ΤΟ ΑΣΥΛΟ ΤΗΣ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΤΟ ΑΣΥΛΟ ΤΗΣ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ"

Transcript

1 ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΣΥΝΘΕΣΗ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ Ι ΑΣΚΩΝ: ΚΑΘ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΘΕΜΑ ΤΟ ΑΣΥΛΟ ΤΗΣ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ ΟΝ/ΜΟ ΦΟΙΤΗΤΗ: ΓΡΥΜΑΝΕΛΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ Α.Μ. : ΤΗΛ. : ΑΘΗΝΑ 2007

2 ΤΟ ΘΕΜΑ Η παρούσα πραγµατεύεται το εξαιρετικά σηµαντικό στις µέρες µας θέµα της συνταγµατικής κατοχύρωσης του απαραβίαστου του ασύλου της κατοικίας. Με αφετηρία την έννοια της κατοικίας στους διάφορους τοµείς του δικαίου εξετάζεται το εύρος της προστασίας που αναγνωρίζει η σηµερινή συνταγµατική διάταξη έπειτα και από σύγκριση µε παλαιότερα συντάγµατα. Αναλύοντας την έκταση της προστασίας εντοπίζουµε τα όρια και τους περιορισµούς που τάσσει το ίδιο το Σύνταγµα και οι νόµοι, καθώς και τις κυρώσεις για τους παραβάτες, ενώ στη συνέχεια παρατίθεται η εξίσου σηµαντική και πολλές φορές πρωτοποριακή προστασία που επιφυλάσσουν διεθνή κείµενα έτσι όπως έχει ερµηνευθεί από τη νοµολογία διεθνών δικαστηρίων. 2

3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ...Σελ. Το θέµα... 2 Περιεχόµενα... 3 Ι. Ιστορική αναδροµή... 4 Α. Γενικά... 4 Β. Η κατοχύρωση του ασύλου της κατοικίας στα ελληνικά συντάγµατα 5 II. Η έννοια της κατοικίας... 7 Α. Νοµική έννοια... 7 Β. Συνταγµατική έννοια... 7 III. Το περιεχόµενο του δικαιώµατος... 9 ΙV. Φορείς του δικαιώµατος V. Οριοθετήσεις- Περιορισµοί του δικαιώµατος Α. Η κατ οίκον έρευνα Β. Η κατ οίκον έρευνα στον Κώδικα Ποινικής ικονοµίας Γ. Η κατ οίκον έρευνα σε άλλα νοµοθετήµατα Λοιποί περιορισµοί VI. Κυρώσεις των παραβατών VII. Αναστολή VIII. ιεθνής προστασία του ασύλου της κατοικίας IX. Βασικά συµπεράσµατα X. Περίληψη ΧΙ. Summary XII.Λήµµατα Entries XIII. Παραρτήµατα Α. Κυριότερη νοµολογία Β. Γνωµοδοτήσεις Γ. Αποφάσεις Ε Α Βιβλιογραφία

4 I. ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑ ΡΟΜΗ A. ΓΕΝΙΚΑ Το δικαίωµα στο άσυλο της κατοικίας αντιµετωπίζεται παραδοσιακά ως έκφανση της προσωπικής ελευθερίας και συνδέεται στενά µε την προστασία της ιδιωτικής ζωής καθώς και ευρύτερα µε το σεβασµό στην ανθρώπινη αξία. Όντας ένα από τα θεµελιώδη δικαιώµατα του ατόµου κατοχυρώνεται ρητά στο άρθρο 9 παρ. 1 εδ. α και γ και παρ. 2 του Συντάγµατος. Η αντιµετώπιση της κατοικίας ως ασύλου, µε την έννοια δηλαδή ενός χώρου απαραβίαστου, ανευρίσκεται ήδη στις παραδόσεις του αρχαίου κόσµου που θεωρούσε τον «οίκο» ή «εστία» χώρο όχι απλώς διαβίωσης αλλά και λατρείας και ιερό καταφύγιο. εν ήταν άλλωστε τυχαία η τιµή και η ευλάβεια την οποία οι αρχαίοι Έλληνες απέδιδαν στη θεά Εστία, προστάτιδα της οικογενειακής εστίας. Έπειτα η φράση «Nemo de domo extrahi debet» αποδίδει µε σαφήνεια τη σηµασία του «domus» για τους Ρωµαίους. Νοµικό ωστόσο περιεχόµενο στο άσυλο της κατοικίας προσδίδει το αγγλοσαξονικό δίκαιο. Η ρήση «my home is my castle» είναι ενδεικτική της αναγκαιότητας να προστατευτεί ο άνθρωπος στο χώρο που θεωρείται κατοικία. Έτσι, για πρώτη φορά το άσυλο κατοχυρώνεται ρητά στη διακήρυξη των ανθρωπίνων δικαιωµάτων της Virginia του 1776 ( Bill of rights, άρθρο 10 1 ). Το παράδειγµα της Virginia ακολούθησαν και άλλες αµερικανικές πολιτείες και στη συνέχεια ρητή διατύπωση βρίσκουµε στην τέταρτη τροποποίηση του Οµοσπονδιακού Συντάγµατος των Η. Π. Α. ( 1791) 2. Ενώ η Γαλλική ιακήρυξη του 1789 το παρέλειψε, το περιέλαβε το γαλλικό Σύνταγµα του 1791 ( Τίτλος IV, Άρθρο 9). Τέλος, ρητή καθιέρωση βρίσκουµε και στο βελγικό Σύνταγµα του 1831 ( Άρθρο 10), το οποίο καθιερώνει το λεγόµενο 1 «Γενικά εντάλµατα µε τα οποία ένας αξιωµατικός ή εντεταλµένος µπορεί να διατάσσεται να ερευνά ύποπτους χώρους χωρίς απόδειξη για µια διαπραχθείσα πράξη, ή να συλλαµβάνει οποιοδήποτε πρόσωπο ή πρόσωπα µη κατονοµαζόµενα ή εκείνα των οποίων το έγκληµα δεν καθορίζεται επακριβώς και δεν στηρίζεται σε απόδειξη, είναι µειωτικά, τυραννικά και πρέπει να µην εκδίδονται.» 2 «Το δικαίωµα του λαού να είναι ασφαλής στο πρόσωπο, στις κατοικίες, τα έγγραφα και τα προσωπικά του είδη απέναντι στις αδικαιολόγητες συλλήψεις, έρευνες και κατασχέσεις, δε θα παραβιάζεται και κανένα ένταλµα δε θα εκδίδεται παρά µόνο για εύλογη αιτία που θα στηρίζεται σε όρκο ή διαβεβαίωση και θα περιγράφει ειδικά τη θέση που θα ερευνηθεί, τα πρόσωπα ή πράγµατα που θα συλληφθούν ή θα κατασχεθούν» 4

5 «κλασικό κατάλογο» των ατοµικών δικαιωµάτων που αποτέλεσε τη βάση των περισσότερων σύγχρονων ευρωπαϊκών συνταγµάτων. Πέρα όµως από την κατοχύρωση σε εθνικό επίπεδο, δε θα µπορούσε να λείπει η πρόβλεψη της προστασίας του ασύλου της κατοικίας σε διεθνή κείµενα, σε µια διεθνή κοινότητα που δείχνει να ευαισθητοποιείται απέναντι στα θεµελιώδη ανθρώπινα δικαιώµατα από το 1948 µε την Οικουµενική ιακήρυξη των ικαιωµάτων του ανθρώπου ( Άρθρο 12). Ακολουθούν η Ευρωπαϊκή Σύµβαση των ικαιωµάτων του Ανθρώπου ( Άρθρο 8) και το ιεθνές Σύµφωνο των Ατοµικών και Πολιτικών ικαιωµάτων του 1966 ( Άρθρο 17). Για τα συγκεκριµένα κείµενα θα γίνει εκτενέστερα λόγος σε ειδικό κεφάλαιο της παρούσης. Β. Η ΚΑΤΟΧΥΡΩΣΗ ΤΟΥ ΑΣΥΛΟΥ ΤΗΣ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ ΣΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΑ Στην Ελλάδα διάταξη περί του ασύλου της κατοικίας περιελήφθη για πρώτη φορά στο «ηγεµονικό» Σύνταγµα του 1832, το οποίο όµως δεν τέθηκε ποτέ σε ισχύ: «Η οικία εκάστου θεωρείται ως άσυλον ιερόν και απαραβίαστον, εις την οποίαν κανείς δε δύναται να εισέλθει χωρίς την θέλησιν του οικοκυρίου». Ακολούθησαν τα Συντάγµατα του 1844 ( Άρθρο 8) και του 1864 ( Άρθρο 12) µε την εξής διατύπωση: «Η οικία εκάστου είναι άσυλον ουδεµία κατ οίκον έρευνα ενεργείται ειµή όταν και όπως ο Νόµος διατάσση». Στο Σύνταγµα του 1911 ορίζονται µε µεγαλύτερη πληρότητα τα εξής: «Η κατοικία εκάστου είναι άσυλον. Ουδεµία κατ οίκον έρευνα ενεργείται ειµή ότε και όπως ο νόµος διατάσσει. Οι παραβάται των διατάξεων τούτων τιµωρούνται επί καταχρήσει της εξουσίας της αρχής», ενώ στα ακόλουθα Συντάγµατα 1925, 1927 και 1952 βρίσκουµε τις εξής διατυπώσεις αντίστοιχα: «Η κατοικία εκάστου είναι άσυλον», «Το άσυλον της κατοικίας είναι απαραβίαστον», «Η κατοικία εκάστου είναι άσυλον». Αντίστοιχη πρόβλεψη υπήρχε και στα κείµενα της δικτατορίας. Τέλος, φτάνουµε στο 1975, στο Σύνταγµα που ισχύει και σήµερα στη χώρα µας, όπου στο Άρθρο 9 ορίζεται ( διατύπωση που δεν άλλαξε στις αναθεωρήσεις του 1986 και 2001): «Η κατοικία του καθενός είναι άσυλο Καµία έρευνα δε γίνεται σε κατοικία, παρά µόνο όταν και όπως ορίζει ο 5

6 νόµος και πάντοτε µε την παρουσία εκπροσώπων της δικαστικής εξουσίας.» Με την προσθήκη της υποχρεωτικής παρουσίας του δικαστικού λειτουργού σε κάθε έρευνα κατοικίας, καθώς και της υποχρέωσης του νοµοθέτη να θεσπίσει ποινικές και αστικές κυρώσεις σε βάρος των κρατικών οργάνων που παραβιάζουν το άσυλο της κατοικίας ενισχύεται η συνταγµατική προστασία του δικαιώµατος µε περαιτέρω εγγυήσεις. Η παρουσία του δικαστικού λειτουργού πράγµατι αποσκοπεί στο να διασφαλίσει τη διεξαγωγή της έρευνας µέσα στα όρια που θέτουν το Σύνταγµα και οι νόµοι, ενώ η πρόβλεψη κυρώσεων θεωρείται ικανή να λειτουργήσει αποτρεπτικά έναντι των υπαλλήλων που διεξάγουν την έρευνα. Πρέπει δε στη συγκεκριµένη διάταξη να παρατηρήσουµε την εξής νοµοτεχνική ιδιοτυπία: Ανάµεσα στη φράση που καθιερώνει το άσυλο και στη φράση που προβλέπει τους όρους για τη διεξαγωγή της έρευνας παρεµβάλλεται η διάταξη «Η ιδιωτική και οικογενειακή ζωή του ατόµου είναι απαραβίαστη». Αναµφίβολα στο άρθρο αυτό γίνεται πρόδηλη η συνάφεια µεταξύ των δυο δικαιωµάτων, καθώς ο άνθρωπος έχει ανάγκη από έναν χώρο όπου θα προστατεύεται από την αδιακρισία της κρατικής εξουσίας. Αυτή η σύνδεση συνιστά σηµαντική εξέλιξη στην προστασία του ασύλου, ωστόσο θα ήταν λάθος να τα συνδέσουµε σε τέτοιο βαθµό ώστε να υποστηρίζεται ότι η ιδιωτική και οικογενειακή ζωή προστατεύονται µόνο στα στενά πλαίσια του ασύλου της κατοικίας, αφού αυτή έχει ποικίλες εκφάνσεις και εκτός της κατοικίας 3. 3 Βλ. Γ. Καµίνη, Όψεις της κατοχύρωσης του ασύλου της κατοικίας στο Ελληνικό Συνταγµατικό ίκαιο, τα 9/2001, σελ 65 6

7 ΙΙ. Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ Προτού προχωρήσουµε στην ανάλυση του κατοχυρούµενου στο Σύνταγµα δικαιώµατος σκόπιµο είναι να ερευνήσουµε την έννοια που προσλαµβάνει ο όρος «κατοικία» σε διάφορα νοµικά κείµενα και αν αυτή ταυτίζεται µε την έννοια µε την οποία χρησιµοποιείται στο Σύνταγµα. Α. Νοµική έννοια Τον όρο «κατοικία» µε την αυστηρή, στενή νοµική του έννοια συναντούµε συχνά στο νόµο. Έτσι το άρθρο 51 ΑΚ την ορίζει ως τον τόπο κύριας και µόνιµης εγκατάστασης ενός προσώπου, µε αποτέλεσµα κανείς να µην µπορεί να έχει συγχρόνως περισσότερες από µία κατοικίες 4. Γενικά στο Αστικό ίκαιο η κατοικία αντιµετωπίζεται ως ιδιότητα που χρησιµεύει στην εξατοµίκευση του προσώπου και της αποδίδεται µεγάλη σηµασία ως τόπουκέντρου βιοτικών, επαγγελµατικών και κοινωνικών δραστηριοτήτων. Ο προσδιορισµός της έχει µεγάλη πρακτική σηµασία για µια σειρά από ζητήµατα: Τόπος εκπλήρωσης της παροχής ( Άρθρα ΑΚ) Τόπος διενέργειας ορισµένων γνωστοποιήσεων ( 1369, 1918, 1965 ΑΚ) Θεµελίωση της κατά τόπον αρµοδιότητας για τα πολιτικά δικαστήρια ( Άρθρο 22 ΚΠολ ) Τόπος επίδοσης εγγράφων ( 124 παρ. 1, 128 παρ. 2 ΚΠολ ) Αξίζει πάντως να σηµειωθεί ότι στο Ιδιωτικό ιεθνές ίκαιο η σηµασία της κατοικίας υποχωρεί µπροστά στο πραγµατικό γεγονός της συνήθους διαµονής ( Άρθρο 30 ΑΚ), η οποία διαφέρει από την πρώτη ως προς το ότι στερείται του υποκειµενικού στοιχείου (animus), δηλαδή της βούλησης οριστικής και µόνιµης εγκατάστασης σε έναν τόπο. Β. Συνταγµατική έννοια Συχνά η έννοια της κατοικίας στο Σύνταγµα χαρακτηρίζεται ως πραγµατική, σε αντιπαραβολή µε την προεκτεθείσα νοµική. Ωστόσο, η έννοια 4 Γεωργιάδης Α. Σ., Γενικές Αρχές Αστικού ικαίου, Εκδ. Αντ. Ν. Σάκκουλα, Αθήνα- Κοµοτηνή 2002, σελ

8 της κατοικίας στο Σύνταγµα δε θα µπορούσε παρά να είναι νοµική. Απλώς, χρησιµοποιείται µε την ευρύτερη δυνατή έννοια, ώστε να εξασφαλίζει την όσο το δυνατό µεγαλύτερη προστασία, όπως συµβαίνει κατά κανόνα µε τους όρους του Συντάγµατος. Εποµένως, κατοικία είναι κάθε κατάλυµα, κάθε χώρος ιδιωτικός περίκλειστος, περιφραγµένος, µη προσιτός στο κοινό, µη ελεύθερα προσπελάσιµος, παρά µόνο µε τη θέληση του δικαιούχου. Είναι σηµαντικό να τονιστεί ότι πρέπει οπωσδήποτε να συντρέχουν δυο στοιχεία ώστε να µιλούµε για κατοικία της οποίας το άσυλο προστατεύεται: i) το περίκλειστο, ii) η µη ελεύθερη πρόσβαση του καθενός. Με βάση αυτές τις σκέψεις µπορούµε να οδηγηθούµε στα εξής συµπεράσµατα: Επειδή κατοικία θεωρείται ευρέως ο φυσικός χώρος που χρησιµοποιείται για διαβίωση- µόνιµη ή προσωρινή-, για απλή παραµονή, ακόµα και για εργασία, είναι αδιάφορο το είδος της κατασκευής. Αυτή εκτός από ακίνητη - κατά το συνήθως συµβαίνον- µπορεί να είναι και κινητή, ενώ δεν απαιτείται καν να υπάρχει κατασκευή, αρκεί βέβαια να πρόκειται για χώρο στοιχειωδώς περιφραγµένο που να αποκλείει την ελεύθερη είσοδο. Έτσι, εκτός από το κλασικό χτισµένο σπίτι, το διαµέρισµα κλπ, κατοικία συνιστούν και η καλύβα, το δωµάτιο ξενοδοχείου, το τροχόσπιτο, µια σκηνή, η καµπίνα πλοίου, το αυτοκίνητο 5, ένα περιφραγµένο οικόπεδο ή η αυλή. Ακόµη, µε την εδώ κρίσιµη έννοια, ως κατοικία νοούνται και οι χώροι εργασίας και απασχόλησης, όπως γραφεία, καταστήµατα, εργοστάσια 6, πάντα µε την προϋπόθεση να µην είναι προσιτά στο κοινό, κατά κύριο δηλαδή λόγο, όταν είναι κλειστά. Αλλά ενδέχεται και σε ώρες λειτουργίας να προστατεύονται, όπως στην περίπτωση των ιατρείων και δικηγορικών γραφείων, εφόσον οι πελάτες γίνονται δεκτοί µετά από συνεννόηση. Πάντως, κατά την ορθότερη γνώµη η έννοια της κατοικίας δε συναρτάται µε το µέγεθος του χώρου και του αριθµού των προσώπων που διαµένουν ή απασχολούνται σ αυτόν, κατά 5 Βλ. Γνωµ. Εισ. Πληµ. Κατερίνης 1/1978, ΠοινΧρον 1980, σελ. 602, ενώ κατά την Ευρωπαϊκή Επιτροπή του Ε Α δεν µπορεί να θεωρηθεί ως άσυλο ένα αυτοκίνητο σταθµευµένο σε δηµόσιο δρόµο (Décembre 30 mai1974, X. c. La Belgique) 6 Βλ. ΣτΕ 1381/ 1981, ΤοΣ 1981, 740., ως προς το αν οι βιοµηχανικές/ βιοτεχνικές εγκαταστάσεις υπάγονται στην έννοια της κατοικίας 8

9 τέτοιο τρόπο µάλιστα ώστε να εξαιρούνται της συνταγµατικής προστασίας, για παράδειγµα, µεγάλα εργοστάσια 7. Κατ αντιδιαστολή, δε συνιστούν κατοικία τα γραφεία, τα καταστήµατα κλπ κατά τις εργάσιµες ώρες, δηλαδή όταν η είσοδος σε αυτά είναι ελεύθερη, ούτε τα ξενοδοχεία, καφενεία, εστιατόρια, κέντρα διασκέδασης µε τις ίδιες προϋποθέσεις. Φυσικά, δεν αποτελούν κατοικία µε την έννοια του άρθρου 9 παρ. 1 του Συντάγµατος οι κοινόχρηστοι ή κοινοί σε όλους χώροι. Για τον προσδιορισµό ενός χώρου ως κατοικίας είναι επίσης αδιάφορη η νοµική σχέση µεταξύ δικαιούχου και κατοικίας. Αυτός µπορεί να είναι κύριος, νοµέας, απλός κάτοχος, µισθωτής, υπάλληλος, φιλοξενούµενος κλπ. Τέλος και σε αντίθεση µε την αστικολογική έννοια, κατά τη συνταγµατική, κάθε άνθρωπος µπορεί να έχει παραπάνω από µια κατοικίες, ενδεχοµένως και µε διαφορετική χρήση (διαµονή, επαγγελµατική δραστηριότητα, εξοχικό). IΙΙ. ΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ Το άρθρο 9 του Συντάγµατος κατοχυρώνει αµυντικό δικαίωµα κατοικίας µε την έννοια του χώρου που δεν επιτρέπεται να παραβιαστεί (άσυλο κατοικίας). Άσυλο της κατοικίας είναι εκείνος ο ιδιωτικός φυσικός χώρος που προστατεύεται συνταγµατικά από οποιαδήποτε επέµβαση χωρίς τη θέληση του δικαιούχου. Στο ίδιο άρθρο ορίζεται ως απαραβίαστη και η ιδιωτική και οικογενειακή ζωή του καθενός. εν είναι τυχαία η κατοχύρωση των δυο αυτών δικαιωµάτων στο ίδιο άρθρο, αφού ο άνθρωπος κατεξοχήν αναπτύσσει την οικογενειακή και ιδιωτική του ζωή στο χώρο της οικίας του, το ύστατο καταφύγιό του από τις πανταχόθεν απειλές. Εµάς ωστόσο µας ενδιαφέρει στην παρούσα το απαραβίαστο της κατοικίας, έννοια στενότερη της οικογενειακής και ιδιωτικής ζωής. Το Σύνταγµα προστατεύει από την επέµβαση στον ιδιωτικό φυσικό χώρο της κατοικίας που συντελείται χωρίς ή παρά τη θέληση του δικαιούχου. Εποµένως η σύµφωνη θέληση, η συγκατάθεση του φορέα αίρει το χαρακτήρα 7 Βλ. γνµδ. Εισ. Πληµµ. Αθηνών Σπ. Κανίνια, αριθ. 8/ , ΠοινΧρον ΚΖ, σελ. 392 και αντίθετη γνώµη Αρ. Μάνεση στις Ατοµικές ελευθερίες, πανεπιστηµιακές παραδόσεις, έκδοση, σελ

10 της παραβίασης του ασύλου. Σε κάθε περίπτωση η συναίνεση πρέπει να είναι ελεύθερη, σαφής και όχι τεκµαιρόµενη, να δίδεται επί τούτου και µε πλήρη συνείδηση των πραττοµένων του φορέα 8. Με το άσυλο o συντακτικός νοµοθέτης θέλησε να προστατεύσει από αυθαίρετες επεµβάσεις που συνίστανται κυρίως στην είσοδο και παραµονή άλλων προσώπων χωρίς τη θέληση του φορέα στην κατοικία. Αλλά το άσυλο παραβιάζεται και µε την είσοδο ζώων και πραγµάτων ( π. χ. οχηµάτων). Εξίσου απαγορευµένη συνταγµατικά θεωρείται και η παρεµπόδιση της εισόδου του ενοίκου στην κατοικία του 9 καθώς και η βίαιη αποβολή του ίδιου προσώπου από την κατοικία του 10. Αντίθετα, η παρεµπόδιση της εξόδου (π. χ. κατ οίκον κράτηση) δεν εµπίπτει στην έννοια της παραβίασης του ασύλου αλλά συνιστά περιορισµό της προσωπικής ελευθερίας και ελευθερίας κίνησης 11. Εν γένει, ως παραβίαση του ασύλου νοείται κάθε «φυσική» επέµβαση στον ιδιωτικό χώρο της κατοικίας. Εποµένως αντίκειται στην προστασία του ασύλου η εγκατάσταση µικροφώνων και µηχανηµάτων λήψης εικόνας και ήχου στην κατοικία, ενώ η ίδια η παρακολούθηση των συνοµιλιών ή των σκηνών µάλλον προσβάλλει το απαραβίαστο της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής. Αντίθετα, δε συνιστά προσβολή η από απόσταση µαγνητοφώνηση ή κινηµατογράφηση εφόσον δεν προϋποθέτει φυσική προσπέλαση στον προστατευόµενο χώρο, ούτε και οι εκποµπές οσµών ή θορύβων 12. Στις τελευταίες περιπτώσεις εξετάζεται ενδεχόµενη προσβολή του δικαιώµατος στην ιδιωτική ζωή και στην ιδιοκτησία. Ένα άλλο ζήτηµα που έχει απασχολήσει τη θεωρία είναι έναντι ποίων προστατεύει το άσυλο της κατοικίας. Έναντι των επεµβάσεων της δηµόσιας εξουσίας µόνο ή και των ιδιωτών; Συναφώς, το δικαίωµα τριτενεργεί ή όχι; Κατά την κρατούσα γνώµη, το άτοµο προστατεύεται µε το άσυλο µόνο ενάντια στην κρατική εξουσία. Το έναντι των ιδιωτών απαραβίαστο της κατοικίας δεν 8 Βλ. Αρ. Μάνεση, ό. π., σελ 226, Α. ηµητρόπουλου, Συνταγµατικά ικαιώµατα, Παραδόσεις Συνταγµατικού ικαίου, τόµος ΙΙΙ, Αθήνα σελ Βλ Α. ηµητρόπουλου, ό. Π., σελ. 218, και Π.. αγτόγλου, Ατοµικά ικαιώµατα Α, Εκδ. Αντ. Ν. Σάκκουλα, Αθήνα- Κοµοτηνή Για τα ζητήµατα της αποβολής στα πλαίσια προβλεπόµενων από το Σύνταγµα διαδικασιών, όπως η αναγκαστική απαλλοτρίωση και η επίταξη βλ. σε επόµενη ενότητα της παρούσης. 11 Βλ. αγτόγλου, ό. Π., σελ Βλ. όµως παρακάτω αντίθετη σχετική απόφαση του Ε Α 10

11 έχει σχέση µε το άσυλο, αλλά κατοχυρώνεται µέσα από διατάξεις του κοινού δικαίου, όπως διατάξεις του ΠΚ περί προστασίας της οικιακής ειρήνης 13 ή της ιδιοκτησίας και διατάξεις του ΑΚ περί προστασίας της κυριότητας, της κατοχής, της νοµής κλπ. Η άποψη αυτή εντάσσεται στο πλαίσιο της αντίληψης ότι τα ατοµικά δικαιώµατα δεν τριτενεργούν άµεσα και καθολικά. Πράγµατι, ratio της διάταξης αρχικά υπήρξε η προστασία από την κρατική εξουσία που απειλούσε µε αδιακρισία τον ιδιωτικό χώρο του πολίτη. Άλλωστε το τρίτο εδάφιο του Άρθρου 9 παρ. 1 κάνει λόγο για κατ οίκον έρευνα που αν µη τι άλλο παραπέµπει σε κρατικά όργανα. Ωστόσο, θα πρέπει να γίνει δεκτό ότι η αναθεώρηση του 2001 επέφερε µια τεράστια αλλαγή στην προστασία των συνταγµατικών δικαιωµάτων. Η διάταξη του άρθρου 25 παρ. 1 εδ. γ έλυσε το ζήτηµα της τριτενέργειας, αφού προβλέπει ρητά ότι τα συνταγµατικά δικαιώµατα ισχύουν και στις µεταξύ ιδιωτών σχέσεις, στις οποίες προσιδιάζουν. Εποµένως το Σύνταγµα µε τη συγκεκριµένη διάταξη προστατεύει το άσυλο από προσβολές από όπου κι αν αυτές προέρχονταιαπό το κράτος ή από ιδιώτες 14. IV. ΦΟΡΕΙΣ ΤΟΥ ΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ Το άσυλο της κατοικίας προστατεύεται υπέρ καθενός. Φορέας είναι ο εκάστοτε ένοικος, ανεξάρτητα από τη νοµική σχέση που τον συνδέει µε την κατοικία, εποµένως όχι µόνο ο ιδιοκτήτης, αλλά και ο ενοικιαστής, ακόµη και ο φιλοξενούµενος. Φορείς είναι όλα τα µέλη µιας οικογένειας και οποιοσδήποτε άλλος συγκάτοικος- π. χ. οικιακή βοηθός. Όπως ήδη αναφέρθηκε, η έννοια της κατοικίας έχει διευρυνθεί και περιλαµβάνει και τους επαγγελµατικούς χώρους. Αναµφίβολα προστατεύεται ο επαγγελµατίας/ επιχειρηµατίας. Ωστόσο αµφισβητείται αν περιλαµβάνεται στην προστασία ολόκληρο το απασχολούµενο προσωπικό 15. Επιπρόσθετα, εκτός από τα φυσικά παρ. 1 ΠΚ : «Όποιος εισέρχεται παράνοµα ή παραµένει παρά τη θέληση του δικαιούχου στην κατοικία άλλου ή στο χώρο που αυτός χρησιµοποιεί για την εργασία του ή σε χώρο περικλεισµένο που αυτός κατέχει τιµωρείται µε φυλάκιση µέχρι ενός έτους ή µε χρηµατική ποινή» 14 Βλ. αντιρρήσεις Π. αγτόγλου στα Ατοµικά ικαιώµατα, σελ Υπέρ της προστασίας και του προσωπικού Μάνεσης στις Ατοµικές Ελευθερίες, σελ. 225 και ηµητρόπουλος στα Συνταγµατικά ικαιώµατα, σελ 219. Το ίδιο και ο. Τραυλός- Τζανετάτος στο Συνδικαλιστική δράση στην επιχείρηση και Σύνταγµα, Εκδ. Αντ. Ν. Σάκκουλα, 11

12 πρόσωπα, φορείς είναι και τα νοµικά πρόσωπα οποιασδήποτε µορφής και ανεξαρτήτως του επιδιωκόµενου σκοπού καθώς και ενώσεις προσώπων χωρίς νοµική προσωπικότητα. Έτσι προστατεύονται ανώνυµες εταιρείες, εµπορικές εταιρείες οποιασδήποτε µορφής, σωµατεία κλπ. Πρέπει να σηµειωθεί ότι φορείς δεν είναι µόνο οι ηµεδαποί, οι Έλληνες πολίτες, αλλά και οι αλλοδαποί και οι ανιθαγενείς ακόµη 16, ενώ του δικαιώµατος απολαύουν εξίσου και τα αλλοδαπά νοµικά πρόσωπα. Αµφισβητείται αν η προστασία καλύπτει µόνο τα νοµικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου ή και αυτά του δηµοσίου δικαίου. Η κρατούσα γνώµη δέχεται ότι υποκείµενα των συνταγµατικών δικαιωµάτων, που έχουν αντικρατική κατεύθυνση, είναι µόνο τα νοµικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου. Υποστηρίζεται όµως ότι, εφόσον µέσω του άρθρου 25 παρ. 1 εδ. γ έχει αρθεί η διάκριση µεταξύ δηµόσιου και ιδιωτικού δικαίου και εφόσον τα συνταγµατικά δικαιώµατα είναι αντικειµενικά αξιώµατα που εφαρµόζονται σε κάθε δικαιική περιοχή, είναι απαραίτητο να αναγνωρίσουµε ως φορείς και νοµικά πρόσωπα δηµοσίου δικαίου 17, όπως τους ΟΤΑ, τα ΑΕΙ, την Εκκλησία κ. ο. κ. 18. V. ΟΡΙΟΘΕΤΗΣΕΙΣ- ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΤΟΥ ΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ Η κατοχύρωση του ασύλου δε συνεπάγεται την κατοχύρωση ενός χώρου όπου το άτοµο είναι ελεύθερο να πράττει παρανόµως 19. Έτσι ενώ βασική παράµετρος της προστασίας του ασύλου είναι η απαγόρευση διεξαγωγής οποιασδήποτε έρευνας στον κρίσιµο χώρο, η απαγόρευση αυτή δεν είναι απόλυτη. Ο ίδιος ο συντακτικός νοµοθέτης εισάγει κάµψη της παραπάνω αρχής επιτρέποντας τη διεξαγωγή έρευνας στις περιπτώσεις και Αθήνα- Κοµοτηνή 1984, σελ. 71. Αντίθετος ο αγτόγλου στα Ατοµικά ικαιώµατα, ό. Π. σελ Όπως υπογραµµίζει ο ηµητρόπουλος στα Συνταγµατικά ικαιώµατα, ό. Π., σελ 219, πρόκειται για «ανθρώπινο» δικαίωµα. 17 Στον ΠΚ πάντως νοείται διατάραξη οικιακής ειρήνης και για νοµικά πρόσωπα δηµοσίου δικαίου. Το 334 παρ. 3 ορίζει: «Όποιος εισέρχεται παράνοµα σε κατάστηµα ή χώρο δηµόσιας, δηµοτικής ή κοινοτικής υπηρεσίας ή νοµικού προσώπου δηµοσίου δικαίου ή επιχείρησης κοινής ωφέλειας ή παραµένει στους χώρους αυτούς παρά τη θέληση της υπηρεσίας που τους χρησιµοποιεί, της οποίας τη θέληση του δηλώνει ο νόµιµος εκπρόσωπος ή ο υπάλληλός της, και προκαλεί έτσι διακοπή ή διατάραξη της οµαλής διεξαγωγής της υπηρεσίας τιµωρείται µε φυλάκιση τουλάχιστον έξι µηνών. 18 Βλ. επιχειρήµατα ηµητρόπουλου στα Συνταγµατικά ικαιώµατα, Γενικό Μέρος, Εκδ. Σάκκουλα, Αθήνα- Θεσσαλονίκη 2005,σελ «Άσυλο της κατοικίας δε σηµαίνει άσυλο της παρανοµίας» αγτόγλου, ό. Π. σελ

13 µε τις προϋποθέσεις που ορίζει ο νόµος. Έπειτα δεν µπορεί κανείς να επικαλεστεί το άσυλο απέναντι σε επεµβάσεις που κατατείνουν στην πρόληψη και αποτροπή δηµοσίου κινδύνου, π. χ. σε περίπτωση πυρκαγιάς, πληµµύρας κ. ο. κ. Α. Η ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΕΡΕΥΝΑ Το άρθρο 9 παρ. 1 εδ. γ ορίζει: «Καµία έρευνα δε γίνεται σε κατοικία, παρά µόνο όταν και όπως ορίζει ο νόµος και πάντοτε µε την παρουσία εκπροσώπων της δικαστικής εξουσίας» Έρευνα κατ οίκον είναι η αναζήτηση προσώπων ή αντικειµένων σε µια κατοικία εκ µέρους οργάνων της δηµόσιας εξουσίας, ανεξάρτητα από τη συγκατάθεση του κατόχου της κατοικίας 20. Μια τέτοια έρευνα είναι επιτρεπτή µόνο όταν και όπως νόµος ορίζει και µε την προϋπόθεση της παρουσίας δικαστικών. Προϋπόθεση λοιπόν για να είναι σύµφωνη προς το Σύνταγµα µια έρευνα είναι να την προβλέπει κάποιος νόµος και να συντελείται υπό τους όρους και µε τη διαδικασία που αυτός θέτει. Ο νόµος αυτός, που µπορεί να είναι τυπικός ή ουσιαστικός (µε την έννοια της κανονιστικής πράξης της διοίκησης), θα πρέπει εκτός από γενικός και αφηρηµένος- χαρακτηριστικά κάθε νόµου γενικότερα- να είναι και σαφής και ορισµένος ως προς τον προσδιορισµό της διαδικασίας, του σκοπού και των εντεταλµένων για την έρευνα οργάνων. Η συνταγµατική διάταξη λοιπόν του άρθρου 9 παρ. 1 εδ. γ εισάγει νοµοθετική εξουσιοδότηση εξαιρετική µε την έννοια ότι ο κοινός νοµοθέτης εξουσιοδοτείται να εισάγει εξαιρέσεις από την αρχή της απαγόρευσης διεξαγωγής έρευνας, οι οποίες συνιστούν περιορισµούς του εδώ εξεταζόµενου δικαιώµατος. Μ αυτόν τον τρόπο ο κοινός νοµοθέτης συµπροσδιορίζει µε το συντακτικό το περιεχόµενο του δικαιώµατος. Η εξουσιοδότηση δε αυτή παρόλο που το Σύνταγµα δε θέτει ρητούς περιορισµούς- δε συνιστά εξουσιοδότηση εν λευκώ ώστε ο κοινός νοµοθέτης να µπορεί να εισάγει ελεύθερα και κατά την κρίση του περιορισµούς του δικαιώµατος. Ο τελευταίος µπορεί να εισάγει εξαιρέσεις στις οποίες επιτρέπεται η παραβίαση του ασύλου όταν αυτή καθίσταται απολύτως απαραίτητη για την πραγµάτωση ενός 20 Αυτός ο ορισµός έχει δοθεί από τον Π. αγτόγλου, ό. Π. σελ

14 θεσµού ή έννοµης σχέσης και αν µη τι άλλο στο βαθµό που αυτή είναι απαραίτητη. Πρόκειται για τη λεγόµενη θεσµική προσαρµογή του δικαιώµατος κατά την οποία θα εξεταστεί κατά πόσο υπάρχει αιτιώδης συνάφεια ανάµεσα στο αντικειµενικό στοιχείο της κατοικίας και τον αναγνωρισµένο θεσµό ή έννοµη σχέση στα πλαίσια των οποίων καλείται να εφαρµοστεί το δικαίωµα 21. Στη θεωρία γίνονται γενικά αποδεκτά κάποια όρια στους περιορισµούς που µπορεί να εισάγει ο κοινός νοµοθέτης ( Schranken- Schranken): α) η αρχή της αναλογικότητας, β) η διαφύλαξη του πυρήνα του δικαιώµατος, γ) η απαγόρευση της ad hoc ρύθµισης µιας περίπτωσης, δ) η συµφωνία προς την ελεύθερη δηµοκρατική τάξη. εύτερη εγγύηση την οποία το ίδιο το Σύνταγµα θέτει για την παραβίαση του ασύλου είναι «η παρουσία εκπροσώπων της δικαστικής εξουσίας», φράση µε την οποία το Σύνταγµα εννοεί τους δικαστικούς λειτουργούς και όχι φυσικά δικαστικούς επιµελητές ή άλλους υπαλλήλους, όπως θα δούµε παρακάτω στα πλαίσια της αναγκαστικής εκτελέσεως. Με βάση τις παραπάνω σκέψεις µπορούµε να εξετάσουµε τη νοµιµότητα των περιορισµών που τίθενται στο δικαίωµα του ασύλου της κατοικίας. Β. Η ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΟΝ ΚΩ ΙΚΑ ΠΟΙΝΙΚΗΣ ΙΚΟΝΟΜΙΑΣ Η κατ οίκον έρευνα µας ενδιαφέρει πρωτίστως στο πλαίσιο της ανάκρισης η οποία εντάσσεται στον ευρύτερο χώρο της ποινικής σχέσης, όπου παρατηρούνται και οι περισσότεροι περιορισµοί των ατοµικών δικαιωµάτων. Άλλωστε δεν έχει χαρακτηριστεί τυχαία το Ποινικό ικονοµικό ίκαιο ως «εφαρµοσµένο συνταγµατικό δίκαιο» και «σεισµογράφος» της συνταγµατικής τάξης 22. Το άρθρο 253 ΚΠ προβλέπει τα εξής: «Αν διεξάγεται ανάκριση για κακούργηµα ή πληµµέληµα, έρευνα διενεργείται όταν µπορεί βάσιµα να υποτεθεί ότι η βεβαίωση του εγκλήµατος, η αποκάλυψη ή η σύλληψη των δραστών ή τέλος η βεβαίωση ή η αποκατάσταση της ζηµίας που 21 Βλ. αναλυτικά ηµητρόπουλου, Συνταγµατικά ικαιώµατα- Παραδόσεις Συνταγµατικού ικαίου, σελ. 216 και Συνταγµατικά δικαιώµατα, Γενικό Μέρος σελ Βλ. Α. Καρρά, Ποινικό ικονοµικό ίκαιο, Εκδ. Αντ. Ν. Σάκκουλα, Αθήνα-Κοµοτηνή 2007, σελ. 8 14

15 προκλήθηκε είναι δυνατό να πραγµατοποιηθεί ή να διευκολυνθεί µόνο µε αυτή» Παρατηρούµε λοιπόν ότι ο νόµος προϋποθέτει ανάκριση επί κακουργηµάτων και πληµµεληµάτων, άρα σαφώς όχι και πταισµάτων, στα οποία ο χαµηλός βαθµός απαξίας θα καθιστούσε µια τέτοια επέµβαση στην ιδιωτική σφαίρα ιδιαίτερα επαχθή. Επίσης απαιτείται να µπορεί εύλογα («βάσιµα») να υποτεθεί ότι ο επιδιωκόµενος από το νόµο σκοπός µπορεί να επιτευχθεί ή διευκολυνθεί µόνο µε τη χρήση αυτού του µέσου. Όπου δηλαδή ο εν λόγω σκοπός µπορεί να επιτευχθεί µε άλλα ηπιότερα µέσα η χρήση της κατ οίκον έρευνας είναι παράνοµη. Είναι προφανές ότι η συγκεκριµένη διάταξη εναρµονίζεται πλήρως µε την αρχή της αναλογικότητας. Στο σηµείο αυτό θα πρέπει να σηµειώσουµε ότι η συγκεκριµένη διάταξη θα πρέπει να ερµηνεύεται διασταλτικά ώστε να περιλαµβάνει και τις περιπτώσεις εκτέλεσης ποινικών αποφάσεων για τη σύλληψη του καταδικασθέντος και την κατάσχεση πραγµάτων. Γιατί αν επιτρέπεται η κατ οίκον έρευνα στο πρώιµο στάδιο της ανάκρισης, όπου ενυπάρχει µεγαλύτερη αβεβαιότητα, πολύ περισσότερο θα πρέπει να επιτρέπεται στο ώριµο στάδιο της εκτέλεσης, αφότου δηλαδή έχει βεβαιωθεί η ενοχή 23. Έκφανση της αρχής της αναλογικότητας αποτελεί και η διάκριση της κατ οίκον έρευνας κατά τη διάρκεια της ηµέρας και κατά τη διάρκεια της νύχτας, καθώς ο ΚΠ θέτει ιδιαίτερους όρους για τη διενέργεια έρευνας στη δεύτερη περίπτωση. Έτσι το άρθρο 254 ΚΠ ορίζει ότι η έρευνα σε κατοικία επιτρέπεται τη νύχτα στις εξής περιπτώσεις: Α) αν πρόκειται να συλληφθεί πρόσωπο που διώκεται νόµιµα Β) αν κάποιος συλλαµβάνεται επ αυτοφώρω να διαπράττει µέσα στην κατοικία κακούργηµα ή πληµµέληµα Γ) αν γίνεται συγκέντρωση σε κατοικία όπου παίζονται κατ επάγγελµα τυχερά παιχνίδια ή η κατοικία χρησιµοποιείται ως τόπος κατ επάγγελµα ακολασίας ) αν πρόκειται για χώρους που είναι προσιτοί σε όλους τη νύχτα 23 Βλ. Γνµδ. Εισ. Άρτας Ι. Α. Χατζάκου, Αριθµ. 538/ , Ποινικά Χρονικά ΚΖ, σελ

16 Η δε δεύτερη παράγραφος του ίδιου άρθρου προσδιορίζει επακριβώς τη διάρκεια της νύχτας 24. Απαραίτητο είναι να σηµειωθεί πως η διάταξη του άρθρου 254 ΚΠ που επιτρέπει τη διεξαγωγή έρευνας µέσα στη νύχτα και από αξιωµατικούς της χωροφυλακής και της αστυνοµίας πόλεων στην έκτακτη περίπτωση που δεν υπάρχουν ή κωλύονται οι δικαστικοί λειτουργοί ( εισαγγελέας, ανακριτής, ειρηνοδίκης ή πταισµατοδίκης) αντίκεινται στο Σύνταγµα που ρητά κα κατηγορηµατικά απαιτεί την παρουσία εκπροσώπου της δικαστικής εξουσίας, µε την έννοια των προσώπων που απολαύουν προσωπικής και λειτουργικής ανεξαρτησίας σύµφωνα µε τα άρθρα του Συντάγµατος. Για τον ίδιο λόγο προσκρούει στο Σύνταγµα και η διάταξη του άρθρου 255 παρ. 2 ΚΠ 25 που επιτρέπει να προσλαµβάνεται ως δεύτερος ανακριτικός υπάλληλος ο πρόεδρος της κοινότητας, αν δεν υπάρχει στον τόπο διεξαγωγής της έρευνας δικαστικός λειτουργός. Κατά τα λοιπά και το άρθρο 256 ΚΠ που αναφέρεται στον τρόπο διεξαγωγής της έρευνας διαπνέεται από την αρχή της αναλογικότητας: «Στις έρευνες των κατοικιών πρέπει να αποφεύγεται µε επιµέλεια κάθε περιττή δηµοσιότητα και κάθε ενόχληση των ενοίκων που δεν είναι απόλυτα αναγκαία. Πρέπει επίσης να καταβάλλεται µέριµνα για τη διαφύλαξη της υπόληψης και των ατοµικών µυστικών που δεν έχουν σχέση µε την πράξη της κατηγορίας, καθώς και να διεξάγεται η ενέργεια µε κάθε ευπρέπεια και κοσµιότητα. Όποιος διεξάγει την έρευνα πρέπει να προσκαλεί τον ένοικο των διαµερισµάτων που θα ερευνηθούν να παρευρίσκεται κατά τη διεξαγωγή της. Σε περίπτωση απουσίας του, προσκαλείται να παρευρεθεί ένας γείτονας». Είναι πρόδηλο ότι εδώ έχουµε την επιδίωξη ενός νόµιµου σκοπού όπου είναι αναγκαία η επέµβαση σε ένα ατοµικό δικαίωµα και η οποία δεν πρέπει να είναι επαχθέστερη από το αναγκαίο µέτρο Η διάρκεια της νύχτας ορίζεται από τις 8 το βράδυ εώς τις 6 το πρωί από την πρώτη Οκτωβρίου εώς τις 31 Μαρτίου, και από τις 9 το βράδυ εώς τις 5 το πρωί από την 1 Απριλίου µέχρι τις 30 Σεπτεµβρίου. 25 Επί διενέργειας της έρευνας από αξιωµατικό ή υπαξιωµατικό της χωροφυλακής ή από αξιωµατικό της αστυνοµίας πόλεων 26 Βλ. Π. αγτόγλου, ό. π., σελ

17 Γ. Η ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΕΡΕΥΝΑ ΣΕ ΑΛΛΑ ΝΟΜΟΘΕΤΗΜΑΤΑ Την κατ οίκον έρευνα επιτρέπουν ο Κώδικας Πολιτικής ικονοµίας (ΚΠολ ), ο Κώδικας Είσπραξης ηµοσίων Εσόδων (ΚΕ Ε) καθώς και ο νόµος 703/ 1977 περί ελέγχου µονοπωλίων και ολιγοπωλίων και προστασίας του ελεύθερου ανταγωνισµού. Ο πρώτος στο άρθρο 929 παρ. 1 ορίζει: «Ο δικαστικός επιµελητής έχει την εξουσία, εφόσον το απαιτεί ο σκοπός της αναγκαστικής εκτέλεσης, να εισέρχεται στην κατοικία ή και σε κάθε άλλο χώρο που βρίσκεται στην κατοχή εκείνου κατά του οποίου στρέφεται η εκτέλεση, να ανοίγει τις πόρτες και να κάνει έρευνες, καθώς και να ανοίγει κλειστά έπιπλα, σκεύη ή δοχεία» Η διάταξη αυτή αντίκειται στο Σύνταγµα στο µέτρο που προβλέπει έρευνα χωρίς την παρουσία δικαστικού λειτουργού. Για τον ίδιο λόγο αντισυνταγµατική είναι και η διάταξη του ΚΕ Ε στο άρθρο 11 παρ. : «Ο ενεργών την κατάσχεσιν έχει την εξουσίαν, εφόσον ο σκοπός της αναγκαστικής εκτελέσεως απαιτεί τούτο, να εισέρχεται εις την οικίαν ή και εις πάντα έτερον χώρον ευρισκόµενον εν τη κατοχή του καθ ου η εκτέλεσις, να ανοίγη τας θύρας και να προβαίνει εις έρευνας, ως και να ανοίγη κεκλεισµένα έπιπλα, σκεύη ή και δοχεία» Ο δε ν. 703/ 1977 προβλέπει: «Για τη διαπίστωση παραβάσεων του άρθρου 1 παρ. 1 και των άρθρων 2, 2α, 4-4στ οι εντεταλµένοι υπάλληλοι της Γραµµατείας της Επιτροπής Ανταγωνισµού, έχοντας εξουσίες φορολογικού ελεγκτή, µπορούν ιδίως: να ενεργούν κατ οίκον έρευνες αφού τηρούν τις διατάξεις του άρθρου 9 του Συντάγµατος». Συνοψίζοντας, η παρουσία δικαστικού λειτουργού απαιτείται πάντοτε ανεξάρτητα από το σκοπό της έρευνας κατ οίκον- είτε πρόκειται για ανάκριση είτε για εκτέλεση, αναγκαστική ή διοικητική 27. Το ίδιο το Σύνταγµα δεν κάνει διάκριση ανάµεσα στην ποινική και τις άλλες εκτελέσεις, ούτε συντρέχει λιγότερο σηµαντική επέµβαση στην ιδιωτική σφαίρα του καθ ου η αναγκαστική ή διοικητική εκτέλεση σε σχέση µε την ποινική διαδικασία, ώστε να δικαιολογείται µικρότερη προστασία, δηλαδή έρευνα χωρίς τα εχέγγυα της 27 Βλ. την υπ αριθµόν 12/ γνωµοδότηση του αντεισαγγελέα Πρωτοδικών Πατρών (ΝοΒ 1975, σελ. 1116), κατά τον οποίο η εκτέλεση αποφάσεων εµπίπτει στην έννοια της κατ οίκον έρευνας του άρθρου 9 παρ. 1 του Συντάγµατος και αντίθετα την υπ αριθµόν 19/ γνµδ. Εισ. Πρωτ. Πατρών ( ΝοΒ 1975, σελ. 1117). Για δε τη διοικητική αποβολή βλ. γνµδ. Εισ. Πληµµ. Ηγουµενίτσας αριθµ. 1/ ΠοινΧρον ΚΗ, σελ. 267) που δεν απαιτεί την παρουσία δικαστικού λειτουργού 17

18 παρουσίας δικαστικού λειτουργού. Επίσης πρέπει να υπογραµµιστεί ότι όλες οι παραπάνω διατάξεις συµφωνούν µε την αρχή της αναλογικότητας (οι έρευνες σ αυτές επιτρέπονται εφόσον ο σκοπός τους τις επιβάλλει).. ΛΟΙΠΟΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ Το Σύνταγµα από τους πιθανούς περιορισµούς του ασύλου της κατοικίας ξεχωρίζει έναν ιδιαίτερα σοβαρό, την κατ οίκον έρευνα και την επιτρέπει κάτω από αυστηρούς όρους, που είναι η νοµοθετική πρόβλεψη και η δικαστική παρουσία. Το άσυλο όµως υφίσταται και άλλους περιορισµούς, λιγότερο επαχθείς κατά την κρατούσα γνώµη στη θεωρία και νοµολογία, απαραίτητους για τον έλεγχο τήρησης κανόνων κειµένων χάριν του γενικού συµφέροντος. Συναφώς γίνεται λόγος για συσταλτική ερµηνεία του όρου «έρευνα» ώστε να περιλαµβάνει µόνο τις ανακριτικές έρευνες του ΚΠ και τις έρευνες του ΚΠολ και του ΚΕ Ε σχετικά µε την αναγκαστική εκτέλεση. Αντίθετα, οι έλεγχοι και οι επιθεωρήσεις της διοίκησης για τη διεξαγωγή της φορολογικής, υγειονοµικής, εργατικής, επαγγελµατικής εποπτείας θεωρούνται εγγενείς περιορισµοί του δικαιώµατος και δε διεξάγονται υπό τους όρους του άρθρου 9 παρ.1 εδ. γ., δηλαδή δεν απαιτείται η παρουσία δικαστικού λειτουργού. Η ερµηνεία αυτή υποστηρίζει η συγκεκριµένη άποψηεπιβάλλεται καθώς σε διαφορετική περίπτωση θα καθίστατο ανέφικτος ο έλεγχος της τήρησης της αντίστοιχης νοµοθεσίας. Οπωσδήποτε όµως απαιτείται οι εν λόγω περιορισµοί να προβλέπονται από το νόµο. ε νοείται η διοίκηση να ενεργεί αυτοδυνάµως και κατά βούληση περιορίζοντας τα ατοµικά δικαιώµατα. Ο νόµος πρέπει να προβλέπει ρητά τον τρόπο, τον τόπο, το χρόνο, το σκοπό αυτών των ελέγχων και πάντα µε σεβασµό στην αρχή της αναλογικότητας: η παραγγελία και διεξαγωγή του ελέγχου πρέπει να είναι µέτρο αναγκαίο, κατάλληλο και να τελεί σε εύλογη σχέση µε τον επιδιωκόµενο σκοπό 28. Η άποψη αυτή πρέπει να αποκρουστεί. Το Σύνταγµα απαγορεύει κάθε κατ οίκον έρευνα χωρίς να προβαίνει σε καµία περαιτέρω διάκριση. Οι 28 Έτσι οι γνµδ. ΕισΑΠ 10/ 1992, Ελλ νη 1992, 1532 και ΣτΕ ΠΕ 1381/ 1981, ΤοΣ 1981, 740- Contra Γ. Καµίνης, ό. π., ο οποίος υποστηρίζει ότι αφού οι επαγγελµατικοί χώροι τους οποίους κυρίως αφορούν οι εν λόγω έλεγχοι- έχουν υπαχθεί την έννοια της κατοικίας και δεδοµένου ότι οι ελεγκτικές αρµοδιότητες του κράτους έχουν αυξηθεί, και οι έλεγχοι αυτοί πρέπει να εξοπλίζονται µε την εγγύηση της παρουσίας δικαστικού λειτουργού. 18

19 προϋποθέσεις του επιτρεπτού της έρευνας αφορούν αδιακρίτως κάθε έρευνα. εν µπορεί αυθαίρετα ο νοµοθέτης να θεσπίζει διαδικασίες οι οποίες εµπίπτουν στην έννοια της έρευνας και να τις εξαιρεί κατά βούληση χωρίς το Σύνταγµα να του δίνει καµία τέτοια κατεύθυνση. Το επαχθές ή µη του µέτρου δεν αποτελεί ασφαλές κριτήριο, γιατί θα µπορούσε κανείς να υποστηρίξει ότι η είσοδος κρατικών οργάνων κατά τη διαδικασία ελέγχου εφαρµογής π. χ. της φορολογικής νοµοθεσίας σε µια επιχείρηση µπορεί να εµποδίσει σηµαντικά την οµαλή λειτουργία της επιχείρησης. Εξάλλου από τη στιγµή που η νοµολογία έχει υπαγάγει στην έννοια της κατοικίας και τους χώρους εργασίας, δεν µπορούν να εξαιρεθούν αυτοί της συνταγµατικής προστασίας. Πολλώ µάλλον σε µια εποχή που έχουν πολλαπλασιαστεί οι ελεγκτικές αρµοδιότητες του κράτους και χρήζουν προστασίας από αυθαίρετες επεµβάσεις και οι χώροι αυτοί. Εποµένως και σε αυτές τις περιπτώσεις εκτός από την πρόβλεψη της έρευνας σε νόµο απαιτείται και η παρουσία δικαστικού λειτουργού. Άλλοι περιορισµοί που υφίσταται το άσυλο είναι οι επεµβάσεις που γίνονται µε σκοπό την πρόληψη ή αποτροπή δηµοσίου κινδύνου ή εγκλήµατος, όπως είναι η βίαιη είσοδος σε οικία µετά από πυρκαγιά 29, από πληµµύρα, καθώς και η απαγόρευση εισόδου στον ίδιο τον ένοικο σε κτήριο που χαρακτηρίστηκε ως επικίνδυνο, ετοιµόρροπο και η αποβολή του από αυτό 30. Και πάλι όµως η διοίκηση δεν µπορεί να ενεργήσει παρά µόνο στα πλαίσια που θέτει ο νόµος και η αρχή της αναλογικότητας. Παροµοίως το δικαίωµα στο άσυλο πρέπει να προσαρµοστεί στους συνταγµατικά κατοχυρωµένους θεσµούς της αναγκαστικής απαλλοτρίωσης και της επίταξης. Στα άρθρα 17 παρ. 2 και 18 παρ. 3 και 5 το Σύνταγµα προβλέπει αντίστοιχα τους παραπάνω θεσµούς οι οποίοι για να λειτουργήσουν απαιτούν τη βίαιη αποβολή του προσώπου από την κατοικία του. Σ αυτή την περίπτωση δεν έχουµε προσβολή του ασύλου, αλλά επιτρεπόµενο περιορισµό του. 29 Βλ. ΑΠ 206/ 1994, ΠοινΧρον 1994, σελ Βλ. γνµδ ΕισΠρωτ Πειραιά 10/ 1964, Αρχείο Νοµολογίας 1964, σελ

20 VI. ΚΥΡΩΣΕΙΣ ΤΩΝ ΠΑΡΑΒΑΤΩΝ Η παραβίαση του ασύλου συνιστά τόσο σοβαρή υπόθεση ώστε το ίδιο το Σύνταγµα να προβλέπει κυρώσεις κατά των παραβατών, κάτι που κατά κανόνα ο θεµελιώδης νόµος του κράτους δεν κάνει. Συγκεκριµένα στην παρ. 2 του άρθρου 9 ορίζεται: «Οι παραβάτες της προηγούµενης διάταξης τιµωρούνται για παραβίαση του οικιακού ασύλου και για κατάχρηση εξουσίας και υποχρεούνται σε πλήρη αποζηµίωση του παθόντος, όπως νόµος ορίζει». Θεσπίζεται εποµένως ποινική, πειθαρχική και αστική ευθύνη των παραβατών. ΠΟΙΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ Στον Ποινικό Κώδικα, στο κεφάλαιο για τα εγκλήµατα σχετικά µε την υπηρεσία, προβλέπεται το αδίκηµα της παραβίασης του οικιακού ασύλου. Συγκεκριµένα το άρθρο 241 ΠΚ ορίζει: «Υπάλληλος, που χρησιµοποιώντας την υπαλληλική του ιδιότητα, εισέρχεται στην κατοικία άλλου χωρίς ο άλλος να το θέλει, εκτός από τις περιπτώσεις που το προβλέπει ο νόµος, και χωρίς τις νόµιµες διατυπώσεις, τιµωρείται µε φυλάκιση τριών µηνών µέχρι δύο ετών». Υποκείµενο του αδικήµατος είναι υπάλληλος µε την έννοια του άρθρου 13 περ. α ΠΚ 31. Σύµφωνα µε το άρθρο αυτό η παραβίαση στοιχειοθετείται όταν: I. Ο υπάλληλος εισέρχεται στην κατοικία µε την ιδιότητά του αυτή για την εκτέλεση πράξης που ανάγεται στα καθήκοντά του ή µε το πρόσχηµα ανάλογης ενέργειας. II. Χωρίς τη θέληση του φορέα του εννόµου αγαθού ( ιδιοκτήτης, µισθωτής, αντιπρόσωπος κοκ) III. Κατά παράβαση των νόµιµων διατυπώσεων IV. Έστω και µε ενδεχόµενο δόλο για το ότι εισέρχεται σε κατοικία άλλου χωρίς τη συναίνεσή του και χωρίς να το δικαιούται από το νόµο. 31 «Υπάλληλος είναι εκείνος στον οποίο έχει νόµιµα ανατεθεί, έστω και προσωρινά, η άσκηση υπηρεσίας δηµόσιας, δηµοτικής ή κοινοτικής ή άλλου νοµικού προσώπου δηµοσίου δικαίου» 20

21 ΠΕΙΘΑΡΧΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ Πειθαρχικές κυρώσεις προβλέπονται στον υπαλληλικό Κώδικα. Συγκεκριµένα, σύµφωνα µε το άρθρο 107 ΥΚ πράξεις που υποδηλώνουν άρνηση του Συντάγµατος συνιστούν πειθαρχικά παραπτώµατα - τέτοια είναι και η παραβίαση της συνταγµατικής υποχρέωσης περί σεβασµού του ασύλου. Το δε άρθρο 109 ΥΚ επιβάλλει µέχρι και την ποινή της οριστικής παύσης για τέτοια παραπτώµατα. ΑΣΤΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ Ο παραβάτης της διάταξης ευθύνεται προσωπικά και αστικά, δηλαδή υποχρεούται σε καταβολή αποζηµίωσης. Πρόκειται για ευθύνη η οποία δεν µπορεί να µεταβιβαστεί στο ηµόσιο και τυχόν νοµοθετικές διατάξεις που την καταργούν ή µειώνουν την ευθύνη των υπαλλήλων έναντι του κράτους έρχονται σε αντίθεση µε το Σύνταγµα 32. Η δε αποζηµίωση πρέπει να είναι πλήρης. Η ΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΥΡΩΣΗ Η παραβίαση του ασύλου, εκτός από τις ανωτέρω ουσιαστικού δικαίου κυρώσεις, συνεπάγεται και την εξής δικονοµική κύρωση που προσδιορίζει το ίδιο το Σύνταγµα στο άρθρο 19, στην παράγραφο 3 που προστέθηκε µε την αναθεώρηση του 2001: «Απαγορεύεται η χρήση αποδεικτικών µέσων που έχουν αποκτηθεί κατά παράβαση και των άρθρων 9». Για παράδειγµα, αν κατά τη διάρκεια κατ οίκον έρευνας που διεξήχθη κατά παράβαση του νόµουπ. χ. χωρίς το απαιτούµενο ένταλµα σύλληψης- βρέθηκε το όπλο της ανθρωποκτονίας, αυτό δε θα χρησιµοποιηθεί κατά την αποδεικτική διαδικασία στο ποινικό δικαστήριο και ενδεχοµένως ο ένοχος να µην τιµωρηθεί. ιάφοροι ωστόσο προβληµατισµοί εκφράζονται πάνω στο ζήτηµα καθώς µε αυτό τον τρόπο παρεµποδίζεται η ορθή απονοµή της δικαιοσύνης, αξία επίσης συνταγµατική, ιδίως στην περίπτωση που το παρανόµως κτηθέν αποδεικτικό µέσο είναι και το µοναδικό. Καταρχάς, είναι βέβαιο ότι το άτοµο εξοπλίζεται µέσω του άρθρου 9 Σ µε το δικαίωµα να αρνείται στους εκπροσώπους της δηµόσιας εξουσίας την 32 Βλ. αγτόγλου, ό. π. σελ

22 είσοδο, παραµονή και έρευνα στην κατοικία του, άρα και την πρόσβαση στις πληροφορίες που αυτή περιέχει, όταν δε συντρέχουν οι προϋποθέσεις που ορίζει το Σύνταγµα στο άρθρο 9 παρ. 1 εδ. γ. Αν παρά ταύτα οι αρχές εισέλθουν παρανόµως στην κατοικία και συλλέξουν πληροφορίες, προσβάλλουν το άσυλο, η δε χρησιµοποίηση των πληροφοριών αυτών ως αποδεικτικών µέσων συνιστά «εµβάθυνση 33» της προηγηθείσας παραβίασης και άρα αντισυνταγµατική. Αντίθετα, υποστηρίζεται ότι δεν πρέπει να ισχύσει η κύρωση του δικονοµικώς απαραδέκτου όταν η έρευνα έχει διενεργηθεί κατά παράβαση διατάξεων του κοινού δικαίου οι οποίες δεν αποσκοπούν στην προστασία του ασύλου αλλά άλλων δικαιωµάτων, όπως η προστασία της προσωπικότητας. Για παράδειγµα, η διάταξη 256 ΚΠ που απαιτεί η έρευνα να διεξάγεται µε κοσµιότητα, ευπρέπεια κλπ. θεωρείται τεθειµένη για την προστασία της προσωπικότητας του ενοίκου ( Άρθρο 5 παρ. 1 του Συντάγµατος) και ενδεχόµενη προσβολή της δε θα πρέπει να επιφέρει δικονοµικώς απαράδεκτο. Ούτε όταν τα παρανόµως κτηθέντα αποδεικτικά µέσα προκύπτουν από παράνοµη παραβίαση του ασύλου όχι του ίδιου του καθού η ποινική διαδικασία, αλλά τρίτου. Ωστόσο σε κάθε περίπτωση πρέπει να υπεισέρχεται ο έλεγχος της τήρησης της αρχής της αναλογικότητας. Έπειτα, ο κατηγορούµενος µπορεί πάντα να χρησιµοποιεί τα παρανόµως κτηθέντα αποδεικτικά µέσα για την υπεράσπισή του. Άλλωστε η κύρωση του δικονοµικώς απαραδέκτου κείται προς όφελος αυτού του οποίου το άσυλο παραβιάστηκε και ταυτόχρονα πρέπει να µπορεί ο κατηγορούµενος να υπερασπιστεί µε αποτελεσµατικό τρόπο τα δικαιώµατά του, την αθωότητά του και ευρύτερα την τιµή και την προσωπικότητά του, αγαθά που προστατεύονται απόλυτα από το Σύνταγµα ( Άρθρα 5 παρ. 2, 20 παρ. 1). VII. ΑΝΑΣΤΟΛΗ Το άρθρο 9 περί ασύλου περιλαµβάνεται στα άρθρα που υπόκεινται σε αναστολή σύµφωνα µε το άρθρο 48 του Συντάγµατος. ηλαδή σε περίπτωση πολέµου, επιστράτευσης εξαιτίας εξωτερικών κινδύνων ή άµεσης απειλής της εθνικής ασφάλειας, καθώς και αν εκδηλωθεί ένοπλο κίνηµα για την ανατροπή 33 Έτσι Γ. Καµίνης στο «Όψεις της κατοχύρωσης του ασύλου της κατοικίας στο Ελληνικό Συνταγµατικό ίκαιο» τα 9/ 2001, σελ

23 του δηµοκρατικού πολιτεύµατος, οπότε και τίθεται σε εφαρµογή ο νόµος περί κατάστασης πολιορκίας, η ισχύς της συγκεκριµένης διάταξης αναστέλλεται. VIII. Η ΙΕΘΝΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΑΣΥΛΟΥ ΤΗΣ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ Η Οικουµενική ιακήρυξη των ικαιωµάτων του Ανθρώπου του 1948 είναι το πρώτο σηµαντικό διεθνές κείµενο που προβλέπει το άσυλο της κατοικίας ορίζοντας ότι κανείς δεν υπόκειται σε αυθαίρετες επεµβάσεις στην ιδιωτική του ζωή, την οικογένεια, την κατοικία, την αλληλογραφία, ούτε σε παράνοµες προσβολές της τιµής και της υπόληψής του. Την ίδια διατύπωση έχει και το ιεθνές Σύµφωνο για τα Ατοµικά και Πολιτικά ικαιώµατα του Σηµαντικότατο ρόλο στην προστασία του δικαιώµατος διαδραµατίζει η Ευρωπαϊκή Σύµβαση των ικαιωµάτων του Ανθρώπου (ΕΣ Α) του 1950 που προβλέπει στο άρθρο 8: Παρ. 1: «Παν πρόσωπον δικαιούται εις τον σεβασµόν της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής του, της κατοικίας του και της αλληλογραφίας του» Παρ. 2: «εν επιτρέπεται να υπάρξη επέµβασις δηµοσίας αρχής εν τη ασκήσει του δικαιώµατος τούτου, εκτός εάν η επέµβασις αύτη προβλέπεται υπό του νόµου και αποτελεί µέτρον το οποίον, εις µιαν δηµοκρατικήν κοινωνίαν, είναι αναγκαίον δια την εθνικήν ασφάλειαν, την δηµόσιαν ασφάλειαν, την οικονοµικήν ευηµερίαν της χώρας, την προάσπισιν της τάξεως και την πρόληψιν ποινικών παραβάσεων, την προστασίαν της υγείας ή της ηθικής, ή την προστασίαν των δικαιωµάτων και ελευθεριών άλλων» Παρατηρείται ότι η Σύµβαση κατοχυρώνει στο ίδιο άρθρο εκτός από το δικαίωµα στο άσυλο και άλλα δικαιώµατα: σεβασµός στην ιδιωτική ζωή, σεβασµός στην οικογενειακή ζωή, σεβασµός στην αλληλογραφία, γεγονός που σηµαίνει ότι εντοπίζεται συνάφεια ανάµεσα στα τέσσερα δικαιώµατα. Εν συνεχεία, διατυπώνονται οι όροι υπό τους οποίους επιτρέπεται επέµβαση της αρχής στην άσκηση του δικαιώµατος ( πρόβλεψη νόµου, εξυπηρέτηση κάποιου συγκεκριµένου σκοπού). Ενδιαφέρον παρουσιάζει η νοµολογία του Ευρωπαϊκού ικαστηρίου των ικαιωµάτων του Ανθρώπου ( Ε Α), που ερµηνεύει µε ευρύτητα τον 23

24 όρο «κατοικία» και δίνει έµφαση στον τρόπο διεξαγωγής των κατ οίκον ερευνών. Η κατοικία στην νοµολογία του Ε Α δεν περιορίζεται µόνο στη νοµίµως κτηθείσα. Αντίθετα, έχει γίνει δεκτό ότι επεκτείνεται σε οικία την οποία οι ιδιοκτήτες είχαν σε τόπο που είχαν αφήσει για επαγγελµατικούς λόγους, µε το αιτιολογικό ότι διατηρούσαν συναισθηµατική επαφή µε την οικία αυτή 34. Επίσης ασχολήθηκε µε το θέµα της κατοικίας των αθιγγάνων, ζήτηµα µε ιδιαιτερότητες δεδοµένου του τρόπου ζωής των ανθρώπων αυτών. Έτσι έκρινε ότι η τοποθέτηση τροχόσπιτου, στο οποίο ζούσε οικογένεια αθιγγάνων χωρίς διακοπή για αρκετά χρόνια, σε οικόπεδο που είχε αγοράσει, φανέρωνε πρόθεση εγκατάστασης σε συνδυασµό µε το γεγονός ότι δε διέθετε άλλη µόνιµη κατοικία και εποµένως η άρνηση της διοίκησης να αδειοδοτήσει την τοποθέτηση τροχόσπιτου στο οικόπεδο γέννησε διαφορά εµπίπτουσα στο άρθρο 8 της ΕΣ Α. Στην έννοια της κατοικίας υπήγαγε εξάλλου και τους χώρους όπου το άτοµο αναπτύσσει επαγγελµατική και οικονοµική δραστηριότητα (π.χ. δικηγορικό γραφείο, γραφείο εµπορικών δραστηριοτήτων κλπ. ) 35. Το Ε Α δε δίστασε να εντάξει στο πεδίο του άρθρου 8 και το δικαίωµα του ατόµου να ζει σε περιβάλλον υγιές λέγοντας ότι η εκποµπή επιβλαβών αναθυµιάσεων σε κατοικηµένη περιοχή από εγκατάσταση βιολογικού καθαρισµού λυµάτων βυρσοδεψείου θίγει την απόλαυση της οικίας από το άτοµο και συνιστά παραβίαση του άρθρου 8 της ΕΣ Α 36. Όσο για την προστασία που προσφέρει το άρθρο 8 υποστηρίζεται ότι δεν αναφέρεται µόνο στην απαγόρευση των αυθαίρετων επεµβάσεων εκ µέρους των δηµοσίων αρχών. Εκτείνεται και σε θετικές υποχρεώσεις των τελευταίων που καθιστούν αποτελεσµατική την προστασία του ασύλου και σε υποχρέωση των άλλων ατόµων να µην προβαίνουν σε ενέργειες που προσβάλουν τα κατοχυρούµενα στη Σύµβαση δικαιώµατα. Αναφορικά µε τους περιορισµούς στην προστασία του δικαιώµατος που θέτει η παρ. 2 του άρθρου 8 αξίζει να σηµειωθεί ότι το Ε Α έχει καταστήσει σαφές σε πληθώρα αποφάσεων του ότι αυτοί πρέπει να 34 Υπόθεση Gillow κατά Ηνωµένου Βασιλείου της 24 ης Νοεµβρίου Υπόθεση Niemietz κατά Γερµανίας της 16 ης εκεµβρίου 1992, Υπόθεση Funke κατά Γαλλίας της 25 ης Φεβρουαρίου Υπόθεση Lopez Ostra κατά Ισπανίας της 9 ης εκεµβρίου

25 ερµηνεύονται µε στενότητα. Ειδικά η «αναγκαιότητα του περιορισµού σε µια δηµοκρατική κοινωνία» παραπέµπει σε µια επέµβαση θεµελιούµενη σε επιτακτική κοινωνική ανάγκη. Γι αυτό το ικαστήριο θεωρεί ότι επιβάλλεται να επιτείνει την επαγρύπνησή του όταν άγονται ενώπιόν του περιπτώσεις όπου το εθνικό δίκαιο εξουσιοδοτεί τη διοίκηση να προβαίνει σε έρευνες κατ οίκον χωρίς προηγούµενο δικαστικό ένταλµα γιατί τότε τα δικαιώµατα των ατόµων είναι περισσότερο έκθετα απέναντι σε αυθαίρετες επεµβάσεις της δηµόσιας αρχής. Με τη σειρά τους οι περιορισµοί του δικαιώµατος πρέπει να τίθενται κάτω από αυστηρό πλαίσιο 37. Ιδίως σε αυτές τις περιπτώσεις µνηµονεύεται η τήρηση της αρχής της αναλογικότητας κατά τη λήψη αυτών των µέτρων από τη διοίκηση. IX. ΒΑΣΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Σήµερα ίσως περισσότερο από παλαιότερα ο ιδιωτικός χώρος του ατόµου χρήζει ιδιαίτερης προστασίας µε δεδοµένη την επεµβατικότητα του κράτους και την ολοένα αυξανόµενη µέριµνα για την περιφρούρηση της ασφάλειας των πολιτών. Το Σύνταγµα κατοχυρώνει ατοµικό δικαίωµα κατοικίας µε την έννοια ότι απαγορεύεται η παραβίασή της Η έννοια της κατοικίας θα πρέπει να γίνεται αντιληπτή µε τη µεγαλύτερη δυνατή ευρύτητα για να αυξάνεται και η προστατευτική εµβέλεια της διάταξης του άρθρου 9 του Συντάγµατος Η βασική προστασία που κατοχυρώνει το Σύνταγµα συνίσταται στην απαγόρευση εισόδου και παραµονής κάποιου στην κατοικία χωρίς ή παρά τη θέληση του κατόχου. Η απαγόρευση δεν αφορά µόνο τα όργανα της δηµόσιας εξουσίας αλλά και τους ιδιώτες Το ίδιο το Σύνταγµα προβλέπει την κάµψη του απαραβίαστου µε τη θέσπιση των κατ οίκων ερευνών αλλά µε αυστηρές προϋποθέσεις: πρόβλεψη νόµου και υποχρεωτική παρουσία δικαστικού λειτουργού 37 Υπόθεση Camenzind κατά Ελβετίας της 16 ης εκεµβρίου 1997, Βλ. επίσης: Le droit au respect du domicile dans la jurisprudence de la Cour Européenne des Droits de l Homme, Pierre Lambert, τα 9/2001, σελ

26 Η κατ οίκον έρευνα δεν αφορά µόνο την ποινική διαδικασία αλλά και κάθε άλλη µε την ευρεία έννοια έρευνα, ώστε απαιτείται και σε άλλες διαδικασίες, όπως αναγκαστική εκτέλεση, έρευνες για υγειονοµικούς, φορολογικούς κλπ. ελέγχους, η παρουσία δικαστικού λειτουργού Η ειδική πρόβλεψη κυρώσεων για τους παραβάτες του ασύλου εξαίρει τη σπουδαιότητα του προστατευόµενου δικαιώµατος Οι διεθνείς συµβάσεις αναγνωρίζουν το συγκεκριµένο δικαίωµα και οι αποφάσεις του Ε Α διευρύνουν πολλές φορές τη συνταγµατική προστασία X. ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το Σύνταγµα κατοχυρώνει ατοµικό- αµυντικό δικαίωµα στο άσυλο της κατοικίας, κάτι που προβλεπόταν ήδη από τα πρώτα Συντάγµατα της Ελλάδας, αξιώνοντας τη µη παραβίασή του τόσο από το κράτος όσο και από τους ιδιώτες. Επιτρέπει τον περιορισµό του δικαιώµατος µε την πρόβλεψη της κατ οίκον έρευνας, την οποία µε τη σειρά της θέτει υπό αυστηρούς κανόνες και η οποία εξειδικεύεται από τον κοινό νοµοθέτη. Πέρα όµως από τον από το Σύνταγµα προβλεπόµενο περιορισµό συναντώνται πολλές περιπτώσεις που στην πράξη το δικαίωµα υφίσταται περιορισµό και θα πρέπει να ανιχνευθεί σε κάθε περίπτωση το επιτρεπόµενο ή όχι αυτού. Πάντως οδηγός θα πρέπει να είναι και η νοµολογία του Ευρωπαϊκού ικαστηρίου των ικαιωµάτων του Ανθρώπου που δίνει κατευθύνσεις ως προς το εύρος της προστασίας που µπορεί να παρέχει η διάταξη που κατοχυρώνει το άσυλο της κατοικίας. XI. SUMMARY The Greek Constitution provides for the human right to one s home, which had already been provided for in the first Greek Constitutions. It demands that nobody infringes upon someone else s home, whether it is a public authority or other citizens. However it allows limitations of this right in the form of inspections at home, which in turn are subject to very strict rules. Apart from the limitations provided for in the Constitution, there can appear 26

27 other limitations as for which it is critical that we diagnose whether they are allowed limitations or infringements. In any case we have to take into consideration the guidelines of the European Court of Human Rights as drawn in its decisions, which can orientate us towards certain directions concerning the broadness of the protection of one s home. XII. ΛΗΜΜΑΤΑ- ENTRIES Κατοικία- home/ residence Άσυλο της κατοικίας- right to respect for one s home Ιδιωτική ζωή- private life Κατ οίκον έρευνα- home inspection XIII. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ Α. ΚΥΡΙΟΤΕΡΗ ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ Όλες οι παρακάτω αποφάσεις είναι προσβάσιµες στην ηλεκτρονική διεύθυνση: ( Τράπεζα Νοµικών Πληροφοριών: INTRACOM- ΝΟΜΟΣ) ΑΠ 260/1977 (ΠοινΧρον ΚΖ, σελ. 750): Υπόθεση του εξοργισµένου συζύγου-πότε υπάρχει διατάραξη της οικιακής ειρήνης κατά το 308 ΠΚ ΑΠ 1381/1981 (ΤοΣ 1981, σελ. 740): Ισχύς του ασύλου κατοικίας και υπέρ των βιοµηχανικών εγκαταστάσεων, αλλά για επιθεωρήσεις κρατικών οργάνων στους χώρους αυτούς δεν απαιτείται η παρουσία δικαστικού λειτουργού γιατί δεν εµπίπτουν στην έννοια της κατ οίκον έρευνας ΑΠ 1467/1987 (ΠοινΧρον ΛΗ, σελ. 199): Βίαιη είσοδος σε δηµόσια υπηρεσία σε ώρα λειτουργίας ΑΠ 206/1994 (ΠοινΧρον 1994, σελ. 369): Είσοδος σε διαµέρισµα µετά από πυρκαγιά 27

ΕΛΕΝΗ Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΥ ρ.ν Ι Κ Η Γ Ο Ρ Ο Σ ΤΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ Η ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΗ ΕΠΙΤΑΓΗ

ΕΛΕΝΗ Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΥ ρ.ν Ι Κ Η Γ Ο Ρ Ο Σ ΤΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ Η ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΗ ΕΠΙΤΑΓΗ ΕΛΕΝΗ Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΥ ρ.ν Ι Κ Η Γ Ο Ρ Ο Σ ΤΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ Η ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΗ ΕΠΙΤΑΓΗ ΑΘΗΝΑ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2003 1 ΤΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ Η ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΗ ΕΠΙΤΑΓΗ 1. Το Σύνταγµα εκτός από την

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ. Αθήνα ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑΣ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ. Αριθ. Πρωτ. Τηλ. : 210-6411526 Fax : 210-6411523 ΓΝΩΜΟ ΟΤΗΣΗ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ. Αθήνα ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑΣ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ. Αριθ. Πρωτ. Τηλ. : 210-6411526 Fax : 210-6411523 ΓΝΩΜΟ ΟΤΗΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑΣ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ Αθήνα Αριθ. Πρωτ Τηλ. : 210-6411526 Fax : 210-6411523 ΓΝΩΜΟ ΟΤΗΣΗ Προς το Υπουργείο Οικονοµικών Γενική Γραµµατεία ηµοσίων Εσόδων Σχετ. το υπ αριθµ. πρωτ.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: ΘΕΣΜΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ «ΚΑΤΟΙΚΙΑ»

ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ «ΚΑΤΟΙΚΙΑ» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ Η ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥ ΩΝ ιδάσκοντες : Καθηγητής Α. ηµητρόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ - ΠΡΟΣΘΗΚΗ. Στο σ/ν «Μεταρρυθµίσεις ποινικών διατάξεων, κατάργηση των καταστηµάτων κράτησης Γ τύπου και άλλες διατάξεις»

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ - ΠΡΟΣΘΗΚΗ. Στο σ/ν «Μεταρρυθµίσεις ποινικών διατάξεων, κατάργηση των καταστηµάτων κράτησης Γ τύπου και άλλες διατάξεις» ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ - ΠΡΟΣΘΗΚΗ Στο σ/ν «Μεταρρυθµίσεις ποινικών διατάξεων, κατάργηση των καταστηµάτων κράτησης Γ τύπου και άλλες διατάξεις» Θέµα: Τροποποίηση άρθρου 200 Α Κώδικα Ποινικής ικονοµίας Α. Αιτιολογική

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα εργασίας. Το άσυλο της κατοικίας και το δικαίωµα στην κατοικία (άρθρα 9 παρ. 1 εδ. α και 21 παρ. 4 του Συντάγµατος)

Θέµα εργασίας. Το άσυλο της κατοικίας και το δικαίωµα στην κατοικία (άρθρα 9 παρ. 1 εδ. α και 21 παρ. 4 του Συντάγµατος) Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου Μεταπτυχιακό ίπλωµα ηµοσίου ικαίου Μάθηµα : Συνταγµατικό ίκαιο Καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΗΣ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ» ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Σταυριανουδάκη Άννα Α.Μ.: 1340200400426 ΤΗΛ.: 6978810059

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα Εργασίας : «Το άσυλο της κατοικίας» «Τhe asylum of residence».

Θέµα Εργασίας : «Το άσυλο της κατοικίας» «Τhe asylum of residence». ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΩΝ ΑΤΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥ ΩΝ ιδάσκοντες: Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΠολΠρωτΑθ 528/2002

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΠολΠρωτΑθ 528/2002 ΠολΠρωτΑθ 528/2002 Προστασία καταναλωτή. Προστασία προσωπικών δεδομένων. Τράπεζες. Συλλογική αγωγή. Ενώσεις καταναλωτών. Νομιμοποίηση. (..) Ι. Από τις συνδυασμένες διατάξεις των αρ. 4 παρ. 2, 6, 12 παρ.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ 1.ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ,ΓΕΝΙΚΑ Ο σύγχρονος πολιτισμός αναπτύσσεται με κέντρο και σημείο αναφοράς τον Άνθρωπο. Η έννομη τάξη, διεθνής και εγχώρια, υπάρχουν για να υπηρετούν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ. ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η :

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ. ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η : ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η : ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 4 4 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΗΜΟΣΙΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: Η Αρχή της φορολογικής ισότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος VΙΙ Ι. Γενικό Μέρος Α. Βασικές έννοιες... 1 1. Θέματα ορολογίας... 1 1.1. Οι χρησιμοποιούμενοι όροι... 1 1.2. Οι βασικές έννοιες... 2 1.3. «Εγγυήσεις θεσμών» και «εγγυήσεις θεσμικές»...

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.»

«ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.» Από τη δευτεροβάθμια συνδικαλιστική οργάνωση με την επωνυμία «ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.» τέθηκαν υπόψη μου το εξής περιστατικά: Οκτώ (8) από τα είκοσι ένα (21) μέλη του Δ.Σ., το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ Κεφάλαιο 2: Ατομικά & Κοινωνικά Δικαιώματα Περιεχόμενα 1. Δικαιώματα & υποχρεώσεις 2. Άσκηση & κατάχρηση δικαιώματος 3. Τα ατομικά δικαιώματα 4. Τα πολιτικά δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ. Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. Α.

ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ. Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. Α. ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ Η Ι ΙΩΤΙΚΗ ΖΩΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΓΡΥΠΙΩΤΗ ΜΑΡΙΑ Α.Μ. 1340200300085

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ άρθρο 20 παρ. 1 του Συντάγµατος ΙΚΑΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗΣ ΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ άρθρο 20 παρ. 1 του Συντάγµατος ΙΚΑΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗΣ ΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ άρθρο 20 παρ. 1 του

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα εργασίας: «Θεσµική εφαρµογή των θεµελιωδών δικαιωµάτων».υπόθεση Κλόντια Σίφερ.

Θέµα εργασίας: «Θεσµική εφαρµογή των θεµελιωδών δικαιωµάτων».υπόθεση Κλόντια Σίφερ. Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου. Μεταπτυχιακό ίπλωµα ηµοσίου ικαίου Μάθηµα «Συνταγµατικό ίκαιο», 2003

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΡΩΤΗΜΑ Ερωτάται αν αν είναι στα πλαίσια ή όχι του Συντάγματος η εφαρμογή της παραγράφου 2 του άρθρου 139 του Κώδικα Δικαστικών Επιμελητών με την έκδοση της προβλεπόμενης Υπουργικής

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ ΑΡ. 1 /2005

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ ΑΡ. 1 /2005 Αθήνα, 3 Φεβρουαρίου 2005 Αριθ.Πρωτ.: 893 ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ ΑΡ. 1 /2005 Η Αρχή Διασφάλισης του Απορρήτου των Επικοινωνιών, συνήλθε μετά από πρόσκληση του Προέδρου της σε τακτική συνεδρίαση την 2α Φεβρουαρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΣΥΛΟ ΤΗΣ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ

ΤΟ ΑΣΥΛΟ ΤΗΣ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ 1 ΤΟ ΑΣΥΛΟ ΤΗΣ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ Εργασία της ΑΝΝΑΣ ΠΑΝΙΕΡΑΚΗ, Α.Μ. 1340199812135 στις ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ Καθηγητής κ. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ 2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή.3 2. Ιστορική αναδροµή.4 3.α.Έννοια β. Γνωµοδότηση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ. «Το απαραβίαστο της ανθρώπινης αξίας, ως γενικής συνταγµατικής αρχής της ελληνικής έννοµης τάξης»

ΕΡΓΑΣΙΑ. «Το απαραβίαστο της ανθρώπινης αξίας, ως γενικής συνταγµατικής αρχής της ελληνικής έννοµης τάξης» Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου ----------------------------------------------------- Μεταπτυχιακό ίπλωµα

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4092, 20/10/2006 Ο ΠΕΡΙ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΗΣ ΔΙΑΚΙΝΗΣΗΣ ΕΜΠΟΡΕΥΜΑΤΩΝ ΠΟΥ ΠΑΡΑΒΙΑΖΟΥΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΔΙΑΝΟΗΤΙΚΗΣ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΣ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2006

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4092, 20/10/2006 Ο ΠΕΡΙ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΗΣ ΔΙΑΚΙΝΗΣΗΣ ΕΜΠΟΡΕΥΜΑΤΩΝ ΠΟΥ ΠΑΡΑΒΙΑΖΟΥΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΔΙΑΝΟΗΤΙΚΗΣ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΣ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2006 Ο ΠΕΡΙ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΗΣ ΔΙΑΚΙΝΗΣΗΣ ΕΜΠΟΡΕΥΜΑΤΩΝ ΠΟΥ ΠΑΡΑΒΙΑΖΟΥΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΔΙΑΝΟΗΤΙΚΗΣ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΣ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2006 Για σκοπούς εφαρμογής των πράξεων της Ευρωπαϊκής Κοινότητας με τίτλο: Επίσημη Εφημερίδα της

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΡΣΗ ΤΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ 1. ΟΙ ΙΣΧΥΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΣΕ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΥΠΕΡΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ (ΔΙΕΘΝΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ)

Η ΑΡΣΗ ΤΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ 1. ΟΙ ΙΣΧΥΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΣΕ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΥΠΕΡΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ (ΔΙΕΘΝΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ) Η ΑΡΣΗ ΤΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ 1. ΟΙ ΙΣΧΥΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΣΕ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΥΠΕΡΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ (ΔΙΕΘΝΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ) Σύμφωνα με το άρθρο 19 του ελληνικού Συντάγματος: "1. Το απόρρητο των

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ... VII ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... XV ΓΕΝΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ...1 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ... VII ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... XV ΓΕΝΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ...1 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ... VII ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... XV ΓΕΝΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ...1 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΤΟ ΞΕΠΛΥΜΑ ΒΡΟΜΙΚΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΣ ΩΣ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΔΙΕΘΝΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΠΟΙΝΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ 1. Εισαγωγή...5 2. Η επιρροή του αμερικανικού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ 6 η : ΤΟ ΙΚΑΙΩΜΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ Ι ΙΩΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΕΝΝΟΜΗ ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΗΜΟΣΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006

Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006 Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006 Θέμα 2 ον : Η δικαστική λειτουργία αποτελεί μία από τις τρεις θεμελιώδεις λειτουργίες του κράτους.

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.3939, 31/12/2004 O ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΤΩΝ ΔΙΕΘΝΩΝ ΟΔΙΚΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2004

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.3939, 31/12/2004 O ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΤΩΝ ΔΙΕΘΝΩΝ ΟΔΙΚΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2004 O ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΤΩΝ ΔΙΕΘΝΩΝ ΟΔΙΚΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2004 Για σκοπούς εφαρμογής των πράξεων της Ευρωπαϊκής Κοινότητας με τίτλο - (α) «Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 881/92 του Συμβουλίου της

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών ΜΑΘΗΜΑ: ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Παυλόπουλος, Δικηγόρος, Υπ. Διδάκτωρ Δημοσίου Δικαίου Παν/μίου Αθηνών Η αρχή της Διάκρισης των Λειτουργιών

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΟΣ 2819/2000(ΦΕΚ 84 Α /15 Mαρτίου 2000)

ΝΟΜΟΣ 2819/2000(ΦΕΚ 84 Α /15 Mαρτίου 2000) ΝΟΜΟΣ 2819/2000(ΦΕΚ 84 Α /15 Mαρτίου 2000) Άρθρο 7 Εναρμόνιση με την Οδηγία 96/9/ΕΟΚτου Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 11ης Μαρτίου 1996 σχετικά με τη νομική προστασία των βάσεων δεδομένων

Διαβάστε περισσότερα

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΟλΑΠ 18/1999

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΟλΑΠ 18/1999 ΟλΑΠ 18/1999 Παροχή δικηγορικών υπηρεσιών. Ευθύνη δικηγόρου για ζημία πελάτη. - Η παροχή δικηγορικών υπηρεσιών δεν υπάγεται στο ν. 2251/1994. Η ευθύνη των δικηγόρων για ζημία που προκλήθηκε κατά την παροχή

Διαβάστε περισσότερα

669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ)

669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ) 669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ) Δικαίωμα για παροχή έννομης προστασίας κατά το Σύνταγμα και την ΕΣΔΑ. Εννοια και περιεχόμενο. Θέσπιση από τον κοινό νομοθέτη περιορισμών και προϋποθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: Σχολιασµός της υπ αριθµ.

Διαβάστε περισσότερα

7/3/2014. ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το δίκαιο του εργοδότη ; ή νομικός κανόνας

7/3/2014. ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το δίκαιο του εργοδότη ; ή νομικός κανόνας Τ.Ε.Ι. Πειραιά Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών στην Λογιστική και Χρηματοοικονομική Ειδικά θέματα Δικαίου Δρ. Μυλωνόπουλος Δ. Αν. Καθηγητής δίκαιο άδικο ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το

Διαβάστε περισσότερα

Το δικαίωµα της υγείας στις ιδιωτικές σχέσεις Ζήσης Κωνσταντίνου Χατζηµπύρρος, 9-2-2004. Ι. Εισαγωγή

Το δικαίωµα της υγείας στις ιδιωτικές σχέσεις Ζήσης Κωνσταντίνου Χατζηµπύρρος, 9-2-2004. Ι. Εισαγωγή Το δικαίωµα της υγείας στις ιδιωτικές σχέσεις Ζήσης Κωνσταντίνου Χατζηµπύρρος, 9-2-2004 Περιεχόµενα Ι. Εισαγωγή ΙΙ. Η απόφαση ΜονΠρΑθ 24377/1994 (Ασφ.) 1. Τα πραγµατικά περιστατικά 2. Η κρίση του ικαστηρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΑΘΛΗΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ

ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΑΘΛΗΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΑΘΛΗΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ Στα πλαίσια των συναντήσεων της ομάδας που συνιστά αυτή την βάση δεδομένων πραγματοποιήθηκε μια συζήτηση για τα κωλύματα εγγραφής ως μέλος στα αθλητικά σωματεία,όπως αυτά έχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Πατρίκιος, Δικηγόρος, Μ.Δ.Ε., Υπ. Δ.Ν ΘΕΜΑΤΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΔΟΚΙΜΩΝ ΣΗΜΑΙΟΦΟΡΩΝ ΛΙΜΕΝΙΚΟΥ 2011 ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α) Πηγες Διοικητικου Δικαιου Ως πηγή διοικητικού

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4136, 25/7/2007 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΩΝ ΛΙΜΑΝΙΩΝ ΚΑΙ ΓΙΑ ΣΥΝΑΦΗ ΘΕΜΑΤΑ

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4136, 25/7/2007 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΩΝ ΛΙΜΑΝΙΩΝ ΚΑΙ ΓΙΑ ΣΥΝΑΦΗ ΘΕΜΑΤΑ ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΩΝ ΛΙΜΑΝΙΩΝ ΚΑΙ ΓΙΑ ΣΥΝΑΦΗ ΘΕΜΑΤΑ Προοίμιο. Επίσημη Εφημερίδα της E.E.: L 310, 25.11.2005, σ. 28. Για σκοπούς εναρμόνισης με την πράξη της Ευρωπαϊκής Κοινότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Πατρίκιος, Δικηγόρος, Μ.Δ.Ε., Υπ. Δ.Ν Παράδοση 3η : Παραγωγή (έκδοση) της Διοικητικής πράξης και η Διοικητική Διαδικασία. Ανάκληση των Διοικητικών πράξεων.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ (αριθ. 7)

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ (αριθ. 7) C 326/266 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 26.10.2012 ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ (αριθ. 7) ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΠΡΟΝΟΜΙΩΝ ΚΑΙ ΑΣΥΛΙΩΝ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΤΑ ΥΨΗΛΑ ΣΥΜΒΑΛΛΟΜΕΝΑ ΜΕΡΗ, ΕΠΕΙΔΗ τα άρθρα 343 της Συνθήκης για τη

Διαβάστε περισσότερα

... ΕΝΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑ *****

... ΕΝΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑ ***** ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ/ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΤΟΥ ΕΝΣΤΑΣΗ Της/του., µονίµου υπαλλήλου µε βαθµό Α κλάδου., υπηρετούσας-ντος στο ως άνω Ίδρυµα, κατοίκου., οδός αριθµός ΚΑΤΑ Των καταρτισθέντων βάσει του άρθρου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΣΥΝΟΨΗ ΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗΣ Θέµα: υνατότητα διαφήµισης διδασκαλίας κατ οίκον Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Καλλιόπη Σπανού Ειδικός Επιστήµονας: Ευάγγελος Θωµόπουλος Αθήνα, Μάρτιος

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ. Θέμα: ΑΠΟΔΟΧΉ ΜΕΤΑΦΡΆΣΕΩΝ ΔΙΚΗΓΌΡΟΥ

Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ. Θέμα: ΑΠΟΔΟΧΉ ΜΕΤΑΦΡΆΣΕΩΝ ΔΙΚΗΓΌΡΟΥ Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ [Ν. 3094/03 Συνήγορος του Πολίτη και άλλες διατάξεις, άρ. 4 6] Θέμα: ΑΠΟΔΟΧΉ ΜΕΤΑΦΡΆΣΕΩΝ ΔΙΚΗΓΌΡΟΥ Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Ανδρέας Τάκης Ειδικός Επιστήμονας:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Πατρίκιος, Δικηγόρος, LL.M., Υπ. Δ.Ν. ΕΝΟΤΗΤΑ : «ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ-ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ» - 1 - Οι δημόσιοι υπάλληλοι περαιτέρω οφείλουν να

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ: Ν.Ο.Π.Ε. ΤΜΗΜΑ:ΝΟΜΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΑΤΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΘΕΜΑ: Η ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΒΛΑΧΟΥ 1 ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ:

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4271, 25/2/2011 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΓΓΡΑΦΗ, ΤΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΟΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΣΥΝΑΦΗ ΘΕΜΑΤΑ

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4271, 25/2/2011 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΓΓΡΑΦΗ, ΤΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΟΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΣΥΝΑΦΗ ΘΕΜΑΤΑ ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΓΓΡΑΦΗ, ΤΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΟΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΣΥΝΑΦΗ ΘΕΜΑΤΑ -------------------------------- Η Βουλή των Αντιπροσώπων ψηφίζει ως ακολούθως: Συνοπτικός τίτλος. 1. Ο

Διαβάστε περισσότερα

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2. ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑ ΡΟΜΗ ΓΕΝΕΣΗ ΤΟΥ ΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ ΤΟΥ Ι ΙΩΤΙΚΟΥ ΒΙΟΥ 2Α. ΑΡΧΑΪΚΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΕΣ

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2. ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑ ΡΟΜΗ ΓΕΝΕΣΗ ΤΟΥ ΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ ΤΟΥ Ι ΙΩΤΙΚΟΥ ΒΙΟΥ 2Α. ΑΡΧΑΪΚΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΕΣ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η Ι ΙΩΤΙΚΗ ΖΩΗ Ο ακριβής προσδιορισµός της έννοιας της «ιδιωτικής ζωής» εµφανίζεται ιδιαίτερα δυσχερής. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η ιδιωτική ζωή, εξεταζόµενη υπό ευρεία έννοια, περιλαµβάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΠΟΥΡΓΩΝ

ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΠΟΥΡΓΩΝ Declaration on freedom of political debate in the media Greek version* ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΠΟΥΡΓΩΝ ιακήρυξη για την Ελευθερία του Πολιτικού ιαλόγου στα Μέσα (Υιοθετήθηκε από την Επιτροπή Υπουργών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΟΥ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΥΤΙΜΑ!

ΤΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΟΥ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΥΤΙΜΑ! ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ ΤΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΟΥ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΥΤΙΜΑ! ΠΡΟΣΕΧΕ ΠΟΥ ΤΑ ΔΙΝΕΙΣ ΡΩΤΑ ΓΙΑ ΠΟΙΟ ΣΚΟΠΟ ΜΑΘΕ ΠΩΣ ΤΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΖΟΝΤΑΙ Τα προσωπικά δεδομένα στη ζωή μας Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

βιβλίου. ββ ικηγόρος-επιστημονική συνεργάτης ΟΠΙ

βιβλίου. ββ ικηγόρος-επιστημονική συνεργάτης ΟΠΙ Τεχνολογική προστασία & ψηφιακή διαχείριση του βιβλίου. ββ Τετάρτη 19 Ιανουαρίου 2011, EKEBI Ευαγγελία Βαγενά, ΔΝ, DEA ικηγόρος-επιστημονική συνεργάτης ΟΠΙ vagena@dsa.gr Από τον Γουτεμβέργιο ως τον Bill

Διαβάστε περισσότερα

Ποινική ευθύνη Δικηγόρων για µη γνωστοποίηση παραβάσεων του «πόθεν έσχες» από υπόχρεα πρόσωπα. Πολυχρόνη Τσιρίδη, Δ.Ν. Δικηγόρου Πειραιώς

Ποινική ευθύνη Δικηγόρων για µη γνωστοποίηση παραβάσεων του «πόθεν έσχες» από υπόχρεα πρόσωπα. Πολυχρόνη Τσιρίδη, Δ.Ν. Δικηγόρου Πειραιώς ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ www.dskalamatas.gr Καλαμάτα 9 Σεπτεμβρίου 2013 Ποινική ευθύνη Δικηγόρων για µη γνωστοποίηση παραβάσεων του «πόθεν έσχες» από υπόχρεα πρόσωπα. Πολυχρόνη Τσιρίδη, Δ.Ν. Δικηγόρου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Η συνταγµατική κατοχύρωση του ασύλου της κατοικίας

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Η συνταγµατική κατοχύρωση του ασύλου της κατοικίας ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στο άρθρο 9 του Συντάγµατος, κατοχυρώνεται το άσυλο της κατοικίας. Συγκεκριµένα, ορίζεται ότι «η κατοικία καθενός είναι άσυλο». Αντικείµενο προστασίας είναι η κατοικία, η οποία λαµβάνεται, στην

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 24-10-2006

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 24-10-2006 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 24-10-2006 ΕΠΙΣΤΟΛΗ Γ.Σ.Ε.Ε. ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ Σας κοινοποιούµε την επιστολή που έστειλε η Γ.Σ.Ε.Ε. στην Ένωση ικαστών και Εισαγγελέων και στον ικηγορικό Σύλλογο

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190

Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ο ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190 ΠΡΟΣ: 1. Όλους τους Υπουργούς και Υφυπουργούς 2. Τον Γενικό Γραμματέα της Κυβέρνησης 3. Όλους τους Γενικούς Γραμματείς Υπουργείων

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17

Περιεχόμενα. Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17 Περιεχόμενα Πρόλογος... 15 Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17 1 Πολίτευμα...19 Θεωρία... 19 1. ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ... 19 Το κράτος... 20 Το πολίτευμα... 21 Το συνταγματικό δίκαιο... 21 2. ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ ΤΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ... 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ ΤΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ... 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... ΙΧ ΧΙ ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ ΤΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ... 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ι. Τα δικαιώματα του ανθρώπου (droits de l homme,

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Νομικών, Οικονομικών, Πολιτικών Επιστημών. Μάθημα : «Συνταγματικά Δικαιώματα», δ εξάμηνο σπουδών. Θέμα Εργασίας :

Σχολή Νομικών, Οικονομικών, Πολιτικών Επιστημών. Μάθημα : «Συνταγματικά Δικαιώματα», δ εξάμηνο σπουδών. Θέμα Εργασίας : Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Σχολή Νομικών, Οικονομικών, Πολιτικών Επιστημών Τμήμα Νομικής Τομέας Δημοσίου Δικαίου Καθηγητής : κ. Α. Δημητρόπουλος Λέκτορας : κ. Σ. Βλαχόπουλος Μάθημα :

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος Κοινωνικής Προστασίας ΠΟΡΙΣΜΑ ΑΚΟΥΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΗ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΙΑ ΣΕ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ

Κύκλος Κοινωνικής Προστασίας ΠΟΡΙΣΜΑ ΑΚΟΥΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΗ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΙΑ ΣΕ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ Κύκλος Κοινωνικής Προστασίας ΠΟΡΙΣΜΑ [Ν. 3094/03 Συνήγορος του Πολίτη και άλλες διατάξεις, άρ. 4 6] Θέµα: ΑΚΟΥΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΗ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΙΑ ΣΕ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: ρ. Πατρίνα Παπαρρηγοπούλου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗ ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ (ΕΤΟΥΣ 1987)

ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗ ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ (ΕΤΟΥΣ 1987) Διάγραμμα Περιεχομένων ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗ ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ (ΕΤΟΥΣ 1987) Εισαγωγικά...23 Ι. Θρησκευτική Ελευθερία...25 Α. Γενικά...25 Β. Ελευθερία της θρησκευτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΑΤΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΑΤΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΑΤΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΑΝΑΓΚΑΣΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΔΙΔΑΣΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2012/0011(COD) 8.11.2012. της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων

ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2012/0011(COD) 8.11.2012. της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων 8.11.2012 2012/0011(COD) ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων προς την Επιτροπή Πολιτικών

Διαβάστε περισσότερα

Έχει ανακύψει εκατοντάδες φορές το ζήτημα τα τελευταία χρόνια στην ελληνική νομολογία και

Έχει ανακύψει εκατοντάδες φορές το ζήτημα τα τελευταία χρόνια στην ελληνική νομολογία και LEGAL INSIGHT ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΑ ΜΕΤΡΑ ΝΟΜΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΧΡΗΜΑΤΟ ΟΤΗΜΕΝΗΣ ΠΩΛΗΣΗΣ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟΥ Γιώργος Ψαράκης Έχει ανακύψει εκατοντάδες φορές το ζήτημα τα τελευταία χρόνια στην ελληνική νομολογία και έχει

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό σημείωμα για το νέο νόμο 3886/2010 για τη δικαστική προστασία κατά τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων. (ΦΕΚ Α 173)

Ενημερωτικό σημείωμα για το νέο νόμο 3886/2010 για τη δικαστική προστασία κατά τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων. (ΦΕΚ Α 173) Ενημερωτικό σημείωμα για το νέο νόμο 3886/2010 για τη δικαστική προστασία κατά τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων. (ΦΕΚ Α 173) Ψηφίστηκε προ ολίγων ημερών από τη Βουλή ο νέος νόμος 3886/2010 σε σχέση με την

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Παρ. Ι(Ι), Αρ. 4373, 28.12.2012

Ε.Ε. Παρ. Ι(Ι), Αρ. 4373, 28.12.2012 Ε.Ε. Παρ. Ι(Ι), Αρ. 4373, 28.12.2012 207(Ι)/2012 207(Ι)/2012 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟΝ ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗΣ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΙΚΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΝΟΜΟ Η Βουλή των Αντιπροσώπων ψηφίζει ως ακολούθως

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ : Γνωμοδότηση της Νομικού Συμβούλου της Δ.Ο.Ε. για την απεργία αποχή από τις διαδικασίες της αξιολόγησης

ΘΕΜΑ : Γνωμοδότηση της Νομικού Συμβούλου της Δ.Ο.Ε. για την απεργία αποχή από τις διαδικασίες της αξιολόγησης Αρ. Πρωτ. 1290 Αθήνα 26/11/2014 Προς Συλλόγους Εκπαιδευτικών Π.Ε. ΘΕΜΑ : Γνωμοδότηση της Νομικού Συμβούλου της Δ.Ο.Ε. για την απεργία αποχή από τις διαδικασίες της αξιολόγησης Το Δ.Σ. της Δ.Ο.Ε. έχει τονίσει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΠΕΛΛΑΣ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ 8 ΗΣ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΔΗΜΟΥ ΕΔΕΣΣΑΣ ΣΤΙΣ 21 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2014

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΠΕΛΛΑΣ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ 8 ΗΣ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΔΗΜΟΥ ΕΔΕΣΣΑΣ ΣΤΙΣ 21 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2014 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΠΕΛΛΑΣ ΔΗΜΟΣ ΈΔΕΣΣΑΣ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ 8 ΗΣ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΔΗΜΟΥ ΕΔΕΣΣΑΣ ΣΤΙΣ 21 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2014 ΑΡΙΘΜΟΣ ΑΠΟΦΑΣΗΣ: 31/2014 ΘΕΜΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών Δημοσίου Δικαίου Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών Δημοσίου Δικαίου Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών Δημοσίου Δικαίου Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο ΚΑΖΛΑΡΗ ΒΑΣΙΛΙΚΗ Θέμα εργασίας: ΤΟ ΙΣΠΑΝΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs)

Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs) Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs) Τελική έκθεση Ιούλιος 2014 ΣΥΝΟΨΗ Σκοπός της μελέτης αυτής είναι να παρουσιάσει ορισμένα από τα κυριότερα ζητήματα που αφορούν τα δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... VII ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ... IX ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ... XIX Ι. ΙΣΤΟΡΙΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΔΙΚΑΙΟΥ 1. To δικαστήριο των ευθύνων στους «νόμους» του

Διαβάστε περισσότερα

18(Ι)/2014 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΣΕ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ. Η Βουλή των Αντιπροσώπων ψηφίζει ως ακολούθως:

18(Ι)/2014 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΣΕ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ. Η Βουλή των Αντιπροσώπων ψηφίζει ως ακολούθως: Ε.Ε. Παρ. Ι(Ι), Αρ. 4430, 21.2.2014 Ν. 18(Ι)/2014 18(Ι)/2014 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΣΕ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ Προοίμιο. Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ: L. 280, 26.10.2010,

Διαβάστε περισσότερα

«Η ΑΠΩΛΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΘΑΓΕΝΕΙΑΣ»

«Η ΑΠΩΛΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΘΑΓΕΝΕΙΑΣ» ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΙΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΑΝ ΡΕΑΣ Γ. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ «Η ΑΠΩΛΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΘΑΓΕΝΕΙΑΣ» ΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΣ ΗΜΗΤΡΙΟΣ Α.Μ.: 1340.2003.00953 alexopoulos_dim@hotmail.com τευχ. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

'Αρθρο 3 : Προσωρινή δικαστική προστασία 1. Ο ενδιαφερόμενος μπορεί να ζητήσει προσωρινή δικαστική

'Αρθρο 3 : Προσωρινή δικαστική προστασία 1. Ο ενδιαφερόμενος μπορεί να ζητήσει προσωρινή δικαστική Ν. 2522/8-9-97 (ΦΕΚ-178 Α') : Δικαστική προστασία κατά το στάδιο που προηγείται της σύναψης συμβάσεως δημόσιων έργων, κρατικών προμηθειών και υπηρεσιών σύμφωνα με την οδηγία 89/665 ΕΟΚ 'Αρθρο 1 : Πεδίο

Διαβάστε περισσότερα

Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου

Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 7 η : Οικονομικήελευθερία Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

«Οι συνέπειες από την εφαρμογή της νομοθεσίας για την Περιβαλλοντική Ευθύνη στην Ελληνική Βιομηχανία»

«Οι συνέπειες από την εφαρμογή της νομοθεσίας για την Περιβαλλοντική Ευθύνη στην Ελληνική Βιομηχανία» «Οι συνέπειες από την εφαρμογή της νομοθεσίας για την Περιβαλλοντική Ευθύνη στην Ελληνική Βιομηχανία» Γιώργος Δ. Κωνσταντινόπουλος Δικηγόρος παρ Αρείω Πάγω Ειδικός Εμπειρογνώμονας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πηγές Συντάκτης ομάδας

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πηγές Συντάκτης ομάδας ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Η προστασία της Συνδικαλιστικής Δράσης... 4 1.1 Γενικά... 4 1.2 Ατομική προστασία εργαζομένων... 4 1.3 Προστασία της ίδιας της Συνδικαλιστικής Οργάνωσης... 4 1.4 Προστασία της Συνδικαλιστικής

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4229, 5/2/2010

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4229, 5/2/2010 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΒΛΕΠΕΙ ΓΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΓΙΑ ΥΠΕΡΒΑΣΗ ΤΟΥ ΕΥΛΟΓΟΥ ΧΡΟΝΟΥ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ ΑΣΤΙΚΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΩΝ --------------------- Άρθρο 1. Συνοπτικός τίτλος. 2. Ερμηνεία. ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΑΡΘΡΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΡΑΔΕΚΤΗ Η ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΩΞΗ ΓΙΑ ΜΗ ΚΑΤΑΒΟΛΗ ΕΙΣΦΟΡΩΝ ΑΥΤΟΑΠΑΣΧΟΛΟΥΜΕΝΩΝ (ΟΑΕΕ, ΕΤΑΑ κλπ.)

ΑΠΑΡΑΔΕΚΤΗ Η ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΩΞΗ ΓΙΑ ΜΗ ΚΑΤΑΒΟΛΗ ΕΙΣΦΟΡΩΝ ΑΥΤΟΑΠΑΣΧΟΛΟΥΜΕΝΩΝ (ΟΑΕΕ, ΕΤΑΑ κλπ.) ΑΠΑΡΑΔΕΚΤΗ Η ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΩΞΗ ΓΙΑ ΜΗ ΚΑΤΑΒΟΛΗ ΕΙΣΦΟΡΩΝ ΑΥΤΟΑΠΑΣΧΟΛΟΥΜΕΝΩΝ (ΟΑΕΕ, ΕΤΑΑ κλπ.) Η ποινική δίωξη επαγγελματιών κάθε ειδικότητας για τη μη καταβολή των εισφορών ασφάλισης των ιδίων ασκείται απαραδέκτως,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΛΩΣΗ ΡΗΤΗΣ ΕΠΙΦΥΛΑΞΗΣ

ΔΗΛΩΣΗ ΡΗΤΗΣ ΕΠΙΦΥΛΑΞΗΣ Συνταγματικά προβλήματα έχουν εντοπίσει νομικοί στην καταβολή της έκτακτης εισφοράς για το έτος 2011. Ως πρώτο βήμα για την προστασία των φορολουμένων νομικοί έχουν συντάξει ένα κείμενο, το οποίο τιτλοφορείται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΣΥΝΕ ΡΙΑΣΕΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ TΡΙΜΕΛΟΥΣ ΣΤΡΑΤΟ ΙΚΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΣΤΟ ΟΝΟΜΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΛΑΟΥ

ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΣΥΝΕ ΡΙΑΣΕΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ TΡΙΜΕΛΟΥΣ ΣΤΡΑΤΟ ΙΚΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΣΤΟ ΟΝΟΜΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΛΑΟΥ Αριθµ. Απόφ.: 1768/2006 ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΣΥΝΕ ΡΙΑΣΕΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ TΡΙΜΕΛΟΥΣ ΣΤΡΑΤΟ ΙΚΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΣΤΟ ΟΝΟΜΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΛΑΟΥ Το ικαστήριο που συγκροτήθηκε από τους ικαστές: 1. ΠΑΠΑ ΑΚΑΚΗ Νικόλαο, Στρατιωτικό

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Αρχές για το Ρόλο των Δικηγόρων 1

Βασικές Αρχές για το Ρόλο των Δικηγόρων 1 Βασικές Αρχές για το Ρόλο των Δικηγόρων 1 Υιοθετήθηκαν από το Όγδοο Συνέδριο των Ηνωμένων Εθνών για την Πρόληψη των Εγκλήματος και τη Μεταχείριση των Εγκληματιών Αβάνα, Κούβα, 27 Αυγούστου έως 7 Σεπτεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ:Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ:Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ:Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΟΛΙΤΗΣ ΣΠΥΡΟΣ Ι ΑΣΚΩΝ: ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΑΝ ΡΕΑΣ ΕΜΑΙL:s_polites@hotmail.com ΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1) Έννοια της αρχής της νοµιµότητας 2) Καθιέρωση της αρχής

Διαβάστε περισσότερα

της επαγγελματικής ελευθερίας και της προστασίας του ανταγωνισμού. Διατάξεις πο υ

της επαγγελματικής ελευθερίας και της προστασίας του ανταγωνισμού. Διατάξεις πο υ ΝΟΜΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΙΑΤΡΙΚΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΑΘΗΝΩΝ Θέμα : Η απελευθέρωση του ιατρικού επαγγέλματος. Έγκριση των καταστατικών ιατρικών εταψειών από το ΔΙ του ΙΣΑ. Η νέα εγκύκλιος και οι περαιτέρω δυνατότητες. (α)

Διαβάστε περισσότερα

Αυτά τα δικαιώματα είναι η ισότητα, η ελευθερία, η ασφάλεια και η ιδιοκτησία.

Αυτά τα δικαιώματα είναι η ισότητα, η ελευθερία, η ασφάλεια και η ιδιοκτησία. ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ 1 της 24ης Ιουνίου 1793 Ο γαλλικός λαός, πεπεισμένος ότι η λήθη και η περιφρόνηση των φυσικών δικαιωμάτων του ανθρώπου είναι οι μόνες αιτίες για τα

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου Θέµα: ΚΩΛΥΜΑ ΙΟΡΙΣΜΟΥ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΛΟΓΩ ΠΟΙΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑ ΙΚΗΣ Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Ανδρέας Τάκης Ειδικός Επιστήµονας: Ευτύχης Φυτράκης ΜΑΡΤΙΟΣ 2005 Ο Συνήγορος του Πολίτη

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ [Ν.3094/2003 Συνήγορος του Πολίτη και άλλες διατάξεις, αρ. 4 παρ.6] Βραβεία και υποτροφίες Ι.Κ.Υ. σε αλλοδαπούς φοιτητές Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Ανδρέας Τάκης

Διαβάστε περισσότερα

24η ιδακτική Ενότητα ΠΟΙΝΙΚΟ ΙΚΑΙΟ- ΕΓΚΛΗΜΑ. Παρατηρήσεις - Σχόλια - Επεξηγήσεις

24η ιδακτική Ενότητα ΠΟΙΝΙΚΟ ΙΚΑΙΟ- ΕΓΚΛΗΜΑ. Παρατηρήσεις - Σχόλια - Επεξηγήσεις 24η ιδακτική Ενότητα ΠΟΙΝΙΚΟ ΙΚΑΙΟ- ΕΓΚΛΗΜΑ Παρατηρήσεις - Σχόλια - Επεξηγήσεις ιακρίσεις των ποινών Οι ποινές διακρίνονται σε κύριες και παρεπόµενες. Κύριες ποινές είναι εκείνες που µπορούν να επιβληθούν

Διαβάστε περισσότερα

την ύπαρξη και την άσκηση ενός θεμελιώδους δικαιώματος γιατί αποτελούσαν κενό γράμμα, αφού πρόθεση του

την ύπαρξη και την άσκηση ενός θεμελιώδους δικαιώματος γιατί αποτελούσαν κενό γράμμα, αφού πρόθεση του Το δικαίωμα δικαστικής προστασίας 20 παρ.1 Σ Εισαγωγή Η τήρηση του Συντάγματος από αυτούς που ασκούν την κρατική εξουσία, δηλαδή από τα όργανα του κράτους εξαρτάται κατά πολύ από το εάν υπάρχουν και λειτουργούν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Ένα ερµηνευτικό παράδειγµα από το Σύνταγµα» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Ένα ερµηνευτικό παράδειγµα από το Σύνταγµα» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ι. Άρθρο 1. Άρθρο 2. Άρθρο 3. Άρθρο 4

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ι. Άρθρο 1. Άρθρο 2. Άρθρο 3. Άρθρο 4 16.12.2004 EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης C 310/261 7. ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΑ ΠΡΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΣΥΛΙΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΤΑ ΥΨΗΛΑ ΣΥΜΒΑΛΛΟΜΕΝΑ ΜΕΡΗ, ΕΚΤΙΜΩΝΤΑΣ ότι, σύμφωνα με το άρθρο

Διαβάστε περισσότερα

2. Σχετικά με τους ειδικευμένους Ιατρούς του Ε.Σ.Υ., οι οποίοι είναι Δημόσιοι Λειτουργοί, παρά τις θεωρητικές κατασκευές για τις ιδιαιτερότητες

2. Σχετικά με τους ειδικευμένους Ιατρούς του Ε.Σ.Υ., οι οποίοι είναι Δημόσιοι Λειτουργοί, παρά τις θεωρητικές κατασκευές για τις ιδιαιτερότητες Δρ. ΜΙΧΑΗΛ Δ. ΜΙΧΑΗΛ Δικηγόρος παρ' Αρείω Πάγω Αθήνα, 1 Νοεμβρίου 2012 Κύριο Δημήτριο Βαρνάβα Πρόεδρο της Ομοσπονδίας Ενώσεων Νοσοκομειακών Γιατρών Ελλάδας (Ο.Ε.Ν.Γ.Ε.) Οδός Λαμίας, αριθ. 2 Αθήνα Κύριε

Διαβάστε περισσότερα

Διακρίσεις ελέγχου της συνταγματικότητα των νόμων

Διακρίσεις ελέγχου της συνταγματικότητα των νόμων Διακρίσεις ελέγχου της συνταγματικότητα των νόμων Λίνα Παπαδοπούλου Επ Καθ Συνταγματικού Δικαίου, Νομική Σχολή, ΑΠΘ [Σύνδεση με τα προηγούμενα] Η τυπική υπεροχή του Σ ως θεμέλιο του ελέγχου της συνταγματικότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2014-2019 Επιτροπή Αναφορών 16.12.2014 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ Θέμα: Αναφορά 0171/2012, του Klaus Träger, γερμανικής ιθαγένειας, σχετικά με διαφορετικές προθεσμίες παραγραφής στην

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα 1Ο Απριλίου 2013 ΠΡΟΣ

Αθήνα 1Ο Απριλίου 2013 ΠΡΟΣ ι i ιι Αθήνα 1Ο Απριλίου 2013 ΕΜΗΝΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΑ Ο ΕΣΑΓΈΛΕΥΣ ΤΟΥ ΑΡΕΟΥ ΠΑΓΟΥ ΤΜΗΜΑ ΔIΟΚΗΤιΚΟ ΤΗΛ. 2106411526 ΦΑΞ 2106411523 Αριθ. Πρωτ.: 1071 Αριθμός Γνωμοδότησης: 3/13 ΠΡΟΣ το Υπουργείο Οlκονομικών- Γενική

Διαβάστε περισσότερα

αποτελεσµατικότητας των Κρατικών δαπανών και άλλες διατάξεις» (ΦΕΚ 38/Α /97). 1.5. Του Π.. 370/95 «Προσαρµογή της Ελληνικής Νοµοθεσίας περί

αποτελεσµατικότητας των Κρατικών δαπανών και άλλες διατάξεις» (ΦΕΚ 38/Α /97). 1.5. Του Π.. 370/95 «Προσαρµογή της Ελληνικής Νοµοθεσίας περί Αριθ. Π1-1893 Μητρώο Προµηθευτών Η ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Έχοντας υπόψη: 1. Τις διατάξεις όπως αυτές ισχύουν: 1.1. Του Ν. 1558/1985 «Κυβέρνηση και Κυβερνητικά Όργανα» (ΦΕΚ 137/Α /85). 1.2. Του Ν. 1599/1986

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο 51 Τροποποιήσεις Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας

Άρθρο 51 Τροποποιήσεις Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας Άρθρο 51 Τροποποιήσεις Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας 1. Το άρθρο 94 του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας που κυρώθηκε με το ν. 2696/1999 (Α 57), όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει, αντικαθίσταται ως εξής: «ΑΡΘΡΟ 94

Διαβάστε περισσότερα

"Ο ΠΕΡΙ ΝΟΜΙΣΜΑΤΟΣ (ΠΑΡΑΧΑΡΑΞΗ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΣΥΝΑΦΗ ΘΕΜΑΤΑ) ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2004" (α) εναρµόνισης µε τις πράξεις της Ευρωπαϊκής Κοινότητας µε τίτλο-

Ο ΠΕΡΙ ΝΟΜΙΣΜΑΤΟΣ (ΠΑΡΑΧΑΡΑΞΗ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΣΥΝΑΦΗ ΘΕΜΑΤΑ) ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2004 (α) εναρµόνισης µε τις πράξεις της Ευρωπαϊκής Κοινότητας µε τίτλο- "Ο ΠΕΡΙ ΝΟΜΙΣΜΑΤΟΣ (ΠΑΡΑΧΑΡΑΞΗ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΣΥΝΑΦΗ ΘΕΜΑΤΑ) ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2004" Για σκοπούς:- (α) εναρµόνισης µε τις πράξεις της Ευρωπαϊκής Κοινότητας µε τίτλο- «Απόφαση-Πλαίσιο 2000/383/ ΕΥ του Συµβουλίου της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 1. Εργατικό ατύχημα... 2 1.1 Γενικά... 3 1.2 Προϋποθέσεις... 3 1.3 Υποχρέωση για πρόνοια... 3 Πηγές... 5 Συντακτική ομάδα...

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 1. Εργατικό ατύχημα... 2 1.1 Γενικά... 3 1.2 Προϋποθέσεις... 3 1.3 Υποχρέωση για πρόνοια... 3 Πηγές... 5 Συντακτική ομάδα... ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εργατικό ατύχημα... 2 1.1 Γενικά... 3 1.2 Προϋποθέσεις... 3 1.3 Υποχρέωση για πρόνοια... 3 Πηγές... 5 Συντακτική ομάδα... 5 1 1. Εργατικό ατύχημα ΘΕΜΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ Η έννοια του εργατικού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Ο διαγωνισμός της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης προϋποθέτει, ως γνωστόν, συνδυασμό συνδυαστικής γνώσης της εξεταστέας ύλης και θεμάτων πολιτικής και οικονομικής επικαιρότητας. Tα Πανεπιστημιακά Φροντιστήρια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΔΟΣΕΙΣ στην Αναγκαστική Είσπραξη

ΕΠΙΔΟΣΕΙΣ στην Αναγκαστική Είσπραξη ΕΠΙΔΟΣΕΙΣ στην Αναγκαστική Είσπραξη Τι προσέχουμε Λαζαρέτου Θεοδώρας Δρ Νομ., DEA de Droit Μόνιμη εκπαιδεύτρια των νέων ελεγκτών βεβαίωσης-είσπραξης Στις εργασίες της αναγκαστικής είσπραξης, όλα τα έγγραφα

Διαβάστε περισσότερα