Εξηγώντας τα μαθηματικά στις κόρες μου. του ΝΤΕΝΙ ΓΚΕΤΖ Νάουσα Ιούλης 2010

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Εξηγώντας τα μαθηματικά στις κόρες μου. του ΝΤΕΝΙ ΓΚΕΤΖ Νάουσα Ιούλης 2010"

Transcript

1 Εξηγώντας τα μαθηματικά στις κόρες μου του ΝΤΕΝΙ ΓΚΕΤΖ Νάουσα Ιούλης 2010

2 ΓΙΑ ΠΟΙΟ ΠΡΑΓΜΑ ΜΙΛΟΥΝ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Τι σημαίνει εξηγώ; Τι είναι τα μαθηματικά; Σε τι χρησιμεύουν τα μαθηματικά; Στα μαθηματικά μπορείς να πεις «σ αγαπώ»; Σε ποια χώρα θα μπορέσω να μάθω τη γλώσσα των μαθηματικών; Αρκεί να ξεχάσω μια λέξη και είναι εντελώς λάθος, όχι λίγο λάθος! Δεν είναι ενοχλητικό, ανυπόφορο αυτό; Γιατί γράφουμε συνεχώς το ίσον; Το ίσον υπήρχε πάντα;

3 ΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ Υπήρχαν πάντα αριθμοί; Ψηφία/αριθμοί τα μπερδεύω Αφού υπάρχουν άπειροι αριθμοί πως μπορούμε να τους ονομάζουμε όλους; Από πότε υπάρχει το μηδέν; (νιώθω πως όταν το χρησιμοποιούμε μας απειλεί μια καταστροφή) Γιατί μπορούμε να διαιρέσουμε με οποιονδήποτε αριθμό αλλά όχι με το μηδέν; Σε τι διαφέρει το δυαδικό από το δεκαδικό σύστημα αρίθμησης και γιατί είναι τόσο σημαντικό; Για τους ακεραίους η πρόσθεση είναι εύκολη κι ο πολλαπλασιασμός δύσκολος. Για τα κλάσματα γιατί ισχύει το αντίθετο;

4 Για ποιο λόγο πολλαπλασιάζουμε ενώ θα μπορούσαμε να κάνουμε προσθέσεις; Οι δυνάμεις πότε εμφανίστηκαν; Γιατί ο πολλαπλασιασμός είναι πιο εύκολος απ τη διαίρεση; Υπάρχει σχέση ανάμεσα στο τετράγωνο και στην ύψωση στο τετράγωνο; Γιατί η διαίρεση είναι πιο σημαντική από τον πολλαπλασιασμό; Είναι τόσο σημαντικοί οι πρώτοι αριθμοί;

5 Γιατί κάπου χρησιμοποιούμε το εξηκοντα- δικό σύστημα αρίθμησης; Ποια η διαφορά δεκαδικών και ακεραίων; Πως μπορούμε να μεταφράσουμε ένα κλάσμα σε δεκαδικό; Υπήρχαν πάντα αρνητικοί αριθμοί; Γιατί μιλάμε για αξιοσημείωτες ταυτότητες και όχι για αξιοσημείωτες ισότητες; Γιατί είναι σημαντικά τα τετράγωνα αριθμών; Και η επιμεριστική;

6 ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ Ποια όντα «κατοικούν» στο χώρο της γεωμετρίας; Ευθεία γι αυτό μιλούν για το βέλος του χρόνου; Να διευκρινίζουμε που είναι αληθές το αληθές; «Δύο διακριτά σημεία ορίζουν μια ευθεία». Δεν αρκεί το «Δύο σημεία ορίζουν μια ευθεία»; Γιατί υπάρχουν διαφορετικές μονάδες μέτρησης για τις γωνίες; Ποια η διαφορά μεταξύ ορθογωνίου και καθέτου; Γιατί αφιερώνουμε τόσο πολύ χρόνο στα τρίγωνα; Τι τα κάνει τόσο σημαντικά; Και με τον κύκλο ως «κλειστό» σχήμα τι γίνεται;

7 Μόνο τα κλειστά σχήματα έχουν επιφάνεια (εμβαδόν), τα υπόλοιπα όχι; Στα μαθηματικά όλα δικαιολογούνται, έχουν μια αιτία. Μήπως είναι προτιμότερο ένα σύμπαν όπου δεν αιτιολογούνται τα πάντα; Γιατί υπάρχουν περιπτώσεις ισότητας αποκλειστικά για τα τρίγωνα; Τα τετράπλευρα έχουν όλα έναν περιγεγραμμένο κύκλο; Γιατί η γεωμετρία είναι τόσο σημαντική; Σε τι χρησιμεύει ο αριθμός π και πότε τον ανακάλυψαν; Με τι ισούται ακριβώς; Γιατί είναι τόσο σημαντικό το Πυθαγόρειο θεώρημα;

8 ΑΛΓΕΒΡΑ Γιατί λέμε «έστω χ ο άγνωστος»; Ποια η διαφορά ανάμεσα σε μια ισότητα και μια εξίσωση; Ποια η διαφορά ανάμεσα στην άλγεβρα και στην αριθμητική; Μεταβλητές, παράμετροι! Ποια η διαφορά τους; Και τι κάνουν οι Κινέζοι που δεν έχουν αλφάβητο; Πολύχρωμη άλγεβρα; Γιατί όλες οι εξισώσεις ισούνται με μηδέν; (Να μια λάθος έκφραση!!) Παραγοντοποιούμε, αναπτύσσουμε Γιατί;

9 ΣΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΔΕΣΜΟΙ Στη στριφνή γεωμετρία δεν κατορθώνω να δω το χώρο. Τι κάνω; Αναλυτική γεωμετρία! Δεν μοιάζει λίγο με τους χάρτες; Πάντα η ευθεία, το επίπεδο, η καμπύλη Συνάρτηση καμπύλη εξίσωση: είναι και λίγο θέμα ετυμολογίας; Τι σημαίνει επαληθεύω την εξίσωση; Πόσα σημεία χρειάζονται για να δημιουργηθεί ένα γράφημα; Είναι τόσο σημαντικό το σύνολο αναφοράς;

10 ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ Συχνά καταλαβαίνω το μάθημα αλλά δεν μπορώ να λύσω τα προβλήματα Πως μπορείς να κινηθείς για να λύσεις ένα πρόβλημα; Υπάρχουν «κακά» προβλήματα; Τι σημαίνει «διαφορετικές μορφές»; Γιατί οι ιδιότητες αποτελούν πλεονέκτημα;

11 Ο ΣΥΛΛΟΓΙΣΜΟΣ Τι είναι η μαθηματική απόδειξη; Γιατί είναι τόσο σημαντική; Πως ήταν τα μαθηματικά πριν τη χρήση μαθηματικών αποδείξεων; Τι είναι τα θεωρήματα; Αυτά υπήρχαν πάντα; Γιατί πρέπει να μαθαίνουμε απ έξω τα θεωρήματα; Γιατί δεν λέμε «το θεώρημα γίνεται ψευδές»; Οι μαθηματικές αλήθειες ισχύουν αιώνια;! Τελικά τι είναι η λογική; Κάθε σκέψη είναι λογική; Τα μαθηματικά και η φιλοσοφία είναι άλληλέν- δετα, αλλά αυτό στο σχολείο δεν το βλέπουμε ποτέ.

12 Ποιες είναι οι θεμελιώδεις έννοιες των μαθηματικών; Σε τι διαφέρει ένας ισχυρισμός από μια πρόταση; Το ψευδές μπορεί να συνεπάγεται το αληθές; Αναγκαίες και επαρκείς συνθήκες; Γιατί πρέπει να ξέρουμε τους μαθηματικούς τύπους; Μαθηματική έκφραση και μαθηματικός τύπος δεν είναι το ίδιο; Θα υπάρξουν και νέα μαθηματικά;! Μόνο στα μαθηματικά μιλάμε για ακρίβεια! Γιατί οι μαθηματικοί είναι στον κόσμο τους; «Και το καρούμπαλο» τους; Τα μαθηματικά είναι εύκολα ή δύσκολα; Σε τι μας χρησιμεύουν; Η ομορφιά των μαθηματικών;

13 Τι είναι τα μαθηματικά; Τα μαθηματικά είναι μια γλώσσα, χωρίς βέβαια να είναι μόνο αυτό. Μια γλώσσα που μας επιτρέπει να εκφράζουμε σχέσεις, να διατυπώνουμε ιδέες, να ορίζουμε αναλογίες, να θέτουμε ερωτήματα, να καταφάσκουμε, να ανασκευάζουμε, να περιγράφουμε. Και οι κανόνες γραφής αυτής της γλώσσας είναι ένα από τα πρώτα και βασικά που πρέπει ένας μαθητής να κατακτήσει.

14 Αρκεί να ξεχάσω μια λέξη και είναι εντελώς λάθος, όχι λίγο λάθος! Κι όμως αυτό είναι ένα από τα πιο σημαντικά πράγματα που μπορούν να σου προσφέρουν τα μαθηματικά: η ακριβολογία. Δεν πρόκειται για μονομανία, αλλά είναι μια ιδιότητα των μαθηματικών που μπορεί να «χρησιμεύσει» παντού. Μήπως η ίδια η γλώσσα που μιλάμε δεν απαιτεί ακριβολογία; Μπορεί κανείς να σκεφτεί οποιαδήποτε επιστήμη που δεν έχει ανάγκη την ακριβολογία;

15 Υπήρχαν πάντα αριθμοί; Οι αριθμοί επινοήθηκαν στις απαρχές της ανθρωπότητας για να απαντήσουν στο ερώτημα «πόσα;». Πόσα παιδιά, πόσα ζώα στο κοπάδι, πόσες μέρες ως την επόμενη πανσέληνο. Είναι μια από τις μεγαλύτερες επινοήσεις της ανθρωπότητας και χάρη σ αυτούς μπορούμε να απαριθμούμε, να μετράμε μεγέθη, να υπολογίζουμε.

16 Ψηφία/αριθμοί τα μπερδεύω Τα ψηφία είναι το αλφάβητο των αριθμών. Πρόκειται απλώς για σημεία γραφής, ενώ οι αριθμοί αντιπροσωπεύουν μια ποσότητα. Και φυσικά ως σημεία γραφής δεν ήταν πάντα ίδια με τα σημερινά, δεν ήταν ίδια για όλους τους λαούς. Οι αριθμοί δεν ήταν πάντα η κοινή γλώσσα των ανθρώπων, χρειάστηκε μια «συμφωνία» για να γίνει αυτό.

17 α, β, γ, δ, ε, στ, ζ,.. I, II, III, IV, V, VI, VII, VIII, IX, X,

18 Ο αριθμός θα μπορούσε να είναι ο 43x x60 0 =2601 ή ο 43x x60-1 =2601/60, ή πιο γενικά ο 43x60 n +21x60 n- 1.

19 Αφού υπάρχουν άπειροι αριθμοί πως μπορούμε να τους ονομάζουμε όλους; Το μυστικό είναι το σύστημα αρίθμησης. Επιλέγω ψηφία, επινοώ συνδυασμούς για τη γραφή και την ονομασία. Μέγα πλεονέκτημα το σύστημα μου να είναι θεσιακό. Το δεκαδικό σύστημα αρίθμησης που σήμερα χρησιμοποιούμε είναι θεσιακό (χωρίς να είναι το μόνο που έχει αυτό το πλεονέκτημα), στηρίζεται στο πρώτο «αριθμητήρι» του ανθρώπου, τα δάχτυλα του,

20 12x7 14x Δηλ. 1x7 = x37 = x(1x7)=2x7 =14 /2 74 2x(1x37) =74 /4 28 2x(2x7)=4x7 =28 / x(2x37) =148 /8 56 2x(4x7)=8x7 =56 / x(4x37) =296 άθροισμα 84 άθροισμα 518

21 αλλά έχει και ένα ακόμα μέγα πλεονέκτημα: χρησιμοποιεί και το μηδέν, που βέβαια δεν επινοήθηκε ταυτόχρονα με τους αριθμούς, αλλά πολύ αργότερα, όταν κατανοήθηκε η αναγκαιότητα σήμανσης της απουσίας. Ετσι σήμερα καμαρώνουμε πως χρησιμοποιούμε το πληρέστερο κι ευκολότερο σύστημα αρίθμησης, που μας επιτρέπει να ονομάζουμε οποιονδήποτε αριθμό με την καλύτερη οικονομία χαρακτήρων.

22 Σε τι διαφέρει το δυαδικό από το δεκαδικό σύστημα αρίθμησης και γιατί είναι τόσο σημαντικό; Το δυαδικό σύστημα χρησιμοποιεί δύο μόνο ψηφία χαρακτήρες, το 0 και το 1 (απουσία παρουσία). Δεδομένου δε ότι μια μηχανή καταλαβαίνει μόνο την απουσία παρουσία ηλεκτρικού ρεύματος, μας επιτρέπει εύκολα να επικοινωνούμε με τις μηχανές.

23 Γιατί η διαίρεση είναι πιο σημαντική από τον πολλαπλασιασμό; Η διαίρεση μας δίνει για έναν αριθμό περισσότερες και πιο χρήσιμες πληροφορίες από τα πολλαπλάσια του (τα οποία άλλωστε είναι άπειρα). Γνωρίζοντας τους διαιρέτες ενός αριθμού μπορούμε να τον «αποδομήσουμε», να φτάσουμε στους θεμελιώδεις λίθους του.

24 Είναι τόσο σημαντικοί οι πρώτοι αριθμοί; Πάντα η ίδια ιδέα, στη χημεία, στη βιολογία, στα μαθηματικά: υπάρχουν άραγε ορισμένα στοιχεία μιας οικογένειας που μας επιτρέπουν να κατασκευάσουμε όλη την οικογένεια; Στη χημεία τα άτομα (σήμερα τα λεπτόνια και τα αδρόνια), στη βιολογία τα κύτταρα, στα μαθηματικά οι πρώτοι αριθμοί! Για τούτο θεωρούνται και τόσο σπουδαίοι.

25 Και η επιμεριστική; Είναι ένα παιχνίδι μεταξύ πρόσθεσης και πολλαπλασιασμού που μετατρέπει εκφράσεις σε άλλες πιο πρακτικές για την εργασία μας. (Οι δυνάμεις επίσης είναι ένα «πέρασμα» μεταξύ πολλαπλασιασμού και πρόσθεσης). Είναι ένα βασικό εργαλείο για να κάνουμε πράξεις χωρίς χαρτί και μολύβι, είναι ο τρόπος που δουλεύει το μυαλό μας κι είναι πολύ σημαντικό να ξεκολλήσει ο μαθητής από την αποστήθιση του αx(β+γ)=αxβ +αxγ, όταν αναφέρεται σ αυτήν, και να την κάνει εργαλείο του.

26 ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ: Σημεία, ευθείες, ευθύγραμμα τμήματα, κλειστά σχήματα, τα όντα της. «Δύο διακριτά σημεία ορίζουν μια ευθεία». Δεν αρκεί «Δύο σημεία ορίζουν μια ευθεία»; Η έκφραση που οι περισσότεροι μαθητές μας έχουν στο μυαλό τους είναι μάλλον η δεύτερη. Να ένα παράδειγμα όπου απαιτείται ακρίβεια και προσοχή στη λεπτομέρεια. Τα δύο σημεία, ακόμα κι αν έχουν διαφορετικό όνομα δεν αποκλείεται να ταυτίζονται.

27 Να διευκρινίζουμε που είναι αληθές το αληθές; Ωστόσο μιλώντας για την ευθεία έρχεται στο νου μας και ο ορισμός της: «ο συντομότερος δρόμος μεταξύ δύο σημείων». Ναι, αλλά στο επίπεδο. Δεν ισχύει το ίδιο πάνω στη σφαίρα για παράδειγμα. Ιδού λοιπόν και η αναγκαιότητα του που είναι αληθές το αληθές. Στα μαθηματικά αναζητούμε βεβαιότητες, ό,τι αποδεικνύεται θα ισχύει για πάντα, αλλά θα ισχύει με τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες τέθηκε.

28 Γιατί αφιερώνουμε τόσο πολύ χρόνο στα τρίγωνα; Τι τα κάνει τόσο σημαντικά; Είναι το μικρότερο κλειστό ευθύγραμμο σχήμα, δεν μπορώ να κατασκευάσω κλειστό χώρο με λιγότερα από τρία ευθύγραμμα τμήματα. Με τα τρίγωνα μπορώ να κατασκευάσω όλα τα πολύγωνα (κάτι σαν δομικός λίθος;).

29 Το κινέζικο παιχνίδι με τα τρίγωνα και τα παραλληλόγραμμα άρα κι άλλα τρίγωνα μπορεί να χρησιμοποιηθεί όταν δουλεύουμε με μικρότερα παιδιά για να δουν του λόγου μας το αληθές. Ο τρόπος που έμαθαν στο σχολείο τα λίγο μεγαλύτερα παιδιά για να υπολογίζουν εμβαδά τυχαίων πολυγώνων (τα χωράφια μας δεν είναι υποχρεωμένα να έχουν σχήμα με γνωστό τύπο υπολογισμού του εμβαδού του) είναι άλλη μια επιβεβαίωση.

30 Ορατότητα του τριγώνου: «Σε κάποιο σημείο ενός δρόμου τοποθέτησε στο έδαφος ένα τρίγωνο, ένα τετράγωνο, έναν κύκλο, και απομακρύνσου. Ποιο απ όλα φαίνεται καλύτερα; Για ποιο λόγο επιλέχθηκε το τρίγωνο ως προειδοποίηση για τον κίνδυνο;» Το τρίγωνο έχει υποχρεωτικά μια οξεία γωνία, μια αιχμή, για τούτο είναι πιο ευδιάκριτο. Τα τρίγωνα έχουν πολλά χαρακτηριστικά σημεία (ορθόκεντρο, βαρύκεντρο, έγκεντρο, παράκεντρα), επιπλέον είναι όλα εγγράψιμα σε κύκλο, κάτι που ισχύει υπό προϋποθέσεις για τα υπόλοιπα κλειστά επίπεδα σχήματα.

31 Γιατί είναι τόσο σημαντικό το Πυθαγόρειο θεώρημα; Η δράση εκτυλίσσεται σε ένα τρίγωνο όπου, κατά το θεώρημα, μια πληροφορία για μια γωνία, παρέχει μια πληροφορία για τις πλευρές, και αντιστρόφως. Η σχέση ανάμεσα σε μήκη μας παρέχει ένα μέσο για να κατασκευάζουμε ορθές γωνίες (ρωτήστε ένα οικοδόμο για το πώς «γωνιάζει» στο κτίσιμο). Αντίστροφα, η πληροφορία για τη γωνία μας επιτρέπει από δύο μήκη/πλευρές να υπολογίζουμε ένα τρίτο. Μια σύνδεση ανάμεσα σε γωνίες και πλευρές.

32 Στα μαθηματικά όλα δικαιολογούνται, έχουν μια αιτία. Μήπως είναι προτιμότερο ένα σύμπαν όπου δεν αιτιολογούνται τα πάντα; «Η εξήγηση δεν καταργεί το θάμπωμα. Οταν λυθεί το μυστήριο απομένει η ομορφιά, που είναι ακόμα μεγαλύτερη όταν γνωρίζουμε από πού πηγάζει.» Δεν έπαψε να μας γοητεύει η πανσέληνος, το φεγγαρόφωτο, αφότου ανθρώπινο πόδι πάτησε στη σελήνη και μας διαβεβαίωσαν ότι πρόκειται για έναν έρημο, άγονο, μη κατοικήσιμο πετρότοπο.

33 Ούτε η γνώση του τι είναι τα αστέρια, ποιες πυρηνικές αντιδράσεις προκαλούν το φως τους, μας έκανε να νιώθουμε λιγότερο δέος, λιγότερη μαγεία όταν το βράδυ σηκώνουμε το βλέμμα στον έναστρο ουρανό. Προσωπικά μετά την ανάγνωση της «αυτοβιογραφίας του φωτός» του Γ. Γραμματικάκη, άρχισα να βλέπω κι άλλα πράγματα στο φως, να νιώθω αλλιώς το φως πριν το ηλιοβασίλεμα, μέχρι που ξεπέρασα και τη μελαγχολία που με έπιανε κάθε που σουρούπωνε

34 ΑΛΓΕΒΡΑ Ποια η διαφορά ανάμεσα στην άλγεβρα και στην αριθμητική; Η αριθμητική είναι η μελέτη των ακεραίων και των κλασμάτων. Η άλγεβρα είναι ο μαθηματικός κλάδος που έχει ως αντικείμενο τη θεωρία των εξισώσεων. Το θεμέλιο του νέου κλάδου, στον οποίο οι Ελληνες που διέπρεπαν στην αριθμητική και στη γεωμετρία δεν έφτασαν, ήταν η πραγματεία του Αλ Χουαρίσμι «Κιτάμπ αλ τζάμπρ ι αλ μπουκαμπάλα» - πραγμα-τεία της αποκατάστασης και της εξισορρόπησης (9 ος αιώνας).

35 Μεταβλητές, παράμετροι! Ποια η διαφορά τους; Η γλώσσα της άλγεβρας είναι λίγο πιο διευρυμένη από αυτήν της αριθμητικής. Οι αριθμοί, γράμματα για τις μεταβλητές, τους αγνώστους, τις παραμέτρους, τα σημεία των τεσσάρων πράξεων και ορισμένα σύμβολα: =,>,<, ( ),[ ], { },οι εκθέτες και τα ριζικά. Οι παράμετροι μας επιτρέπουν να γράψουμε τη γενική μορφή μιας εξίσωσης.

36 Και τι κάνουν οι Κινέζοι που δεν έχουν αλφάβητο; Να μια καλή ερώτηση χωρίς απάντηση! Πολύχρωμη άλγεβρα; Ο Βραχμαγκούπτα, Ινδός μαθηματικός, πρότεινε χρωματιστές μεταβλητές: όταν οι άγνωστοι μιας εξίσωσης ήταν περισσότεροι του ενός χρησιμοποιούσε το μαύρο για το δεύτερο άγνωστο, το μπλε για τον τρίτο, κατόπιν το κίτρινο, το λευκό, το κόκκινο. Θυμίζει λίγο το Ρεμπώ με τα χρωματιστά του γράμματα, ή ένα ποίημα της Κ. Γώγου όπου φαντάζεται τους ανθρώπους να μιλάνε με χρώματα ή με νότες.

37 «Η αλχημεία του λόγου» «Επινόησα το χρώμα των φωνηέντων! Α μαύρο, Ε λευκό, Ι κόκκινο, Ο γαλάζιο, Υ πράσινο Ορισα τη μορφή και την κινητικότητα του κάθε συμφώνου, και, με ενστικτώδεις ρυθμούς, βαυκαλίζομαι πως ανακάλυψα μια γλώσσα ποιητική, προσιτή αργά ή γρήγορα, σ όλες τις αισθήσεις. Παρακρατώ το δικαίωμα της μετάφρασης. Στην αρχή ήταν ένα γύμνασμα. Εγραφα σιωπές, νύχτες, κατέγραφα το ανέκφραστο. Ακινητούσα τον ίλιγγο.» «ΜΙΑ ΕΠΟΧΗ ΣΤΗΝ ΚΟΛΑΣΗ», Αρθρούρος Ρεμπώ,

38 Ακου, θα 'ρθει καιρός που τα παιδιά θα διαλέγουν γονιούς, δε θα βγαίνουν στην τύχη δεν θα υπάρχουν πόρτες κλειστές με γερμένους απ' έξω και τη δουλειά θα τη διαλέγουμε δε θα 'μαστε άλογα να μας κοιτάνε στα δόντια Οι άνθρωποι, σκέψου, θα μιλάνε με χρώματα κι άλλοι με νότες! Να φυλάξεις μοναχά σε μια μεγάλη φιάλη με νερό λέξεις κι έννοιες σαν κι αυτές : απροσάρμοστοι, καταπίεση, μοναξιά, τιμή, κέρδος, εξευτελισμός για το μάθημα της Ιστορίας «ΙΔΙΩΝΥΜΟ» της Κατερίνας Γώγου

39 Οία η εώα ω υιέ αεί!

40 Παραγοντοποιούμε, αναπτύσσουμε Γιατί; Μαθαίνουμε απ έξω ταυτότητες κάνω άλγεβρα σημαίνει ταυτοχρόνως συγυρίζω και θρυμματίζω. Αλλάζω τη μορφή χωρίς να αλλάζω την τιμή. Η παραγοντοποίηση/ανάπτυξη (ανάλογα με το προς ποια μεριά διαβάζω/χρησιμοποιώ μια ταυτότητα) επιτρέπει και διευκολύνει αυτήν ακριβώς τη δουλειά.

41 ΣΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΔΕΣΜΟΙ Στη στριφνή γεωμετρία δεν κατορθώνω να δω το χώρο. Τι κάνω; Στα μαθηματικά όπως και αλλού δίνω ένα όνομα στα αντικείμενα για να μπορώ να αναφέρομαι σ αυτά. Στη γεωμετρία ονομάζω σημαίνει τοποθετώ. Τοποθετώ σημαίνει ότι χρειάζομαι ένα σύστημα αναφοράς: στην ευθεία, στο επίπεδο, στο χώρο. Ετσι προέκυψαν οι καρτεσιανές συντεταγμένες και η αναλυτική γεωμετρία.

42 Αναλυτική γεωμετρία! Δεν μοιάζει λίγο με τους χάρτες; Μοιάζει. Μια χαρτογράφηση στο επίπεδο. Μόνο που εδώ αντί να ψάχνουμε το δρόμο μας, χρησιμοποιούμε όλον αυτό το μηχανισμό κυρίως για να αναπαριστούμε συναρτήσεις. Οταν η μεταβολή ενός μεγέθους συνεπάγεται την με κάποιο τρόπο μεταβολή και ενός άλλου μεγέθους οι συναρτήσεις μας δείχνουν ακριβώς το πώς το ένα μέγεθος εξαρτάται από το άλλο.

43 Κάποιοι τις παρομοιάζουν με μηχανές με είσοδο και έξοδο: βάζεις έναν αριθμό στην είσοδο και παίρνεις έναν άλλο στην έξοδο που προκύπτει από τον πρώτο με βάση τη συνάρτηση/σχέση τους που έχεις περιγράψει. Η αποτελεσματικότητα των μαθηματικών στη μελέτη των συναρτήσεων εξηγεί την επιτυχή εφαρμογή τους στη φυσική, την αστρονομία και αλλού.

44 Μέσω της αναλυτικής γεωμετρίας η συνάρτηση αντιστοιχίζεται σε μια καμπύλη. Ετσι η μελέτη της συνεπικουρείται από τη γεωμετρία, αλλά και η γεωμετρία έχει πλέον ένα επιπλέον εργαλείο για την μελέτη/ επίλυση των προβλημάτων της, την άλγεβρα.

45 ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ Συχνά καταλαβαίνω το μάθημα αλλά δεν μπορώ να λύσω τα προβλήματα Πως μπορείς να κινηθείς για να λύσεις ένα πρόβλημα; Στις εξετάσεις μάλιστα το ακούμε συμπληρωμένο από το «αν γράψω μόνο τη θεωρία δεν περνάω το μάθημα;» ή «εγώ της θεωρητικής υπολογίζω μόνο στην θεωρία, αν ήξερα να λύνω και προβλήματα θα πήγαινα και σε άλλη κατεύθυνση».

46 Υπάρχουν «κακά» προβλήματα; Τι σημαίνει καλό πρόβλημα στα μαθηματικά; Σημαίνει καλές, γόνιμες υποθέσεις, καλές ερωτήσεις. Ορισμένες υποθέσεις δεν είναι γόνιμες, άρα οδηγούν σε «κακά» προβλήματα. Εδώ πρέπει να γίνει κι η διάκριση ανάμεσα στα κακά και στα κακώς διατυπωμένα προβλήματα.(θυμάμαι τη φράση του συμβούλου που είχα όταν δούλεψα για πρώτη φορά σε σχολείο: «η πιο άστοχη και ανόητη ερώτηση που μπορείτε να βάλετε σε διαγώνισμα ή εξετάσεις είναι: τι γνωρίζετε για το τάδε θέμα.»

47 Ο ΣΥΛΛΟΓΙΣΜΟΣ Τι είναι η μαθηματική απόδειξη; Γιατί είναι τόσο σημαντική; Μια απόδειξη είναι ένα πειστικό επιχείρημα που γίνεται κοινά αποδεκτό. Μια μαθηματική απόδειξη κατευθύνεται από την υπόθεση προς το συμπέρασμα ακολουθώντας ένα δρόμο που αποτελείται από μια σειρά λογικών επιχειρημάτων, το καθένα από τα οποία είναι συνέπεια του προηγούμενου και αιτία του επόμενου.

48 Τελικά τι είναι η λογική; Κάθε σκέψη είναι λογική; Είναι η επιστήμη που μελετά τους κανόνες της ορθολογικής σκέψης. Ο απόλυτος νόμος που διέπει τη λογική σκέψη είναι η αρχή της μη αντίφασης.μια δεύτερη σημαντική, ιδίως για τα μαθηματικά, αρχή είναι η αρχή του αποκλειόμενου τρίτου.από αυτήν απορρέει και η δυνατότητα της απόδειξης με την εις άτοπον απαγωγή.

49 Ποιες είναι οι θεμελιώδεις έννοιες των μαθηματικών; Είναι οι ιδέες, το νόημα. Είναι η μαθηματική γλώσσα, ο συλλογισμός, η μαθηματική απόδειξη, τα θεωρήματα, το σημείο του ίσον, η συνεπαγωγή. Η συνεπαγωγή και η ισότητα είναι ίσως οι σημαντικότερες έννοιες των μαθηματικών, είναι θεμελιώδεις για τη διατύπωση και την εξέλιξη όλων των συλλογισμών.

50 Τα μαθηματικά είναι εύκολα ή δύσκολα; Αν απαντήσουμε ότι είναι δύσκολα μπορεί ο μαθητής μας να φοβηθεί να ασχοληθεί με αυτά. Αν απαντήσουμε ότι είναι εύκολα μπορεί να βρούμε μπροστά μας τη θέση: «Αν είναι εύκολα και εγώ δεν τα καταφέρνω μήπως είμαι ηλίθιος; Μήπως απλά δεν έχω μαθηματικό μυαλό;». Η να διακινδυνεύσουμε το ενδεχόμενο ο μαθητής μας να τα παραμελήσει για να αφιερώσει το χρόνο και την προσοχή του σε μαθήματα πιο «δύσκολα». Ισως στην πρώτη δυσκολία νιώσει και προδομένος από αυτόν που τον διαβεβαίωνε ότι είναι εύκολα.

51 Μια καλή απάντηση; Πιθανόν η ακόλουθη: «Είναι δύσκολα, αλλά θα τα καταφέρεις, μπορείς».

52

53 ; + 5 _ 6 = 2 : * x * x * * 1 + ; : ; = 1 + * + * + * * ; x ; _ 1 = 13 = * = * = * * 5 * 47 * 55 * *

54 3 + 5 _ 6 = 2 : * x * x * * : 9 = 1 + * + * + * * 2 x 7 _ 1 = 13 = * = * = * * 5 * 47 * 55 * *

55 ΑΝΤΙ ΕΠΙΛΟΓΟΥ -Σε τι χρησιμεύουν τα Μαθηματικά; -Ο έρωτας σε τι χρησιμεύει; -Συγκρίνεις τον έρωτα με τα Μαθηματικά; -Οτιδήποτε σημαντικό πρέπει οπωσδήποτε να χρησιμεύει; Τι σημαίνει χρήσιμο; -Ομως δεν πηγαίνω στο σχολείο για να μάθω τον έρωτα ή τη φιλία. -Αλλά για να μάθεις; -Να μάθω, ακριβώς αυτό. -Να μάθεις τι; -Ο,τι πρόκειται να μου χρησιμεύσει. -Και τι πρόκειται να σου χρησιμεύσει; -Αυτό οφείλεις να το ξέρεις εσύ.

56 Ευχαριστούµε για την προσοχή σας

ÅÉÓÁÃÙÃÇ ÓÔÇÍ ÁÑÉÈÌÇÔÉÊÇ ÁÍÁËÕÓÇ

ÅÉÓÁÃÙÃÇ ÓÔÇÍ ÁÑÉÈÌÇÔÉÊÇ ÁÍÁËÕÓÇ ÐÁÍÅÐÉÓÔÇÌÉÏ ÉÙÁÍÍÉÍÙÍ ÓïöïêëÞò Ä. ÃáëÜíçò ÁíáðëçñùôÞò ÊáèçãçôÞò ÅÉÓÁÃÙÃÇ ÓÔÇÍ ÁÑÉÈÌÇÔÉÊÇ ÁÍÁËÕÓÇ É Ù Á Í Í É Í Á 0 0 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ. ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ. Γενικά. Αλγόριθμος του Συμπληρώματος 6.3

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Α ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Α ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Α ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΚΑΙ ΕΚΔΟΣΕΩΝ «ΔΙΟΦΑΝΤΟΣ» ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Αʹ ΤΑΞΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Σηµειώσεις στους πραγµατικούς και µιγαδικούς αριθµούς

Σηµειώσεις στους πραγµατικούς και µιγαδικούς αριθµούς Σηµειώσεις στους πραγµατικούς και µιγαδικούς αριθµούς Τα βασικά αριθµητικά σύνολα Οι πρώτοι αριθµοί που διδάσκεται ο µαθητής στο δηµοτικό σχολείο είναι οι φυσικοί αριθµοί Αυτοί είναι οι 0,,,, 4, κτλ Το

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Α] ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ: ΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΡΙΖΕΣ ΤΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ

ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Α] ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ: ΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΡΙΖΕΣ ΤΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Α] ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ: ΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΡΙΖΕΣ ΤΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Β] ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ: Mathematics The Man Made Universe, SHERMAN K. STEIN, 1963 Α] ΒΑΒΥΛΩΝΙΑΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ 2-1 ΚΑΠΟΙΑ ΙΣΤΟΡΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος. Η νέα έκδοση των παρόντων σημειώσεων θα ολοκληρωθεί κατά το εαρινό εξάμηνο του ακαδημαϊκού έτους 2008-2009. Αύγουστος 2008.

Πρόλογος. Η νέα έκδοση των παρόντων σημειώσεων θα ολοκληρωθεί κατά το εαρινό εξάμηνο του ακαδημαϊκού έτους 2008-2009. Αύγουστος 2008. Πρόλογος Οι παρούσες σημειώσεις αποτελούν το μεγαλύτερο μέρος του υλικού που διδάχτηκε στις παραδόσεις του προπτυχιακού μαθήματος της Αριθμητικής Ανάλυσης, το εαρινό εξάμηνο 7-8, στο Μαθηματικό τμήμα του

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος. είναι απλή υπόθεση.

Πρόλογος. είναι απλή υπόθεση. Πρόλογος Το βιβλίο αυτό απευθύνεται στους μαθητές Γ Τάξης Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Ενιαίων Λυκείων, που παρακολουθούν το μάθημα Ανάπτυξη Ε- φαρμογών σε Προγραμματιστικό Περιβάλλον του Κύκλου Πληροφορικής

Διαβάστε περισσότερα

B. ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥΣ

B. ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥΣ Τα Μαθηματικά παίζουν κυρίαρχο ρόλο σε όλους τους χώρους της σύγχρονης κοινωνίας. Όλα σχεδόν τα επιτεύγματα της τεχνολογίας και της ε- πιστήμης στηρίζονται στην ανάπτυξη των Μαθηματικών. Αλλά και τα προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΙΔΗΜΟΣ Θ. ΒΕΡΓΟΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ. Πανεπιστημιακές Παραδόσεις στην ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ

ΧΑΡΙΔΗΜΟΣ Θ. ΒΕΡΓΟΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ. Πανεπιστημιακές Παραδόσεις στην ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΧΑΡΙΔΗΜΟΣ Θ. ΒΕΡΓΟΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Πανεπιστημιακές Παραδόσεις στην ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Η/Υ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Σημειώσεις μαθήματος Μ1113 Επίπεδο και Χώρος Χρήσ τος Κουρουνιώτης ΤΜΗΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ 2014

Σημειώσεις μαθήματος Μ1113 Επίπεδο και Χώρος Χρήσ τος Κουρουνιώτης ΤΜΗΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ 2014 Σημειώσεις μαθήματος Μ1113 Επίπεδο και Χώρος Χρήστος Κουρουνιώτης ΤΜΗΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ 2014 Εισαγωγή Θα συμπληρωθεί 1 Κεφάλαιο 1 Γεωμετρικά διανύσματα στο επίπεδο Ενα γεωμετρικό διάνυσμα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΔΙΑΦΟΡΙΚΕΣ ΕΞΙΣΩΣΕΙΣ

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΔΙΑΦΟΡΙΚΕΣ ΕΞΙΣΩΣΕΙΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΟΥΡΛΑΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΔΙΑΦΟΡΙΚΕΣ ΕΞΙΣΩΣΕΙΣ 3 ( ) ( ) ( ) = 4( ) d d ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΥΜΜΕΤΡΙΑ ΑΘΗΝΑ 00 Email: dsourlas@phsics.upatras.gr www.phsics.upatras.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ H έννοια της συνάρτησης κατά την πλοήγηση στο χώρο µε τρισδιάστατα ψηφιακά εργαλεία διαχείρισης γεωγραφικής πληροφορίας

ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ H έννοια της συνάρτησης κατά την πλοήγηση στο χώρο µε τρισδιάστατα ψηφιακά εργαλεία διαχείρισης γεωγραφικής πληροφορίας ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ MΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑΣ, ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΑΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗΣ & ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ & ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΤΕ ΤΗ ΔΙΑΙΣΘΗΣΗ ΚΑΙ ΤΙΣ ΨΥΧΙΚΕΣ ΣΑΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ

ΑΝΑΠΤΥΞΤΕ ΤΗ ΔΙΑΙΣΘΗΣΗ ΚΑΙ ΤΙΣ ΨΥΧΙΚΕΣ ΣΑΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΤΕ ΤΗ ΔΙΑΙΣΘΗΣΗ ΚΑΙ ΤΙΣ ΨΥΧΙΚΕΣ ΣΑΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ Μετάφραση: ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΠΑΡΟΥΞΗΣ Επιμέλεια κειμένων: ΝΕΣΤΟΡΑΣ ΧΟΥΝΟΣ Επιμέλεια - συντονισμός έκδοσης: ΝΙΚΟΣ ΚΟΜΝ. ΧΑΤΖΗΓΕΩΡΓΙΟΥ Σχεδιασμός εξωφύλλου: ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματική σταδιοδρομία σε μία επιχείρηση Σ. Αλεξανδράκη, M.Sc. Στέλεχος Φαρμακευτικής Εταιρείας

Επαγγελματική σταδιοδρομία σε μία επιχείρηση Σ. Αλεξανδράκη, M.Sc. Στέλεχος Φαρμακευτικής Εταιρείας Επαγγελματική σταδιοδρομία σε μία επιχείρηση Σ. Αλεξανδράκη, M.Sc. Στέλεχος Φαρμακευτικής Εταιρείας Επαγγελματική σταδιοδρομία σε μία επιχείρηση Εισαγωγικά: Θα ήθελα να αρχίσω ζητώντας σας μία σχετική

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ ΟΠΩΣ ΤΟΝ ΕΞΗΓΗΣΑ ΣΤΗΝ ΚΟΡΗ ΜΟΥ

Ο ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ ΟΠΩΣ ΤΟΝ ΕΞΗΓΗΣΑ ΣΤΗΝ ΚΟΡΗ ΜΟΥ ΤΑΧΑΡ ΜΠΕΝ ΤΖΕΛΟΥΝ Ο ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ ΟΠΩΣ ΤΟΝ ΕΞΗΓΗΣΑ ΣΤΗΝ ΚΟΡΗ ΜΟΥ Μετάφραση από τα γαλλικά ΑΓΓΕΛΑ ΒΕΡΥΚΟΚΑΚΗ «ΝΕΑ ΣΥΝΟΡΑ» ΕΚΔΟΤΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΛΙΒΑΝΗ ΑΘΗΝΑ 1998 Στη Μεριέμ Σεψά: ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ - ΚΟΣΜΟΣ Τίτλος πρωτοτύπου:

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχεία εισαγωγής για τη Φυσική Α Λυκείου

Στοιχεία εισαγωγής για τη Φυσική Α Λυκείου Στοιχεία εισαγωγής για τη Φυσική Α Λυκείου 1 ΑΛΓΕΒΡΙΚΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑ ΠΡΑΞΕΩΝ 1.1 Προτεραιότητα Πράξεων Η προτεραιότητα των πράξεων είναι: (Από τις πράξεις που πρέπει να γίνονται πρώτες,

Διαβάστε περισσότερα

ιανυσµατική ανάλυση Κεφάλαιο 1 1.1 ιανυσµατική άλγεβρα 1.1.1 Πράξεις µε διανύσµατα

ιανυσµατική ανάλυση Κεφάλαιο 1 1.1 ιανυσµατική άλγεβρα 1.1.1 Πράξεις µε διανύσµατα Κεφάλαιο 1 ιανυσµατική ανάλυση 1.1 ιανυσµατική άλγεβρα 1.1.1 Πράξεις µε διανύσµατα Αν περπατήσετε 4 µίλια προς τον βορρά και µετά 3 µίλια προς την ανατολή (Σχ. 1.1), θα έχετε διανύσει συνολικά 7 µίλια,

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά Στ Δημοτικού

Μαθηματικά Στ Δημοτικού Μαθηματικά Στ Δημοτικού Τετράδιο εργασιών β τεύχος 10-0171_MATHIMATIKA_B_TEU_ST_DHM.indd 1 2/4/1 12:1 PM ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΡΧΙΚΗΣ ΕΚΔΟΣΗΣ ΣYΓΓPAΦEIΣ ΚΡΙΤΕΣ-ΑΞΙΟΛΟΓΗΤΕΣ ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΣΗ ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

2. Η διδασκαλία της Γεωµετρίας στο ελληνικό δηµοτικό σχολείο

2. Η διδασκαλία της Γεωµετρίας στο ελληνικό δηµοτικό σχολείο Εισαγωγή Η εργασία αυτή έχει στόχο να παρουσιάσει µια εναλλακτική πρόταση για τη διδασκαλία της Γεωµετρίας στις πρώτες τάξεις του δηµοτικού σχολείου, αντλώντας περιεχόµενα από τη λαϊκή παράδοση και λαµβάνοντας

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ. κοινωνική μάθηση ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΥΠΡΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ. κοινωνική μάθηση ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΥΠΡΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ κοινωνική μάθηση ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΥΠΡΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ κοινωνική μάθηση ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (UNHCR), Νοέμβριος 2014

Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (UNHCR), Νοέμβριος 2014 Το παρόν εγχειρίδιο αποτελεί συλλογή αποσπασμάτων από εκδόσεις διεθνών, περιφερειακών και εθνικών φορέων και οργανισμών, που έχουν διατεθεί στην Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες για τους σκοπούς

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ ΤΣΙΛΙΒΙΓΚΟΣ

ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ ΤΣΙΛΙΒΙΓΚΟΣ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ ΤΣΙΛΙΒΙΓΚΟΣ ΦΥΣΙΚΗ Α Λυκείου Σαλαμίνα Φυσική Α Λυκείου 2 ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ ΤΣΙΛΙΒΙΓΚΟΣ ΠΡΟΛΟΓΟΣ Με το μικρό αυτό βιβλίου θα ήθελα να βοηθήσω τους μαθητές της Α τάξης του Ενιαίου Λυκείου να οργανώσουν

Διαβάστε περισσότερα

Κεφ.15: Παιχνίδια. 15.1 Super Pong. [15_π01.sb]

Κεφ.15: Παιχνίδια. 15.1 Super Pong. [15_π01.sb] Κεφ.15: Παιχνίδια... Σε αυτό το κεφάλαιο: 15.1 Super Pong 15.1 Ναρκοπέδιο! 15.3 Σκοποβολή 15.4 Ο καρχαρίας 15.5 Παραλλαγή Pacman 15.6 Καροτοκυνηγός... 15.1 Super Pong [15_π01.sb] Στο παιχνίδι Super Pong

Διαβάστε περισσότερα

Αρχή της απροσδιοριστίας και διττή σωματιδιακή και κυματική φύση της ύλης.

Αρχή της απροσδιοριστίας και διττή σωματιδιακή και κυματική φύση της ύλης. 1 Αρχή της απροσδιοριστίας και διττή σωματιδιακή και κυματική φύση της ύλης. Μέχρι τις αρχές του 20ου αιώνα υπήρχε μια αντίληψη για τη φύση των πραγμάτων βασισμένη στις αρχές που τέθηκαν από τον Νεύτωνα

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική Ομάδαs Προσανατολισμού Θετικών Σπουδών Β ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

Φυσική Ομάδαs Προσανατολισμού Θετικών Σπουδών Β ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ Φυσική Ομάδαs Προσανατολισμού Θετικών Σπουδών Β ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΚΑΙ ΕΚΔΟΣΕΩΝ «ΔΙΟΦΑΝΤΟΣ» Φυσική

Διαβάστε περισσότερα

Εξερευνώντας γεωμετρικές έννοιες με μαθητές Γ Γυμνασίου χρησιμοποιώντας το λογισμικό Geogebra σε αντιδιαστολή με το χαρτί και το μολύβι

Εξερευνώντας γεωμετρικές έννοιες με μαθητές Γ Γυμνασίου χρησιμοποιώντας το λογισμικό Geogebra σε αντιδιαστολή με το χαρτί και το μολύβι Έρκυνα, Επιθεώρηση Εκπαιδευτικών Επιστημονικών Θεμάτων, Τεύχος 1ο, 233-243, 2014 Εξερευνώντας γεωμετρικές έννοιες με μαθητές Γ Γυμνασίου χρησιμοποιώντας το λογισμικό Geogebra σε αντιδιαστολή με το χαρτί

Διαβάστε περισσότερα

«Οι μη λεκτικές επικοινωνιακές δεξιότητες των νοσηλευτών και η εφαρμογή τους στους ασθενείς»

«Οι μη λεκτικές επικοινωνιακές δεξιότητες των νοσηλευτών και η εφαρμογή τους στους ασθενείς» ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ Ε.Υ.Π. ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Εργασία: «Οι μη λεκτικές επικοινωνιακές δεξιότητες των νοσηλευτών και η εφαρμογή τους στους ασθενείς» Υπεύθυνη Εκπαιδευτικός: Ε. Παπαγιαννοπούλου Φοιτήτρια:

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 17. Σύγκριση συχνοτήτων κατηγοριών: Το στατιστικό κριτήριο χ 2 17.1. ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΚΡΙΤΗΡΙΟΥ 17.2.

Κεφάλαιο 17. Σύγκριση συχνοτήτων κατηγοριών: Το στατιστικό κριτήριο χ 2 17.1. ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΚΡΙΤΗΡΙΟΥ 17.2. Κεφάλαιο 17 Σύγκριση συχνοτήτων κατηγοριών: Το στατιστικό κριτήριο χ 2 17.1. ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΚΡΙΤΗΡΙΟΥ 17.2. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 17.3. ΤΟ χ 2 ΓΙΑ ΜΙΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΜΕΤΑΒΛΗΤΗ 17.3.1. Ένα ερευνητικό παράδειγμα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΘΟΔΟΣ, Ο ΕΑΥΤΟΣ ΜΑΣ ΚΑΙ Ο ΘΑΝΑΤΟΣ: Προς μία ερμηνεία του πλατωνικού εὖ πράττειν

Η ΜΕΘΟΔΟΣ, Ο ΕΑΥΤΟΣ ΜΑΣ ΚΑΙ Ο ΘΑΝΑΤΟΣ: Προς μία ερμηνεία του πλατωνικού εὖ πράττειν Η ΜΕΘΟΔΟΣ, Ο ΕΑΥΤΟΣ ΜΑΣ ΚΑΙ Ο ΘΑΝΑΤΟΣ: Προς μία ερμηνεία του πλατωνικού εὖ πράττειν ΓΙΑΝΝΗ ΑΛΤΑΝΔΡΑΣΟ Α.Μ.: 10 ΒΕΡΟΛΙΝΟ 2012 1 ΕΤΦΑΡΙΣΙΕ ΚΑΙ ΜΝΕΙΕ Οφείλω να ευχαριστήσω τον γιατρό μου, Ανδρέα Πολυχρονόπουλο,

Διαβάστε περισσότερα

Περάσματα. Ένα παιχνίδι ευαισθητοποίησης για τη ζωή των προσφύγων

Περάσματα. Ένα παιχνίδι ευαισθητοποίησης για τη ζωή των προσφύγων Περάσματα Ένα παιχνίδι ευαισθητοποίησης για τη ζωή των προσφύγων Περάσματα ενα παιχνιδι ευαισθητοποιησης για τη ζωη των προσφυγων Δημιουργήθηκε από τους Chantal Barthélémy-Ruiz, Benoît Carpier και Nadia

Διαβάστε περισσότερα

Μετάφραση / Επιμέλεια. Συχνές Ερωτήσεις. για τις Μαθησιακές Δυσκολίες. Μετάφραση από www.ld.org

Μετάφραση / Επιμέλεια. Συχνές Ερωτήσεις. για τις Μαθησιακές Δυσκολίες. Μετάφραση από www.ld.org Μετάφραση / Επιμέλεια Συχνές Ερωτήσεις για τις Μαθησιακές Δυσκολίες Μετάφραση από www.ld.org Συχνές Ερωτήσεις για τις Μαθησιακές Δυσκολίες Από την Αλίκη Κασσωτάκη Λογοπεδικός /Επιστημονική Συντονίστρια

Διαβάστε περισσότερα