Παρηγορητική Φροντίδα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Παρηγορητική Φροντίδα"

Transcript

1 ΤΕΥΧΟΣ 16 Το έντυπο αυτό διανέμεται δωρεάν ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2012 ΠΑΡΗ.ΣΥ.Α Ελληνικό Τμήμα EAPC Μέλος της ECEPT Παρηγορητική Φροντίδα ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΠΑΡΗΓΟΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΚΑΡΚΙΝΟΠΑΘΩΝ ΚΑΙ ΜΗ ΑΣΘΕΝΩΝ Mήνυμα Συντακτικής Επιτροπής Αγαπητοί συνάδελφοι, αγαπητοί φίλοι Η λαίλαπα των νέων οικονομικών μέτρων που σαρώνει τη χώρα μας, από τις αρχές του χρόνου, κάνει κάθε ευχή για «χαρούμενο» και «ευτυχισμένο» το 2012, να φαντάζει τουλάχιστον ειρωνεία. Το ίδιο φαντάζει πλέον και ο τίτλος του Υπουργείου μας, ως προς το δεύτερο σκέλος του, «Υπουργείο Υγείας και.. Κοινωνικής Αλληλεγγύης». Δυστυχώς οι πολιτικές ηγεσίες των τελευταίων δεκαετιών, μηδεμίας εξαιρουμένης, αποδείχθηκαν κατώτερες των περιστάσεων και δεν φρόντισαν να δημιουργήσουν δομές φροντίδας ασθενών με νοσήματα απειλητικά για την ζωή τους, παρότι με σειρά νομοσχεδίων, υπουργικών αποφάσεων και συνεντεύξεων, ευαγγελίζονταν την ανάπτυξη και λειτουργία υπηρεσιών παρηγορητικής φροντίδας σε όλη την επικράτεια. Το δικό μας μήνυμα απέναντι σε όλα αυτά είναι ότι θα συνεχίσουμε να αγωνιζόμαστε όπως κάνουμε όλα αυτά τα χρόνια. Το οφείλουμε σε όσους έφυγαν από τη ζωή με αβάσταχτους πόνους, χωρίς να μπορέσουν να εκφράσουν την οδύνη και τη δυσαρέσκειά τους. Το οφείλουμε στους σημερινούς ασθενείς και στις οικογένειές τους, που με τις συγχωνεύσεις νοσοκομείων, τις μειώσεις παροχών για φαρμακευτική περίθαλψη, την διακοπή λειτουργίας υπηρεσιών υγείας, βρίσκονται σε απόγνωση. Το οφείλουμε στις επόμενες γενιές των επαγγελματιών υγείας στους οποίους θα παραδώσουμε την σκυτάλη. Συσπειρωνόμαστε λοιπόν και συνεχίζουμε με την ετήσια συνάντησή μας, που και αυτή τη χρονιά θα πραγματοποιηθεί στο θέατρο «ΣΤΟΑ», για να ανταλλάξουμε ευχές και να παρακολουθήσουμε την θεατρική παράσταση «ΦΑΥ- ΣΤΑ» του Μποστ. Συσπειρωνόμαστε και συνεχίζουμε με το εκπαιδευτικό μας πρόγραμμα, ξεκινώντας αυτή τη χρονιά με το «1ο Εκπαιδευτικό Σεμινάριο Παρηγορητικής Φροντίδας για Νοσηλευτές». Η πρωτοβουλία αυτή πιστεύουμε πως θα βελτιώσει σημαντικά την ποιότητα ζωής των ασθενών, καθώς κάθε νοσηλευτής και κάθε νοσηλεύτρια οπουδήποτε και αν ασκούν τα καθήκοντά τους, βρίσκονται καθημερινά αντιμέτωποι με τις ανάγκες και τα προβλήματα ανθρώπων με νοσήματα τελικού σταδίου, η φροντίδα των οποίων, σε αυτή τη φάση είναι κατεξοχήν προνόμιο των νοσηλευτών. Αγαπητοί φίλοι, η ΠΑΡΗ.ΣΥ.Α χρειάζεται και την δική σας παρουσία για να συνεχίσει το έργο της. Ανανεώστε την συμμετοχή σας, επισκεφθείτε την ιστοσελίδα μας, ενημερωθείτε για τις δραστηριότητές μας, δηλώστε παρόντες. Με συναδελφικούς και φιλικούς χαιρετισμούς Για την συντακτική επιτροπή Ασπασία Οικονόμου Υπεύθυνη έκδοσης.

2 ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΠΑΡΗΓΟΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΚΑΡΚΙΝΟΠΑΘΩΝ ΚΑΙ ΜΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΡΗΓΟΡΗΤΙΚΗΣ - ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΚΑΡΚΙΝΟΠΑΘΩΝ ΚΑΙ ΜΗ ΑΣΘΕΝΩΝ (ΠΑΡΗ.ΣΥ.Α.) ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ EAPC MEΛΟΣ ECEPT ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΤΗΣ ΠΑΡΗ.ΣΥ.Α. Η συνταγογράφηση οπιοειδών για την αντιμετώπιση του χρόνιου μη καρκινικού πόνου αυξάνει συνεχώς τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα. Πρωτοβουλία της ΠΑΡΗΣΥΑ είναι να προτείνει την ακόλουθη <<Ενημερωμένη συγκατάθεση >> για χρήση στα Ιατρεία Πόνου και Παρηγορητικής Φροντίδας ώστε οι ασθενείς να ενημερώνονται για τις τυχόν ανεπιθύμητες ενέργειες των φαρμάκων αυτών και να συγκατατίθενται στη χρήση τους. Σμολένσκυ 4, Αθήνα Τηλ Fax Δ.Σ. ΠΑΡΗ.ΣΥ.Α. Πρόεδρος: Αθηνά Βαδαλούκα ΣΥΓΚΑΤΑΘΕΣΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΓΙΑ ΧΡΗΣΗ ΟΠΙΟΕΙΔΩΝ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΠΟΝΟ Ο/Η γιατρός... μου συνταγογραφεί θεραπεία με οπιοειδή (γνωστά στο ευρύ κοινό ως ναρκωτικά). Η διάγνωση της παθήσεώς μου είναι. Η θεραπεία μου με οπιοειδή αποφασίστηκε γιατί άλλα θεραπευτικά σχήματα δεν απέδωσαν ή κρίθηκε ότι δεν μπορούν να με ανακουφίσουν από τον πόνο μου. Αντιπρόεδρος: Γραμματέας: Ταμίας: Αν. Ταμίας: Μέλη: Ιωάννα Σιαφάκα Ευνομία Αλεξοπούλου - Βραχνού Μαρία Κοκολάκη Παρασκευή Ντόλου Χρυσούλα Καραναστάση Φανή Κρεμαστινού Φωτεινή Κωνσταντάκη Γιάννης Μπερδούσης Ενημερώθηκα ότι τα φάρμακα αυτού του είδους έχουν διάφορες ανεπιθύμητες δράσεις που περιλαμβάνουν (χωρίς να περιορίζονται σε αυτά) τα εξής: υπνηλία, ζάλη, δυσκοιλιότητα, ναυτία, έμετο, κνησμό, αλλεργικές αντιδράσεις, επιβράδυνση αναπνοής, επιβράδυνση αντανακλαστικών ή χρόνου αντίδρασης, σωματική ή ψυχική εξάρτηση, ανοχή στην αναλγησία καθώς και την πιθανότητα το φάρμακο να μην ανακουφίσει τελείως τον πόνο μου. Γνωρίζω επίσης ότι δεν πρέπει να κάνω χρήση αλκοόλ για όσο χρονικό διάστημα διαρκεί η θεραπεία μου. Επίτ. Πρόεδρος: Βασιλική Χειμωνίτση - Κυπρίου ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Υπεύθυνος έκδοσης: Ασπασία Οικονόμου Βεβαιώνω ότι δεν θα μετάσχω σε δραστηριότητες που βάζουν σε κίνδυνο εμένα ή άλλα άτομα αν αισθάνομαι ζαλισμένος/η ή αν δεν σκέφτομαι καθαρά μετά από χρήση αυτών των φαρμάκων. Αυτές οι δραστηριότητες περιλαμβάνουν κυρίως τα εξής: χρήση βαρέως εξοπλισμού, οδήγηση, εργασία σε ύψος χωρίς να υπάρχει προστασία και ανάληψη ευθύνης άλλου ατόμου που δεν είναι ικανό να προστατεύσει τον εαυτό του. Μέλη: Ευνομία Αλεξοπούλου Βραχνού Ελπίδα Αντωνοπούλου Χρυσούλα Καραναστάση Μαρία Κοκολάκη Φανή Κρεμαστινού Ελένη Μόκα Βεβαιώνω ότι θα ενημερώσω το γιατρό μου για όλα τα άλλα φάρμακα ή θεραπείες που λαμβάνω ή έχω λάβει μέχρι σήμερα. Είμαι ενημερωμένος/η ότι κάποια φάρμακα μπορεί να καταργήσουν ή να ενισχύσουν τη δράση των φαρμάκων που λαμβάνω για τη θεραπεία του πόνου μου. Συμφωνώ ότι 2

3 ΤΕΥΧΟΣ 16 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2012 θα ενημερώσω οποιονδήποτε άλλο θεράποντα γιατρό μου ότι λαμβάνω οπιοειδή ώστε να μη μου χορηγήσει αυτά τα φάρμακα. Έχω ενημερωθεί ότι ως ψυχική εξάρτηση ορίζεται η απεγνωσμένη αναζήτηση και η κατάχρηση μιας βλαβερής ουσίας ή φαρμάκου αν και ο χρήστης γνωρίζει ότι είναι βλαπτική και βάζει σε κίνδυνο τη ζωή του. Γνωρίζω επίσης ότι η πιθανότητα να εξαρτηθώ από το φάρμακο αυτό είναι μηδαμινή. Γνωρίζω ότι η εκδήλωση μιας εξάρτησης από φαρμακευτική χρήση οπιοειδών έχει αναφερθεί σπάνια και ότι είναι πιο συνηθισμένη σε άτομα που τα ίδια ή κάποιο μέλος της οικογένειάς τους έχουν ιστορικό εξάρτησης σε ουσίες. Συμφωνώ να ενημερώσω τον γιατρό μου με ειλικρίνεια αν έχω εξάρτηση σε κάποια ουσία ή αλκοόλ καθώς επίσης και αν έχει υποπέσει στην αντίληψή μου ότι κάποιο μέλος της οικογένειάς μου κάνει χρήση ουσιών. Καταλαβαίνω ότι η φυσική(σωματική) εξάρτηση είναι φυσικό επακόλουθο της χρήσης αυτών των φαρμάκων για μεγάλο χρονικό διάστημα. Καταλαβαίνω ότι η φυσική εξάρτηση δεν είναι το ίδιο με την ψυχική εξάρτηση. Έχω ενημερωθεί ότι φυσική εξάρτηση σημαίνει ότι αν ελαττώσω πολύ, διακόψω απότομα τη λήψη του φαρμάκου αυτού ή πάρω κάποιο από τα φάρμακα που αναστρέφουν τη δράση του θα εκδηλώσω στερητικό σύνδρομο (συνάχι, χασμουρητό, διαστολή της κόρης του ματιού, ανατριχίλες, κοιλιακά άλγη, κράμπες, διάρροια, εκνευρισμό, πόνο σε όλο το σώμα και αίσθημα σαν να έχω γρίπη). Ενημερώθηκα επίσης ότι το σύνδρομο στέρησης είναι σπάνιο και δεν βάζει τη ζωή μου σε κίνδυνο. Μπορεί δε να το αποφύγω με σταδιακή μείωση της δοσολογίας όταν δεν χρειάζομαι πλέον το οπιοειδές που λαμβάνω και πρέπει να το διακόψω. Γνωρίζω ότι ανοχή στο φάρμακο σημαίνει ότι χρειάζομαι μεγαλύτερη δόση φαρμάκου για το ίδιο αναλγητικό αποτέλεσμα. Γνωρίζω ότι η ανοχή στο φάρμακο δεν αποτελεί σοβαρό πρόβλημα για τους ασθενείς που πάσχουν από χρόνιο πόνο αλλά έχει παρατηρηθεί σε άλλους ασθενείς που λαμβάνουν οπιοειδή και μπορεί να εμφανιστεί και σε μένα. Αν εμφανιστεί και σε μένα είναι δυνατόν η αύξηση της δόσης να μην ανακουφίσει τον πόνο μου και να μου προκαλέσει παρενέργειες. Σε περίπτωση ανοχής ή αδυναμίας να ανακουφιστώ από τον πόνο μου ο γιατρός μου μπορεί να αναγκαστεί να μου αυξήσει τη δόση να μου χορηγήσει και άλλο φάρμακο ή να αλλάξει τη θεραπεία μου. τα κρατάω μακριά από τα παιδιά και να μην τα δίνω ή τα συστήνω σε άτομα συγγενικά ή του περιβάλλοντός μου. (ΓΙΑ ΑΝΤΡΕΣ). Γνωρίζω ότι η χρόνια χρήση οπιοειδών μπορεί να ελαττώσει τα επίπεδα τεστοστερόνης των ανδρών. Αυτό μπορεί να επηρεάσει τη διάθεση, το σθένος, τη σεξουαλική επιθυμία ή ικανότητα. (ΓΙΑ ΓΥΝΑΙΚΕΣ). Αν σκοπεύω να μείνω έγκυος ή μείνω έγκυος κατά τη διάρκεια της θεραπείας μου με οπιοειδή, θα ενημερώσω αμέσως το γυναικολόγο μου. Γενικά η χρήση οπιοειδών δεν συνιστάται σε έγκυες γυναίκες εκτός αν αυτό κριθεί απολύτως απαραίτητο από τους θεράποντες γιατρούς. Γνωρίζω ότι αν λαμβάνω οπιοειδή κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης μου το μωρό θα αναπτύξει φυσική εξάρτηση στα οπιοειδή. Γνωρίζω ότι η λήψη οπιοειδών γενικά δεν έχει συνδεθεί μέχρι σήμερα με σοβαρές γενετικές ανωμαλίες αλλά και η ασφάλειά τους κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης δεν έχει τεκμηριωθεί. Γνωρίζω ότι γενετικές ανωμαλίες μπορεί να εμφανιστούν σε παιδιά που οι μητέρες τους δεν κάνουν χρήση φαρμάκων και επομένως μπορεί να εμφανιστούν και στο δικό μου παιδί χωρίς αυτό να συνδέεται με τη λήψη οπιοειδών. Δηλώνω ότι έχω διαβάσει ή μου έχει διαβαστεί αυτό το έντυπο. Είχα τη δυνατότητα να μου απαντηθούν όλες οι απορίες μέχρι να το κατανοήσω. Υπογράφοντας με τη θέλησή μου αυτό το έγγραφο δίνω τη συγκατάθεσή μου για τη θεραπεία του πόνου μου με οπιοειδή. Ονοματεπώνυμο ασθενούς Υπογραφή ασθενούς Υπογραφή μάρτυρα. Ημερομηνία... Για τη σύνταξη του κειμένου ελήφθη υπόψη η ενημερωμένη συγκατάθεση (consent for chronic opioid therapy) της Αμερικανικής Ακαδημίας Αλγολογίας (American Academy of Pain Medicine) ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΦΑΝΗ ΚΡΕΜΑΣΤΙΝΟΥ, ΜΕΛΟΣ Δ.Σ. ΠΑΡΗ.ΣΥ.Α. Έχω ενημερωθεί επίσης ότι τα φάρμακα αυτά πρέπει να 3

4 ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΠΑΡΗΓΟΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΚΑΡΚΙΝΟΠΑΘΩΝ ΚΑΙ ΜΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΟΠΙΟΕΙΔΗ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΙΚΟΣ ΠΟΝΟΣ (συνέχεια) Σοφία Πουλοπούλου Αναισθησιολόγος, Αν. Διευθύντρια Αναισθησιολογικού Τμήματος και Ιατρείου Πόνου Ογκολογικού Νοσοκομείου ΙΚΑ Ε) Ειδικές κατηγορίες καρκινικού πόνου Παροξυσμικός πόνος 7. Τα οπιοειδή είναι τα «φάρμακα διάσωσης» πρώτης επιλογής για την αντιμετώπιση των επεισοδίων ΠΠ. Η ομάδα εργασίας της επιστημονικής επιτροπής της Εταιρείας Παρηγορητικής Ιατρικής της Μ. Βρετανίας και της Ιρλανδίας δημοσίευσε το 2009 ένα τροποποιημένο ορισμό, σύμφωνα με τον οποίο «παροξυσμικός καλείται ο πόνος που χαρακτηρίζεται από μία παροδική έξαρση πόνου, η οποία συμβαίνει είτε αυτόματα είτε σε σχέση με κάποιο προβλεπόμενο ή απρόβλεπτο ερέθισμα, παρά τον σχετικά σταθερό και επαρκώς ελεγχόμενο υποκείμενο (background) πόνο». Διατύπωσε, επίσης, τις εξής 12 συστάσεις για την αντιμετώπιση του σχετιζόμενου με τον καρκίνο παροξυσμικού πόνου (ΠΠ): 8. Η δόση του οπιοειδούς διάσωσης πρέπει να καθορίζεται με εξατομικευμένη τιτλοποίηση. 9. Μη φαρμακολογικές μέθοδοι μπορεί να είναι χρήσιμες για την αντιμετώπιση επεισοδίων ΠΠ. 10. Μη οπιοειδή αναλγητικά μπορεί να είναι χρήσιμα για την αντιμετώπιση επεισοδίων ΠΠ. 11. Επεμβατικές μέθοδοι μπορεί να είναι χρήσιμες για την αντιμετώπιση επεισοδίων ΠΠ. 1. Οι ασθενείς με πόνο πρέπει να εκτιμώνται για την παρουσία ΠΠ. 12. Οι ασθενείς με ΠΠ πρέπει να υποβάλλονται σε τακτική επανεκτίμηση του πόνου τους. 2. Στους ασθενείς με ΠΠ πρέπει να αξιολογηθούν τα χαρακτηριστικά του πόνου (αιτιολογία αυτού, παθοφυσιολογία, κλπ) με τη λήψη λεπτομερούς ιστορικού και διενέργεια αντικειμενικής εξέτασης. Τα διαθέσιμα οπιοειδή για την αντιμετώπιση του ΠΠ διακρίνονται σε 2 κατηγορίες: 1) Βραχείας δράσης (short-acting) 3. Η αντιμετώπιση του ΠΠ πρέπει να εξατομικεύεται. 4. Πρέπει να δοθεί προσοχή στη θεραπεία της υποκείμενης αιτίας του πόνου. 5. Πρέπει να δοθεί προσοχή στην αποφυγή/θεραπεία των παραγόντων εκείνων που προκαλούν ΠΠ. 6. Πρέπει να δοθεί προσοχή στην τροποποίηση του υποκείμενου αναλγητικού πλάνου των χορηγούμενων φαρμάκων με το ρολόι. Στην κατηγορία αυτή ανήκουν η μορφίνη άμεσης απελευθέρωσης (δισκίο ή υδατικό διάλυμα),η οξυκωδόνη, η υδρομορφόνη και η μεθαδόνη. Στα πλεονεκτήματά τους περιλαμβάνονται ο εύκολος τρόπος χορήγησης, η αναλογική δοσολογία (5-15% της ολικής ημερήσιας δόσης),η εξοικείωση με το φάρμακο τόσο του γιατρού όσο και του ασθενή και το σχετικά χαμηλό κόστος. Στα μειονεκτήματα συγκαταλέγονται η σχετικά βραδύτερη έναρξη δράσης, η παράταση της διάρκειας δράσης (που μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένο ποσοστό εμφάνισης ανεπιθύμητων ενεργειών). Για το λόγο αυτό προτείνεται από ορισμένους συγ- 4

5 ΤΕΥΧΟΣ 16 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2012 γραφείς η χορήγηση των συγκεκριμένων οπιοειδών στον προβλεπόμενο ΠΠ, οπότε οι ασθενείς μπορούν να λάβουν το φάρμακο λεπτά πριν την εμφάνισή του. Τα προαναφερθέντα οπιοειδή (πλην της οξυκωδόνης) μπορούν να χορηγηθούν και παρεντερικά (iv ή sc). Τα ενδοφλέβια οπιοειδή συνιστούν μία αποτελεσματική επιλογή για την αντιμετώπιση του απρόβλεπτου ή ιδιοπαθούς ΠΠ, εξαιτίας της ταχείας έναρξης δράσης, δεν μπορούν, όμως, να χρησιμοποιηθούν στο σπίτι και αυτό είναι το βασικό τους μειονέκτημα. Τα υποδορίως χορηγούμενα οπιοειδή έχουν ταχύτερη έναρξη δράσης από τα per os, χορηγούνται με μικρή βελόνα και είναι δυνατό να χρησιμοποιηθούν και στο σπίτι μέσω προγεμισμένης σύριγγας ή με το ενέσιμο σύστημα Edmonton. Ένα νέο σύστημα είναι το αποκαλούμενο «στυλό του πόνου» (pain pen). Πρόκειται για ένα ενέσιμο στυλό που περιέχει μία θήκη οπιοειδούς (υδρομορφόνη),και επιτρέπει στον ασθενή να χορηγήσει στον εαυτό του υποδόριες δόσεις οπιοειδούς όποτε χρειάζεται. Το σύστημα αυτό αναμένεται να είναι εμπορικά διαθέσιμο τα επόμενα χρόνια. Τέλος, σε μία μελέτη χορηγήθηκε υπογλώσσια μεθαδόνη με καλά αποτελέσματα στην ανακούφιση του ΠΠ και μέση έναρξη δράσης τα 5min. 2) Οπιοειδή ταχείας έναρξης δράσης (rapid-onset opioids) Στην κατηγορία αυτή συμπεριλαμβάνονται: α. η από του στόματος διαβλεννογόνιος κιτρική φεντανύλη (OTFC), (ΗΠΑ και Ευρώπη Actiq). Το σκεύασμα είναι μία παστίλια εμποτισμένη με φεντανύλη στην άκρη ενός στυλεού και εγκρίθηκε από τον FDA για την αντιμετώπιση του ΠΠ το Χαρακτηρίζεται από μεγαλύτερη βιοδιαθεσιμότητα (συνολικά 50%), ταχύτερη έναρξη δράσης (15min) και ανακούφιση από τον πόνο (10-20min) σε σχέση με τα από του στόματος οπιοειδή (30-40min).Aυτές οι ιδιότητες καθιστούν το OTFC μία δυνητικά ελκυστική επιλογή για τον ιδιοπαθή ΠΠ. Στα μειονεκτήματα συγκαταλέγονται η μη διαβλεννογόνια απορρόφηση του 75% της φεντανύλης, η οποία καταπίνεται, το κόστος, περιορισμοί στη χρήση του (ξηροστομία ή αν ο ασθενής δεν μπορεί να εκτελέσει την τεχνική εφαρμογής στο βλεννογόνο για 15 min). β. η υπογλώσσια φεντανύλη, (Ευρώπη Abstral, Rapinyl).Κυκλοφορεί σε χώρες της Ευρώπης από τον Ιούνιο του 2008 και η εταιρεία αναμένει την έγκριση από τον FDA, ο οποίος, όμως, τον Ιούνιο του 2010 ανανέωσε την υπό εξέταση περίοδο του φαρμάκου για 3 μήνες. Τοποθετείται κάτω από τη γλώσσα και διαλύεται πλήρως σε λιγότερο από ένα λεπτό, με αποτέλεσμα την απορρόφηση του 70% της δόσης. Είναι κατάλληλη για χορήγηση σε ασθενείς με ξηροστομία, ναυτία ή δυσφαγία (οπότε δεν μπορούν να λάβουν τα από του στόματος οπιοειδή). Η Tmax είναι 30-75min. Αποδείχτηκε καλά ανεκτό από τους ασθενείς για περίοδο θεραπείας 12 μηνών. γ. διαρινική μορφίνη, διαρινική φεντανύλη (Instanyl), διαρινική αλφεντανίλη. H διαρινική φεντανύλη κυκλοφορεί στην Ευρώπη μετά την έγκριση από την Επιτροπή Φαρμακευτικών Προϊόντων για Χρήση στον Άνθρωπο (Committee for Medicinal Products for Human Use, CHMP) του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων (ΕΜΑ) το Έχει τη μορφή ρινικού σπρέι που απελευθερώνει 50,100 ή 200 γ σε κάθε ψεκασμό. Μέχρι 4 επεισόδια ΠΠ μπορούν να αντιμετωπιστούν καθημερινά, και το κάθε ένα από αυτά με 1 ή 2 δόσεις που θα απέχουν μεταξύ τους χρονικά τουλάχιστον 10 min. Η συνολική βιοδιαθεσιμότητα είναι ~100%. Ο μέσος χρόνος για την επίτευξη της μέγιστης συγκέντρωσης στο πλάσμα (Tmax) είναι 13 min (η αντίστοιχη τιμή για το Actiq είναι 20-40min (20-280) και για το Effentora 46.8 minutes (20-240). Σε συγκριτική μελέτη, το Instanyl οδήγησε σε ανακούφιση του πόνου 5min νωρίτερα από το Actiq, δηλ.10 min. Το Ιnstanyl συνιστά μία καλή εναλλακτική λύση σε ασθενείς με ναυτία και έμετο, ξηροστομία, στοματίτιδα και επηρεασμένη λειτουργία του γαστρεντερικού συστήματος, καταστάσεις που απαντώνται συχνά στους καρκινοπαθείς. Η χορήγηση του σκευάσματος αντενδείκνυται σε ασθενείς με σοβαρή αναπνευστική κατάπτωση, σοβαρού βαθμού ΧΑΠ, προηγηθείσα ακτινοβολία στο πρόσωπο ή επαναλαμ- 5

6 ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΠΑΡΗΓΟΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΚΑΡΚΙΝΟΠΑΘΩΝ ΚΑΙ ΜΗ ΑΣΘΕΝΩΝ βανόμενη επίσταξη, όταν χορηγούνται ρινικά αγγειοσυσπαστικά, π.χ. οξυμεταζολίνη, ενώ δεν υπάρχει εμπλοκή με το κοινό κρυολόγημα. δ. το διαβλεννογόνιο δισκίο παρειάς φεντανύλης (fentanyl buccal tablet, FBT), (ΗΠΑ Fentora 2006, Ευρώπη Effentora). Βασίζεται σε μία νέα τεχνολογία η οποία χρησιμοποιεί μία αναβράζουσα αντίδραση που συνοδεύεται από παροδική αλλαγή στο ph της στοματικής κοιλότητας ώστε να διευκολυνθεί η διάλυση του δισκίου με αποτέλεσμα ενισχυμένη απορρόφηση της μη ιονισμένης φεντανύλης διαμέσου του παρειακού βλεννογόνου και αυξημένη πρώιμη συστηματική πρόσληψη του φαρμάκου. Η συνολική βιοδιαθεσιμότητα είναι 65% και η Tmax 50min. Η δόση του FBT πρέπει να μειωθεί κατά 30% συγκρινόμενη με τη δόση του OTFC για να επιτευχθεί παρόμοια μέγιστη συστηματική έκθεση στη φεντανύλη. ζ. Ρινικό εκνέφωμα φεντανύλης (Fentanyl Pectin Nasal Spray (FPNS), PecFent). Είναι το πιο πρόσφατο προϊόν που κυκλοφόρησε στην Ευρώπη (Αγγλία) για τον έλεγχο του καρκινικού ΠΠ (έγκριση ΕΜΑ 31/8/2010). Το FPNS χρησιμοποιεί το σύστημα χορήγησης ρινικού φαρμάκου Pec- Sys για τη ρύθμιση της χορήγησης και απορρόφησης της φαιντανύλης. Tο σύστημα PecSys επιτρέπει τον ψεκασμό του προϊόντος στην πρόσθια περιοχή της ρινικής κοιλότητας ως μια λεπτή αχλύ σταγονιδίων, τα οποία σχηματίζουν γέλη με την επαφή με τα ιόντα ασβεστίου που είναι παρόντα στη ρινική κοιλότητα. Η φαιντανύλη διαχέεται από τη γέλη και απορροφάται μέσω του ρινικού βλεννογόνου. Αυτή η ρυθμιζόμενη μέσω γέλης απορρόφηση της φαιντανύλης περιορίζει το επίπεδο της μέγιστης συγκέντρωσης στο πλάσμα (Cmax) ενώ επιτρέπει την επίτευξη αυτής της μέγιστης συγκέντρωσης σε ενωρίτερο χρόνο (Tmax). ε. η διαρινική και υπογλώσσια σουφεντανύλη, στ. Το πιο πρόσφατο προϊόν που εγκρίθηκε από τον FDA για τον έλεγχο του καρκινικού ΠΠ είναι η παρειακή διαλυτή μεμβράνη φεντανύλης (fentanyl buccal soluble film, FBSF) (ΗΠΑ Onsolis, Ευρώπη Breakyl, Buquel), η οποία προορίζεται για άμεση εφαρμογή στον στοματικό βλεννογόνο. Το FBSF χρησιμοποιεί την τεχνολογία ΒΕΜΑ (Bio- Erodible MucoAdhesive) για την απόδοση της φεντανύλης διαμέσου του παρειακού βλεννογόνου. Η τεχνολογία αυτή χρησιμοποιεί μία πολυμερή μεμβράνη διπλής στρώσης, η οποία αποτελείται από μία στρώση που προσκολλάται στο βλεννογόνο και περιέχει τη δραστική ουσία και μία αδρανή στρώση που βοηθά στην πρόληψη της διάχυσης του φαρμάκου στην στοματική κοιλότητα. Το FBSF αρχίζει να διαλύεται σε λίγα λεπτά, ενώ μετά λεπτά έχει διαλυθεί τελείως. Δεν απαιτείται προσπάθεια από τον ασθενή και χρειάζεται η ύπαρξη ελάχιστης ποσότητας σάλιου. Το ποσοστό της δόσης της φεντανύλης που απορροφάται διαβλεννογόνια είναι ~50% και η απόλυτη βιοδιαθεσιμότητα ~71%. Σε υγιείς εθελοντές η χορήγηση του FBSF είχε σαν αποτέλεσμα μεγαλύτερες συγκεντρώσεις της φεντανύλης στο πλάσμα και σε βραχύτερο χρονικό διάστημα απ ό,τι η ίση δόση OTFC. ΠΡΟΣΟΧΗ. Η χορήγηση όλων των παραπάνω σκευασμάτων επιτρέπεται μόνο σε ασθενείς που ήδη λαμβάνουν οπιοειδή και έχουν αναπτύξει ενός βαθμού ανοχή (opioid tolerant patients),δηλ. οι ασθενείς που λαμβάνουν για διάστημα 1 εβδομάδας 60mg/d από το στόμα μορφίνη ή 25μg/h διαδερμικής φεντανύλης ή 30mg/d οξυκωδόνης ή 8mg/d από το στόμα υδρομορφόνη ή ισοαναλγητική δόση άλλου οπιοειδούς. Η χορήγηση αυτών για την αντιμετώπιση οξέως ή μετεγχειρητικού πόνου αντενδείκνυται. Οι περισσότεροι συγγραφείς δεν συστήνουν τη χρήση αυτών σαν ρουτίνα αντί των καθιερωμένων θεραπειών, λαμβανομένου υπόψιν και του υψηλού κόστους τους (Σχ.1). Τιτλοποίηση της δόσης ή χορήγηση αναλογικής δόσης; Ενώ συνήθως χρησιμοποιείται μία αναλογική δόση για την αντιμετώπιση του ΠΠ με per os ή παρεντερικά οπιοειδή, στην περίπτωση του OTFC και των άλλων ταχείας έναρξης δράσης οπιοειδών προτείνεται η τιτλοποίηση της δόσης μέχρι να επέλθει επαρκής ανακούφιση από τον πόνο. Ωστόσο, σε πολλές μελέτες ~25-30% των ασθενών δεν κατάφεραν να περατώσουν τη φάση τιτλοποίησης, για άλλοτε 6

7 ΤΕΥΧΟΣ 16 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2012 άλλους λόγους (μεταβολές στη νόσο ή στην κατάσταση του πόνου, επιλογή του ασθενή, ανεπιθύμητες ενέργειες, ανεπαρκής έλεγχος του πόνου παρά τη λήψη των υψηλότερων δόσεων OTFC.Η χορήγηση, λοιπόν, αναλογικής δόσης, με βάση τη δόση του βασικού οπιοειδούς, ίσως να αποτελεί μία καλή εναλλακτική μέθοδο, καθώς είναι πολύ απλούστερη τόσο για τον γιατρό όσο και για τον ασθενή, και επίσης βοηθά στην ελαχιστοποίηση της χρήσης ασυνήθιστα υψηλών δόσεων οπιοειδών. Οι Mercadante et al δημοσίευσαν το Μάιο του 2010 μία μελάτη 66 ασθενών οι οποίοι έλαβαν για αντιμετώπιση του ΠΠ iv ή per os μορφίνη, OTFC,iv ή per os μεθαδόνη, per os οξυκωδόνη, στο 1/5 της συνολικής ημερήσιας δόσης οπιοειδούς. Στο 99,2% και στο 97,6%των επεισοδίων ΠΠ που αντιμετωπίστηκαν με OTFC υπήρξε μείωση του πόνου >33% και >50% αντίστοιχα, ενώ κανείς ασθενής δεν εμφάνισε σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες που να απαιτούν ιατρική παρέμβαση. Χρειάζονται, ωστόσο, περισσότερες μελέτες που να συγκρίνουν άμεσα τις δύο μεθόδους, προκειμένου να καταλήξουμε σε σαφή συμπεράσματα. Μέχρι τότε, ένας αξιόπιστος συμβιβασμός μεταξύ των διαφορετικών απόψεων θα ήταν να ξεκινήσει κανείς με σχετικά υψηλές δόσεις οπιοειδών σε ασθενείς που λαμβάνουν αντίστοιχες βασικές δόσεις, παραλείποντας τα αρχικά βήματα της τιτλοποίησης. H συχνότητα ποικίλλει από 0.5-8% για αμιγή νευροπαθητικό καρκινικό πόνο (ΝΚΠ), ενώ 30-40% των ασθενών με καρκίνο υποφέρουν από μικτής αιτιολογίας (αλγαισθητικό- νευροπαθητικό πόνο). Ο ΝΚΠ μπορεί να οφείλεται: 1) σε σύνδρομα πόνου που σχετίζονται άμεσα με τον όγκο (Πίν.1), 2) σε σύνδρομα πόνου που σχετίζονται με την αντικαρκινική θεραπεία (Πίν.2), 3) σε σύνδρομα πόνου που σχετίζονται έμμεσα με τον καρκίνο, π.χ. μεθερπητική νευραλγία. Πίνακας 1. Νευροπαθητικά σύνδρομα πόνου που σχετίζονται με τον όγκο σε ασθενείς με καρκίνο Επώδυνες περιφερικές μονονευροπάθειες Επώδυνες πολυνευροπάθειες Πλεγματοπάθεια (αυχενική, βραχιόνια, οσφυοϊερή, ιερή) Ριζοπάθεια Επισκληρίδια συμπίεση ΝΜ Πίνακας 2.Νευροπαθητικά σύνδρομα πόνου που σχετίζονται με τη θεραπεία σε ασθενείς με καρκίνο Μετεγχειρητικά σύνδρομα πόνου Σύνδρομο μετά μαστεκτομή Σύνδρομο μετά θωρακοτομή Σύνδρομο μετά νεφρεκτομή Πόνος κολοβώματος και πόνος μέλουςφαντάσματος Σύνδρομο μετά λεμφαδενικό καθαρισμό τραχήλου Σχήμα 1. Κόστος ανά επεισόδιο ΠΠ. NETAG, September 2009 Σύνδρομα μετά την ακτινοθεραπεία Ακτινική μυελοπάθεια Προκαλούμενο από την ακτινοθεραπεία νεόπλασμα Μετακτινική ίνωση αυχενικού, βραχιόνιου, οσφυοϊερού πλέγματος Καρκινικός νευροπαθητικός πόνος Σύνδρομα μετά την χημειοθεραπεία Πολυνευροπάθειες 7

8 ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΠΑΡΗΓΟΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΚΑΡΚΙΝΟΠΑΘΩΝ ΚΑΙ ΜΗ ΑΣΘΕΝΩΝ Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Νευρολογικών Εταιρειών (EFNS) (2010), της Διεθνούς Εταιρείας για τη Μελέτη του Πόνου (IASP) και του Ινστιτούτου Νευροπαθητικού Πόνου (2007) και της Καναδικής Εταιρείας Πόνου (2007) τα οπιοειδή μπορεί να θεωρηθούν φάρμακα πρώτης επιλογής στον ΝΚΠ. Ωστόσο, η αποτελεσματικότητά τους μπορεί να είναι φτωχή, καθώς απαιτούνται συνήθως υψηλές δόσεις, οι οποίες αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης μη ανεκτών ανεπιθύμητων ενεργειών με συνέπεια την αδυναμία κλιμάκωσης της δοσολογίας. Ορισμένες μελέτες αναφέρουν ότι το 50% του δύσκολα αντιμετωπίσιμου καρκινικού πόνου είναι νευροπαθητικός. Στις περιπτώσεις, λοιπόν, αυτές, τα ευρέως χρησιμοποιούμενα επικουρικά αναλγητικά αποτελούν σημαντικό μέρος της θεραπείας. Η επιλογή του εκάστοτε επικουρικού αναλγητικού δεν βασίζεται τόσο στην υπεροχή του όσον αφορά τη δραστικότητα, αφού ο NNT κυμαίνεται για όλα περίπου στο 3,αλλά στην εξατομικευμένη ευαισθησία στο φαρμακολογικό προφίλ του κάθε φαρμάκου, και,κυρίως στις ανεπιθύμητες ενέργειες, π.χ. ορθοστατική υπόταση με την αμιτρυπτιλίνη. Γενικά, ο ΝΚΠ ανταποκρίνεται καλά στη συνδυασμένη θεραπεία με μορφίνη, γκαμπαπεντίνη, αμιτρυπτιλίνη και στεροειδή. Αυτό αποτυπώνεται σε μία προοπτική μελέτη των Mishra et al (2009) 800 ασθενών με NKΠ, οι οποίοι αντιμετωπίστηκαν με οπιοειδή (μορφίνη 52%) και επικουρικά φάρμακα (αμιτρυπτιλίνη 30%, γκαμπαπεντίνη 30%, γκαμπαπεντίνη και στεροειδή 20%,στεροειδή 20%). Πριν τη θεραπεία, 70% είχε πόνο 7(VAS), ενώ 6 μήνες μετά 5% είχε VAS 4-6,42% VAS 1-3% και 53% VAS 0. Οι συγγραφείς συμπεραίνουν ότι οι ασθενείς με ΝΚΠ μπορούν να ανακουφιστούν με πολυπαραγοντική θεραπεία ακολουθώντας τις κατευθυντήριες οδηγίες του ΠΟΥ. Από τα επικουρικά φάρμακα μεγαλύτερη τεκμηρίωση υπάρχει, μέχρι στιγμής, για τη γκαμπαπεντίνη. Ειδική μνεία πρέπει να γίνει στην προκαλούμενη από τη χημειοθεραπεία περιφερική νευροπάθεια (chemotherapy-induced peripheral neuropathy, CIPN), καθώς είναι η πιο συχνά αναφερόμενη από τους ασθενείς και η πιο δύσκολα αντιμετωπίσιμη. Μέχρι σήμερα, δεν υπάρχει φάρμακο που να έχει λάβει έγκριση ειδικά για την αντιμετώπιση της CIPN. Από τα οπιοειδή προτείνονται η τραμαδόλη, η μορφίνη, η οξυκωδόνη και, λιγότερο, η μεθαδόνη, από τα αντικαταθλιπτικά η βενλαφαξίνη, ενώ τα αντιεπιληπτικά έχουν περισσότερο αμφίβολα αποτελέσματα. Γενικά, πρέπει να έχουμε υπόψιν ότι ο αλγόριθμος αντιμετώπισης νευροπαθητικών συνδρόμων πόνου μετά την θεραπεία διαφέρει από εκείνον για το ΝΠ που σχετίζεται άμεσα με τη νεοπλασματική νόσο: τα φάρμακα πρώτης επιλογής στην περίπτωση αυτή τείνουν να είναι τα αντιεπιληπτικά ή τα αντικαταθλιπτικά. Οστικός καρκινικός πόνος (cancer-induced bone pain,cibp) Οι οστικές μεταστάσεις είναι μία συχνή επιπλοκή του καρκίνου και ο πιο συχνός τύπος πόνου που σχετίζεται με τον καρκίνο. Η συχνότητα εμφάνισης ποικίλλει από15-30% (σε καρκίνο πνεύμονα, εντέρου, στομάχου, νεφρού, κλπ) έως 70% (σε προχωρημένο καρκίνο μαστού ή προστάτη). Ο ΟΚΠ εμφανίζεται με τις εξής 3 μορφές: τονικό σταθερό υποκείμενο πόνο με αμβλύ χαρακτήρα, αυτόματο παροξυσμικό και πόνο σχετιζόμενο με τις κινήσεις. Ο ΟΚΠ φαίνεται ότι είναι μηχανιστικά ξεχωριστός συγκρινόμενος με νευροπαθητικές ή φλεγμονώδεις καταστάσεις πόνου. Τα οστά νευρώνονται σε μεγάλο βαθμό με C ίνες, οι οποίες διεγείρονται από φλεγμονώδεις παράγοντες (δευτεροπαθώς από τα καρκινικά κύτταρα) και άλλες ουσίες (οξέα, κυτοκίνες, αυξητικούς παράγοντες, κ.ά.), ενώ ταυτόχρονα υπάρχει καταστροφή των πρωτογενών προσαγωγών ινών (λόγω της ενεργοποίησης των οστεοκλαστών). Σε ζωικό μοντέλο οστικού καρκινικού πόνου φάνηκε ότι, όταν τα κύτταρα οστεοσαρκώματος δημιουργούν τον όγκο μέσα στο οστούν, υπάρχει μία εκσεσημασμένη ανάπτυξη εκβλαστήσεων και δημιουργία δομών παρόμοιων με νευρίνωμα στο περιόστεο από τις ενεργοποιημένες αισθητικές και συμπαθητικές νευρικές ίνες. Αυτό συμβαίνει μέσα σε χρονικό διάστημα 1 εβδομάδας από τη στιγμή που τα καρκινικά και 8

9 ΤΕΥΧΟΣ 16 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2012 τα κύτταρα του ξενιστή που σχετίζονται με τον όγκο αρχίζουν να εκκρίνουν NGF (παράγοντας ανάπτυξης νεύρων, nerve growth factor). Κατά τη διάρκεια της 1 εβδομάδας αυτές οι αισθητικές και συμπαθητικές νευρικές ίνες φαίνεται ότι μεγαλώνουν >1mm σε μήκος και πυκνώνουν σε τέτοιο βαθμό που δεν παρατηρείται ποτέ σε φυσιολογικά οστά! Το οπίσθιο κέρας του ΝΜ εμφανίζει ένα μοναδικό μοντέλο νευροχημικής αναδιοργάνωσης και διέγερσης (όχι αμιγώς νευροπαθητικό ή φλεγμονώδες) που χαρακτηρίζεται από κεντρική ευαισθητοποίηση διαμέσου συναπτικών μεταβολών στα προσαγωγά ερεθίσματα των νευρώνων της στιβάδας II (πηκτωματώδης ουσία), αύξηση των νευρώνων ευρέως δυναμικού (wide-dynamic range neurons,wdrn) στα κύτταρα της στιβάδας I (50%,ενώ φυσιολογικά είναι 25%), υπερδιέγερση των στιβάδων I και V, αυξημένη ενεργοποίηση της γλοίας και της έκφρασης της δυνορφίνης. Σε αντίθεση με νευροπαθητικά και φλεγμονώδη νοσήματα, ο ΟΚΠ δεν προκαλεί σημαντική έκφραση των δεικτών της ουσίας P και του CGRP στο οπίσθιο κέρας του ΝΜ. Ωστόσο, η αυξημένη ενεργοποίηση της γλοίας αποδεικνύεται από τη σημαντική αύξηση μίας ειδικής πρωτεΐνης ενδιαμέσων ινιδίων των αστροκυττάρων, της GFAP (glial fibrillary acidic protein), και, μάλιστα, μόνο στη σύστοιχη με τον όγκο πλευρά του ΝΜ. Η ισχύουσα θεραπεία για τους ασθενείς με ΟΚΠ ακολουθεί την προσέγγιση της αναλγητικής κλίμακας του ΠΟΥ σε συνδυασμό με ακτινοθεραπεία. Τα οπιοειδή παραμένουν η βασική θεραπεία για τον ΟΚΠ. Συνήθως χορηγείται ένα οπιοειδές (π.χ. μορφίνη βραδείας αποδέσμευσης) για το σταθερό πόνο, και ένα σκεύασμα φεντανύλης ταχείας έναρξης δράσης για τον παροξυσμικό πόνο. Σημαντική θέση έχουν τα ΜΣΑΦ και κυρίως οι COX-2 αναστολείς, καθώς η συγχορήγηση των τελευταίων με μορφίνη μειώνει την ανάπτυξη του καρκινικού όγκου in vivo και in vitro και μπλοκάρει την ανάπτυξη υπεραλγησίας. Διάφορα άλλα φάρμακα χορηγούνται επικουρικά, όπως, μυοχαλαρωτικά (διαζεπάμη, μπακλοφένη), κορτικοστεροειδή, κανναβινοειδή. Όσον αφορά τα διφωσφονικά, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες της ESMO (Μάιος 2010), υπάρχει επαρκής τεκμηρίωση για τη χρήση τους στον ανθεκτικό ΟΚΠ, όχι όμως για γενική χρήση σαν φάρμακα πρώτης επιλογής. Νέα φάρμακα, όπως αντισώματα κατά του παράγοντα αύξησης νευρικών κυττάρων (anti-ngf antibodies), υποβάλλονται σε κλινικές δοκιμές για την αντιμετώπιση του ΟΚΠ. Βιβλιογραφία 1. Pain An updated review. Refresher Course Syllabus. IASP PRESS, p A.N.Davies, A.Dickman et al. The management of cancer-related breakthrough pain: Recommendations of a task group of the Science Committee of the Association for Palliative Medicine of Great Britain and Ireland.European Journal of Pain 13(2009) p D.Hui, E.Bruera. Breakthrough pain in cancer patients: the need for evidence. European Journal of Palliative Care,2010;17(2),p R. Rauck, J. North, L. N. Gever, I. Tagarro & A. L. Finn. Fentanyl buccal soluble film (FBSF) for breakthrough pain in patients with cancer: a randomized, double-blind, placebo-controlled study. Annals of Oncology 21: , Vasisht N, Gever LN, Tagarro I, Finn AL. Formulation selection and pharmacokinetic comparison of fentanyl buccal soluble film with oral transmucosal fentanyl citrate: a randomized, open-label, single-dose, crossover study. Clin Drug Investig 2009;29(10): S. Grape, S. A. Schug, S. Lauer and B. S. Schug. Formulations of Fentanyl for the Management of Pain. Drugs 2010; 70 (1): Mercadante S et al. A comparison of intranasal fentanyl spray with oral transmucosal fentanyl citrate for the treatment of breakthrough cancer pain: an open-label, randomised, crossover trial. Curr Med Res Opin 2009;25: Lennernäs B, Frank-Lissbrant I, Lennernäs H, Kälkner KM, Derrick R, Howell J. Sublingual administration of fentanyl to cancer patients is an effective treatment for breakthrough pain: results from a randomized phase II study.palliat Med 2010 Apr; 24(3): G. Zeppetella. Sublingual Fentanyl for Breakthrough Cancer Pain. European Oncology,vol 5(1) Touch Briefings 2009,p Rauck RL, Tark M, Reyes E, Hayes TG, Bartkowiak AJ, Hassman D, Nalamachu S, Derrick R, Howell J. Efficacy and long-term tolerability of sublingual fentanyl orally disintegrating tablet in the treatment of breakthrough cancer pain. Curr Med Res Opin Dec; 25(12):

10 ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΠΑΡΗΓΟΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΚΑΡΚΙΝΟΠΑΘΩΝ ΚΑΙ ΜΗ ΑΣΘΕΝΩΝ 11. Mercadante S et al. The use of opioids for breakthrough pain in acute palliative care unit by using doses proportional to opioid basal regimen. Clin J Pain,26(4),May 2010, J. Raphael,S. Ahmedzai, J. Hester et al.cancer Pain: Part 1: Pathophysiology; Oncological, Pharmacological, and Psychological Treatments: A Perspective from the British Pain Society Endorsed by the UK Association of Palliative Medicine and the Royal College of General Practitioners. Pain Medicine,11(5),p ,May Mercadante S. Breakthrough pain: on the road again. Eur J Pain,13,p , Craig D Blinderman, Management of Cancer Pain: Optimal Pharma cotherapy and the Role of Interventions. Advances in Pain Management, Vol 1 No , p L. Jost & F. Roila. Management of cancer pain: ESMO Clinical Practice Guidelines. Annals of Oncology 21 (Supplement 5): v257 v260, Mishra S et al. Management of Neuropathic Cancer Pain Following WHO Analgesic Ladder: A Prospective Study. Am J Palliat Care 2009;25(6): Stubblefield M D, Burstein H J, Burton AW. NCCN Task Force Report: Management of Neuropathy in Cancer. Journal of the National Comprehensive Cancer Network,Vol7, Suppl 5,s1-26, September Yanagisawa et al. Bone cancer induces a unique central sensitization through synaptic changes in a wide area of the spinal cord. Molecular Pain 2010, 6: Goblirsch M J et al. Biology of bone cancer pain. Clin Cancer Res 2006;12 (20Suppl),6231s-6235s. 33. Tamara King T, Porreca F. Opioids in cancer pain: new considerations. IASP, Pain Clinical Updates, Vol XVIII (1), p.1-5, Delaney A et al. Translational medicine: cancer pain mechanisms and management. BJA 101(1):87-94, Myers J, Shetty N. Going beyond efficacy: strategies for cancer pain management. Curr Oncology, vol 15 (supp 1),s41-s49, Bonneau A. Management of bone metastases. Can Fam Phys, vol 54,p ,April King T, Vardanyan A, Majuta L. Morphine treatment accelerates sarcoma-induced bone pain, bone loss, and spontaneous fracture in a murine model of bone cancer. Pain November ; 132(1-2): Droney J, Riley J. Recent advances in the use of opioids for cancer pain. Journal of Pain Research 2009: GW Hanks et al. Morphine and alternative opioids in cancer pain: the EAPC recommendations. British Journal of Cancer (2001) 84(5), DE Moulin, AJ Clark, I Gilron, et al. Pharmacological management of chronic neuropathic pain Consensus statement and guidelines from the Canadian Pain Society. Pain Res Manage 2007; 12(1): N.Attal, G.Cruccu, R.Baron et al. EFNS guidelines on the pharmacological treatment of neuropathic pain: 2009 revision. European Journal of Neurology United Nations. International Narcotics Control Board, Report of the International Narcotics Control Board for Portenoy RK et al. A multicenter, placebo-controlled, double-blind, multiple-crossover study of Fentanyl Pectin Nasal Spray (FPNS) in the treatment of breakthrough cancer pain. Pain Dec;151(3): Comment in: Pain Dec;151(3): Davies A, et al. Consistency of Efficacy, Patient Acceptability, and Nasal Tolerability of Fentanyl Pectin Nasal Spray Compared with Immediate-Release Morphine Sulfate in Breakthrough Cancer Pain. J Pain Symptom Manage Feb;41(2): Radbruch L et al. Long-term tolerability, efficacy and acceptability of fentanyl pectin nasal spray for breakthrough cancer pain. Support Care Cancer. Mar 2011 [Epub ahead of print] Mantyh PW et al. Antagonism of Nerve Growth Factor-TrkA Signaling and the Relief of Pain. Anesthesiology. 115(1): , July Vadalouca Α.,Siafaka I.,Argyra E.,Vrachnou E.and Moka E., Therapeutic Management of Chronic Neuropathic Pain, Ann.N.Y.Acad.Sci.1088: ,

11 ΤΕΥΧΟΣ 16 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ ο Πανελλήνιο Συνέδριο Περιοχικής Αναισθησίας, Θεραπείας Πόνου και Παρηγορητικής Αγωγής: Σύντομος απολογισμός. Στις Οκτωβρίου 2011 πραγματοποιήθηκε στην Ελούντα της Κρήτης το 12ο Συνέδριο Περιοχικής Αναισθησίας, Θεραπείας Πόνου και Παρηγορητικής Αγωγής, με διεθνή συμμετοχή. Στο συνέδριο συμμετείχαν 371 επιστήμονες ενώ τα 3 κλινικά φροντιστήρια της ESRA παρακολούθησαν 56 και τα δύο φροντιστήρια εναλλακτικών θεραπειών 36 άτομα. «Προς Επιστημονική Επιτροπή Της εκδήλωσης : "12o Πανελλήνιο Συνέδριο Περιοχικής Αναισθησίας, Θεραπείας Πόνου & Παρηγορητικής Αγωγής".(Σχετ.α.π.:1768).Από τις απαντήσεις των συμμετεχόντων στο Συνέδριο σας φαίνεται ότι υπήρξε επιτυχία σε όλους τους σκοπούς της εκδήλωσης. Σας αξίζει έπαινος για την οργάνωση και σας ευχόμαστε μελλοντικές εκδηλώσεις με την ίδια ποιότητα. Στην επιτυχία του συνεδρίου συνέβαλε η μεγάλη συμμετοχή των συνέδρων τόσο στις επιστημονικές εκδηλώσεις (10 διαλέξεις διακεκριμένων ομιλητών, 5 στρογγυλές τράπεζες, 5 συνεδρίες ελεύθερων ανακοινώσεων, 3 δορυφορικές διαλέξεις και 2 δορυφορικά συμπόσια) όσο και στις 2 κοινωνικές εκδηλώσεις (εναρκτήρια τελετή, επίσημο δείπνο). Απόδειξη της επιτυχίας του 12ου Πανελλήνιου Συνεδρίου Περιοχικής Αναισθησίας, Θεραπείας Πόνου και Παρηγορητικής Αγωγής αποτελεί ο έπαινος του Πανελλήνιου Ιατρικού Συλλόγου. Παραθέτουμε τη σχετική επιστολή: Με τιμή, Γραφείο Μοριοδότησης ΠΙΣ"». Οι περιλήψεις των εισηγήσεων, ομιλιών και επιστημονικών εργασιών του συνεδρίου είναι αναρτημένες στο site της ΠΑΡΗ.ΣΥ.Α. H ΠΑΡΗ.ΣΥ.Α. και η Οργανωτική Επιτροπή του συνεδρίου ευχαριστεί θερμά όλους όσους συνέβαλαν στην επιτυχία. Οι Πρόεδροι της Οργανωτικής Επιτροπής Ιωάννα Σιαφάκα Εύη Αλεξοπούλου - Βραχνού Από την εναρκτήρια τελετή Μερικοί από τους ξένους ομιλητές Στιγμιότυπα από τις επιστημονικές δραστηριότητες του συνεδρίου 11

12 ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΠΑΡΗΓΟΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΚΑΡΚΙΝΟΠΑΘΩΝ ΚΑΙ ΜΗ ΑΣΘΕΝΩΝ Εκδηλώσεις της ΠΑΡΗ.ΣΥ.Α Κοπή Πρωτοχρονιάτικης πίτας της εταιρείας μας και παρακολούθηση της Θεατρικής παράστασης «Φαύστα», στο θέατρο «Στοά», 23 / 2 / 2012 Εκπαιδευτικό Σεμινάριο νοσηλευτών, με θέμα «Παρηγορητική Φροντίδα Ασθενών Τελικού Σταδίου», Σισμανόγλειο Νοσοκομείο, Αθήνα, 28 & 29 / 4 / 2012 Εκπαιδευτικά Σεμινάρια σε ομάδες γιατρών (γενικοί γιατροί, ορθοπεδικοί, παθολόγοι) σε Ηπειρο και Θεσσαλία, με θέμα «Ανακούφιση του Πόνου και Παρηγορητική Φροντίδα». Ελληνικά και Διεθνή Συνέδρια ο Πανελλήνιο Συνέδριο Περιοχικής Αναισθησίας, Θεραπείας Πόνου και Παρηγορητικής Αγωγής, Costa Navarino, Mεσσηνία, Οκτωβρίου st Annual ESRA Congress 2012, Bordeaux, France, 5 8 September th World Congress on Pain, IASP, Milan, Italy, August 2012 MASCC/ISOO, International Symposium on Supportive Care in Cancer, New York City, June th World Congress of Pain Clinicians, Granada, Spain, June th World Research Congress of the EAPC, Trondheim, Norway, 7-9 June 2012

Πότε αρχίζει και πότε τελειώνει η θεραπεία µε οπιοειδή

Πότε αρχίζει και πότε τελειώνει η θεραπεία µε οπιοειδή 63 Πότε αρχίζει και πότε τελειώνει η θεραπεία µε οπιοειδή Ζούκα Μαρία MD ABSTRACT When to start and when to terminate an opioid treatment Zouka M Opioid use for cancer pain is well established in medical

Διαβάστε περισσότερα

11ο Συνέδριο Μαριάννα Λόρδου

11ο Συνέδριο Μαριάννα Λόρδου 11ο Συνέδριο Μαριάννα Λόρδου ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΟΠΙΟΕΙΔΩΝ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΙΚΟ ΠΟΝΟ (Evidence based recommendations from EAPC) 9-11 Μαρτίου 2012 ΣΟΦΙΑ ΝΕΣΤΟΡΟΣ MD, MSc Ιατρική Διευθύντρια Αντικαρκινικόs Σύνδεσμος Κύπρου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΟΡΩΝ ΑΔΕΙΩΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΟΡΩΝ ΑΔΕΙΩΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΟΡΩΝ ΑΔΕΙΩΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ Επιστημονικά πορίσματα - Σύνδρομο στέρησης: Για τα Effentora/Actiq, έχουν εμφανιστεί 54 περιστατικά ρίγους που

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΠΟΝΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΠΑΘΟΥΣ ΜΕ ΟΠΙΟΕΙΔΗ. E. Αλεξοπούλου - Βραχνού

ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΠΟΝΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΠΑΘΟΥΣ ΜΕ ΟΠΙΟΕΙΔΗ. E. Αλεξοπούλου - Βραχνού ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΠΟΝΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΠΑΘΟΥΣ ΜΕ ΟΠΙΟΕΙΔΗ E. Αλεξοπούλου - Βραχνού Ο πόνος δεν πρέπει να σχετίζεται με ογκολογικό επείγον (π.χ. #, απόφραξη, φλεγμονή, λεπτομηνιγγικές μετ/σεις, διάτρηση

Διαβάστε περισσότερα

ΠEΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ

ΠEΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ ΠEΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ Ι. Φυσιολογία και παθοφυσιολογία του πόνου... 15 1. Ορισμός και τύποι του πόνου... 15 1.1. Ο ορισμός του πόνου... 15 1.2.

Διαβάστε περισσότερα

Παρηγορητική Φροντίδα

Παρηγορητική Φροντίδα ΤΕΥΧΟΣ 15 Το έντυπο αυτό διανέμεται δωρεάν ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2011 ΠΑΡΗ.ΣΥ.Α Ελληνικό Τμήμα EAPC Μέλος της ECEPT Παρηγορητική Φροντίδα ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΠΑΡΗΓΟΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΥΠΕΡ ΜΙΑΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ (δηλ. ισχυρή απόδειξη υποστηρίζει την αποτελεσματικότητα στην ακόλουθη λίστα θεραπειών)

ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΥΠΕΡ ΜΙΑΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ (δηλ. ισχυρή απόδειξη υποστηρίζει την αποτελεσματικότητα στην ακόλουθη λίστα θεραπειών) ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΤΟΥ MASCC/ISOO ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΒΑΣΙΖΟΜΕΝΕΣ ΣΕ ΑΠΟΔΕΙΞΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΛΕΝΝΟΓΟΝΙΤΙΔΑ ΠΟΥ ΑΝΑΠΤΥΣΣΕΤΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΓΕΝΩΣ ΚΑΤΑ ΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΕΓΓΡΑΦΟΥ: 7 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Σάββατο 15 και Κυριακή 16 Φεβρουαρίου 2014

Σάββατο 15 και Κυριακή 16 Φεβρουαρίου 2014 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΠΌΝΟΥ ΚΑΙ ΠΑΡΗΓΟΡΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙ ΑΣ (ΠΑΡΗ.ΣΥ.Α.) 3o ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΠΑΡΗΓΟΡΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙ ΑΣ ΓΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΕΣ ΚΑΙ ΓΙΑΤΡΟΥΣ Σάββατο 15 και Κυριακή 16 Φεβρουαρίου 2014 Mικρό Αµφιθέατρο

Διαβάστε περισσότερα

NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml

NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml Σημαντικές πληροφορίες ασφάλειας για γιατρούς Σκοπός αυτού του εγχειριδίου είναι να παρέχει σε γιατρούς με δικαίωμα συνταγογράφησης και χορήγησης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ Ορισμός του πόνου (IASP)1979 Πόνος ορίζεται μια δυσάρεστη αισθητική και συναισθηματική εμπειρία που σχετίζεται με πραγματική η δυνητική βλάβη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΠΙΕΣΗ ΝΩΤΙΑΙΟΥ ΜΥΕΛΟΥ 12700 ασθενείς/έτος ΗΠΑ 5-10% όλων των

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΞΤΜΙΚΟ ΚΑΡΚΙΝΙΚΟ ΠΟΝΟ. Δν Α.Μπασναθηάνε Ακαηζζεζημιόγμξ, Γ.Ο.Ν.Κ. <<Άγημη Aκάνγονμη>>

ΠΑΡΟΞΤΜΙΚΟ ΚΑΡΚΙΝΙΚΟ ΠΟΝΟ. Δν Α.Μπασναθηάνε Ακαηζζεζημιόγμξ, Γ.Ο.Ν.Κ. <<Άγημη Aκάνγονμη>> ΠΑΡΟΞΤΜΙΚΟ ΚΑΡΚΙΝΙΚΟ ΠΟΝΟ Δν Α.Μπασναθηάνε Ακαηζζεζημιόγμξ, Γ.Ο.Ν.Κ. Αολακόμεκμ εκδηαθένμκ γηα ημκ πανμλοζμηθό θανθηκηθό πόκμ ζμβανό πνόβιεμα ζημοξ θανθηκμπαζείξ με επηπμιαζμό 23-90%

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ. ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΣΤΙΚΟΥ ΠΟΝΟΥ ΜΠΟΝΙΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ Επιμελήτρια Β Ακτινοθεραπευτικού Τμήματος ΑΝΘ ΘΕΑΓΕΝΕΙΟΥ

ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ. ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΣΤΙΚΟΥ ΠΟΝΟΥ ΜΠΟΝΙΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ Επιμελήτρια Β Ακτινοθεραπευτικού Τμήματος ΑΝΘ ΘΕΑΓΕΝΕΙΟΥ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΣΤΙΚΟΥ ΠΟΝΟΥ ΜΠΟΝΙΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ Επιμελήτρια Β Ακτινοθεραπευτικού Τμήματος ΑΝΘ ΘΕΑΓΕΝΕΙΟΥ ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ ΠΟΝΟΥ Ο όρος πόνος προέρχεται από τη λατινική λέξη POENA που σημαίνει PUNISHMENT(τιμωρία)

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες σχετικά με την Μετεγχειρητική Αναλγησία

Πληροφορίες σχετικά με την Μετεγχειρητική Αναλγησία Πληροφορίες σχετικά με την Μετεγχειρητική Αναλγησία H εξασφάλιση μετεγχειρητικής αναλγησίας είναι εξίσου σημαντική με την επιτυχή πραγματοποίηση της επέμβασης. Η αναλγησία εξασφαλίζει την ομαλή μετεγχειρητική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΜΠΑΡΚΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΑΝ Α Π Λ Η Ρ Ω Τ Ρ Ι Α Π Ρ Ο Ϊ Σ ΤΑΜ Ε Ν Η ΟΥ Ρ ΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ- Ο Γ ΚΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ Τ Μ Η Μ ΑΤΟ Σ ΑΝ Θ «Θ Ε ΑΓ Ε Ν Ε Ι Ο» ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ Βασική

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΕ ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ

Η ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΕ ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ Ι. Ντότης- Ημερίδα Α Παιδιατρικής Κλινικής Α.Π.Θ 2013 Η ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΕ ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ Ιωάννης Ντότης Παιδίατρος Εντατικολόγος Επιμελητής Α Π/Δ Κλινική Ι. Ντότης- Ημερίδα

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα I Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την τροποποίηση των όρων αδειών κυκλοφορίας

Παράρτημα I Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την τροποποίηση των όρων αδειών κυκλοφορίας Παράρτημα I Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την τροποποίηση των όρων αδειών κυκλοφορίας Επιστημονικά πορίσματα Λαμβάνοντας υπόψη την έκθεση αξιολόγησης της PRAC σχετικά με την PSUR για το ζολεδρονικό

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ο νευροπαθητικός πόνος; 1,2

Τι είναι ο νευροπαθητικός πόνος; 1,2 Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για γενική πληροφόρηση και ενημέρωση του κοινού και σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τη συμβουλή ιατρού ή άλλου αρμοδίου επαγγελματία υγείας Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΕΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΙ ΤΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΦΥΛΛΟΥ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΕΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΙ ΤΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΦΥΛΛΟΥ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΕΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΙ ΤΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΦΥΛΛΟΥ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ Σημείωση: Οι εν λόγω τροποποιήσεις της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και

Διαβάστε περισσότερα

Η αποτελεσματική αντιμετώπιση του πόνου του ασθενούς είναι απόλυτη προτεραιότητα και για τα μέλη της οικογένειας

Η αποτελεσματική αντιμετώπιση του πόνου του ασθενούς είναι απόλυτη προτεραιότητα και για τα μέλη της οικογένειας KAΡKIN KINΙKOΣ Σ ΠΟΝΟΣ Η αποτελεσματική αντιμετώπιση του πόνου του ασθενούς είναι απόλυτη προτεραιότητα και για τα μέλη της οικογένειας Juarez, G., & Ferrell, B. R.. Family and caregiver involvement in

Διαβάστε περισσότερα

ΚΝΗΣΜΟΣ ΕΝΑ ΕΥΡΕΩΣ ΔΙΑΔΕΔΟΜΕΝΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΜΕΓΕΘΟΣ ΑΓΟΡΑΣ ΤΟΥ ΚΝΗΣΜΟΥ

ΚΝΗΣΜΟΣ ΕΝΑ ΕΥΡΕΩΣ ΔΙΑΔΕΔΟΜΕΝΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΜΕΓΕΘΟΣ ΑΓΟΡΑΣ ΤΟΥ ΚΝΗΣΜΟΥ ΚΝΗΣΜΟΣ ΕΝΑ ΕΥΡΕΩΣ ΔΙΑΔΕΔΟΜΕΝΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΜΕΓΕΘΟΣ ΑΓΟΡΑΣ ΤΟΥ ΚΝΗΣΜΟΥ Ως χρόνιος κνησμός, ορίζεται ένας κνησμός ο οποίος διαρκεί περισσότερο από 6 εβδομάδες. Ο επιπολασμός του χρονίου κνησμού στο γενικό πληθυσμό

Διαβάστε περισσότερα

Η υπο- αντιμετώπιση του πόνου.

Η υπο- αντιμετώπιση του πόνου. Η υπο- αντιμετώπιση του πόνου. Ο όρος ολιγοαναλγησία χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά το 1989 από τους Wilson και Pendleton σε μία εργασία σχετική με την πλημμελή αντιμετώπιση του πόνου των προσερχόμενων

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ*

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ* ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 E-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ 2014-15

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ 2014-15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΗΣ ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ 2014-15 Αίθουσα Μικροσκοπίων Ά ορόφου (Νέο Κτήριο) ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνιες Ασθένειες. Το όρια κάλυψης για την θεραπεία χρόνιων παθήσεων

Χρόνιες Ασθένειες. Το όρια κάλυψης για την θεραπεία χρόνιων παθήσεων Χρόνιες Ασθένειες Το όρια κάλυψης για την θεραπεία χρόνιων παθήσεων Χρόνιες Ασθένειες Όπως συμβαίνει με κάθε ετησίως ανανεούμενο ασφαλιστήριο συμβόλαιο, έτσι και το ασφαλιστήριο υγείας είναι σχεδιασμένο

Διαβάστε περισσότερα

Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού

Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού Παράρτημα 1 Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού Η Επιτροπή Ορφανών Φαρμάκων (COMP), έχοντας εξετάσει την αίτηση, κατέληξε στα ακόλουθα: Σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ Αλλεργία και άσθμα; Αν πάσχετε από αυτές τις παθήσεις, θα υποφέρετε για όλη σας τη ζωή ; ΟΙ ΜΕΛΕΤΕΣ ΤΗΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑΣ ΔΕΚΑΕΤΙΑΣ ΛΕΝΕ ΟΧΙ. Η Ελληνική Εταιρεία Αλλεργιολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 «Έναρξη ινσουλίνης στα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2: πότε και πως ;» Ηλίας Ν. Μυγδάλης Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα Ειδικό φροντιστήριο

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Το πεδίο αλλάζει Αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης παγκοσμίως Καλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Kλινικές ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΒΑΣΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ

Kλινικές ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΒΑΣΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ Kλινικές Mελέτες ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΒΑΣΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ 1Τι είναι οι κλινικές μελέτες είναι σημαντικές; > Μη διστάσετε να ρωτήσετε το γιατρό σας για οποιαδήποτε και άλλη γιατί πληροφορία ή διευκρίνηση χρειάζεστε

Διαβάστε περισσότερα

Οξύς και χρόνιος πόνος

Οξύς και χρόνιος πόνος Οξύς και χρόνιος πόνος Από την Αθηνά Βαδαλούκα, MD, PhD, FIPP Αναπλ. Καθηγήτρια Αναισθησιολογίας' Διευθύντρια, Ά Ανασθησιολογικής Κλινικής, Θεραπείας Πόνου και Παρηγορητικής Φροντίδας, Αρεταίειου Νοσοκομείου,

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονικά πορίσματα

Επιστημονικά πορίσματα Παράρτημα II Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την ανάκληση ή την τροποποίηση των όρων των αδειών κυκλοφορίας και λεπτομερής αιτιολόγηση των αποκλίσεων από τη σύσταση της PRAC 69 Επιστημονικά πορίσματα

Διαβάστε περισσότερα

Αμέσως δρώντα αγγειοδιασταλτικά, α-αποκλειστές, νιτρώδη: πού, πότε, πώς

Αμέσως δρώντα αγγειοδιασταλτικά, α-αποκλειστές, νιτρώδη: πού, πότε, πώς Αμέσως δρώντα αγγειοδιασταλτικά, α-αποκλειστές, νιτρώδη: πού, πότε, πώς Ηρακλής Αβραμόπουλος Παθολόγος Ιατρείο Υπέρτασης Νοσοκομείο Υγεία Αμέσως δρώντα αγγειοδιασταλτικά ΒΒ Χάλαση των αγγείων Δραστηριότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ Α. ΠΟΤΕ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΣΕ ΜΕΤΡΗΣΗ ΟΣΤΙΚΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ (ΑΝΔΡΕΣ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ): ΗΛΙΚΙΑ < 50 ΕΤΩΝ: Κατάγματα χαμηλής βίας

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα III. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους των πληροφοριών προϊόντος

Παράρτημα III. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους των πληροφοριών προϊόντος Παράρτημα III Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους των πληροφοριών προϊόντος Σημείωση: Οι αλλαγές στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών Προϊόντος και του Φύλλου Οδηγιών Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Vectibix. πανιτουμουμάμπη. Τι είναι το Vectibix; Σε ποιες περιπτώσεις χρησιμοποιείται το Vectibix; Περίληψη EPAR για το κοινό

Vectibix. πανιτουμουμάμπη. Τι είναι το Vectibix; Σε ποιες περιπτώσεις χρησιμοποιείται το Vectibix; Περίληψη EPAR για το κοινό EMA/170285/2015 EMEA/H/C/000741 Περίληψη EPAR για το κοινό πανιτουμουμάμπη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Συστάσεις για τη διαχείριση των πυρετικών σπασμών

Συστάσεις για τη διαχείριση των πυρετικών σπασμών Συστάσεις για τη διαχείριση των πυρετικών σπασμών Ad hoc Task Force of LICE Guidelines Commission ITALIAN LEAGUE AGAINST EPILEPSY Giuseppe Capovilla, Massimo Mastrangelo, Antonino Romeo, and Federico Vigevano

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΕΓΓΡΑΦΗΣ ΣΥΓΚΑΤΑΘΕΣΗΣ ΚΑΤΟΠΙΝ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ

ΕΝΤΥΠΟ ΕΓΓΡΑΦΗΣ ΣΥΓΚΑΤΑΘΕΣΗΣ ΚΑΤΟΠΙΝ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΕΝΤΥΠΟ ΕΓΓΡΑΦΗΣ ΣΥΓΚΑΤΑΘΕΣΗΣ ΚΑΤΟΠΙΝ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ Τίτλος Μελέτης: Ιδιοπαθής φλεγμονώδης νόσος του εντέρου και προκαρκινικές αλλοιώσεις /καρκίνος του τραχήλου της μήτρας. Παρακαλώ διαβάστε προσεκτικά αυτό

Διαβάστε περισσότερα

18 o ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ. 19-22 Νοεμβρίου 2015 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΟ MAKEDONIA PALACE. Διοργάνωση

18 o ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ. 19-22 Νοεμβρίου 2015 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΟ MAKEDONIA PALACE. Διοργάνωση 18 o ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ 19-22 Νοεμβρίου 2015 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΟ MAKEDONIA PALACE Διοργάνωση ΑΝΤΙΚΑΡΚΙΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΘΕΑΓΕΝΕΙΟ» Σε συνεργασία με τα Ογκολογικά Νοσοκομεία «ΑΓΙΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη

Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη 3 η Πανελλήνια Συνάντηση Συλλόγων Ατόμων και Γονέων Παιδιών με Ρευματικές παθήσεις Αθήνα 3-4 Οκτωβρίου 2014 Κατερίνα Κουτσογιάννη Πρόεδρος Σ Ρ Κ Ορισμός Ως "συμμόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

Βελτιώνοντας την τρέχουσα και μελλοντική διαχείριση του χρόνιου πόνου

Βελτιώνοντας την τρέχουσα και μελλοντική διαχείριση του χρόνιου πόνου Βελτιώνοντας την τρέχουσα και μελλοντική διαχείριση του χρόνιου πόνου Greece 1 Η πρωτοβουλία Pain Proposal Εκτιμάται ότι ένας στους πέντε Ευρωπαίους υποφέρει από χρόνιο πόνο, γεγονός που συνεπάγεται σημαντικές

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΚΑΡΚΙΝΟΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΚΑΡΚΙΝΟΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S The "Annual Report to the Nation on the Status of Cancer,, 1975-2001*"

Διαβάστε περισσότερα

AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΣΘΜΑΤΟΣ & ΚΥΗΣΗΣ

AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΣΘΜΑΤΟΣ & ΚΥΗΣΗΣ AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ Το άσθμα είναι ένα από τις πιο συχνές νόσους που περιπλέκει την εγκυμοσύνη. Πρόσφατες μελέτες δείχνουν πως περίπου 8-10% των εγκύων έχουν άσθμα και μπορεί να επηρεάσει την εγκυμοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας.

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας. CUMMULATINE SUCCESS SCORE % ΙΣΧΙΟ CUMMULATINE SUCCESS RATE % YΛΙΚΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ ΑΣΘΕΝΕΙΣ 42 ΑΝΔΡΕΣ 16 ΓΥΝΑΙΚΕΣ 26 ΗΛΙΚΙΑ 63.1 (42-92) ΥΨΟΣ 171 (162-191) Δ.Μ.Σ 36 (22-47) Το ποσοστό των ασθενών που αναφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Ποιός είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Ποιός είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί; www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα. Θ. Τσιλιγιάννης

Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα. Θ. Τσιλιγιάννης Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα Θ. Τσιλιγιάννης Παιδίατρος Εξειδικευμένος Παιδοπνευμονολόγος Διευθυντής Παιδοπνευμονολογικού Παιδιατρική Κλινική ΜΗΤΕΡΑ Φυσική

Διαβάστε περισσότερα

Φαρμακευτική Θεραπεία Νόσου του Πάρκινσον

Φαρμακευτική Θεραπεία Νόσου του Πάρκινσον Φαρμακευτική Θεραπεία Νόσου του Πάρκινσον Η νόσος του Πάρκινσον είναι μία συχνή εκφυλιστική νόσος του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος η οποία εκδηλώνεται με κινητικά και μη κινητικά συμπτώματα. Μέχρι σήμερα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΡ. Γ. Ι. ΠΙΣΣΑΚΑΣ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΛΗΝ. ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ. ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ ΔΝΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΝΟΣ.

ΔΡ. Γ. Ι. ΠΙΣΣΑΚΑΣ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΛΗΝ. ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ. ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ ΔΝΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΝΟΣ. Η ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΒΙΟΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΔΡ. Γ. Ι. ΠΙΣΣΑΚΑΣ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΛΗΝ. ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ. ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ ΔΝΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΝΟΣ.

Διαβάστε περισσότερα

Χρυσούλα Καραναστάση Αναισθησιολόγος

Χρυσούλα Καραναστάση Αναισθησιολόγος Δομή - Προβλήματα Χρυσούλα Καραναστάση Αναισθησιολόγος Οξύς πόνος Τραυματικός, μτχ, φλεγμονώδης... Νοσηρότητα-Θνησιμότητα Μετάπτωση σε χρόνιο > 3 μήνες: Ιδία νόσος (IASP 1992) Επίπτωση στην ποιότητα ζωής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Εργασία ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ. Ονοματεπώνυμο:

Διαβάστε περισσότερα

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012»

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» «Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 Ηλίας Ν. Μυγδάλης Συντονιστής Διευθυντής Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκοµείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα 9o Πανελλήνιο Συνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 12: HIV Ο HIV έχει συνδεθεί με κακή θρέψη και με το σύνδρομο απώλειας καθαρής σωματικής μάζας και λιπώδους ιστού (AIDS wasting syndrome). Η απώλεια σωματικού

Διαβάστε περισσότερα

ασθενών με σοβαρή, ενεργό νόσο που δεν έχουν προηγουμένως λάβει θεραπευτική αγωγή με μεθοτρεξάτη,

ασθενών με σοβαρή, ενεργό νόσο που δεν έχουν προηγουμένως λάβει θεραπευτική αγωγή με μεθοτρεξάτη, EMA/502328/2014 EMEA/H/C/000955 Περίληψη EPAR για το κοινό τοκιλιζουμάμπη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ Ο ΗΓΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΧΡΗΣΤΗ. ΒΕΤΑVΕRΤ 24 mg δισκία. ιϋδροχλωρική Βηταϊστίνη

ΦΥΛΛΟ Ο ΗΓΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΧΡΗΣΤΗ. ΒΕΤΑVΕRΤ 24 mg δισκία. ιϋδροχλωρική Βηταϊστίνη ΦΥΛΛΟ Ο ΗΓΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΧΡΗΣΤΗ ΒΕΤΑVΕRΤ 24 mg δισκία ιϋδροχλωρική Βηταϊστίνη ιαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φύλλο οδηγιών χρήσης, προτου αρχίσετε να λαµβάνετε αυτό το φάρµακo. Φυλάξτε αυτό το φύλλο οδηγιών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΟΡΗΓΟΥΝΤΑΙ 11 ΜΟΡΙΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΟΡΗΓΟΥΝΤΑΙ 11 ΜΟΡΙΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΟΡΗΓΟΥΝΤΑΙ 11 ΜΟΡΙΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (c.m.e. CREDITS) 2 ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΑΠΟΨΕΙΣ ΣΤΗΝ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ Πρόεδρος Α. Πιτταράς

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ: ΠΑΓΚΡΕΑΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΠΑΓΚΡΕΑΤΙΤΙΔΑ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών αναγκών Πρόληψη/ αντιμετώπιση κακής θρέψης Πρόληψη της απώλειας βάρους Αντιμετώπιση της

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Κώστας Νικολάου ψυχίατρος Παρουσίαση βασισμένη στο: BPSD Educational Pack, International Psychogeriatric Association (IPA) 2002 Τα Συμπεριφορικά και Ψυχολογικά συμπτώματα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ και ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Πρόεδρος : Σ. Δούμα Αντιπρόεδρος : Γ. Στεργίου Γεν. Γραμματέας : Π. Ζεμπεκάκης Ειδ. Γραμματέας : Μ. Δούμας

Διαβάστε περισσότερα

Ιn vivo αξιολόγηση των γενοσήμων Μελέτη Βιοϊσοδυναμίας Γλιμεπιρίδης

Ιn vivo αξιολόγηση των γενοσήμων Μελέτη Βιοϊσοδυναμίας Γλιμεπιρίδης Ιn vivo αξιολόγηση των γενοσήμων Μελέτη Βιοϊσοδυναμίας Γλιμεπιρίδης ΜΑΝΟΛΗΣ ΓΕΩΡΓΑΡΑΚΗΣ Καθηγητής Φαρμακευτικής Τεχνολογίας & Ελέγχου Φαρμάκων Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης 1. ΓΕΝΟΣΗΜΑ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΑΓΚΑΛΑΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΝΕΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Γ.Ν.Θ. Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ

ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΑΓΚΑΛΑΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΝΕΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Γ.Ν.Θ. Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΑΓΚΑΛΑΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΝΕΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Γ.Ν.Θ. Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια είναι μια νόσος που μπορεί να προληφθεί και να θεραπευθεί, και περιλαμβάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΠΕΠΤΙΚΟΥ

ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΠΕΠΤΙΚΟΥ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΑΣ 13η ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΠΕΠΤΙΚΟΥ 5 & 6 Δεκεμβρίου 2015 Αθήνα, Ξενοδοχείο Divani-Caravel Αίθουσα ΙΛΙΣΣΟΣ ΧΟΡΗΓΟΥΝΤΑΙ ΜΟΡΙΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογές αρχών φαρμακολογίας

Εφαρμογές αρχών φαρμακολογίας Εφαρμογές αρχών φαρμακολογίας Χριστίνα Δάλλα Λέκτορας Φαρμακολογίας Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Αθηνών cdalla@med.uoa.gr www.med.uoa.gr/pharmacology Ισχύς (potency) ενός φαρμάκου (συνήθως εκφράζεται σε

Διαβάστε περισσότερα

Νεότερα από το Μέτωπο της Πρόληψης των Εγκεφαλικών Επεισοδίων στην Κολπική Μαρμαρυγή

Νεότερα από το Μέτωπο της Πρόληψης των Εγκεφαλικών Επεισοδίων στην Κολπική Μαρμαρυγή Ελληνική Εταιρεία Καρδιαγγειακής Υγείας Hellenic Society of Cardiovascular Health Νεότερα από το Μέτωπο της Πρόληψης των Εγκεφαλικών Επεισοδίων στην Κολπική Μαρμαρυγή Ένα Σεμινάριο για τη Χρήση των Νεότερων

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλίες σε ελληνικά και διεθνή συνέδρια-επιστημονικές συναντήσεις. συνάντηση

Ομιλίες σε ελληνικά και διεθνή συνέδρια-επιστημονικές συναντήσεις. συνάντηση Ομιλίες σε ελληνικά και διεθνή συνέδρια-επιστημονικές συναντήσεις Τίτλος Reverse white coat effect Clinic and ambulatory blood pressure in acute stroke Αρτηριακή υπέρταση και νόσος των καρωτίδων Κλινική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Afluon nasal spray SPC 13 EMA (GR120306) 1 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ AFLUON 0,1% w/v ρινικό εκνέφωμα, διάλυμα 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Διάλυμα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟ ΙΑΤΡΕΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ (Ο.Ι.Κ.Α.)

ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟ ΙΑΤΡΕΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ (Ο.Ι.Κ.Α.) ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟ ΙΑΤΡΕΙΟ (Ο.Ι.Κ.Α.) ΜΙΑ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΗ ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ ΤΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΜΟΝΑΔΑΣ Γ ΠΠ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΑΝΑΣΦΑΛΙΣΤΟΥΣ ΚΑΡΚΙΝΟΠΑΘΕΙΣ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παρατεταµένη και πολύπλευρη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 3: ΗΠΑΤΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΗΠΑΤΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών αναγκών Πρόληψη της απώλειας βάρους Ενίσχυση προγράμματος αποκατάστασης ΕΡΓΑΛΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής

Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής Εισαγωγή Η διάγνωση καρκίνου του μαστού αποτελεί ιδιαίτερα τραυματικό γεγονός 1,2 Στην τελευταία έκδοση του Diagnostic and Statistical

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 2: ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 2: ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 2: ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια 25% - 40% των ασθενών με ΧΑΠ υποσιτίζονται. ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών αναγκών Πρόληψη

Διαβάστε περισσότερα

Οι ασφαλισμένοι ΕΟΠΥΥ αποζημιώνονται, μόνο εφόσον έχει προηγηθεί η έγκριση του ελεγκτή ιατρού ΕΟΠΥΥ για την αποστολή του δείγματος στο εξωτερικό.

Οι ασφαλισμένοι ΕΟΠΥΥ αποζημιώνονται, μόνο εφόσον έχει προηγηθεί η έγκριση του ελεγκτή ιατρού ΕΟΠΥΥ για την αποστολή του δείγματος στο εξωτερικό. 2.α. ΟNCOTYPE Σε γυναίκες με καρκίνο του μαστού αρχικού σταδίου (με θετικούς ορμονοϋποδοχείς και αρνητικούς μασχαλιαίους λεμφαδένες) παρέχεται η τεχνική της αλυσιδωτής αντίδρασης της αντίστροφης μεταγραφάσης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 18: ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 18: ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 18: ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΝΕΥΡΟΓΕΝΗΣ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Οι ασθενείς με νευρογενή ανορεξία παρουσιάζουν σημαντική απώλεια βάρους, είναι ανορεκτικοί και υποφέρουν από

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΔΙΑΤΑΓΜΑ 121/2008. Άρθρο 1 - ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΣΚΟΠΟΣ

ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΔΙΑΤΑΓΜΑ 121/2008. Άρθρο 1 - ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΣΚΟΠΟΣ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΔΙΑΤΑΓΜΑ 121/2008 Άρθρο 1 - ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΣΚΟΠΟΣ Καθορίζονται ενιαία για τον Οργανισμό Περίθαλψης Ασφαλισμένων του Δημοσίου (ΟΠΑΔ) και όλους τους φορείς και κλάδους ασθένειας αρμοδιότητας Γενικής

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα ΙΙ. Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι απόρριψης

Παράρτημα ΙΙ. Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι απόρριψης Παράρτημα ΙΙ Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι απόρριψης 4 Επιστημονικά πορίσματα Γενική περίληψη της επιστημονικής αξιολόγησης του Levothyroxine Alapis και των λοιπών εμπορικών ονομασιών του (βλ. Παράρτημα

Διαβάστε περισσότερα

16 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΕΡΙΟΧΙΚΗΣ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΑΣ, ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΠΟΝΟΥ & ΠΑΡΗΓΟΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ 1-4 Οκτωβρίου 2015, Καβάλα

16 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΕΡΙΟΧΙΚΗΣ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΑΣ, ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΠΟΝΟΥ & ΠΑΡΗΓΟΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ 1-4 Οκτωβρίου 2015, Καβάλα 16 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΕΡΙΟΧΙΚΗΣ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΑΣ, ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΠΟΝΟΥ & ΠΑΡΗΓΟΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ 1-4 Οκτωβρίου 2015, Καβάλα ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Πέμπτη 1 Οκτωβρίου 2015 Αίθουσα Ι Αίθουσα ΙΙ 11.00-12.00

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ : ποια και πότε ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΗΣ ΣΤΕΛΙΟΣ ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ΑΦΡΟΔΙΣΙΟΛΟΓΟΣ

ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ : ποια και πότε ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΗΣ ΣΤΕΛΙΟΣ ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ΑΦΡΟΔΙΣΙΟΛΟΓΟΣ ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ : ποια και πότε ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΗΣ ΣΤΕΛΙΟΣ ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ΑΦΡΟΔΙΣΙΟΛΟΓΟΣ ΠΡΟΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΣΩΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ Αξιολόγηση κλινικής εικόνας ακμής(μορφή και βαρύτητα) Γνώση του σκευάσματος

Διαβάστε περισσότερα

histogenesis Dr.Stefanos Goudelas, Dermatologist

histogenesis Dr.Stefanos Goudelas, Dermatologist histogenesis Dr.Stefanos Goudelas, Dermatologist histogenesis αισθητική προσώπου Dr. Stefanos Goudelas, Dermatologist η πιο διαδεδομένη και αποτελεσματική αγωγή για τις ρυτίδες έκφρασης Dr. Stefanos Goudelas

Διαβάστε περισσότερα

6ο Διαβητολογικό. Συνέδριο. 20 έως 22 Νοεμβρίου 2009. Σακχαρώδης Διαβήτης Γνώση βασισμένη στην ένδειξη. Κάνουμε το σωστό; Πάτρα.

6ο Διαβητολογικό. Συνέδριο. 20 έως 22 Νοεμβρίου 2009. Σακχαρώδης Διαβήτης Γνώση βασισμένη στην ένδειξη. Κάνουμε το σωστό; Πάτρα. Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Πατρών Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική Διαβητολογικό Κέντρο 6ο Διαβητολογικό Συνέδριο Σακχαρώδης Διαβήτης Γνώση βασισμένη στην ένδειξη Κάνουμε το σωστό; Ενα διαχρονικό δίλημμα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΧΡΗΣΤΗ. Hiberix, Κόνις και διαλυτικό μέσο για ενέσιμο διάλυμα Εμβόλιο έναντι του αιμόφιλου της ινφλουέντζας τύπου β (Hib)

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΧΡΗΣΤΗ. Hiberix, Κόνις και διαλυτικό μέσο για ενέσιμο διάλυμα Εμβόλιο έναντι του αιμόφιλου της ινφλουέντζας τύπου β (Hib) ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΧΡΗΣΤΗ Hiberix, Κόνις και διαλυτικό μέσο για ενέσιμο διάλυμα Εμβόλιο έναντι του αιμόφιλου της ινφλουέντζας τύπου β (Hib) Παρακαλούμε διαβάστε προσεκτικά αυτό το φυλλάδιο, πριν από

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΥΧΟΣ 18 Το έντυπο αυτό διανέμεται δωρεάν ΙΟΥΝΙΟΣ 2013. Παρηγορική Φροντίδα

ΤΕΥΧΟΣ 18 Το έντυπο αυτό διανέμεται δωρεάν ΙΟΥΝΙΟΣ 2013. Παρηγορική Φροντίδα ΤΕΥΧΟΣ 18 Το έντυπο αυτό διανέμεται δωρεάν ΙΟΥΝΙΟΣ 2013 ΠΑΡΗ.ΣΥ.Α Ελληνικό Τμήμα EAPC Μέλος της ECEPT Παρηγορική Φροντίδα ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΙΑΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΠΟΝΟΥ ΚΑΙ ΠΑΡΗΓΟΡΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις :

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Οι όρχεις αποτελούν κομμάτι του αναπαραγωγικού συστήματος (παραγωγή σπερματοζωάριων) του άνδρα αλλά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΣΥΜΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΑΠΟΝΕΥΡΩΣΗΣ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΑΡΤΗΡΙΩΝ

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΣΥΜΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΑΠΟΝΕΥΡΩΣΗΣ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΑΡΤΗΡΙΩΝ 1 ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΣΥΜΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΑΠΟΝΕΥΡΩΣΗΣ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΑΡΤΗΡΙΩΝ Στο πρωτόκολλο θα συμπεριληφθούν αυστηρά και μόνο ασθενείς με ανθεκτική υπέρταση που ορίζεται ως η αδυναμία ρύθμισης της αρτηριακής πίεσης παρά τη

Διαβάστε περισσότερα

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση )

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Συντηρητική ή Χειρουργική Αντιµετώπιση Γ. Στράντζαλης Νευροχειρουργική Κλινική, Πανεπιστήµιο Αθηνών, Θεραπευτήριο Ευαγγελισµός ΓΕΝΙΚΑ Η οσφυo-ισχιαλγία ή ο «πόνος

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχεία για τη μορφίνη και άλλα οπιούχα φάρμακα στην ανακουφιστική φροντίδα. National Community Education Initiative

Στοιχεία για τη μορφίνη και άλλα οπιούχα φάρμακα στην ανακουφιστική φροντίδα. National Community Education Initiative National Community Education Initiative Στοιχεία για τη μορφίνη και άλλα οπιούχα φάρμακα στην ανακουφιστική φροντίδα Facts about morphine and other opioid medicines in palliative care Greek Για ποιο θέμα

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Έρευνας Αγοράς Ανάμεσα σε με Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη. Ασθενείς με. Νοσήματα του Εντέρου. Αθήνα, Μάιος 2011. Ετοιμάστηκε για την:

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Έρευνας Αγοράς Ανάμεσα σε με Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη. Ασθενείς με. Νοσήματα του Εντέρου. Αθήνα, Μάιος 2011. Ετοιμάστηκε για την: Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Έρευνας Αγοράς Ανάμεσα σε με Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη Ασθενείς με Νοσήματα του Εντέρου Ετοιμάστηκε για την: Αθήνα, Μάιος 2011 Ταυτότητα Έρευνας Μεθοδολογία: Κοινό-στόχος στόχος: 1.

Διαβάστε περισσότερα

Α Α Ν Α Κ Ο Ι Ν Ω Σ Η

Α Α Ν Α Κ Ο Ι Ν Ω Σ Η ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΘΗΝΑ 5-8 ΜΑΪΟΥ 2011 ΑΤΗΕNS - HILTON Με Διεθνείς Συμμετοχές Α Α Ν Α Κ Ο Ι Ν Ω Σ Η Θα χορηγηθούν Μόρια Συνεχιζόμενης Εκπαίδευσης Διοικητικό Συμβούλιο Πρόεδρος: Αντιπρόεδρος:

Διαβάστε περισσότερα

Η μεταφορά των φαρμάκων γίνεται με παθητική διάχυση ή με ενεργητική μεταφορά.

Η μεταφορά των φαρμάκων γίνεται με παθητική διάχυση ή με ενεργητική μεταφορά. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΦΑΡΜΑΚΟ. Φάρμακο λέμε οποιαδήποτε ουσία που όταν χορηγηθεί στον άνθρωπο, τα ζώα ή τα φυτά με συγκεκριμένο τρόπο και σε συγκεκριμένη δόση έχει θεραπευτικό αποτέλεσμα.

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για την Φαρμακευτική θεραπεία της επιληψίας

Οδηγίες για την Φαρμακευτική θεραπεία της επιληψίας Οδηγίες για την Φαρμακευτική θεραπεία της επιληψίας Επιληψία είναι μία νόσος με πολλαπλά αίτια και η διάγνωση τίθεται όταν ο ασθενής εμφανίσει δύο επεισόδια μη προκλητών επιληπτικών κρίσεων ή ένα επεισόδιο

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος. Note: Σήμερα όμως πάνω από το 50% των διαφόρων καρκινικών τύπων είναι θεραπεύσιμοι

Καρκίνος. Note: Σήμερα όμως πάνω από το 50% των διαφόρων καρκινικών τύπων είναι θεραπεύσιμοι Ο πιο απλός ορισμός είναι ότι ο καρκίνος είναι μια ομάδα ασθενειών που χαρακτηρίζεται από ανεξέλεγκτη ανάπτυξη και διασπορά ανώμαλων κυττάρων. Αν η εξάπλωση δεν ελεγχθεί θα οδηγήσει στο θάνατο. Ποσοστό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ

ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ISBN 978-960-372-099-7 ΘΕΣΣΑΛΙΑ ΑΘΑΝΑΣΟΥΛΗ Ομότιμη Καθηγήτρια Προληπτικής και Κοινωνικής Οδοντιατρικής Πανεπιστημίου Αθηνών ΟΥΡΑΝΙΑ ΝΙΚΟΛΑΤΟΥ - ΓΑΛΙΤΗ Αναπληρώτρια

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες αντιμετώπισης του άσθματος στα παιδιά.

Κατευθυντήριες οδηγίες αντιμετώπισης του άσθματος στα παιδιά. Κατευθυντήριες οδηγίες αντιμετώπισης του στα παιδιά. Φώτης Β. Κυρβασίλης Επίκουρος Καθηγητής Παιδιατρικής Πνευμονολογίας Γ Παιδιατρική Κλινική Α.Π.Θ www.pd3.gr Η αντιμετώπιση του βρογχικού στα παιδιά κατευθύνεται

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση

Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση 1 Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση Τα θεραπευτικά σχήματα τα οποία περιγράφονται παρακάτω είναι βασισμένα σε κλινικές μελέτες Φάσης ΙΙΙ και στις εγκρίσεις θεραπειών από τους Οργανισμό Φαρμάκων

Διαβάστε περισσότερα

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα;

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Το λέμφωμα είναι δυνητικά ιάσιμη νόσος Με την επιστημονική συνεργασία του Αιματολογικού Τμήματος, Γ Πανεπιστημιακής Παθολογικής Κλινικής,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 5: ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΙΔΙΟΠΑΘΗΣ ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗΣ ΝΟΣΟΣ ΤΟΥ ΕΝΤΕΡΟΥ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 5: ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΙΔΙΟΠΑΘΗΣ ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗΣ ΝΟΣΟΣ ΤΟΥ ΕΝΤΕΡΟΥ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 5: ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΙΔΙΟΠΑΘΗΣ ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗΣ ΝΟΣΟΣ ΤΟΥ ΕΝΤΕΡΟΥ Νόσος Crohn ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Πρόληψη και αντιμετώπιση της κακής θρέψης Πρόληψη της απώλειας

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ:

Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: ΓΝΩΡΙΖΩ-ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ-ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΩ 2 Ιουνίου 2014 / 14 O Δημοτικό Σχολείο Ιλίου ΒΡΟΧΙΚΟ ΑΣΜΑ & ΠΑΙΔΙΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ Π. ΚΩΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ Πως να προλάβετε τον ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ με ΤΗΝ ΕΥΓΕΝΙΚΗ Χορηγία Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία με ΤΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ «Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση των μεταβολικών νοσημάτων:

Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση των μεταβολικών νοσημάτων: Ελληνική Εταιρεία Αθηροσκλήρωσης 1 ο ΕΑΡΙΝΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ 23-26 Μαΐου 2013 Ξενοδοχείο Αlexander the Great, Κρυοπηγή, Κασσάνδρα Χαλκιδικής Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση των μεταβολικών

Διαβάστε περισσότερα