«Νανοκρυσταλλικό πυρίτιο για εφαρμογές σε νανοηλεκτρονικές διατάξεις μνήμης»

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "«Νανοκρυσταλλικό πυρίτιο για εφαρμογές σε νανοηλεκτρονικές διατάξεις μνήμης»"

Transcript

1 ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ Διδακτρική διατριβή της Αθηνάς Σαλωνίδυ «Νανκρυσταλλικό πυρίτι για εφαρμγές σε νανηλεκτρνικές διατάξεις μνήμης» Η Διατριβή εκπνήθηκε στ Ινστιτύτ Μικρηλεκτρνικής τυ ΕΚΕΦΕ Δημόκριτς υπό την καθδήγηση της Δρ. Α. Νασιπύλυ Τριμελής επιτρπή παρακλύθησης: -Γ. Παπαϊωάννυ Αναπλ. Καθηγητής, Παν. Αθηνών -Γ. Τριμπέρης, Αναπλ. Καθηγητής Παν. Αθηνών -Α. Νασιπύλυ, Διευθύντρια Ερευνών, ΕΚΕΦΕ «ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ» ΑΘΗΝΑ 006

2 ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ Διδακτρική διατριβή της Αθηνάς Σαλωνίδυ «Νανκρυσταλλικό πυρίτι για εφαρμγές σε νανηλεκτρνικές διατάξεις μνήμης» Η Διατριβή εκπνήθηκε στ Ινστιτύτ Μικρηλεκτρνικής τυ ΕΚΕΦΕ Δημόκριτς υπό την καθδήγηση της Δρ. Α. Νασιπύλυ Τριμελής επιτρπή παρακλύθησης: -Γ. Παπαϊωάννυ Αναπλ. Καθηγητής, Παν. Αθηνών -Γ. Τριμπέρης, Αναπλ. Καθηγητής Παν. Αθηνών -Α. Νασιπύλυ, Διευθύντρια Ερευνών, «ΕΚΕΦΕ ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ» ΑΘΗΝΑ 006 ii

3 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ Ολκληρώνντας αυτή την πρσπάθεια θα ήθελα να ευχαριστήσω την τριμελή μυ επιτρπή πυ απτελείται από τυς κ. Παπαϊωάννυ, Αναπληρωτή Καθηγητή τυ Πανεπιστημίυ Αθηνών, κ. Γ. Τριμπέρη, Αναπληρωτή Καθηγητή τυ Πανεπιστημίυ Αθηνών και την κα Α. Νασιπύλυ, Διευθύντρια Ερευνών τυ ΕΚΕΦΕ «ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ» για τη στήριξη πυ μυ παρείχαν καθ όλη την διάρκεια της εκπόνησης της διατριβής. Ιδιαίτερα θα ήθελα να ευχαριστήσω την επιβλέπυσα μυ στν Δημόκριτ κα Νασιπύλυ για την συνεργασία μας όλ τ διάστημα, την εμπιστσύνη και την κατανόηση πυ έδειξε για τυς πρσωπικύς μυ ρυθμύς εργασίας, την σωστή της καθδήγηση καθώς και τν τρόπ πυ με ενθάρρυνε και με ενεργπίησε στην πρσπάθεια μυ αυτή. Θερμά θα ήθελα να ευχαριστήσω τυς ερευνητές τυ Ινστιτύτυ, Δρ. Βασίλη Ιωάννυ-Συγλερίδη και Δρ. ascal Normand για την υσιαστική βήθειά τυς στην διεξαγωγή των ηλεκτρικών μετρήσεων. Οι πλύτιμες γνώσεις τυς και η πειραματική τυς εμπειρία απτέλεσε βασικό στήριγμα. Επίσης ευχαριστώ για την άριστη συνεργασία μας την υπεύθυνη τυ καθαρύ χώρυ κα Ε. Τσώη καθώς και τυς τεχνικύς κ.δ. Τσρμώκ, κα Μ. Λαγκυβάρδυ, κα Χ. Γεωργίυ, κ. Μ. Σέργη, κα Ε. Τκπασίδυ για την πρθυμία και την υπευθυνότητα των χειρισμών τυς κατά την παρασκευή των δειγμάτων. Δεν θα ξεχάσω επίσης για την συμπαράσταση και την βήθεια τυς, την κα Α. Ζώη, την κα Μ. Κκνύ, τν κ. Α. Ολζιέρσκυ, τν κ. Ν. Γιαννάκη και τν κ. Δ. Παγώνη, αξιόλγυς νέυς επιστήμνες με τυς πίυς μιράστηκα τ γραφεί μυ και αντάλλαξα πλλύς πρβληματισμύς, καθώς και τν Δρ. Κ. Γιαννακόπυλ για την συνεργασία μας στ θέμα των εικόνων μικρσκπίας ΤΕΜ. Τέλς, ευχαριστώ την κα Ζ. Μακρίδη, γραμματέα. τυ Ινστιτύτυ, για την φιλόξενη στάση της και τυς άψγυς χειρισμύς της κάθε φρά πυ χρειάστηκα την συνδρμή της. Ένα μεγάλ ευχαριστώ φείλω στην ικγένεια μυ για την υπμνή και την ανχή πυ έδειξαν για τ χρόν πυ τυς στέρησα. Χωρίς την διαρκή και θερμή υπστήριξη τυς αμφιβάλλω αν θα ήταν δυνατή η λκλήρωση αυτύ τυ διδακτρικύ γι αυτό λιπόν τυς τ αφιερώνω. iii

4 Στν Στέλι, στν Χρήστ, στν Νίκ iv

5 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η έρευνα, στα πλαίσια της παρύσας διατριβής, αφρά τη μελέτη, κατασκευή και χαρακτηρισμό δισδιάστατων στρωμάτων νανκρυσταλλιτών πυριτίυ σε πλύ λεπτά στρώματα διξειδίυ τυ πυριτίυ για χρήση σε διατάξεις μη πτητικών μνημών. Οι σημερινές συμβατικές διατάξεις μη πτητικών μνημών απτελύνται από ένα στρώμα πλυκρυσταλλικύ πυριτίυ ανάμεσα στ διξείδι πυριτίυ της πύλης ενός n- MOSFET. Τ στρώμα αυτό χωρίζεται από τ υπόστρωμα πυριτίυ με διξείδι πυριτίυ πάχυς πάνω από ~5nm. Τ όρι αυτό στ πάχς τυ διηλεκτρικύ φείλεται στ ότι, αν τ διξείδι παρυσιάζει διαρρή σε ένα σημεί τυ ξειδίυ, όλ τ φρτί της μνήμης θα διαρρεύσει πρς τ υπόστρωμα. Αν, αντί για τ συνεχές στρώμα απθήκευσης φρτίυ, χρησιμπιηθεί ένα στρώμα νανκρυσταλλιτών, τ φρτί θα κατανέμεται σε κάθε ένα νανκρυσταλλίτη, ώστε, αν υπάρχει τπικά διαρρή στ ξείδι, μόν μέρς τυ φρτίυ θα χαθεί, και κατά συνέπεια στατιστικά η μνήμη θα συνεχίσει να λειτυργεί. Αυτό επιτρέπει σμίκρυνση τυ πάχυς τυ ξειδίυ, ώστε να ακλυθείται και στις μνήμες η τάση σμίκρυνσης των διαστάσεων πυ ακλυθείται σε λγικά κυκλώματα CMOS. Στα πλαίσια της παρύσας διατριβής κατασκευάσαμε δισδιάστατ στρώμα νανκρυσταλλιτών πυριτίυ ενσωματωμέν μέσα σε πλύ λεπτά στρώματα διξειδίυ τυ πυριτίυ ακλυθώντας μια διαδικασία πυ χωρίζεται σε τρία στάδια: 1) με θερμική ξείδωση αναπτύχθηκε λεπτό ξείδι πυριτίυ (tunneling ) πάνω σε υπόστρωμα πυριτίυ ) με διαδικασία χημικής εναπόθεσης ατμών σε χαμηλή πίεση (LCVD) έγινε εναπόθεση λεπτύ υμενίυ άμρφυ πυριτίυ 3) μέσα σε φύρν υψηλής θερμκρασίας παρυσία αζώτυ έγινε κρυστάλλωση στερεής φάσης τυ άμρφυ πυριτίυ και στην συνέχεια θερμική ξείδωση στν ίδι φύρν. Ακλύθησε χαρακτηρισμός της δμής με Μικρσκπία ΤΕΜ όπυ πρσδιρίστηκαν τα πάχη των στρωμάτων καθώς και τ μέγεθς των νανκρυσταλλιτών. Παράλληλα έγινε ηλεκτρικός χαρακτηρισμός των δμών με μετρήσεις χωρητικότητας τάσης και ρεύματς-τάσης για να διερευνηθύν ι δυνατότητες φόρτισης τυ νανκρυσταλλικύ στρώματς. Πρσπαθώντας να αυξήσυμε την πυκνότητα των νανκρυσταλλιτών έγινε εμβάπτιση τυ ξειδωμένυ δισκιδίυ πριν την εναπόθεση άμρφυ πυριτίυ μέσα σε αραιό διάλυμα HF, γεγνός πυ είχε άμεση επίπτωση στην απθήκευση φρτίυ στην δμή. Παράλληλα κατασκευάσαμε και συνθετότερες δμές με διπλό στρώμα νανκρυσταλλιτών για βελτίωση τυ χρόνυ διατήρησης τυ απθηκευμένυ φρτίυ. Τέλς κατασκευάστηκαν στ εργαστήρι μνήμες νανκρυσταλλιτών πυριτίυ τύπυ n-mosfet βασισμένες στην παραπάνω διαδικασία δημιυργίας στρώματς νανκρυσταλλιτών ενσωματωμένων μέσα στ SiOBB σε απόσταση «σήραγγας» (3.5nm) από τ υπόστρωμα πυριτίυ και έγινε διεξδική μελέτη των ιδιτήτων τυς. Οι μνήμες αυτές παρυσίασαν παράθυρ μνήμης της τάξης των 0.5V κατόπιν πλήρυς φόρτισης και εκφόρτισης τυς με παλμύς πλάτυς 7V και -8V αντίστιχα διάρκειας 100 ms. Τα χαρακτηριστικά αυτά εξασφαλίζυν ικανπιητική λειτυργία για εφαρμγή σε μνήμες. Η πρτεινόμενη διαδικασία είναι μια απλή και αξιόπιστη διαδικασία για την κατασκευή μνημών νανκρυσταλλιτών πυριτίυ. v

6 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ.1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΚΒΑΝΤΙΚΩΝ ΤΕΛΕΙΩΝ ΗΜΙΑΓΩΓΟΥ Η περίπτωση τυ εκτεταμένυ τρισδιάστατυ ημιαγωγύ Χαμηλδιάστατα Συστήματα (Low dimensional systems) Πυκνότητα ενεργειακών καταστάσεων Κβαντικές τελείες Φαινόμεν σήραγγας Φαινόμενα ενός ηλεκτρνίυ (single electron) Φραγή Coulomb (Coulomb Blockade) Συμπεράσματα. 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ : ΜΝΗΜΕΣ ΝΑΝΟΚΡΥΣΤΑΛΛΙΤΩΝ ΗΜΙΑΓΩΓΩΝ Μη πτητικές μνήμες αιωρύμενης πύλης πλυκρυσταλλικύ πυριτίυ (Floating gate τρανζίστρ) 17. Μνήμη νανκρυσταλλιτών πυριτίυ.0..1 Βασικά χαρακτηριστικά πυ επηρεάζυν τη λειτυργία της διάταξης μνήμης νανκρυσταλλιτών και τις επιδόσεις της.. α) Τ μέγεθς τυ νανκρυσταλλίτη (κβαντική τελεία απθήκευσης φρτίυ). 3 β) Τ πάχς τυ ξειδίυ ελέγχυ. 4 γ) Τ πάχς τυ ξειδίυ έγχυσης (tunneling oxide).4 δ) Τ πλήθς των απθηκευμένων ηλεκτρνίων Συμπεράσματα... 6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: ΝΑΝΟΚΡΥΣΤΑΛΛΙΤΕΣ ΠΥΡΙΤΙΟΥ ΣΕ ΛΕΠΤΟ ΟΞΕΙΔΙΟ ΤΟΥ ΠΥΡΙΤΙΟΥ Τεχνικές ανάπτυξης Τεχνική με ιντική εμφύτευση ιόντων πυριτίυ σε μήτρα SiOBB Τεχνική ανάμιξης λεπτών υμενίων Si/SiOBB με χρήση ιντικής δέσμης και ανόπτησης Τεχνική εναπόθεσης από αερζόλ (Aerosol Deposition Technique) Παρασκευή νανκρυσταλλιτών από ξείδι πλύσι σε πυρίτι (SRO) Τεχνική εναπόθεσης άμρφυ Si σε SiOBB με ινβλή και ανόπτηση Τεχνική χημικής εναπόθεσης ατμών χαμηλής πίεσης ή υπβηθύμενη από πλάσμα ιόντων (LCVD ή ECVD)...3 α) Απευθείας ανάπτυξη νανκρυσταλλιτών σε SiOBB. 3 β) Εναπόθεση α- Si με LCVD και ξείδωση σε υψηλή θερμκρασία 3 3. Παράγντες πυ επηρεάζυν τ μέγεθς και την πυκνότητα των νανκρυσταλλιτών Εναπόθεση πλυκρυσταλλικύ πυριτίυ Οξείδωση πλυκρυσταλλικύ και άμρφυ πυριτίυ Μελέτη της ξείδωσης Επίδραση της θερμκρασίας στην θερμική ξείδωση υμενίων πλυκρυσταλλικύ πυριτίυ και άμρφυ Si Συμπεράσματα vi

7 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΔΟΜΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΔΙΣΔΙΑΣΤΑΤΩΝ ΣΤΡΩΜΑΤΩΝ ΝΑΝΟΚΡΥΣΤΑΛΛΙΤΩΝ ΠΥΡΙΤΙΟΥ ΣΕ ΟΞΕΙΔΙΟ ΤΟΥ ΠΥΡΙΤΙΟΥ Κατασκευή των δμών Χαρακτηρισμός των δειγμάτων με μικρσκπία ΤΕΜ Χαρακτηρισμός των δειγμάτων με μικρσκπία AFM Συμπεράσματα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5: ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΧΩΡΗΤΙΚΟΤΗΤΩΝ MOS ΚΑΙ ΔΙΑΤΑΞΕΩΝ MOSFET ΜΕ ΕΝΣΩΜΑΤΩΜΕΝΟ ΣΤΡΩΜΑ ΝΑΝΟΚΡΥΣΤΑΛΛΙΤΩΝ ΠΥΡΙΤΙΟΥ ΣΤΟ ΟΞΕΙΔΙΟ Πιότητα ξειδίων Μελέτη ξειδίων Si πάχυς 3.5nm Πρετιμασία δειγμάτων Ηλεκτρικός Χαρακτηρισμός τυ ξειδίυ πάχυς 3.5nm Συμπεράσματα για τα λεπτά ξείδια Ανάπυξη νανκρυσταλλιτών πυριτίυ ανάμεσα στ διηλεκτρικό της πύλης σε μια δμή MOS Κατασκευή δειγμάτων Ηλεκτρικός Χαρακτηρισμς Χαρακτηριστικές καμπύλες ρεύματς- τάσης από τη δμή MOS με ενσωματωμένυς νανκρυσταλλίτες Επίδραση της επεξεργασίας της επιφάνειας πριν την εναπόθεση τυ α-si στυς νανκρυσταλλίτες Κατασκευή και ηλεκτρικός χαρακτηρισμός νέας σειράς δειγμάτων με πρεπιλεχθείσες συνθήκες Έλεγχς της φόρτισης και απφόρτισης των δμών MOS με ενσωματωμένυς νανκρυσταλλίτες με την εφαρμγή αρνητικών και θετικών παλμών Ηλεκτρικές μετρήσεις σε χαμηλές θερμκρασίες Εξήγηση τυ φαινμένυ μεταβλής της κρυφής πυ εμφανίζεται στη χαρακτηριστική I-V συναρτήσει της θερμκρασίας Δμές με διπλά στρώματα νανκρυσταλλιτών ενσωματωμένων σε μνωτικό στρώμα Κατασκευή δειγμάτων c και L Κατασκευή δειγμάτων Ζ1 και Ζ Ηλεκτρικές μετρήσεις χαρακτηριστικών IBDSB VBGSB σε μνήμες νανκρυσταλλιτών πυριτίυ τύπυ MOSFET Δμή και βασική λειτυργία τυ τρανζίστρ επίδρασης πεδίυ, μετάλλυξειδίυ-ημιαγωγύ (MOSFET) Κατασκευή μνημών με MOSFET τύπυ NMOS με ενσωματωμένυς νανκρυσταλλίτες Ηλεκτρικές μετρήσεις μνημών MOSFET νανκρυσταλλιτών Si Συμπεράσματα ΓΕΝΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΔΙΑΤΡΙΒΗΣ...96 vii

8 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Με την εμφάνιση της τεχνλγίας MOS (metal-oxide-semiconductor) στις διατάξεις μνήμης τη δεκαετία τυ 60 καταβλήθηκε πρσπάθεια να αντιμετωπιστεί τ βασικό τυς μεινέκτημα πυ είναι η πτητικότητά τυς. Ένας τύπς επανεγγράψιμης μη πτητικής μνήμης (Non-volatile memory: NVM) είναι η ηλεκτρικά διαγραφόμενη πργραμματιζόμενη μνήμη μόν ανάγνωσης (Electrically Erasable rogrammable Read Only Memory: EEROM) με αιωρύμενη πύλη (floating gate-fg) η πία απτελεί υπκατηγρία της «διαγραφόμενης» (Flash) EEROM. Ο όρς «διαγραφόμενη» αναφέρεται στ γεγνός ότι τα περιεχόμενα ενός μεγάλυ συνόλυ μνήμης διαγράφνται σε ένα βήμα. Σήμερα η «διαγραφόμενη» μνήμη απτελεί τ πι γρήγρα αναπτυσσόμεν κμμάτι στην αγρά μνημών, βρίσκει εφαρμγή στυς υπλγιστές και απτελεί τ κύρι απθηκευτικό στιχεί σε φρητές συσκευές, όπως τα κινητά τηλέφωνα ή ι ψηφιακές κάμερες. Βασικό της πλενέκτημα απτελεί η μη πτητικότητά της, δηλαδή η δυνατότητά της να απθηκεύει φρτί χωρίς να χρειάζεται να γίνει ανανέωση των δεδμένων με ηλεκτρικό σήμα. Μεινέκτημά της είναι ι χαμηλές ταχύτητες πργραμματισμύ και διαγραφής της (της τάξης των μs και ms αντίστιχα). Παρά την τεράστια εμπρική επιτυχία τυς, ι συμβατικές διατάξεις αιωρύμενης πύλης παρυσιάζυν σήμερα ένα βασικό μεινέκτημα, πυ είναι η αδυναμία να ακλυθήσυν την περαιτέρω σμίκρυνση των διαστάσεων, πυ ακλυθεί η τεχνλγία CMOS (complementary metal oxide semiconductor) λγικών κυκλωμάτων. Ο περιρισμός πρέρχεται από τις υψηλές απαιτήσεις για μόνωση με τα διηλεκτρικά στρώματα πυ περιβάλλυν την αιωρύμενη πύλη και κυρίως για τ ότι για θέματα αξιπιστίας και απόδσης στην κατασκευή (yield), τ λεπτό ξείδι σήραγγας πυ απμνώνει τ στρώμα της αιωρύμενης πύλης από τ υπόστρωμα δεν μπρεί να σμικρυνθεί κάτω από ~5nm, καθόσν δεν εξασφαλίζεται η μη πτητικότητα. Μια ατέλεια μέσα στ διηλεκτρικό είναι αρκετή για να εξασφαλίσει διέξδ όλυ τυ απθηκευμένυ φρτίυ και να εκφρτίσει τελείως την μνήμη. Αυτό έκανε να αναζητηθύν εναλλακτικές δμές για απθήκευση πληρφρίας. Ένας τρόπς για να λυθεί τ πρόβλημα, έχντας την ίδια αρχή λειτυργίας για την μνήμη, είναι, αντί να χρησιμπιηθεί συνεχές στρώμα απθήκευσης τυ συνλικύ φρτίυ, να εξασφαλιστεί κατανεμημένη απθήκευση φρτίυ σε στρώμα διακριτών, μνωμένων μεταξύ τυς, νανκρυσταλλιτών (dots) ημιαγωγύ, με κάθε νανκρυσταλλίτη να απθηκεύει ένα ή λίγα μόν φρτία και τ σύνλ των φρτίων πυ απθηκεύεται σε όλυς τυς νανκρυσταλλίτες να ελέγχει την αγωγιμότητα στ κανάλι της διάταξης (n-mosfet). Έτσι μπρύμε να χρησιμπιήσυμε διατάξεις με μικρότερες διαστάσεις, άρα και λεπτότερα ξείδια, εξασφαλίζντας παράλληλα την μη πτητικότητα (μια πιθανή ατέλεια στ κάτω ξείδι τ πλύ να εκφρτίσει ένα νανκρυσταλλίτη διατηρώντας τ φρτί στυς υπόλιπυς πυ παραμένυν μνωμένι). Παράλληλα με την ελάττωση τυ πάχυς τυ ξειδίυ έχυμε και άλλα πλενεκτήματα, όπως ελάττωση της τάσης φόρτισης και αύξηση της ταχύτητας λειτυργίας. Επιπλέν η δυνατότητα ελάττωσης τυ πάχυς τυ ξειδίυ ακλυθείται από σμίκρυνση και όλων των υπλίπων διαστάσεων της μνήμης (μήκς καναλιύ) και ως εκ τύτυ διατίθεται μικρότερη επιφάνεια για κάθε διάταξη μνήμης. Για τη κατασκευή των νανκρυσταλλιτών ανάμεσα σε SiOBB έχυν πρταθεί κατά καιρύς διάφρες τεχνικές, όπως η ιντική εμφύτευση και στη συνέχεια ανόπτηση ή η απ ευθείας εναπόθεση Si σε λεπτό διηλεκτρικό, ακλυθύμενη από ανόπτηση. Η τεχνική πυ έχει διερευνηθεί και πρτείνεται στην παρύσα εργασία είναι η τεχνική 1

9 κεφάλαι με χημική εναπόθεση ατμών αμόρφυ πυριτίυ με την τεχνική LCVD σε σχετικά χαμηλή θερμκρασία, η πία ακλυθείται από μερική ξείδωση τυ στρώματς α- Si και ταυτόχρνη μετατρπή σε νανκρυσταλλικό με παράλληλη δημιυργία τυ πάνω ξειδίυ ελέγχυ. Στην συνέχεια γίνεται ανόπτηση σε υψηλή θερμκρασία. Αξίζει να σημειώσυμε ότι η τεχνική αυτή απαιτεί εξπλισμό πυ απτελεί μέρς τυ εξπλισμύ πυ χρησιμπιείται σε μια γραμμή CMOS (τεχνλγία Si) και είναι από τις πλέν υπσχόμενες ανάμεσα σε αυτές πυ έχυν πρταθεί. Στην παρύσα εργασία έγινε ανάπτυξη και μελέτη δμών με ενσωματωμένυς νανκρυσταλλίτες με την πραναφερθείσα τεχνική και έγινε δμικός χαρακτηρισμός τυς με μικρσκπία ΤΕΜ. Κατασκευάστηκαν στη συνέχεια πυκνωτές βασισμένι στην δμή αυτή και έγινε πλήρης ηλεκτρικός χαρακτηρισμός τυς. Τα βήματα κατασκευής των νανκρυσταλλιτών ενσωματώθηκαν σε μια πλήρη σειρά διεργασιών για τη κατασκευή τρανζίστρ τύπυ n-mosfet και κατασκευάστηκαν ι αντίστιχες διατάξεις από την μάδα τεχνικών με επικεφαλής την υπεύθυνη τυ εργαστηρίυ. Στα πλαίσια της παρύσας διατριβής έγιναν ηλεκτρικές μετρήσεις των διατάξεων αυτών και μελετήθηκαν ι διαδικασίες εγγραφής/διαγραφής και διατήρησης της πληρφρίας. Έγινε παράλληλα θεωρητική μελέτη και πρσμίωση της λειτυργίας των δμών πυ χρησιμπιήθηκαν για τις μνήμες. Στα κεφάλαια πυ ακλυθύν στη παρύσα εργασία θα δύμε πρώτα στ κεφάλαι 1 διάφρα στιχεία από την φυσική ημιαγωγών πυ χρησιμπιύνται στην παρύσα διατριβή. Θα αναπτυχθύν ι ιδιότητες των χαμηλδιάστατων ημιαγωγών στις πίες η μια, ι δυ ή και ι τρεις διαστάσεις είναι κάτω από 10 nm (κβαντικές διαστάσεις). Θα παρυσιαστεί τ φαινόμεν σήραγγας (tunneling) και τ φαινόμεν «φραγής» Coulomb (Coulomb blockade). Στ θα αναφερθεί τρόπς παρασκευής και η λειτυργία μη πτητικών μνημών ανάγνωσης-εγγραφής με αιωρύμενη πύλη, καθώς και στιχεία για την μέχρι σήμερα έρευνα σε μνήμες νανκρυσταλλιτών πυριτίυ. Στ κεφάλαι 3 θα αναλυθύν ι διάφρες τεχνικές κατασκευής νανκρυσταλλιτών πυριτίυ ανάμεσα σε λεπτό διξείδι τυ πυριτίυ καθώς και ι παράγντες πυ επηρεάζυν τ μέγεθς και την πυκνότητα των νανκρυσταλλιτών. Από τ κεφάλαι 4 ξεκινά η περιγραφή τυ πειραματικύ μέρυς. Παρυσιάζεται η κατασκευή δμών με ενσωματωμέν στρώμα νανκρυσταλλιτών και αναλύνται τα απτελέσματα τυ δμικύ χαρακτηρισμύ των δμών με μικρσκπία ΤΕΜ. Τ κεφάλαι 5 αναφέρεται στν ηλεκτρικό χαρακτηρισμό των διατάξεων MOS με και χωρίς νανκρυσταλλίτες. Γίνεται περιγραφή της διαδικασίας κατασκευής πλύ λεπτών ξειδίων (ξειδίυ Si πάχυς 3.5nm) και μελέτη της πιότητάς τυς. Παρυσιάζνται διάφρες μέθδι και διαδικασίες ηλεκτρικύ χαρακτηρισμύ των δειγμάτων. Παρυσιάζεται επίσης η κατασκευή και ηλεκτρικός χαρακτηρισμός διατάξεων πυκνωτών με ενσωματωμέν στρώμα νανκρυσταλλιτών (I-V, C-V, συγκράτηση φρτίυ (retention), απόκριση σε θετικύς και αρνητικύς παλμύς, παράθυρ μνήμης, μελέτη συμπεριφράς σε χαμηλές θερμκρασίες και πρσμίωση της λειτυργίας των δμών) καθώς και η μελέτη άλλων συνθετότερων δμών με διπλό νανκρυσταλλικό στρώμα. Τέλς περιγράφεται η κατασκευή μνημών τύπυ «τρανζίστρ επίδρασης πεδίυ μετάλλυ-ξειδίυ-ημιαγωγύ (MOSFET) με ενσωματωμέν στρώμα νανκρυσταλλιτών μέσα στ ξείδι της πύλης» και παρυσιάζνται απτελέσματα από τν ηλεκτρικό χαρακτηρισμό τυς με την λήψη διαγραμμάτων IBdsB-VBgs. Η εργασία λκληρώνεται με την παρυσίαση των συμπερασμάτων.

10 κεφάλαι 1. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1o: ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΚΒΑΝΤΙΚΩΝ ΤΕΛΕΙΩΝ ΗΜΙΑΓΩΓΟΥ Στ 1 θα δθύν ι βασικές ιδιότητες των κβαντικών τελειών ημιαγωγύ σε μνωτική μήτρα, πυ είναι τελείως διαφρετικές από αυτές τυ εκτεταμένυ ημιαγωγύ. Θα αναλυθεί διεξδικά τ πώς ι ιδιότητες αυτές μπρύν να χρησιμπιηθύν σε μια μνήμη νανκρυσταλλιτών ημιαγωγύ. Πι συγκεκριμένα: Θα αναφερθύν διάφρα στιχεία από την φυσική ημιαγωγών, θα αναπτυχθύν τα χαμηλδιάστατα (Low dimensional) συστήματα, δηλαδή συστήματα πυ παρυσιάζυν ιδιότητες πυ συνδένται με ελευθερία κινήσεων σε λιγότερες από τρεις διαστάσεις, με βασικές ιδιότητες αυτές τυ κβαντικύ εντπισμύ (quantum confinement) και τυ φαινμένυ φραγής Coulomb (Coulomb blockade). Θα παρυσιαστεί επίσης τ φαινόμεν σήραγγας (tunneling). Αντικείμεν της παρύσας εργασίας είναι η μελέτη δμών πυ περιέχυν στρώματα με νανκρυσταλλίτες πυριτίυ ενσωματωμένα μέσα σε μνωτική μήτρα διξειδίυ τυ πυριτίυ με πρπτική την εφαρμγή σε διατάξεις μνήμης. Στην περίπτωση των μνημών νανκρυσταλλιτών πυριτίυ έχυμε δμές όπως αυτές τυ σχήματς 1 πυ απτελύν τη βάση για τις αντίστιχες διατάξεις μνήμης. Μέταλλ πύλης νανκρυσταλλίτες πυριτίυ SiOB Σχήμα 1: Βασική δμή με ενσωματωμένυς νανκρυσταλλίτες μέσα στ ξείδι πύλης Όπως βλέπυμε, πάνω σε υπόστρωμα πυριτίυ έχυμε ένα πλύ λεπτό στρώμα ξειδίυ τυ πυριτίυ. Πάνω από τ λεπτό στρώμα SiOBB υπάρχει τ στρώμα των νανκρυσταλλιτών πυριτίυ και πάνω από τ στρώμα αυτό έχυμε ένα παχύτερ στρώμα διξειδίυ τυ πυριτίυ καλυμμέν με τ μέταλλ της πύλης. Οι νανκρυσταλλίτες είναι ενσωματωμένι μέσα στ διηλεκτρικό. Οι νανκρυσταλλίτες τυ πυριτίυ, όπως και κάθε άλλυ ημιαγωγύ, ι πίι απκαλύνται και κβαντικές τελείες (quantum dots-qd) παρυσιάζυν ιδιότητες πυ διαφέρυν κατά πλύ από αυτές των αντίστιχων ημιαγωγών εκτεταμένων διαστάσεων (bulk). Η ηλεκτρνική τυς δμή πρσδιρίζεται από τ μέγεθός τυς αλλά και από τ χημικό περιβάλλν στ πί βρίσκνται ι νανκρυσταλλίτες. Η ηλεκτρνική τυς δμή, όπως θα δύμε, απτελείται από διακριτές ενεργειακές στάθμες πυ βρίσκνται τόσ στην ζώνη αγωγιμότητας όσ και στη ζώνη σθένυς τυ ημιαγωγικύ υλικύ. Ελαττώνντας τ μέγεθς των νανκρυσταλλιτών, αυτές ι δέσμιες καταστάσεις μετατπίζνται σε υψηλότερες τιμές ενέργειας με απτέλεσμα τ ενεργειακό χάσμα τυ υλικύ να μεγαλώνει[1,]. Επίσης, τα άτμα γύρω από τυς νανκρυσταλλίτες πυ φτιάχνυν χημικύς δεσμύς με αυτύς παίζυν σημαντικό ρόλ στην διαμόρφωση τυ ενεργύ ενεργειακύ χάσματς. Εισάγυν διεπιφανειακές καταστάσεις σε θέσεις εντός τυ ενεργειακύ Si 3

11 και είναι χάσματς τυ ημιαγωγύ, με απτέλεσμα να έχυμε σημαντική διαφρπίηση των μακρσκπικών ιδιτήτων των κβαντικών τελειών κάθε φρά πυ έχυμε αλλαγή στ χημικό τυς περιβάλλν. Άλλη μια ενδιαφέρυσα ιδιότητα των νανκρυσταλλιτών ημιαγωγύ είναι αυτή της ελεγχόμενης φόρτισης εξαιτίας τυ φαινμένυ φραγής Coulomb[8,10]. Όταν τ πρώτ ηλεκτρόνι εγχυθεί πρς τν νανκρυσταλλίτη θα καταλάβει τη χαμηλότερη ενεργειακά δέσμια κατάσταση στν νανκρυσταλλίτη. Η ενέργεια πυ απαιτείται γι αυτή την μετάβαση στις κβαντικές στάθμες είναι η ενέργεια κβαντικύ εντπισμύ. Η κατάληψη της πρώτης κβαντικής στάθμης στν νανκρυσταλλίτη από ένα διακριτό φρτί τρππιεί τ ηλεκτρστατικό τυ δυναμικό με απτέλεσμα η μετακίνηση ενός δεύτερυ φρτίυ πρς τν νανκρυσταλλίτη να απαιτεί ενέργεια μεγαλύτερη από την ενέργεια φόρτισης τυ ημιαγωγύ. Αυτό σημαίνει ότι, αν τ ηλεκτρικό πεδί πυ εφαρμόζυμε για να επιταχύνυμε τυς φρείς είναι της ίδιας σταθερής τιμής, θα έχυμε «φραγή» στην μετακίνηση τυ επόμενυ ηλεκτρνίυ. Οι παραπάνω ιδιότητες δίνυν δυνατότητα να χρησιμπιηθύν τέτιυ είδυς χαμηλδιάστατες δμές για εφαρμγές σε διατάξεις μνήμης [1-15] καθώς και σε διατάξεις εκπμπής φωτός (LED)[16-1] Η περίπτωση τυ εκτεταμένυ τρισδιάστατυ ημιαγωγύ Στην συνέχεια θα δθύν κάπια θεωρητικά στιχεία για την κίνηση ενός σωματιδίυ σε εκτεταμέν τρισδιάστατ ημιαγωγό και για την διαφρπίηση πυ επέρχεται στη περίπτωση των χαμηλδιάστατων συστημάτων. Ας θεωρήσυμε ένα κυτί με διαστάσεις LB1B, LBB LB3B, και ας υπθέσυμε ότι υπάρχει μηδενικό δυναμικό για τα ηλεκτρόνια στ χώρ μέσα στ κυτί και άπειρ δυναμικό έξω από αυτό. Όπως ξέρυμε από τη βασική θεωρία η ανεξάρτητη τυ χρόνυ εξίσωση τυ Schrödinger πυ περιγράφει την κίνηση ενός σωματιδίυ, όπως π.χ. ενός ηλεκτρνίυ σε τρεις διαστάσεις είναι: [ h + V ( r)] ψ lmn ( r) = Elmn ψ lmn ( r) (1) m και έχει ως αναλυτική λύση για ένα ηλεκτρόνι, πυ ικανπιεί την συνθήκη στα όρια ψ lmn ( r) = 0, την κυματσυνάρτηση ΨBlmnB(r) πυ δίνεται από τη σχέση ( 8 L L L ) sin( lπ x L ) sin( mπ y L ) ( n z ) ψ () lmn( r) = sin π L3 με ενέργεια καθαρά κινητική (επειδή τ δυναμικό είναι μηδέν στ εσωτερικό τυ κυτιύ): [ ] ( m) ( l / L ) + ( m / L ) ( n / L ) E lmn = h π + (3) 1 3 Στην περίπτωση τυ πραγματικύ κρυστάλλυ πυ τ LBiB στην κλίμακα των χιλιστών, ι κβαντικί αριθμί (l,m,n) είναι πλύ μεγάλι και επμένως ι όρι στν τύπ της κινητικής ενέργειας πλύ μικρί σε μνάδες της τάξης τυ mev. Σ αυτή την περίπτωση τα κυματανύσματα k και ι ιδιτιμές της ενέργειας δίννται από [4]: 4

12 ή k=(lπlb1b/, mπlbb/, nπ/lb3b) (4) και EBlmnB=E(k)= h k m (5) Δίνυν δηλαδή ένα φάσμα από ενεργειακές στάθμες σχεδόν συνεχές καθώς ι τιμές των l, m, n είναι πλύ μεγάλες. Στην περίπτωση των χαμηλδιάστατων συστημάτων κάπιες από τις τρεις διαστάσεις LBiB και ι τρεις είναι της τάξης μεγέθυς λίγων νανμέτρων και ι ακέραιι l, m, n είναι πλύ μικρί. Τ ενεργειακό φάσμα γίνεται πια διακριτό και ι ενεργειακές στάθμες απέχυν τόσ περισσότερ μεταξύ τυς όσ μικρότερες είναι ι διαστάσεις τυ ημιαγωγύ. 1.. Χαμηλδιάστατα Συστήματα (Low dimensional systems). Στην περίπτωση πυ θα εξετάσυμε στην παρύσα εργασία, έχυμε ημιαγωγύς κβαντικών διαστάσεων σε μνωτική μήτρα πυ ι ιδιότητες τυς είναι τελείως διαφρετικές από αυτές τυ εκτεταμένυ ημιαγωγύ, στν πί τα ηλεκτρόνια κινύνται ελεύθερα σε όλ τ χώρ και έχυν συνεχές φάσμα ενεργειακών τιμών, με χαμηλότερη τιμή ενέργειας την Ε=0. Η διαφρά είναι ότι στα χαμηλδιάστατα συστήματα τα ηλεκτρόνια παγιδεύνται σε στενά πηγάδια δυναμικύ και εμφανίζυν διακριτά ενεργειακά επίπεδα με χαμηλότερη ενεργειακή κατάσταση την ΕB1B>0. Αν η ενεργειακή απόσταση ανάμεσα στα διακριτά ενεργειακά επίπεδα τυ χαμηλδιάστατυ ημιαγωγύ είναι αρκετά μεγάλη, μεγαλύτερη από την ενέργεια ΚΤ πυ παίρνει τ ηλεκτρόνι λόγω θερμικών διακυμάνσεων στην αντίστιχη θερμκρασία, τα ηλεκτρόνια θα μιάζυν ακινητπιημένα στην βασική κατάσταση και δεν θα είναι εφικτό πιδήπτε είδς κίνησης κατά μήκς αυτής της διάστασης. Έτσι περιρίζεται η κίνησή τυς σε μία ή περισσότερες από τις τρεις διαστάσεις [3,4] και παραμένυν εντπισμένα σε μια περιχή τυ χώρυ. Επμένως, όσ πι στενό είναι τ πηγάδι δυναμικύ, τόσ περισσότερ περιρίζεται η διασπρά Δx τυ σωματιδίυ στην αντίστιχη διάσταση στν πραγματικό χώρ (Δx μικρό). Επιπλέν, σύμφωνα με την αρχή της απρσδιριστίας τυ Heisenberg [1] 1 Δx Δp h (6) όπυ Δx η διασπρά στη θέση στην διεύθυνση x και Δp η διασπρά στην ρμή, όσ μικραίνει τ Δx για τ σωματίδι, τόσ αυξάνεται η μεταβλή της ρμής τυ και κατά συνέπεια της ενέργειάς τυ. Αυτό εξηγεί την εξάρτηση τυ ύψυς των ενεργειακών επιπέδων από τ πλάτς α τυ πηγαδιύ Πυκνότητα ενεργειακών καταστάσεων Για να περιγράψυμε πλήρως ένα σύστημα, ένα σημαντικό μέγεθς είναι η πυκνότητα καταστάσεων Ν(Ε). Ο όρς Ν(Ε)δ(Ε) είναι αριθμός καταστάσεων ενός συστήματς των πίων ι ενέργειες βρίσκνται στην περιχή Ε και Ε+δΕ και δίνει πληρφρίες για την κατανμή των ενεργειακών σταθμών. Συνήθως μας ενδιαφέρει η πυκνότητα καταστάσεων ανά μνάδα μήκυς [3]: 5

13 και N ( A) nd ( E) = (7) L Με ελευθερία κινήσεων και στις τρεις διαστάσεις Ω=LBxB*LByB*LBzB η πυκνότητα καταστάσεων δίνεται από τν τύπ m n D ( E) = 3 me 3 π h (8) 1/ είναι δηλαδή ανάλγη τυ Ε, και αυτό είναι χαρακτηριστικό των 3-D συστημάτων. Με ελευθερία κινήσεων σε δύ διαστάσεις ισχύει η σχέση: m n D ( E) = (9) π h Στα μνδιάστατα συστήματα (με ελευθερία κινήσεων μόν σε μια διάσταση) η -1/ πυκνότητα καταστάσεων είναι ανάλγη τυ Ε δίνεται από τν τύπ: 1 m n D ( E) = 1 π h E (10) δηλαδή ελαττώνεται καθώς αυξάνεται η ενέργεια. Μπρύμε να πρχωρήσυμε ακόμα πι πέρα και να περιρίσυμε τα ηλεκτρόνια και στις τρεις διαστάσεις. Τ απτέλεσμα θα είναι ένα σύστημα 0 διαστάσεων δηλαδή μια κβαντική τελεία ή αλλιώς ένα τεχνητό άτμ. Η πυκνότητα καταστάσεων είναι τώρα μια σειρά από συναρτήσεις δέλτα, καθώς δεν υπάρχει δυνατότητα κίνησης σε καμία διεύθυνση[6]. n ( E) Σ δ ( Ε ε ) (11) 0D ε i i Γενικά η πυκνότητα καταστάσεων εμφανίζεται μεγαλύτερη στην βάση της ζώνης όταν περιρίζυμε τις διαστάσεις ελεύθερης κίνησης των φρέων από τρεις σε δυ ή σε μία. Η ιδιότητα αυτή βρίσκει εφαρμγές σε διατάξεις φωτεκπμπής [3,4], καθώς και σε καιντόμες νανηλεκτρνικές διατάξεις. Στ σχήμα πυ ακλυθεί φαίνεται η πυκνότητα καταστάσεων σαν συνάρτηση της ενέργειας Ε για τα ελεύθερα ηλεκτρόνια σε 3-, -, 1- και 0- διαστάσεις. n(e) 3D D 1D 0D m n ( E) = me 3D 3 π h n ( E) D = m π h nd 1 ( E) = πh m E n ( E) 0D δ ( E ε ) i 0 Ε 0 Ε 0 Ε 0 Ε Σχήμα : Διαγράμματα πυκνότητας καταστάσεων σαν συνάρτηση της ενέργειας σε συστήματα τριών διαστάσεων (3-D, εκτεταμένς ημιαγωγός), δύ διαστάσεων (-D, κβαντικό πηγάδι), μιας διάστασης (1-D, κβαντικό σύρμα) και μηδενικής διάστασης (0- D, κβαντική τελεία). 6

14 1... Κβαντικές τελείες Η ενέργεια ενός ηλεκτρνίυ τ πί είναι εντπισμέν σε μια πλύ μικρή περιχή, όπως είναι μια κβαντική τελεία, είναι ισχυρά κβαντισμένη, δηλαδή, παρυσιάζει ενεργειακό φάσμα τελείως διακριτό. Σε δμές με διαστάσεις της τάξης μεγέθυς των nm, η απόσταση ανάμεσα στα γειτνικά ενεργειακά επίπεδα είναι της τάξης των λίγων mev. Παρατηρείται επίσης διεύρυνση τυ ενεργειακύ χάσματς για τν χαμηλδιάστατ ημιαγωγό. Για τν ακριβή υπλγισμό της δμής των ενεργειακών ζωνών μέσα σε μια κβαντική τελεία (διαστάσεων μερικών nm), όπυ τα κβαντικά φαινόμενα γίννται πλύ σημαντικά, αναπτύχθηκαν διάφρες αριθμητικές τεχνικές υπλγισμύ, χρησιμπιώντας είτε τ μντέλ ισχυρών δεσμών (Tight Binding method-tbm) από τυς Niquet et al [5], είτε την πρσέγγιση ενεργύ μάζας (Effective Mass approximation-ema) από τυς Thean et al[6]. Η μέθδς πρσέγγισης ενεργύ μάζας (EMA) βασίζεται στην αντικατάσταση τυ περιδικύ δυναμικύ τυ κρυστάλλυ με ένα σταθερό δυναμικό, ενώ τελεστής κινητικής ενέργειας αντικαθίσταται με τν τελεστή της ενεργύ μάζας. Περιγράφει μόν την περιβάλλυσα της κυματσυνάρτησης, χωρίς να εξετάζει λεπτμέρειες σε ατμική κλίμακα, είναι όμως ιδιαίτερα απλή και σε μερικές περιπτώσεις μπρεί να δώσει αξιόπιστα απτελέσματα. Στη μέθδ με τ μντέλ ισχυρών δεσμών (TBM) λαμβάννται υπόψη δμικές λεπτμέρειες της νανδμής και κατά τυς υπλγισμύς μπρύν να συμπεριληφθύν όλες ι ενεργειακές στάθμες. Άλλες μέθδι για τν υπλγισμό της δμής των ενεργειακών ζωνών μέσα σε μια κβαντική τελεία είναι με την χρήση ενός εμπειρικύ ψευδδυναμικύ (Empirical seydopotential Method-EM) πυ χρησιμπιήθηκε από τυς Wang and Zunger [5], η πία πρσεγγίζει τ συνλικό δυναμικό με την υπέρθεση ατμικών ψευδδυναμικών και η μέθδς της πρσέγγισης τπικής πυκνότητας (Local Density Approximation-LDA)[3]. Η πι κινή παράμετρς για τις δμές πυ εξετάζυμε είναι η σχέση ανάμεσα στ ενεργειακό χάσμα και στ μέγεθς της κβαντικής τελείας. Συνήθως όταν έχυμε διαφρετικά σχήματα, για τν καθρισμό τυ μεγέθυς της κβαντικής τελείας θεωρύμε μια πσότητα πυ νμάζυμε ενεργό μέγεθς. Σαν ενεργό μέγεθς ρίζυμε τ αντίστιχ μέγεθς μιας σφαιρικής κβαντικής δμής με τν ίδι αριθμό ατόμων με αυτή πυ μελετάμε πυ δίνεται από τν τύπ: d 3 4πρ ( ) = Ν N Si Si όπυ ρ η πυκνότητα τυ ημιαγωγύ και ΝBSiB η πυκνότητα πρσμείξεων τυ ημιαγωγύ. Στην κβαντική τελεία τ διάγραμμα των ενεργειακών καταστάσεων απτελείται από διακριτά ατμικά επίπεδα και ως ενεργειακό χάσμα ρίζεται η διαφρά ενέργειας ανάμεσα στην υψηλότερη κατειλημμένη στάθμη της ζώνης σθένυς και στην χαμηλότερη ελεύθερη στάθμη της ζώνης αγωγιμότητας. Τ ενεργειακό χάσμα μιας κβαντικής τελείας πυριτίυ, όπως υπλγίστηκε από τυς Wang and Zunger [5], δίνεται από τη σχέση: 1,37 ΕBgB(d)= ,34/d (ev) (13) όπυ d η ενεργός διάμετρς της κβαντικής τελείας. Στ σχήμα πυ ακλυθεί βλέπυμε τα απτελέσματα σύμφωνα με τις μεθόδυς ΕΤΒ, ΕΡΜ, και LDA, της εξάρτησης τυ ενεργειακύ χάσματς από τις κβαντικές διαστάσεις της τελείας (σχήμα 3, από την αναφρά [4]). Όπως είναι πρφανές, τ ενεργειακό χάσμα αυξάνεται με τν περιρισμό των διαστάσεων σε σχέση με ένα εκτεταμέν ημιαγωγό και υπάρχει συμφωνία μεταξύ των τριών αυτών μεθόδων, ενώ (1) 7

15 η μέθδς ΕΜΑ δίνει υπερεκτιμημένα απτελέσματα, ακλυθώντας σχέση αντιστρόφυ τετραγώνυ (~1/d ) [4] σαν συνάρτηση της διαμέτρυ d. Σχήμα 3: Μεταβλή τυ ενεργειακύ χάσματς συναρτήσει των κβαντικών διαστάσεων της τελείας. (ΕΤΒ συνεχής γραμμή, ΕΡΜ αστεράκια, LDA τελείες). Τα απτελέσματα με τη μέθδ LDA έχυν υπστεί λίσθηση κατά τ πσό πυ υπεκτιμά η μέθδς τ ενεργειακό χάσμα δηλαδή κατά 0.6 ev (από αναφρά [4]) Τ ενεργειακό χάσμα και ι διακριτές κβαντικές ενεργειακές στάθμες της κβαντικής τελείας, εξαρτώνται και από τ ύψς τυ φραγμύ δυναμικύ. Η εξάρτηση τυ πρώτυ ενεργειακύ επιπέδυ (1s- επίπεδ) από την ακτίνα R τυ νανκρυσταλλίτη, για διαφρετικές τιμές ύψυς τυ φραγμύ δυναμικύ δόθηκε από τυς Quang et al [7]. Στην περίπτωση αυτή έγινε ακριβής υπλγισμός των ενεργειών και των κυματσυναρτήσεων ενός ηλεκτρνίυ, σε όλες τις δέσμιες καταστάσεις, για ένα πραγματικό νανκρυσταλλίτη πυριτίυ ενσωματωμέν μέσα σε μνωτικό SiOBB, λαμβάνντας υπόψη τις αλλαγές στην ενεργό μάζα των ηλεκτρνίων κατά τη μετακίνηση τυς από τ ένα υλικό στ άλλ σύμφωνα με τ μντέλ τυ δυναμικύ ενός πεπερασμένυ τετραγωνικύ πηγαδιύ ακτίνας R και ενεργειακύ φραγμύ VBoB Φαινόμεν σήραγγας Στην περίπτωση των δμών πυ εξετάζυμε, ι νανκρυσταλλίτες στυς πίυς γίνεται η κατανεμημένη απθήκευση φρτίυ βρίσκνται ενσωματωμένι μέσα σε μνωτική μήτρα διξειδίυ τυ πυριτίυ πυ τα απμνώνει ηλεκτρικά από τ υπόστρωμα, την πύλη, αλλά και μεταξύ τυς. Η απόσταση από τ υπόστρωμα είναι μικρή λόγω τυ πλύ λεπτύ ξειδίυ σήραγγας πυ χρησιμπιύμε, μέσα από τ πί γίνεται η έγχυση των φρέων από τ κανάλι πρς τυς κρυσταλλίτες και απτελεί ένα φραγμό δυναμικύ. Στην κλασσική μηχανική, ένα ηλεκτρόνι δεν είναι δυνατόν να περάσει από ένα τέτι φραγμό δυναμικύ εκτός αν έχει αρκετή κινητική ενέργεια για να περάσει πάνω από τν φραγμό. Στην κβαντμηχανική όμως είναι δυνατόν να περάσει δια μέσυ τυ φραγμύ αν τ πάχς τυ φραγμύ είναι μικρό. Αυτό τ φαινόμεν νμάζεται φαινόμεν σήραγγας (tunneling) και έχει πλλές εφαρμγές, όπως για παράδειγμα να ελέγχει την έγχυση ηλεκτρνίων σε κάπια τρανζίστρ θερμών ηλεκτρνίων. Η έγχυση ελέγχεται από τ πεδί πυ αναπτύσσεται στ διηλεκτρικό λόγω της τάσης πυ εφαρμόζυμε στην πύλη και τ πί παρέχει την απαραίτητη ενέργεια και επιταχύνει τυς φρείς. Ο συντελεστής διάδσης δια μέσυ τυ φραγμύ αυξάνεται 8

16 σημαντικά με την ενέργεια, με απτέλεσμα φραγμός να επιτρέπει επιλεκτικά την διέλευση των ηλεκτρνίων πυ έχυν την υψηλότερη ενέργεια. Ας υπθέσυμε ότι ηλεκτρόνι ενέργειας Ε, πυ ταξιδεύει κατά μήκς της διεύθυνσης +z πρσπίπτει πάνω σε τετραγωνικό φραγμό δυναμικύ με V(z)=Vo για α/<z<α/ και V(z)=0 πυδήπτε αλλύ (Σχήμα 4), με την αρχή των αξόνων να βρίσκεται στ κέντρ τυ φραγμύ. Τότε τα δυναμικά δεξιά (περιχή 3) και αριστερά (περιχή 1) είναι και τα δυ μηδέν. V(z) Περιχή 1 Περιχή Vo Περιχή 3 -α/ α/ Σχήμα 4: Τετραγωνικός φραγμός δυναμικύ Όταν τ ηλεκτρόνι έχει ενέργεια μεγαλύτερη από τ φραγμό δυναμικύ (Ε>Vo), συντελεστής διέλευσης τυ ηλεκτρμαγνητικύ κύματς δίνεται από την σχέση 1 V 0 T = 1 + sin kα 4E( E V0 ) όπυ κυματάριθμς kb Bδίνεται από την σχέση kbb =m(ε -Vo)/ħ Η κβαντμηχανική όμως επιτρέπει στ ηλεκτρόνι να περνά μέσα από τ φραγμό δυναμικύ ακόμα και όταν η ενέργεια τυ είναι χαμηλότερη από τν φραγμό δυναμικύ Ε<Vo, αν και η πιθανότητα διάδσης μπρεί να είναι μικρή (σχήμα 5). (14) Τ (Ε) φραγμός συνάρτηση-δ κλασική Ε/eV Σχήμα 5: Γραφική παράσταση τυ συντελεστή διάδσης τυ ηλεκτρμαγνητικύ κύματς Τ(Ε) συναρτήσει της ενέργειας Ε για ένα τετραγωνικό φραγμό δυναμικύ ύψυς 0.3eV 9

17 Αν λιπόν Ε<Vo τ kb Bαντικαθίσταται από +iκbb και συντελεστής διέλευσης δίνεται από την σχέση 1 V 0 T = 1 + sinh κ α 4 ( ) E V E 0 (15) όπυ κbb =m(vo-ε)/ħ Στην περίπτωση ενός φράγματς πυ είναι αρκετά πλατύ (μεγάλη τιμή τυ α) και υψηλό (Vo>>E) σε σύγκριση με την ενέργεια τυ σωματιδίυ, τότε η τιμή τυ υπερβλικύ ημιτόνυ, πυ εμφανίζεται στ συντελεστή διέλευσης, γίνεται αρκετά μεγάλη, πότε μπρύμε να γράψυμε 1 κ α sinhκ α e (16) και επμένως συντελεστής διέλευσης δίνεται από: 16E E 16 E E T ( E) = (1 ) exp( κ α) = (1 ) exp( α m( V E) / h ) 0 V V V V (17) Αν τ κbbα είναι μεγάλ, η εξίσωση μπρεί να γίνει 16E T exp κ α (18) V 0 ( ) Σε αυτή τη περίπτωση κυριαρχεί εκθετικός όρς exp(-κbbα) πίς απτελεί απλή εκτίμηση της πιθανότητας διέλευσης (tunneling) δια μέσυ τυ φραγμύ. Όπως βλέπυμε, συντελεστής διέλευσης έχει "εκθετική ευαισθησία" στις μεταβλές της ενέργειας τυ σωματιδίυ και τυ πλάτυς τυ φράγματς. Με άλλα λόγια, ακόμα και πλύ μικρές μεταβλές στην ενέργεια Ε ή τ πλάτς α αρκύν για να πρκαλέσυν τεράστιες μεταβλές στ συντελεστή διέλευσης. 0 α Σχήμα 6: Μείωση τυ πλάτυς της κυματσυνάρτησης μετά την διέλευσή της από φραγμό δυναμικύ πλάτυς α. Μέσα στ φράγμα η κυματσυνάρτηση υφίσταται μία εκθετική μείωση τυ πλάτυς της κατά έναν παράγντα όπως φαίνεται και στ σχήμα.6. Θα ισχύει δηλαδή ψ ( α ) ( κ α ) e (19) ψ ( 0) πότε συντελεστής διέλευσης, πυ ισύται με τ τετράγων τυ λόγυ των πλατών ( κ ) πριν και μετά τ φράγμα, θα είναι κατά πρσέγγιση ίσς με α T e Για μικρές μεταβλές της ενέργειας, παράγντας μπρστά από τ εκθετικό τυ τύπυ (3) είναι μία αργά μεταβαλλόμενη συνάρτηση τυ Ε, σε σύγκριση μάλιστα με 10

18 e e τις τεράστιες μεταβλές τυ εκθετικύ στην ίδια ενεργειακή περιχή. Άρα, μπρύμε να θεωρήσυμε σταθερό αυτόν τν παράγντα και να γράψυμε Τ(Ε)=exp(-κBBα) [1] Τ φαινόμεν σήραγγας είναι πλύ ευαίσθητ στ μέγεθς της μάζας τυ σωματιδίυ. Όσ μικρότερη είναι η μάζα, τόσ μεγαλύτερη είναι η πιθανότητα διέλευσης ενός φράγματς. Και αντίστρφα, όσ μεγαλώνει η μάζα, τόσ συντελεστής διέλευσης μικραίνει, μέχρις ότυ μηδενιστεί τελείως στ κλασικό όρι με μεγάλη τιμή μάζας ( m ). Όπως είδαμε, συντελεστής διέλευσης δια μέσυ τυ φραγμύ δυναμικύ έχει ισχυρή εξάρτηση από τ πλάτς τυ φραγμύ, με απτέλεσμα μικρή αύξηση τυ πάχυς τυ ξειδίυ να μειώνει τ ρεύμα έγχυσης των φρέων κατά πλύ. Ειδικότερα, παρατηρείται μεγάλη αύξηση στ ρεύμα, ακόμα και με χαμηλά πεδία, στα ξείδια πυ επιτρέπυν διέλευση λόγω απευθείας φαινμένυ σήραγγας (Σχήμα 7α). Αυτό συμβαίνει για πάχη ξειδίων μικρότερα από ~3nm. Στην περίπτωση αυτή, τα ρεύματα είναι μεγάλα με απτέλεσμα να αυξάνεται η ταχύτητα λειτυργίας των αντίστιχων διατάξεων, αλλά παράλληλα εμφανίζεται τ μεινέκτημα, όπως θα δύμε στη συνέχεια, ότι με την μείωση τυ πάχυς, αυξάνεται η πτητικότητα των μνημών, γεγνός τ πί δεν είναι επιθυμητό. Για μεγαλύτερα πάχη διηλεκτρικύ η διέλευση των φρέων γίνεται λόγω φαινμένυ σήραγγας Fowler Nordheim (Σχήμα 7β). Οξείδι σήραγγας Οξείδι σήραγγας evb1b Si - nc-si Οξείδι ελέγχυ Si - evbb Πλυκρυσταλλικό πυρίτι nc-si Οξείδι ελέγχυ Πλυκρυσταλλικό πυρίτι πύλης α Σχήμα 7 : α)μηχανισμός διέλευσης με απευθείας φαινόμεν σήραγγας β) Μηχανισμός διέλευσης με φαινόμεν σήραγγας Fowler Nordheim Για να εξασφαλίσυμε μη πτητικότητα, τ πάχς τυ ξειδίυ πρέπει να είναι αρκετά λεπτό, για να έχυμε φαινόμεν σήραγγας, αλλά και αρκετά μεγάλ για να έχυμε χαμηλά ρεύματα διαρρής. Λαμβάνντας υπόψη τα παραπάνω τ λεπτό ξείδι σήραγγας πυ χρησιμπιήσαμε στις δμές πυ κατασκευάστηκαν περιρίστηκε σε πάχη 3.5-4nm Φαινόμενα ενός ηλεκτρνίυ (single electron) Όταν ι διαστάσεις μιας δμής γίννται της τάξης τυ μήκυς κύματς Fermi (τ De Broglie μήκς κύματς των ηλεκτρνίων στ επίπεδ Fermi) και στις τρεις διαστάσεις, δηγύμαστε σε κβαντικές τελείες (0DES) και όπως αναφέραμε αρχίζυν να γίννται ρατά κβαντμηχανικά φαινόμενα. Στις τελείες ι ηλεκτρνικές καταστάσεις είναι τελείως κβαντισμένες και εντπισμός υπάρχει και στις τρεις διαστάσεις με απτέλεσμα να παρυσιάζυν ένα διακριτό φάσμα ενεργειακών επιπέδων λίγ πλύ όπως έχει ένα άτμ ή ένα μόρι. Μπρύμε λιπόν να θεωρήσυμε τις κβαντικές τελείες ως τεχνητά άτμα, τα πία μπρύν να κατασκευαστύν έτσι ώστε να έχυν ένα συγκεκριμέν ενεργειακό χάσμα. Όπως στα συστήματα ατόμων, έτσι και εδώ ι ηλεκτρνικές καταστάσεις είναι ευαίσθητες στην παρυσία πλλών ηλεκτρνίων λόγω φαινμένων αλληλεπίδρασης β 11

19 e Coulomb μεταξύ τυς. Στις κβαντικές τελείες, η μετάβαση ενός και μόνν επιπλέν ηλεκτρνίυ σε αυτές αρκεί για να αλλάξει δραματικά τις ιδιότητες πυ ισχύυν κατά τη μεταφρά, λόγω εμφάνισης της ενέργειας φόρτισης πυ συνδέεται άμεσα με αυτό τ επιπλέν ηλεκτρόνι. Βασικό φαινόμεν πυ εμφανίζεται είναι αυτό της «φραγής» Coulomb (Coulomb blockade) δηλαδή της παρεμπόδισης εισόδυ δεύτερυ ηλεκτρνίυ στ νανκρυσταλλίτη αν δεν αυξήσυμε την ενέργεια ώστε να ξεπεραστεί η ενέργεια φόρτισης [10] Φραγή Coulomb (Coulomb Blockade) Στις διατάξεις μνήμης πυ θα χρησιμπιήσυμε εκμεταλλευόμαστε τ φαινόμεν της ελεγχόμενης φόρτισης των νανκρυσταλλιτών με εφαρμγή κατάλληλης τάσης στην πύλη. Η πρόσθεση ενός επιπλέν ηλεκτρνίυ σε ένα νανκρυσταλλίτη έχει σαν απτέλεσμα την επανακαννικπίηση των ενεργειακών σταθμών στν νανκρυσταλλίτη, λόγω της διαφρπίησης τυ εσωτερικύ πεδίυ Coulomb. Ας θεωρήσυμε την γενική περίπτωση μιας κβαντικής τελείας ημιαγωγύ (νανκρυσταλλίτης) η πία συνδυάζεται με απθήκες ηλεκτρνίων μέσω φραγμών δυναμικύ, όπως φαίνεται στ σχήμα 8. πύλη ελέγχυ πηγή απαγωγός Σχήμα 8: Σχηματικό διάγραμμα ελεγχόμενης μεταφράς ηλεκτρνίων από την πηγή στν απαγωγό δια μέσυ μιας κβαντικής τελείας Ο αριθμός των ηλεκτρνίων σε μια τέτια τελεία μπρεί να θεωρηθεί ως σταθερός όταν τ περιθώρι τυ χρόνυ ζωής h/τ των ελεύθερων φρέων είναι πλύ μικρότερ από την ενέργεια φόρτισης Coulomb [9,10] η πία δίνεται από την σχέση: EBcB= - (0) C όπυ C η συνλική χωρητικότητα τυ νανκρυσταλλίτη. Αντικαθιστώντας τ χρόν ζωής των ηλεκτρνίων στην κβαντική τελεία με ένα ενεργό χρόν RC, η απαίτηση πυ έχυμε να ισχύει η σχέση ΕBcB>>h/τ μπρεί να δώσει την τιμή της αντίστασης ως μέτρ σύζευξης της κβαντικής τελείας με τις απθήκες ηλεκτρνίων: R» h/e ~ 6ΚΩ (1) Η τιμή αυτή απτελεί τ κβάντ αντίστασης και είναι η ελάχιστη αντίσταση για να έχυμε απσύζευξη τυ πεδίυ στν νανκρυσταλλίτη από τ πεδί στις απθήκες ηλεκτρνίων. Για να παρατηρήσυμε φαινόμενα ενός ηλεκτρνίυ είναι λιπόν απαραίτητ να απχωρίσυμε την κβαντική τελεία από τις απθήκες ηλεκτρνίων με 1

20 είναι σε υψηλότερη φράγματα σήραγγας πυ έχυν αντίσταση υψηλότερη από τ κβάντ αντίστασης [11]. Διέλευση ηλεκτρνίων λόγω φαινμένυ σήραγγας (tunneling) από την πηγή πρς τν νανκρυσταλλίτη μπρεί να συμβεί, όταν η ενεργειακή στάθμη ΕBS Bπυ βρίσκνται ι φρείς στην πηγή ικανπιεί την συνθήκη [8,10] ΕBS B ΕBΝ B() όπυ ΕBΝB η ενεργειακή στάθμη μέσα στ νανκρυσταλλίτη. Όταν φρτιστεί νανκρυσταλλίτης με ένα ηλεκτρόνι, η ηλεκτρστατική τυ ενέργεια αυξάνεται κατά τ πσό της ενέργειας φόρτισης και η διέλευση λόγω φαινμένυ σήραγγας πρς την κβαντική τελεία περιρίζεται από την απωστική δύναμη τυ πεδίυ Coulomb πυ φείλεται στην ύπαρξη τυ ηλεκτρνίυ αυτύ στν νανκρυσταλλίτη (Σχήμα 9). Έτσι δεν θα μπει άλλ ηλεκτρόνι στν νανκρυσταλλίτη, αν η ενέργεια φόρτισης πυ απαιτείται να καλύψει είναι μεγαλύτερη από την θερμική ενέργεια KT. Αυτή η ενέργεια φόρτισης δρα σαν ένας ενεργειακός φραγμός για τα ηλεκτρόνια με απτέλεσμα να παρεμπδίζεται η μεταφρά τυς αν δεν αυξηθεί η εφαρμζόμενη τάση. Τ φαινόμεν της φραγής Coulomb μπρεί να αρθεί αν τα ηλεκτρόνια στην πηγή έρθυν σε ενέργεια EBcB από την ενέργεια ηλεκτρνίων στην κβαντική τελεία. Αυτό μπρεί να επιτευχθεί αλλάζντας τ δυναμικό της τελείας εφαρμόζντας τάση πύλης VBGB σχέση με τ δυναμικό της πηγής μεγαλύτερη από μια τάση κατωφλίυ VBcB. Έτσι με τ δυναμικό της πύλης μπρύμε να ελέγξυμε την ρή των ηλεκτρνίων από και πρς τ νανκρυσταλλίτη ένα πρς ένα. α) Χωρίς πόλωση β) Με πόλωση γ) «Φραγή» Coulomb Ενέργεια φόρτισης Σχήμα 9: (α) Αν δεν έχυμε ευθυγράμμιση των ενεργειακών σταθμών της πηγής με την ενεργειακή στάθμη μέσα στν νανκρυσταλλίτη δεν μπρύμε να έχυμε μεταφρά φρέων (χωρίς πόλωση) πρς τν νανκρυσταλλίτη.(β) Μόν όταν η ενεργειακή στάθμη της πηγής ευθυγραμμιστεί με τ ενεργειακό επίπεδ τυ νανκρυσταλλίτη έχυμε ρή ενός ηλεκτρνίυ (με πόλωση) πρς τν νανκρυσταλλίτη. (γ) «Φραγή» Coulomb σε ένα τρανζίστρ ενός ηλεκτρνίυ λόγω ενέργειας φόρτισης EBcB Συμπεράσματα Λόγω των κβαντικών φαινμένων πυ εμφανίζνται στα χαμηλδιάστατα συστήματα, όπως είναι τ φαινόμεν τυ κβαντικύ εντπισμύ, τ φαινόμεν σήραγγας και τ φαινόμεν της φραγής Coulomb, μπρύμε να πετύχυμε ελεγχόμενη φόρτιση τυ ενσωματωμένυ στρώματς νανκρυσταλλιτών πυριτίυ με μικρό αριθμό ηλεκτρνίων εφαρμόζντας χαμηλές τιμές τάσης στην πύλη. Οι ιδιότητες αυτές δίνυν τη δυνατότητα να χρησιμπιηθύν τέτιες χαμηλδιάστατες δμές, όπως θα δύμε στη συνέχεια, σε διατάξεις μνήμης. 13

21 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Κβαντμηχανική, Στεφ. Τραχανάς, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης(1985). A.G. Nassiopoulou, Encyclopedia of Nanoscience and Nanotechnology, 004 vol. 9 ( ) 3. The hysics of Low-Dimensional Semiconductors, John Davies, Cambridge University ress(1998) 4. Low-Dimensional Semiconductors, Materials, hysics, Technology, Devices, M. J. Kelly, Oxford University ress (1996) 5. Y.Niquet, C. Delerue, G.Allan and M. Lamnoo, hys. Rev. B, 6 (000) A. Thean and J. Leburton, IEEE Trans. Electron Dev.,(001) N. Quang, T. Trung, J. See,. Dollfus, Cond. Matter (003) 8. Transport in Nanostructures, David Ferry and Stephen Goodnick, Cambridge University ress (000) 9. Single-electron Devices, Haroon Ahmed, Kazuo Nakazato, Microelectronic Engineering 3 (1996) Coulomb Blockade in Silicon Nanostructures-Review, A.T. Tilke, F.C. Simmel, R.H. Blick, H. Lorenz, J.. Kotthaus, rogress in Quantum Electronics 5 (001) K. Likharev, roceedings of the IEEE, vol. 87,No 4, E. Kapetanakis,. Normand, D. Tsoukalas, K. Beltsios, J. Stoemenos, S. Zhang, and J. van den Berg, Appl. hys. Lett. 77, (000) 13. D.Kouvatsos, V. Ioannou-Sougleridis and A. Nassiopoulou, Appl hys Lett 8 (3) ( 003) 14. H. Hanafi, S. Tiwari, and I. Khan, L. Shi, IEEE Trans. Electron Devices 43,1553 (1996) 15. T. Maeda, E. Suzuki, I. Sakata, M. Yamanaka, and K. Ishii, Nanotechnology, 10, 17(1999) 16. A.G.Nassiopoulou, S. Grigoropoulos,E. Gogolides, and D. apadimitriou, Appl. hys. Lett. 66, 1114(1995) 17. D. apadimitriou and A.G.Nassiopoulou, J. Appl. hys84, 1059(1998) 18.. Normand, Κ. Beltsios, E. Kapetanakis, D. Tsoukalas, A. Travlos, J. Stoimenos, J. Van den Berg, S. Zhang, C. Vieu, H. Launois, J. Gautier, F. Jourdan, and L. alem, Nucl. Instrum. Methods hys. Res. Sect. B 178, 74 (001) 19. V. Ioannou-Sougleridis, V.Tsakiri, A.G.Nassiopoulou, F. Bassani, S. Menard, F. Arnaud d Avitaya, Mater. Sci. and Engin. B69-70 (000) hotopoulos, A. G. Nassiopoulou and D. N. Kouvatsos, Appl. hys. Lett., 76 (4), (000) 1. V. Ioannou-Sougleridis, T.Ouisse, A.G.Nassiopoulou, F. Bassani, F. Arnaud d Avitaya,, J. Appl. hys. 89 (001) 610. B.J. van Wees et al,hys. Rev. Lett. 60,848 (1998) 3. B. Delley, E.F. Steigmeier,.Appl. hys.lett. 67,370 (1995) 4. X.Zianni, A.G. Nassiopoulou Optical properties of Si quantum wires and dots, Handbook of theoretical and computational Nanotechnology, American Scientific ublishers (to be published ( March 005) 5. L.W. Wang and A. Zunger, J.hys.Chem. 98, 159 (1994) 6. L.Jacak,. Hawrylak, A. Wojs, Quantum Dots, Springer (1997) 14

22 . ΚΕΦΑΛΑΙΟ o: ΜΝΗΜΕΣ ΝΑΝΟΚΡΥΣΤΑΛΛΙΤΩΝ ΗΜΙΑΓΩΓΩΝ Στo κεφάλαιo πυ ακλυθεί θα αναφερθύμε στις σημερινές διατάξεις μη πτητικών μνημών (Νon-volatile) ανάγνωσης εγγραφής και πι συγκεκριμένα στις συμβατικές μνήμες τύπυ MOSFET αιωρύμενης πύλης (Floating gate τρανζίστρ). Επίσης θα αναφερθύμε στις μνήμες νανκρυσταλλιτών ημιαγωγών και θα δώσυμε στιχεία για τις μέχρι τώρα επιτευχθείσες επιδόσεις τυς. Οι ημιαγωγικές μνήμες για την απθήκευση δεδμένων στα υπλγιστικά συστήματα, όπως έχυν εξελιχθεί τεχνλγικά μέχρι σήμερα, παρυσιάζυν συγκριτικό πλενέκτημα όσν αφρά τ κόστς και τις επιδόσεις τυς, συγκρινόμενες με άλλυς τρόπυς απθήκευσης. Ένας τρόπς ταξινόμησης των ημιαγωγικών μνημών είναι με βάση τ μηχανισμό απθήκευσης και την αρχή λειτυργίας τυς [1]. Μια διάκριση γίνεται ανάμεσα στις μνήμες μόν ανάγνωσης (read only memory-rom) και στις μνήμες ανάγνωσηςεγγραφής (read-write memory RWM ή random access memory RAM). UΠΙΝΑΚΑΣ Ι ΠΤΗΤΙΚΕΣ ΜΗ ΠΤΗΤΙΚΕΣ μνήμες ανάγνωσης- Μη πτητικές NVRWM Μνήμες μόν ανάγνωσης εγγραφής (RWM ή RAM) (ROM) Στατικές (SRAM) EROM Πργραμματιζόμενες κατά Δυναμικές (DRAM) EEROM FLASH την κατασκευή τυς (ROM) Στις μνήμες RAM η απθήκευση της πληρφρίας γίνεται είτε με ακλυθιακά κυκλώματα flip-flop είτε με τη μρφή φρτίυ σε πυκνωτή. Οι μνήμες αυτές χωρίζνται σε στατικές (SRAM- static random access memory) και σε δυναμικές (DRAM-dynamic random access memory). Στις στατικές η πληρφρία διατηρείται απθηκευμένη μόν κατά τη διάρκεια πυ εφαρμόζεται εξωτερική τάση. Έχυν τ μικρότερ χρόν πρόσβασης για ανάγνωση (<5 ns) αλλά σχετικά μεγάλυ μεγέθυς κύτταρ μνήμης [7]. Οι δυναμικές μνήμες χρειάζνται περιδικά (συχνότερα από μια φρά τ δευτερόλεπτ) ανανέωση της πληρφρίας για να αντισταθμιστεί η απώλεια φρτίυ πυ πρκαλείται από διαρρή. Έχυν μικρύ μεγέθυς κύτταρ μνήμης καθώς και σχετικά μικρό χρόν πρόσβασης για ανάγνωση της πληρφρίας (<0 ns) [5,6]. Οι μνήμες RAM ανήκυν στην κατηγρία των πτητικών μνημών (volatile) γιατί χάνυν την πληρφρία όταν δεν τρφδτύνται με τάση. Οι μνήμες ROM από την άλλη, ανήκυν στην κατηγρία των μη πτητικών μνημών (nonvolatile). Απσύνδεση της τάσης τρφδσίας δεν δηγεί σε απώλεια της απθηκευμένης πληρφρίας, όμως δεν δίνυν τη δυνατότητα τρππίησης, αλλά μόν ανάγνωσής της. Αυτό γίνεται επειδή κωδικπιύν την πληρφρία ενσωματώνντάς την στην τπλγία τυ κυκλώματς κατά την κατασκευή τυς, για παράδειγμα πρσθέτντας ή αφαιρώντας διόδυς ή τρανζίστρς. Η πρσπάθεια να κατασκευαστύν μνήμες πυ να έχυν τόσ την δυνατότητα της μη πτητικότητας, όσ και την δυνατότητα ανάγνωσης-εγγραφής, δήγησε σε άλλη κατηγρία μνημών, αντιπρόσωπι της πίας είναι ι διαγραφόμενες πργραμματιζόμενες ROM μνήμες (erasable programmable ROM-EROM) και ι ηλεκτρικά διαγραφόμενες πργραμματιζόμενες ROM μνήμες (electrically erasable programmable ROM-EEROM). Πι αναλυτικά σ αυτές τις μη πτητικές μνήμες 15

23 τρανζίστρς (NVM), ι πίες στηρίζνται σε διατάξεις MOSFET αιωρύμενης πύλης (FGfloating gate), γράφυμε τα δεδμένα με ηλεκτρικό τρόπ (5-10μsec/word) και δεν απαιτείται καθόλυ τάση για την διατήρησή τυς (retention). Η διάκρισή τυς γίνεται ανάλγα με τν τρόπ πυ διαγράφνται τα δεδμένα τυς. Στις πρώτες η πληρφρία διαγράφεται αργά (από δευτερόλεπτα μέχρι μερικά λεπτά) με υπεριώδη ακτινβλία (ultra violet-uv erasable ROM ) με τ μεινέκτημα ότι χρειάζεται να απσυνδεθεί η μνήμη από τ κύκλωμα. Στις δεύτερες η διαγραφή γίνεται με ηλεκτρικό τρόπ (EEROM). Επειδή περιέχει και δεύτερ τρανζίστρ έχει μεγαλύτερυ μεγέθυς κύτταρ μνήμης από τις πρηγύμενες [5]. Από τις EEROM ι πι σημαντικές είναι ι Flash EEROM στις πίες η διαγραφή των δεδμένων γίνεται με πι μεγάλη ταχύτητα γιατί διαγράφνται τα δεδμένα όχι μόν ενός κελιύ μνήμης αλλά ταυτόχρνα ενός λόκληρυ τμέα (sector) θέσεων μνήμης. Στις μνήμες αυτές έχυμε μικρύ μεγέθυς κύτταρ μνήμης, δεν απαιτείται ανανέωση της πληρφρίας, αλλά έχει μεγάλυς χρόνυς πρόσβασης για ανάγνωση (~50ns) και ακόμα μεγαλύτερυς χρόνυς εγγραφής/διαγραφής (1μs/10ms). Τα επιθυμητά χαρακτηριστικά των ιδανικών μη πτητικών μνημών είναι τ χαμηλό κόστς, η μη πτητικότητα, η ικανότητα να διατηρύν τα δεδμένα χωρίς την εφαρμγή εξωτερικής τάσης, (διατήρηση τυ φρτίυ για πάνω από 10 χρόνια), η λειτυργία σε υψηλή ταχύτητα, η εξασφάλιση της δυνατότητας υψηλής πυκνότητας λκλήρωσης, ι χαμηλές απαιτήσεις σε κατανάλωση ισχύς, εύκλς έλεγχς, η υψηλή αξιπιστία και η συμβατότητα με τις καθιερωμένες βιμηχανικές τεχνικές κατασκευής. Συνπτικά η εξέλιξη των σημαντικότερων τεχνικών κατασκευής μνημών την τελευταία 30ετία φαίνεται στν πίνακα πυ ακλυθεί []: UΠΙΝΑΚΑΣ ΙΙ Έτς τεχνλγία εταιρεία χωρητικότητα ταχύτητα Σχόλια κατασκευής 1968 Διπλικό τρανζίστρ, λκληρωμέν κύκλωμα 1971 Διπλικό τρανζίστρ, κύρια μνήμη IBM μνήμη buffer S360/M85,M5 IBM κύρια μνήμη S370, M MOSFET IBM κύρια μνήμη S370/M158, M168 64bits/chip 60 nsec/ cycle 18bits/chip 540 nsec/ cycle Πρώτη φρά σε μαζική παραγωγή μνήμη σε λκληρωμέν κύκλωμα Πρώτη φρά κύρια μνήμη σε λκληρωμέν κύκλωμα 104 bits/chip Πρώτη φρά σε μαζική παραγωγή μνήμη MOS 1985 Μνήμη FLASH TOSHIBA 56 Kbits/chip Πρωτεμφανιζόμενη στ εμπόρι μνήμη FLASH 003 Μνήμη MOTOROLA 4Mbits/chip Πρωτότυπ (όχι νανκρυσταλλιτών σε εμπρικό πριόν) πρωτότυπ Εξ αιτίας των πλενεκτημάτων πυ παρυσιάζει η τεχνλγία MOS και των δυναττήτων πυ δίνει όσν αφρά την κατασκευή και την σμίκρυνση των 7 διαστάσεων των διατάξεων, τα περισσότερα VLSI (>10 ανά chip) κυκλώματα μνήμης φτιάχννται σήμερα με μνήμες τεχνλγίας MOS. Τ πι σημαντικό δμικό στιχεί της τεχνλγίας μνημών MOS είναι τ MOSFET τρανζίστρ (Metal Oxide Semiconductor Field Effect Transistor) (Σχήμα 1). 16

24 Μέταλλ πύλης SiOB n+ πηγή n+ απαγωγός υπόστρωμα Si p- τύπυ Σχήμα 1: n-καναλιύ MOSFET Τ MOSFET τρανζίστρ n-καναλιύ κατασκευάζεται σε υπόστρωμα πυριτίυ p- τύπυ. Η βασική δμή είναι μια χωρητικότητα MOS (μέταλλ πύλης- ξείδι- + ημιαγωγός) ενώ η πηγή και απαγωγός είναι n -τύπυ. Όταν εφαρμστεί θετική τάση στην πύλη, δημιυργείται ένα ηλεκτρικό πεδί δια μέσυ τυ διηλεκτρικύ και τ πί έλκει τα ηλεκτρόνια τυ υπστρώματς πρς την διεπιφάνεια μεταξύ ξειδίυ και υπστρώματς. Έτσι για τάσεις στην πύλη μεγαλύτερες της τάσης κατωφλίυ έχυμε την δημιυργία ενός πλύ λεπτύ στρώματς από φρείς μεινότητας, τυ στρώματς αντιστρφής, δια μέσω τυ πίυ γίνεται, η αγωγιμότητα της διάταξης (κανάλι) υπό την επίδραση ριζόντιυ πεδίυ μεταξύ πηγής και απαγωγύ [1]. Σε μια μη πτητική (non-volatile) μνήμη, χρησιμπιύμε τρανζίστρ MOSFET τυ πίυ η τάση κατωφλίυ δεν έχει σταθερή τιμή αλλά μετατπίζεται όταν απθηκευτεί φρτί στην πύλη. Η απθήκευση γίνεται με εφαρμγή αντίστιχυ πεδίυ υπό μρφή παλμών. Αυτή η τιμή της τάσης κατωφλίυ διατηρείται και όταν ακόμα αφαιρεθεί τ πεδί..1. Μη πτητικές μνήμες αιωρύμενης πύλης πλυκρυσταλλικύ πυριτίυ (Floating gate τρανζίστρ) Οι μνήμες MOSFET αιωρύμενης πύλης (Σχήμα ) απτελύν τη βάση κάθε σύγχρνης μη πτητικής μνήμης και παρυσιάζυν καλή αξιπιστία για πλλαπλύς κύκλυς εγγραφών. Η δμή τυς είναι ίδια με τα MOSFET με την μόνη διαφρά ότι διαθέτυν ένα επιπλέν αγώγιμ στρώμα πλυκρυσταλλικύ πυριτίυ ανάμεσα στ ξείδι της πύλης. Αυτό τ στρώμα επειδή δεν συνδέεται ηλεκτρικά με τίπτα άλλ, νμάζεται αιωρύμενη πύλη. Τα διηλεκτρικά πάνω και κάτω από αυτό τ στρώμα είναι συνήθως ξείδια Si και απκαλύνται διηλεκτρικό ελέγχυ και ξείδι σήραγγας αντίστιχα. 17

Σκοπός του κεφαλαίου είναι η κατανόηση των βασικών στοιχείων μιας στατιστικής έρευνας.

Σκοπός του κεφαλαίου είναι η κατανόηση των βασικών στοιχείων μιας στατιστικής έρευνας. Α ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ Σκπός Σκπός τυ κεφαλαίυ είναι η κατανόηση των βασικών στιχείων μιας στατιστικής έρευνας. Πρσδκώμενα απτελέσματα Όταν θα έχετε λκληρώσει τη μελέτη αυτύ τυ κεφαλαίυ θα πρέπει να μπρείτε:

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΚΡΟΥΣΗ ΣΤΟΙΧΕΙΩΔΩΝ ΣΩΜΑΤΙΔΙΩΝ

ΜΙΑ ΚΡΟΥΣΗ ΣΤΟΙΧΕΙΩΔΩΝ ΣΩΜΑΤΙΔΙΩΝ ΜΙΑ ΚΡΟΥΣΗ ΣΤΟΙΧΕΙΩΔΩΝ ΣΩΜΑΤΙΔΙΩΝ Σωµάτι α (πυρήνας 4 He ) µε µάζα m a και φρτί q a =e και πυρήνας ασβεστίυ 40 Ca 0 µε µάζα mπυρ = 10m a και φρτί Q = 0 e πυρ, βρίσκνται αρχικά σε πλύ µεγάλη απόσταση µεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

Ατομικάενεργειακάδιαγράμματα: Θεώρημα μεταβολών: Προσέγγιση Born- Openheimer: Θεωρία μοριακών τροχιακών:

Ατομικάενεργειακάδιαγράμματα: Θεώρημα μεταβολών: Προσέγγιση Born- Openheimer: Θεωρία μοριακών τροχιακών: τμικάενεργειακάδιαγράμματα: Χωρικές διαστάσεις ενεργειακές απστάσεις χρνική κλίμακα Καταστάσεις ydg Θεώρημα μεταβλών: Εφαρμγή σε πρόβλημα της ατμικής Πρσέγγιση on- Opnhm: Εφαρμγή στ Η Θεωρία μριακών τρχιακών:

Διαβάστε περισσότερα

EC-ASE: Ευρωπαϊκό Πιστοποιητικό για τους Συμβούλους / Εκπαιδευτές Κοινωνικής Οικονομίας

EC-ASE: Ευρωπαϊκό Πιστοποιητικό για τους Συμβούλους / Εκπαιδευτές Κοινωνικής Οικονομίας ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ EC-ASE: Ευρωπαϊκό Πιστπιητικό για τυς Συμβύλυς / Εκπαιδευτές Κινωνικής Οικνμίας 2 «Ευρωπαϊκό Πιστπιητικό για τυς Συμβύλυς / Εκπαιδευτές Κινωνικής Οικνμίας» Επικεφαλής Εταίρς:

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑΣ Ι.

ΒΑΣΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑΣ Ι. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ - ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ Ι ΒΑΣΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑΣ Ι. ΙΚΑΙΟΣ ΤΣΕΡΚΕΖΟΣ ΕΞΕΙ ΙΚΕΥΣΗ ΕΝΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΚΟΥ ΥΠΟ ΕΙΓΜΑΤΟΣ . ΒΑΣΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ. Έχετε στην διάθεση σας ( Πίνακας ) στιχεία από

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικό εγχειρίδιο. Χαλύβδινος λέβητας βιομάζας σειρά BMT

Τεχνικό εγχειρίδιο. Χαλύβδινος λέβητας βιομάζας σειρά BMT THERM LEV Τεχνικό εγχειρίδι Χαλύβδινς λέβητας βιμάζας σειρά BMT ΨΣας ευχαριστύμε για την επιστσύνη πυ δείχνετε στα πριόντα μας. ΨΓια την απτελεσματική χρήση τυ λέβητα βιμάζας σειράς ΒΜΤ σας συνιστύμε να

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΟΥ ΠΑΡΑΓΩΓΟΣ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗ ΚΑΝΟΝΕΣ ΠΑΡΑΓΩΓΙΣΗΣ ΡΥΘΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΗΣ

Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΟΥ ΠΑΡΑΓΩΓΟΣ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗ ΚΑΝΟΝΕΣ ΠΑΡΑΓΩΓΙΣΗΣ ΡΥΘΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΗΣ Παγκόσμι χωριό γνώσης ΕΝΟΤΗΤΑ 3 Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΟΥ ΠΑΡΑΓΩΓΟΣ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗ ΚΑΝΟΝΕΣ ΠΑΡΑΓΩΓΙΣΗΣ ΡΥΘΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΗΣ 3 ΜΑΘΗΜΑ Σκπός Σκπός της ενότητας είναι ρισμός της παραγώγυ και τυ ρυθμύ μεταβλής καθώς και

Διαβάστε περισσότερα

για το Τμήμα Πληροφορικής με Εφαρμογές στη Βιοιατρική, του Πανεπιστημίου Στερεάς Ελλάδας ίϊρμίϊμιη

για το Τμήμα Πληροφορικής με Εφαρμογές στη Βιοιατρική, του Πανεπιστημίου Στερεάς Ελλάδας ίϊρμίϊμιη Μελέτη Σκπιμότητας «Δημιυργίας βάσης δεδμένων για την παρακλύθηση της σταδιδρμίας των απφίτων τυ τμήματς και τη συνεχή χαρτγράφηση της αγράς εργασίας» για τ Τμήμα Πληρφρικής με Εφαρμγές στη Βιιατρική,

Διαβάστε περισσότερα

Π.Μ.Σ Ηλεκτρονική Μάθηση

Π.Μ.Σ Ηλεκτρονική Μάθηση Πανεπιστήμι Πειραιώς Διδακτική της Τεχνλγίας και Ψηφιακών Συστημάτων Π.Μ.Σ Ηλεκτρνική Μάθηση Μεταπτυχιακή Διπλωματική Εργασία Αξιλόγηση Πργραμμάτων Δια Βίυ Εκπαίδευσης και Επιμόρφωσης Ενηλίκων από Απόσταση

Διαβάστε περισσότερα

2. ΟΡΙΟ & ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ

2. ΟΡΙΟ & ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ 2. ΟΡΙΟ & ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ 2.1. ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ 5 Ο ΜΑΘΗΜΑ 2.1.1. Τ σύνλ των πραγματικών αριθμών Τ σύνλ των πραγματικών αριθμών, είναι γνωστό και με τα στιχεία τυ δυλέψαμε όλες τις πρηγύμενες τάζεις.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑ ΟΣΙΑΚΑ ΜΟΥΣΙΚΑ ΟΡΓΑΝΑ ΑΠΟ ΟΛΟ ΤΟ ΚΟΣΜΟ. ΕΝΑ ΜΟΥΣΙΚΟ ΤΑΞΙ Ι ΣΤΙΣ 5 ΗΠΕΙΡΟΥΣ ΜΕ ΜΕΡΙΚΑ ΚΛΙΚ. ΙΑΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ Η/Υ

ΠΑΡΑ ΟΣΙΑΚΑ ΜΟΥΣΙΚΑ ΟΡΓΑΝΑ ΑΠΟ ΟΛΟ ΤΟ ΚΟΣΜΟ. ΕΝΑ ΜΟΥΣΙΚΟ ΤΑΞΙ Ι ΣΤΙΣ 5 ΗΠΕΙΡΟΥΣ ΜΕ ΜΕΡΙΚΑ ΚΛΙΚ. ΙΑΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ Η/Υ P αιώνα 3 Ο ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ-ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ 695 ΠΑΡΑ ΟΣΙΑΚΑ ΜΟΥΣΙΚΑ ΟΡΓΑΝΑ ΑΠΟ ΟΛΟ ΤΟ ΚΟΣΜΟ. ΕΝΑ ΜΟΥΣΙΚΟ ΤΑΞΙ Ι ΣΤΙΣ 5 ΗΠΕΙΡΟΥΣ ΜΕ ΜΕΡΙΚΑ ΚΛΙΚ. ΙΑΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ Η/Υ Ανδρεάκυ Κωνσταντίνα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΉ ΕΡΓΑΣΙΑ. «Δημιουργία ολοκληρωμένων αρχείων. μετεωρολογικών δεδομένων από μετρήσεις

ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΉ ΕΡΓΑΣΙΑ. «Δημιουργία ολοκληρωμένων αρχείων. μετεωρολογικών δεδομένων από μετρήσεις ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΉ ΕΡΓΑΣΙΑ «Δημιυργία λκληρωμένων αρχείων μετεωρλγικών δεδμένων από μετρήσεις Συνπτικών Μετεωρλγικών Σταθμών στν ελληνικό χώρ με τη χρήση Τεχνητών

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟΔΟΣ ΕΙΔΩΛΩΝ ΘΕΩΡΙΑ & ΑΣΚΗΣΕΙΣ

ΜΕΘΟΔΟΣ ΕΙΔΩΛΩΝ ΘΕΩΡΙΑ & ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Π.Φ. ΜΟΙΡΑ 693 946778 ΜΕΘΟΔΟΣ ΕΙΔΩΛΩΝ ΘΕΩΡΙΑ & ΑΣΚΗΣΕΙΣ Συγγραφή Επιμέλεια: Παναγιώτης Φ. Μίρας ΣΟΛΩΜΟΥ 9 - ΑΘΗΝΑ 693 946778 ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Π.Φ. ΜΟΙΡΑ 693

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΙΣΩΣΕΙΣ MAXWELL ΘΕΩΡΙΑ

ΕΞΙΣΩΣΕΙΣ MAXWELL ΘΕΩΡΙΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Π.Φ. ΜΟΙΡΑ 693 946778 ΕΞΙΣΩΣΕΙΣ MAXWELL ΘΕΩΡΙΑ Συγγραφή Επιμέλεια: Παναγιώτης Φ. Μίρας ΣΟΛΩΜΟΥ 9 - ΑΘΗΝΑ 693 946778 ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Π.Φ. ΜΟΙΡΑ 693 946778

Διαβάστε περισσότερα

Χαρακτηρισμός και μοντέλα τρανζίστορ λεπτών υμενίων βιομηχανικής παραγωγής: Τεχνολογία μικροκρυσταλλικού πυριτίου χαμηλής θερμοκρασίας

Χαρακτηρισμός και μοντέλα τρανζίστορ λεπτών υμενίων βιομηχανικής παραγωγής: Τεχνολογία μικροκρυσταλλικού πυριτίου χαμηλής θερμοκρασίας Χαρακτηρισμός και μοντέλα τρανζίστορ λεπτών υμενίων βιομηχανικής παραγωγής: Τεχνολογία μικροκρυσταλλικού πυριτίου χαμηλής θερμοκρασίας Υποψήφιος Διδάκτορας: Α. Χατζόπουλος Περίληψη Οι τελευταίες εξελίξεις

Διαβάστε περισσότερα

Κβαντικές κουκίδες. Φραγή Coulomb. Μεταλλικές κουκίδες. Ημιαγώγιμες κουκίδες. Εφαρμογές. Μνήμες. Τρανζίστορ ενός ηλεκτρονίου

Κβαντικές κουκίδες. Φραγή Coulomb. Μεταλλικές κουκίδες. Ημιαγώγιμες κουκίδες. Εφαρμογές. Μνήμες. Τρανζίστορ ενός ηλεκτρονίου Κβαντικές κουκίδες Φραγή Coulomb Μεταλλικές κουκίδες Ημιαγώγιμες κουκίδες Εφαρμογές Μνήμες Τρανζίστορ ενός ηλεκτρονίου V() r R Ηλεκτρονικές καταστάσεις σφαιρικού πηγαδιού r 1 d ll ( + 1) ( φlmn() ) φ ()

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΩΤΙΚΑ ΦΙΛΤΡΑ (Polaroids)

ΠΟΛΩΤΙΚΑ ΦΙΛΤΡΑ (Polaroids) ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Π.Φ. ΜΟΙΡΑ 69 94677 ΠΟΛΩΤΙΚΑ ΦΙΛΤΡΑ (Plarids) Συγγραφή Επιμέλεια: Παναγιώτης Φ. Μίρας ΣΟΛΩΜΟΥ 9 - ΑΘΗΝΑ 69 94677 ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Π.Φ. ΜΟΙΡΑ 69 94677 4. Πόλωση

Διαβάστε περισσότερα

τα μεταλλικά Μια στρώμα. Για την έννοια πως αν και νανοσωματίδια (με εξάχνωση Al). πρέπει κανείς να τοποθετήσει τα μερικές δεκάδες nm πράγμα

τα μεταλλικά Μια στρώμα. Για την έννοια πως αν και νανοσωματίδια (με εξάχνωση Al). πρέπει κανείς να τοποθετήσει τα μερικές δεκάδες nm πράγμα Φραγή Coulomb σε διατάξεις που περιέχουν νανοσωματίδια. Ι. Φραγή Coulomb σε διατάξεις που περιέχουν μεταλλικά νανοσωματίδια 1. Περιγραφή των διατάξεων Μια διάταξη που περιέχει νανοσωματίδια μπορεί να αναπτυχθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 13

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 13 ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΘΕΡΜΟΚΙΝΗΤΗΡΩΝ ΚΑΙ ΘΕΡΜΙΚΩΝ ΣΤΡΟΒΙΛΟΜΗΧΑΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΜΒΟΛΟΦΟΡΩΝ ΜΗΧΑΝΩΝ Ι ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 13 Διάγνωση Δυσλειτυργιών και βλαβών σύγχρνυ

Διαβάστε περισσότερα

ροή ιόντων και µορίων

ροή ιόντων και µορίων ρή ιόντων και µρίων Θεωρύµε ένα διάλυµα µίας υσίας Α. Αν εξαιτίας της ύπαρξης διαφρών συγκέντρωσης ή ηλεκτρικύ πεδίυ όλες ι ντότητες (µόρια ή ιόντα) της υσίας Α κινύνται µέσα σ αυτό µε την ίδια ριακή ταχύτητα

Διαβάστε περισσότερα

Dimitris Balios 18/12/2012

Dimitris Balios 18/12/2012 18/12/2012 Κστλόγηση εξατμικευμένης και συνεχύς Δρ. Δημήτρης Μπάλις Συστήματα κστλόγησης ανάλγα με τη μρφή της παραγωγικής διαδικασίας Κστλόγηση συνεχύς Κστλόγηση εξατμικευμένης ή κστλόγηση κατά φάση ή

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΝΟΥΛΙΚΑ ΚΑΙ ΝΑΝΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΣΤΕΛΛΑ ΚΕΝΝΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ

ΝΑΝΟΥΛΙΚΑ ΚΑΙ ΝΑΝΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΣΤΕΛΛΑ ΚΕΝΝΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΣΤΕΛΛΑ ΚΕΝΝΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ 1 Ιδιότητες εξαρτώμενες από το μέγεθος Στην νανοκλίμακα, οι ιδιότητες εξαρτώνται δραματικά από το μέγεθος Για παράδειγμα, ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΝΑΝΟΥΛΙΚΩΝ (1) Θερμικές ιδιότητες θερμοκρασία

Διαβάστε περισσότερα

γραπτή εξέταση στο µάθηµα ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

γραπτή εξέταση στο µάθηµα ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ η εξεταστική περίδς από 6/0/ έως 06// γραπτή εξέταση στ µάθηµα ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Τάξη: Γ Λυκείυ Τµήµα: Βαθµός: Ονµατεπώνυµ: Καθηγητές: ΑΤΡΕΙ ΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΘΕΜΑ Στις παρακάτω ερωτήσεις να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

V=αβγ (1) µ το πλάτος της δεξαµενής, β= 1

V=αβγ (1) µ το πλάτος της δεξαµενής, β= 1 ΕΠΙΛΥΣΗ ΤΥΠΩΝ Στην ενότητα αυτή, πιστεύω να καταλάβετε ότι τα Μαθηµατικά έγιναν και αναπτύχθηκαν για να αντιµετωπίζυν καθηµερινά πρβλήµατα. εν χρειάζνται όµως πλλά λόγια, ας πρχωρήσυµε σε παραδείγµατα.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3ο: ΔΙΑΦΟΡΙΚΟΣ ΛΟΓΙΣΜΟΣ ΕΝΟΤΗΤΑ 4: ΡΥΘΜΟΣ ΜΕΤΑΒΟΛΗΣ [Κεφ. 2.4: Ρυθμός Μεταβολής του σχολικού βιβλίου]. ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3ο: ΔΙΑΦΟΡΙΚΟΣ ΛΟΓΙΣΜΟΣ ΕΝΟΤΗΤΑ 4: ΡΥΘΜΟΣ ΜΕΤΑΒΟΛΗΣ [Κεφ. 2.4: Ρυθμός Μεταβολής του σχολικού βιβλίου]. ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: ΔΙΑΦΟΡΙΚΟΣ ΛΟΓΙΣΜΟΣ ΕΝΟΤΗΤΑ 4: ΡΥΘΜΟΣ ΜΕΤΑΒΟΛΗΣ [Κεφ..4: Ρυθμός Μεταβλής τυ σχλικύ βιβλίυ]. ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Β Παράδειγμα 1. Δίνεται η συνάρτηση f() = 3 3. α) Να βρεθεί ρυθμός μεταβλής της

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΒΙΒΛΙΟ ΜΑΘΗΤΗ

ΧΗΜΕΙΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΒΙΒΛΙΟ ΜΑΘΗΤΗ ΧΗΜΕΙΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΒΙΒΛΙΟ ΜΑΘΗΤΗ 1. Στη σελίδα 27, πίνακας 3, να μπει υπσημείωση «ι πσότητες τυ νερύ δίννται σε εκατμμύρια κυβικά χιλιόμετρα». 2. Στη σελίδα 43, χάρτης εννιών τυ «Συνψίζντας» έχει χαμηλή

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικές εφαρμογές: Χρήση ειδικού τύπου τάπας στις ανατινάξεις σε λατομεία

Ειδικές εφαρμογές: Χρήση ειδικού τύπου τάπας στις ανατινάξεις σε λατομεία Ειδικές εφαρμγές: Χρήση ειδικύ τύπυ τάπας στις ανατινάξεις σε λατμεία Στ 4 Διεθνές Συνέδρι Explosives and Blasting της EFEE τ 2007 παρυσιάστηκαν, από τυς P. Moser, Ι. Vargek, τα απτελέσματα ενός ερευνητικύ

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ. Απλές περιπτώσεις Εφαρµόζουµε τις ιδιότητες των ορίων. Ουσιαστικά κάνουµε αντικατάσταση. lim 3x 4x+ 8 = = =

ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ. Απλές περιπτώσεις Εφαρµόζουµε τις ιδιότητες των ορίων. Ουσιαστικά κάνουµε αντικατάσταση. lim 3x 4x+ 8 = = = ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ Να βρείτε τα παρακάτω όρια: α ( 4 8) + 6 + 8 Απλές περιπτώσεις Εφαρµόζυµε τις ιδιότητες των ρίων Ουσιαστικά κάνυµε αντικατάσταση α 4+ 8 = 4 + 8= + 4+ 8= 9 8 8 = = 4 + 6 = + 6= Αν f( )

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη Σκοπιμότητας «Τεχνική υποστήριξη και δικτυακές υπηρεσίες»

Μελέτη Σκοπιμότητας «Τεχνική υποστήριξη και δικτυακές υπηρεσίες» ΕΛΛΑΔΑ 1 2 0 0 8 /fvutnvih παντύ Ανάπτυξη yta άλυς. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ GPHIKEYMATQH ΕίΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΠΕΑΕΚ EYPDRAÏKHBi& H ΣΥΙΚΡΗΗΑΤ8Α0ΤΗΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΗΠΝΙΚΟ TAMÊIÛ ΕΥΡΟΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΝΟΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΙΙ ΓΙΩΡΓΟΣ ΤΣΙΓΑΡΙΔΑΣ

ΝΑΝΟΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΙΙ ΓΙΩΡΓΟΣ ΤΣΙΓΑΡΙΔΑΣ ΝΑΝΟΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΙΙ ΓΙΩΡΓΟΣ ΤΣΙΓΑΡΙΔΑΣ ΑΡΙΘΜΟΣ ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡ / ΤΣΙΠ ΕΞΕΛΙΞΗ ΔΙΑΣΤΑΣΕΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΞΕΩΝ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΩΝ ΑΠΩΛΕΙΩΝ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΕΠΙΠΕΔΟ ΚΥΜΑ ΤΟ ΠΕΙΡΑΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΣΧΙΣΜΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ (Ι)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Αγαπητί μαθητές και μαθήτριες, Τα σας πρτείνυν για άλλη μια χρνιά, ένα λκληρωμέν επαναληπτικό υλικό στη Φυσική Θετικής-Τεχνλγικής

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1ο. Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις 1-4 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

ΘΕΜΑ 1ο. Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις 1-4 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. ΘΕΜΑ 1 Να γράψετε στ τετράδιό σας τν αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις 1-4 και δίπλα τ γράμμα πυ αντιστιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Αν δείκτης διάθλασης ενός πτικύ υλικύ μέσυ είναι n= 4 3 ακτινβλία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ ΓΕΙΤΟΝΑ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ ΓΕΙΤΟΝΑ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ θ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ ΓΕΙΤΟΝΑ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ &ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤ/ΝΣΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΕΞΑΝΑΓΚΑΣΜΕΝΗΣ ΤΑΛΑΝΤΩΣΗΣ ΚΑΙ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟΣ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΣΤΑΘΕΡΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ AST COMPACT 110 & 150

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ AST COMPACT 110 & 150 http://www.a-s-t.gr I OLAR NDUTRY ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ AT COMPACT 110 & 150 1. Περιγραφή Τ σύστημα Compact με τα μντέλα πυδιαθέτυν δεξαμενή των 100 και 150 λίτρων, παράγεται από την A..T. solar industry

Διαβάστε περισσότερα

Σκοπός της ενότητας αυτής είναι να παρουσιάσει σύντομα αλλά περιεκτικά τους τρόπους με τους οποίους παρουσιάζονται τα στατιστικά δεδομένα.

Σκοπός της ενότητας αυτής είναι να παρουσιάσει σύντομα αλλά περιεκτικά τους τρόπους με τους οποίους παρουσιάζονται τα στατιστικά δεδομένα. 2.2. ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ 8 ΜΑΘΗΜΑ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Σπός Σπός της ενότητας αυτής είναι να παρυσιάσει σύντμα αλλά περιετιά τυς τρόπυς με τυς πίυς παρυσιάζνται τα στατιστιά δεδμένα. Πρσδώμενα απτελέσματα

Διαβάστε περισσότερα

Η επαφή p n. Η επαφή p n. Υπενθύμιση: Ημιαγωγός τύπου n. Υπενθύμιση: Ημιαγωγός τύπου p

Η επαφή p n. Η επαφή p n. Υπενθύμιση: Ημιαγωγός τύπου n. Υπενθύμιση: Ημιαγωγός τύπου p Η επαφή p n Τι είναι Που χρησιμεύει Η επαφή p n p n Η διάταξη που αποτελείται από μία επαφή p n ονομάζεται δίοδος. Άνοδος Κάθοδος Δ. Γ. Παπαγεωργίου Τμήμα Μηχανικών Επιστήμης Υλικών Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΓΡΑΜΜΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ

ΤΡΙΓΡΑΜΜΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ 1 ΤΡΙΓΡΑΜΜΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ Στην «Μεγάλη Πραγματεία» τυ Κμφύκιυ αναφέρεται: «Στ Yi 1 υπάρχει τ tài jí 太 極. Τ tài jí 太 極 γεννά τις 2 πρωταρχικές ενέργειες ή πλικότητες τ liang yi 兩 儀 ή αλλιώς yīn yáng» και

Διαβάστε περισσότερα

(Ανάλογα εργαζόµαστε και για να αποδείξουµε ότι δύο γωνίες έχουν κοινή διχοτόµο ή δύο τόξα κοινό µέσο).

(Ανάλογα εργαζόµαστε και για να αποδείξουµε ότι δύο γωνίες έχουν κοινή διχοτόµο ή δύο τόξα κοινό µέσο). 1 ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΑΠΟ ΕΙΞΗΣ ΣΤΗ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ (η τεχνική τυ αρκεί να απδείξυµε ότι... ) Παναγιώτης Λ. Θεδωρόπυλς Σχλικός Σύµβυλς κλάδυ ΠΕ03 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Οι σηµειώσεις αυτές γράφτηκαν µε σκπό να βηθήσυν τυς µαθητές της

Διαβάστε περισσότερα

1.1 Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΙΑΝΥΣΜΑΤΟΣ

1.1 Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΙΑΝΥΣΜΑΤΟΣ 1 1.1 Η ΕΝΝΟΙ ΤΟΥ ΙΝΥΣΜΤΟΣ ΘΕΩΡΙ 1. ιάνυσµα Λέγεται κάθε πρσανατλισµέν ευθύγραµµ τµήµα. (έχει αρχή και πέρας) A B 2. Μηδενικό διάνυσµα 0 Λέγεται τ διάνυσµα τυ πίυ η αρχή και τ πέρας συµπίπτυν. AA= 0 3.

Διαβάστε περισσότερα

Ανάστροφη πόλωση της επαφής p n

Ανάστροφη πόλωση της επαφής p n Ανάστροφη πόλωση της επαφής p n Δ. Γ. Παπαγεωργίου Τμήμα Μηχανικών Επιστήμης Υλικών Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων dpapageo@cc.uoi.gr http://pc164.materials.uoi.gr/dpapageo Επαφή p n Ανάστροφη πόλωση Πολώνουμε

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο της άσκησης

Περιεχόμενο της άσκησης Προαπαιτούμενες γνώσεις Επαφή p- Στάθμη Fermi Χαρακτηριστική ρεύματος-τάσης Ορθή και ανάστροφη πόλωση Περιεχόμενο της άσκησης Οι επαφές p- παρουσιάζουν σημαντικό ενδιαφέρον επειδή βρίσκουν εφαρμογή στη

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4ο ΜΝΗΜΕΣ. (c) Αμπατζόγλου Γιάννης, Ηλεκτρονικός Μηχανικός, καθηγητής ΠΕ17

ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4ο ΜΝΗΜΕΣ. (c) Αμπατζόγλου Γιάννης, Ηλεκτρονικός Μηχανικός, καθηγητής ΠΕ17 ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4ο ΜΝΗΜΕΣ Μνήμες (Memory) - Είναι ημιαγώγιμα κυκλώματα που μπορούν να αποθηκεύσουν ένα σύνολο από δυαδικά ψηφία (bit). - Μια μνήμη αποθηκεύει λέξεις (σειρές από bit). - Σε κάθε

Διαβάστε περισσότερα

- ΒΡΑΔΥΝΗ ΔΙΙΣΗΜΕΡΙΝΗ ΔΙΑΔΟΣΗ ΠΟΛΥ ΥΨΗΛΩΝ ΡΑΔΙΟΣΥΧΝΟΤΗΤΩΝ ΜΕΤΑΞΥ ΕΑΑΑΑΘΣ ΚΑΙ ΑΦΡΙΚΗΣ ΓΥΡΩ AHO ΤΟ ΜΕΓΙΣΤΟ ΤΟΥ 21ου ΗΛΙΑΚΟΥ ΚΥΚΛΟΥ (1978-1982)

- ΒΡΑΔΥΝΗ ΔΙΙΣΗΜΕΡΙΝΗ ΔΙΑΔΟΣΗ ΠΟΛΥ ΥΨΗΛΩΝ ΡΑΔΙΟΣΥΧΝΟΤΗΤΩΝ ΜΕΤΑΞΥ ΕΑΑΑΑΘΣ ΚΑΙ ΑΦΡΙΚΗΣ ΓΥΡΩ AHO ΤΟ ΜΕΓΙΣΤΟ ΤΟΥ 21ου ΗΛΙΑΚΟΥ ΚΥΚΛΟΥ (1978-1982) ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΥ ΦΙΜΕΡΕΛΗ Δ!ΠΛ. ΜΗΧ/ΓΥ - ΗΛ/ΓΥ ΜΗΧ/ΚΥ Ε.Μ.Π. - ΒΡΑΔΥΝΗ ΔΙΙΣΗΜΕΡΙΝΗ ΔΙΑΔΣΗ ΠΛΥ ΥΨΗΛΩΝ ΡΑΔΙΣΥΧΝΤΗΤΩΝ ΜΕΤΑΞΥ ΕΑΑΑΑΘΣ ΚΑΙ ΑΦΡΙΚΗΣ ΓΥΡΩ AHO Τ ΜΕΓΙΣΤ ΤΥ 21υ ΗΛΙΑΚΥ ΚΥΚΛΥ (1978-1982) ΔΙΔΑΚΤΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ

Διαβάστε περισσότερα

Oδεύοντα κύματα είναι διαταραχές (που μεταφέρουν ενέργεια και ορμή) που διαδίδονται στον ανοικτό χώρο με ορισμένη ταχύτητα διάδοσης.

Oδεύοντα κύματα είναι διαταραχές (που μεταφέρουν ενέργεια και ορμή) που διαδίδονται στον ανοικτό χώρο με ορισμένη ταχύτητα διάδοσης. Kεφ. 4 OΔEYONTA KYMATA (pges -7 (Trveling Wves Eξετάσυμε ανικτά συστήματα, δηλ. συστήματα χωρίς σύνρα. Oδεύντα κύματα είναι διαταραχές (πυ μεταφέρυν ενέργεια και ρμή πυ διαδίδνται στν ανικτό χώρ με ρισμένη

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 3 ο. Γ. Τσιατούχας. VLSI Technology and Computer Architecture Lab. Ημιαγωγοί - ίοδος Επαφής 2

Κεφάλαιο 3 ο. Γ. Τσιατούχας. VLSI Technology and Computer Architecture Lab. Ημιαγωγοί - ίοδος Επαφής 2 ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Ημιαγωγοί Δίοδος Επαφής Κεφάλαιο 3 ο Τμήμα Μηχανικών Η/Υ και Πληροφορικής Γ. Τσιατούχας SI Techology ad Comuter Architecture ab ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ Διάρθρωση 1. Φράγμα δυναμικού.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΡΤΗΤΕΟ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΠΕΙΓΟΝ-ΠΡΟΘΕΣΜΙΑ

ΑΝΑΡΤΗΤΕΟ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΠΕΙΓΟΝ-ΠΡΟΘΕΣΜΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗΣ ΓΕΝ. Δ/ΝΣΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΑΝΑΡΤΗΤΕΟ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΠΕΙΓΟΝ-ΠΡΟΘΕΣΜΙΑ Αθήνα, 7 Μαΐυ 2015 Α.Π:ΔΙΠΑΑΔ/ΕΠ/Φ.3/62/11867

Διαβάστε περισσότερα

2 ο υ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΑΥΤΟΜ ΑΤΙΣΜ ΟΥ. Δυνατότητες της Τεχνολογίας και του Αυτοματισμού στην ανατολή του 21ου α ιώ να

2 ο υ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΑΥΤΟΜ ΑΤΙΣΜ ΟΥ. Δυνατότητες της Τεχνολογίας και του Αυτοματισμού στην ανατολή του 21ου α ιώ να Π Ρ Α Κ Τ Ι Κ Α 2 υ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΑΥΤΟΜ ΑΤΙΣΜ ΟΥ Δυνατότητες της Τεχνλγίας και τυ Αυτματισμύ στην ανατλή τυ 21υ α ιώ να 2 & 3 Ο Κ Τ Ω Β Ρ Ι Ο Υ 1 9 9 8 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΔΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ Η Ε I.

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΤΕΧΝΙΚΑ Υλικα 3ο μεροσ. Θεωρητικη αναλυση

ΗΛΕΚΤΡΟΤΕΧΝΙΚΑ Υλικα 3ο μεροσ. Θεωρητικη αναλυση ΗΛΕΚΤΡΟΤΕΧΝΙΚΑ Υλικα 3ο μεροσ Θεωρητικη αναλυση μεταλλα Έχουν κοινές φυσικές ιδιότητες που αποδεικνύεται πως είναι αλληλένδετες μεταξύ τους: Υψηλή φυσική αντοχή Υψηλή πυκνότητα Υψηλή ηλεκτρική και θερμική

Διαβάστε περισσότερα

( ) 11.4 11.7. Μέτρηση κύκλου. α 180. Μήκος τόξου µ ο : Μήκος τόξου α rad : l = αr. Σχέση µοιρών ακτινίων : Εµβαδόν κυκλικού δίσκου : Ε = πr 2

( ) 11.4 11.7. Μέτρηση κύκλου. α 180. Μήκος τόξου µ ο : Μήκος τόξου α rad : l = αr. Σχέση µοιρών ακτινίων : Εµβαδόν κυκλικού δίσκου : Ε = πr 2 1 11. 11.7 Μέτρηση κύκλυ ΘΩΡΙ Μήκς τόξυ µ : µ 180 Μήκς τόξυ α rad : αr Σχέση µιρών ακτινίων : α π µ 180 µβαδόν κυκλικύ δίσκυ : ( ) µβαδόν κυκλικύ τµέα µ : µ µβαδόν κυκλικύ τµέα α rad : ( ) 1 αr µβαδόν

Διαβάστε περισσότερα

Συμβολή των φυσικοχημικών μεθόδων ανάλυσης στη μελέτη 13 εικόνων του Βυζαντινού Μουσείου

Συμβολή των φυσικοχημικών μεθόδων ανάλυσης στη μελέτη 13 εικόνων του Βυζαντινού Μουσείου Συμβλή των φυσικχημικών μεθόδων ανάλυσης στη μελέτη 13 εικόνων τυ Βυζαντινύ Μυσείυ Νανώ ΧΑΤΖΔΑΚ, J. PHILLIPON, P. AUSSET, ωάννης ΧΡΥΣΥΛΑΚΣ, Αθηνά ΑΛΕΞΠΥΛΥ Δελτίν XAE 13 (1985-1986), Περίδς Δ'. Στη μνήμη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 8. 1.1 Πρόλογος...8. 1.2 Η έννοια και η σημασία της χρηματοοικονομικής ανάλυσης... 9

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 8. 1.1 Πρόλογος...8. 1.2 Η έννοια και η σημασία της χρηματοοικονομικής ανάλυσης... 9 Περιεχόμενα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 8 1.1 Πρόλγς...8 1.2 Η έννια και η σημασία της χρηματικνμικής ανάλυσης... 9 1.2.1 Ο ρόλς τυ Χρηματικνμικύ Υπεύθυνυ... 11 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ Ο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΚΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΕΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ. Περιληπτική θεωρητική εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΚΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΕΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ. Περιληπτική θεωρητική εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΚΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΕΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ Περιληπτική θεωρητική εισαγωγή α) Τεχνική zchralski Η πιο συχνά χρησιμοποιούμενη τεχνική ανάπτυξης μονοκρυστάλλων πυριτίου (i), αρίστης ποιότητας,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΚΥΚΛΩΜΑΤΩΝ. Δρ. Δ. Λαμπάκης (8 η σειρά διαφανειών)

ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΚΥΚΛΩΜΑΤΩΝ. Δρ. Δ. Λαμπάκης (8 η σειρά διαφανειών) ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΚΥΚΛΩΜΑΤΩΝ Δρ. Δ. Λαμπάκης (8 η σειρά διαφανειών) Τα μοντέρνα ψηφιακά κυκλώματα (λογικές πύλες, μνήμες, επεξεργαστές και άλλα σύνθετα κυκλώματα) υλοποιούνται σήμερα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΟΥ Α.Ε.Μ. 4049

ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΟΥ Α.Ε.Μ. 4049 ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Τ.Ε ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «ΜΕΛΕΤΗ ΚΥΚΛΩΜΑΤΩΝ ΕΝΕΡΓΩΝ ΦΙΛΤΡΩΝ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ» «STUDY OF ACTIVE CIRCUIT FILTERS BY USING SIMULATION» ΣΤΕΦΑΝΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές κατευθυντήριες γραμμές για τον προϋπολογισμό Τμήμα ΙΙΙ

Γενικές κατευθυντήριες γραμμές για τον προϋπολογισμό Τμήμα ΙΙΙ P7_TA-PROV(2014)0247 Γενικές κατευθυντήριες γραμμές για τν πρϋπλγισμό 2015 - Τμήμα ΙΙΙ Ψήφισμα τυ Ευρωπαϊκύ Κινβυλίυ της 13ης Μαρτίυ 2014 σχετικά με τις γενικές κατευθυντήριες γραμμές για την κατάρτιση

Διαβάστε περισσότερα

Ατομική και ηλεκτρονιακή δομή των στερεών

Ατομική και ηλεκτρονιακή δομή των στερεών ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ατμική και ηλεκτρνιακή δμή τν στερεών Μντέλ συζευγμένν εκκρεμών Διδάσκν : Επίκυρη Καθηγήτρια Χριστίνα Λέκκα Άδειες Χρήσης Τ παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

4. Παρατηρείστε το ίχνος ενός ηλεκτρονίου (click here to select an electron

4. Παρατηρείστε το ίχνος ενός ηλεκτρονίου (click here to select an electron Τα ηλεκτρόνια στα Μέταλλα Α. Χωρίς ηλεκτρικό πεδίο: 1. Τι είδους κίνηση κάνουν τα ηλεκτρόνια; Τα ηλεκτρόνια συγκρούονται μεταξύ τους; 2. Πόσα ηλεκτρόνια περνάνε προς τα δεξιά και πόσα προς τας αριστερά

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Παστιάδης* ΑΣΤΙΚΑ ΚΑΙ ΑΓΡΟΤΙΚΑ ΚΕΝΤΡΑ: ΔΙΕΡΕΥΝΩΝΤΑΙ ΜΕ ΠΟΣΟΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΥΣ ΤΗ ΝΕΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΤΖΕΝΤΑ, ΥΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Γεώργιος Παστιάδης* ΑΣΤΙΚΑ ΚΑΙ ΑΓΡΟΤΙΚΑ ΚΕΝΤΡΑ: ΔΙΕΡΕΥΝΩΝΤΑΙ ΜΕ ΠΟΣΟΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΥΣ ΤΗ ΝΕΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΤΖΕΝΤΑ, ΥΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Επιθεώρηση Κινωνικών Ερευνών, 131 Α', 2010, 33-70 Γεώργις Παστιάδης* ΑΣΤΙΚΑ ΚΑΙ ΑΓΡΤΙΚΑ ΚΕΝΤΡΑ: ΔΙΕΡΕΥΝΩΝΤΑΙ ΜΕ ΠΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΔΥΣ ΤΗ ΝΕΑ ΚΙΝΩΝΙΚΗ ΑΤΖΕΝΤΑ, ΥΠ ΤΗΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΥ ΕΠΙΠΕΔΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Τ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΑ. Γ. Λευθεριώτης Αναπλ. Καθηγητής Γ. Συρροκώστας Μεταδιδακτορικός Ερευνητής

ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΑ. Γ. Λευθεριώτης Αναπλ. Καθηγητής Γ. Συρροκώστας Μεταδιδακτορικός Ερευνητής ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΑ Γ. Λευθεριώτης Αναπλ. Καθηγητής Γ. Συρροκώστας Μεταδιδακτορικός Ερευνητής Αγωγοί- μονωτές- ημιαγωγοί Μέταλλα: Μία ζώνη μερικώς γεμάτη ή μία ζώνη επικαλύπτει την άλλη Τα ηλεκτρόνια μπορούν

Διαβάστε περισσότερα

Ελαχιστοποίηση του Μέσου Τετραγωνικού Σφάλµατος για διαφορετικές τιµές των Παραµέτρων του Κλασσικού Γραµµικού Υποδείγµατος.

Ελαχιστοποίηση του Μέσου Τετραγωνικού Σφάλµατος για διαφορετικές τιµές των Παραµέτρων του Κλασσικού Γραµµικού Υποδείγµατος. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Ο ΜΕΘΟ ΟΙ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΤΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΤΟΥ ΚΛΑΣΣΙΚΟΥ ΓΡΑΜΜΙΚΟΥ ΥΠΟ ΕΙΓΜΑΤΟΣ. Η ΜΕΘΟ ΟΣ ΤΩΝ ΕΛΑΧΙΣΤΩΝ ΤΕΤΡΑΓΩΝΩΝ. Εκτίµηση των Παραµέτρων τυ Υπδείγµατς. Στατιστικί Έλεγχι Αναλύσεις. Πρλέψεις. Ελαχιστπίηση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΉΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤAΣΕΩΝ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 2009 Επιμέλεια: Νεκτάριος Πρωτοπαπάς.

ΑΠΑΝΤΉΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤAΣΕΩΝ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 2009 Επιμέλεια: Νεκτάριος Πρωτοπαπάς. ΑΑΝΤΉΣΕΙΣ ΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤAΣΕΩΝ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 009 Επιμέλεια: Νεκτάρις ρωτπαπάς 1. Σωστή απάντηση είναι η γ. ΘΕΜΑ 1. Σωστή απάντηση είναι η α. Σχόλι: Σε μια απλή αρμνική

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές αρχές ηµιαγωγών και τρανζίστορ MOS. Εισαγωγή στην Ηλεκτρονική

Βασικές αρχές ηµιαγωγών και τρανζίστορ MOS. Εισαγωγή στην Ηλεκτρονική Βασικές αρχές ηµιαγωγών και τρανζίστορ MOS Εισαγωγή στην Ηλεκτρονική Ηµιαγώγιµα υλικά και πυρίτιο Η κατασκευή ενός ολοκληρωµένου κυκλώµατος γίνεται µε βάση ένα υλικό ηµιαγωγού (semiconductor), το οποίο

Διαβάστε περισσότερα

Ι Α Γ Ω Ν Ι Σ Μ Α ΧΗΜΕΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. 04 Ιαν 2011 Επιµέλεια: Μπεντρός Χαλατζιάν

Ι Α Γ Ω Ν Ι Σ Μ Α ΧΗΜΕΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. 04 Ιαν 2011 Επιµέλεια: Μπεντρός Χαλατζιάν Ι Α Γ Ω Ν Ι Σ Μ Α ΧΗΜΕΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 04 Ιαν 2011 Επιµέλεια: Μπεντρός Χαλατζιάν Θ Ε Μ Α 1 Α. Για τις ερωτήσεις A1 A3 να γράψετε στην κόλλα σας τν αριθµό της ερώτησης και δίπλα τ γράµµα

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Καβάλας Σχολή Τεχνολογικών Εφαρμογών Τμήμα Μηχανολογίας Τομέας Ενεργειακός. Πτυχιακή Εργασία

Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Καβάλας Σχολή Τεχνολογικών Εφαρμογών Τμήμα Μηχανολογίας Τομέας Ενεργειακός. Πτυχιακή Εργασία Τεχνλγικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Καβάλας Σχλή Τεχνλγικών Εφαρμγών Τμήμα Μηχανλγίας Τμέας Ενεργειακός Πτυχιακή Εργασία ΧΡΗΣΗ ΜΕΣΩΝ ΜΑΖΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ (Εφαρμγές, συγκριτικά στιχεία

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2008 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΦΥΣΙΚΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2008 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Στις ερωτήσεις -4 να γράψετε στ τετράδιό σας τν αριθµό της ερώτησης και δίπα τ γράµµα, πυ αντιστιχεί στη σωστή απάντηση.. Ακτίνα πράσινυ φωτός πρερχόµενη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ. Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών Ειδίκευσης (Π.Μ.Σ.) στην «Ψυχολογία της Υγείας» και στη «Σχολική Ψυχολογία»

ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ. Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών Ειδίκευσης (Π.Μ.Σ.) στην «Ψυχολογία της Υγείας» και στη «Σχολική Ψυχολογία» ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Πργράμματς Μεταπτυχιακών Σπυδών Ειδίκευσης (Π.Μ.Σ.) στην «Ψυχλγία της Υγείας» και στη «Σχλική Ψυχλγία» Α. ΓΕΝΙΚΑ ΑΡΘΡΑ Άρθρ 1 Αντικείμεν-Σκπί 1. Αντικείμεν τυ Πργράμματς

Διαβάστε περισσότερα

ΦΘΙΝΟΥΣΕΣ & ΕΞΑΝΑΓΚΑΣΜΕΝΕΣ ΤΑΛΑΝΤΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑ & ΑΣΚΗΣΕΙΣ

ΦΘΙΝΟΥΣΕΣ & ΕΞΑΝΑΓΚΑΣΜΕΝΕΣ ΤΑΛΑΝΤΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑ & ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Π.Φ. ΜΟΙΡΑ 693 946778 ΦΘΙΝΟΥΣΕΣ & ΕΞΑΝΑΓΚΑΣΜΕΝΕΣ ΤΑΛΑΝΤΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑ & ΑΣΚΗΣΕΙΣ Συγγραφή Επιμέλεια: Παναγιώτης Φ. Μίρας ΣΟΛΩΜΟΥ 9 - ΑΘΗΝΑ 693 946778 ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Μικροηλεκτρονική 1. Στοιχειακοί ηµιαγωγοί

Εισαγωγή στη Μικροηλεκτρονική 1. Στοιχειακοί ηµιαγωγοί Εισαγωγή στη Μικροηλεκτρονική 1 Στοιχειακοί ηµιαγωγοί Εισαγωγή στη Μικροηλεκτρονική Οµοιοπολικοί δεσµοί στο πυρίτιο Κρυσταλλική δοµή Πυριτίου ιάσταση κύβου για το Si: 0.543 nm Εισαγωγή στη Μικροηλεκτρονική

Διαβάστε περισσότερα

Εάν η εξωτερική περιοδική δύναμη είναι της μορφής F δ =F max ημω δ t, τότε η εφαρμογή του 2 ου Νόμου του Νεύτωνα δίνει: dx b dt

Εάν η εξωτερική περιοδική δύναμη είναι της μορφής F δ =F max ημω δ t, τότε η εφαρμογή του 2 ου Νόμου του Νεύτωνα δίνει: dx b dt Μία ιστρία στην ΕΞΝΓΚΣΜΕΝΗ ΤΛΝΤΩΣΗ Κατά την περσινή σχλική χρνιά, στα πλαίσια της Π.Δ.Σ. πρσπάησα, αντί να λύσ ασκήσεις πυ μπρεί να υπάρχυν σε πλλά ιαφρετικά εξσχλικά βιβλία, να εάν ι μαητές μυ έχυν πραγματικά

Διαβάστε περισσότερα

Σειρά 1 η : Άσκηση 1.2

Σειρά 1 η : Άσκηση 1.2 B: Λύση επιλεγμένων ασκήσεων Ηλεκτρτεχνικών Εαρμγών Σειρά η : Άσκηση. Αρχικά υπλγίζνται ι μαγνητικές αντιστάσεις τυ μαγνητικύ κυκλώματς, όπυ λόγω των συμμετριών χρειάζεται να υπλγιστύν μόνν τέσσερις αντιστάσεις:

Διαβάστε περισσότερα

W O O D E N P R O D U C T S s i n c e 1 9 7 5

W O O D E N P R O D U C T S s i n c e 1 9 7 5 TESIS Κατάλγς πρϊόντων 2014 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΡΟΪΟΝ ΤΑ ΜΟΝΑΔΙΚΑ ΜΕ 25 ΕΤΗ ΖΩΗΣ! Τηλ.: 6973 054 096 site: www.tesias.gr mail: info@tesias.gr Διεύθυνση γραφείων: Μ. Ζαύση 25 Τ.Κ. 44200 - ΜΕΤΣΟΒΟ Η ε τ α ι ρ ε ί

Διαβάστε περισσότερα

az AMATRON 3 Εγχειρίδιο λειτουργίας Τερματικό χειρισμού

az AMATRON 3 Εγχειρίδιο λειτουργίας Τερματικό χειρισμού Εγχειρίδι λειτυργίας az AMATRON 3 Τερματικό χειρισμύ MG4822 BAG0094.6 02.15 Printed in Germany el Διαβάστε και τηρήστε τ παρόν εγχειρίδι λειτυργίας πριν θέσετε τη μηχανή για πρώτη φρά σε λειτυργία! Φυλάξτε

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΙΤΟΝΙΚΗ ΜΟΝΙΜΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ (Η.Μ.Κ.)

ΗΜΙΤΟΝΙΚΗ ΜΟΝΙΜΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ (Η.Μ.Κ.) ΗΜΙΤΟΝΙΚΗ ΜΟΝΙΜΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ (Η.Μ.Κ.) Ένα κύκλωµα βρίσκεται στην Ηµιτνική Μόνιµη Κατάσταση (Η.Μ.Κ.) όταν : α) Όλες ι πηγές τυ κυκλώµατς είναι ηµιτνειδείς συναρτήσεις τυ χρόνυ Α sin (ωt+φ) ή Α cs (ωt+φ) β)

Διαβάστε περισσότερα

Β Λυκείου 29 Απριλίου 2001

Β Λυκείου 29 Απριλίου 2001 Ένωση Ελλήνων Φυσικών ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΦΥΣΙΚΗΣ Πανεπιστήμι Αθηνών Εργαστήρι Φυσικών Επιστημών, Τεχνλγίας, Περιβάλλντς Θεωρητικό Μέρς ΘΕΜΑ Β Λυκείυ 9 Απριλίυ Μια αγώγιμη μεταλλική σφαίρα ακτίνας

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΛΕΠΤΩΝ ΥΜΕΝΙΩΝ ΥΔΡΟΓΟΝΩΜΕΝΟΥ ΠΥΡΙΤΙΟΥ (Si:H) ΜΕ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑ ΥΠΕΡΙΩΔΟΥΣ ΟΡΑΤΟΥ (UV/VIS)

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΛΕΠΤΩΝ ΥΜΕΝΙΩΝ ΥΔΡΟΓΟΝΩΜΕΝΟΥ ΠΥΡΙΤΙΟΥ (Si:H) ΜΕ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑ ΥΠΕΡΙΩΔΟΥΣ ΟΡΑΤΟΥ (UV/VIS) ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΛΕΠΤΩΝ ΥΜΕΝΙΩΝ ΥΔΡΟΓΟΝΩΜΕΝΟΥ ΠΥΡΙΤΙΟΥ (Si:H) ΜΕ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑ ΥΠΕΡΙΩΔΟΥΣ ΟΡΑΤΟΥ (UV/VIS) Γ. Αλεξίου, Β. Περδικάρη, Π. Δημητρακέλλης, Ε. Φάρσαρη, Α. Καλαμπούνιας, Ε.Αμανατίδης και Δ.Ματαράς

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονικά Στοιχεία και Κυκλώματα ΙΙ. Εισαγωγή σε Βασική Φυσική Στοιχείων MOS

Ηλεκτρονικά Στοιχεία και Κυκλώματα ΙΙ. Εισαγωγή σε Βασική Φυσική Στοιχείων MOS Ηλεκτρονικά Στοιχεία και Κυκλώματα ΙΙ Εισαγωγή στα Ολο. Κυκλ. Φυσική MOS Ενισχυτές ενός σταδίου Διαφορικοί Ενισχυτές Καθρέφτες Ρεύματος Απόκριση Συχνότητας Ηλεκτρικός Θόρυβος Ανατροφοδότηση Σχεδιασμός

Διαβάστε περισσότερα

Τιµή και απόδοση µετοχής. Ανάλυση χαρτοφυλακίου. Απόδοση µετοχής. Μεταβλητότητα τιµών και αποδόσεων

Τιµή και απόδοση µετοχής. Ανάλυση χαρτοφυλακίου. Απόδοση µετοχής. Μεταβλητότητα τιµών και αποδόσεων Τιµή και απόδση µετχής Ανάλυση χαρτφυλακίυ Τιµές Απδόσεις και Κίνδυνς µετχών ιαφρπίηση κινδύνυ Χαρτφυλάκια µετχών Η απόδση µιας µετχής είναι ίση πρς τη πσστιαία διαφρά µεταξύ της αρχικής και της τελικής

Διαβάστε περισσότερα

Η σειρά Polaris σας προσφέρει ένα ζεστό σπίτι ακόμη και στις πιο ακραίες κλιματολογικές συνθήκες

Η σειρά Polaris σας προσφέρει ένα ζεστό σπίτι ακόμη και στις πιο ακραίες κλιματολογικές συνθήκες Η σειρά Polaris σας πρσφέρει ένα ζεστό σπίτι ακόμη και στις πι ακραίες κλιματλγικές συνθήκες Οι αντλίες θερμότητας αέρα νερύ της σειράς Polaris απτελεί σημεί αναφράς στην παγκόσμια αγρά αντλιών θερμότητας.

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή Σε Ολοκληρωµένα Κυκλώµατα (Microchips) Αναλογικά ή Ψηφιακά Κυκλώµατα;

Εισαγωγή Σε Ολοκληρωµένα Κυκλώµατα (Microchips) Αναλογικά ή Ψηφιακά Κυκλώµατα; Εισαγωγή Σε Ολοκληρωµένα Κυκλώµατα (Microchips) ρ. Ιούλιος Γεωργίου Further Reading Texts: Design of Analog CMOS Integrated Circuits Behzad Razavi Microelectronic Circuits, Sedra & Smith Αναλογικά ή Ψηφιακά

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΔΥΝΑΜΙΚΕΣ ΜΝΗΜΕΣ ΤΥΧΑΙΑΣ ΠΡΟΣΠΕΛΑΣΗΣ (Static and Dynamic RAMs). ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ

ΣΤΑΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΔΥΝΑΜΙΚΕΣ ΜΝΗΜΕΣ ΤΥΧΑΙΑΣ ΠΡΟΣΠΕΛΑΣΗΣ (Static and Dynamic RAMs). ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΣΤΑΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΔΥΝΑΜΙΚΕΣ ΜΝΗΜΕΣ ΤΥΧΑΙΑΣ ΠΡΟΣΠΕΛΑΣΗΣ (Static and Dynamic RAMs). ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΗΜΙΑΓΩΓΙΚΩΝ ΜΝΗΜΩΝ. ΒΑΣΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ RAM CMOS. ΤΥΠΟΙ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΑΡΧΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τα τρανζίστορ επίδρασης πεδίου (FET) Σπύρος Νικολαΐδης Αναπληρωτής Καθηγητής Τομέας Ηλεκτρονικής & ΗΥ Τμήμα Φυσικής

Τα τρανζίστορ επίδρασης πεδίου (FET) Σπύρος Νικολαΐδης Αναπληρωτής Καθηγητής Τομέας Ηλεκτρονικής & ΗΥ Τμήμα Φυσικής Τα τρανζίστορ επίδρασης πεδίου (FET) Σπύρος Νικολαΐδης Αναπληρωτής Καθηγητής Τομέας Ηλεκτρονικής & ΗΥ Τμήμα Φυσικής Τα τρανζίστορ επίδρασης πεδίου Τα πιο βασικά στοιχεία δομής των ηλεκτρονικών κυκλωμάτων

Διαβάστε περισσότερα

βαθμοημέρες ψύξης και θέρμανσης για 27 πόλεις (τρείς

βαθμοημέρες ψύξης και θέρμανσης για 27 πόλεις (τρείς Πρόλγς Σκπός της συγκεκριμένης εργασίας είναι υπλγισμός των βαθμημερών ψύξης και θέρμανσης με στόχ τη δημιυργία κατάλληλης βάσης δεδμένων, έτσι ώστε να απτιμηθύν ι ενεργειακές ανάγκες των κτιρίων στν ελληνικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ: Τεχνολογία Κατασκευής Ολοκληρωµένων Κυκλωµάτων

ΑΡΧΕΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ: Τεχνολογία Κατασκευής Ολοκληρωµένων Κυκλωµάτων ΑΡΧΕΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ: Τεχνολογία Κατασκευής Ολοκληρωµένων Κυκλωµάτων Required Text: Microelectronic Devices, Keith Leaver (6 th Chapter) Τεχνολογία Κατασκευής Ολοκληρωµένων Κυκλωµάτων Si SiO 2

Διαβάστε περισσότερα

ΊHiJυrif(~~i' ΤΕι πε ι ΡΑιΑ ~-~

ΊHiJυrif(~~i' ΤΕι πε ι ΡΑιΑ ~-~ ι... -0.1. = ΊHiJυrif(~~i' ΤΕι πε ι ΡΑιΑ ~-~ 2 '::~~,.,./' Σχλή Τεχνλγικών Εφαρμγών ~ι.:,/~:" ~~ - ' Τμήμα Μηχανικών Ηλεκτρνικών 1ι~ v ί10,~. 11 11 t.ι π 111

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΟΓΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ

ΑΝΑΛΟΓΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΑΝΑΛΟΓΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4ο ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡ Διπολικά τρανζίστορ Το διπολικό τρανζίστορ (bipolar ή BJT) είναι ένας κρύσταλλος τριών στρωμάτων με διαφορετικό επίπεδο εμπλουτισμού: τον εκπομπό Ε, τη βάση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 2010

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 2010 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 00 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 00 ΘΕΜΑ : Θεωρύμε τυς μιγαδικύς αριθμύς α) z(t) + z(t) = z(t)

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ Αγωγιμότητα σε ημιαγωγούς

ΑΡΧΕΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ Αγωγιμότητα σε ημιαγωγούς ΑΡΧΕΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ Αγωγιμότητα σε ημιαγωγούς Δρ. Ιούλιος Γεωργίου Required Text: Microelectronic Devices, Keith Leaver (1 st Chapter) Τρέχον περιεχόμενο Αγωγή ηλεκτρικών φορτίων σε ημιαγωγούς

Διαβάστε περισσότερα

: ΕΥΔ ΕΠ ΠΙΝ : Θ. Σπίγγος Ημερ. : 8/2/2017 Αριθμ. Πρωτ ΘΕΜΑ: Παροχή διευκρινήσεων σχετικά με την Πρόσκληση ΙΟΝ40 του ΠΕΠ Ι.Ν

: ΕΥΔ ΕΠ ΠΙΝ : Θ. Σπίγγος Ημερ. : 8/2/2017 Αριθμ. Πρωτ ΘΕΜΑ: Παροχή διευκρινήσεων σχετικά με την Πρόσκληση ΙΟΝ40 του ΠΕΠ Ι.Ν ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ Ε.Π. ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ Εθνική Οδό Παλ/τσα Αλυκέ Πταμύ (κτίρια Μαρκεζίνη), 491 00 Κέρκυρα Τηλ.: 26613 60000 Fax : 26613 60060 e-mail: ionia@mou.gr Πρ : ΑΕΙ, ΤΕΙ, Ερευνητικά

Διαβάστε περισσότερα

2η Εργαστηριακή Άσκηση Εξάρτηση της ηλεκτρικής αντίστασης από τη θερμοκρασία Θεωρητικό μέρος

2η Εργαστηριακή Άσκηση Εξάρτηση της ηλεκτρικής αντίστασης από τη θερμοκρασία Θεωρητικό μέρος 2η Εργαστηριακή Άσκηση Εξάρτηση της ηλεκτρικής αντίστασης από τη θερμοκρασία Θεωρητικό μέρος Όπως είναι γνωστό από την καθημερινή εμπειρία τα περισσότερα σώματα που χρησιμοποιούνται στις ηλεκτρικές ηλεκτρονικές

Διαβάστε περισσότερα

Εταιρεία Δημόσιας Υγείας και Περιβαλλοντικής Υγιεινής (ΕΔΥΠΥ)

Εταιρεία Δημόσιας Υγείας και Περιβαλλοντικής Υγιεινής (ΕΔΥΠΥ) Εταιρεία Δμόσιας Υγείας και Περιβαλλντικής Υγιεινής (ΕΔΥΠΥ) Σ Σε αυτό τ τεύχς Εκπαιδευτικό Σεμινάρι SHIPSAN......1 Πιόττα & ασφάλεια νερύ κλυμβτικών δεξαμενών....... 2-3 Απικισμός Δικτύυ Ύδρευσς Νσλευτικών

Διαβάστε περισσότερα

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com 1 2.4 Παράγοντες από τους οποίους εξαρτάται η αντίσταση ενός αγωγού Λέξεις κλειδιά: ειδική αντίσταση, μικροσκοπική ερμηνεία, μεταβλητός αντισ ροοστάτης, ποτενσιόμετρο 2.4 Παράγοντες που επηρεάζουν την

Διαβάστε περισσότερα

. Να βρεθεί η Ψ(x,t).

. Να βρεθεί η Ψ(x,t). ΚΒΑΝΤΟΜΗΧΑΝΙΚΗ Ασκήσεις Κεφαλαίου II Άσκηση 1: Εάν η κυματοσυνάρτηση Ψ(,0) παριστάνει ένα ελεύθερο σωματίδιο, με μάζα m, στη μία διάσταση την χρονική στιγμή t=0: (,0) N ep( ), όπου N 1/ 4. Να βρεθεί η

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΟΧΗΜΕΙΑ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΩΣ. Έννοιες που πρέπει να γνωρίζετε: Α θερμοδυναμικός νόμος, ενθαλπία, θερμοχωρητικότητα

ΘΕΡΜΟΧΗΜΕΙΑ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΩΣ. Έννοιες που πρέπει να γνωρίζετε: Α θερμοδυναμικός νόμος, ενθαλπία, θερμοχωρητικότητα ΘΕΡΜΟΧΗΜΕΙΑ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΩΣ Έννιες πυ πρέπει να γνωρίζετε: Α θερμδυναμικός νόμς ενθαλπία θερμχωρητικότητα Θέμα ασκήσεως. Πρσδιρισμός θερμχωρητικότητας θερμιδμέτρυ. Πρσδιρισμός θερμότητς

Διαβάστε περισσότερα

Exουμε βρεί την εξίσωση κύματος: λν = υ, όπου υ = Τ /μ στη περίπτωση της χορδής. Οπότε. υ ν = = λ

Exουμε βρεί την εξίσωση κύματος: λν = υ, όπου υ = Τ /μ στη περίπτωση της χορδής. Οπότε. υ ν = = λ Kεφ. (part, pages - Σχέση διασπράς Exυμε βρεί την εξίσωση κύματς: λν = υ, όπυ υ = Τ /μ στη περίπτωση της χρδς. Οπότε υ ν = = λ ω = Τ /μ Τ /μ λ k H σχέση αυτ πυ συνδέει την γωνιακ συχνότητα ω με τν κυματαριθμό

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακας Περιεχομένων

Πίνακας Περιεχομένων Πίνακας Περιεχμένων ΚΕΦΑΛΑΙΟ I: ΕΙΣΑΓΩΓΗ...9 1.1 Στόχς και αντικείμεν της εργασίας... 9 1.1.1 Διάρθρωση της εργασίας... 10 1.2 Η αναγκαιότητα και η σημασία ενός πληρφριακύ συστήματς... 11 1.2.1 Η αναγκαιότητα

Διαβάστε περισσότερα

-ΡΑΜΗΑΤΕΑ ~~Νοι\ο(Ί Η\+ι( 1 - _:,.. 1 - 1 - " ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΉ ΑΞ ΙΟΛΟΓΗΣΗ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΩΝ. ιι ΜΕΘΟΔΩΝ ΔΙΑΣΤΑΣΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΑΥΤΟΝΟΜΩΝ

-ΡΑΜΗΑΤΕΑ ~~Νοι\ο(Ί Η\+ι( 1 - _:,.. 1 - 1 -  ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΉ ΑΞ ΙΟΛΟΓΗΣΗ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΩΝ. ιι ΜΕΘΟΔΩΝ ΔΙΑΣΤΑΣΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΑΥΤΟΝΟΜΩΝ ΡΑΜΗΑΤΕΑ Νι\(Ί Η\+ι( ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ 6+3 ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓ ΑΣΤΗΡΙΟ ΗΠΙΩΝ ΜΟΡΦΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΣ Ι ΑΣ ΠΕΡ Ι ΒΑΛΛΟΝΤΟΣ '., '... _:,.. t r: ι,. Π ΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓ ΑΣ ΙΑ: ' '

Διαβάστε περισσότερα

Κυβερνοχώρος, Ανοιχτή Εκπαίδευση και Κοινότητες Μάθησης: Βασικές Παιδαγωγικές Αρχές Σχεδιασµού

Κυβερνοχώρος, Ανοιχτή Εκπαίδευση και Κοινότητες Μάθησης: Βασικές Παιδαγωγικές Αρχές Σχεδιασµού Κυβερνχώρς, Ανιχτή Εκπαίδευση και Κινότητες Μάθησης: Βασικές Παιδαγωγικές Αρχές Σχεδιασµύ Άννα ΧΡΟΝΑΚΗ Επίκυρς Καθηγήτρια, ΠΤΠΕ, Σχλή Επιστηµών τυ Ανθρώπυ Πανεπιστήµι Θεσσαλίας, Βόλς, Ελλάδα chronaki@uth.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΑΕΡΙΑ ΘΕΩΡΙΑ

ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΑΕΡΙΑ ΘΕΩΡΙΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Π.Φ. ΜΟΙΡΑ 6932 946778 ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΑΕΡΙΑ ΘΕΩΡΙΑ Περιεχόμενα 1. Όρια καταστατικής εξίσωσης ιδανικού αερίου 2. Αποκλίσεις των Ιδιοτήτων των πραγματικών αερίων από τους Νόμους

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ. Συστήµατα Αυτοµάτου Ελέγχου ΙΙ. Ασκήσεις Πράξης. . Καλλιγερόπουλος Σ. Βασιλειάδου. Χειµερινό εξάµηνο 2008/09

ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ. Συστήµατα Αυτοµάτου Ελέγχου ΙΙ. Ασκήσεις Πράξης. . Καλλιγερόπουλος Σ. Βασιλειάδου. Χειµερινό εξάµηνο 2008/09 ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ Τµήµα Αυτµατισµύ Συστήµατα Αυτµάτυ Ελέγχυ ΙΙ Ασκήσεις Πράξης. Καλλιγερόπυλς Σ. Βασιλειάδυ Χειµερινό εξάµην 8/9 Ασκήσεις Μόνιµα Σφάλµατα & Κριτήρια ευστάθειας Άσκηση.. ίνεται σύστηµα µε συνάρτηση

Διαβάστε περισσότερα

Α ΜΕΡΟΣ: ΤΟ ΔΙΚΤΥΟ ΠΡΑΞΗ

Α ΜΕΡΟΣ: ΤΟ ΔΙΚΤΥΟ ΠΡΑΞΗ 7 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Πρόγραμμα Ο ΠΛAΙΣΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ (2007-2013) ΣΩΤΗΡΗΣ ΞΥΔΗΣ: Σύμβυλς μεταφράς τεχνλγίας, ΔIKTYOY ΠΡΑΞΗ Α ΜΕΡΟΣ: ΤΟ ΔΙΚΤΥΟ ΠΡΑΞΗ Τ Δίκτυ ΠΡΑΞΗ απτελεί μια στρατηγική συμμαχία τυ Συνδέσμυ

Διαβάστε περισσότερα