήσων Περιεχόµενα 1 ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΈΞΥΠΝΗΣ ΕΞΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ: ΣΥΝΟΨΗ Ι ΕΩΝ ΚΑΙ ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑΣ...

Διαβάστε περισσότερα

Διερεύνηση των αντιλήψεων και στάσεων των μαθητών του ΕΠΑΛ Νάξου σε σχέση με το αιολικό πάρκο της περιοχής τους

Διερεύνηση των αντιλήψεων και στάσεων των μαθητών του ΕΠΑΛ Νάξου σε σχέση με το αιολικό πάρκο της περιοχής τους Έρκυνα, Επιθεώρηση Εκπαιδευτικών Επιστημονικών Θεμάτων, Τεύχος 2ο, 107 133, 2014 Διερεύνηση των αντιλήψεων και στάσεων των μαθητών του ΕΠΑΛ Νάξου σε σχέση με το αιολικό πάρκο της περιοχής τους Αντώνιος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ & ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ: Η Περίπτωση της Ελλάδος

ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ & ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ: Η Περίπτωση της Ελλάδος ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ & ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ: Η Περίπτωση της Ελλάδος του Δρ. Κωνσταντίνου Αραβώσης Λέκτορα Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου Ως Βιώσιµη Ανάπτυξη ορίζεται η ανάπτυξη η οποία ικανοποιεί τις ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΕΚΚΛΗΣΗ

ΜΙΑ ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΕΚΚΛΗΣΗ ΜΙΑ ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΕΚΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΕΝΟΣ ΑΠΟ ΤΑ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΟΧΥΡΑ ΤΟΥ ΑΠΕΙΛΟΥΜΕΝΟΥ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΔΕΛΦΙΝΙΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΤΟΝΟΥ ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ ΕΙΔΩΝ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΙΑΣ ΜΕΓΑΠΑΝΙΔΑΣ ΓΙΑ ΝΑ ΠΑΡΑΜΕΙΝΟΥΝ

Διαβάστε περισσότερα

3 Χαρτογράφηση της Υφιστάμενης Κατάστασης στη Διαχείριση της Ηλικίας. Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή Ελλάδος (Ο.Κ.Ε.) Αθήνα, Νοέμβριος 2007 ΔΡΑΣΗ:

3 Χαρτογράφηση της Υφιστάμενης Κατάστασης στη Διαχείριση της Ηλικίας. Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή Ελλάδος (Ο.Κ.Ε.) Αθήνα, Νοέμβριος 2007 ΔΡΑΣΗ: ΔΡΑΣΗ: ΤΙΤΛΟΣ ΔΡΑΣΗΣ: 3 Χαρτογράφηση της Υφιστάμενης Κατάστασης στη Διαχείριση της Ηλικίας ΕΘΝΙΚΟ ΘΕΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΤΥΟ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΦΟΡΕΑΣ: Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή Ελλάδος (Ο.Κ.Ε.) Δρ. Αφροδίτη Μακρυγιάννη

Διαβάστε περισσότερα

Μια ευκαιρία και μια πρόκληση Η μετανάστευση στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Μια ευκαιρία και μια πρόκληση Η μετανάστευση στην Ευρωπαϊκή Ένωση Η Ευρώπη σε εξέλιξη Μια ευκαιρία και μια πρόκληση Η μετανάστευση στην Ευρωπαϊκή Ένωση Ευρωπαϊκή Ένωση Το εγχειρίδιο αυτό καθώς και άλλες συνοπτικές, σαφείς εξηγήσεις σχετικά με την ΕΕ διατίθενται επιγραμμικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΜΕΛΕΤΗΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΜΕΛΕΤΗΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΜΕΛΕΤΗΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ ΚΙΝ ΥΝΟΙ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΤΑΒΟΛΗΣ ΣΤΗ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ ΕΥΓΕΝΙΑ ΒΕΛΛΑ ΕΥΘΥΜΙΑ ΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΞΕΠΑΠΑ

Διαβάστε περισσότερα

Δράση 04: «Καταγραφή, ανάδειξη και δημιουργία τράπεζας γενετικού υλικού για τις γηγενείς ποικιλίες φυτικών ειδών στα Επτάνησα»

Δράση 04: «Καταγραφή, ανάδειξη και δημιουργία τράπεζας γενετικού υλικού για τις γηγενείς ποικιλίες φυτικών ειδών στα Επτάνησα» Journal Odysseus Environmental & Cultural Sustainability of the Mediterranean Region: 5 (2013): 35-52. http://www.jodysseus.gr Δράση 04: «και δημιουργία υλικού για τις γηγενείς» Παύλος Μπουχάγιερ, Επίκουρος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΑΘΗΝΑ, 09 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2013-12-06-1 -

ΣΧΕΔΙΟ ΑΘΗΝΑ, 09 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2013-12-06-1 - Εταιρικό Σύμφωνο για το Πλαίσιο Ανάπτυξης (ΕΣΠΑ) 2014-2020 ΣΧΕΔΙΟ ΑΘΗΝΑ, 09 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2013-12-06-1 - ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 1 ΣΥΝΑΦΕΙΑ ΜΕ ΤΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ «ΕΥΡΩΠΗ 2020» ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΣΚΟΠΟΥΣ ΤΩΝ ΤΑΜΕΙΩΝ...6 1.1

Διαβάστε περισσότερα

Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Δήμου Πύλου Νέστορος Α Φάση Στρατηγικός Σχεδιασμός ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Δήμου Πύλου Νέστορος Α Φάση Στρατηγικός Σχεδιασμός ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΗΜΟΥ ΠΥΛΟΥ - ΝΕΣΤΟΡΟΣ: ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ 1. Ο.Τ.Α ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ Στο πλαίσιο της διαδικασίας εκσυγχρονισμού της οργάνωσης και λειτουργίας της

Διαβάστε περισσότερα

Προγράμματα άμεσης δημιουργίας θέσεων εργασίας σε συνθήκες κρίσης στην Ελλάδα

Προγράμματα άμεσης δημιουργίας θέσεων εργασίας σε συνθήκες κρίσης στην Ελλάδα ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΣΕΕ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2011 ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ KAI ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ Μελέτες (Studies) / 15 Προγράμματα άμεσης δημιουργίας θέσεων εργασίας σε συνθήκες κρίσης στην Ελλάδα ΡΑΝΙΑ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΥ,

Διαβάστε περισσότερα

Ανάδοχος: ΧΩΡΟ ΥΝΑΜΙΚΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ, Έφη Καραθανάση και Συν. Ε.Ε. Αγαθουπόλεως 3, 11257, Αθήνα, τηλ. 2108670066, fax: 2108676996

Ανάδοχος: ΧΩΡΟ ΥΝΑΜΙΚΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ, Έφη Καραθανάση και Συν. Ε.Ε. Αγαθουπόλεως 3, 11257, Αθήνα, τηλ. 2108670066, fax: 2108676996 Ανάδοχος: ΧΩΡΟ ΥΝΑΜΙΚΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ, Έφη Καραθανάση και Συν. Ε.Ε. Αγαθουπόλεως 3, 11257, Αθήνα, τηλ. 2108670066, fax: 2108676996 Οµάδα µελέτης: Ευθυµία Καραθανάση, ρ. Αρχιτέκτων Χωροτάκτης Πολεοδόµος,

Διαβάστε περισσότερα

ECO choros. ΠΡΟΤΥΠΟΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ Κιμμέρια Ξάνθης ΔΙΔΑΣΚΩΝ ΟΜΆΔΑ ΕΡΓΑΣΊΑΣ

ECO choros. ΠΡΟΤΥΠΟΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ Κιμμέρια Ξάνθης ΔΙΔΑΣΚΩΝ ΟΜΆΔΑ ΕΡΓΑΣΊΑΣ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2012-2013 ΠΡΟΤΥΠΟΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ Κιμμέρια Ξάνθης ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΌΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΌΣ & ΒΙΏΣΙΜΗ ΑΝΆΠΤΥΞΗ ΠΜΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΉ ΕΠΙΣΤΉΜΗ & ΜΗΧΑΝΙΚΉ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΔΙΔΑΣΚΩΝ ΚΟΣΜΟΠΟΥΛΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση της Σχέσης Κόστους Αποτελεσματικότητας των Πολιτικών Ελέγχου της Παράτυπης Μετανάστευσης στην Ελλάδα

Αξιολόγηση της Σχέσης Κόστους Αποτελεσματικότητας των Πολιτικών Ελέγχου της Παράτυπης Μετανάστευσης στην Ελλάδα Αξιολόγηση της Σχέσης Κόστους Αποτελεσματικότητας των Πολιτικών Ελέγχου της Παράτυπης Μετανάστευσης στην Ελλάδα Άννα Τριανταφυλλίδου, Δανάη Αγγελή, Αγγελική Δημητριάδη Παράτυπη Μετανάστευση/ Διαχείριση

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκή Ένωση. του Pascal Fontaine

Ευρωπαϊκή Ένωση. του Pascal Fontaine Ευρωπαϊκή Ένωση του Pascal Fontaine Μπορείτε να βρείτε αυτό το φυλλάδιο και άλλες σύντομες και σαφείς πληροφορίες σχετικά με την ΕΕ στο διαδίκτυο στη διεύθυνση ec.europa.eu/publications Ευρωπαϊκή Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα