ΤΟΜΕΑ,ΔΙΚΤΥΟΥ ΤΕΣΣΑΡΩΝ BAR ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΤΟΜΕΑ,ΔΙΚΤΥΟΥ ΤΕΣΣΑΡΩΝ BAR ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ"

Transcript

1 ? 'f' ' ' Σ 1nw Zr ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓ ΑΣΙΑ ΑΝΑΛ ΥΣΗ ΚΑΙ ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΤΟΜΕΑ,ΔΙΚΤΥΟΥ ΤΕΣΣΑΡΩΝ BAR ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ D!ΒΛ Ι ΟΘΗ Υ. 11 Τ Ε 1 n Ε 1 Ρ /-\. ι,., ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΝΑΖΟΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣΕΜΜΑΝΟΥΗΛ Α.Μ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2012

2 2...

3 ΠΕΡΙΕ ΧΟΜΕΝΑ 1 : Ι~ IG ~~EPIΛHΨH,ABSTRACT ~ ΒΑΣΙΚΑΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑΦΥΣΙΚΟΥΑΕΡΙΟΥ G 2.1. ΦΥΣΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΚΡΙΣΙΜΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΚΑΙ ΠΙΕΣΗ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΙΞΩΔΕΣ ]~ιοτΗΤΕΣ ΚΑ ΥΣΗΣ IG 3.1 ΔΕΙΚΤΗΣ WOBBE 16 ~~ΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΣΤΟΧΟΙ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΦΡΕΑΤΑ ΚΑΙ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ 19 ~~ΤΑΔΙΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ Υ ΔΡΑΡΓΥΡΟΥ ΑΦΥΔΑΤΩΣΗ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΩΝ ~ ΔIΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΑΠΟΡΟΦΗΣΗΣ ΧΗΜΙΚΕΣ ΔΙΕΡΓ ΑΣΙΕΣ ΑΠΟΡΟΦΗΣΗΣ ΧΗΜΙΚΕΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΕΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΑΠΟΡΟΦΗΣΗΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΕΣ ΥΓΡΗΣ ΟΞΕΙΔΩΣΗΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΕΣ ΠΡΟΣΡΟΦΗΣΗΣ ΠΡΟΣΡΟΦΗΣΗ ΔΙΟΞΕΙΔΙΟΥ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ ΔΙΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ~ ΤΕ ~ '-~ ~ ~ ~ Α Ι ;.,

4 ~[ ΣΥΣΤΗΜΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ l/ I 7.1. ΣΧΕΣΕΙ Σ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΑΝΑΛ ΥΣΗΣ ΧΩΡΟΥ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΧΩΡΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ARC.GIS ~[ΓΕΝΙΚΑ ~ ΠΑΡΑΔΟΧΕΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΔΙΚΤΥΟΥ ΧΑΜΗΛΗΣ ΠΙΕΣΗΣ (4BAR) ~ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΛΕ~ΟΥΡΓΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ 01. ΒΑΣΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΒΡΟΧΟΥ ΚΑΙ~ ΔΕΝΔΡΩΝ. ΠΙΝΑΚΑΣ 5.4 ΚΤΗΡΙΑ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ ~ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ 5 ~ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 65 ~~ ΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ~ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. ΠΙΝΑΚΑΣ 5.1 ΕΙΔΙΚΗ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ LΤΟ1.ΠΙΝΑΚΑΣ 5.2 ΠΕΖΟΔΡΟΜΟΙ LT01 68 ΞJ ΣΥΓΓΕΝΤΡΟΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΩΝ. ΠΙΝΑΚΑΣ ΤΕΙ ΠEIPA IJ: 4

5 Ι ' 1.ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ Επ1θυμώ να εκφράσω όλο μου το σεβασμό και την ευγνωμοσύνη στον ε πιβλ έποντα καθηγητή μου κ. Ναζο Αντων10, καθηγητή εφαρμογών της σχολής Μηχανολογ1ας, ο οποίος με εμπιστεύθηκε και με καθοδήγησε καθ'όλη τη δ1άρκε1α εκπόνησης της πτυ χ 1ακής εργασίας. Τον ευχαρ 1στώ γιατί αποτελεί παράδειγμα προς μίμηση σε μια εποχή που η αγάπη γ1α την αλήθε1α,την ανθρωπ1ά της επικοινωνίας και την εκπαίδευση δοκιμάζεται.θα ήθελα επίσης να ευχαρ1στήσω τον κ Χρήστο Χασαπόπουλο, υπευθυνο τμήματος μελετων κα1 αναλυση δ1κτυου για τις χρήσιμες υποδείξεις του, καθώς κα1 όλους τους συνεργατες του τμήματος μελετων και αναλυσης δικτύου τις ΕΠΑ Αττικης για τις πολύτιμες γνώσεις που μου παρείχαν κατά τη δ1άρκε1α τις πρακτικής μου καθώς και τον δ1ευθηντή του τμήματος κ Χρήστο Σκουλίδα που επέτρεψε να μοιραστεί σημαντικές πληροφορίες με σκοπό να δ1αφωτησει τους ανερχομενους μηχανολόγους του τει πεφαια σχετ1κά με την μελέτη εγκατάστασης αγωγών φυσ1κού αερίου. Τέλος, θα ήθελα να ευχαριστήσω την οικογένε1ά μου για την αμέριστη συμπαράσταση και ηθ1κή στήριξη που μου προσέφερε. 5

6 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Βασική προιπόθεση για την πραγματοποίηση αυτής της εργασίας ήταν η προσωπική μου ενανσχόλιση στον τομέα των μελετών και ανάλυσης δικτύου. Οι παρακάτω στείλες περικλείουν πληροφορίες γενικου ενδιαφεροντος για το φυσικο αέριο καθως και λεπτομερη παρουσίαση μιας ερευνας-μελετης μιας περιοχής για την εγκατάστασηδικτύου παροχής αεριου. Επισης πληροφορώ τον αναγνώστη περι κανόνων και διατάξεων που αφορούν άμεσα την εγκατάσταση.τις συνθήκες σχεδιασμού δένδρου και βρόχων αλλα και την εκτίμηση κατανάλωσης του τομεα που εχω επιλέξει. Το δικτυο αυτό είναι ένα δίκτυο τεσσάρων bar και βρίσκεται εντός των ορίων των Δήμων Αγιου Ιερόθεου, Περιστερίου και Κηπούπολης. οφείλω να ομολογήσω πως χωρίς την χρήση ενώς Γ. Σ. Π (γεωγραφικό σύστημα πληροφοριών) η πραγματοποίηση της μελέτης θα ήταν αδύνατη.γιαυτό το λόγο αναφερομαι πάνω στο Arc.GIS αλλα και στην χρήση του synergee του οποιου την μεθοδολογία υπολογισμού αναγράφω στις επόμενες σελίδες. ABSTRACT ln order to make this diploma thesis 1 'νe already worked at the stυdy and research section of epa attica. At the next paragraph the reader will haνe the opportunity to earn some general knowledge about gas and a νery detailed description about the research and use of a pipe gas network. ln parallel through this work 1 inform about general rules and conditions that concerns directly the network, the circumstances of designing a network tree, a loop and the calculation consumption of the sector that is chosen and designed. The function of this network will be at four bar pressure lt will be located in the municipality of Agios lerotheos, Peristeri and Kipoupoli. 1 haνe to admit that without the use of an G.S.P programe the whole try would haνe end without any success.that is why ί m going to inform you about the basic functions of arc.gis and the most important part of Synergee (the counting system method.) 6

7 2. ΒΑΣΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ Το φυσικό αέριο είναι ένα μίγμα αερίων υδρογονανθράκων με κυμαινόμενες ποσότητες άλλων αερίων, που θεωρούνται ως ακαθαρσίες. Το φυσικό αέριο βρίσκεται συνήθως συνδυασμένο με υγρούς υδρογονάνθρακες (π.χ. συμπυκνώματα ελαφρών υδρογονανθράκων και αργό πετρέλαιο). Το φυσικό αέριο δημιουργήθηκε κατά τη διάρκεια διαφόρων εποχών της γεωλογικής ιστορίας του πλανήτη και συγκεντρώθηκε μεταναστεύοντας από τους χώρους δημιουργίας σε υπόγειους ταμιευτήρες σε πορώδη πετρώματα ή ρηγματώσεις σε ποικίλους γεωλογικούς σχηματισμούς. Το φυσικό αέριο ανακτάται μέσω φρεάτων που ορύσσονται σε αυτούς τους ταμιευτήρες. Η ετήσια παγκόσμια παραγωγή φυσικού αερίου ανέρχεται στα 2. 8 χ 1Ο12 m3. Τα εκτιμώμενα αποθέματα φυσικού αερίου είναι της τάξης των 18Ο χ 1ο12 m3. Κύρια Συστατικά. Το φυσικό αέριο αποτελείται κυρίως από μεθάνιο, αιθάνιο, προπάνιο και βουτάνιο. Επιπρόσθετα, περιλαμβάνει μικρές ποσότητες βαρύτερων υδρογονανθράκων και κυμαινόμενες ποσότητες αερίων μη υδρογονανθράκων όπως άζωτο, διοξείδιο του άνθρακα και υδρόθειο. Τα τυπικά όρια διακύμανσης των συστατικών του φυσικού αερίου δίνονται στον Πίνακα 2.1. Πίνακας 2.1 Τυπικά όρια περιεκτικότητας συστατικών φυσικού αερίου Συστατικό Υδρογονάνθρακες Μεθάνιο Αιθάνιο Προπάνιο κ-βουτάνιο Ισοβουτάνιο κ- Πεντάνιο Ισοπεντάνιο Εξάνιο Ετπάνιο και βαρύτεροι υδρογονάνθρακες Μοριακο Κλάσμα Μη Υδρογονάνθρακες 7

8 Άζωτο Διοξεiδιο του Άνθρακα Υδρόθειο Ήλιο Κύριες Ακαθαρσίες. Σε πολλές περιοχές, το φυσικό αέρ ι ο όπως εξορύσσεται ε iναι όξινο, το οποiο σημαiνει ότι περιέχει σημαντικέ ς ποσότητες υδροθεiου ή/και δ ι οξειδiου του αζώτου. Αν κα ι το διοξεiδιο του άνθρακα εiναι ανεπιθύμητο σε μεγάλες ποσότητες επειδή κάνει πιο δαπανηρή τη μεταφορά τ ου φυσικού αερ i ου, μειώνει τη θερμογόνο δύναμή του κα ι μπορ εi να έχει διαβρωτική δράση υ πό συγκεκριμένες συνθήκες, η περιεκτικότητά του μπορε i να γiνει ανεκτή ακόμη και σε επiπεδα της τ άξης τ ου επi το ι ς εκατό. Σε αντ iθ εση, η συγκέντρωση υδροθεiου σε εμπορεύσιμο αέριο πρέπει να εiνα ι κάτω από 3 ppm λόγω της υψηλής τοξικότητάς του. Επιπλ έον εiναι πολύ διαβρωτικό σε συνδυασμό με νερό, κα όταν κα iγ εται π αράγει δ ι οξεiδ ι ο του θεiου που εiναι επiσης τοξικό και διαβρωτ ι κό. Επομένως, το όξ ινο αέριο αποθειώνεται για να μ ε ι ωθεi η περιεκτικότητά του σε υδρόθειο σε πολύ χα μηλά επiπεδα. Βαρύτεροι Υδρογονάνθρακες και Νερό. Το φυσικό αέριο μπορεi να περιέχει βαρεiς υδρογονάνθρακες σε συγκεντρώσεις μεγαλύτερες αυτών που αναφέρονται στον Πiνακα 1 (και αποκαλείται πλούσιο ή υγρό αέριο rich or wel gas) και ε πιπ ρόσθετα εiναι κορεσμένο σε ατμούς νερού κά τω από φυσικές συνθήκες. Αυ τά τα συστατικά μπορούν να συμπυκνωθούν σε χαμηλές θερμοκρασiες και υψηλές πι έσεις κα ι να δυσχεράνουν ή σταματήσουν τη μεταφορά του φυσικού αερiου. Κά τω από συγκεκριμένες συνθήκες, το νερό και το αέριο μπορούν να σχηματiσουν παγόμορφα στερεά που ονομάζονται υδρiτες (hydι ates). Για να αποφευχθούν τέτοια προβλήματα, το ποσοστό των συμπυκνώσιμων συστατικών μειώνεται σταδιακά με διεργασiες ψύξης, απορρόφησης και προσρόφησης πριν τ ο φυσικό αέριο (που αποκαλεiτα ι φτωχό ή ξηρό αέριο /ean or drygas) μεταφερθεi μέσω αγωγών ή υγροποιηθεί ΦΥΣιΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ Μοριακό Βάρος. Ο Πίνακας 2.2 δiνει τα μοριακά βάρη των συνήθων συστατικών του φυσικού αερiου. Το φαινόμενο μοριακό βάρος Ma ενός αερiου μiγματος όπως τ ο φ υσικό αέριο εiναι iσο με το άθρο ισμα των μοριακών κλασμά των yi επi το μοριακό 8

9 βάρος Μίτου κάθε συστατικού : Ma=Σyi x Mi Πίνακας 2.2 Φυσικές ιδιότητες συστατικών φυσικού αερίου σε κανονικές συνθήκες Μοριακό Μοριακός Πυκνοτητα βαρος Μ Ογκος V ρ k g/kωol 111 /kinol k g/nυ (Α έ ρα ς = 1) Μεθάνιο Αιθάνιο Προπάνιο κ-βοu..τάνιο Ισοβουτάνιο κ-πεντάνιο * * * Ισοπεντάνιο * * * * κ-επτάνιο * 18.3 * 5.48 * Άζωτο Διοξείδιο του Άνθρακα Υδρόθειο Ήλιο * Μοριακός Όγκος - Νόμος Ιδανικών Αερίων. Ο όγκος που καταλαμβάνει ένα ιδανικό αέριο εξαρτάται από τη θερμοκρασία, την πίεση και των αριθμό των μορίων του που βρίσκονται στο χώρο και δεν εξαρτάται από το είδος των μορίων (νόμος ιδανικών αερίων). Ο όγκος 1 kmol ενός ιδανικού αερίου σε ΚΣ ( Κ, MPa) υπολογίζεται σύμφωνα με το νόμο των ιδανικών αερίων ίσος με m3. Οι πραγματικοίμ οριακοί όγκοι των συνήθων συστατικών του φυσικού αερίου, σε ΚΣ, δίνονται στον Πίνακα 2. Ο υπολογισμός μπορεί να γίνει και για ένα μίγμα αερίων, χρησιμοποιώντας το μέσο μοριακό βάρος για τον υπολογισμό του αριθμού των kmol n. Πυκνότητα και Σχετική Πυκνότητα. Οι πυκνότητες των συνήθων συστατικών του φυσικού αερίου δίνονται στον Πίνακα 2. Η πυκνότητα ενός μίγματος αερίων μπορεί να υπολογιστεί με την ίδια διαδικασία που περιγράφηκε στην Εξίσωση (1). Για διαφορετικές συνθήκες πίεσης και θερμοκρασίας, ή όταν δε μπορεί να εφαρμοστεί ο νόμος των ιδανικών αερίων, η πυκνότητα ενός αερίου κάτω από οποιεσδήποτεσυ νθήκες μπορεί να υπολογrστεί από το νόμο των πραγματικών αερίων:

10 p*v= z*n*r*t όπου z ο συντελεστής συμπιεστότητας. Μέσω της εξίσωσης (2), η πυκνότητα ενός αερίου μπορεί να υπολογιστεί από τη σχεση p*m z*r*t όπου V και n Στην εξίσωση (2) αντικαθίστανται από n*m v Για ένα μίγμα αερίων όπως το φυσικό αέριο, το μοριακό βάρος στην εξίσωση (3) αντικαθίσταται από το μέσο μοριακό βάρος Ma, και z είναι ο συντελεστής συμπιεστότητας του αερίου μίγματος στις επιθυμητές συνθήκες πίεσης και θερμοκρασίας. Η σχετική πυκνότητα d (Πίνακας 2.2) ενός αερίου είναι ο λόγος της πυκνότητάς του προς την πυκνότητα του αέρα σε ΚΣ: Για ένα αέριο μίγμα, η σχετική πυκνότητα μπορεί να υπολογιστεί από το μέσο μοριακό βάρος Ma του αερίου μίγματος, διαιρεμένο δια το μοριακό βάρος του αέρα d=(28.963): 2.2.ΚΡΙΣΙΜΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΚΑΙ ΠΙΕΣΗ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ θερμοκρασία Tc είναι η θερμοκρασία επάνω από την οποία ένα αέριο δε μπορεί να υγροποιηθεί, ανεξάρτητα από το πόσο υψηλή είναι η πίεση που θα εξασκηθεί. Στην κρίσιμη θερμοκρασία ένα αέριο μπορεί να υγροποιηθεί με την εφαρμογή μιας συγκεκριμένης ελάχιστης πίεσης, της κρίσιμης πίεσης pc. Ο όγκος 1 kg αερίου σε αυτές τις κρίσιμες συνθήκες είναι ο κρίσιμος όγκος Vc. Η αντίστροφη τιμή του κρίσιμου όγκου Vc είναι η κρίσιμη πυκνότητα ρc. Οι κρίσιμες σταθερές των συνήθων συστατικών του φυσικού αερίου δίνονται στον Πίνακα 3. Η κρίσιμη θερμοκρασία και πίεση είναι σταθερές για κάθε συστατικό. Αρχή των Αντιστοίχων Καταστάσεων. Οι ιδιότητες των αερίων μπορούν να συσχετιστούν εάν συγκρίνονται σε "αντίστοιχες" τιμές απόλυτης θερμοκρασίας και πίεσης. Οι κρίσιμες συνθήκες ενός αερίου χρησιμοποιούνται ως σημείο αναφοράς, οπότε από αυτές προκύπτουν οι ανηγμένες τιμές.χρησιμοποιούνται οι ακόλουθοι 10

11 όροι: Ρ Τ v p, όπου Tc, pc, και Vc είναι οι τιμές στις κρίσιμες συνθήκες και Τ, ρ, και V είναι οι τιμές στις συνθήκες του συστήματος αντίστοιχα. Εάν η αρχή των αντιστοίχων καταστάσεων εφαρμοστεί σε ένα μίγμα αερίων, οι "ψευδ~κρίσιμες" θερμοκρασίες και πιέσεις ορίζονται ως οι μέσες μοριακές κρίσιμες θερμοκρασίες και pρc=σyi * pci Tpc = Σ Yi *Tci Όπου ο δείκτης pc υποδηλώνει τις ψευδοκρίσιμες τιμές του αερίου μίγματος, ci τις κρίσιμες τιμέ ς των συστατικών, και yi το μοριακό κλάσμα του συστατικού ί. Η ψευδοκρίσιμη πίεση κα ι θερμοκρασία χρησιμοποιούνται για τον προσδιορισμό των ψευδοανηγμέων τιμών: Αν και οι ψευδοκρίσιμες τιμές είναι χρήσιμες για λόγους συσχετίσεων, εντούτοις δεν έχουν καμία φυσική σημασία. Πίνακας 2.3 Κρίσιμες σταθερές συστατικών φυσικού αερίου Συστατικο κρισ ιμη κρισιμη κρισιμος Π.Ρc θερμ. Tc ογκος Vc Μεθάνιο Αιθάνιο Προπάνιο κ-βουτάνιο Ισοβουτάνιο κ- Πεντάνιο Ισοπεντάνιο κ-εξάνιο κ-επτάνιο Άζωτο Δ ιο ξείδ ιο του Άνθρακα Υδρόθειο Ήλιο

12 ιΞΩΔΕΣ Για έ να ι δαν ικό αέριο, η μ εταβολή του ιξώδους με τη θερμοκρασία κα ι την πίεση είναι αντίθετη αυτής των υγρών. Το ιξώδες ενός ~δανικού αερίου αυξάνει με αύξηση τη ς θερμοκρασίας και είναι ανεξάρτητο της πίεσης. Όμως, οι αέριοι υδρογονά νθρα κες δεν συμπεριφέρονται ως ιδανι κά αέρια, και η συμπεριφορά τους μο1άζει με αυτήν των υγρών. Το ιξώδες τους αυξάνει με αύξηση της πίεσης και μειώνεται με αύξηση της θερμοκρασίας σε μέσες ή υψηλές πιέσεις. Συμπιεστότητα Πραγματικών Αερίων. Σε υψηλότερες πιέσεις οι ελκτικές ή απωστικές δυνάμεις μεταξύ των μορίων των αερίων γίνονται πιο σημαντικές επειδή τα μόρια καταλαμβάνουν συγκεκριμένους όγκους. Οι παραδοχές για συμπεριφορά ιδανικών αερίων δεν υφίστανται πλέον. Επομένως, η εξίσωση των ιδανικών αερίων (Εξ. 2), τροποπο1ήθηκε μέσω της ε1σαγωγής ενός συντελεστή αναλογ1κότητας συντελεστής συμπιεστότητας). Οι συντελεστές συμπιεστότητας των φυσικών αερίων προσδιορίζονται με εργαστηριακές μετρήσεις, εκτιμώνται με συσχετίσεις, ή υπολογίζονται από καταστατικές εξισώσεις. Το Σχήμα 2.1 που αναπτύχθηκε από δεδομένα για μεθάνιο και φυσικά αέρια συνθήκες έως 56 MPa και 121 C, δίνει μια συσχέτιση μεταξύ συντελεστών συμπιεστότητας κα ι ψευδοανηγμένων πιέσεων και θερμοκρασιών. Υπάρχουν επίσης συσχετίσεις και για υψηλότερες θερμοκρασίες και πιέσεις

13 Ν V' Ε c ι- Ο ι- 0 ω iξ :::ι. ::> w V' C ι- 0 ω -< ~ > ::> w ιι:z:.:::i:...::=.:::ι:..:::::.::::o.=.:.:..:.:;~:.:..:.::;~:.:..:.:::=..:."-=c:..t:;;;;,,:,t;.;=.:.;;:.u:;:.:;::os 7 θ ::, Ψευδοανηγμέvη Πίεση Ρρ r Σχήμα 2.3 Συντελεστής συμπιεστότητας φυσικών αερίων συναρτήσει της ψευδοανηγμένης πίεσης και θερμοκρασίας Η ειδική σχέση ρ- V- Ττων ρευστών περιγράφεται μαθηματικά μέσω καταστατικών εξισώσεων. Οι εξισώσεις αυτές είναι εκατοντάδες, και περιλαμβάνουν από εξισώσεις που περιγράφουν καθαρά συστατικά, έως γενικευμένες εξισώσεις που ''ισχυρίζονται" ότι μπορούν να συσχετίσουν τις ιδιότητες πολυσυστατικών μιγμάτων. Γνωστάπ αραδείγματα είναι η εξίσωση van der Waa/s με τις τροποποιήσεις των Redlich - Kwong, Soaνe, Peng - Robinson και η εξίσωση viria/. Ο τύπος καταστατικών εξισώσεων van der Waa/s μπορεί να επιλυθεί άμεσα ως προς το συντελεστή συμπιεστότητας z. Γνωστές εξισώσεις virial είναι η εξίσωση Benedict- Webb - Rubin και η επέκτασή της κατά Starling - Hon. Η Ευρωπαϊκή Ομάδα Έρευνας Αερίου (European Gas Research Group, GERG) και το Ινστιτούτο νan der Waals lnstitute στο Amsterdam διεξήγαγαν ένα ευρύ ερευνητικό πρόγραμμα για την ανάπτυξη μιας καταστατικής εξίσωσης virial για τον ακριβή προσδιορισμό των συντελεστών συμπιεστότητας 13

14 μιγμάτων φυσικού αερίου. Χρησιμοποίησαν την εξίσωση viria/ επιλύοντας ως προς το συντελεστή συμπιεστότητας z και περικόπτοντας μετά τον τρίτο όρο: z=1 * Β(Τ) * Μ +C(T)*M2 όπου ρμ είναι η μοριακή πυκνότητα, ρμ = 1 / V * Μ, και Β και C είναι ο δεύτερος και ο τρίτος συντελεστής νirial, οι οποίοι εξαρτώνται από τη θερμοκρασία και τη σύσταση του αερίου. Με αυτήν την εξίσωση, μπορούν να υπολογιστούν οι συντελεστές συμπιεστότητας στην περιοχή Ο ως 12 MPa και -8 ως 62 C, με απόκλιση< 0.1 % από τα πειραματικά δεδομένα. Συμπύκνωση Βαρύτερων Υδρογονανθράκων. Διάγραμμα Φάσεων. Το Σχήμα 2.3 δείχνει το διάγραμμα φάσεων ενός συστήματος φυσικού αερίου. Αναπαριστά τις αλλαγές φάσης με την πίεση και τη θερμοκρασία για μια δεδομένη σταθερή σύσταση, και διαχωρίζει τις περιοχές στις οποίες μπορεί να υπάρξει μόνο υγρό ή μόνο αέριο, και τις περιοχές στις οποίες μπορούν να συνυπάρχουν σε ισορροπία. Η διφασική περιοχή ή "φάκελος" περιβάλλεται από την καμπύλη των σημείων φυσαλίδας από την αριστερή πλευρά, ως το κρίσιμο σημείο C και από εκεί, μέσω των σημείων μέγιστης πίεσης Cp και μέγιστης θερμοκρασίας CT, από την καμπύλη σημείων δρόσου. Η καμπύλη των σημείων φυσαλίδας καθορίζει τα σημεία στα οποία σχηματίζονται οι πρώτες απειροελάχιστες φυσαλίδες αερίου από την υγρή φάση, και η καμπύλη σημείων δρόσου τα σημεία στα οποία συμπυκνώνονται οι πρώτες απειροελάχιστες σταγόνες από την αέρια φάση. Το κρίσιμο σημείο C (σύνδεση των καμπυλών φυσαλίδας και δρόσου) είναι το σημείο στο οποίο όλες οι ιδιότητες της υγρής και της αέριας φάσης είναι ακριβώς ίδιες. Η πίεση pc και η θερμοκρασία Tc στο σημείο αυτό είναι οι κρίσιμες τιμές για το αέριο μίγμα. Το σημείο μέγιστης πίεσης Cp ορίζεται ως η μέγιστη πίεση στην οποία μπορούν να υπάρξουν οι δύο φάσεις σε ισορροπία. Σε συστήματα φυσικού αερίου, το σημείο αυτό βρίσκεται δεξιά του κρίσιμου σημείου C. Το σημείο μέγιστης θερμοκρασίας CTis ορίζεται ως η μέγιστη θερμοκρασία στην οποία μπορούν να υπάρξουν οι δύο φάσεις σε ισορροπία. Ανάδρομη Συμπύκνωση. Οι διακεκομμένες γραμμές εντός του διφασικού φακέλου του Σχήματος 2.3 είναι γραμμές περιεκτικότητας υγρού που συνήθως αναφέρονται ως ποσοστιαίες γραμμές περιεκτικότητας υγρού. Ξεκινούν από το κρίσιμο σημείο C τέμνονται από μια γραμμή που ενώνει το κρίσιμο σημείο C με το σημείο μέγιστης θερμοκρασίας CT. Αυτή η γραμμή διαχωρίζει το διφασικό φάκελο σε δύο περιοχές. Στη χαμηλότερη περιοχή, το αέριο μίγμα συμπεριφέρεται ως αναμένεται : σε 14

15 σταθερή ή μειούμενη θερμοκρασία, η περιεκτι κότητα του υγρού στο αέριο μίγμα αυξάνει με αυξανόμενη πίεση. Η συμπεριφορά του διφασικού μίγματος επάνω από τη γραμμή C - CT είναι εντελώς διαφορετική. Σε σταθερή θερμοκρασία, η περιεκτικότητα του αερίου μίγματος σε υγρό αυξάνει με μειούμενη πίεση, και στην περιοχή μεταξύ της κ ρίσιμης πί εσης της μ έγιστης πίεσης, η περιε κτι κότητα σε υγρό αυξάνει με τη μείωση της πίεσης, ακόμη και όταν αυξάνει η θερμοκρασία. Αυτό το φαινόμενο πο~ ονομάζεται ανάδρομη συμπύκνωση, μπορεί να επηρεάσει σημαντικά τη μεταφορά φυσικού αερίου μέσω αγωγών, επειδή μπορεί να σχηματιστούν έμβολα υγρού εάν δεν έχει γίνει επαρκής απομάκρυνση των βαρύτερων υδρογονανθράκων. Η συμπεριφορά συμπύκνωσης των φυσικών αερίων μπορεί να προσδιοριστεί εφαρμόζοντας καταστατικές εξισώσεις ή με εργαστηριακές μετρήσεις. Υδρίτες Αερίου. Οι υδρίτες αερίου είναι παγόμορφα στερεά που αποτελούνται από νερό και υδρογονάνθρακες. Οι υδρογονάνθρακες από το μεθάνιο ως το κυκλοπεντάνιο σχηματίζουν υδρίτες. Ο σχηματισμός υδριτών εξαρτάται από την πίεση, τη θερμοκρασία, το μέγεθος των μορίων και τη συγκέντρωση των συστατικών. Γενικά, οι υδρίτες σχηματίζονται σε υψηλή πίεση και χαμηλή θερμοκρασία, αλλά μπορεί να υπάρχουν και σε θερμοκρασίες της τάξης των 30 C και πιέσεις κάτω από τα 0.7 MPa. Ο σχηματισμός υδριτών μπορεί να εκτιμηθεί από εμπειρικούς λόγους ισορροπίας αερίου - στερεού, εμπειρικές συσχετίσεις και εργαστηριακές μετρήσεις. Για να αποφευχθεί ο σχηματισμός υδριτών αερίου σε αγωγούς, συνήθως γίνεται απομάκρυνση των ατμών νερού από το φυσικό αέριο με αφυδάτωση πριν τη μεταφορά. Η μείωση του σημείου δρόσου του νερού στους - 5 ως -8 C σε συνδυασμό με υψηλή πίεση μεταφοράς, είναι γενικά αποδεκτοί βασικοί όροι στις προδιαγραφές των αγωγών μεταφοράς φυσικού αερίου 3.ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΥΣΗΣ Η θερμογόνος δύναμη (ή θερμότητα καύσης) του φυσικού αερίου ορίζεται ως η θερμότητα που εκλύεται κατά την πλήρη καύση της μονάδας μάζας αφυδατωμένου φυσικού αερίου με καθαρό οξυγόνο σε πίεση MPa. Η αρχική θερμοκρασία του φυσικού αερίου και του οξυγόνου είναι 25 C. Τα προϊόντα της καύσης ψύχονται 15

16 στην ίδια θερμοκρασία. Κατά τον προσδ1ορισμό της ανώτερης θερμογόνου δύναμης (GHV), όλο το παραγόμενο νερό κατά την καύση συμπυκνώνεται σε υγρή μορφή. Για τον προσδιορισμό της κατώτερης θερμογόνου δύναμης (NHV), όλο το νερό που παράγεται κατά την καύση παραμένει στην αέρια φάση. Η διαφορά της ανώτερης από την κατώτερη θερμογόνο δύναμη είναι η λανθάνουσα θερμότητα (ενθαλπία) συμπύκνωσης του νερού. Η θερμογόνος δύναμη εκφράζετα1 συνήθως σε MJ/m3. Θερμογόνος Δύναμη Αερίων Μιγμάτων. Η θερμογόνος δύναμη των φυσικών αερίων μπορεί να υπολογιστεί από τη μοριακή σύσταση και τις θερμογόνους δυνάμεις των συστατικών : HV=Σyi HV; όπου yi το μοριακό κλάσμα του συστατικού ί, HVi η ανώτερη θερμογόνος δύναμη του συστατικού ί ΔΕΙΚΤΗΣ WOBBE Όταν καίγονται σε σταθερή πίεση, οι διάφοροι τύποι φυσικού αερίου με διαφορετική σύσταση παράγουν το ίδιο ποσό θερμότητας ανά μονάδα χρόνου, εάν οι λόγοι της θερμογόνου δύναμής τους προς την τετραγωνική ρίζα στων σχετικών πυκνοτήτων WGF κατώτερη θερμογόνο δύναμη (Wobbe index) είναι ίσοι. Ο δείκτης Wobbe σχετίζεται με την ανώτερη ή την Από τη στιγμή που οι καυστήρες αερίου έχουν περιορισμένη ανοχή στις διακυμάνσεις στη θερμογόνο δύναμη του αερίου καυσίμου, οι διακυμάνσεις αυτές πρέπει να είναι περιορισμένες. Επομένως, οι προδιαγραφές του φυσικού αερίου καθορίζουν συνήθως όρια δείκτη Wobbe και όχι θερμογόνους δυνάμεις. Συνεπώς, συγκεκριμένοι τύποι φυσικού αερίου μπορεί να χρειαστούν ανάμιξη πριν οδηγηθούν στην κατανάλωση, ή μπορούν να λειτουργούν ξεχωριστά δίκτυα αγωγών με διαφορετικά φυσικά αέρια, που θα διαφοροποιούνται ως προς τα επίπεδα του δείκτη Wobbe. 16

17 4.ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ Το φυσικό αέριο παράγεται επί τόπου στο φρέαρ και η σύνθεσή του ποικίλει ιδιαίτερα. Οι στόχοι επεξεργασίας του φυσικού αερίου είναι αντίστοιχα διαφορετικοί. Η ποικιλία της σύνθεσης φαίνεται στον Πίνακα 3.1 για επιλεγμένα παραδείγματα. Ε κ τός από το βασικό συστατικό του, το μεθάνιο, το φυσικό αέριο μπορεί να περιέχει και διάφορα ποσά ακαθαρσιών, τα οποία οδηγούν σε ποικίλα προβλήματα κατά τη διάρκεια της παραγωγής και της μεταφοράς: Νερό. Το συμπυκνωμένο ύδωρ σχηματίζει στερεές ένυδρες ουσίες με υδρογονάνθρακες ή υδρόθειο, ή επιπλέον οδηγεί σε σχηματισμό υγρών σχηματισμών στις σωληνώσεις και σε διάβρωση. Βαρύτεροι υδρογονάνθρακες. Εάν το φυσικό αέριο περιέχει υψηλότερες συγκεντρώσεις σε C2 και βαρύτερους υδρογονάνθρακες, είναι οικονομικά σημαντική η ανάκτησή τους με τη μορφή υγραερίου (LPG) και αερίου συμπυκνώματος. Ο επιθυμητός δείκτης Wobbe και η θερμογόνος δύναμη θα μπορούσαν επίσης να απαιτήσουν μια μείωση της συγκέντρωσης βαρύτερων υδρογονανθράκων. Ακόμη και πολύ χαμηλές συγκεντρώσεις βαρύτερων υδρογονανθράκων μπορούν να προκαλέσουν συμπύκνωση στους αγωγούς (ανάδρομη συμπύκνωση). Αυτοί οι συμπυκνωμένοι υδρογονάνθρακες μπορεί να προσβάλουν πλαστικούς αγωγούς και συσκευές ελέγχου. Υδρόθειο.Το υδρόθειο σε συνδυασμό με ελεύθερο νερό μπορεί να προκαλέσει διάβρωση, και κυρίως μηχανική καταπόνηση λόγω διάβρωσης και ρήξη εξαιτίας τουυδρογόνου. Η απομάκρυνση του υδροθείου γίνεται σχεδόν αποκλειστικά σε κεντρικές εγκαταστάσεις επεξεργασίας. Διοξείδιο του Άνθρακα. Το διοξείδιο του άνθρακα μαζί με ελεύθερο νερό προκαλεί διάβρωση (pitting corrosion) σε χάλυβες χαμηλής περιεκτικότητας σε άνθρακα και άλλα μέταλλα. Μερικά φυσικά αέρια που περιέχουν τα σημαντικά ποσά C02 πρέπει να υποστούν επεξεργασία για να αυξηθεί η συγκέντρωση μεθανίου πριν από την πώλησή τους. Θείο. Τα αέρια που περιέχουν υδρόθειο μπορεί επίσης να περιέχουν στοιχεια κό θείο σε αέρια μορφή. Μερικά πεδία αερίου, κυρίως σε Καναδά, Γερμανία, και Ηνωμένες Πολιτείες, περιέχουν τόσο υψηλές ποσότητες ώστε το θείο, ανάλογα με την πίεση, τη θερμοκρασία, και τη σύνθεση του αερίου, μπορεί να διαχωριστεί και να φράξει τον αγωγό παραγωγής, ο οποίος γίνεται έτσι μη 17

18 λειτουργικός Επιπλέον, το στοιχειακό θείο και το ελεύθερο νερό είναι διαβρωτικά. Το φυσικό αέριο μπορεί να περιέχει υδράργυρο σεστοιχειακή μορφή. Ο διαχωρισμένος υδράργυρος προκαλεί διάβωση στους αγωγούς και τα εξαρτήματα, προκαλεί διαβρωτική φθορά σε εναλλάκτες θερμότητας από αλουμίνιο σε κρυογονικές εγκαταστάσεις, και φθορά σε μετρητικά συστήματα και βάνες ελέγχου που περιέχουν μη σιδηρούχα μέταλλα λόγω σχηματισμού αμαλγαμάτων. Ο υδράργυρος πρέπει επίσης να αφαιρεθεί λόγω της τοξικότητάς του. Άλλα συστατικά. Στην Alabama, παραδείγματος χάριν, βρίσκονται στο φυσικό αέριο κυκλικοί υδρογονάνθρακες όπως το αδαμαντάνιο (adamantine) και διαμαντάνιο (diamantine). Αυτές οι ενώσεις τείνουν να εξαχνωθούν και πρέπει να αφαιρεθούν με έγχυση υγρών υδρογονανθράκων. Μερικά αέρια περιέχουν υψηλά ποσοστά αζώτου, το οποίο πρέπει να διαχωριστεί για να γίνει το αέριο κατάλληλο για πώληση με την κατάλληλη θερμογόνο δύναμη. Ανάκτηση Συστατικών με Οικονομική Αξία. Ένας άλλος σημαντικός παράγοντας είναι εάν τα πρόσθετα συστατικά πρέπει να αφαιρεθούν για να ικανοποιηθούν οι προδιαγραφές προϊόντων, ή εάν η ανάκτηση αυτών των προϊόντων γίνεται για οικονομικούς λόγους. Παραδείγματα περιλαμβάνουν την ανάκτηση ηλίου, την παραγωγή θείου από το όξινο αέριο, και την ανάκτηση LPG και συμπυκνωμάτων υδρογονανθράκων. Μια ειδική περίπτωση είναι το αποκαλούμενο πολύ όξινο αέριο (ultrasour gas). Σε αυτήν την περίπτωση το κύριο ενδιαφέρον δεν είναι να παραχθεί ένα καύσιμο αέριο αλλά μάλλον να υπάρξει έν αέριο τροφοδοσίας για την παραγωγή θείου. Στον Καναδά, έχει αρχίσει η παραγωγή αερίου με περιεκτικότητα σε υδρόθειο 90%. Επιπλέον, πρέπει να αναφερθεί η αφαίρεση του διοξειδίου του άνθρακα για την βελτιωμένη ανάκτηση στην παραγωγή αργού πετρελαίου. Εν αντιθέτως, εάν αυτά τα συστατικά είναι παρόντα μόνο σε ποσότητες ιχνών δεν αφαιρούνται για λόγους οικονομικής εκμετάλλευσης, αλλά μάλλον για να αποφευχθούν προβλήματα περιβάλλοντος, παραγωγής, ή διάβρωσης. Η ανεξάρτητη διαδικασί από την οποία μπορούν να απομακρυνθούν οι ανεπιθύμητοι μολυσματικοί παράγοντες του αερίου εξαρτάται από τη σύνθεση του αερίου, της ποσότητας και του τύπου του μολυσματικού παράγοντα, και τελικά εάν ένα στο φρέαρ θα πρέπει να παραδοθεί ένα αέριο καθαρό, κατάλληλο προς πώληση, ή εάν το αέριο διοχετευτεί με αγωγούς σε εγκαταστάσεις επεξεργασίας. 18

19 ΣΤΟΧΟΙ ΕΠΕΞΕΡΓ ΑΣΙΑΣ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ Δύο στόχοι πρέπει να ικανοποιηθούν με την επεξεργασία του φυσικού αερίου : - Επίτευξη των απαrτούμενων ποrοτικών κριτηρίων - Ανάκτηση των παραπροϊόντων Κύριος αντικειμενικός στόχος παγκοσμίως είναι παραγωγή ενός εμπορεύσιμου αερίου με τα πρότυπα που πρέπεr να πληροί το αέρrο που παρέχεταr με αγωγούςαπό αυτή την άποψη, προκαθορίζονται και η έκτασ η της απομάκρυνσης των ανεπιθύμητων συστατικών και το εύρος των συνθηκών ρύθμισης. Η επεξεργασία φυσικού αερίου μπορεί να πραγματοποιηθεί και άμεσα στο φρέαρ και σε κεντρικές εγκαταστάσεις. Η επεξεργασία στο φρέαρ είναι πάντα απαραίτητη όταν το αέριο δεν μπορεί να μεταφερθεί σε εγκαταστάσεις επεξεργασίας με αγωγό χωρίς κί νδυνο. Για να αποφευχθεί διάβρωση, το όξινο αέριο υφίσταται συχνά αφυδάτωση στο φρέαρ έτσι ώστε το ελεύθερο νερό να μη μπορεί πλέον να συμπυκνωθεί καθοδόν Η ανάκτηση του θείου και ο διαχωρισμός αζώτου, διοξεrδίου του άνθρακα, ή ηλίου πραγματοποιούνται σε κεντρικές εγκαταστάσεις, στις οποίες τροφοδοτούνται τα ρεύματα διαφορετικών φρεάτων. Το ίδιο πράγμα ισχύει για την υγροποίηση του φυσικού αερίου, την ανάκτηση LPG, και την αφαίρεση των βαρύτερων υδρογονανθράκων. 4.2.ΦΡΕΑΤΑ ΚΑΙ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΠΕΔΙΟΥ Οι εγκαταστάσεις σε μεμονωμένα φρέατα φυσικού αερίου πρέπει να ικανοποιούν τους εξής στόχους: 1. να δrαχωρίσουν ή, εάν είναι απαραίτητο, να επεξεργαστούν τα συμπαραγόμενα 2. να ρυθμίσουν το αέρrο γrα μεταφορά στrς εγκαταστάσεις επεξεργασίας 3. να επιτύχουν την επιθυμητή ποιότητα τροφοδοσίας για το δίκτυο των αγωγών 4. να προστατεύσουν τους αγωγούς παραγωγής και τις εγκαταστάσεις πεδίου από 5. Ο τύπος και το είδος των εγκαταστάσεων καθορίζονται από : 6. τύπο και συγκέντρωση των συνοδευτικών συστατrκών στο αέριο 7. συμπεριφορά του αερίου κατά τη διάρκεια της μεταφοράς μέσω αγωγού και 8. rσχύουσες προδιαγραφές της αγοράς.

20 5.ΣΤΑΔΙΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ Εάν υπάρχει στο κοίτασμα στοιχειακό θείο, τα όξινα φυσικά αέρια περ ιέχουν θείο σε μεγαλύτερη ή μικρότερη συγκέντρωση. Η δυνατότητα του αερίου να απορροφήσει το θείο εξαρτάται έντονα από την πίεση, τη θερμοκρασία, και τη σύνθεση του αερίου. Η ψύξη και η μείωση πίεσης κατά τη διάρκεια της παραγωγής ελαχιστοποιούν τη διαλυτότητα του θείου και οδηγούν στο διαχωρισμό του. Σε χαμηλές θερμοκρασίες, μπορεί να υπάρξει στερεοποίηση και έμφραξη του αγωγού. Αυτά τα προβλήματα αντιμετωπίζονται γενικά με έγχυση κατάλληλων διαλυτών στον εξοπλισμό παραγωγής που επιτρέπουν στο θείο για να αφαιρεθεί με το εγχυόμενο υγρό, είτε χημικά δεσμευμένο είτε που φυσικά διαλυμένο. Εφαρμόζονται δύο διαφορετικές αξιόπιστες διεργασίες: Δ ιεργασία Πολυσουλφιδίων. Με την προσθήκη υδατικών διαλυμάτων αμμωνίας ή μονοαιθυλαμίνης, το θείο διαλύεται, παρουσία υδροθείου, ως πολυσουλφίδιο και διαχωρίζεται στην επιφάνεια σε έναν διαχωριστή υγρών. Το πλούσιο σε θείο υγρό μπορεί να αναγεννηθεί σε θερμοκρασία περίπου 150 C. Αμμωνία ή αμίνη, νερό, υδρόθειο, και διοξείδιο του άνθρακα διαλύονται στο συμπυκνωμένο νερό και επανεισάγονται στο φρέαρ. Το θείο κατακρημνίζεται ως υγρό και αφαιρείται από τον πυθμένα της στήλης αναγέννησης. Με αυτήν τη διεργασία, μόνο μια ενιαία υγρή φάση εμφανίζεται επάνω από το έδαφος. Τα ίχνη αμμωνίας ή αμίνης δεν προκαλούν κανένα πρόβλημα στην περαιτέρω επεξεργασία. Για αέρια με υψηλή περιεκτικότητα σε διοξείδιο του άνθρακα η διεργασία μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνο υπό ορισμένες συνθήκες. Σε αυτήν την περίπτωση τα αλκαλικά μέσα δεν μπορούν να διαλύσουν ικανοποιητικά το υδρόθειο προς σχηματισμό πολυσουλφιδίου. Αυτός ο διαλύτης δεν μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί παρουσία σχηματιζόμενου νερού που περιέχει χλωρίδια μετάλλων αλκαλικών γαιών επειδή το ανθρακικό ασβέστιο και το υδροξείδιο του μαγνήσιου δημιουργηται προκαλεί παρεμποδίσεις που μπορούν να διαλυθούν μόνο με όξινη επεξεργασία. Τα συγκεκριμένα μέτρα είναι απαραίτητα για να αποτρέψουν διάβρωση των αγωγών σωληνώσεων καθόδου στο φρέαρ. Φυσικοί Διαλύτες. Στην επεξεργασία όξινου αερίου, το θείο μπορεί επίσης να 20 l τε 1 ' ι. 1 '.~ΊΞ, Ρ ~ ι Ρ.

21 διαλυθεί φυσικά με τη βοήθεια των κατάλληλων υδρογονανθράκων. Ένας κατάλληλος διαλύτης πρέπει να έχει τις ακόλουθες ιδιότητες : να μην αντιδρά με το σχηματιζόμενο νερό, σταθερότητα υπό τις συνθήκες του κοιτάσματος, να μην αντιδρά με το θείο, να έχει υψηλή διαλυτική ικανότητα σε θείο, πολύ χαμηλή τάση ατμών, και καμία διαβρωτικότητα. Οι πιο συνήθεις διαλύτες για αυτή τη χρήση είναι κυλινδρέλαια και μίγματά τους με αρωματικά κλάσματα λιθανθρακόπισσας, λόγω της υψηλής διαλυτικής ικανότητάς τους σε θείο. Αυτά τα έλαια χρησιμεύουν ταυτόχρονα ως φορείς για τους αναστολείς διάβρωσης. Τα πλούσια σε θείο έλαια αναγεννούνται, π. χ. με εκχύλιση με διάλυμα αμίνης που επίσης περιέχει υδρόθειο. Μετά από την αφαίρεση του θείου με σχηματισμό πολυσουλφιδίων αυτά τα διαλύματα μπορούν να αναγεννηθούν όπως έχει ήδη αναφθεί. Ο χωρισμός φάσεων μπορεί να παρεμποδιστεί από το σχηματισμό γαλακτωμάτων του ελαίου με το ταυτόχρονα διαχωριζόμενο νερό, που καθιστά αναγκαία τη λήψη συγκεκριμένων μέτρων

22 Ο~ι'>'Ο Αέρ.ι::ι rτ.ccς Απομi:κρu /ση Νεοοο Πι..'Qς Σι \~ιrr,ψσ Πu'f)σ ι;.ι) Αtρο -, Λπο1 ύινω c11ς 1 Φρ ι αρ Οί, ι ιο υ... φlωu Δ ~ tο 1 ε ή "Φrι ;x rn:r Ελαiο u Πλευρό :t>r i'ωiωl ----~ ' Μονόδο Π::ι.. {ιι:jο ι λφiδιο Α!θcr,σλ:ιμι~'!)ι; Γ Δεξα μ εν ι\ ι Δ r.j)..'(jj ~ r:n tί ί, tι :}ιitiδo Υ\ ~'":ι:':ιίj ιt.,nr.t..ι ι ι ~r. ;ιe.ι"ι,1,1 ::- η ς L - - Λ\ α ν -ν. η 1111 Mi) a~rj,\fjf' iv rr, ΔΙΟ); Ι Ιj) Ι ιl μ ι Ί<; ~u ε ι Υ" ~--- Νψό r.rρος Ε πε~φγ'<jοiα Δε ί,α μ ~νή Αιο α, 1),\.aμ ίνη ς Α ιrσγcvιrι.ιιiί'ιί Αμ1Ίιη Σχήμα 5.1 Σχηματικό διάγραμμα ολοκληρωμένου φρέατος όξινου αερίου Η τυπική ομόκεντρη σωλήνωση για την παραγωγή όξινου αερίου φαίνεται στο Σχήμα 3.2, στα οποία ο διαλύτης αντλείται στο φρέαρ μέσω του εξωτερικού αγωγού και επιστρέφει στην κεφαλή του φρέατος με το παραγόμενο ρεύμα αερίου. Ένα φρέαρ όξινου αερίου με τη έγχυση διαλύτη έγχυση και τις απαραίτητες εγκαταστάσεις αναγέννησης απεικονίζεται σχηματικά στον Σχήμα

23 Σχήμα Διάγραμα ροής συστήματος διαλύτη παρεμπόδισης διαχωρισμο θειου 5.1.ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ Υ ΔΡΑΡΓΥΡΟΥ Υπάρχο υν κοιτάσματα φυσικού αερίου που περιέχουν υδράργυρο σε μορφή ατμού ή/και αερολύματος. Τα πεδία φυσικού αερίου που περιέχουν υδράργυρο βρίσκονται κυρίως σε Αλγερία, Ινδονησία, Ολλανδία, και Γερμανία. Ο υδράργυρος δεν έχει προκαλέσει προβλήματα στην παραγωγή από πεδία όξινου αερίου. Για να αποφευχθούν υγειονομικοί κίνδυνοι κατά τη ν επεξεργασία και χρήση, η περιεκτικότητα σε υδράργυρο μειώνεται σε ειδικές εγκαταστάσεις αφαίρεσης υδραργύρου από τα 5 mg/m3 σε λιγότερο από 10 μg/m3. Ένα σημαντικό μέρος του υδραργύρου συχνά έχει ήδη αφαιρεθεί κατά το διαχωρισμό χαμηλής θερμοκρασίας (L TS) στη μονάδα αφυδάτωσης στο φρέαρ. Επίπεδα υδραργύρου κάτω από 5 μg/m3 επιτυγχάνονται σε επακόλουθους αντιδραστήρες χημορρόφησης σταθερής κλίνης με π.χ., θείο-ενεργοποιημένο ενεργό άνθρακα. Συμπυκνώσιμα συστατικά, όπως νερό ή υδρογονάνθρακες, μειώνουν τη δυνατότητα κατακρά τησης υδραργύρου ή ακόμα και απενεργοποιούν το προσροφητικό υλικό. Οι προσροφητικές κλίνες δεν αναγεννούνται, αλλά το κορεσμένο προσροφητικό 23

24 αποστέλλεται σε εξωτερ ι κές εγκαταστάσεις επεξεργασίας. Δ ι εργασίες ανα γ ε ννόμενη ς αμαλγαματοποί η σ η ς βρίσκονται υπό εξέ ταση. Ο υδράργυρος συλλέγ ετα ι επίσης από το ρεύμα υγρών υδρογονανθράκων με διαχωρισμό φάσεων. Η περαιτέρω επεξεργασία με στερεά προσροφητικά μειώνει την περιεκτικότητα σε υδράργυρο από τα 300 στα 20 ng/g. 5.2.ΑΦΥΔΑΤΩΣΗ Στις περισσότερες περιπτώσεις, το φυσικό αέριο αφυδατώνεται κο ντά στα φρέατα αερίου για λόγους ασφάλειας. Έτσι αποφεύγεται ο σχηματισμός των υδριτών αερίου σους αγωγούς αερίου υψηλής πίεσης αερίου κα ι ελαχιστοποιούνται τα προβλήματα που προκύπτουν από τη μ εταφορά υγρών στο σύστημα. Γενικά, ένα σημείο δρόσου νερού τη ς τάξης των - 8 C στην π ίεση των αγωγών είναι επαρκές. Ειδ ι κότερα, παρουσία διοξειδίου του άνθρακα, υδρόθειου, και των χλωριδίων, η διάβρωση μπορεί να ελαχιστοποιηθεί με τη μείωση της περιεκτικότητας σε νερό. Σε μερικά πεδία αερίου, δεν πραγματοποιείται αφυδάτωση. Η παραγωγή διατηρείται με τη χρήση συγκεκριμένων αντιδιαβρωτικών υλικών σε συνδυασμό με αναστολείς παράγοντες διάβρωσης και θερμικά μονωμένο εξοπλισμό,1 ί ~. ι ' 1' 1 ι Παp ιίψ1 ι 1w ας Δ 1 σ.~61ης ~ Ι'ί~ΙJΚ ~,J.~ Πp1Ί( ΑVι~ιtννηση Υ tί):\ Qiιιtιι'λ\1 Atpv:ι ι Bά ~Jσuls Thαns an Διαχιc~σ~ής 1 1 Σ vμrιuισώιχrrσ 1 1 L... Εpπορι Cu.'/Χ) ι- ι--""--ιγ"""' Αrρ ιο l l Γ,. Ι j r Ε( ερ 1 r.t> Σuατη ι κ1 Ψ.'1c)1ς γω Φpi σ το Χσμ η lής Πiισ ης Σχήμα 5.2 Αφυδάτωση με αναστολέα σχηματισ μού υδριτών και ψύξη σε φρέαρ 24

25 Κρυογενική Αφυδάτωση.Για να μειωθεί η περιεκτικότητα σε βαρύτερους υδρογονάνθρακες εκτός από τη διατήρηση ενός συγκεκριμένου σημείου δρόσου νερού, η υιοθετείται συχνά η κρυογενική αφυδάτωση του φυσικού αερίου (Σχήμα 3.4). Το υγρό αέριο ψύχεται μέχρι τα προς αφαίρεση συστατικά να διαχωριστούν λόγω συμπύκνωσης ή σχηματισμού υδριτών. Συχνά προστίθενται μεθανόλη, γλυκόλη, ή παραφινικός διαλύτης. Η μείωση της θερμοκρασίας μπορεί να επιτευχθεί με εκτόνωσ η Joυle-Thomson. Αυτή η διαδρομή υιοθετείται ιδιαίτερα στην πρώτη φάση της παραγωγής σε φρέατα υψηλήςπίεσης.'οταν η πίεση παραγωγής είναι κοντά σε αυτήν του συστήματος μεταφοράς, χρησιμοποιούνται εξωτερικές κρυογονικές μονάδες. Αφυδάτωση με Δ ιαδικασίες Απορρόφησης. Χρ ησιμοποιούνται κυρίως τυποποιημένες εγκαταστάσεις αφυδάτωσης που χρησιμοποιούν απορρόφηση με γλυ κό λη. Χρησιμοποιείται κυρίως η τριαιθυλενο- γλυκόλη (TEG) σε σχέση με άλλες γλυκόλες (μονο- και διαιθυλενο- γλυκόλες) λόγω της υψηλής ικανότητας απορρόφησής της σε υδρατμούς, της χαμηλής τάσης ατμών της (μικρές απώλειες λόγω εξάτμισης), και της υψηλής θερμικής σταθερότητάς της. Αυτός ο τύπος εγκαταστάσεων αφυδάτωσης παρουσιάζεται στο Σχήμα 3.5. Στον απορροφητή, η γλυκόλη και το αέριο έρχονται σε επαφή κατ' αντιρροή. Τυπικές πιέσεις λειτουργίας από 2-10 MPa. Στο σχεδόν μηδενικής πίεσης στάδιο της αναγέννησης, η κορεσμένη σε νερό γλυκόλη θερμαίνεται στους 200 C. Η ενεργειακές απαιτήσεις μειώνονται με εκτενή εναλλαγή θερμότητας μεταξύ της κορεσμένης και αναγεννημένης γλυκόλης σε σπειροειδείς σωλήνες στο δοχείο αποθήκευσης και στην κορυφή της στήλης αναγέννησης. Χρησιμοποιούνται αναγεννητές με απευθείας καύση αερίου καθώς και άλλοι με θέρμανση με ατμό ή με ηλεκτρική θέρμανση. Η παραμένουσα περιεκτικότητα της γλυκόλης σε νερό (περίπου 1 %) μετά τη θερμική αναγέννηση μπορεί να μειωθεί περαιτέρω με απογύμνωση με ξηρό αέριο ή με εφαρμογή κενού. Το μέσο απογύμνωσης, συχνά καθαρό αέριο, περνά μέσω του δοχείου αποθήκευσης για να θερμανθεί στους σπειροειδείς σωλήνες πριν να αυξηθεί η εκρόφηση των υδρατμών στη ζώνη απόσταξης. Μπορεί να επιτευχθεί υπολειμματική περιεκτικότητα σε νερό της γλυκόλης κάτω από 0.3%. Τα εφικτά σημεία δρόσου για το φυσικό αέριο σε ισορροπία με μίγμα νερού - τριαιθυλενο- γλυκόλης δίνονται στο Σχήμα 3.6, συναρτήσει της θερμοκρασίας επαφής. Οι εγκαταστάσεις είναι αυτο-ελεγχόμενες. Η 25

26 διαδι κ ασία αφυ δάτωση ς δ ιατηρείται με έ μμ εσο έ λ ε γ χο του ρυθμού κ υ κλοφορία ς τη ς γλυκόλης, της θερμοκρασίας αναγέννησης, και της παροχή ς του αερίου απο γύμνωσης. Αn ο ρρ οι;.rι η\ ς Γ.\U ΚΟλης Δ ι σr.ωριστ ~ ς Υ ψηλης Ιl ί ι.<ι r)ς' ' '~.,,, ~ 1 1: Π uρσu ς Δ[ξα ι J ε: νrί Υγ ρ ~ς Φόση ς Ι [' Σχήμα Αφυδάτωση με γλυκόλη Ο εμπλουτισμός της γλυκόλης με υδρογονάνθρα κες μπορεί να περιοριστεί με την χρήση καταλλήλων ξέστρων ( skimmeι- s). Προϊόντα υποβάθμισης ως αποτέλεσμα τη ς εισόδου οξυγόνου, θερμικής αποσύνθεσης, ή εισροής όξινων συσταυικών από το φρέαρ κάνουν τη γλυκόλη διαβρωτική. Ο έλεγχος διάβρωσης γίνεται συνήθως με προσθήκη αναστολέων που αυξάνουν το ph. Η γλυκόλη συνήθως φιλτράρεται με ενεργ ό άνθρακα. Ο χρόνος λειτουργίας τη ς γλυκόλη ς μπορεί να είναι αρκετά έτη. Περαιτέρω μέτρα είναι απαραίτητα για την αφυδάτωση όξινου αερίου, όπως φαίν ο νται με διακεκομμένες γραμμές στο Σ χήμα 3.1. Στη συνήθη πίεση των εγ καταστάσεων των 10,0 MPa, η γλυκόλη απορροφά μη αμελητέες ποσότητες υδρ οθείου, εκτός από υδρατμούς. Το υδρόθ ε ιο απελε υθερώνεται κατά τη διάρκεια της 26

27 αναγέ ννηση ς τη ς γλυ κόλη ς, δημι ο υργώντα ς προβλήματα δι ά βρωση ς κ αι εκπομπών. Εγκαθίστανται επομένως απογυμνωτές υψηλής πίεσηςσ ε πίεση ελαφρώς επάνω από αυτήν του απορροφητή γλυκόλης, το υδρόθ ε ιο απομακρύνεται από τη γλυκόλη με απογύμνωση μ ε το θ ερμασμ έ νο καθαρ ό α έ ριο. Το καθαρό α έ ριο προέρχεται συ χ νά από γ ε ιτονικά πεδία ή εγκαταστάσεις. Το αέριο απογύμνωσης, εμπλουτισμένο με υδρόθειο (που αντιστοιχεi λιγότερο από 2% της δυναμικότητας των μονάδων αφ υδάτωση ς ), ανα κ υ κλώνεται στον απορροφητή. Οι μονάδες αφυδάτωση ς μ ε γλυκόλη κατασκευάζονται από συνήθη χάλυβα. 40 υ ο 30 => 20 ο b '<> 10 Q_ <Ι ο ω :::ι_ ο ι::::- w ~ ~ ο m ~ 30 ~ ~ οο Θερμοιφοοία Επαqής ("C) Σχήμα Εφικτά σημεiα δρόσου φυσικού αερiου συναρτήσει της θερμοκρασiας (αερίου) επαφής με διαλύματα νερού - τριαιθυλενο- γλυκόλης Στην τελική φάση τη ς παραγωγής αερiου από ένα φρέαρ, παράγονται από κοινού σημαντικές ποσότητες αλμυρού νερού. Κατά τη διάρκεια της εκτόνωσης και της μεταφορά ς αυτών των κορεσμένων υγρών, απελευθ ε ρώνονται αέρια, συμπεριλαμβανομένων υδροθεiου, βενζολiου, τολουολίου και ξυλολiου (ΒΤΧ). Οι ε κπομπές μπορούν να ε λαχιστοποιηθούν και οι κίνδυνοι να μειωθούν με πρόσθετη απογύμνωση ή με επανασυμπiεση αυτών των αερίων εκτόνωσης. Αφυδάτωση με Προσρόφηση. Στην αφυδάτωση με προσρόφηση το αέριο έρχεται 27

28 ?R σε επαφή με μοριακά κόσκινα, silica gel, ή sorbead (δηλαδή Si02 που περιέχει Na20). Είναι δυνατή η λειτουργία εγκαταστάσεων με δύο μόνο προσροφητές, που λειτουργούν εναλλάξ. Με τις εγκαταστάσεις προσρόφησης είναι εφικτά σημεία δρόσου κάτω των - 70 C. Αυτό είναι απολύτως απαραίτητο για κρυογονικές εγκαταστάσεις και εγκαταστάσεις υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), όπου ίχνη νερού και διοξειδίου του άνθρακα μπορούν να οδηγήσουν στην έμφραξη λόγω σχηματισμού πάγου. Για την αναγέννηση, περίπου 5% αέριο, ως αέριο καθαρισμού, λαμβάνεται από την κύρια ροή αερίου και τροφοδοτείται μέσω του κορεσμένου προσροφητή στην πίεση της εγκατάστασης και θερμοκρασία C (Σχήμα 3.7).Οι αφαιρούμενοι υδρατμοί από το καθαρισμό της σταθερής κλίνης συμπυκνώνονται έτσι ώστε το αέριο καθαρισμού, που έχει την πίεση της εγκατάστασης, να μπορεί να ανακυκλωθεί Η αναγέννηση με αποσυμπίεση χρησιμοποιείται σπάνια n ρ ο σ ρ όφ ησ η ι Αν ογι:ννησ ι) 1 Υγρ ό Φ υσι.~6 Αtριο Δ ια χωρ ι σ τ ής flροσ ρ οιι,;~τή ς ι 1 Προσ/, οφrι τι) ς: 1 Διαχωρ ι σ ι ής Φάσ ιων L Εμπορr.Jίr7ψο Φυσικό Αlριο...,..., Lf>G Nr.p6 Σχήμα Απομάκρυνση υδρογονανθράκων με προσρόφηση και αναγέννηση υπό Κάτω από κανονικές απαιτήσεις, οι μονάδες αφυδάτωσης φυσικού αερίου αυτού του τύπου είναι οικονομικά λιγότερο ελκυστικές από τις μονάδες με γλυκόλη και τις κρυογονικές εγκαταστάσεις αφυδάτωσης που περιγράφονται ανωτέρω. Εντούτοις,

29 υιοθ ε τ ο ύντ α ι ότα ν, ε κτό ς από απλή αφαίρεση νερού απαιτείται η ρύθμιση σε ένα συ γ κεκριμέ νο σ η μ ε ί ο δρό σου υ δ ρογο ν ανθρ άκων, ε ίνα ι α πα ρα ίτητη η απομ άκ ρυνση υ δροθείο υ ή δ ι οξε ι δ ί ο υ το υ ά ν θ ρακα, ή απα ιτ είτα ι έ να εξαιρετικά χα μη λό σ ημ είο δρόσου. Η διάρ κ εια ζωή ς των προσροφητι κών εξαρτάται κ υρίως από το ποσό α καθαρ σιών (π.χ., αλάτι, αναστολείς, ενώσει ς θείου, κ αι κηρώδεις υδρογονάνθρα κ ες) που πρ ο έ ρχο ντα ι από την πα ρ αγωγή το υ φ ρέα τος. Έχε ι πα ρατηρη θεί μ ετατροπή εν ώσε ων θείου σε υ δ ρόθειο ή το καρβονυλοσουλφίδιο στον προσροφητή. Οι εγκαταστάσει ς προσρόφ η σ η ς χρ ησιμοποιούντ αι συ χνά σ ε υπεράκτι ες εγ κ ατ α στάσεις για να ε λαχ ιστοπο ιήσο υν την α νάγ κ η για διαλύτε ς προ σρό φη σ η ς. 5.3.ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ Υ ΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΩΝ Η ανά κτηση υδρογονανθράκων γίνεται κυρίως για οι κονομικούς λόγους. Εντούτοις, η α φαί ρ εση μπο ρ ε ί επίση ς να είναι απαραίτητη για να απο φ ευχθεί η ανεξέλεγ κτη εμ φάνιση συμπυ κνωμάτων υδρογονανθρά κων στο υ μεγά λων αποστά σεων αγωγούς μεταφορά ς και στις σωληνώσεις των χαμηλής πίεσης συστημάτων διανομής τις πό λει ς.τέτοια συμπυ κνώματα στους αγωγούς μπορούν να προκαλέσουν εμβολές υγρού, ειδι κά κατά τη διάρ κ εια μεταβλητών φορτίων, τα οποία οδηγούν σε λάθη τις συσ κευές μέτρησης και ελέγχου στα κατάντη. Επιπλέον, επηρεάζονται αρνητι κά πλα στι κές σωληνώσ ε ις ή πλαστι κά εξαρτήματα στου ς μετρητέ ς. Επιπλέον, τα συμπυκνώματα εξασθενίζουν την ανίχνευση διαρροών μέσω οσμής (πρόσθετα όσμησης του φυσικού αερίου). Επομένως, εκτός σημείο δρόσου νερού, καθορίζεται συχνά και σημείο δρόσου υδρογονανθρά κων. Κατά συνέπεια, η συμπύ κνωση των υδρογονανθρά κων αποφεύγεται στη θερμοκρασία περιβάλλοντος και υπό τις χαρα κτηριστι κές πιέσεις των συστημάτων μεταφοράς ( MPa). 29

30 -83 Θερμοφασία ( C) Σχήμα 5.3 Διάγραμμα φάσεων γ ια φυσικό αέριο που περιέχει βαρύτερους υδρογονάνθρα κ ες και για καθαρό μεθάνιο a) Καμπύλη σημείου δρόσου, b) Καμπύλη σημείου βρασμού, c ) Κρίσιμο σημεί o,d) Κρ ί σιμο ενδ όθερμο σημείο {crico nd e ntl1enη poίnt ) Οι βαρύτεροι υδρογονάνθρα κ ες επηρεάζουν έντονα τις καμπύλες σημείου δρόσου το φυσι κού αερίου κ αι καθορίζουν επίσης τους όρους κάτω από τους οποίους μπορεί να εμφανιστεί ανάδρομη συμπύ κνωση. Για παράδειγμα, στο Σχήμα φαίνονται γραμμ ές σημείου δρόσου ενό ς μη επεξεργασμένου και ενός επεξεργασμένου φυσικού αερίου. Παρουσιάζεται επίσης η καμπύλη τάσης ατμών του καθαρού μεθανίου. Στο Σχήμα παρουσιάζεται ένα διάγραμμα ανάκτησης υδρογονανθράκων με συνδυασμό ψυκτι κών κύκλων ώστε να βελτιστοποιηθεί η ανά κτηση των βαρύτερων συστατικών. Οι ανα κτώμενοι βαρύτεροι υδρογονάνθρα κ ες ονομάζονται συμπυκνώ ματα φυσι κού αερίου (natural gas lίqu ί ds, NGL). Το απαιτούμενο σημείο δρόσου υδρογονανθράκων δεν μπορεί να επιτευχθεί με Κρυογονι κ ές διεργασίες. Βιομηχανικά, χρησιμοποιούνται εγκαταστάσεις προσρόφηση ς με ενεργό άνθρακα ή sorbead, όπου οι βαρύτεροι υδρογονάνθρακες αφαιρούντα ι και ανα κτώνται κατά προτίμηση σε ανυψωμένες θερμο κρασίες αναγ έ ννησης και κύ κλους μικρή ς διάρ κειας(σχήμα 5.2.3). Η παρουσία νερού προκαλε τα προβλήματα κ αι συνήθω ς αφαιρείται πρώτο σε εγκαταστάσεις αφυδάτωσης που προηγούνται. Η αφαίρεση τω ν όξινων συστατι κών του φυσι κού αερίου, υδροθείου και διοξειδίου του άνθρα κα είναι ένα ς από τους πιο κοινούς στόχους της επεξεργασίας φυσικού 30

31 αερίου. Επιπλέον, άλλες ενώσεις θείου (π. χ., καρβονυλοσουλφίδιο ή μερκαπτάνες) ε ίναι συ χνά παρούσες και πρέπει επίσης να αφαιρεθούν. Οι ποιοτικές απαιτήσεις για το καθαρισμένο α έ ριο και τον προβλεπόμενο τύπο επεξεργασίας ή περαιτέρω χρήσης των διαχωρισμένων συστατικών είναι ποικίλες. Κατά συνέπεια, είναι διαθέσιμη μια επιλογή πολλών διαφορετικών διεργασιών 6.ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ Η μέθοδος με την ευρύτερη εφαρμογή είναι η απορρόφηση του αερίου. Εδώ, τα όξινα συστατι κά του αερίου δεσμεύονται αντιστρεπτά από έναν διαλύτη με χημική ή φυσική απορρόφηση. Στο στάδιο της αναγέννησης τα συστατικά εκροφούνται και ο διαλύτης ανακυκλώνεται στον πύργο απορρόφησης Εμ πορεύσιμο Φυσ ι κό Αtρι ο Ε ναλλάκτ η ς Θερμ ότ ητ ας r ~- ι-~h'an4--ql'1-- l-'ι.:;..~ ι ι ι--t----~,-,--, ι ι ι ι ι ~1Ιjλη Απομεθανίωση ς C,+ Υδροyονά νθρο κ tς (NGL},... --' Σχήμα 6.1 Διάγραμμα μονάδας ανάκτησης βαρύτερων υδρογονανθράκων Εάν απαιτείται εκλεκτική αφαίρεση των ενώσεων θείου για φυσικά αέρια με υψηλή Περιεκτικότητα σε όξινα συστατικά, προτιμώνται οι διεργασίες φυσικής απορρόφησης. Στη φυσική απορρόφηση, το διοξείδιο του άνθρακα και το υδρόθειο 31

32 διαλύονται με φυσικό τρόπο στο διαλύτη. Η διεργασία είναι αντιστρεπτή: κατά τη διάρκεια της αναγέ ννηση ς υπό πολύ ε λαττωμ έ νη πίεση, τα απορροφημένα αέρια συστατικά απελευθερώνονται αυτούσια από το διαλύτη (Σχήμα 6.1 ). Σημαντικές διεργασίες περιλαμβάνουν τις εξής: (1) διεργασία Purisol, η οποία λειτουργεί με Ν- μεθυλοπυρρολιδόνη (ΝΜΡ), (2) διεργασία Selexol, στην οποία ο διαλύτης είναι ένα μίγμα πολυ(αιθυενο- γλυκόλης διμεθυλαιθέρα), (3) διεργασία Sepasolν, με πολυ(αιθυλενο - γλυκόλης μεθυλο ισοπροπυλαιθέρα), (4) διεργασία Fluor, με ανθρακι κό προπυλένιο και (5) η διεργασία Rectisol με ψυχρή μεθανόλη. Με εξαίρεση τη διεργασία Rectisol (που λειτουργεί από - 1 Ο έως - 30 C), όλες λειτουργούν θερμοκρασία περιβάλλοντος και χρησιμοποιούν οργανικούς διαλύτες υψηλού σημείου βρασμού (Πίνακας 6.1 ). Οι ιδιότητες απορρόφησης για το διοξείδιο του άνθρακα είναι παραπλήσιες. Η εκλεκτικότητα της ΝΜΡ για το υδρόθειο είναι υψηλότερη, κάτι που είναι συχνά επιθυμητό. Οι διαλύτες φυσικής απορρόφησης είναι συνήθως άνυδροι, κατά συνέπεια και η αφυδάτωση και η αφαίρεση διοξειδίου του άνθρακα ή/και υδροθείου μπορούν να πραγματοποιηθούν σε ένα ενιαίο βήμα. Το στάδιο της αφυδάτωσης που πρέπει να γίνει χωριστά στη διεργασία της χημικής απορρόφησης είναι περιττό. Για μια περιεκτικότητα σε νερό περίπου 3 5% στο διαλύτη απορρόφησης (π.χ., Selexol), οδια λύτης είναι δυνατό να αναγεννηθεί χωρίς συμπιεστή του αερίου απογύμνωσης. Το μέσο απογύμνωσης είναι οι υδρατμοί που είναι παρόντες. 32

33 Α.νόί< τ ηση Δ ~ αλι'j τ η! Ε~ιπαrπU σjιjq Αί.μιο Αποr;::οφφ ή ς Λtpιο Τpοφvδοο ίυς r '---..oj f > Αiριο Λ ποyύμνωσης Σχήμα Φυσική απορρόφηση μ ε αναγ έννηση με αποσυμπίεsη και απογύμνωση Για να μειωθούν οι απώλειες και να αποτραπεi συμπύκνωση του μέσου απορρόφηση '(,, i :,,, 1: ς στον αγωγό, εγκαθίστανται συχνά μικρές μονάδες μετεπεξεργασiας(π.χ., με γλυκόλη). Μπορούν επίσης να χρ ησιμοποιηθούν πύργοι πλύσης, προσροφητέ ς ενεργού άνθρακα, ή συστήματα ψύξης. Λόγω της καλής διαλυτότητας των βαρύτερων υδρογονανθράκων σε αυτούς τους διαλύτες φυσικής απορρόφησης, 01 διεργασiες αυτές επιτρέπουν επiσης την ανάκτηση LPG. Ποσότητα Δ ιαλύτη Απορρόφησης. Η ποσότητα κυκλοφορiας του διαλύτη απορρόφησης πο υ απαιτεiτα ι είναι σχεδόν ανεξάρτητη από τη συγκέντρωση των συστατικών που αφαιρούνται αλλά εξαρτά ται από τη ν πίεση και την τροφοδοσiα του προς επεξεργασία αερίο υ. Η φόρτιση του διαλύτη φυσικής απορρόφησης αυξάνει με τη μερική πίεση των συστατικών που αφαιρούνται. Κατά συνέπεια, η φυσική 1 απορρόφηση ευν οε iται από την υψηλότερη συγκέντρωση αυτών των συστατικών και την υψηλότερη πίεση της δ ιεργασiας. Ένα μεγάλο ποσό προσροφημένου στον άνθρακα μ εθανίου μπορεi να αποδεσμευτεί στην πρώτη φάση ελάπωσ η ς της πί εσης μ ε εκτόνωσ η (συνήθως πολυβάθμια εκτόνωσ η) και μπορεί να τροφοδοτηθεi επ ι κερδώς τα εσωτερικά συστήματα κα υσίμου αερiου. Μια υψηλή εκλεκτι κότητα σε υδρόθειο έναντι του διοξειδiου του άνθρακα οδηγεi σε 33

34 ρεύματα διεργασίας με υψηλή συγκέντρωση υδροθείου, τα οποία μπορούν να χρησιμοποιηθούν στη διεργασία Claus. Ένα ορισμένο υπόλοιπο ποσό διοξειδίου του άνθρακα στο επεξεργασμένο αέριο μπορεί να είναι επιθυμητό να ρυθμίσει τη θερμογόνο δύναμή του στις επιθυμητές προδιαγραφές. Για να επιτευχθούν οι ποιοτικές προδιαγραφές, οι διεργασίες φυσικής απορρόφησης μπορούν να χρησιμοποιηθούν με μεταβλητή ε κ λεκτικότητα με ρύθμιση της ανακυκλοφορίας του διαλύτη και της θερμοκρασίας. Οι διεργασίες φυσικής απορρόφησης είναι μη διαβρωτικές, και ως κατασκευαστικό υλικό χρησιμοποιείται συνήθως κοινός χάλυβας. Η πλήρης αφαίρεση του καρβονυλοσουλφιδίου απαιτεί πιο περίπλοκο εξοπλισμό. [ 6.1.ΔΙΕΡΓ ΑΣΙΕΣ ΧΗΜΙΚΗΣ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ Η απορρόφηση με αλκανολαμίνες, γνωστή από τη δεκαετία του '30, είναι η συχνότερα χρησιμοποιούμενη μέθοδος. Ως απορροφητικά χρησιμοποιούνται κυρίως υδατικά διαλύματα μονοαιθανολαμίνης(μεα), διαιθανολαμίνης (DEA), διισοπροπυλαμίνης (D/PA), διγλυκολαμίνης (DGA) και μεθυλ-διαιθανολαμίνης. Η επιλογή του διαλύτη εξαρτάται από αρκετούς παράγοντες. Η μοvοαιθαvολαμίvη επιτρέπει μια υψηλή τελική καθαρότητα αλλά απαιτεί σημαντικό ποσό ενέργειας για την αναγέννηση.και η απορρόφηση καρβονυλοσουλφιδίου οδηγεί σε προϊόντα υποβάθμισης που πρέπει να εξαλειφθούν σε ένα ανοικοδομητή (reclaimer). Η εκλεκτική αφαίρεση του υδροθείου δεν είναι δυνατή. Η διγλυκολαμίvη, όπως η ΜΕΑ μια πρωτοταγής αμίνη, είναι κατάλληλη για την πλήρη απορρόφηση και του υδροθείου και του διοξειδίου του άνθρακα και μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί για την απορρόφηση καρβονυλοσουλφιδίου κ μερκαπτανών. Οι δευτεροταγείς αμίνες ΟΕΑ και Ο/ΡΑ παρουσιάζουν χαμηλότερη θερμότητα αντίδρασης για την απορρόφηση - εκρόφηση των όξινων συστατικών του αερίου κατά συνέπεια, απαιτούν λιγότερο ατμό αναγέννησης από τη ΜΕΑ. Σε πιο υψηλά επίπεδα διοξειδίου του άνθρακα, σχηματίζονται διάφορες ενώσεις υποβάθμισης που δεν μπορούν να αναγεννηθούν, απαιτείται η χρήση ανοικοδομητή. Μια σχετική εκλεκτικότητα για το υδρόθειο είναι δυνατή, ιδιαίτερα με τη DIPA, επειδή η αντίδρασή της με το διοξείδιο του άνθρακα είναι πιο αργή. Οι τριτοταγείς αμίνες όπως η ΜΟΕΑ έχουν αρκετά καλύτερη εκλεκτικότητα ως προς το υδρόθειο. Η θερμότητα της αντίδρασης της MDEA είναι χαμηλότερη, δε σχηματίζονται προϊόντα 34

ΕΤΚΛ ΕΜΠ. Τεχνολογία Πετρελαίου και Και Λιπαντικών ΕΜΠ

ΕΤΚΛ ΕΜΠ. Τεχνολογία Πετρελαίου και Και Λιπαντικών ΕΜΠ Φυσικού Αερίου Στόχοι Απομάκρυνση Ανεπιθύμητων Συστατικών Νερό Βαρείς Υδρογονάνθρακες Υδρόθειο Διοξείδιο του Άνθρακα Στοιχειακό Θείο Άλλα Συστατικά Ανάκτηση Συστατικών με Οικονομική Αξία Ήλιο Υδρογονάνθρακες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΚΛ ΕΜΠ. Τεχνολογία Πετρελαίου και Και Λιπαντικών ΕΜΠ

ΕΤΚΛ ΕΜΠ. Τεχνολογία Πετρελαίου και Και Λιπαντικών ΕΜΠ Φυσικού Αερίου Κοιτάσματα Κάθε κοίτασμα φυσικού αερίου περιέχει και βαρύτερους υδρογονάνθρακες σε υγρή μορφή, οι οποίοι κατά την εξόρυξη ξη συλλέγονται για να αποτελέσουν τα λεγόμενα υγρά φυσικού αερίου

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2. Βασικά Χαρακτηριστικά Φυσικού Αερίου

Κεφάλαιο 2. Βασικά Χαρακτηριστικά Φυσικού Αερίου Κεφάλαιο 2 Βασικά Χαρακτηριστικά Φυσικού Αερίου 2.1 Εισαγωγή Το φυσικό αέριο είναι ένα µίγµα αερίων υδρογονανθράκων µε κυµαινόµενες ποσότητες άλλων αερίων, που θεωρούνται ως ακαθαρσίες. Το φυσικό αέριο

Διαβάστε περισσότερα

Μηχανική και Ανάπτυξη Διεργασιών

Μηχανική και Ανάπτυξη Διεργασιών Μηχανική και Ανάπτυξη Διεργασιών Κωστής Μαγουλάς, Καθηγητής Επαμεινώνδας Βουτσάς, Επ. Καθηγητής 7ο Εξάμηνο, Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ . ΟΡΙΣΜΟΣ Οι διαχωρισμοί είναι οι πιο συχνά παρατηρούμενες διεργασίες

Διαβάστε περισσότερα

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C.

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. 4.1 Βασικές έννοιες Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. Σχετική ατομική μάζα ή ατομικό βάρος λέγεται ο αριθμός που δείχνει πόσες φορές είναι μεγαλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΩΝ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΩΝ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΩΝ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 1. Πώς ορίζεται η περίσσεια αέρα και η ισχύς μίγματος σε μία καύση; 2. Σε ποιές περιπτώσεις παρατηρείται μή μόνιμη μετάδοση της θερμότητας; 3. Τί είναι η αντλία

Διαβάστε περισσότερα

1. Εναλλάκτες θερµότητας (Heat Exchangers)

1. Εναλλάκτες θερµότητας (Heat Exchangers) 1. Εναλλάκτες θερµότητας (Heat Exangers) Οι εναλλάκτες θερµότητας είναι συσκευές µε τις οποίες επιτυγχάνεται η µεταφορά ενέργειας από ένα ρευστό υψηλής θερµοκρασίας σε ένα άλλο ρευστό χαµηλότερης θερµοκρασίας.

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα Γ- ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ.doc 2/5

Παράρτημα Γ- ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ.doc 2/5 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΚΑΙ ΥΦΑ 1. ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ 2/5 ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ 1. Συντελεστής Wobbe: Ο Συντελεστής Wobbe δεν πρέπει να είναι μικρότερος από

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ: ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ: ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ ΑΝΩΤΑΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ: ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ Επιβλέπων: ΠΕΤΡΟΣ Γ. ΒΕΡΝΑΔΟΣ, Καθηγητής ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΓΡΑΠΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΓΡΑΠΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΓΡΑΠΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 1. Να υπολογιστεί η μαζική παροχή του ατμού σε (kg/h) που χρησιμοποιείται σε ένα θερμαντήρα χυμού με τα παρακάτω στοιχεία: αρχική θερμοκρασία χυμού 20 C, τελική θερμοκρασία

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ. Εργασία των μαθητριών: Μπουδαλάκη Κλεοπάτρα, Λιολιοσίδου Χριστίνα, Υψηλοπούλου Δέσποινα.

ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ. Εργασία των μαθητριών: Μπουδαλάκη Κλεοπάτρα, Λιολιοσίδου Χριστίνα, Υψηλοπούλου Δέσποινα. ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ Εργασία των μαθητριών: Μπουδαλάκη Κλεοπάτρα, Λιολιοσίδου Χριστίνα, Υψηλοπούλου Δέσποινα. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ Το φυσικό αέριο είναι: Το φυσικό αέριο είναι ένα φυσικό προϊόν που βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

Σταθµοί ηλεκτροπαραγωγής συνδυασµένου κύκλου µε ενσωµατωµένη αεριοποίηση άνθρακα (IGCC) ρ. Αντώνιος Τουρλιδάκης Καθηγητής Τµ. Μηχανολόγων Μηχανικών, Πανεπιστήµιο υτικής Μακεδονίας 1 ιαδικασίες, σχήµατα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΚΑΘΑΡΩΝ ΟΥΣΙΩΝ.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΚΑΘΑΡΩΝ ΟΥΣΙΩΝ. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΚΑΘΑΡΩΝ ΟΥΣΙΩΝ. 2.1 Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΚΑΘΑΡΗΣ ΟΥΣΙΑΣ. Μια ουσία της οποίας η χημική σύσταση παραμένει σταθερή σε όλη της την έκταση ονομάζεται καθαρή ουσία. Δεν είναι υποχρεωτικό να

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα Χημεία Α Λυκείου

Τράπεζα Χημεία Α Λυκείου Τράπεζα Χημεία Α Λυκείου 1 ο Κεφάλαιο Όλα τα θέματα του 1 ου Κεφαλαίου από τη Τράπεζα Θεμάτων 25 ερωτήσεις Σωστού Λάθους 30 ερωτήσεις ανάπτυξης Επιμέλεια: Γιάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός Ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΟΧΗΜΕΙΑ. Είδη ενέργειας ΘΕΡΜΟΔΥΝΑΜΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ

ΘΕΡΜΟΧΗΜΕΙΑ. Είδη ενέργειας ΘΕΡΜΟΔΥΝΑΜΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ ΘΕΡΜΟΧΗΜΕΙΑ Όλες οι χημικές αντιδράσεις περιλαμβάνουν έκλυση ή απορρόφηση ενέργειας υπό μορφή θερμότητας. Η γνώση του ποσού θερμότητας που συνδέεται με μια χημική αντίδραση έχει και πρακτική και θεωρητική

Διαβάστε περισσότερα

Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης

Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης Χαρακτηριστικά υγρών αποβλήτων Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος Εργαστήριο Διαχείρισης και Τεχνολογίας Υγρών Αποβλήτων Τα υγρά απόβλητα μπορεί να προέλθουν από : Ανθρώπινα απόβλητα

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα Θεμάτων Χημεία Α Λυκείου

Τράπεζα Θεμάτων Χημεία Α Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων Χημεία Α Λυκείου ΟΛΑ ΤΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΗ ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ ΑΠΟ ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 11 ερωτήσεις με απάντηση Επιμέλεια: Γιάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός 1. Σε ορισμένη ποσότητα ζεστού νερού διαλύεται

Διαβάστε περισσότερα

η βελτίωση της ποιότητας του αέρα στα κράτη µέλη της ΕΕ και, ως εκ τούτου, η ενεργός προστασία των πολιτών έναντι των κινδύνων για την υγεία που

η βελτίωση της ποιότητας του αέρα στα κράτη µέλη της ΕΕ και, ως εκ τούτου, η ενεργός προστασία των πολιτών έναντι των κινδύνων για την υγεία που Τεχνολογίες ελέγχου των εκποµπών των Συµβατικών Ατµοηλεκτρικών Σταθµών (ΣΑΗΣ) µε καύσιµο άνθρακα ρ. Αντώνιος Τουρλιδάκης Τµ. Μηχανολόγων Μηχανικών, Πανεπιστήµιο υτικής Μακεδονίας Τύποι εκποµπών που εκλύονται

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Διεργασίες Μηχανικής Τροφίμων

Βασικές Διεργασίες Μηχανικής Τροφίμων Βασικές Διεργασίες Μηχανικής Τροφίμων Ενότητα 8: Εκχύλιση, 1ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Σταύρος Π. Γιαννιώτης, Καθηγητής Μηχανικής Τροφίμων Μαθησιακοί Στόχοι Τύποι εκχύλισης

Διαβάστε περισσότερα

H Χημεία του άνθρακα: 2. Πετρέλαιο Φυσικό Αέριο - Πετροχημικά. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

H Χημεία του άνθρακα: 2. Πετρέλαιο Φυσικό Αέριο - Πετροχημικά. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός H Χημεία του άνθρακα: 2. Πετρέλαιο Φυσικό Αέριο - Πετροχημικά Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να γνωρίζουμε τα κυριότερα συστατικά του πετρελαίου Να περιγράφουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ. Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ. Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1 ΘΕΜΑ 1 Ο ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ A ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1) Το άτοµο του καλίου (Κ) έχει µαζικό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ

ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ ΟΔΗΓΙΕΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΥΓΡΗΣ ΕΚΧΥΛΙΣΗΣ Ελένη Παντελή, Υποψήφια Διδάκτορας Γεωργία Παππά, Δρ. Χημικός Μηχανικός

Διαβάστε περισσότερα

Αναερόβιες Μονάδες για την παραγωγή βιο-αερίου από βιοµάζα

Αναερόβιες Μονάδες για την παραγωγή βιο-αερίου από βιοµάζα Αναερόβιες Μονάδες για την παραγωγή βιο-αερίου από βιοµάζα Βιο-αέριο? Το αέριο που παράγεται από την ζύµωση των οργανικών, ζωικών και φυτικών υπολειµµάτων και το οποίο µπορεί να χρησιµοποιηθεί για την

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΚΛ ΕΜΠ. Τεχνολογία Πετρελαίου και Και Λιπαντικών ΕΜΠ

ΕΤΚΛ ΕΜΠ. Τεχνολογία Πετρελαίου και Και Λιπαντικών ΕΜΠ Φυσικού Αερίου Στήλες Απόσταξης Πετρελαίου Ιστορικά, η παλιότερη διεργασία επεξεργασίας πετρελαίου Αποτελεί το πρώτο μόνο στάδιο της επεξεργασίας Σκοπός Ανάκτηση ελαφρών συστατικών Κλασμάτωση σε κλάσματα

Διαβάστε περισσότερα

04-04: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Ιδιότητες και διεργασίες

04-04: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Ιδιότητες και διεργασίες Κεφάλαιο 04-04 σελ. 1 04-04: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Ιδιότητες και διεργασίες Εισαγωγή Γενικά, υπάρχουν πέντε διαφορετικές διεργασίες που μπορεί να χρησιμοποιήσει κανείς για να παραχθεί χρήσιμη ενέργεια

Διαβάστε περισσότερα

Οι ιδιότητες των αερίων και καταστατικές εξισώσεις. Θεόδωρος Λαζαρίδης Σημειώσεις για τις παραδόσεις του μαθήματος Φυσικοχημεία Ι

Οι ιδιότητες των αερίων και καταστατικές εξισώσεις. Θεόδωρος Λαζαρίδης Σημειώσεις για τις παραδόσεις του μαθήματος Φυσικοχημεία Ι Οι ιδιότητες των αερίων και καταστατικές εξισώσεις Θεόδωρος Λαζαρίδης Σημειώσεις για τις παραδόσεις του μαθήματος Φυσικοχημεία Ι Τι είναι αέριο; Λέμε ότι μία ουσία βρίσκεται στην αέρια κατάσταση όταν αυθόρμητα

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών. Χημεία. Ενότητα 15: Διαλύματα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών. Χημεία. Ενότητα 15: Διαλύματα Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Χημεία Ενότητα 15: Διαλύματα Αν. Καθηγητής Γεώργιος Μαρνέλλος e-mail: gmarnellos@uowm.gr Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Καταστατική εξίσωση ιδανικών αερίων

Καταστατική εξίσωση ιδανικών αερίων Καταστατική εξίσωση ιδανικών αερίων 21-1. Από τι εξαρτάται η συμπεριφορά των αερίων; Η συμπεριφορά των αερίων είναι περισσότερο απλή και ομοιόμορφη από τη συμπεριφορά των υγρών και των στερεών. Σε αντίθεση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΟΝΑ Α ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΝΕΡΟΥ ΚΑΙ ΜΗ ΕΝΙΚΗΣ ΑΠΟΡΡΙΨΗΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ

ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΟΝΑ Α ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΝΕΡΟΥ ΚΑΙ ΜΗ ΕΝΙΚΗΣ ΑΠΟΡΡΙΨΗΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΟΝΑ Α ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΝΕΡΟΥ ΚΑΙ ΜΗ ΕΝΙΚΗΣ ΑΠΟΡΡΙΨΗΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ Πηγή: Mr.Matteo Villa HAR srl. Επιµέλεια: Κων/νος I. Νάκος SHIELCO Ltd Σελίδα 1/5 O οίκος HAR srl, Ιταλίας εξειδικεύεται στον σχεδιασµό

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα.

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα. 93 Ερωτήσεις θεωρίας με απαντήσεις 3.2 Οξυγόνο 2-1. Ποιο είναι το οξυγόνο και πόσο διαδεδομένο είναι στη φύση. Το οξυγόνο είναι αέριο στοιχείο με μοριακό τύπο Ο 2. Είναι το πλέον διαδεδομένο στοιχείο στη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΥΣΚΕΥΩΝ ΘΕΡΜΙΚΩΝ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ. 1η ενότητα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΥΣΚΕΥΩΝ ΘΕΡΜΙΚΩΝ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ. 1η ενότητα 1η ενότητα 1. Εναλλάκτης σχεδιάζεται ώστε να θερμαίνει 2kg/s νερού από τους 20 στους 60 C. Το θερμό ρευστό είναι επίσης νερό με θερμοκρασία εισόδου 95 C. Οι συντελεστές συναγωγής στους αυλούς και το κέλυφος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΠΕ. Βισκαδούρος Γ. Ι. Φραγκιαδάκης Φ. Μαυροματάκης

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΠΕ. Βισκαδούρος Γ. Ι. Φραγκιαδάκης Φ. Μαυροματάκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΠΕ Βισκαδούρος Γ. Ι. Φραγκιαδάκης Φ. Μαυροματάκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο όρος βιομάζα μπορεί να δηλώσει : α) Τα υλικά ή τα υποπροϊόντα και κατάλοιπα της φυσικής, ζωικής δασικής και αλιευτικής παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Τ.Σ. (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Τ.Σ. (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Τ.Σ. (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΥΔΡΑΥΛΙΚΩΝ ΘΕΡΜΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ

ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ Το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο είναι δύο μίγματα υδρογονανθράκων που χρησιμοποιούνται σε διάφορους τομείς από τους ανθρώπους σε όλο τον κόσμο.

Διαβάστε περισσότερα

panagiotisathanasopoulos.gr

panagiotisathanasopoulos.gr Χημική Ισορροπία 61 Παναγιώτης Αθανασόπουλος Χημικός, Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Πατρών Χημικός Διδάκτωρ Παν. Πατρών 62 Τι ονομάζεται κλειστό χημικό σύστημα; Παναγιώτης Αθανασόπουλος Κλειστό ονομάζεται το

Διαβάστε περισσότερα

3 ο κεφάλαιο. καύσιμα και καύση

3 ο κεφάλαιο. καύσιμα και καύση 3 ο κεφάλαιο καύσιμα και καύση 1. Τι ονομάζουμε καύσιμο ; 122 Είναι διάφοροι τύποι υδρογονανθράκων ΗC ( υγρών ή αέριων ) που χρησιμοποιούνται από τις ΜΕΚ για την παραγωγή έργου κίνησης. Το καλύτερο καύσιμο

Διαβάστε περισσότερα

4.2 Παρα γοντες που επηρεα ζουν τη θε ση χημικη ς ισορροπι ας - Αρχη Le Chatelier

4.2 Παρα γοντες που επηρεα ζουν τη θε ση χημικη ς ισορροπι ας - Αρχη Le Chatelier Χημικός Διδάκτωρ Παν. Πατρών 4.2 Παρα γοντες που επηρεα ζουν τη θε ση χημικη ς ισορροπι ας - Αρχη Le Chatelier Τι ονομάζεται θέση χημικής ισορροπίας; Από ποιους παράγοντες επηρεάζεται η θέση της χημικής

Διαβάστε περισσότερα

Ν + O ΝO+N Μηχανισµός Zel'dovich Ν + O ΝO+O ΝO+H N + OH 4CO + 2ΗΟ + 4ΝΟ 5Ο 6ΗΟ + 4ΝΟ 4HCN + 7ΗΟ 4ΝΗ + CN + H O HCN + OH

Ν + O ΝO+N Μηχανισµός Zel'dovich Ν + O ΝO+O ΝO+H N + OH 4CO + 2ΗΟ + 4ΝΟ 5Ο 6ΗΟ + 4ΝΟ 4HCN + 7ΗΟ 4ΝΗ + CN + H O HCN + OH Τεχνολογίες ελέγχου των εκποµπών των Συµβατικών Ατµοηλεκτρικών Σταθµών (ΣΑΗΣ) µε καύσιµο άνθρακα ρ. Ανανίας Τοµπουλίδης Τµ. Μηχανολόγων Μηχανικών, Πανεπιστήµιο υτικής Μακεδονίας Εκποµπές NO Χ που παράγονται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΑΤΜΙΣΗ Θοδωρής Καραπάντσιος

ΕΞΑΤΜΙΣΗ Θοδωρής Καραπάντσιος ΕΞ ΕΞΑΤΜΙΣΗ Θοδωρής Καραπάντσιος ΕΞ.1 Εισαγωγή Αντικείµενο της συµπύκνωσης είναι κατά κύριο λόγο η αποµάκρυνση νερού, µε εξάτµιση, από ένα υδατικό διάλυµα που περιέχει µια ή περισσότερες διαλυµένες ουσίες,

Διαβάστε περισσότερα

1. Το στοιχείο Χ έχει 17 ηλεκτρόνια. Αν στον πυρήνα του περιέχει 3 νετρόνια περισσότερα από

1. Το στοιχείο Χ έχει 17 ηλεκτρόνια. Αν στον πυρήνα του περιέχει 3 νετρόνια περισσότερα από Ερωτήσεις Ανάπτυξης 1. Το στοιχείο Χ έχει 17 ηλεκτρόνια. Αν στον πυρήνα του περιέχει 3 νετρόνια περισσότερα από τα πρωτόνια, να υπολογισθούν ο ατομικός και ο μαζικός του στοιχείου Χ 2. Δίνεται 40 Ca. Βρείτε

Διαβάστε περισσότερα

6.2. ΤΗΞΗ ΚΑΙ ΠΗΞΗ, ΛΑΝΘΑΝΟΥΣΕΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΕΣ

6.2. ΤΗΞΗ ΚΑΙ ΠΗΞΗ, ΛΑΝΘΑΝΟΥΣΕΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΕΣ 45 6.1. ΓΕΝΙΚΑ ΠΕΡΙ ΦΑΣΕΩΝ ΜΕΤΑΤΡΟΠΕΣ ΦΑΣΕΩΝ Όλα τα σώµατα,στερεά -ά-αέρια, που υπάρχουν στη φύση βρίσκονται σε µια από τις τρεις φάσεις ή σε δύο ή και τις τρεις. Όλα τα σώµατα µπορεί να αλλάξουν φάση

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην αεριοποίηση βιομάζας

Εισαγωγή στην αεριοποίηση βιομάζας ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΑΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΧΗΜΙΚΩΝ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ & ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΠΟΡΩΝ Κεντρικό: 6 ο χλμ. oδού Χαριλάου-Θέρμης Τ.Θ. 60361 570 01 Θέρμη, Θεσσαλονίκη Τηλ.: 2310-498100 Fax: 2310-498180

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση ατμού είναι ευρέως διαδεδομένη σχεδόν σε όλη την βιομηχανία. Ο ατμός

Η χρήση ατμού είναι ευρέως διαδεδομένη σχεδόν σε όλη την βιομηχανία. Ο ατμός Η χρήση ατμού είναι ευρέως διαδεδομένη σχεδόν σε όλη την βιομηχανία. Ο ατμός μεταφέρει μεγάλη ποσότητα ενέργειας με την μορφή θερμότητας και χρησιμοποιείται στην παραγωγική διαδικασία για την επιτάχυνση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ Η χρήση του όζοντος για την κατεργασία νερού σε πύργους ψύξης αυξάνει σηµαντικά τα τελευταία χρόνια και αρκετές έρευνες και εφαρµογές που έχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΚΛ ΕΜΠ. Αργό Πετρέλαιο Χαρακτηριστικά Ιδιότητες. Τεχνολογία Πετρελαίου και. Εργαστήριο Τεχνολογίας Καυσίμων Και Λιπαντικών ΕΜΠ

ΕΤΚΛ ΕΜΠ. Αργό Πετρέλαιο Χαρακτηριστικά Ιδιότητες. Τεχνολογία Πετρελαίου και. Εργαστήριο Τεχνολογίας Καυσίμων Και Λιπαντικών ΕΜΠ Φυσικού Αερίου Σύσταση Αργού Πετρελαίου Σύνθετο Μίγμα Υδρογονανθράκων Περιέχει αέρια διαλελυμένα στα υγρά συστατικά Υδρογονάνθρακες C 1 C 90+ Στοιχειακή Ανάλυση: Αρκετά Ομοιόμορφη Στοιχεία Περιεκτικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Για κάθε αέριο υπάρχουν μηχανισμοί παραγωγής και καταστροφής Ρυθμός μεταβολής ενός αερίου = ρυθμός παραγωγής ρυθμός καταστροφής Όταν: ρυθμός παραγωγής = ρυθμός καταστροφής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΩΝ ΥΠΟΚΑΤΑΣΤΑΤΩΝ ΤΟΥ ΝΤΙΖΕΛ ΑΠΟ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΦΥΤΙΚΑ ΕΛΑΙΑ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΩΝ ΥΠΟΚΑΤΑΣΤΑΤΩΝ ΤΟΥ ΝΤΙΖΕΛ ΑΠΟ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΦΥΤΙΚΑ ΕΛΑΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΩΝ ΥΠΟΚΑΤΑΣΤΑΤΩΝ ΤΟΥ ΝΤΙΖΕΛ ΑΠΟ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΦΥΤΙΚΑ ΕΛΑΙΑ ΑΝΔΡΕΑΣ ΒΟΝΟΡΤΑΣ ΝΙΚΟΣ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΣ ΦΥΤΙΚΑ ΕΛΑΙΑ ΩΣ ΚΑΥΣΙΜΑ Φυτικά έλαια ή ζωικά λίπη ή παράγωγά τους Μετεστεροποίηση Υδρογονοαποξυγόνωση

Διαβάστε περισσότερα

Α. Στοιχειοµετρικός προσδιορισµός του απαιτούµενου αέρα καύσης βαρέος κλάσµατος πετρελαίου. Συστατικό

Α. Στοιχειοµετρικός προσδιορισµός του απαιτούµενου αέρα καύσης βαρέος κλάσµατος πετρελαίου. Συστατικό Α. Στοιχειοµετρικός προσδιορισµός του απαιτούµενου αέρα καύσης βαρέος κλάσµατος πετρελαίου Για τον παραπάνω προσδιορισµό, απαραίτητο δεδοµένο είναι η στοιχειακή ανάλυση του πετρελαίου (βαρύ κλάσµα), η

Διαβάστε περισσότερα

Ορισμός το. φλψ Στάδια επεξεργασίας λυμάτων ΘΕΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ?

Ορισμός το. φλψ Στάδια επεξεργασίας λυμάτων ΘΕΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ? ΘΕΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ? Ο βιολογικος καθαρισμος αφορα την επεξεργασια λυματων, δηλαδη τη διαδικασια μεσω της οποιας διαχωριζονται οι μολυσματικες ουσιες από

Διαβάστε περισσότερα

2.3 Περιεκτικότητα διαλύματος Εκφράσεις περιεκτικότητας

2.3 Περιεκτικότητα διαλύματος Εκφράσεις περιεκτικότητας 1 Η θεωρία του μαθήματος με ερωτήσεις. 2.3 Περιεκτικότητα διαλύματος Εκφράσεις περιεκτικότητας Ερωτήσεις θεωρίας με απάντηση 3-1. Τι ονομάζεται περιεκτικότητα ενός διαλύματος; Είναι μία έκφραση που δείχνει

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ !Unexpected End of Formula l ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Παραδεισανός Αδάμ ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η εργασία αυτή εκπονήθηκε το ακαδημαϊκό έτος 2003 2004 στο μάθημα «Το πείραμα στη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΙΝOΜΗΣΗ ΦΛΟΓΩΝ ΒΑΘΜΟΣ ΑΠΟ ΟΣΗΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΚΑΥΣΗΣ. Μ. Φούντη Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών, 2004

ΤΑΞΙΝOΜΗΣΗ ΦΛΟΓΩΝ ΒΑΘΜΟΣ ΑΠΟ ΟΣΗΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΚΑΥΣΗΣ. Μ. Φούντη Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών, 2004 ΤΑΞΙΝOΜΗΣΗ ΦΛΟΓΩΝ ΒΑΘΜΟΣ ΑΠΟ ΟΣΗΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΚΑΥΣΗΣ Μ. Φούντη Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών, 2004 Oρισµός φλόγας Ογεωµετρικός τόπος στον οποίο λαµβάνει χώρα το µεγαλύτερο ενεργειακό µέρος της χηµικής µετατροπής

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Β ΤΑΞΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003

ΧΗΜΕΙΑ Β ΤΑΞΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003 ΧΗΜΕΙΑ Β ΤΑΞΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 003 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο Στις ερωτήσεις 1.1-1.4, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Διαβάστε περισσότερα

Πείραμα 2 Αν αντίθετα, στο δοχείο εισαχθούν 20 mol ΗΙ στους 440 ºC, τότε το ΗΙ διασπάται σύμφωνα με τη χημική εξίσωση: 2ΗΙ(g) H 2 (g) + I 2 (g)

Πείραμα 2 Αν αντίθετα, στο δοχείο εισαχθούν 20 mol ΗΙ στους 440 ºC, τότε το ΗΙ διασπάται σύμφωνα με τη χημική εξίσωση: 2ΗΙ(g) H 2 (g) + I 2 (g) Α. Θεωρητικό μέρος Άσκηση 5 η Μελέτη Χημικής Ισορροπίας Αρχή Le Chatelier Μονόδρομες αμφίδρομες αντιδράσεις Πολλές χημικές αντιδράσεις οδηγούνται, κάτω από κατάλληλες συνθήκες, σε κατάσταση ισορροπίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΕΡΟΓΕΝΗΣ ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΟΞΕΩΝ ΟΞΙΝΩΝ ΕΛΑΙΩΝ ΣΕ ΒΙΟΝΤΙΖΕΛ

ΕΤΕΡΟΓΕΝΗΣ ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΟΞΕΩΝ ΟΞΙΝΩΝ ΕΛΑΙΩΝ ΣΕ ΒΙΟΝΤΙΖΕΛ Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (ΕΜΠ) Σχολή Χημικών Μηχανικών Τομέας ΙΙ Μονάδα Μηχανικής Διεργασιών Υδρογονανθράκων και Βιοκαυσίμων ΕΤΕΡΟΓΕΝΗΣ ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΟΞΕΩΝ ΟΞΙΝΩΝ ΕΛΑΙΩΝ ΣΕ

Διαβάστε περισσότερα

Βιοκαύσιμα υποκατάστατα του πετρελαίου Ντίζελ

Βιοκαύσιμα υποκατάστατα του πετρελαίου Ντίζελ Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (ΕΜΠ) Σχολή Χημικών Μηχανικών - Τομέας ΙΙ Μονάδα Μηχανικής Διεργασιών Υδρογονανθράκων και Βιοκαυσίμων Βιοκαύσιμα υποκατάστατα του πετρελαίου Ντίζελ Ν. Παπαγιαννάκος Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΗΓΟΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΕΡΓΩΝ ΣΥΜΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΠΟ ΟΤΙΚΟΤΗΤΑ

Ο ΗΓΟΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΕΡΓΩΝ ΣΥΜΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΠΟ ΟΤΙΚΟΤΗΤΑ Ο ΗΓΟΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΕΡΓΩΝ ΣΥΜΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΠΟ ΟΤΙΚΟΤΗΤΑ ΕΚ ΟΣΗ 1.0 20.12.2007 Α. Πεδίο Εφαρµογής Ο Οδηγός Αξιολόγησης εφαρµόζεται κατά την αξιολόγηση αιτήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ. Περιεχόµενο & Χρησιµότητα. Στα πολλά ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ! Καλώς ήλθατε. της ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ! Έχετε κάποια ερώτηση?

ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ. Περιεχόµενο & Χρησιµότητα. Στα πολλά ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ! Καλώς ήλθατε. της ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ! Έχετε κάποια ερώτηση? ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Περιεχόµενο & Χρησιµότητα Καλώς ήλθατε στο µάθηµα της ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ! Έχετε κάποια ερώτηση? ΝΑΙ..ΝΑΙ...ΝΑΙ.!! Σε τι διαφέρει από τα άλλα µαθήµατα της κατεύθυνσης??? Στα πολλά ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ!

Διαβάστε περισσότερα

5 Μετρητές παροχής. 5.1Εισαγωγή

5 Μετρητές παροχής. 5.1Εισαγωγή 5 Μετρητές παροχής 5.Εισαγωγή Τρεις βασικές συσκευές, με τις οποίες μπορεί να γίνει η μέτρηση της ογκομετρικής παροχής των ρευστών, είναι ο μετρητής Venturi (ή βεντουρίμετρο), ο μετρητής διαφράγματος (ή

Διαβάστε περισσότερα

2. Ασκήσεις Θερμοδυναμικής. Ομάδα Γ.

2. Ασκήσεις Θερμοδυναμικής. Ομάδα Γ. . σκήσεις ς. Ομάδα..1. Ισοβαρής θέρμανση και έργο. Ένα αέριο θερμαίνεται ισοβαρώς από θερμοκρασία Τ 1 σε θερμοκρασία Τ, είτε κατά την μεταβολή, είτε κατά την μεταβολή Δ. i) Σε ποια μεταβολή παράγεται περισσότερο

Διαβάστε περισσότερα

Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%)

Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%) Φυσικό αέριο Βιοαέριο Αλκάνια ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%) Χρησιµοποιείται ως: Καύσιµο Πρώτη ύλη στην πετροχηµική βιοµηχανία Πλεονεκτήµατα

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Πατρών Πολυτεχνική σχολή Τμήμα Χημικών Μηχανικών Ακαδημαϊκό Έτος 2007-20082008 Μάθημα: Οικονομία Περιβάλλοντος για Οικονομολόγους Διδάσκων:Σκούρας Δημήτριος ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ. Εξοικονομήσεις Κόστους με τη χρήση της Γκάμας AddHX Προσθέτων Καυσίμων Βαρέως Μαζούτ

ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ. Εξοικονομήσεις Κόστους με τη χρήση της Γκάμας AddHX Προσθέτων Καυσίμων Βαρέως Μαζούτ ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ Εξοικονομήσεις Κόστους με τη χρήση της Γκάμας AddHX Προσθέτων Καυσίμων Βαρέως Μαζούτ Κατά τη λειτουργία ενός καυστήρα, υπάρχουν πολλές δαπάνες. Κάποιες από αυτές τις δαπάνες θα μπορούσαν

Διαβάστε περισσότερα

AquaTec Φυσική των Καταδύσεων

AquaTec Φυσική των Καταδύσεων Σημειώσεις για τα σχολεία Τεχνικής Κατάδυσης 1.1 AquaTec Φυσική των Καταδύσεων Βασικές έννοιες και Αρχές Νίκος Καρατζάς www.aquatec.gr Προειδοποίηση: Το υλικό που παρουσιάζεται παρακάτω δεν πρέπει να θεωρηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Ασκήσεις Ακ. Έτους 2014 15 (επιλύθηκαν συζητήθηκαν κατά τη διδασκαλία) Όπου χρειάζεται ο Αριθμός Avogadro λαμβάνεται 0.6023 1024

Ασκήσεις Ακ. Έτους 2014 15 (επιλύθηκαν συζητήθηκαν κατά τη διδασκαλία) Όπου χρειάζεται ο Αριθμός Avogadro λαμβάνεται 0.6023 1024 Ασκήσεις Ακ. Έτους 014 15 (επιλύθηκαν συζητήθηκαν κατά τη διδασκαλία) Όπου χρειάζεται ο Αριθμός Avoadro λαμβάνεται 0.603 10 4 και τα ατομικά βάρη θεωρείται ότι ταυτίζονται με τον μαζικό αριθμό σε 1. Το

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12. Επιφανειακή Επεξεργασία Παραγοµένων Υδρογονανθράκων

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12. Επιφανειακή Επεξεργασία Παραγοµένων Υδρογονανθράκων ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12 Επιφανειακή Επεξεργασία Παραγοµένων Υδρογονανθράκων Η επεξεργασία των παραγόµενων υδρογονανθράκων περιλαµβάνει όλες τις διεργασίες µεταφοράς µάζας, θερµότητας και ορµής που απαιτούνται για

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:...

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:... ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:... ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ :...ΤΜΗΜΑ :...Αρ:... Βαθμολογία εξεταστικού δοκιμίου

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 03 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ T.Σ. (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Τεχνολογία Υδραυλικών, Θερμικών

Διαβάστε περισσότερα

Μικρές Μονάδες Αεριοποίησης σε Επίπεδο Παραγωγού και Κοινότητας

Μικρές Μονάδες Αεριοποίησης σε Επίπεδο Παραγωγού και Κοινότητας Μικρές Μονάδες Αεριοποίησης σε Επίπεδο Παραγωγού και Κοινότητας από το Σπύρο ΚΥΡΙΤΣΗ Προσκεκλημένο Ομιλητή Ημερίδα «Αεριοποίησης Βιομάζας για την Αποκεντρωμένη Συμπαραγωγή Θερμότητας και Ηλεκτρισμού» Αμύνταιο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΚΑΥΣΤΗΡΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ

Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΚΑΥΣΤΗΡΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΚΑΥΣΤΗΡΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ Του Παναγιώτη Φαντάκη. Η καλύτερη εποχή για τη συντήρηση του λέβητα και του καυστήρα της κεντρικής θέρμανσης, είναι αμέσως μετά την παύση της λειτουργίας τους στο τέλος

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΑΛΛΑΓΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Ο «ΚΥΚΛΟΣ» ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ

ΟΙ ΑΛΛΑΓΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Ο «ΚΥΚΛΟΣ» ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΟΙ ΑΛΛΑΓΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Ο «ΚΥΚΛΟΣ» ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 6 Τι πρέπει να γνωρίζεις Θεωρία 6.1 Να αναφέρεις τις τρεις φυσικές καταστάσεις στις οποίες μπορεί να βρεθεί ένα υλικό σώμα. Όπως και

Διαβάστε περισσότερα

Αρχή της μεθόδου: MAΘΗΜΑ 7 ο MEΘΟ ΟΙ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ ΕΚΧΥΛΙΣΗ

Αρχή της μεθόδου: MAΘΗΜΑ 7 ο MEΘΟ ΟΙ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ ΕΚΧΥΛΙΣΗ MAΘΗΜΑ 7 ο MEΘΟ ΟΙ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ ΕΚΧΥΛΙΣΗ Αρχή της μεθόδου: Η μέθοδος στηρίζεται στις διαφορετικές διαλυτότητες των ουσιών σε δύο μη μιγνυομένους διαλύτες Δρα. Κουκουλίτσα Αικατερίνη Χημικός

Διαβάστε περισσότερα

5.1 ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΓΡΑΜΜΟΙΣΟΔΥΝΑΜΟΥ ΙΟΝΤΟΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ, ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ ΚΑΙ ΧΑΛΚΟΥ ΜΕ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΣΗ

5.1 ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΓΡΑΜΜΟΙΣΟΔΥΝΑΜΟΥ ΙΟΝΤΟΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ, ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ ΚΑΙ ΧΑΛΚΟΥ ΜΕ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΣΗ 5.1 ΑΣΚΗΣΗ 5 ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΓΡΑΜΜΟΙΣΟΔΥΝΑΜΟΥ ΙΟΝΤΟΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ, ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ ΚΑΙ ΧΑΛΚΟΥ ΜΕ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΣΗ Α' ΜΕΡΟΣ: Ηλεκτρόλυση του νερού. ΘΕΜΑ: Εύρεση της μάζας οξυγόνου και υδρογόνου που εκλύονται σε ηλεκτρολυτική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ο αριθμός Avogadro, N A, L = 6,022 10 23 mol -1 η σταθερά Faraday, F = 96 487 C mol -1 σταθερά αερίων R = 8,314 510 (70) J K -1 mol -1 = 0,082 L atm mol -1 K -1 μοριακός

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ

ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Αν. Καθ. Δρ Μαρία Α. Γούλα ΤΜΗΜΑ: Μηχανικών Περιβάλλοντος & Μηχανικών Αντιρρύπανσης 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

MAΘΗΜΑ 7 ο MEΘΟ ΟΙ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ

MAΘΗΜΑ 7 ο MEΘΟ ΟΙ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ MAΘΗΜΑ 7 ο MEΘΟ ΟΙ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ ΜΕΘΟ ΟΙ Δρα. Κουκουλίτσα Αικατερίνη Χημικός Εργαστηριακός Συνεργάτης Τ.Ε.Ι Αθήνας ckoukoul@teiath.gr ΜΕΘΟ ΟΙ Ανάλογα με τη φυσική κατάσταση των 2 φάσεων

Διαβάστε περισσότερα

1.4 Καταστάσεις της ύλης - Ιδιότητες της ύλης -Φυσικά και Χημικά φαινόμενα

1.4 Καταστάσεις της ύλης - Ιδιότητες της ύλης -Φυσικά και Χημικά φαινόμενα 1.4 Καταστάσεις της ύλης - Ιδιότητες της ύλης -Φυσικά και Χημικά φαινόμενα Μάθημα 4 Θεωρία Καταστάσεις της ύλης 4.1. Πόσες και ποιες είναι οι φυσικές καταστάσεις που μπορεί να έχει ένα υλικό σώμα; Τέσσερις.

Διαβάστε περισσότερα

. ΠΡΩΤΟΣ ΘΕΡΜΟ ΥΝΑΜΙΚΟΣ ΝΟΜΟΣ

. ΠΡΩΤΟΣ ΘΕΡΜΟ ΥΝΑΜΙΚΟΣ ΝΟΜΟΣ . ΠΡΩΤΟΣ ΘΕΡΜΟ ΥΝΑΜΙΚΟΣ ΝΟΜΟΣ 1. Σε µια ισόθερµη µεταβολή : α) Το αέριο µεταβάλλεται µε σταθερή θερµότητα β) Η µεταβολή της εσωτερικής ενέργειας είναι µηδέν V W = PV ln V γ) Το έργο που παράγεται δίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογίες Εκμετάλλευσης και Αξιοποίησης Υδρογονανθράκων

Τεχνολογίες Εκμετάλλευσης και Αξιοποίησης Υδρογονανθράκων Τεχνολογίες Εκμετάλλευσης και Αξιοποίησης Υδρογονανθράκων Εργαστήριο 5 ο Αριθμός Οκτανίου (RON MON) Αέρια Χρωματογραφία (Άσκηση 18) Δρ. Στέλλα Μπεζεργιάννη Κτύπημα του Κινητήρα (Knock) Από το 1912 που

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 009 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (ΙΙ) ΘΕΩΡHΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Τεχνολογία Υδραυλικών, Θερμικών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Ενότητα : Σύνθεση Ακετανιλιδίου

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Ενότητα : Σύνθεση Ακετανιλιδίου ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Ενότητα : Σύνθεση Ακετανιλιδίου Διδάσκοντες: Κων/νος Τσιτσιλιάνης, Καθηγητής Ουρανία Κούλη, Ε.ΔΙ.Π. Μαρία Τσάμη, Ε.ΔΙ.Π. Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Χημικών Μηχανικών Σκοπός Η

Διαβάστε περισσότερα

Ατμόσφαιρα. Αυτό τo αεριώδες περίβλημα, αποτέλεσε την πρώτη ατμόσφαιρα της γης.

Ατμόσφαιρα. Αυτό τo αεριώδες περίβλημα, αποτέλεσε την πρώτη ατμόσφαιρα της γης. Ατμόσφαιρα Η γη, όπως και ολόκληρο το ηλιακό μας σύστημα, αναπτύχθηκε μέσα από ένα τεράστιο σύννεφο σκόνης και αερίων, πριν από 4,8 δισεκατομμύρια χρόνια. Τότε η γη, περικλειόταν από ένα αεριώδες περίβλημα

Διαβάστε περισσότερα

Ελαστική πολυακρυλική ενέσιμη ρητίνη για μόνιμη στεγανή σφράγιση

Ελαστική πολυακρυλική ενέσιμη ρητίνη για μόνιμη στεγανή σφράγιση Φύλλο Ιδιοτήτων Προϊόντος Έκδοση: 20/04/2012 Κωδικός: 2012.03.07.080 Ελαστική πολυακρυλική ενέσιμη ρητίνη για μόνιμη στεγανή σφράγιση Περιγραφή Προϊόντος Το είναι πολύ χαμηλού ιξώδους, ελαστική πολυακρυλική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΠΥΚΝΩΤΕΣ ΑΝΕΡΧΟΜΕΝΗΣ Ή ΚΑΤΕΡΧΟΜΕΝΗΣ ΣΤΙΒΑ ΑΣ

ΣΥΜΠΥΚΝΩΤΕΣ ΑΝΕΡΧΟΜΕΝΗΣ Ή ΚΑΤΕΡΧΟΜΕΝΗΣ ΣΤΙΒΑ ΑΣ Στην προκειµένη περίπτωση, µια φυγοκεντρική αντλία ωθεί το υγρό να περάσει µέσα από τους σωλήνες µε ταχύτητες από 2 µέχρι 6 m/s. Στους σωλήνες υπάρχει επαρκές υδροστατικό ύψος, ώστε να µην συµβεί βρασµός

Διαβάστε περισσότερα

( α πό τράπεζα θεµάτων) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 : ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ. 1. Να χαρακτηρίσετε τις επόµενες προτάσεις ως σωστές (Σ) ή λανθασµένες (Λ).

( α πό τράπεζα θεµάτων) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 : ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ. 1. Να χαρακτηρίσετε τις επόµενες προτάσεις ως σωστές (Σ) ή λανθασµένες (Λ). Χηµεία Α Λυκείου Φωτεινή Ζαχαριάδου 1 από 12 ( α πό τράπεζα θεµάτων) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 : ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ 1. Να χαρακτηρίσετε τις επόµενες προτάσεις ως σωστές (Σ) ή λανθασµένες (Λ). α) Ένα µείγµα είναι πάντοτε

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας. Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50

Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας. Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50 Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50 Τι ορίζουμε ως «βιομάζα» Ως βιομάζα ορίζεται η ύλη που έχει βιολογική (οργανική) προέλευση. Πρακτικά,

Διαβάστε περισσότερα

Αιωρήματα & Γαλακτώματα

Αιωρήματα & Γαλακτώματα Αιωρήματα & Γαλακτώματα Εαρινό εξάμηνο Ακ. Έτους 2014-15 Μάθημα 2ο 25 February 2015 Αιωρήματα Γαλακτώματα 1 Παρασκευή αιωρημάτων Οι μέθοδοι παρασκευής αιωρημάτων κατατάσσονται σε δύο μεγάλες κατηγορίες

Διαβάστε περισσότερα

1.2. Ο ΣΙΔΗΡΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΚΡΑΜΑΤΑ ΤΟΥ.

1.2. Ο ΣΙΔΗΡΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΚΡΑΜΑΤΑ ΤΟΥ. 1.2. Ο ΣΙΔΗΡΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΚΡΑΜΑΤΑ ΤΟΥ. Ο σίδηρος πολύ σπάνια χρησιμοποιείται στη χημικά καθαρή του μορφή. Συνήθως είναι αναμεμειγμένος με άλλα στοιχεία, όπως άνθρακα μαγγάνιο, νικέλιο, χρώμιο, πυρίτιο, κ.α.

Διαβάστε περισσότερα

Συνδυασµός Θερµοχηµικής και Βιοχηµικής

Συνδυασµός Θερµοχηµικής και Βιοχηµικής Εθνικό Κέντρο Έρευνας & Τεχνολογικής Ανάπτυξης Ινστιτούτο Τεχνολογίας & Εφαρµογών Στερεών Καυσίµων (ΕΚΕΤΑ / ΙΤΕΣΚ) Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Εργαστήριο Ατµοπαραγωγών & Θερµικών Εγκαταστάσεων (ΕΜΠ / ΕΑ&ΘΕ

Διαβάστε περισσότερα

Υπολογισµοί του Χρόνου Ξήρανσης

Υπολογισµοί του Χρόνου Ξήρανσης Η πραγµατική επιφάνεια ξήρανσης είναι διασπαρµένη και ασυνεχής και ο µηχανισµός από τον οποίο ελέγχεται ο ρυθµός ξήρανσης συνίσταται στην διάχυση της θερµότητας και της µάζας µέσα από το πορώδες στερεό.

Διαβάστε περισσότερα

Course: Renewable Energy Sources

Course: Renewable Energy Sources Course: Renewable Energy Sources Interdisciplinary programme of postgraduate studies Environment & Development, National Technical University of Athens C.J. Koroneos (koroneos@aix.meng.auth.gr) G. Xydis

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ

ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η παρατήρηση και η κατανόηση της Αρχής Le Chatelier και η μελέτη της διαλυτότητας των ιοντικών ενώσεων Θεωρητικό Μέρος Αρχή Le Chatelier Οι

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Θετ.- τεχ. κατεύθυνσης

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Θετ.- τεχ. κατεύθυνσης 1 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Θετ.- τεχ. κατεύθυνσης ΘΕΜΑ 1 ο : Σε κάθε μια από τις παρακάτω προτάσεις να βρείτε τη μια σωστή απάντηση: 1. Μια ποσότητα ιδανικού αέριου εκτονώνεται ισόθερμα μέχρι τετραπλασιασμού

Διαβάστε περισσότερα

Θερμόχήμεία Κεφάλαιό 2 ό

Θερμόχήμεία Κεφάλαιό 2 ό Θερμόχήμεία Κεφάλαιό 2 ό Επιμέλεια: Χημικός Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Πατρών 11 12 Τι είναι η χημική ενέργεια των χημικών ουσιών; Που οφείλεται; Μπορεί να αποδοθεί στο περιβάλλον; Πότε μεταβάλλεται η χημική

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων (DO - BOD - COD - TOC) Χ. Βασιλάτος Οργανική ύλη Αποξυγόνωση επιφανειακών και υπογείων υδάτων Οι οργανικές ύλες αποτελούν πολύ σοβαρό ρύπο,

Διαβάστε περισσότερα

Συνοπτική Θεωρία Χημείας Α Λυκείου. Στοιχειομετρία. Σχετική ατομική μάζα σχετική μοριακή μάζα- mole- γραμμομοριακός όγκος

Συνοπτική Θεωρία Χημείας Α Λυκείου. Στοιχειομετρία. Σχετική ατομική μάζα σχετική μοριακή μάζα- mole- γραμμομοριακός όγκος 1 Web page www.a8eno.gr e-ail vrentzou@a8eno.gr Η αποτελεσματική μάθηση δεν θέλει κόπο αλλά τρόπο, δηλαδή a8eno.gr Συνοπτική Θεωρία Χημείας Α Λυκείου Στοιχειομετρία Σχετική ατομική μάζα σχετική μοριακή

Διαβάστε περισσότερα

DESMOS LAC W. Σ. ΚΥΒΡΙΚΗΣ & ΣΙΑ Ο.Ε (ΒΕΡΝΙΚΙΑ ΧΡΩΜΑΤΑ) Φιλιππουπόλεως 30-561 23 Αµπελόκηποι Θεσσαλονίκη-Τηλ. 2310 730759.

DESMOS LAC W. Σ. ΚΥΒΡΙΚΗΣ & ΣΙΑ Ο.Ε (ΒΕΡΝΙΚΙΑ ΧΡΩΜΑΤΑ) Φιλιππουπόλεως 30-561 23 Αµπελόκηποι Θεσσαλονίκη-Τηλ. 2310 730759. Σελίδα 1 από 5 Πολυουρεθανική Λάκα Λευκή δύο (2)Συστατικών βάσης ρητινών ( πολυολών ) σε συνδυασµό µε κατάλληλα πιγκµέντα ( ιοξείδιο του τιτανίου ) απλωτικά µέσα,οργανσικούς διαλύτες ( αρωµατικοί υδρογονάνθρακες

Διαβάστε περισσότερα