Παρηγορητική Φροντίδα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Παρηγορητική Φροντίδα"

Transcript

1 ΤΕΥΧΟΣ 16 Το έντυπο αυτό διανέμεται δωρεάν ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2012 ΠΑΡΗ.ΣΥ.Α Ελληνικό Τμήμα EAPC Μέλος της ECEPT Παρηγορητική Φροντίδα ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΠΑΡΗΓΟΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΚΑΡΚΙΝΟΠΑΘΩΝ ΚΑΙ ΜΗ ΑΣΘΕΝΩΝ Mήνυμα Συντακτικής Επιτροπής Αγαπητοί συνάδελφοι, αγαπητοί φίλοι Η λαίλαπα των νέων οικονομικών μέτρων που σαρώνει τη χώρα μας, από τις αρχές του χρόνου, κάνει κάθε ευχή για «χαρούμενο» και «ευτυχισμένο» το 2012, να φαντάζει τουλάχιστον ειρωνεία. Το ίδιο φαντάζει πλέον και ο τίτλος του Υπουργείου μας, ως προς το δεύτερο σκέλος του, «Υπουργείο Υγείας και.. Κοινωνικής Αλληλεγγύης». Δυστυχώς οι πολιτικές ηγεσίες των τελευταίων δεκαετιών, μηδεμίας εξαιρουμένης, αποδείχθηκαν κατώτερες των περιστάσεων και δεν φρόντισαν να δημιουργήσουν δομές φροντίδας ασθενών με νοσήματα απειλητικά για την ζωή τους, παρότι με σειρά νομοσχεδίων, υπουργικών αποφάσεων και συνεντεύξεων, ευαγγελίζονταν την ανάπτυξη και λειτουργία υπηρεσιών παρηγορητικής φροντίδας σε όλη την επικράτεια. Το δικό μας μήνυμα απέναντι σε όλα αυτά είναι ότι θα συνεχίσουμε να αγωνιζόμαστε όπως κάνουμε όλα αυτά τα χρόνια. Το οφείλουμε σε όσους έφυγαν από τη ζωή με αβάσταχτους πόνους, χωρίς να μπορέσουν να εκφράσουν την οδύνη και τη δυσαρέσκειά τους. Το οφείλουμε στους σημερινούς ασθενείς και στις οικογένειές τους, που με τις συγχωνεύσεις νοσοκομείων, τις μειώσεις παροχών για φαρμακευτική περίθαλψη, την διακοπή λειτουργίας υπηρεσιών υγείας, βρίσκονται σε απόγνωση. Το οφείλουμε στις επόμενες γενιές των επαγγελματιών υγείας στους οποίους θα παραδώσουμε την σκυτάλη. Συσπειρωνόμαστε λοιπόν και συνεχίζουμε με την ετήσια συνάντησή μας, που και αυτή τη χρονιά θα πραγματοποιηθεί στο θέατρο «ΣΤΟΑ», για να ανταλλάξουμε ευχές και να παρακολουθήσουμε την θεατρική παράσταση «ΦΑΥ- ΣΤΑ» του Μποστ. Συσπειρωνόμαστε και συνεχίζουμε με το εκπαιδευτικό μας πρόγραμμα, ξεκινώντας αυτή τη χρονιά με το «1ο Εκπαιδευτικό Σεμινάριο Παρηγορητικής Φροντίδας για Νοσηλευτές». Η πρωτοβουλία αυτή πιστεύουμε πως θα βελτιώσει σημαντικά την ποιότητα ζωής των ασθενών, καθώς κάθε νοσηλευτής και κάθε νοσηλεύτρια οπουδήποτε και αν ασκούν τα καθήκοντά τους, βρίσκονται καθημερινά αντιμέτωποι με τις ανάγκες και τα προβλήματα ανθρώπων με νοσήματα τελικού σταδίου, η φροντίδα των οποίων, σε αυτή τη φάση είναι κατεξοχήν προνόμιο των νοσηλευτών. Αγαπητοί φίλοι, η ΠΑΡΗ.ΣΥ.Α χρειάζεται και την δική σας παρουσία για να συνεχίσει το έργο της. Ανανεώστε την συμμετοχή σας, επισκεφθείτε την ιστοσελίδα μας, ενημερωθείτε για τις δραστηριότητές μας, δηλώστε παρόντες. Με συναδελφικούς και φιλικούς χαιρετισμούς Για την συντακτική επιτροπή Ασπασία Οικονόμου Υπεύθυνη έκδοσης.

2 ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΠΑΡΗΓΟΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΚΑΡΚΙΝΟΠΑΘΩΝ ΚΑΙ ΜΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΡΗΓΟΡΗΤΙΚΗΣ - ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΚΑΡΚΙΝΟΠΑΘΩΝ ΚΑΙ ΜΗ ΑΣΘΕΝΩΝ (ΠΑΡΗ.ΣΥ.Α.) ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ EAPC MEΛΟΣ ECEPT ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΤΗΣ ΠΑΡΗ.ΣΥ.Α. Η συνταγογράφηση οπιοειδών για την αντιμετώπιση του χρόνιου μη καρκινικού πόνου αυξάνει συνεχώς τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα. Πρωτοβουλία της ΠΑΡΗΣΥΑ είναι να προτείνει την ακόλουθη <<Ενημερωμένη συγκατάθεση >> για χρήση στα Ιατρεία Πόνου και Παρηγορητικής Φροντίδας ώστε οι ασθενείς να ενημερώνονται για τις τυχόν ανεπιθύμητες ενέργειες των φαρμάκων αυτών και να συγκατατίθενται στη χρήση τους. Σμολένσκυ 4, Αθήνα Τηλ Fax Δ.Σ. ΠΑΡΗ.ΣΥ.Α. Πρόεδρος: Αθηνά Βαδαλούκα ΣΥΓΚΑΤΑΘΕΣΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΓΙΑ ΧΡΗΣΗ ΟΠΙΟΕΙΔΩΝ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΠΟΝΟ Ο/Η γιατρός... μου συνταγογραφεί θεραπεία με οπιοειδή (γνωστά στο ευρύ κοινό ως ναρκωτικά). Η διάγνωση της παθήσεώς μου είναι. Η θεραπεία μου με οπιοειδή αποφασίστηκε γιατί άλλα θεραπευτικά σχήματα δεν απέδωσαν ή κρίθηκε ότι δεν μπορούν να με ανακουφίσουν από τον πόνο μου. Αντιπρόεδρος: Γραμματέας: Ταμίας: Αν. Ταμίας: Μέλη: Ιωάννα Σιαφάκα Ευνομία Αλεξοπούλου - Βραχνού Μαρία Κοκολάκη Παρασκευή Ντόλου Χρυσούλα Καραναστάση Φανή Κρεμαστινού Φωτεινή Κωνσταντάκη Γιάννης Μπερδούσης Ενημερώθηκα ότι τα φάρμακα αυτού του είδους έχουν διάφορες ανεπιθύμητες δράσεις που περιλαμβάνουν (χωρίς να περιορίζονται σε αυτά) τα εξής: υπνηλία, ζάλη, δυσκοιλιότητα, ναυτία, έμετο, κνησμό, αλλεργικές αντιδράσεις, επιβράδυνση αναπνοής, επιβράδυνση αντανακλαστικών ή χρόνου αντίδρασης, σωματική ή ψυχική εξάρτηση, ανοχή στην αναλγησία καθώς και την πιθανότητα το φάρμακο να μην ανακουφίσει τελείως τον πόνο μου. Γνωρίζω επίσης ότι δεν πρέπει να κάνω χρήση αλκοόλ για όσο χρονικό διάστημα διαρκεί η θεραπεία μου. Επίτ. Πρόεδρος: Βασιλική Χειμωνίτση - Κυπρίου ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Υπεύθυνος έκδοσης: Ασπασία Οικονόμου Βεβαιώνω ότι δεν θα μετάσχω σε δραστηριότητες που βάζουν σε κίνδυνο εμένα ή άλλα άτομα αν αισθάνομαι ζαλισμένος/η ή αν δεν σκέφτομαι καθαρά μετά από χρήση αυτών των φαρμάκων. Αυτές οι δραστηριότητες περιλαμβάνουν κυρίως τα εξής: χρήση βαρέως εξοπλισμού, οδήγηση, εργασία σε ύψος χωρίς να υπάρχει προστασία και ανάληψη ευθύνης άλλου ατόμου που δεν είναι ικανό να προστατεύσει τον εαυτό του. Μέλη: Ευνομία Αλεξοπούλου Βραχνού Ελπίδα Αντωνοπούλου Χρυσούλα Καραναστάση Μαρία Κοκολάκη Φανή Κρεμαστινού Ελένη Μόκα Βεβαιώνω ότι θα ενημερώσω το γιατρό μου για όλα τα άλλα φάρμακα ή θεραπείες που λαμβάνω ή έχω λάβει μέχρι σήμερα. Είμαι ενημερωμένος/η ότι κάποια φάρμακα μπορεί να καταργήσουν ή να ενισχύσουν τη δράση των φαρμάκων που λαμβάνω για τη θεραπεία του πόνου μου. Συμφωνώ ότι 2

3 ΤΕΥΧΟΣ 16 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2012 θα ενημερώσω οποιονδήποτε άλλο θεράποντα γιατρό μου ότι λαμβάνω οπιοειδή ώστε να μη μου χορηγήσει αυτά τα φάρμακα. Έχω ενημερωθεί ότι ως ψυχική εξάρτηση ορίζεται η απεγνωσμένη αναζήτηση και η κατάχρηση μιας βλαβερής ουσίας ή φαρμάκου αν και ο χρήστης γνωρίζει ότι είναι βλαπτική και βάζει σε κίνδυνο τη ζωή του. Γνωρίζω επίσης ότι η πιθανότητα να εξαρτηθώ από το φάρμακο αυτό είναι μηδαμινή. Γνωρίζω ότι η εκδήλωση μιας εξάρτησης από φαρμακευτική χρήση οπιοειδών έχει αναφερθεί σπάνια και ότι είναι πιο συνηθισμένη σε άτομα που τα ίδια ή κάποιο μέλος της οικογένειάς τους έχουν ιστορικό εξάρτησης σε ουσίες. Συμφωνώ να ενημερώσω τον γιατρό μου με ειλικρίνεια αν έχω εξάρτηση σε κάποια ουσία ή αλκοόλ καθώς επίσης και αν έχει υποπέσει στην αντίληψή μου ότι κάποιο μέλος της οικογένειάς μου κάνει χρήση ουσιών. Καταλαβαίνω ότι η φυσική(σωματική) εξάρτηση είναι φυσικό επακόλουθο της χρήσης αυτών των φαρμάκων για μεγάλο χρονικό διάστημα. Καταλαβαίνω ότι η φυσική εξάρτηση δεν είναι το ίδιο με την ψυχική εξάρτηση. Έχω ενημερωθεί ότι φυσική εξάρτηση σημαίνει ότι αν ελαττώσω πολύ, διακόψω απότομα τη λήψη του φαρμάκου αυτού ή πάρω κάποιο από τα φάρμακα που αναστρέφουν τη δράση του θα εκδηλώσω στερητικό σύνδρομο (συνάχι, χασμουρητό, διαστολή της κόρης του ματιού, ανατριχίλες, κοιλιακά άλγη, κράμπες, διάρροια, εκνευρισμό, πόνο σε όλο το σώμα και αίσθημα σαν να έχω γρίπη). Ενημερώθηκα επίσης ότι το σύνδρομο στέρησης είναι σπάνιο και δεν βάζει τη ζωή μου σε κίνδυνο. Μπορεί δε να το αποφύγω με σταδιακή μείωση της δοσολογίας όταν δεν χρειάζομαι πλέον το οπιοειδές που λαμβάνω και πρέπει να το διακόψω. Γνωρίζω ότι ανοχή στο φάρμακο σημαίνει ότι χρειάζομαι μεγαλύτερη δόση φαρμάκου για το ίδιο αναλγητικό αποτέλεσμα. Γνωρίζω ότι η ανοχή στο φάρμακο δεν αποτελεί σοβαρό πρόβλημα για τους ασθενείς που πάσχουν από χρόνιο πόνο αλλά έχει παρατηρηθεί σε άλλους ασθενείς που λαμβάνουν οπιοειδή και μπορεί να εμφανιστεί και σε μένα. Αν εμφανιστεί και σε μένα είναι δυνατόν η αύξηση της δόσης να μην ανακουφίσει τον πόνο μου και να μου προκαλέσει παρενέργειες. Σε περίπτωση ανοχής ή αδυναμίας να ανακουφιστώ από τον πόνο μου ο γιατρός μου μπορεί να αναγκαστεί να μου αυξήσει τη δόση να μου χορηγήσει και άλλο φάρμακο ή να αλλάξει τη θεραπεία μου. τα κρατάω μακριά από τα παιδιά και να μην τα δίνω ή τα συστήνω σε άτομα συγγενικά ή του περιβάλλοντός μου. (ΓΙΑ ΑΝΤΡΕΣ). Γνωρίζω ότι η χρόνια χρήση οπιοειδών μπορεί να ελαττώσει τα επίπεδα τεστοστερόνης των ανδρών. Αυτό μπορεί να επηρεάσει τη διάθεση, το σθένος, τη σεξουαλική επιθυμία ή ικανότητα. (ΓΙΑ ΓΥΝΑΙΚΕΣ). Αν σκοπεύω να μείνω έγκυος ή μείνω έγκυος κατά τη διάρκεια της θεραπείας μου με οπιοειδή, θα ενημερώσω αμέσως το γυναικολόγο μου. Γενικά η χρήση οπιοειδών δεν συνιστάται σε έγκυες γυναίκες εκτός αν αυτό κριθεί απολύτως απαραίτητο από τους θεράποντες γιατρούς. Γνωρίζω ότι αν λαμβάνω οπιοειδή κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης μου το μωρό θα αναπτύξει φυσική εξάρτηση στα οπιοειδή. Γνωρίζω ότι η λήψη οπιοειδών γενικά δεν έχει συνδεθεί μέχρι σήμερα με σοβαρές γενετικές ανωμαλίες αλλά και η ασφάλειά τους κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης δεν έχει τεκμηριωθεί. Γνωρίζω ότι γενετικές ανωμαλίες μπορεί να εμφανιστούν σε παιδιά που οι μητέρες τους δεν κάνουν χρήση φαρμάκων και επομένως μπορεί να εμφανιστούν και στο δικό μου παιδί χωρίς αυτό να συνδέεται με τη λήψη οπιοειδών. Δηλώνω ότι έχω διαβάσει ή μου έχει διαβαστεί αυτό το έντυπο. Είχα τη δυνατότητα να μου απαντηθούν όλες οι απορίες μέχρι να το κατανοήσω. Υπογράφοντας με τη θέλησή μου αυτό το έγγραφο δίνω τη συγκατάθεσή μου για τη θεραπεία του πόνου μου με οπιοειδή. Ονοματεπώνυμο ασθενούς Υπογραφή ασθενούς Υπογραφή μάρτυρα. Ημερομηνία... Για τη σύνταξη του κειμένου ελήφθη υπόψη η ενημερωμένη συγκατάθεση (consent for chronic opioid therapy) της Αμερικανικής Ακαδημίας Αλγολογίας (American Academy of Pain Medicine) ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΦΑΝΗ ΚΡΕΜΑΣΤΙΝΟΥ, ΜΕΛΟΣ Δ.Σ. ΠΑΡΗ.ΣΥ.Α. Έχω ενημερωθεί επίσης ότι τα φάρμακα αυτά πρέπει να 3

4 ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΠΑΡΗΓΟΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΚΑΡΚΙΝΟΠΑΘΩΝ ΚΑΙ ΜΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΟΠΙΟΕΙΔΗ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΙΚΟΣ ΠΟΝΟΣ (συνέχεια) Σοφία Πουλοπούλου Αναισθησιολόγος, Αν. Διευθύντρια Αναισθησιολογικού Τμήματος και Ιατρείου Πόνου Ογκολογικού Νοσοκομείου ΙΚΑ Ε) Ειδικές κατηγορίες καρκινικού πόνου Παροξυσμικός πόνος 7. Τα οπιοειδή είναι τα «φάρμακα διάσωσης» πρώτης επιλογής για την αντιμετώπιση των επεισοδίων ΠΠ. Η ομάδα εργασίας της επιστημονικής επιτροπής της Εταιρείας Παρηγορητικής Ιατρικής της Μ. Βρετανίας και της Ιρλανδίας δημοσίευσε το 2009 ένα τροποποιημένο ορισμό, σύμφωνα με τον οποίο «παροξυσμικός καλείται ο πόνος που χαρακτηρίζεται από μία παροδική έξαρση πόνου, η οποία συμβαίνει είτε αυτόματα είτε σε σχέση με κάποιο προβλεπόμενο ή απρόβλεπτο ερέθισμα, παρά τον σχετικά σταθερό και επαρκώς ελεγχόμενο υποκείμενο (background) πόνο». Διατύπωσε, επίσης, τις εξής 12 συστάσεις για την αντιμετώπιση του σχετιζόμενου με τον καρκίνο παροξυσμικού πόνου (ΠΠ): 8. Η δόση του οπιοειδούς διάσωσης πρέπει να καθορίζεται με εξατομικευμένη τιτλοποίηση. 9. Μη φαρμακολογικές μέθοδοι μπορεί να είναι χρήσιμες για την αντιμετώπιση επεισοδίων ΠΠ. 10. Μη οπιοειδή αναλγητικά μπορεί να είναι χρήσιμα για την αντιμετώπιση επεισοδίων ΠΠ. 11. Επεμβατικές μέθοδοι μπορεί να είναι χρήσιμες για την αντιμετώπιση επεισοδίων ΠΠ. 1. Οι ασθενείς με πόνο πρέπει να εκτιμώνται για την παρουσία ΠΠ. 12. Οι ασθενείς με ΠΠ πρέπει να υποβάλλονται σε τακτική επανεκτίμηση του πόνου τους. 2. Στους ασθενείς με ΠΠ πρέπει να αξιολογηθούν τα χαρακτηριστικά του πόνου (αιτιολογία αυτού, παθοφυσιολογία, κλπ) με τη λήψη λεπτομερούς ιστορικού και διενέργεια αντικειμενικής εξέτασης. Τα διαθέσιμα οπιοειδή για την αντιμετώπιση του ΠΠ διακρίνονται σε 2 κατηγορίες: 1) Βραχείας δράσης (short-acting) 3. Η αντιμετώπιση του ΠΠ πρέπει να εξατομικεύεται. 4. Πρέπει να δοθεί προσοχή στη θεραπεία της υποκείμενης αιτίας του πόνου. 5. Πρέπει να δοθεί προσοχή στην αποφυγή/θεραπεία των παραγόντων εκείνων που προκαλούν ΠΠ. 6. Πρέπει να δοθεί προσοχή στην τροποποίηση του υποκείμενου αναλγητικού πλάνου των χορηγούμενων φαρμάκων με το ρολόι. Στην κατηγορία αυτή ανήκουν η μορφίνη άμεσης απελευθέρωσης (δισκίο ή υδατικό διάλυμα),η οξυκωδόνη, η υδρομορφόνη και η μεθαδόνη. Στα πλεονεκτήματά τους περιλαμβάνονται ο εύκολος τρόπος χορήγησης, η αναλογική δοσολογία (5-15% της ολικής ημερήσιας δόσης),η εξοικείωση με το φάρμακο τόσο του γιατρού όσο και του ασθενή και το σχετικά χαμηλό κόστος. Στα μειονεκτήματα συγκαταλέγονται η σχετικά βραδύτερη έναρξη δράσης, η παράταση της διάρκειας δράσης (που μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένο ποσοστό εμφάνισης ανεπιθύμητων ενεργειών). Για το λόγο αυτό προτείνεται από ορισμένους συγ- 4

5 ΤΕΥΧΟΣ 16 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2012 γραφείς η χορήγηση των συγκεκριμένων οπιοειδών στον προβλεπόμενο ΠΠ, οπότε οι ασθενείς μπορούν να λάβουν το φάρμακο λεπτά πριν την εμφάνισή του. Τα προαναφερθέντα οπιοειδή (πλην της οξυκωδόνης) μπορούν να χορηγηθούν και παρεντερικά (iv ή sc). Τα ενδοφλέβια οπιοειδή συνιστούν μία αποτελεσματική επιλογή για την αντιμετώπιση του απρόβλεπτου ή ιδιοπαθούς ΠΠ, εξαιτίας της ταχείας έναρξης δράσης, δεν μπορούν, όμως, να χρησιμοποιηθούν στο σπίτι και αυτό είναι το βασικό τους μειονέκτημα. Τα υποδορίως χορηγούμενα οπιοειδή έχουν ταχύτερη έναρξη δράσης από τα per os, χορηγούνται με μικρή βελόνα και είναι δυνατό να χρησιμοποιηθούν και στο σπίτι μέσω προγεμισμένης σύριγγας ή με το ενέσιμο σύστημα Edmonton. Ένα νέο σύστημα είναι το αποκαλούμενο «στυλό του πόνου» (pain pen). Πρόκειται για ένα ενέσιμο στυλό που περιέχει μία θήκη οπιοειδούς (υδρομορφόνη),και επιτρέπει στον ασθενή να χορηγήσει στον εαυτό του υποδόριες δόσεις οπιοειδούς όποτε χρειάζεται. Το σύστημα αυτό αναμένεται να είναι εμπορικά διαθέσιμο τα επόμενα χρόνια. Τέλος, σε μία μελέτη χορηγήθηκε υπογλώσσια μεθαδόνη με καλά αποτελέσματα στην ανακούφιση του ΠΠ και μέση έναρξη δράσης τα 5min. 2) Οπιοειδή ταχείας έναρξης δράσης (rapid-onset opioids) Στην κατηγορία αυτή συμπεριλαμβάνονται: α. η από του στόματος διαβλεννογόνιος κιτρική φεντανύλη (OTFC), (ΗΠΑ και Ευρώπη Actiq). Το σκεύασμα είναι μία παστίλια εμποτισμένη με φεντανύλη στην άκρη ενός στυλεού και εγκρίθηκε από τον FDA για την αντιμετώπιση του ΠΠ το Χαρακτηρίζεται από μεγαλύτερη βιοδιαθεσιμότητα (συνολικά 50%), ταχύτερη έναρξη δράσης (15min) και ανακούφιση από τον πόνο (10-20min) σε σχέση με τα από του στόματος οπιοειδή (30-40min).Aυτές οι ιδιότητες καθιστούν το OTFC μία δυνητικά ελκυστική επιλογή για τον ιδιοπαθή ΠΠ. Στα μειονεκτήματα συγκαταλέγονται η μη διαβλεννογόνια απορρόφηση του 75% της φεντανύλης, η οποία καταπίνεται, το κόστος, περιορισμοί στη χρήση του (ξηροστομία ή αν ο ασθενής δεν μπορεί να εκτελέσει την τεχνική εφαρμογής στο βλεννογόνο για 15 min). β. η υπογλώσσια φεντανύλη, (Ευρώπη Abstral, Rapinyl).Κυκλοφορεί σε χώρες της Ευρώπης από τον Ιούνιο του 2008 και η εταιρεία αναμένει την έγκριση από τον FDA, ο οποίος, όμως, τον Ιούνιο του 2010 ανανέωσε την υπό εξέταση περίοδο του φαρμάκου για 3 μήνες. Τοποθετείται κάτω από τη γλώσσα και διαλύεται πλήρως σε λιγότερο από ένα λεπτό, με αποτέλεσμα την απορρόφηση του 70% της δόσης. Είναι κατάλληλη για χορήγηση σε ασθενείς με ξηροστομία, ναυτία ή δυσφαγία (οπότε δεν μπορούν να λάβουν τα από του στόματος οπιοειδή). Η Tmax είναι 30-75min. Αποδείχτηκε καλά ανεκτό από τους ασθενείς για περίοδο θεραπείας 12 μηνών. γ. διαρινική μορφίνη, διαρινική φεντανύλη (Instanyl), διαρινική αλφεντανίλη. H διαρινική φεντανύλη κυκλοφορεί στην Ευρώπη μετά την έγκριση από την Επιτροπή Φαρμακευτικών Προϊόντων για Χρήση στον Άνθρωπο (Committee for Medicinal Products for Human Use, CHMP) του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων (ΕΜΑ) το Έχει τη μορφή ρινικού σπρέι που απελευθερώνει 50,100 ή 200 γ σε κάθε ψεκασμό. Μέχρι 4 επεισόδια ΠΠ μπορούν να αντιμετωπιστούν καθημερινά, και το κάθε ένα από αυτά με 1 ή 2 δόσεις που θα απέχουν μεταξύ τους χρονικά τουλάχιστον 10 min. Η συνολική βιοδιαθεσιμότητα είναι ~100%. Ο μέσος χρόνος για την επίτευξη της μέγιστης συγκέντρωσης στο πλάσμα (Tmax) είναι 13 min (η αντίστοιχη τιμή για το Actiq είναι 20-40min (20-280) και για το Effentora 46.8 minutes (20-240). Σε συγκριτική μελέτη, το Instanyl οδήγησε σε ανακούφιση του πόνου 5min νωρίτερα από το Actiq, δηλ.10 min. Το Ιnstanyl συνιστά μία καλή εναλλακτική λύση σε ασθενείς με ναυτία και έμετο, ξηροστομία, στοματίτιδα και επηρεασμένη λειτουργία του γαστρεντερικού συστήματος, καταστάσεις που απαντώνται συχνά στους καρκινοπαθείς. Η χορήγηση του σκευάσματος αντενδείκνυται σε ασθενείς με σοβαρή αναπνευστική κατάπτωση, σοβαρού βαθμού ΧΑΠ, προηγηθείσα ακτινοβολία στο πρόσωπο ή επαναλαμ- 5

6 ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΠΑΡΗΓΟΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΚΑΡΚΙΝΟΠΑΘΩΝ ΚΑΙ ΜΗ ΑΣΘΕΝΩΝ βανόμενη επίσταξη, όταν χορηγούνται ρινικά αγγειοσυσπαστικά, π.χ. οξυμεταζολίνη, ενώ δεν υπάρχει εμπλοκή με το κοινό κρυολόγημα. δ. το διαβλεννογόνιο δισκίο παρειάς φεντανύλης (fentanyl buccal tablet, FBT), (ΗΠΑ Fentora 2006, Ευρώπη Effentora). Βασίζεται σε μία νέα τεχνολογία η οποία χρησιμοποιεί μία αναβράζουσα αντίδραση που συνοδεύεται από παροδική αλλαγή στο ph της στοματικής κοιλότητας ώστε να διευκολυνθεί η διάλυση του δισκίου με αποτέλεσμα ενισχυμένη απορρόφηση της μη ιονισμένης φεντανύλης διαμέσου του παρειακού βλεννογόνου και αυξημένη πρώιμη συστηματική πρόσληψη του φαρμάκου. Η συνολική βιοδιαθεσιμότητα είναι 65% και η Tmax 50min. Η δόση του FBT πρέπει να μειωθεί κατά 30% συγκρινόμενη με τη δόση του OTFC για να επιτευχθεί παρόμοια μέγιστη συστηματική έκθεση στη φεντανύλη. ζ. Ρινικό εκνέφωμα φεντανύλης (Fentanyl Pectin Nasal Spray (FPNS), PecFent). Είναι το πιο πρόσφατο προϊόν που κυκλοφόρησε στην Ευρώπη (Αγγλία) για τον έλεγχο του καρκινικού ΠΠ (έγκριση ΕΜΑ 31/8/2010). Το FPNS χρησιμοποιεί το σύστημα χορήγησης ρινικού φαρμάκου Pec- Sys για τη ρύθμιση της χορήγησης και απορρόφησης της φαιντανύλης. Tο σύστημα PecSys επιτρέπει τον ψεκασμό του προϊόντος στην πρόσθια περιοχή της ρινικής κοιλότητας ως μια λεπτή αχλύ σταγονιδίων, τα οποία σχηματίζουν γέλη με την επαφή με τα ιόντα ασβεστίου που είναι παρόντα στη ρινική κοιλότητα. Η φαιντανύλη διαχέεται από τη γέλη και απορροφάται μέσω του ρινικού βλεννογόνου. Αυτή η ρυθμιζόμενη μέσω γέλης απορρόφηση της φαιντανύλης περιορίζει το επίπεδο της μέγιστης συγκέντρωσης στο πλάσμα (Cmax) ενώ επιτρέπει την επίτευξη αυτής της μέγιστης συγκέντρωσης σε ενωρίτερο χρόνο (Tmax). ε. η διαρινική και υπογλώσσια σουφεντανύλη, στ. Το πιο πρόσφατο προϊόν που εγκρίθηκε από τον FDA για τον έλεγχο του καρκινικού ΠΠ είναι η παρειακή διαλυτή μεμβράνη φεντανύλης (fentanyl buccal soluble film, FBSF) (ΗΠΑ Onsolis, Ευρώπη Breakyl, Buquel), η οποία προορίζεται για άμεση εφαρμογή στον στοματικό βλεννογόνο. Το FBSF χρησιμοποιεί την τεχνολογία ΒΕΜΑ (Bio- Erodible MucoAdhesive) για την απόδοση της φεντανύλης διαμέσου του παρειακού βλεννογόνου. Η τεχνολογία αυτή χρησιμοποιεί μία πολυμερή μεμβράνη διπλής στρώσης, η οποία αποτελείται από μία στρώση που προσκολλάται στο βλεννογόνο και περιέχει τη δραστική ουσία και μία αδρανή στρώση που βοηθά στην πρόληψη της διάχυσης του φαρμάκου στην στοματική κοιλότητα. Το FBSF αρχίζει να διαλύεται σε λίγα λεπτά, ενώ μετά λεπτά έχει διαλυθεί τελείως. Δεν απαιτείται προσπάθεια από τον ασθενή και χρειάζεται η ύπαρξη ελάχιστης ποσότητας σάλιου. Το ποσοστό της δόσης της φεντανύλης που απορροφάται διαβλεννογόνια είναι ~50% και η απόλυτη βιοδιαθεσιμότητα ~71%. Σε υγιείς εθελοντές η χορήγηση του FBSF είχε σαν αποτέλεσμα μεγαλύτερες συγκεντρώσεις της φεντανύλης στο πλάσμα και σε βραχύτερο χρονικό διάστημα απ ό,τι η ίση δόση OTFC. ΠΡΟΣΟΧΗ. Η χορήγηση όλων των παραπάνω σκευασμάτων επιτρέπεται μόνο σε ασθενείς που ήδη λαμβάνουν οπιοειδή και έχουν αναπτύξει ενός βαθμού ανοχή (opioid tolerant patients),δηλ. οι ασθενείς που λαμβάνουν για διάστημα 1 εβδομάδας 60mg/d από το στόμα μορφίνη ή 25μg/h διαδερμικής φεντανύλης ή 30mg/d οξυκωδόνης ή 8mg/d από το στόμα υδρομορφόνη ή ισοαναλγητική δόση άλλου οπιοειδούς. Η χορήγηση αυτών για την αντιμετώπιση οξέως ή μετεγχειρητικού πόνου αντενδείκνυται. Οι περισσότεροι συγγραφείς δεν συστήνουν τη χρήση αυτών σαν ρουτίνα αντί των καθιερωμένων θεραπειών, λαμβανομένου υπόψιν και του υψηλού κόστους τους (Σχ.1). Τιτλοποίηση της δόσης ή χορήγηση αναλογικής δόσης; Ενώ συνήθως χρησιμοποιείται μία αναλογική δόση για την αντιμετώπιση του ΠΠ με per os ή παρεντερικά οπιοειδή, στην περίπτωση του OTFC και των άλλων ταχείας έναρξης δράσης οπιοειδών προτείνεται η τιτλοποίηση της δόσης μέχρι να επέλθει επαρκής ανακούφιση από τον πόνο. Ωστόσο, σε πολλές μελέτες ~25-30% των ασθενών δεν κατάφεραν να περατώσουν τη φάση τιτλοποίησης, για άλλοτε 6

7 ΤΕΥΧΟΣ 16 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2012 άλλους λόγους (μεταβολές στη νόσο ή στην κατάσταση του πόνου, επιλογή του ασθενή, ανεπιθύμητες ενέργειες, ανεπαρκής έλεγχος του πόνου παρά τη λήψη των υψηλότερων δόσεων OTFC.Η χορήγηση, λοιπόν, αναλογικής δόσης, με βάση τη δόση του βασικού οπιοειδούς, ίσως να αποτελεί μία καλή εναλλακτική μέθοδο, καθώς είναι πολύ απλούστερη τόσο για τον γιατρό όσο και για τον ασθενή, και επίσης βοηθά στην ελαχιστοποίηση της χρήσης ασυνήθιστα υψηλών δόσεων οπιοειδών. Οι Mercadante et al δημοσίευσαν το Μάιο του 2010 μία μελάτη 66 ασθενών οι οποίοι έλαβαν για αντιμετώπιση του ΠΠ iv ή per os μορφίνη, OTFC,iv ή per os μεθαδόνη, per os οξυκωδόνη, στο 1/5 της συνολικής ημερήσιας δόσης οπιοειδούς. Στο 99,2% και στο 97,6%των επεισοδίων ΠΠ που αντιμετωπίστηκαν με OTFC υπήρξε μείωση του πόνου >33% και >50% αντίστοιχα, ενώ κανείς ασθενής δεν εμφάνισε σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες που να απαιτούν ιατρική παρέμβαση. Χρειάζονται, ωστόσο, περισσότερες μελέτες που να συγκρίνουν άμεσα τις δύο μεθόδους, προκειμένου να καταλήξουμε σε σαφή συμπεράσματα. Μέχρι τότε, ένας αξιόπιστος συμβιβασμός μεταξύ των διαφορετικών απόψεων θα ήταν να ξεκινήσει κανείς με σχετικά υψηλές δόσεις οπιοειδών σε ασθενείς που λαμβάνουν αντίστοιχες βασικές δόσεις, παραλείποντας τα αρχικά βήματα της τιτλοποίησης. H συχνότητα ποικίλλει από 0.5-8% για αμιγή νευροπαθητικό καρκινικό πόνο (ΝΚΠ), ενώ 30-40% των ασθενών με καρκίνο υποφέρουν από μικτής αιτιολογίας (αλγαισθητικό- νευροπαθητικό πόνο). Ο ΝΚΠ μπορεί να οφείλεται: 1) σε σύνδρομα πόνου που σχετίζονται άμεσα με τον όγκο (Πίν.1), 2) σε σύνδρομα πόνου που σχετίζονται με την αντικαρκινική θεραπεία (Πίν.2), 3) σε σύνδρομα πόνου που σχετίζονται έμμεσα με τον καρκίνο, π.χ. μεθερπητική νευραλγία. Πίνακας 1. Νευροπαθητικά σύνδρομα πόνου που σχετίζονται με τον όγκο σε ασθενείς με καρκίνο Επώδυνες περιφερικές μονονευροπάθειες Επώδυνες πολυνευροπάθειες Πλεγματοπάθεια (αυχενική, βραχιόνια, οσφυοϊερή, ιερή) Ριζοπάθεια Επισκληρίδια συμπίεση ΝΜ Πίνακας 2.Νευροπαθητικά σύνδρομα πόνου που σχετίζονται με τη θεραπεία σε ασθενείς με καρκίνο Μετεγχειρητικά σύνδρομα πόνου Σύνδρομο μετά μαστεκτομή Σύνδρομο μετά θωρακοτομή Σύνδρομο μετά νεφρεκτομή Πόνος κολοβώματος και πόνος μέλουςφαντάσματος Σύνδρομο μετά λεμφαδενικό καθαρισμό τραχήλου Σχήμα 1. Κόστος ανά επεισόδιο ΠΠ. NETAG, September 2009 Σύνδρομα μετά την ακτινοθεραπεία Ακτινική μυελοπάθεια Προκαλούμενο από την ακτινοθεραπεία νεόπλασμα Μετακτινική ίνωση αυχενικού, βραχιόνιου, οσφυοϊερού πλέγματος Καρκινικός νευροπαθητικός πόνος Σύνδρομα μετά την χημειοθεραπεία Πολυνευροπάθειες 7

8 ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΠΑΡΗΓΟΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΚΑΡΚΙΝΟΠΑΘΩΝ ΚΑΙ ΜΗ ΑΣΘΕΝΩΝ Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Νευρολογικών Εταιρειών (EFNS) (2010), της Διεθνούς Εταιρείας για τη Μελέτη του Πόνου (IASP) και του Ινστιτούτου Νευροπαθητικού Πόνου (2007) και της Καναδικής Εταιρείας Πόνου (2007) τα οπιοειδή μπορεί να θεωρηθούν φάρμακα πρώτης επιλογής στον ΝΚΠ. Ωστόσο, η αποτελεσματικότητά τους μπορεί να είναι φτωχή, καθώς απαιτούνται συνήθως υψηλές δόσεις, οι οποίες αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης μη ανεκτών ανεπιθύμητων ενεργειών με συνέπεια την αδυναμία κλιμάκωσης της δοσολογίας. Ορισμένες μελέτες αναφέρουν ότι το 50% του δύσκολα αντιμετωπίσιμου καρκινικού πόνου είναι νευροπαθητικός. Στις περιπτώσεις, λοιπόν, αυτές, τα ευρέως χρησιμοποιούμενα επικουρικά αναλγητικά αποτελούν σημαντικό μέρος της θεραπείας. Η επιλογή του εκάστοτε επικουρικού αναλγητικού δεν βασίζεται τόσο στην υπεροχή του όσον αφορά τη δραστικότητα, αφού ο NNT κυμαίνεται για όλα περίπου στο 3,αλλά στην εξατομικευμένη ευαισθησία στο φαρμακολογικό προφίλ του κάθε φαρμάκου, και,κυρίως στις ανεπιθύμητες ενέργειες, π.χ. ορθοστατική υπόταση με την αμιτρυπτιλίνη. Γενικά, ο ΝΚΠ ανταποκρίνεται καλά στη συνδυασμένη θεραπεία με μορφίνη, γκαμπαπεντίνη, αμιτρυπτιλίνη και στεροειδή. Αυτό αποτυπώνεται σε μία προοπτική μελέτη των Mishra et al (2009) 800 ασθενών με NKΠ, οι οποίοι αντιμετωπίστηκαν με οπιοειδή (μορφίνη 52%) και επικουρικά φάρμακα (αμιτρυπτιλίνη 30%, γκαμπαπεντίνη 30%, γκαμπαπεντίνη και στεροειδή 20%,στεροειδή 20%). Πριν τη θεραπεία, 70% είχε πόνο 7(VAS), ενώ 6 μήνες μετά 5% είχε VAS 4-6,42% VAS 1-3% και 53% VAS 0. Οι συγγραφείς συμπεραίνουν ότι οι ασθενείς με ΝΚΠ μπορούν να ανακουφιστούν με πολυπαραγοντική θεραπεία ακολουθώντας τις κατευθυντήριες οδηγίες του ΠΟΥ. Από τα επικουρικά φάρμακα μεγαλύτερη τεκμηρίωση υπάρχει, μέχρι στιγμής, για τη γκαμπαπεντίνη. Ειδική μνεία πρέπει να γίνει στην προκαλούμενη από τη χημειοθεραπεία περιφερική νευροπάθεια (chemotherapy-induced peripheral neuropathy, CIPN), καθώς είναι η πιο συχνά αναφερόμενη από τους ασθενείς και η πιο δύσκολα αντιμετωπίσιμη. Μέχρι σήμερα, δεν υπάρχει φάρμακο που να έχει λάβει έγκριση ειδικά για την αντιμετώπιση της CIPN. Από τα οπιοειδή προτείνονται η τραμαδόλη, η μορφίνη, η οξυκωδόνη και, λιγότερο, η μεθαδόνη, από τα αντικαταθλιπτικά η βενλαφαξίνη, ενώ τα αντιεπιληπτικά έχουν περισσότερο αμφίβολα αποτελέσματα. Γενικά, πρέπει να έχουμε υπόψιν ότι ο αλγόριθμος αντιμετώπισης νευροπαθητικών συνδρόμων πόνου μετά την θεραπεία διαφέρει από εκείνον για το ΝΠ που σχετίζεται άμεσα με τη νεοπλασματική νόσο: τα φάρμακα πρώτης επιλογής στην περίπτωση αυτή τείνουν να είναι τα αντιεπιληπτικά ή τα αντικαταθλιπτικά. Οστικός καρκινικός πόνος (cancer-induced bone pain,cibp) Οι οστικές μεταστάσεις είναι μία συχνή επιπλοκή του καρκίνου και ο πιο συχνός τύπος πόνου που σχετίζεται με τον καρκίνο. Η συχνότητα εμφάνισης ποικίλλει από15-30% (σε καρκίνο πνεύμονα, εντέρου, στομάχου, νεφρού, κλπ) έως 70% (σε προχωρημένο καρκίνο μαστού ή προστάτη). Ο ΟΚΠ εμφανίζεται με τις εξής 3 μορφές: τονικό σταθερό υποκείμενο πόνο με αμβλύ χαρακτήρα, αυτόματο παροξυσμικό και πόνο σχετιζόμενο με τις κινήσεις. Ο ΟΚΠ φαίνεται ότι είναι μηχανιστικά ξεχωριστός συγκρινόμενος με νευροπαθητικές ή φλεγμονώδεις καταστάσεις πόνου. Τα οστά νευρώνονται σε μεγάλο βαθμό με C ίνες, οι οποίες διεγείρονται από φλεγμονώδεις παράγοντες (δευτεροπαθώς από τα καρκινικά κύτταρα) και άλλες ουσίες (οξέα, κυτοκίνες, αυξητικούς παράγοντες, κ.ά.), ενώ ταυτόχρονα υπάρχει καταστροφή των πρωτογενών προσαγωγών ινών (λόγω της ενεργοποίησης των οστεοκλαστών). Σε ζωικό μοντέλο οστικού καρκινικού πόνου φάνηκε ότι, όταν τα κύτταρα οστεοσαρκώματος δημιουργούν τον όγκο μέσα στο οστούν, υπάρχει μία εκσεσημασμένη ανάπτυξη εκβλαστήσεων και δημιουργία δομών παρόμοιων με νευρίνωμα στο περιόστεο από τις ενεργοποιημένες αισθητικές και συμπαθητικές νευρικές ίνες. Αυτό συμβαίνει μέσα σε χρονικό διάστημα 1 εβδομάδας από τη στιγμή που τα καρκινικά και 8

9 ΤΕΥΧΟΣ 16 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2012 τα κύτταρα του ξενιστή που σχετίζονται με τον όγκο αρχίζουν να εκκρίνουν NGF (παράγοντας ανάπτυξης νεύρων, nerve growth factor). Κατά τη διάρκεια της 1 εβδομάδας αυτές οι αισθητικές και συμπαθητικές νευρικές ίνες φαίνεται ότι μεγαλώνουν >1mm σε μήκος και πυκνώνουν σε τέτοιο βαθμό που δεν παρατηρείται ποτέ σε φυσιολογικά οστά! Το οπίσθιο κέρας του ΝΜ εμφανίζει ένα μοναδικό μοντέλο νευροχημικής αναδιοργάνωσης και διέγερσης (όχι αμιγώς νευροπαθητικό ή φλεγμονώδες) που χαρακτηρίζεται από κεντρική ευαισθητοποίηση διαμέσου συναπτικών μεταβολών στα προσαγωγά ερεθίσματα των νευρώνων της στιβάδας II (πηκτωματώδης ουσία), αύξηση των νευρώνων ευρέως δυναμικού (wide-dynamic range neurons,wdrn) στα κύτταρα της στιβάδας I (50%,ενώ φυσιολογικά είναι 25%), υπερδιέγερση των στιβάδων I και V, αυξημένη ενεργοποίηση της γλοίας και της έκφρασης της δυνορφίνης. Σε αντίθεση με νευροπαθητικά και φλεγμονώδη νοσήματα, ο ΟΚΠ δεν προκαλεί σημαντική έκφραση των δεικτών της ουσίας P και του CGRP στο οπίσθιο κέρας του ΝΜ. Ωστόσο, η αυξημένη ενεργοποίηση της γλοίας αποδεικνύεται από τη σημαντική αύξηση μίας ειδικής πρωτεΐνης ενδιαμέσων ινιδίων των αστροκυττάρων, της GFAP (glial fibrillary acidic protein), και, μάλιστα, μόνο στη σύστοιχη με τον όγκο πλευρά του ΝΜ. Η ισχύουσα θεραπεία για τους ασθενείς με ΟΚΠ ακολουθεί την προσέγγιση της αναλγητικής κλίμακας του ΠΟΥ σε συνδυασμό με ακτινοθεραπεία. Τα οπιοειδή παραμένουν η βασική θεραπεία για τον ΟΚΠ. Συνήθως χορηγείται ένα οπιοειδές (π.χ. μορφίνη βραδείας αποδέσμευσης) για το σταθερό πόνο, και ένα σκεύασμα φεντανύλης ταχείας έναρξης δράσης για τον παροξυσμικό πόνο. Σημαντική θέση έχουν τα ΜΣΑΦ και κυρίως οι COX-2 αναστολείς, καθώς η συγχορήγηση των τελευταίων με μορφίνη μειώνει την ανάπτυξη του καρκινικού όγκου in vivo και in vitro και μπλοκάρει την ανάπτυξη υπεραλγησίας. Διάφορα άλλα φάρμακα χορηγούνται επικουρικά, όπως, μυοχαλαρωτικά (διαζεπάμη, μπακλοφένη), κορτικοστεροειδή, κανναβινοειδή. Όσον αφορά τα διφωσφονικά, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες της ESMO (Μάιος 2010), υπάρχει επαρκής τεκμηρίωση για τη χρήση τους στον ανθεκτικό ΟΚΠ, όχι όμως για γενική χρήση σαν φάρμακα πρώτης επιλογής. Νέα φάρμακα, όπως αντισώματα κατά του παράγοντα αύξησης νευρικών κυττάρων (anti-ngf antibodies), υποβάλλονται σε κλινικές δοκιμές για την αντιμετώπιση του ΟΚΠ. Βιβλιογραφία 1. Pain An updated review. Refresher Course Syllabus. IASP PRESS, p A.N.Davies, A.Dickman et al. The management of cancer-related breakthrough pain: Recommendations of a task group of the Science Committee of the Association for Palliative Medicine of Great Britain and Ireland.European Journal of Pain 13(2009) p D.Hui, E.Bruera. Breakthrough pain in cancer patients: the need for evidence. European Journal of Palliative Care,2010;17(2),p R. Rauck, J. North, L. N. Gever, I. Tagarro & A. L. Finn. Fentanyl buccal soluble film (FBSF) for breakthrough pain in patients with cancer: a randomized, double-blind, placebo-controlled study. Annals of Oncology 21: , Vasisht N, Gever LN, Tagarro I, Finn AL. Formulation selection and pharmacokinetic comparison of fentanyl buccal soluble film with oral transmucosal fentanyl citrate: a randomized, open-label, single-dose, crossover study. Clin Drug Investig 2009;29(10): S. Grape, S. A. Schug, S. Lauer and B. S. Schug. Formulations of Fentanyl for the Management of Pain. Drugs 2010; 70 (1): Mercadante S et al. A comparison of intranasal fentanyl spray with oral transmucosal fentanyl citrate for the treatment of breakthrough cancer pain: an open-label, randomised, crossover trial. Curr Med Res Opin 2009;25: Lennernäs B, Frank-Lissbrant I, Lennernäs H, Kälkner KM, Derrick R, Howell J. Sublingual administration of fentanyl to cancer patients is an effective treatment for breakthrough pain: results from a randomized phase II study.palliat Med 2010 Apr; 24(3): G. Zeppetella. Sublingual Fentanyl for Breakthrough Cancer Pain. European Oncology,vol 5(1) Touch Briefings 2009,p Rauck RL, Tark M, Reyes E, Hayes TG, Bartkowiak AJ, Hassman D, Nalamachu S, Derrick R, Howell J. Efficacy and long-term tolerability of sublingual fentanyl orally disintegrating tablet in the treatment of breakthrough cancer pain. Curr Med Res Opin Dec; 25(12):

10 ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΠΑΡΗΓΟΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΚΑΡΚΙΝΟΠΑΘΩΝ ΚΑΙ ΜΗ ΑΣΘΕΝΩΝ 11. Mercadante S et al. The use of opioids for breakthrough pain in acute palliative care unit by using doses proportional to opioid basal regimen. Clin J Pain,26(4),May 2010, J. Raphael,S. Ahmedzai, J. Hester et al.cancer Pain: Part 1: Pathophysiology; Oncological, Pharmacological, and Psychological Treatments: A Perspective from the British Pain Society Endorsed by the UK Association of Palliative Medicine and the Royal College of General Practitioners. Pain Medicine,11(5),p ,May Mercadante S. Breakthrough pain: on the road again. Eur J Pain,13,p , Craig D Blinderman, Management of Cancer Pain: Optimal Pharma cotherapy and the Role of Interventions. Advances in Pain Management, Vol 1 No , p L. Jost & F. Roila. Management of cancer pain: ESMO Clinical Practice Guidelines. Annals of Oncology 21 (Supplement 5): v257 v260, Mishra S et al. Management of Neuropathic Cancer Pain Following WHO Analgesic Ladder: A Prospective Study. Am J Palliat Care 2009;25(6): Stubblefield M D, Burstein H J, Burton AW. NCCN Task Force Report: Management of Neuropathy in Cancer. Journal of the National Comprehensive Cancer Network,Vol7, Suppl 5,s1-26, September Yanagisawa et al. Bone cancer induces a unique central sensitization through synaptic changes in a wide area of the spinal cord. Molecular Pain 2010, 6: Goblirsch M J et al. Biology of bone cancer pain. Clin Cancer Res 2006;12 (20Suppl),6231s-6235s. 33. Tamara King T, Porreca F. Opioids in cancer pain: new considerations. IASP, Pain Clinical Updates, Vol XVIII (1), p.1-5, Delaney A et al. Translational medicine: cancer pain mechanisms and management. BJA 101(1):87-94, Myers J, Shetty N. Going beyond efficacy: strategies for cancer pain management. Curr Oncology, vol 15 (supp 1),s41-s49, Bonneau A. Management of bone metastases. Can Fam Phys, vol 54,p ,April King T, Vardanyan A, Majuta L. Morphine treatment accelerates sarcoma-induced bone pain, bone loss, and spontaneous fracture in a murine model of bone cancer. Pain November ; 132(1-2): Droney J, Riley J. Recent advances in the use of opioids for cancer pain. Journal of Pain Research 2009: GW Hanks et al. Morphine and alternative opioids in cancer pain: the EAPC recommendations. British Journal of Cancer (2001) 84(5), DE Moulin, AJ Clark, I Gilron, et al. Pharmacological management of chronic neuropathic pain Consensus statement and guidelines from the Canadian Pain Society. Pain Res Manage 2007; 12(1): N.Attal, G.Cruccu, R.Baron et al. EFNS guidelines on the pharmacological treatment of neuropathic pain: 2009 revision. European Journal of Neurology United Nations. International Narcotics Control Board, Report of the International Narcotics Control Board for Portenoy RK et al. A multicenter, placebo-controlled, double-blind, multiple-crossover study of Fentanyl Pectin Nasal Spray (FPNS) in the treatment of breakthrough cancer pain. Pain Dec;151(3): Comment in: Pain Dec;151(3): Davies A, et al. Consistency of Efficacy, Patient Acceptability, and Nasal Tolerability of Fentanyl Pectin Nasal Spray Compared with Immediate-Release Morphine Sulfate in Breakthrough Cancer Pain. J Pain Symptom Manage Feb;41(2): Radbruch L et al. Long-term tolerability, efficacy and acceptability of fentanyl pectin nasal spray for breakthrough cancer pain. Support Care Cancer. Mar 2011 [Epub ahead of print] Mantyh PW et al. Antagonism of Nerve Growth Factor-TrkA Signaling and the Relief of Pain. Anesthesiology. 115(1): , July Vadalouca Α.,Siafaka I.,Argyra E.,Vrachnou E.and Moka E., Therapeutic Management of Chronic Neuropathic Pain, Ann.N.Y.Acad.Sci.1088: ,

11 ΤΕΥΧΟΣ 16 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ ο Πανελλήνιο Συνέδριο Περιοχικής Αναισθησίας, Θεραπείας Πόνου και Παρηγορητικής Αγωγής: Σύντομος απολογισμός. Στις Οκτωβρίου 2011 πραγματοποιήθηκε στην Ελούντα της Κρήτης το 12ο Συνέδριο Περιοχικής Αναισθησίας, Θεραπείας Πόνου και Παρηγορητικής Αγωγής, με διεθνή συμμετοχή. Στο συνέδριο συμμετείχαν 371 επιστήμονες ενώ τα 3 κλινικά φροντιστήρια της ESRA παρακολούθησαν 56 και τα δύο φροντιστήρια εναλλακτικών θεραπειών 36 άτομα. «Προς Επιστημονική Επιτροπή Της εκδήλωσης : "12o Πανελλήνιο Συνέδριο Περιοχικής Αναισθησίας, Θεραπείας Πόνου & Παρηγορητικής Αγωγής".(Σχετ.α.π.:1768).Από τις απαντήσεις των συμμετεχόντων στο Συνέδριο σας φαίνεται ότι υπήρξε επιτυχία σε όλους τους σκοπούς της εκδήλωσης. Σας αξίζει έπαινος για την οργάνωση και σας ευχόμαστε μελλοντικές εκδηλώσεις με την ίδια ποιότητα. Στην επιτυχία του συνεδρίου συνέβαλε η μεγάλη συμμετοχή των συνέδρων τόσο στις επιστημονικές εκδηλώσεις (10 διαλέξεις διακεκριμένων ομιλητών, 5 στρογγυλές τράπεζες, 5 συνεδρίες ελεύθερων ανακοινώσεων, 3 δορυφορικές διαλέξεις και 2 δορυφορικά συμπόσια) όσο και στις 2 κοινωνικές εκδηλώσεις (εναρκτήρια τελετή, επίσημο δείπνο). Απόδειξη της επιτυχίας του 12ου Πανελλήνιου Συνεδρίου Περιοχικής Αναισθησίας, Θεραπείας Πόνου και Παρηγορητικής Αγωγής αποτελεί ο έπαινος του Πανελλήνιου Ιατρικού Συλλόγου. Παραθέτουμε τη σχετική επιστολή: Με τιμή, Γραφείο Μοριοδότησης ΠΙΣ"». Οι περιλήψεις των εισηγήσεων, ομιλιών και επιστημονικών εργασιών του συνεδρίου είναι αναρτημένες στο site της ΠΑΡΗ.ΣΥ.Α. H ΠΑΡΗ.ΣΥ.Α. και η Οργανωτική Επιτροπή του συνεδρίου ευχαριστεί θερμά όλους όσους συνέβαλαν στην επιτυχία. Οι Πρόεδροι της Οργανωτικής Επιτροπής Ιωάννα Σιαφάκα Εύη Αλεξοπούλου - Βραχνού Από την εναρκτήρια τελετή Μερικοί από τους ξένους ομιλητές Στιγμιότυπα από τις επιστημονικές δραστηριότητες του συνεδρίου 11

12 ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΠΑΡΗΓΟΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΚΑΡΚΙΝΟΠΑΘΩΝ ΚΑΙ ΜΗ ΑΣΘΕΝΩΝ Εκδηλώσεις της ΠΑΡΗ.ΣΥ.Α Κοπή Πρωτοχρονιάτικης πίτας της εταιρείας μας και παρακολούθηση της Θεατρικής παράστασης «Φαύστα», στο θέατρο «Στοά», 23 / 2 / 2012 Εκπαιδευτικό Σεμινάριο νοσηλευτών, με θέμα «Παρηγορητική Φροντίδα Ασθενών Τελικού Σταδίου», Σισμανόγλειο Νοσοκομείο, Αθήνα, 28 & 29 / 4 / 2012 Εκπαιδευτικά Σεμινάρια σε ομάδες γιατρών (γενικοί γιατροί, ορθοπεδικοί, παθολόγοι) σε Ηπειρο και Θεσσαλία, με θέμα «Ανακούφιση του Πόνου και Παρηγορητική Φροντίδα». Ελληνικά και Διεθνή Συνέδρια ο Πανελλήνιο Συνέδριο Περιοχικής Αναισθησίας, Θεραπείας Πόνου και Παρηγορητικής Αγωγής, Costa Navarino, Mεσσηνία, Οκτωβρίου st Annual ESRA Congress 2012, Bordeaux, France, 5 8 September th World Congress on Pain, IASP, Milan, Italy, August 2012 MASCC/ISOO, International Symposium on Supportive Care in Cancer, New York City, June th World Congress of Pain Clinicians, Granada, Spain, June th World Research Congress of the EAPC, Trondheim, Norway, 7-9 June 2012

Πότε αρχίζει και πότε τελειώνει η θεραπεία µε οπιοειδή

Πότε αρχίζει και πότε τελειώνει η θεραπεία µε οπιοειδή 63 Πότε αρχίζει και πότε τελειώνει η θεραπεία µε οπιοειδή Ζούκα Μαρία MD ABSTRACT When to start and when to terminate an opioid treatment Zouka M Opioid use for cancer pain is well established in medical

Διαβάστε περισσότερα

11ο Συνέδριο Μαριάννα Λόρδου

11ο Συνέδριο Μαριάννα Λόρδου 11ο Συνέδριο Μαριάννα Λόρδου ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΟΠΙΟΕΙΔΩΝ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΙΚΟ ΠΟΝΟ (Evidence based recommendations from EAPC) 9-11 Μαρτίου 2012 ΣΟΦΙΑ ΝΕΣΤΟΡΟΣ MD, MSc Ιατρική Διευθύντρια Αντικαρκινικόs Σύνδεσμος Κύπρου

Διαβάστε περισσότερα

ΠEΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ

ΠEΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ ΠEΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ Ι. Φυσιολογία και παθοφυσιολογία του πόνου... 15 1. Ορισμός και τύποι του πόνου... 15 1.1. Ο ορισμός του πόνου... 15 1.2.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΥΠΕΡ ΜΙΑΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ (δηλ. ισχυρή απόδειξη υποστηρίζει την αποτελεσματικότητα στην ακόλουθη λίστα θεραπειών)

ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΥΠΕΡ ΜΙΑΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ (δηλ. ισχυρή απόδειξη υποστηρίζει την αποτελεσματικότητα στην ακόλουθη λίστα θεραπειών) ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΤΟΥ MASCC/ISOO ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΒΑΣΙΖΟΜΕΝΕΣ ΣΕ ΑΠΟΔΕΙΞΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΛΕΝΝΟΓΟΝΙΤΙΔΑ ΠΟΥ ΑΝΑΠΤΥΣΣΕΤΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΓΕΝΩΣ ΚΑΤΑ ΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΕΓΓΡΑΦΟΥ: 7 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml

NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml Σημαντικές πληροφορίες ασφάλειας για γιατρούς Σκοπός αυτού του εγχειριδίου είναι να παρέχει σε γιατρούς με δικαίωμα συνταγογράφησης και χορήγησης

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα I Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την τροποποίηση των όρων αδειών κυκλοφορίας

Παράρτημα I Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την τροποποίηση των όρων αδειών κυκλοφορίας Παράρτημα I Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την τροποποίηση των όρων αδειών κυκλοφορίας Επιστημονικά πορίσματα Λαμβάνοντας υπόψη την έκθεση αξιολόγησης της PRAC σχετικά με την PSUR για το ζολεδρονικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΠΙΕΣΗ ΝΩΤΙΑΙΟΥ ΜΥΕΛΟΥ 12700 ασθενείς/έτος ΗΠΑ 5-10% όλων των

Διαβάστε περισσότερα

Η αποτελεσματική αντιμετώπιση του πόνου του ασθενούς είναι απόλυτη προτεραιότητα και για τα μέλη της οικογένειας

Η αποτελεσματική αντιμετώπιση του πόνου του ασθενούς είναι απόλυτη προτεραιότητα και για τα μέλη της οικογένειας KAΡKIN KINΙKOΣ Σ ΠΟΝΟΣ Η αποτελεσματική αντιμετώπιση του πόνου του ασθενούς είναι απόλυτη προτεραιότητα και για τα μέλη της οικογένειας Juarez, G., & Ferrell, B. R.. Family and caregiver involvement in

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΕΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΙ ΤΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΦΥΛΛΟΥ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΕΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΙ ΤΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΦΥΛΛΟΥ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΕΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΙ ΤΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΦΥΛΛΟΥ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ Σημείωση: Οι εν λόγω τροποποιήσεις της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ο νευροπαθητικός πόνος; 1,2

Τι είναι ο νευροπαθητικός πόνος; 1,2 Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για γενική πληροφόρηση και ενημέρωση του κοινού και σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τη συμβουλή ιατρού ή άλλου αρμοδίου επαγγελματία υγείας Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΜΠΑΡΚΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΑΝ Α Π Λ Η Ρ Ω Τ Ρ Ι Α Π Ρ Ο Ϊ Σ ΤΑΜ Ε Ν Η ΟΥ Ρ ΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ- Ο Γ ΚΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ Τ Μ Η Μ ΑΤΟ Σ ΑΝ Θ «Θ Ε ΑΓ Ε Ν Ε Ι Ο» ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ Βασική

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ*

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ* ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 E-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονικά πορίσματα

Επιστημονικά πορίσματα Παράρτημα II Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την ανάκληση ή την τροποποίηση των όρων των αδειών κυκλοφορίας και λεπτομερής αιτιολόγηση των αποκλίσεων από τη σύσταση της PRAC 69 Επιστημονικά πορίσματα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΝΗΣΜΟΣ ΕΝΑ ΕΥΡΕΩΣ ΔΙΑΔΕΔΟΜΕΝΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΜΕΓΕΘΟΣ ΑΓΟΡΑΣ ΤΟΥ ΚΝΗΣΜΟΥ

ΚΝΗΣΜΟΣ ΕΝΑ ΕΥΡΕΩΣ ΔΙΑΔΕΔΟΜΕΝΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΜΕΓΕΘΟΣ ΑΓΟΡΑΣ ΤΟΥ ΚΝΗΣΜΟΥ ΚΝΗΣΜΟΣ ΕΝΑ ΕΥΡΕΩΣ ΔΙΑΔΕΔΟΜΕΝΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΜΕΓΕΘΟΣ ΑΓΟΡΑΣ ΤΟΥ ΚΝΗΣΜΟΥ Ως χρόνιος κνησμός, ορίζεται ένας κνησμός ο οποίος διαρκεί περισσότερο από 6 εβδομάδες. Ο επιπολασμός του χρονίου κνησμού στο γενικό πληθυσμό

Διαβάστε περισσότερα

Βελτιώνοντας την τρέχουσα και μελλοντική διαχείριση του χρόνιου πόνου

Βελτιώνοντας την τρέχουσα και μελλοντική διαχείριση του χρόνιου πόνου Βελτιώνοντας την τρέχουσα και μελλοντική διαχείριση του χρόνιου πόνου Greece 1 Η πρωτοβουλία Pain Proposal Εκτιμάται ότι ένας στους πέντε Ευρωπαίους υποφέρει από χρόνιο πόνο, γεγονός που συνεπάγεται σημαντικές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ 2014-15

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ 2014-15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΗΣ ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ 2014-15 Αίθουσα Μικροσκοπίων Ά ορόφου (Νέο Κτήριο) ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΕΓΓΡΑΦΗΣ ΣΥΓΚΑΤΑΘΕΣΗΣ ΚΑΤΟΠΙΝ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ

ΕΝΤΥΠΟ ΕΓΓΡΑΦΗΣ ΣΥΓΚΑΤΑΘΕΣΗΣ ΚΑΤΟΠΙΝ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΕΝΤΥΠΟ ΕΓΓΡΑΦΗΣ ΣΥΓΚΑΤΑΘΕΣΗΣ ΚΑΤΟΠΙΝ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ Τίτλος Μελέτης: Ιδιοπαθής φλεγμονώδης νόσος του εντέρου και προκαρκινικές αλλοιώσεις /καρκίνος του τραχήλου της μήτρας. Παρακαλώ διαβάστε προσεκτικά αυτό

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΚΑΡΚΙΝΟΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΚΑΡΚΙΝΟΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S The "Annual Report to the Nation on the Status of Cancer,, 1975-2001*"

Διαβάστε περισσότερα

Φαρμακευτική Θεραπεία Νόσου του Πάρκινσον

Φαρμακευτική Θεραπεία Νόσου του Πάρκινσον Φαρμακευτική Θεραπεία Νόσου του Πάρκινσον Η νόσος του Πάρκινσον είναι μία συχνή εκφυλιστική νόσος του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος η οποία εκδηλώνεται με κινητικά και μη κινητικά συμπτώματα. Μέχρι σήμερα

Διαβάστε περισσότερα

16 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΕΡΙΟΧΙΚΗΣ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΑΣ, ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΠΟΝΟΥ & ΠΑΡΗΓΟΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ 1-4 Οκτωβρίου 2015, Καβάλα

16 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΕΡΙΟΧΙΚΗΣ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΑΣ, ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΠΟΝΟΥ & ΠΑΡΗΓΟΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ 1-4 Οκτωβρίου 2015, Καβάλα 16 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΕΡΙΟΧΙΚΗΣ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΑΣ, ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΠΟΝΟΥ & ΠΑΡΗΓΟΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ 1-4 Οκτωβρίου 2015, Καβάλα ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Πέμπτη 1 Οκτωβρίου 2015 Αίθουσα Ι Αίθουσα ΙΙ 11.00-12.00

Διαβάστε περισσότερα

18 o ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ. 19-22 Νοεμβρίου 2015 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΟ MAKEDONIA PALACE. Διοργάνωση

18 o ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ. 19-22 Νοεμβρίου 2015 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΟ MAKEDONIA PALACE. Διοργάνωση 18 o ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ 19-22 Νοεμβρίου 2015 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΟ MAKEDONIA PALACE Διοργάνωση ΑΝΤΙΚΑΡΚΙΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΘΕΑΓΕΝΕΙΟ» Σε συνεργασία με τα Ογκολογικά Νοσοκομεία «ΑΓΙΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Afluon nasal spray SPC 13 EMA (GR120306) 1 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ AFLUON 0,1% w/v ρινικό εκνέφωμα, διάλυμα 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Διάλυμα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ Αλλεργία και άσθμα; Αν πάσχετε από αυτές τις παθήσεις, θα υποφέρετε για όλη σας τη ζωή ; ΟΙ ΜΕΛΕΤΕΣ ΤΗΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑΣ ΔΕΚΑΕΤΙΑΣ ΛΕΝΕ ΟΧΙ. Η Ελληνική Εταιρεία Αλλεργιολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα ΙΙ. Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι απόρριψης

Παράρτημα ΙΙ. Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι απόρριψης Παράρτημα ΙΙ Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι απόρριψης 4 Επιστημονικά πορίσματα Γενική περίληψη της επιστημονικής αξιολόγησης του Levothyroxine Alapis και των λοιπών εμπορικών ονομασιών του (βλ. Παράρτημα

Διαβάστε περισσότερα

Χρυσούλα Καραναστάση Αναισθησιολόγος

Χρυσούλα Καραναστάση Αναισθησιολόγος Δομή - Προβλήματα Χρυσούλα Καραναστάση Αναισθησιολόγος Οξύς πόνος Τραυματικός, μτχ, φλεγμονώδης... Νοσηρότητα-Θνησιμότητα Μετάπτωση σε χρόνιο > 3 μήνες: Ιδία νόσος (IASP 1992) Επίπτωση στην ποιότητα ζωής

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 «Έναρξη ινσουλίνης στα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2: πότε και πως ;» Ηλίας Ν. Μυγδάλης Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα Ειδικό φροντιστήριο

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχεία για τη μορφίνη και άλλα οπιούχα φάρμακα στην ανακουφιστική φροντίδα. National Community Education Initiative

Στοιχεία για τη μορφίνη και άλλα οπιούχα φάρμακα στην ανακουφιστική φροντίδα. National Community Education Initiative National Community Education Initiative Στοιχεία για τη μορφίνη και άλλα οπιούχα φάρμακα στην ανακουφιστική φροντίδα Facts about morphine and other opioid medicines in palliative care Greek Για ποιο θέμα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ Πως να προλάβετε τον ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ με ΤΗΝ ΕΥΓΕΝΙΚΗ Χορηγία Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία με ΤΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ «Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για

Διαβάστε περισσότερα

Αμέσως δρώντα αγγειοδιασταλτικά, α-αποκλειστές, νιτρώδη: πού, πότε, πώς

Αμέσως δρώντα αγγειοδιασταλτικά, α-αποκλειστές, νιτρώδη: πού, πότε, πώς Αμέσως δρώντα αγγειοδιασταλτικά, α-αποκλειστές, νιτρώδη: πού, πότε, πώς Ηρακλής Αβραμόπουλος Παθολόγος Ιατρείο Υπέρτασης Νοσοκομείο Υγεία Αμέσως δρώντα αγγειοδιασταλτικά ΒΒ Χάλαση των αγγείων Δραστηριότητα

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για την Φαρμακευτική θεραπεία της επιληψίας

Οδηγίες για την Φαρμακευτική θεραπεία της επιληψίας Οδηγίες για την Φαρμακευτική θεραπεία της επιληψίας Επιληψία είναι μία νόσος με πολλαπλά αίτια και η διάγνωση τίθεται όταν ο ασθενής εμφανίσει δύο επεισόδια μη προκλητών επιληπτικών κρίσεων ή ένα επεισόδιο

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΑΓΚΑΛΑΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΝΕΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Γ.Ν.Θ. Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ

ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΑΓΚΑΛΑΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΝΕΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Γ.Ν.Θ. Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΑΓΚΑΛΑΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΝΕΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Γ.Ν.Θ. Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια είναι μια νόσος που μπορεί να προληφθεί και να θεραπευθεί, και περιλαμβάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ Α. ΠΟΤΕ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΣΕ ΜΕΤΡΗΣΗ ΟΣΤΙΚΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ (ΑΝΔΡΕΣ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ): ΗΛΙΚΙΑ < 50 ΕΤΩΝ: Κατάγματα χαμηλής βίας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ

ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ISBN 978-960-372-099-7 ΘΕΣΣΑΛΙΑ ΑΘΑΝΑΣΟΥΛΗ Ομότιμη Καθηγήτρια Προληπτικής και Κοινωνικής Οδοντιατρικής Πανεπιστημίου Αθηνών ΟΥΡΑΝΙΑ ΝΙΚΟΛΑΤΟΥ - ΓΑΛΙΤΗ Αναπληρώτρια

Διαβάστε περισσότερα

Aντιµετώπιση Καρκινικού Πόνου στον ουρολογικό ασθενή

Aντιµετώπιση Καρκινικού Πόνου στον ουρολογικό ασθενή Aντιµετώπιση Καρκινικού Πόνου στον ουρολογικό ασθενή Γ. Φρατζέσκος Αναισθησιολόγος ιευθυντής ΕΣΥ Πανεπ. Νοσοκοµείο Ηρακλείου ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΙΚΟΥ ΠΟΝΟΥ Η IASP (International Association for the Study

Διαβάστε περισσότερα

Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού

Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού Παράρτημα 1 Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού Η Επιτροπή Ορφανών Φαρμάκων (COMP), έχοντας εξετάσει την αίτηση, κατέληξε στα ακόλουθα: Σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 2: ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 2: ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 2: ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια 25% - 40% των ασθενών με ΧΑΠ υποσιτίζονται. ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών αναγκών Πρόληψη

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Κώστας Νικολάου ψυχίατρος Παρουσίαση βασισμένη στο: BPSD Educational Pack, International Psychogeriatric Association (IPA) 2002 Τα Συμπεριφορικά και Ψυχολογικά συμπτώματα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 3: ΗΠΑΤΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΗΠΑΤΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών αναγκών Πρόληψη της απώλειας βάρους Ενίσχυση προγράμματος αποκατάστασης ΕΡΓΑΛΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 12: HIV Ο HIV έχει συνδεθεί με κακή θρέψη και με το σύνδρομο απώλειας καθαρής σωματικής μάζας και λιπώδους ιστού (AIDS wasting syndrome). Η απώλεια σωματικού

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 18: ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 18: ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 18: ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΝΕΥΡΟΓΕΝΗΣ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Οι ασθενείς με νευρογενή ανορεξία παρουσιάζουν σημαντική απώλεια βάρους, είναι ανορεκτικοί και υποφέρουν από

Διαβάστε περισσότερα

Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη

Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη 3 η Πανελλήνια Συνάντηση Συλλόγων Ατόμων και Γονέων Παιδιών με Ρευματικές παθήσεις Αθήνα 3-4 Οκτωβρίου 2014 Κατερίνα Κουτσογιάννη Πρόεδρος Σ Ρ Κ Ορισμός Ως "συμμόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνιες Ασθένειες. Το όρια κάλυψης για την θεραπεία χρόνιων παθήσεων

Χρόνιες Ασθένειες. Το όρια κάλυψης για την θεραπεία χρόνιων παθήσεων Χρόνιες Ασθένειες Το όρια κάλυψης για την θεραπεία χρόνιων παθήσεων Χρόνιες Ασθένειες Όπως συμβαίνει με κάθε ετησίως ανανεούμενο ασφαλιστήριο συμβόλαιο, έτσι και το ασφαλιστήριο υγείας είναι σχεδιασμένο

Διαβάστε περισσότερα

Η μεταφορά των φαρμάκων γίνεται με παθητική διάχυση ή με ενεργητική μεταφορά.

Η μεταφορά των φαρμάκων γίνεται με παθητική διάχυση ή με ενεργητική μεταφορά. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΦΑΡΜΑΚΟ. Φάρμακο λέμε οποιαδήποτε ουσία που όταν χορηγηθεί στον άνθρωπο, τα ζώα ή τα φυτά με συγκεκριμένο τρόπο και σε συγκεκριμένη δόση έχει θεραπευτικό αποτέλεσμα.

Διαβάστε περισσότερα

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση )

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Συντηρητική ή Χειρουργική Αντιµετώπιση Γ. Στράντζαλης Νευροχειρουργική Κλινική, Πανεπιστήµιο Αθηνών, Θεραπευτήριο Ευαγγελισµός ΓΕΝΙΚΑ Η οσφυo-ισχιαλγία ή ο «πόνος

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ Ο ΗΓΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΧΡΗΣΤΗ. ΒΕΤΑVΕRΤ 24 mg δισκία. ιϋδροχλωρική Βηταϊστίνη

ΦΥΛΛΟ Ο ΗΓΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΧΡΗΣΤΗ. ΒΕΤΑVΕRΤ 24 mg δισκία. ιϋδροχλωρική Βηταϊστίνη ΦΥΛΛΟ Ο ΗΓΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΧΡΗΣΤΗ ΒΕΤΑVΕRΤ 24 mg δισκία ιϋδροχλωρική Βηταϊστίνη ιαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φύλλο οδηγιών χρήσης, προτου αρχίσετε να λαµβάνετε αυτό το φάρµακo. Φυλάξτε αυτό το φύλλο οδηγιών

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΥΡΟΠΑΘΗΤΙΚΟΣ ΠΟΝΟΣ. Σταυρούλα Δικαίου Ρευµατολόγος

ΝΕΥΡΟΠΑΘΗΤΙΚΟΣ ΠΟΝΟΣ. Σταυρούλα Δικαίου Ρευµατολόγος ΝΕΥΡΟΠΑΘΗΤΙΚΟΣ ΠΟΝΟΣ Σταυρούλα Δικαίου Ρευµατολόγος Νευροπαθητικός πόνος Pain arising as a direct consequence of a lesion or disease affecting the somatosensory system (Special Interest Group on Neuropathic

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Ποιός είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Ποιός είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί; www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 5: ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΙΔΙΟΠΑΘΗΣ ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗΣ ΝΟΣΟΣ ΤΟΥ ΕΝΤΕΡΟΥ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 5: ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΙΔΙΟΠΑΘΗΣ ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗΣ ΝΟΣΟΣ ΤΟΥ ΕΝΤΕΡΟΥ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 5: ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΙΔΙΟΠΑΘΗΣ ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗΣ ΝΟΣΟΣ ΤΟΥ ΕΝΤΕΡΟΥ Νόσος Crohn ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Πρόληψη και αντιμετώπιση της κακής θρέψης Πρόληψη της απώλειας

Διαβάστε περισσότερα

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας.

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας. CUMMULATINE SUCCESS SCORE % ΙΣΧΙΟ CUMMULATINE SUCCESS RATE % YΛΙΚΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ ΑΣΘΕΝΕΙΣ 42 ΑΝΔΡΕΣ 16 ΓΥΝΑΙΚΕΣ 26 ΗΛΙΚΙΑ 63.1 (42-92) ΥΨΟΣ 171 (162-191) Δ.Μ.Σ 36 (22-47) Το ποσοστό των ασθενών που αναφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

ενήλικες με ενεργή και εξελισσόμενη ψωριασική αρθρίτιδα (νόσος που προκαλεί ερυθρές, φολιδωτές κηλίδες στο δέρμα και φλεγμονή των αρθρώσεων)

ενήλικες με ενεργή και εξελισσόμενη ψωριασική αρθρίτιδα (νόσος που προκαλεί ερυθρές, φολιδωτές κηλίδες στο δέρμα και φλεγμονή των αρθρώσεων) EMA/178267/2015 EMEA/H/C/000481 Περίληψη EPAR για το κοινό αδαλιμουμάμπη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕ ΩΤΟΒΕΛΟΝΙΣΜΟ

Η ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕ ΩΤΟΒΕΛΟΝΙΣΜΟ Η ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕ ΩΤΟΒΕΛΟΝΙΣΜΟ Τι είναι ο Ωτοβελονισμός (Ωτοθεραπεία) Ο Ωτοβελονισμός (Ωτοθεραπεία) είναι μια Ιατρική Μέθοδος που χρησιμοποιεί το πτερύγιο του αυτιού με διαγνωστικό και θεραπευτικό σκοπό. Έχει

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις :

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Οι όρχεις αποτελούν κομμάτι του αναπαραγωγικού συστήματος (παραγωγή σπερματοζωάριων) του άνδρα αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη

Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη Μωυσίδης Κυριάκος Λέκτορας Ουρoλογίας Β ουρολογική κλινική του Α.Π.Θ. Διευθυντής Καθηγητής Ε. Ιωαννίδης Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη Καρκίνος του προστάτη Yπάρχει κάποια

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ 1 ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ Skinoren 15% Γέλη Aζελαϊκό οξύ Διαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φύλλο οδηγιών χρήσης προτού αρχίσετε να χρησιμοποιείτε αυτό το φάρμακο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΕΠΙΛΟΓΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ;

ΠΟΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΕΠΙΛΟΓΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ; ΠΟΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΕΠΙΛΟΓΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ; Οι διάφορες θεραπευτικές επιλογές για ασθενείς µε διαγνωσµένο καρκίνο του προστάτη: 1. Στενή παρακολούθηση 2. Ριζική προστατεκτοµή 3. Ακτινοθεραπεία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ : ποια και πότε ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΗΣ ΣΤΕΛΙΟΣ ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ΑΦΡΟΔΙΣΙΟΛΟΓΟΣ

ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ : ποια και πότε ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΗΣ ΣΤΕΛΙΟΣ ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ΑΦΡΟΔΙΣΙΟΛΟΓΟΣ ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ : ποια και πότε ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΗΣ ΣΤΕΛΙΟΣ ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ΑΦΡΟΔΙΣΙΟΛΟΓΟΣ ΠΡΟΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΣΩΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ Αξιολόγηση κλινικής εικόνας ακμής(μορφή και βαρύτητα) Γνώση του σκευάσματος

Διαβάστε περισσότερα

Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα. Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής

Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα. Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής Κλινικής Γ.Ν.Ν.Γ.Παπανικολάου Καρκίνος Πνεύμονα Πρώτη αιτία θανάτου από καρκίνο στις ΗΠΑ

Διαβάστε περισσότερα

1 ος Κύκλος Συνεχιζόμενης Εκπαίδευσης στην Αλγολογία 2015 6 & 7 Φεβρουαρίου 2015

1 ος Κύκλος Συνεχιζόμενης Εκπαίδευσης στην Αλγολογία 2015 6 & 7 Φεβρουαρίου 2015 1 ος Κύκλος Συνεχιζόμενης Εκπαίδευσης στην Αλγολογία 2015 6 & 7 Φεβρουαρίου 2015 Γενικό Νοσοκομείο Ελευσίνας «Θριάσιο» -Αμφιθέατρο Λατσείου Κέντρου Εγκαυμάτων 15:30-16:00 Εισαγωγή στη Συνεχιζόμενη Εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

Γονίδια. τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική" Από. Παρενέργειες. Φαρμακο γονιδιωματική / γενετική.

Γονίδια. τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική Από. Παρενέργειες. Φαρμακο γονιδιωματική / γενετική. Από τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική" Φυσιολογικά Ανθρώπινα Χαρακτηριστικά Ανταπόκριση στο Περιβάλλον Δέσποινα Σανούδου,, PhD FACMG Επίκουρη Καθηγήτρια Molecular Biology Biomedical

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 13: ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ Η χορήγηση διατροφής δεν ΠΡΕΠΕΙ να ξεπερνά την ικανότητα χρησιμοποίησης/οξείδωσης τους απο τον οργανισμό ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Γνώσεις, στάσεις και ποιότητα ζωής σε ασθενείς με λέμφωμα Οι ασθενείς που πάσχουν από λέμφωμα στην Ελλάδα εμφανίζονται ελλιπώς ενημερωμένοι σχετικά με ζητήματα που αφορούν στην

Διαβάστε περισσότερα

Το BCS επιδιώκει την ταξινόμηση των δραστικών συστατικών με βάση. τη διαπερατότητα τους διαμέσου της μεμβράνης του ΓΕ σωλήνα.

Το BCS επιδιώκει την ταξινόμηση των δραστικών συστατικών με βάση. τη διαπερατότητα τους διαμέσου της μεμβράνης του ΓΕ σωλήνα. ΕΘΝΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΦΑΡΜΑΚΩΝ Η νέα κατευθυντήρια οδηγία που αφορά σε μελέτες βιοϊσοδυναμίας: Νομικό πλαίσιο Ευρωπαϊκή πραγματικότητα Εξελίξεις BCS B ASED BIOWAIVER Λήδα Καλαντζή, Φαρμακοποιός MSc. PhD ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΚΡΑΤΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ (2005)

ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΚΡΑΤΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ (2005) ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΚΡΑΤΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ (2005) Αγαπητοί Συνάδελφοι, Κυρίες και Κύριοι, Αρχίζουμε την ενδιαφέρουσα αυτή στρογγυλή τράπεζα που έχει θέμα της, την Χρόνια οσφυαλγία, ελπίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ 1 ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ MUPHORAN 200 mg, κόνις και διαλύτης για διάλυμα (προς αραίωση) για έγχυση. Fotemustine Διαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φύλλο οδηγιών

Διαβάστε περισσότερα

Παρηγορητική Φροντίδα

Παρηγορητική Φροντίδα ΤΕΥΧΟΣ 17 Το έντυπο αυτό διανέμεται δωρεάν ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012 ΠΑΡΗ.ΣΥ.Α Ελληνικό Τμήμα EAPC Μέλος της ECEPT Παρηγορητική Φροντίδα ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΠΟΝΟΥ ΚΑΙ ΠΑΡΗΓΟΡΗΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Το Xarelto είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ριβαροξαβάνη. Διατίθεται σε μορφή δισκίων (2,5, 10, 15 και 20 mg).

Το Xarelto είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ριβαροξαβάνη. Διατίθεται σε μορφή δισκίων (2,5, 10, 15 και 20 mg). EMA/230698/2013 EMEA/H/C/000944 Περίληψη EPAR για το κοινό ριβαροξαβάνη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Έρευνας Αγοράς Ανάμεσα σε με Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη. Ασθενείς με. Νοσήματα του Εντέρου. Αθήνα, Μάιος 2011. Ετοιμάστηκε για την:

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Έρευνας Αγοράς Ανάμεσα σε με Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη. Ασθενείς με. Νοσήματα του Εντέρου. Αθήνα, Μάιος 2011. Ετοιμάστηκε για την: Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Έρευνας Αγοράς Ανάμεσα σε με Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη Ασθενείς με Νοσήματα του Εντέρου Ετοιμάστηκε για την: Αθήνα, Μάιος 2011 Ταυτότητα Έρευνας Μεθοδολογία: Κοινό-στόχος στόχος: 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΡΙΝΙΚΩΝ ΚΟΓΧΩΝ. Τι είναι οι ρινικές κόγχες;

ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΡΙΝΙΚΩΝ ΚΟΓΧΩΝ. Τι είναι οι ρινικές κόγχες; ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΡΙΝΙΚΩΝ ΚΟΓΧΩΝ Τι είναι οι ρινικές κόγχες; Οι Ρινικές κόγχες είναι οστικές δομές μέσα στη μύτη σας που καλύπτονται από τους βλεννογόνους. Ενεργούν ως θερμαντικά σώματα στη μύτη σας, υγραίνουν,

Διαβάστε περισσότερα

Τα ενδοφλέβια υγρά θα αναπληρώνουν τις ανάγκες του οργανισµού σας για µερικές ηµέρες µέχρις ότου µπορέσετε να τρέφεστε κανονικά.

Τα ενδοφλέβια υγρά θα αναπληρώνουν τις ανάγκες του οργανισµού σας για µερικές ηµέρες µέχρις ότου µπορέσετε να τρέφεστε κανονικά. Μετά την χειρουργική επέµβαση Η ανάρρωση µετά από την χειρουργική επέµβαση στους πνεύµονες επέρχεται µετά από πάροδο µερικών εβδοµάδων. Κάποιοι ασθενείς φυσικά αναρρώνουν πιο γρήγορα από άλλους. Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

histogenesis Dr.Stefanos Goudelas, Dermatologist

histogenesis Dr.Stefanos Goudelas, Dermatologist histogenesis Dr.Stefanos Goudelas, Dermatologist histogenesis αισθητική προσώπου Dr. Stefanos Goudelas, Dermatologist η πιο διαδεδομένη και αποτελεσματική αγωγή για τις ρυτίδες έκφρασης Dr. Stefanos Goudelas

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικές Μελέτες. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών

Κλινικές Μελέτες. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Κλινικές Μελέτες Δέσποινα Ν. Περρέα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Διευθύντρια Εργαστηρίου Πειραματικής Χειρουργικής και Χειρουργικής Ερεύνης «Ν.Σ. Χρηστέας» Κλινικές Μελέτες

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ 14 ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ OMNIC TOCAS 0,4 mg δισκία παρατεταμένηςαποδέσμευσης Υδροχλωρική Ταμσουλοζίνη Διαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φύλλο οδηγιών χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Ποιότητα Ζωής. Ασθενοκεντρική-Εξατομικευμένη Επιλογή Αντιδιαβητικής αγωγής. Αποτελεσματικότητα Υπογλυκαιμία Βάρος Ανεπιθύμητες ενέργειες Κόστος

Ποιότητα Ζωής. Ασθενοκεντρική-Εξατομικευμένη Επιλογή Αντιδιαβητικής αγωγής. Αποτελεσματικότητα Υπογλυκαιμία Βάρος Ανεπιθύμητες ενέργειες Κόστος Ασθενοκεντρική-Εξατομικευμένη Επιλογή Αντιδιαβητικής αγωγής Ηλικία Ποιότητα Ζωής Αποτελεσματικότητα Υπογλυκαιμία Βάρος Ανεπιθύμητες ενέργειες Κόστος Καρδιαγγ ειακή νόσος Νεφρική νόσος παχυσαρκ ία Διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας

Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας Επαγγελματίες υγείας και υπηρεσίες υγείας Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας Σύσταση 40: Συστήνεται να γίνεται εκτίμηση των αναγκών του ασθενή, συμβουλευτική σε προγράμματα

Διαβάστε περισσότερα

There are no translations available. Γεώργιος Θεοχάρης Παθολόγος

There are no translations available. Γεώργιος Θεοχάρης Παθολόγος There are no translations available. Γεώργιος Θεοχάρης Παθολόγος Από κατάσταση αναζήτησης σωτηρίας, από σύμπτωμα συναγερμού ο πόνος κατάντησε αδικία. Και όπως όλες οι αδικίες γίνεται όλο και περισσότερο

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί σε κάποιες περιπτώσεις, οι αλλεργίες μπορεί να είναι θανατηφόρες; Το αλλεργικό shock

Γιατί σε κάποιες περιπτώσεις, οι αλλεργίες μπορεί να είναι θανατηφόρες; Το αλλεργικό shock Γιατί σε κάποιες περιπτώσεις, οι αλλεργίες μπορεί να είναι θανατηφόρες; Το αλλεργικό shock 1 Τι συμβαίνει στο σώμα σας σε μια αλλεργική αντίδραση; Μια ξένη ουσία εισέρχεται μέσω της τροφής στο σώμα Τα

Διαβάστε περισσότερα

Μέρα Νταλαντύσε Αχµέτι Φλούτουρα

Μέρα Νταλαντύσε Αχµέτι Φλούτουρα Μέρα Νταλαντύσε Αχµέτι Φλούτουρα πολυσύνθετο εξελισσόµενο θέµα Τέλη 90 ο ιό ήταν θανατηφόρο Σύνδροµο επίκτητη ανοσολογική ανεπάρκεια (AIDS) 1998 πρώτε αποτελεσµατικέ θεραπείε Χρόνιο νόσηµα Ο φορέα συνεχίζει

Διαβάστε περισσότερα

Ενημέρωση και συγκατάθεση για χειρουργική τοποθέτηση οδοντικών εμφυτευμάτων

Ενημέρωση και συγκατάθεση για χειρουργική τοποθέτηση οδοντικών εμφυτευμάτων Ενημέρωση και συγκατάθεση για χειρουργική τοποθέτηση οδοντικών εμφυτευμάτων Προτεινόμενη θεραπεία: Μετά από προσεκτική κλινική και ακτινογραφική εξέταση του στόματος και εκτίμηση της κατάστασης μου, ο

Διαβάστε περισσότερα

1 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΜΕΤΑΝΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙ ΑΣ ΤΩΝ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ Κασσιανή Θεοδωράκη, Αντεια Παρασκευά, ηµήτρης Βαλσαµίδης, Αργυρώ Φασουλάκη Σκοπός της ύπαρξης κατευθυντηρίων οδηγιών µεταναισθητικής

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΣ» Ευστάθιος Χρονόπουλος Επίκουρος Καθηγητής ΕΚΠΑ Β Πανεπιστημιακή ήορθοπαιδική ήκλινική Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο Ν.

«ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΣ» Ευστάθιος Χρονόπουλος Επίκουρος Καθηγητής ΕΚΠΑ Β Πανεπιστημιακή ήορθοπαιδική ήκλινική Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο Ν. «ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΣ» Ευστάθιος Χρονόπουλος Επίκουρος Καθηγητής ΕΚΠΑ Β Πανεπιστημιακή ήορθοπαιδική ήκλινική Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο Ν.ΙΩΝΙΑΣ Εισαγωγή: γή Η συνηθέστερη των παθήσεων που προσβάλλει τους ενήλικες

Διαβάστε περισσότερα

1. ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ

1. ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ 1. ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ ΣΤΟΝ ΤΟΚΕΤΟ ΣΚΟΠΟΣ: Διαφύλαξη της υγείας της μητέρας Έγκαιρη διάγνωση της ενδομητρίου υποξίας ΚΑΡΔΙΟΤΟΚΟΓΡΑΦΗΜΑ (ΚΤΓ) Κατά την διάρκεια της κυήσεως οι γυναίκες πρέπει να ενημερώνονται

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με οστεοαρθρίτιδα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με οστεοαρθρίτιδα Πρότυπα περίθαλψης () για ανθρώπους με οστεοαρθρίτιδα Μετάφρασ η σε: Ολοκληρώθ ηκε από: Email: 1 1 2 3 4 Οι άνθρωποι με συμπτώματα οστεοαρθρίτιδας (ΟΑ) θα πρέπει να έχουν πρόσβαση σε επαγγελματία του τομέα

Διαβάστε περισσότερα

5 Απριλίου. θεραπεία. Καρκίνος πνεύμονα: Από τις βασικές αρχές στην εξειδικευμένη. Σάββατο ΤΕΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ. Επιστημονική ημερίδα. Crowne Plaza Hotel

5 Απριλίου. θεραπεία. Καρκίνος πνεύμονα: Από τις βασικές αρχές στην εξειδικευμένη. Σάββατο ΤΕΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ. Επιστημονική ημερίδα. Crowne Plaza Hotel Διοργάνωση: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ Γ.Ν.Ν.Θ.Α. «Η ΣΩΤΗΡΙΑ» Επιστημονική ημερίδα Καρκίνος πνεύμονα: Από τις βασικές αρχές στην εξειδικευμένη θεραπεία WASSILY WASSILYEVICH KANDINSKY Harmonie

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ

ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ ΙΑΤΡΕΙΟ: ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ 46 ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΓΙΟΣ ΛΟΥΚΑΣ ΘΕΣ/ΝΙΚΗ 2310254030 ΠΑΝΟΡΑΜΑ 2310380000 Aρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη upadate swfobject.embedswf('/plugins/content/avreloaded/mediaplayer.swf','avreloaded0','400',' 320','7.0.14','/plugins/content/avreloaded/expressinstall.swf', {file:'http://www.aretaieio-obgyn.com/images/stories/videos/emino.flv',width:'400',height:'

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΣΧΑΙΜΙΚΩΝ ΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΣΧΑΙΜΙΚΩΝ ΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΣΧΑΙΜΙΚΩΝ ΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ Guidelines of American Heart Association/American Stroke Association 2013 EFNS Guidelines 2011 Royal College of Physicians National Clinical Guidelines

Διαβάστε περισσότερα

Καρκινικός πόνος και παρηγορητική αγωγή

Καρκινικός πόνος και παρηγορητική αγωγή Καρκινικός πόνος και παρηγορητική αγωγή. 33 Καρκινικός πόνος και παρηγορητική αγωγή Ανασκόπηση Γεωργία Ζαχαρία 1 Στέφανος Νικολούζος 2 Νικόλαος Καποδίστριας 3 Άννα Μουζακίτη 3 Ευάγγελος Ντουβέλης 3 Ελένη

Διαβάστε περισσότερα

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Η καρδιακή ανεπάρκεια αποτελεί ένα σύνδροµο µε ζοφερή πρόγνωση :! ΝΥΗΑ Ι-ΙΙ: 2-5% θνητότητα ανά έτος! ΝΥΗΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΟΣΟΥΣ ΘΕΛΟΥΝ ΝΑ ΜΑΘΟΥΝ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΚΡΑΤΕΙΑ

ΓΙΑ ΟΣΟΥΣ ΘΕΛΟΥΝ ΝΑ ΜΑΘΟΥΝ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΚΡΑΤΕΙΑ ΓΙΑ ΟΣΟΥΣ ΘΕΛΟΥΝ ΝΑ ΜΑΘΟΥΝ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΚΡΑΤΕΙΑ Κείμενο: Κέντρο ακράτειας Västra Götaland Φωτογραφίες: Kajsa Lundberg Σχεδιασμός: Svensk Information Σας είναι δύσκολο να ελέγξετε την ουροδόχο

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση Oncotype DX για τον καρκίνο του προστάτη βοηθά εσάς και τον γιατρό σας να αποφασίσετε με αυτοπεποίθηση.

Η ανάλυση Oncotype DX για τον καρκίνο του προστάτη βοηθά εσάς και τον γιατρό σας να αποφασίσετε με αυτοπεποίθηση. ΕΝΕΡΓΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ Ή ΑΜΕΣΗ ΘΕΡΑΠΕΊA; Η ανάλυση Oncotype DX για τον καρκίνο του προστάτη βοηθά εσάς και τον γιατρό σας να αποφασίσετε με αυτοπεποίθηση. Για περισσότερες πληροφορίες επισκεφθείτε το OncotypeDX.com.

Διαβάστε περισσότερα

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές...

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές... ΠΕΔΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ Εκφυλιστικές αλλοιώσεις Αγγειακές παθήσεις Παθολογίες των πνευμόνων Ουρο-γυναικολογικές διαταραχές Καρδιακές παθήσεις Παθολογίες σπονδυλικής στήλης Παθολογίες αρθρώσεων Παθολογίες συνδέσμων

Διαβάστε περισσότερα

Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας.

Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας. ΤΟ ΠΑΙΔΙΚΟ ΑΣΘΜΑ Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας. Αν από το τρέξιμο, τη γυμναστική ή άλλη εργασία, δυσκολεύεται η αναπνοή, αυτό λέγεται άσθμα. Αρεταίος Καππαδόκης, 100 μχ Οι γυναίκες ήταν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες για την αλλεργία στο αυγό(bsaci)

Κατευθυντήριες οδηγίες για την αλλεργία στο αυγό(bsaci) Κατευθυντήριες οδηγίες για την αλλεργία στο αυγό(bsaci) Clinical & Experimental Allergy 2010(40):1116-1129 Παρουσίαση : Αντιγόνη Μαυρουδή, Λέκτορας Παιδιατρικής Αλλεργιολογίας, Γ ΠΔ Α.Π.Θ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ: ΤΥΠΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ 1

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ 1 ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ 1 ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ AFLUON 0,1% (w/v) ρινικό εκνέφωμα, διάλυμα Αζελαστίνη υδροχλωρική/azelastine hydrochloride Διαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φύλλο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ 12 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2013 TI ENNOOYME ΛΕΓΟΝΤΑΣ «ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ» Ο όρος «ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ» περιλαμβάνει μια ομάδα μυοσκελετικών παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΑΡΗΓΟΡΗΤΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙ Α ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ. Χρυσούλα Καραναστάση Αναισθησιολόγος DEAA

Η ΠΑΡΗΓΟΡΗΤΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙ Α ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ. Χρυσούλα Καραναστάση Αναισθησιολόγος DEAA Η ΠΑΡΗΓΟΡΗΤΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙ Α ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ Χρυσούλα Καραναστάση Αναισθησιολόγος DEAA ΠΑΡΗΓΟΡΗΤΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙ Α Η προσέγγιση που βελτιώνει την Ποιότητα Ζωής των ασθενών και της οικογένειάς τους που υποφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

Μετεγχειρητικός πόνος Τι νεότερο Πρόληψη - Θεραπεία

Μετεγχειρητικός πόνος Τι νεότερο Πρόληψη - Θεραπεία Μετεγχειρητικός πόνος Τι νεότερο Πρόληψη - Θεραπεία Η αίσθηση του πόνου για τον άνθρωπο είναι ένα σύνηθες γεγονός στη ζωή του. Ο πόνος είναι χρήσιμος διότι κινητοποιεί τον άνθρωπο προς αναζήτηση της αιτίας

Διαβάστε περισσότερα

Παρηγορητική Φροντίδα

Παρηγορητική Φροντίδα ΤΕΥΧΟΣ 12 Το έντυπο αυτό διανέμεται δωρεάν ΜΑΡΤΙΟΣ 2010 ΠΑΡΗ.ΣΥ.Α Ελληνικό Τμήμα EAPC Μέλος της ECEPT Παρηγορητική Φροντίδα ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΠΑΡΗΓΟΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ

Διαβάστε περισσότερα