Μεικτά Εγκεφαλικά Νεύρα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Μεικτά Εγκεφαλικά Νεύρα"

Transcript

1 Μεικτά Εγκεφαλικά Νεύρα Εισαγωγή Τρίδυµο Νεύρο (V) Πυρήνες του Τριδύµου Νεύρου Οφθαλµικό Νεύρο (V 1 ) Άνω Γναθικό Νεύρο (V 2 ) Κάτω Γναθικό Νεύρο (V 3 ) Γάγγλια του Τριδύµου Νεύρου Προσωπικό Νεύρο (VΙΙ) Πυρήνες του Προσωπικού Νεύρου Κλάδοι του Προσωπικού Νεύρου Γλωσσοφαρυγγικό Νεύρο (ΙΧ) Πυρήνες του Γλωσσοφαρυγγικού Νεύρου Κλάδοι του Γλωσσοφαρυγγικού Νεύρου Πνευµονγαστρικό Νεύρο (Χ) Πυρήνες του Πνευµονογαστρικού Νεύρου Κλάδοι του Πνευµονογαστρικού Νεύρου Εισαγωγή Υπάρχουν τέσσερα µεικτά εγκεφαλικά νεύρα τα οποία περιέχουν κινητικές και αισθητικές ίνες και είναι: το τρίδυµο νεύρο (V), το προσωπικό νεύρο (VII), το γλωσσοφαρυγγικό νεύρο (IX) και το πνευµονογαστρικό νεύρο (X). Το τρίδυµο νεύρο έχει µια µεγάλη αισθητική και µια µικρή κινητική ρίζα. Επιπλέον, έχει τέσσερα γάγγλια του αυτονόµου νευρικού συστήµατος. Το προσωπικό νεύρο νευρώνει τους µιµικούς µυς, χορηγεί εκκριτικο-κινητικές ίνες στον δακρυϊκό αδένα, τον υπογνάθιο και υπογλώσσιο σιαλογόνους αδένες. Το γλωσσοφαρυγγικό νεύρο περιέχει αισθητικές ίνες για τον φάρυγγα, την περιοχή των αµυγδαλών και το οπίσθιο τριτηµόριο της γλώσσας. Επίσης, περιέχει κινητικές ίνες για τον βελονοφαρυγγικό µυ και εκκριτικές ίνες για την παρωτίδα. Νευρώνει τον καρωτιδικό κόλπο και το καρωτιδικό σωµάτιο. Το πνευµονογαστρικό είναι το µεγαλύτερο και το περισσότερο διανεµόµενο εγκεφαλικό νεύρο. Τα µεικτά εγκεφαλικά νεύρα έχουν εκφυτικό κινητικό πυρήνα για την κινητική µοίρα και εκφυτικό και κεντρικό αισθητικό πυρήνα για την αισθητική µοίρα. Τρίδυµο Νεύρο (V) Τύπος: Μεικτό νεύρο. Το τρίδυµο είναι το µεγαλύτερο από τα εγκεφαλικά νεύρα και αποτελεί το κύριο αισθητικό νεύρο του προσώπου, του οφθαλµικού κόγχου, της ρινικής και στοµατικής κοιλότητας. Ε. Τζόνσον, Αν. Καθηγήτρια Ανατοµίας 185

2 Λειτουργία: µεταβιβάζει πληροφορίες για την αίσθηση του πόνου, της αφής, της πίεσης από το δέρµα του προσώπου και τους βλεννογόνους. Εξυπηρετεί επίσης και τις κινήσεις των µασητηρίων µυών. Χορηγεί αισθητικές ίνες στο δέρµα του προσώπου και του τριχωτού της κεφαλής, στον βολβό του οφθαλµού, στη ρινική κοιλότητα και τους παραρρίνιους κόλπους, στη στοµατική κοιλότητα, τα δόντια, τα ούλα και τη γλώσσα. Οι αισθητικές ίνες διανέµονται µέσω του οφθαλµικού, του άνω γναθικού και του κάτω γναθικού κλάδου του τριδύµου. Χορηγεί κινητικές ίνες (προερχόµενες µόνον από τον τρίτο κλάδο-το κάτω γναθικό νεύρο) στους µασητήριους µυς (τον µασητήρα, τον κροταφίτη, τον έξω και έσω πτερυγοειδή), τον τείνοντα το τύµπανο, τον διατείνοντα την υπερώα, τον γναθοϋοειδή και την πρόσθια γαστέρα του διγάστορα. Το τρίδυµο νεύρο επίσης περιέχει µεταγαγγλιακές παρασυµπαθητικές ίνες προερχόµενες: - από το οφθαλµικό γάγγλιο. Οι προγαγγλιακές ίνες φθάνουν στο οφθαλµικό γάγγλιο µε το κοινό κινητικό νεύρο, οι οποίες µε τα βραχέα ακτινοειδή νεύρα καταλήγουν στον σφιγκτήρα της κόρης του οφθαλµού και τον ακτινωτό µυ. - από το σφηνοϋπερώιο γάγγλιο. Οι προγαγγλιακές ίνες φθάνουν στο γάγγλιο µε κλάδους του προσωπικού νεύρου, ενώ οι µεταγαγγλιακές, µέσω του ζυγωµατικού νεύρου, φέρονται στους αδένες του βλεννογόνου της ρινός, του στόµατος και του φάρυγγα και µε αναστοµωτικό κλάδο, φέρονται στο δακρυϊκό νεύρο (V1) και καταλήγουν στον δακρυϊκό αδένα. - από τα γάγγλια υπογνάθιο και υπογλώσσιο για τους υπογνάθιο και υπογλώσσιο σιαλογόνους αδένες. Οι προγαγγλιακές παρασυµπαθητικές ίνες, µέσω του διάµεσου νεύρου και της χορδής του τυµπάνου (που ενσωµατώνεται στο γλωσσικό νεύρο) φέρονται στα παρασυµπαθητικά γάγγλια (υπογνάθιο και υπογλώσσιο). Από τα γάγγλια αυτά, οι µεταγαγγλιακές ίνες φέρονται στους σιαλογόνους αδένες (υπογνάθιο και υπογλώσσιο). - από το ωτικό γάγγλιο. Οι προγαγγλιακές ίνες φθάνουν στο ωτικό γάγγλιο µε κλάδους του γλωσσοφαρυγγικού νεύρου, ενώ οι µεταγαγγλιακές, µέσω του ωτοκροταφικού νεύρου καταλήγουν στην παρωτίδα. Το τρίδυµο αποτελεί την αισθητική, κεντροµόλο, µοίρα των αντανακλαστικών: του κερατοειδούς (ψαύση κερατοειδούς προκαλεί σύγκλειση των βλεφάρων) του δακρυϊκού αντανακλαστικού (ερεθισµός κερατοειδούς προκαλεί την έκκριση των δακρύων) του πταρµού (σε ερεθισµό του ρινικού βλεννογόνου) Πυρήνες του Τριδύµου Νεύρου Υπάρχουν τέσσερις πυρήνες του τριδύµου εντός του εγκεφαλικού στελέχους (τρεις τελικοί αισθητικοί πυρήνες και ένας κινητικός). Ο Εκφυτικός αισθητικός πυρήνας του τριδύµου Αποτελεί το µηνοειδές ή γασσέρειο γάγγλιο, που βρίσκεται στο εντύπωµα του Meckel επί της πρόσθιας άνω επιφάνειας του λιθοειδούς οστού. Ο πυρήνας αυτός περιέχει ψευδοµονόπολα κύτταρα. Ε. Τζόνσον, Αν. Καθηγήτρια Ανατοµίας 186

3 Οι περιφερικές αποφυάδες των ψευδοµονόπολων κυττάρων σχηµατίζουν 3 δεσµίδες, τις 3 αισθητικές µοίρες των 3 κλάδων του τριδύµου, που διανέµονται στην περιφέρεια. Οι κεντρικές αποφυάδες µαζί µε το αρχικό τµήµα της κινητικής µοίρας αποτελούν το βραχύ στέλεχος του τριδύµου νεύρου, που εισέρχεται στη γέφυρα. Εκεί οι κεντρικές αποφυάδες καταλήγουν στους 3 τελικούς αισθητικούς πυρήνες του τριδύµου: Ο Κυρίως Αισθητικός Πυρήνας (για την αδρά αφή και πίεση), Εντοπίζεται στη ραχιαία µοίρα της γέφυρας, επί τα εκτός του κινητικού πυρήνα. Δέχεται ερεθίσµατα της λεπτής διακριτικής αφής από το πρόσωπο, τη στοµατική και ρινική κοιλότητα. Μαζί µε τον νωτιαίο πυρήνα αποστέλλει νευρικές ώσεις προς τον δικτυωτό σχηµατισµό και προς τον αντίπλευρο θάλαµο µε τη τριδυµο-θαλαµική οδό (αντίστοιχη της νωτιαιοθαλαµικής οδού για την αισθητικότητα του σώµατος) Πυρήνα της Νωτιαίας Δεσµίδας ή Μυελοπροµηκικό (για το άλγος και το θερµό-ψυχρό), Αποτελεί τη συνέχεια (προς τα κάτω) του κύριου αισθητικού πυρήνα και εκτείνεται σε όλο το µήκος του προµήκους µυελού µέχρι την τρίτη αυχενική µοίρα του νωτιαίου µυελού. Περιέχει δυο µικρούς πυρήνες στην ανώτερη µοίρα του, οι οποίοι δέχονται προσαγωγές ίνες από τη στοµατική κοιλότητα. Το υπόλοιπο τµήµα δέχεται αλγεινά και θερµικά ερεθίσµατα. Από τους τελικούς αισθητικούς πυρήνες, οι νευρικές ίνες χιάζονται και καταλήγουν στον αντίπλευρο αισθητικό φλοιό. Ο Μεσεγκεφαλικός Πυρήνας του Τριδύµου Αποτελεί µία στενή στήλη στο πλάγιο της κεντρικής φαιάς ουσίας, που περιβάλλει τον υδραγωγό στον µέσο εγκεφάλο. Εξυπηρετεί την οδό των ιδιοδέκτριων (εν τω βάθει) αισθητικών διεγέρσεων από τους µασητηρίους µυς (κροταφίτη, µασητήρα, έξω και έσω πτερυγοειδή), τον τείνοντα του τύµπανου, τον διατείνοντα της µαλακής υπερώας, την πρόσθια γαστέρα του διγάστορα και τον γναθοϋοειδή µυ. Ο Κινητικός Πυρήνας Βρίσκεται στην άνω γέφυρα, κάτω από το έξω τµήµα του ροµβοειδούς βόθρου. Δέχεται φλοιοβολβικές (φλοιοπροµηκικές) ίνες από τις δύο πλευρές του εγκεφαλικού φλοιού και ιδιαίτερα από τον ετερόπλευρο φλοιό. Από αυτόν ξεκινά η κινητική µοίρα του τριδύµου νεύρου, που θα ενσωµατωθεί µόνον στον τρίτο κλάδο του τριδύµου νεύρου (V 3 ). Κλάδοι Τριδύµου Νεύρου Οφθαλµικό Νεύρο (V 1 ) Το οφθαλµικό νεύρο είναι ο µικρότερος κλάδος και αµιγώς αισθητικό νεύρο. Ε. Τζόνσον, Αν. Καθηγήτρια Ανατοµίας 187

4 Αναδύεται από το µηνοειδές γάγγλιο και πορεύεται προς τα πρόσω εντός του έξω τοιχώµατος του σηραγγώδους κόλπου, υπό το τροχιλιακό νεύρο και χιάζεται προς τα έσω από το κοινό κινητικό νεύρο. Πριν εισέλθει στον κόγχο αποσχίζεται σε τρεις κλάδους: το µετωπιαίο νεύρο, το δακρυϊκό νεύρο και το οφθαλµορρινικό νεύρο, τα οποία διέρχονται χωριστά µέσω του υπερκογχίου σχίσµατος. Χορηγεί αισθητικούς κλάδους: στον βολβό και τον κερατοειδή, µε τα ακτινοειδή νεύρα -αντανακλαστικό κερατοειδούς στους κόλπους µετωπιαίο, σφηνοειδή και ηθµοειδείς κυψέλες µε το υπερκόγχιο και τα ηθµοειδή νεύρα στο δέρµα και τον επιπεφυκότα του άνω βλεφάρου και το δέρµα και τον βλεννογόνο της µύτης. Το µετωπιαίο νεύρο πορεύεται προς τα έξω και άνω του τενόντιου δακτυλίου και εντός του οφθαλµικού κόγχου συνεχίζεται προς τα πρόσω και έσω, πάνω από τον ανελκτήρα µυ του άνω βλεφάρου. Αποσχίζεται στους τελικούς κλάδους του, το υπερκόγχιο και υπερτροχίλιο νεύρο που εξέρχονται από τον κόγχο, πορευόµενα στις οµώνυµες εντοµές του υπερκογχίου χείλους. Το µετωπιαίο νεύρο νευρώνει το άνω βλέφαρο και το δέρµα του τριχωτού της κεφαλής, µέχρι τη λαµβοειδή ραφή. Το δακρυϊκό νεύρο, το οποίο εισέρχεται στον κόγχο επί τα εκτός του τενόντιου δακτυλίου. Πορεύεται προς τα έξω, σε στενή σχέση µε το περιόστεο του κογχικού πετάλου του µετωπιαίου οστού και διανέµεται στον δακρυϊκό αδένα και τον παρακείµενο επιπεφυκότα. Ακολούθως εξέρχεται από τον κόγχο και διανέµεται στο έξω τµήµα του άνω βλεφάρου. Στην πορεία του φέρει παρασυµπαθητικές ίνες από τον ζυγωµατοκροταφικό κλάδο του άνω γναθικού νεύρου για τον δακρυϊκό αδένα και συµπαθητικές ίνες από το πλέγµα της παρακείµενης δακρυϊκής αρτηρίας. Το δακρυϊκό νεύρο νευρώνει τον δακρυϊκό αδένα (µε µεταγαγγλιακές παρασυµπαθητικές ίνες από το πτερυγοϋπερώιο γάγγλιο που φέρονται µε το άνω γναθικό νεύρο) και την έξω µοίρα του επιπεφυκότα και του άνω βλεφάρου. Το οφθαλµορρινικό νεύρο εισέρχεται στον κόγχο περνώντας µέσα από τον τενόντιο δακτύλιο, µεταξύ του άνω και κάτω κλάδου του κοινού κινητικού νεύρου. Χιάζεται εκ των άνω µε το οπτικό νεύρο και φέρεται επί του έσω ορθού µυός. Εξέρχεται από τον µυϊκό κώνο και χορηγεί τους τελικούς κλάδους του: - Το πρόσθιο και οπίσθιο ηθµοειδές νεύρο, που διέρχονται από τα αντίστοιχα τρήµατα του έσω τοιχώµατος του οφθαλµικού κόγχου. Το πρόσθιο ηθµοειδές νεύρο θα έλθει στο κύτος του κρανίου και µετά στον βλεννογόνο της ρινικής κοιλότητας ως έξω δερµατικό νεύρο της µύτης, αλλά και στον βλεννογόνο των ηθµοειδών κυψελών και του µετωπιαίου κόλπου. Το οπίσθιο ηθµοειδές διανέµεται στον σφηνοειδή κόλπο. Ε. Τζόνσον, Αν. Καθηγήτρια Ανατοµίας 188

5 - Τα βραχέα ακτινοειδή νεύρα (8-10) έχουν µεταγαγγλιακές παρασυµπαθητικές ίνες (από το οφθαλµικό γάγγλιο) για τον σφιγκτήρα της κόρης και τον ακτινωτό µυ της προσαρµογής. - Τα µακρά ακτινοειδή νεύρα, για την ίριδα και τον κερατοειδή (αντανακλαστικό) φέρουν συµπαθητικές ίνες για τον διαστολέα της κόρης, που προέρχονται από το καρωτιδικό συµπαθητικό πλέγµα. Άνω Γναθικό Νεύρο (V 2 ) Το άνω γναθικό νεύρο είναι αµιγώς αισθητικό νεύρο. Νευρώνει το δέρµα του κάτω βλεφάρου, της ρινός, του άνω χείλους, της παρειάς και του κροτάφου, τα δόντια και τα ούλα της άνω γνάθου, την οπίσθια (µεγαλύτερη) µοίρα του ρινικού βλεννογόνου, το άνω χείλος και τη σκληρή µήνιγγα. Πορεία του Άνω Γναθικού Νεύρου Αναδύεται από το µηνοειδές γάγγλιο και πορεύεται χαµηλά, κάτω στο έξω τοίχωµα του σηραγγώδους κόλπου, φέρεται στο έδαφος του µέσου κρανιακού βόθρου και εξέρχεται από το κύτος του κρανίου, µέσω του στρογγύλου τρήµατος της µείζονος πτέρυγας του σφηνοειδούς οστού. Πορεύεται στο άνω µέρος του πτερυγοϋπερώιου βόθρου και χορηγεί κλάδους µέσω του πτερυγοϋπερώιου γαγγλίου. Στη συνέχεια διαµέσου του υπερκογχίου σχίσµατος, εισέρχεται στον οφθαλµικό κόγχο και η συνέχειά του αποτελεί το υποκόγχιο νεύρο. Το πτερυγοϋπερώιο γάγγλιο, µε µία ή δύο αναστοµωτικές ρίζες, συνδέεται µε το άνω γναθικό νεύρο και δέχεται παρασυµπαθητικές ίνες από το µείζον λιθοειδές νεύρο, οι οποίες στη συνέχεια φέρονται και διανέµονται µε τους τελικούς κλάδους. Κλάδοι του Άνω Γναθικού Νεύρου Υποκόγχιο νεύρο: Πορεύεται προς τα έξω στο οπίσθιο τµήµα του υπερωίου οστού και της άνω γνάθου και αφού διέλθει από το υποκόγχιο σχίσµα, πορεύεται στην υποκόγχια αύλακα της κογχικής επιφάνειας της άνω γνάθου. Ακολούθως εισέρχεται στον υποκόγχιο πόρο και εξέρχεται από το υποκόγχιο τρήµα και διανέµεται στο δέρµα της υποκόγχιας χώρας. Ζυγωµατικό νεύρο: Πορεύεται από τον πτερυγοϋπερώιο βόθρο, διαµέσου του υποκογχίου σχίσµατος. Στην συνέχεια εισέρχεται και πορεύεται στο έξω τοίχωµα του κόγχου, όπου και χορηγεί το ζυγωµατοπροσωπικό και το ζυγωµατοκροταφικό νεύρο που εξέρχονται µέσω των οµώνυµων τρηµάτων, διανεµόµενα αντίστοιχα στο δέρµα της ζυγωµατικής χώρας και της άτριχης κροταφικής χώρας. Το ζυγωµατικό νεύρο χορηγεί Αναστοµωτικό κλάδο στο δακρυϊκό νεύρο Ζυγωµατοπροσωπικό και ζυγωµατοκροταφικό νεύρα Σφηνοϋπερώια και πτερυγοϋπερώια για τον βλεννογόνο της σκληρής και µαλθακής υπερώας, τους ενδορρινικούς κλάδους, και τους φαρυγγικούς κλάδους. Οπίσθια, µέσα και πρόσθια άνω φατνιακά νεύρα για το άνω οδοντικό πλέγµα. Δερµατικούς κλάδους του υποκογχίου νεύρου Ε. Τζόνσον, Αν. Καθηγήτρια Ανατοµίας 189

6 Ρινοϋπερώιο (σφηνοϋπερώιο) νεύρο: διέρχεται από το σφηνοϋπερώιο τρήµα και εισέρχεται στο οπίσθιο του άνω τµήµατος της σύστοιχης ρινικής θαλάµης, όπου αναλύεται στους τελικούς του κλάδους. Φαρυγγικό νεύρο: λίγοι λεπτοί κλάδοι αυτού του νεύρου φέρονται διαµέσου του υποκογχίου σχίσµατος, από το πτερυγοϋπερώιο γάγγλιο στον οφθαλµικό κόγχο. Χορηγεί αισθητικές και εκκριτικο-κινητικές ίνες στον σφηνοειδή κόλπο και τις ηθµοειδείς κυψέλες Άνω φατνιαίοι (οδοντικοί) κλάδοι: νευρώνουν τα δόντια της άνω γνάθου. Κάτω Γναθικό Νεύρο (V 3 ) Είναι ο µεγαλύτερος κλάδος του τριδύµου, και περιέχει ολόκληρη την κινητική ρίζα του τριδύµου και µια αισθητική µοίρα που αναδύεται από το έξω πλάγιο του µηνοειδούς γαγγλίου. Νευρώνει τα δόντια και τα ούλα της κάτω γνάθου, το δέρµα του κροτάφου, τη µασητήρια χώρα, το κάτω χείλος και τον βλεννογόνο του εδάφους του κοίλου του στόµατος. Πορεία του κάτω γναθικού νεύρου Εκφύεται από το γασσέρειο γάγγλιο και εισέρχεται σχεδόν αµέσως στο ωοειδές τρήµα. Φέρεται στον υποκροτάφιο βόθρο µεταξύ του διατείνοντος τη µαλθακή υπερώα και του έξω πτερυγοειδούς µυός και µετά από πορεία 3-4 χλστµ, αποσχίζεται σε πρόσθιο και οπίσθιο στέλεχος, από τα οποία χορηγούνται οι τελικοί κλάδοι. Από το στέλεχος του κάτω γναθικού χορηγείται το ακανθικό νεύρο (σκληρά µήνιγγα), κλάδος για τον βλεννογόνο των µαστοειδών κυψελών και το νεύρο του έσω πτερυγοειδούς µυός (από το οποίο κρέµεται το ωτικό γάγγλιο). Το πρόσθιο στέλεχος χορηγεί: - τρία κινητικά νεύρα- το µασητήριο, τα εν τω βάθει κροταφικά και το έξω πτερυγοειδές, για τους οµώνυµους µυς - το βυκανητικό νεύρο, για το δέρµα και τον βλεννογόνο της παρειάς (προσοχή, όχι δεν χορηγεί ίνες για τον βυκανητή µυ!) Το οπίσθιο στέλεχος χορηγεί: - το αισθητικό ωτοκροταφικό νεύρο για το δέρµα της ωτοκροταφικής χώρας, του πτερυγίου του αυτιού και του έξω ακουστικού πόρου και αρθρικούς κλάδους για την κροταφογναθική διάρθρωση. Επίσης φέρει µεταγαγγλιακές ίνες (από το ωτικό γάγγλιο), οι οποίες είναι παρασυµπαθητικές εκκριτικές ίνες για την παρωτίδα. - το αισθητικό γλωσσικό νεύρο µε αισθητικές ίνες για τα δύο πρόσθια τριτηµόρια της γλώσσας και γευστικές ίνες (από τη χορδή του τυµπάνου του προσωπικού) για τα δύο πρόσθια τριτηµόρια της γλώσσας. Το αισθητικό γλωσσικό νεύρο περιέχει και παρασυµπαθητικές προγαγγλιακές ίνες (από τη χορδή του τυµπάνου του προσωπικού) για το υπογνάθιο και υπογλώσσιο γάγγλιο. - το µεικτό κάτω φατνιακό νεύρο, το οποίο φέρεται εντός του γναθιαίου πόρου. Στη συνέχεια χορηγεί 1) το γναθοϋοειδές νεύρο για τον γναθοϋοειδή µυ και την πρόσθια γαστέρα του διγάστορα, 2) τους οδοντικούς κλάδους για την κάτω γνάθο και 3) το δερµατικό γενειακό νεύρο Ε. Τζόνσον, Αν. Καθηγήτρια Ανατοµίας 190

7 Γάγγλια του Τριδύµου Νεύρου Γασσέρειο ή Μηνοειδες Γάγγλιο (γάγγλιο του τριδύµου) Βρίσκεται µέσα σε θήκη που σχηµατίζεται από εγκόλπωση της σκληρής µήνιγγας κοντά στην κορυφή του λιθοειδούς οστού. Αποτελεί τον πρώτο σταθµό των αισθητικών ινών του τριδύµου νεύρου. Πτερυγοϋπερώιο Γάγγλιο Βρίσκεται στον πτερυγοϋπερώιο βόθρο και συνδέεται µε το άνω γναθικό νεύρο. Λαµβάνει την παρασυµπαθητική του ρίζα από κλάδο του προσωπικού νεύρου (µείζον επιπολής λιθοειδές νεύρο), την αισθητική του ρίζα από το άνω γναθικό νεύρο και την συµπαθητική του ρίζα από το έσω καρωτιδικό πλέγµα. Οι παρασυµπαθητικές ίνες φέρονται στον δακρυϊκό αδένα. Οι αισθητικές και συµπαθητικές ίνες φέρονται στη µύτη, τον ρινοφάρυγγα, την υπερώα και τον κόγχο. Ωτικό Γάγγλιο Είναι το µοναδικό γάγγλιο του τριδύµου που έχει κινητική, παρασυµπαθητική και αισθητική ρίζα. Βρίσκεται κάτω από το ωοειδές τρήµα. Υπογνάθιο Γάγγλιο Κρέµεται από την κάτω επιφάνεια του γλωσσικού νεύρου. Περιέχει την παρασυµπαθητική νεύρωση Νευρώνει τον υπογνάθιο και υπογλώσσιο αδένα. Προσωπικό Νεύρο (VΙΙ) Τύπος: µεικτό νεύρο που απαρτίζεται από 2 νευρικές ρίζες, την παχύτερη κινητική µοίρα του προσωπικού νεύρου και τη λεπτότερη µοίρα που καλείται διάµεσο νεύρο (του Wrisberg). Το διάµεσο νεύρο περιέχει ειδικές σπλαγχνοαισθητικές ίνες, γενικές σπλαγχνοκινητικές και σωµατοαισθητικές ίνες, οι οποίες συνδέονται αντίστοιχα µε τον γευστικό πυρήνα, τον άνω σιαλικό πυρήνα και τον αισθητικό πυρήνα του τριδύµου νεύρου. Αναδύεται από τη γέφυρα στη γεφυροπροµηκική αύλακα, επί τα εντός του στατικοακουστικού νεύρου (VIII). Το νεύρο εξέρχεται από το κροταφικό οστό, µέσω του βελονοµαστοειδούς τρήµατος, διέρχεται µεταξύ της µαστοειδούς απόφυσης και του τυµπανικού δακτυλίου και εισέρχεται εντός της παρωτίδας, µεταξύ της επιπολής και της εν τω βάθει µοίρας της. Λειτουργία: νευρώνει τους µυς του προσώπου και του θόλου, εξυπηρετεί τη γεύση, χορηγεί εκκριτικές ίνες για τους υπογνάθιο, υπογλώσσιο και δακρυϊκό αδένα. Αποτελείται από κινητικές, αισθητικές, παρασυµπαθητικές και αισθητήριες ίνες: - Σωµατοκινητικές ίνες (κινητικές): νευρώνουν τους µιµικούς µυς, το µυώδες πλάτυσµα, τον µυ του αναβολέα, την οπίσθια γαστέρα του διγάστορα και τον βελονοειδή µυ - Σπλαχνοκινητικές ίνες (παρασυµπαθητικές): νευρώνουν τον δακρυϊκό, τον υπογνάθιο, τον υπογλώσσιο αδένα, τους αδένες της ρινός και της υπερώας. Ε. Τζόνσον, Αν. Καθηγήτρια Ανατοµίας 191

8 - Σπλαχνοαισθητικές ίνες (γευστικές): νευρώνουν τα πρόσθια 2/3 του βλεννογόνου της γλώσσας και τον βλεννογόνο της µαλακής υπερώας. - Σωµατοαισθητικές ίνες: νευρώνουν το δέρµα του έξω ακουστικού πόρου. Πυρήνες του Προσωπικού Νεύρου Το προσωπικό νεύρο περιέχει το γονάτιο γάγγλιο, το οποίο αποτελεί τον εκφυτικό αισθητικό πυρήνα εκτός του εγκεφαλικού στελέχους και τρεις πυρήνες εντός του εγκεφαλικού στελέχους: τον κύριο κινητικό πυρήνα, τους παρασυµπαθητικούς πυρήνες και τον τελικό αισθητικό πυρήνα. Κύριος Κινητικός Πυρήνας Βρίσκεται εν τω βάθει στον δικτυωτό σχηµατισµό του κατώτερου τµήµατος της γέφυρας. Δέχεται φλοιοπυρηνικές ίνες από τα εγκεφαλικά ηµισφαίρια. Το τµήµα, το οποίο νευρώνει τους µυς των κάτω 2/3 του προσώπου δέχεται φλοιοπυρηνικές ίνες µόνο από το αντίπλευρο ηµισφαίριο, ενώ το άνω 1/3 του προσώπου δέχεται αµφοτερόπλευρες φλοιοπυρηνικές ίνες. Υπάρχουν 2 κινητικές οδοί στο οποίο συµµετέχει ο κινητικός πυρήνας του προσωπικού νεύρου.: - η εκούσια νευρική οδός - εκούσιος έλεγχος των δερµατικών και µιµικών µυών του προσώπου - η ακούσια νευρική οδός- ακούσιος έλεγχος των µιµικών ή συγκινησιακών εκφράσεων του προσώπου (δικτυωτός σχηµατισµός-δικτυωτοβολβικές ίνες) αντανακλαστικά (διαπυρηνικές συνδέσεις) Παρασυµπαθητικοί Πυρήνες Προσωπικού Νεύρου Ο άνω σιαλικός και ο δακρυϊκός πυρήνας αποτελούν τους δύο παρασυµπαθητικούς πυρήνες του προσωπικού νεύρου. Βρίσκονται ραχιαία στη γέφυρα και επί τα εκτός του κινητικού πυρήνα. Ο άνω σιαλικός πυρήνας δέχεται ίνες από τον υποθάλαµο και γευστικά ερεθίσµατα από τον πυρήνα της µονήρους δεσµίδας. Ο δακρυϊκός πυρήνας δέχεται ίνες από τον υποθάλαµο για τις συναισθηµατικές αντιδράσεις και ίνες από τους αισθητικούς πυρήνες του τριδύµου για την αντανακλαστική έκκριση δακρύων, µετά από τον ερεθισµό του κερατοειδούς ή του επιπεφυκότος. Αισθητικός Πυρήνας του Προσωπικού Νεύρου Αποτελεί το άνω τµήµα του πυρήνα της µονήρους δεσµίδας, το οποίο βρίσκεται κοντά στον κινητικό πυρήνα. Συνάπτεται µε τις κεντρικές αποφυάδες των κυττάρων του γονατίου γαγγλίου. Οι περιφερικές αποφυάδες µεταφέρουν την αίσθηση της γεύσης από τη γλώσσα. Οι απαγωγές ίνες ξεκινούν από τον αισθητικό πυρήνα, χιάζονται στη µέση γραµµή, πορεύονται προς τον θάλαµο και καταλήγουν στον κοιλιακό οπίσθιο έσω πυρήνα του αντίθετου θαλάµου. Μερικές ίνες καταλήγουν σε µερικούς πυρήνες της υποθαλαµικής χώρας. Θαλαµοφλοιώδεις ίνες: πορεύονται στην έσω κάψα και µετά στον ακτινωτό στέφανο και καταλήγουν στο κάτω τµήµα της κεντρικής έλικας (στο φλοιώδες κέντρο της γεύσης). Ε. Τζόνσον, Αν. Καθηγήτρια Ανατοµίας 192

9 Πορεία του Προσωπικού Νεύρου To µεικτό προσωπικό νεύρο, αναδύεται από το βελονοµαστοειδές τρήµα, διέρχεται µέσα από το παρέγχυµα της παρωτίδας, χορηγεί πολλούς κινητικούς κλάδους για τους µιµικούς µυς του προσώπου, αισθητικούς και αισθητηριακούς κλάδους για τη γεύση και µεταφέρει προγαγγλιακές παρασυµπαθητικές ίνες για τον δακρυϊκό αδένα και τους υπογνάθιο και υπογλώσσιο αδένα. Η κινητική µοίρα εκπορεύεται από τον πυρήνα του προσωπικού νεύρου, που βρίσκεται στη γέφυρα. Οι ίνες από τον κινητικό πυρήνα σχηµατίζουν µια αγκύλη γύρω από τον πυρήνα του απαγωγού νεύρου (έσω γόνυ του προσωπικού) και δηµιουργεί το προσωπικό λοφίδιο στο έδαφος της τέταρτης κοιλίας. Νευρώνει τους δερµατικούς ή µιµικούς µυς της κεφαλής (στόµατος, βλεφάρων, ρινός και ώτων), το µυώδες πλάτυσµα, τον µυ του αναβολέα, τον βελονοϋοειδή µυ και την οπίσθια γαστέρα του διγάστορα. Η αισθητική µοίρα (ή διάµεσο νεύρο) εκφύεται από το γονάτιο γάγγλιο, που βρίσκεται στον πόρο του προσωπικού νεύρου, εντός του λιθοειδούς οστού. Ο τελικός αισθητικός πυρήνας του, είναι ο πυρήνας της µονήρους δεσµίδας που βρίσκεται στη γέφυρα, επεκτεινόµενη στον προµήκη. Η αισθητική µοίρα περιέχει: - αισθητικές ίνες για το δέρµα του έξω ακουστικού πόρου, τον βλεννογόνο της µαλθακής υπερώας και της παρακείµενης περιοχής του φάρυγγα - γευστικές ίνες µε τη χορδή του τυµπάνου, µέσω του γλωσσικού νεύρου για τα δύο πρόσθια τριτηµόρια της γλώσσας - παρασυµπαθητικές εκκριτικές ίνες α)για τον δακρυϊκό αδένα και β)για τους σιαλογόνους αδένες υπογνάθιο και υπογλώσσιο. Οι 2 νευρικές ρίζες (κινητική ρίζα και το διάµεσο νεύρο) διέρχονται µαζί τον υπαραχνοειδή χώρο, εισέρχονται στον έσω ακουστικό πόρο και φερόµενες κατά µήκος και έξω φθάνουν και εισέρχονται στον πόρο του προσωπικού. Οι 2 ρίζες συνενώνονται, φέρονται προς τα έξω επί του έσω τοιχώµατος του µέσου ωτός και ακολούθως στρέφονται 90 ο προς τα πίσω, στο γονάτιο γάγγλιο. Το προσωπικό νεύρο, µετά την ανάδυσή του από τη γέφυρα, εισέρχεται µαζί µε το στατικοακουστικό νεύρο, στον έσω ακουστικό πόρο. Ακολούθως εισέρχεται στον πόρο του προσωπικού και εξέρχεται από το βελονοµαστοειδές τρήµα. Εντός του πόρου υπάρχει το γονάτιο γάγγλιο, από το οποίο εκφύεται η αισθητική µοίρα του νεύρου (το µείζον επιπολής λιθοειδές νεύρο και η χορδή του τυµπάνου). Κλάδοι του Προσωπικού Νεύρου Μέσα στον Πόρο του Προσωπικού Το µείζον επιπολής λιθοειδές νεύρο, που περιέχει αισθητικές ίνες, που τελικά διανέµονται στη µαλθακή υπερώα και παρασυµπαθητικές προγαγγλιακές ίνες που φέρονται στο σφηνοϋπερώιο γάγγλιο, από το οποίο, οι µεταγαγγλιακές ίνες, µέσω του ζυγωµατικού νεύρου, φέρονται στο δακρυϊκό νεύρο και είναι εκκριτικοκινητικές για τον δακρυϊκό αδένα. Το µείζον επιπολής λιθοειδές αναστοµώνεται µε το εν τω βάθει λιθοειδές νεύρο και σχηµατίζουν το νεύρο του πτερυγοειδούς πόρου ή βιδιανό νεύρο. Το νεύρο για τον µυ του αναβολέα Ε. Τζόνσον, Αν. Καθηγήτρια Ανατοµίας 193

10 Τη χορδή του τυµπάνου, που φέρει γευστικές ίνες για τα δύο πρόσθια τριτηµόρια της γλώσσας, µέσω του γλωσσικού νεύρου και παρασυµπαθητικές ίνες για τον υπογνάθιο και υπογλώσσιο αδένα. Μετά την Έξοδό του από το βελονοµαστοειδές τρήµα Το οπίσθιο ωτιαίο, για τον ινιακό µυ. Τον διγαστορικό κλάδο, για την οπίσθια γαστέρα του διγάστορα. Το παρωτιδικό πλέγµα, εντός της παρωτίδας, από το οποίο εκπορεύονται οι κλάδοι για τους µιµικούς κρανιοπροσωπικούς µυς. Κροταφικός Κλάδος Αναδύεται από το άνω χείλος της παρωτίδας, διασταυρώνεται µε το ζυγωµατικό τόξο και διανέµεται στον άνω και τον πρόσθιο ωτιαίο µυ και σε µέρος του µετωπιαίου µυός. Τραυµατισµός του κροταφικού κλάδου, είναι πιθανότερος στη θέση διασταύρωσης µε τη µεσότητα του ζυγωµατικού τόξου και προκαλεί πτώση της υπερόφρυας χώρας, λόγω παράλυσης του µετωπιαίου µυός. Ζυγωµατικοί Κλάδοι (Άνω και Κάτω) Οι ζυγωµατικοί κλάδοι που πορεύονται προς άνω και κάτω από τον οφθαλµό. Οι άνω κλάδοι διασταυρώνονται µε το ζυγωµατικό τόξο και µπορεί να τραυµατισθούν στις εγχειρητικές τοµές του κροταφικού βόθρου ή στα κατάγµατα του ζυγωµατικού οστού. Διανέµονται στον µετωπιαίο µυ και το άνω ήµισυ του σφιγκτήρα των βλεφάρων. Οι κάτω κλάδοι διανέµονται στο κάτω ήµισυ του σφιγκτήρα των βλεφάρων και στους υποκόγχιους µυς. Οι συχνότεροι τραυµατισµοί είναι των ζυγωµατικών κλάδων και συµβαίνουν εκεί όπου διασταυρώνονται µε το ζυγωµατικό τόξο και όπου πορεύονται στην έξω επιφάνεια του οφθαλµικού κόγχου. Προκαλείται ανικανότητα σύγκλεισης των βλεφάρων, λόγω παράλυσης του σφιγκτήρα των βλεφάρων. Εποµένως στεγνώνει το προ-κερατοειδικό επίστρωµα των δακρύων και υπάρχει κίνδυνος ξήρανσης και εξέλκωσης του κερατοειδούς. Το άνω βλέφαρο µπορεί να ανοίξει, διότι ανέλκεται από τον ανελκτήρα µυ του άνω βλεφάρου, ο οποίος νευρώνεται από το κοινό κινητικό νεύρο (τρίτη εγκεφαλική συζυγία). Βυκανητικός κλάδος Ο βυκανητικός κλάδος διανέµεται στον βυκανητή µυ και τις µυϊκές ίνες του άνω χείλους (στον σφιγκτήρα του στόµατος και στις κάτω ίνες των ανελκτήρων του άνω χείλους και ιδίως του κυνικού µυός (ανελκτήρας της γωνίας του στόµατος). Το νεύρο είναι δυνατό να τραυµατισθεί στην περιοχή της πορείας του πόρου της παρωτίδας. Η παράλυσή του προκαλεί πτώση της γωνίας του στόµατος και αδυναµία προώθησης του περιεχοµένου του προστοµίου προς τους γοµφίους και το ιδίως κοίλο του στόµατος. Επιχείλιος της Κάτω Γνάθου Κλάδος Μπορεί να τραυµατισθεί στις τοµές στο άνω τµήµα του τραχήλου, όπου πορεύεται κάτω από το µυώδες πλάτυσµα, επί της εν τω βάθει τραχηλικής περιτονίας και στη συνέχεια, εισέρχεται στο πρόσωπο, αντίστοιχα προς το πρόσθιο χείλος του µασητήρα, στην προγωνιαία εντοµή, σε στενή σχέση µε την προσωπική αρτηρία. Ε. Τζόνσον, Αν. Καθηγήτρια Ανατοµίας 194

11 Τραυµατισµός αυτού του κλάδου, προκαλεί πάρεση των µυών, καθελκτήρα της γωνίας του στόµατος (τριγώνου) και καθελκτήρα του κάτω χείλους (τετραγώνου), µε δύσµορφη παρεκτόπιση, προς το αντίθετο, προκαλούµενη από την ενέργεια των αντίπλευρων υγιών µυών. Τραχηλικός Κλάδος Ο τραχηλικός κλάδος διανέµεται στο µυώδες πλάτυσµα. Κινητική Νεύρωση Η κινητική νεύρωση των µιµικών µυών γίνεται από κλάδους του προσωπικού νεύρου. Οι κλάδοι είναι πολύ λεπτοί στη συγκεκριµένη περιοχή, πράγµα που προκαλεί δυσχέρειες στον χειρουργό. Εάν, αναπόφευκτα, τρωθεί κάποιος κλάδος προκύπτει δυσµορφία από παράλυση των αντίστοιχων µυών. Η µοίρα του κινητικού πυρήνα του προσωπικού νεύρου (στη γέφυρα), η οποία ελέγχει τους µυς της άνω περιοχής του προσώπου (δηλ. πάνω από το υποκόγχιο χείλος, δέχεται φλοιοπυρηνικές ίνες (δηλ. από τον κινητικό φλοιό του ηµισφαιρίου µέχρι τον πυρήνα (ανώτερος κινητικός νευρώνας) και από τους δύο κινητικούς φλοιούς (δεξιό και αριστερό). Εποµένως, εάν υπάρχει κεντρική βλάβη, εντός του εγκεφάλου, στις φλοιοπυρηνικές ίνες του ενός ηµιµορίου, τότε αυτό το συγκεκριµένο τµήµα του πυρήνα εξακολουθεί να λειτουργεί κανονικά. Αρα το αντίθετο ηµιµόριο του προσώπου θα είναι παράλυτο µόνο στα δύο κάτω τριτηµόρια, ενώ θα λειτουργεί κανονικά η ρυτίδωση του µετώπου και η σύγκλειση των βλεφάρων. Γλωσσοφαρυγγικό Νεύρο (ΙΧ) Τύπος: µεικτό νεύρο που αναδύεται από τον προµήκη µε 3-4 ρίζες πίσω από την ελαία του προµήκους. Οι ρίζες συνενώνονται στο στέλεχος του νεύρου, που φέρεται προς τα πρόσω και έξω και προς το πρόσθιο τµήµα του σφαγιτιδικού τρήµατος (µεταξύ λιθοειδούς και ινιακού οστού). Πορεύεται επί τα εκτός του κάτω λιθοειδούς κόλπου, ο οποίος το χωρίζει από το πνευµονογαστρικό και το παραπληρωµατικό νεύρο και εξέρχεται από το κρανίο διαµέσου του προσθίου τµήµατος του σφαγιτιδικού τρήµατος. Κάτω από το σφαγιτιδικό τρήµα, καθώς διέρχεται µεταξύ της έσω καρωτίδας και της έσω σφαγίτιδας φλέβας σχηµατίζονται τα γάγγλια του γλωσσοφαρυγγικού νεύρου. Στη συνέχεια, φέρεται προς τα κάτω και έξω, γύρω από το άνω χείλος του βελονοφαρυγγικού µυός, πορεύεται εν τω βάθει του υογλωσσικού µυός και καταλήγει µε γλωσσικούς και φαρυγγικούς κλάδους. Λειτουργία: κατάποση, γενική αισθητικότητα και γεύση από τη ρίζα της γλώσσας τον φάρυγγα, τασεϋποδοχείς και χηµειοϋποδοχείς στον καρωτιδικό κόλπο και καρωτιδικό σωµάτιο αντίστοιχα και στην παρωτίδα. Αποτελείται από 5 είδη προσαγωγών ινών τα οποία πορεύονται σε 5 προσαγωγούς πυρήνες του εγκεφαλικού στελέχους. Η µεγαλύτερη περιοχή κατανοµής του είναι ο στοµατοφάρυγγας, ο οποίος ορίζεται µπροστά από την οπίσθια µοίρα της γλώσσας και σε αυτόν οφείλεται και η ονοµασία του νεύρου. Το γλωσσοφαρυγγικό νεύρο συνοδεύει το πνευµονογαστρικό νεύρο στην πορεία του στο πρόσθιο διαµέρισµα του σφαγιτιδικού τρήµατος και εξέρχεται από αυτό συµπορευόµενο µε το πνευµονογαστρικό νεύρο, τη νωτιαία µοίρα του παραπληρωµατικού νεύρου και τον έσω καρωτιδικό κλάδο του άνω αυχενικού γαγγλίου. Ε. Τζόνσον, Αν. Καθηγήτρια Ανατοµίας 195

12 Στην πορεία του κατά µήκος του βελονοφαρυγγικού µυός διέρχεται µεταξύ των άνω και µέσων σφιγκτήρων και καταλήγει στον βλεννογόνο του στοµατοφάρυγγα. Πυρήνες του Γλωσσοφαρυγγικού Νεύρου Έχει 2 εκφυτικούς αισθητικούς πυρήνες εκτός του εγκεφαλικού στελέχους, το άνω και το κάτω γάγγλιο και 3 πυρήνες εντός του εγκεφαλικού στελέχους: τον κύριο κινητικό πυρήνα, τον παρασυµπαθητικό πυρήνα και τον τελικό αισθητικό πυρήνα. Κύριος Κινητικός Πυρήνας Βρίσκεται στον δικτυωτό σχηµατισµό του προµήκους και αποτελεί το άνω άκρο του µεικτού ή κοιλιακού πυρήνα. Δέχεται φλοιοπυρηνικές ίνες από τα δύο ηµισφαίρια και νευρώνει τον βελονοφαρυγγικό µυ. Παραυµπαθητικός Πυρήνας Ο παρασυµπαθητικός πυρήνας αποτελεί τον κάτω σιαλικό πυρήνα και υποδέχεται: - αυτόνοµες νευρικές ίνες από τον υποθάλαµο - πληροφορίες από το οσφρητικό σύστηµα, διαµέσου του δικτυωτού σχηµατισµού - γευστικές πληροφορίες από τον πυρήνα της µονήρους δεσµίδας Προγαγγλιακές, παρασυµπαθητικές ίνες φθάνουν στο ωτικό γάγγλιο µε τον τυµπανικό κλάδο του γλωσσοφαρυγγικού νεύρου, το τυµπανικό πλέγµα και το έλασσον λιθοειδές νεύρο. Μεταγαγγλιακές ίνες χορηγούν εκκριτικές και κινητικές ίνες στην παρωτίδα. Αισθητικοί Πυρήνες Του Γλωσσοφαρυγγικού Νεύρου Οι προσαγωγές ίνες του γλωσσοφαρυγγικού νεύρου περιλαµβάνουν γενικές σπλαγχνικές προσαγωγές ίνες τον στοµατοφάρυγγα και απολήγουν στον µονήρη πυρήνα. Οι αισθητικοι πυρήνες του γλωσσοφαρυγγικού νεύρου αποτελούν µέρος του πυρήνα της µονήρους δεσµίδας. Γάγγλιο του γλωσσοφαρυγγικού νεύρου: - Οι περιφερικές αποφυάδες δέχονται ερεθίσµατα της γεύσης - Οι κεντρικές αποφυάδες συνάπτονται µε τον αισθητικό πυρήνα. Οι ίνες από τον αισθητικό πυρήνα χιάζονται και ανέρχονται στους κοιλιακούς πυρήνες του αντίπλευρου θαλάµου. Mερικές ίνες καταλήγουν στους πυρήνες του υποθαλάµου. Θαλαµοφλοιώδεις ίνες πορεύονται διαµέσου της έσω κάψας και µετά του ακτινωτού στεφάνου και καταλήγουν στο κάτω µέρος της οπίσθιας κεντρικής έλικας. Κλάδοι του Γλωσσοφαρυγγικού Νεύρου Κινητικοί κλάδοι του γλωσσοφαρυγγικού νευρώνουν τον βελονοφαρυγγικό µυ και αναστοµώνονται µε το φαρυγγικό πλέγµα. Το γλωσσοφαρυγγικό νεύρο χορηγεί αισθητικούς κλάδους για την παρωτίδα, τον καρωτιδικό κόλπο, τον βλεννογόνο του φάρυγγα, το οπίσθιο τµήµα της γλώσσας Ε. Τζόνσον, Αν. Καθηγήτρια Ανατοµίας 196

13 και αµυγδαλικούς κλάδους. Το καρωτιδικό νεύρο εκφύεται κάτω από τα γάγγλια και πορεύεται προς τα κάτω, εντός της καρωτιδικής θήκης και σε στενή επαφή µε την έσω καρωτίδα αρτηρία, µέχρι τον καρωτιδικό κόλπο και το καρωτιδικό σωµάτιο. Ο τυµπανικός κλάδος του γλωσσοφαρυγγικού νεύρου εκφύεται κάτω από τα γάγγλια και µέσω του λιθοειδούς οστού, εισέρχεται στο µέσο ους. Δέχεται παρασυµπαθητικές ίνες από το προσωπικό νεύρο και συµπαθητικές ίνες από το πλέγµα της έσω καρωτίδας αρτηρίας και αντίστοιχα προς το ακρωτήριο του έσω τοιχώµατος, σχηµατίζεται το έλασσον λιθοειδές νεύρο, το οποίο εξέρχεται από το µέσο ους και διαµέσου του λιθοειδούς οστού εισέρχεται στον µέσο κρανιακό βόθρο. Πορεύεται προς τα πρόσω, υπό τη σκληρά µήνιγγα, διέρχεται από το ωοειδές τρήµα και στον υποκροτάφιο βόθρο, συνάπτεται µε το ωτικό γάγγλιο. Από εκεί µε το ωτοκροταφικό νεύρο (από το κάτω γναθικό νεύρο του τριδύµου), διανέµεται στην παρωτίδα. Επίσης το γλωσσοφαρυγγικό νεύρο χορηγεί αισθητήριους γευστικούς κλάδους (το γευστικό λάµδα) και παρασυµπαθητικούς και εκκριτικοκινητικούς κλάδους για την παρωτίδα. Πνευµονογαστρικό Νεύρο (X) Τύπος: µεικτό νεύρο. Αποτελεί το κύριο νεύρο του παρασυµπαθητικού συστήµατος. Λειτουργία: καρδιά, µείζονα αγγεία, λάρυγγας, τραχεία, βρόγχοι, πνεύµονες, γαστρεντερικός σωλήνας (από τον οισοφάγο έως το εγκάρσιο κόλο), ήπαρ, πάγκρεας και νεφροί. «Περιπλανώµενο νεύρο». Αναδύεται µεταξύ των ριζιδίων του γλωσσοφαρυγγικού και των ριζιδίων της προµηκικής µοίρας του παραπληρωµατικού νεύρου. Διέρχεται από το µεσαίο τµήµα του σφαγιτιδικού τρήµατος. Κάτω από το τρήµα αυτό σχηµατίζεται το άνω και το κάτω γάγγλιο του πνευµονογαστρικού που αναστοµώνεται µε την προµηκική µοίρα του παραπληρωµατικού νεύρου. Πορεύεται κάθετα προς τα κάτω, εντός της καρωτιδικής θήκης σε στενή επαφή µε την έσω καρωτίδα αρτηρία, µεταξύ αυτής και της έσω σφαγίτιδας φλέβας. Αποτελείται από κινητικές, αισθητικές, παρασυµπαθητικές και αισθητήριες ίνες: Σωµατοκινητικές ίνες: Γραµµωτοί µυς φάρυγγα, γλώσσας και λάρυγγα. Σπλαχνοκινητικές ίνες (παρασυµπαθητικές): Λείοι µυς και αδένες του φάρυγγα και λάρυγγα, όργανα του θώρακα και κοιλιάς. Σπλαχνοκινητικές ίνες: από τον λάρυγγα, τραχεία, οισοφάγο, σπλάχνα θώρακα και κοιλιάς, γευστικές ίνες από επιγλωττίδα, τασεϋποδοχείς και χηµειοϋποδοχείς του αορτικού τόξου Αισθητικές ίνες: από δέρµα του πτερυγίου του ωτός (πίσω επιφάνεια), έξω ακουστικός πόρος, τυµπανική µεµβράνη και φάρυγγας Πυρήνες του Πνευµονογαστρικού Νεύρου Το πνευµονογαστρικό νεύρο έχει δύο εκφυτικούς πυρήνες: το άνω και κάτω γάγγλιο του πνευµονογαστικού και τρεις πυρήνες στο εγκεφαλικό στέλεχος: ο κύριος κινητικός πυρήνας, ο παρασυµπαθητικός ή ραχιαίος πυρήνας του πνευµονογαστρικού και ο τελικός αισθητικός πυρήνας. Κύριος Κινητικός Πυρήνας Ε. Τζόνσον, Αν. Καθηγήτρια Ανατοµίας 197

14 Βρίσκεται µέσα στον δικτυωτό σχηµατισµό του προµήκους µυελού. Αποτελεί µεγάλο µέρος του µεικτού (ή κοιλιακού) πυρήνα. Ο µεικτός ή κοιλιακός πυρήνας είναι κοινός πυρήνας για το γλωσσοφαρυγγικό, το πνευµονογαστρικό και την προµηκική µοίρα του παραπληρωµατικού νεύρου. Δέχεται: φλοιοπυρηνικές ίνες από τα δύο ηµισφαίρια. Νευρώνει τους σφιγκτήρες µυς του φάρυγγα και λάρυγγα. Παρασυµπαθητικός Πυρήνας Είναι ο ραχιαίος πυρήνας του πνευµονογαστρικού. Βρίσκεται υπό το έδαφος της κάτω µοίρας της τέταρτης κοιλίας ραχιαία και επί τα εκτός του πυρήνα του υπογλώσσιου νεύρου. Δέχεται ίνες από τον υποθάλαµο, από το γλωσσοφαρυγγικό νεύρο (για το αντανακλαστικό του καρωτιδικού κόλπου). Νευρώνει τους λείους µυς και αδένες των βρόγχων, της καρδιάς, του γαστρεντερικού σωλήνα (από τον οισοφάγο µέχρι την αριστερή κολική καµπή) στο ήπαρ, το πάγκρεας και την έξω ηπατική χοληφόρο οδό. Αισθητικός Πυρήνας Είναι το κάτω τµήµα του πυρήνα της µονήρους δεσµίδας. Δέχεται γευστικές πληροφορίες µε τις περιφερικές αποφυάδες του κάτω γαγγλίου του πνευµονογαστρικού νεύρου. Οι ανιούσες ίνες καταλήγουν διαµέσου του θαλάµου (µερικές και διαµέσου του υποθαλάµου) στην οπίσθια κεντρική έλικα. Οι κεντροµόλες ίνες των γενικών αισθήσεων (κεντρικές αποφυάδες του άνω γαγγλίου) καταλήγουν στον νωτιαίο πυρήνα του τρίδυµου νεύρου. Κλάδοι του Πνευµονογαστρικού Νεύρου Οι κλάδοι του πνευµονογαστρικού νεύρου διακρίνονται ανάλογα µε τη µοίρα του νεύρου από την οποία εκφύονται σε κλάδους κεφαλικής, αυχενικής, θωρακικής και κοιλιακής µοίρας. Κλάδοι Κεφαλικής Μοίρας Ο µηνιγγικός κλάδος: Πορεύεται στην κρανιακή κοιλότητα και νευρώνει τη σκληρά µήνιγγα του οπίσθιου κρανιακού βόθρου. Ο ωτιαίος κλάδος: Νευρώνει το δέρµα της έσω επιφάνειας του πτερυγίου του ωτός, το οπίσθιο και κάτω τοίχωµα του έξω ακουστικού πόρου και την παρακείµενη µοίρα της έξω επιφάνειας του τυµπανικού υµένα. Κλάδοι Τραχηλικής Μοίρας Οι 2 κλάδοι φέρονται στο οπίσθιο και πλάγιο τοίχωµα του φάρυγγα. Σχηµατίζουν το φαρυγγικό πλέγµα µαζί µε τους φαρυγγικούς κλάδους του γλωσσοφαρυγγικού και του άνω αυχενικού γαγγλίου του συµπαθητικού συστήµατος. Νευρώνει τους µυς του φάρυγγα (εκτός από τον βλεννοφαρυγγικό), τους µυς της µαλθακής υπερώας (εκτός του διατείνοντος το υπερώιο ιστίο), τους γραµµωτούς µυς του οισοφάγου, τον βλεννογόνο του λάρυγγα και του υποφάρυγγα, τον θυρεοειδή αδένα και τον άνω παραθυρεοειδή αδένα. Το άνω λαρυγγικό νεύρο: Ε. Τζόνσον, Αν. Καθηγήτρια Ανατοµίας 198

15 Εκφύεται από το κάτω γάγγλιο και φέρεται προς τα κάτω και πρόσω, πίσω και µετά προς τα έσω από την έσω καρωτίδα αρτηρία. Διαπερνά την καρωτιδική θήκη και φέρεται επί του φαρυγγικού τοιχώµατος µέχρι το επίπεδο του µείζονος κέρατος του υοειδούς οστού όπου αποσχίζεται σε έξω και έσω κλάδο Ο έσω κλάδος πορεύεται προς τα κάτω και πρόσω επί του θυρεοϋοειδούς υµένα, τον οποίο και διατιτραίνει και χορηγεί τελικούς κλάδους που διανέµονται στον βλεννογόνο του γλωσσοεπιγλωττιδικού βοθρίου και του ανώτερου λάρυγγα µέχρι τις φωνητικές χορδές. Ο έξω κλάδος πορεύεται προς τα κάτω, επί του κάτω σφιγκτήρα συνοδευόµενος από την άνω θυρεοειδή αρτηρία και καταλήγει στον κρικοθυρεοειδή µυ. Επίσης νευρώνει και τον βλεννογόνο της κάτω µοίρας του λάρυγγα. Οι καρδιακοί κλάδοι (2): ο άνω κλάδος εκφύεται κάτω από το κάτω γάγγλιο και ο κάτω κλάδος εκφύεται από τη ρίζα του τραχήλου. Δεξιά διέρχονται µπροστά από την ανώνυµη αρτηρία και αριστερά µπροστά από το αορτικό τόξο για να καταλήξουν στο καρδιακό πλέγµα. Το κάτω λαρυγγικό ή παλίνδροµο νεύρο είναι ο πιο παχύς κλάδος του πνευµονογαστρικού νεύρου. Στον τράχηλο, το νεύρο αµφοτερόπλευρα έχει την ίδια πορεία, ανεβαίνοντας στην τραχειο-οισοφαγική αύλακα. Διέρχεται επί τα εντός του σύστοιχου λοβού του θυρεοειδούς αδένα, σε στενή σχέση µε την κάτω θυρεοειδή αρτηρία. Περνάει υπό το κάτω χείλος του κρικοφαρυγγικού µυός για να καταλήξει στον βλεννογόνο του λάρυγγα. Το δεξιό παλίνδροµο νεύρο εκφύεται από το πνευµονογαστρικό νεύρο µπροστά την υποκλείδια αρτηρία, την οποία ακολούθως, περικάµπτει εκ των κάτω και φέρεται πίσω της και προς τα έσω για να ακολουθήσει την τραχειοοισοφαγική αύλακα. Το αριστερό παλίνδροµο νεύρο εκφύεται από το πνευµονογαστρικό νεύρο µπροστά και κάτω από το αορτικό τόξο, περικάµπτει προς τα πίσω, εκ των κάτω το τόξο, πίσω από τον αρτηριακό σύνδεσµο. Φέρεται προς τα δεξιά, πάνω από το αριστερό πλάγιο της τραχείας για να ακολουθήσει την τραχειοοισοφαγική αύλακα. Κλάδοι Θωρακικής Μοίρας Οι βρογχικοί κλάδοι - Διακρίνονται σε πρόσθιους και οπίσθιους κλάδους. - Μαζί µε τους συµπαθητικούς κλάδους σχηµατίζουν το πνευµονικό πλέγµα στην πρόσθια και οπίσθια επιφάνεια της ρίζας του πνεύµονα. - Από αυτά εκφύονται τα βρογχοπνευµονικά νεύρα. Οι οισοφαγικοί κλάδοι - Το οισοφαγικό πλέγµα σχηµατίζεται µαζί µε τις συµπαθητικές ίνες. - Νευρώνει τον οισοφάγο και το οπίσθιο τοίχωµα του περικαρδίου. Κλάδοι Κοιλιακής Μοίρας Οι γαστρικοί κλάδοι - Μαζί µε συµπαθητικές ίνες σχηµατίζουν το πρόσθιο και οπίσθιο γαστρικό πλέγµα, κατά µήκος του ελάσσονος τόξου του στοµάχου. Ε. Τζόνσον, Αν. Καθηγήτρια Ανατοµίας 199

16 Οι κοιλιακοί κλάδοι - προέρχονται από το δεξιό πνευµονογαστρικό νεύρο. - από το κοιλιακό πλέγµα νευρώνουν τα διάφορα σπλάχνα της κοιλιάς. Οι ηπατικοί κλάδοι - εκφύονται κυρίως από το αριστερό πνευµονογαστρικό νεύρο. - πορεύονται µέσα στο έλασσον επίπλουν και στο ηπατικό πλέγµα, κατά µήκος της ηπατικής αρτηρίας. - Νευρώνουν το ήπαρ. Ε. Τζόνσον, Αν. Καθηγήτρια Ανατοµίας 200

17 Πρόσθια άποψη του εγκεφαλικού στελέχους όπου απεικονίζεται η εντόπιση των µικτών εγκεφαλικών νεύρων. Κατανοµή των αισθητικών ινών του τριδύµου. Ε. Τζόνσον, Αν. Καθηγήτρια Ανατοµίας 201

18 Αντανακλαστικό κερατοειδούς. του Η θέση του αισθητικού πυρήνα του τριδύµοπυ στο εγκεφαλικό στέλεχο. Ε. Τζόνσον, Αν. Καθηγήτρια Ανατοµίας 202

19 Ο ληµνίσκος του τριδύµου σχηµατίζεται από τις χιαζόµενες ίνες από τον κύριο αισθητικό πυρήνα και ίνες του τριδυµοθαλαµικού δεµατίου το οποίο αρχίζει από τον νωτιαίο πυρήνα του τριδύµου. Απολήγει στον οπίσθιο έσω κοιλιακό πυρήνα του θαλάµου και στη συνέχεια προβάλει στο κάτω ηµιµόριο του σωµατοαισθητικού φλοιού. Ο πυρήνας της νωτιαίας δεσµίδας του τριδύµου. Ε. Τζόνσον, Αν. Καθηγήτρια Ανατοµίας 203

20 Η τοπογραφική αναπαράσταση της κατανοµής του πυρήνα της νωτιαίας δεσµίδας του τριδύµου. Το υπερκόγχιο σχίσµα και ο τενόντιος δακτύλιος έκφυσης των ιδίων µυών. Απεικονίζεται οι κλάδοι το οφθαλµικού νεύρου (V 1 ). Ε. Τζόνσον, Αν. Καθηγήτρια Ανατοµίας 204

21 Κλάδοι του κάτω γναθικού νεύρου (V 3 ). Οι ίνες του προσωπικού νεύρου. Απεικονίζεται η περιφερική τους κατανοµή. Ε. Τζόνσον, Αν. Καθηγήτρια Ανατοµίας 205

22 Εγκάρσια τοµή της γέφυρας όπου φαίνονται οι πυρήνες του προσωπικού νεύρου. Οι φλοιώδεις συνδέσεις του προσωπικού νεύρου. Ε. Τζόνσον, Αν. Καθηγήτρια Ανατοµίας 206

23 Η πορεία του προσωπικού νεύρου. Διανοµή του προσωπικού νεύρου. Ε. Τζόνσον, Αν. Καθηγήτρια Ανατοµίας 207

24 Ο µονήρης πυρήνας. Διανοµή του γλωσσοφαρυγγικού νεύρου. Ε. Τζόνσον, Αν. Καθηγήτρια Ανατοµίας 208

25 Κλάδοι και διανοµή του πνευµονογαστρικού νεύρου. Ε. Τζόνσον, Αν. Καθηγήτρια Ανατοµίας 209

Κεφαλή ΙΙ. Ι. Μύες του προσώπου

Κεφαλή ΙΙ. Ι. Μύες του προσώπου Κεφαλή ΙΙ Ι. Μύες του προσώπου Α. Μιµικοί µύες (δερµατικοί) Εντοπίζονται µέσα στο υποδόριο ιστό Προσφύονται στο δέρµα του προσώπου Κινητική νεύρωση προσωπικό νεύρο (ΕΝ VII) Περιβάλλουν τα στόµια (σφηγκτήρες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΙΑ ΚΕΦΑΛΗΣ -ΤΡΑΧΗΛΟΥ

ΑΓΓΕΙΑ ΚΕΦΑΛΗΣ -ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΑΓΓΕΙΑ ΚΕΦΑΛΗΣ -ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΦΩΤΗΣ Χ. ΤΖΕΡΜΠΟΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΔΟΜΗ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Στόχοι του μαθήματος Αντίληψη της προέλευσης των αρτηριών της κεφαλής και του τραχήλου.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 9ο ΜΕΡΟΣ Α Η ΑΙΜΑΤΩΣΗ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ 9ο ΜΕΡΟΣ Α Η ΑΙΜΑΤΩΣΗ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΜΑΘΗΜΑ 9ο ΜΕΡΟΣ Α Η ΑΙΜΑΤΩΣΗ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ Η ΑΙΜΑΤΩΣΗ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ Ο εγκέφαλος αρδεύεται από : 1. Τις δύο έσω καρωτίδες και τους κλάδους τους 2. Τις δύο σπονδυλικές αρτηρίες και τους κλάδους τους Οι τέσσερις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗ ΚΡΑΝΙΟ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗ ΚΡΑΝΙΟ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ - ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Ι. ΦΕΖΟΥΛΙΔΗΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗ ΚΡΑΝΙΟ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ Απλή Ακτινογραφία Αξονική Τοµογραφία Βρεγµατικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΑΝΣ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΝΕΥΡΑ (λείοι μύες, καρδιακός μυς, αδένες) (Σπλαχνικά Νεύρα)

Διαβάστε περισσότερα

Εγκεφαλικές συζυγίες. Μαρία Σουλή Παθολόγος-Λοιμωξιολόγος

Εγκεφαλικές συζυγίες. Μαρία Σουλή Παθολόγος-Λοιμωξιολόγος Εγκεφαλικές συζυγίες Μαρία Σουλή Παθολόγος-Λοιμωξιολόγος ΙΙ. Οπτικό νεύρο οπτική οξύτητα (φώς, αντικείμενα, ειδικοί πίνακες) ΔΔ Διαθλαστικές ανωμαλίες Ελάττωση της διαφάνειας των διαθλαστικών μέσων Βλάβη

Διαβάστε περισσότερα

Η Λευκή Ουσία του Νωτιαίου Μυελού

Η Λευκή Ουσία του Νωτιαίου Μυελού Η Λευκή Ουσία του Νωτιαίου Μυελού λκλλκλκλλκκκκ Εισαγωγή Ανιόντα Δεµάτια του Νωτιαίου Μυελού Ανιόντα Δεµάτια της Πρόσθιας Δέσµης Ανιόντα Δεµάτια της Πλάγιας Δέσµης Ανιόντα Δεµάτια της Οπίσθιας Δέσµης Κατιόντα

Διαβάστε περισσότερα

Τράχηλος. Ι. Γενικά. οισοφάγο τραχεία θυρεοειδής αδένας παραθυρεοειδής αδένες

Τράχηλος. Ι. Γενικά. οισοφάγο τραχεία θυρεοειδής αδένας παραθυρεοειδής αδένες Τράχηλος Ι. Γενικά Α. Ο τράχηλος περιλαµβάνει πολλά & σηµαντικά µορφώµατα (όπως αγγεία, νεύρα, κλπ) που συνδέουν την κεφαλή µε τον κορµό & άνω άκρο τις καρωτίδες αρτηρίες τις σφαγίτιδες φλέβες τα πνευµονογαστρικά

Διαβάστε περισσότερα

Α Μέρος (από 2) Οστά του Κορμού (Σπονδυλική Στήλης, Θώρακα, Κρανίου)

Α Μέρος (από 2) Οστά του Κορμού (Σπονδυλική Στήλης, Θώρακα, Κρανίου) Α Μέρος (από 2) Οστά του Κορμού (Σπονδυλική Στήλης, Θώρακα, Κρανίου) 01/35 Το Ερειστικό Σύστημα αποτελείται από: 1. Τα Οστά 2. Τις Αρθρώσεις 3. Τους Συνδέσμους 02/35 ΟΣΤΑ ΤΟΥ ΣΚΕΛΕΤΟΥ Σύνολο: 285 οστά

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α Μύες: 1. Της Κεφαλής, 2. του Τραχήλου, 3. του Θώρακα, 4. της Κοιλίας.

ΜΕΡΟΣ Α Μύες: 1. Της Κεφαλής, 2. του Τραχήλου, 3. του Θώρακα, 4. της Κοιλίας. ΜΕΡΟΣ Α Μύες: 1. Της Κεφαλής, 2. του Τραχήλου, 3. του Θώρακα, 4. της Κοιλίας. 01/37 Σκελετικός Μύς: Το ένα άκρο, προσφύεται στο οστό που ο µυς αυτός κινεί, η κατάφυση, ενώ το άλλο, προσφύεται στο οστό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΤΩΝ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΤΟΥ ΠΤΩΜΑΤΟΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΤΩΝ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΤΟΥ ΠΤΩΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΤΩΝ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΤΟΥ ΠΤΩΜΑΤΟΣ Άσκηση 1 η 1. Εκδορά τραχήλου 2. Περιτονίες του τραχήλου 3. Έξω σφαγίτιδα φλέβα 4. Δερµατικοί κλάδοι αυχενικοί πλέγµατος 1. Εκδορά θώρακα 2. Θωρακοδελτοειδές

Διαβάστε περισσότερα

Aνασκόπηση. Ανατομία των μυών και των νεύρων του προσώπου. Anatomy of Facial Muscles and Nerves ΕΙΣΑΓΩΓH ΙΣΤΟΡΙΚH ΑΝΑΔΡΟΜH. Σκανδαλάκης Π.

Aνασκόπηση. Ανατομία των μυών και των νεύρων του προσώπου. Anatomy of Facial Muscles and Nerves ΕΙΣΑΓΩΓH ΙΣΤΟΡΙΚH ΑΝΑΔΡΟΜH. Σκανδαλάκης Π. Ανατομία των μυών και των νεύρων του προσώπου Aνασκόπηση Σκανδαλάκης Π. Καθηγητής & Διευθυντής Ανατομίας και Χειρουργικής, Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ Anatomy of Facial Muscles and Nerves Skandalakis P. ΕΙΣΑΓΩΓH

Διαβάστε περισσότερα

Το Συµπαθητικό Νευρικό Σύστηµα

Το Συµπαθητικό Νευρικό Σύστηµα Το Συµπαθητικό Νευρικό Σύστηµα Εισαγωγή Συµπαθητική Φυγόκεντρος Οδός Κεντρική Μοίρα (Εγκεφαλικό Σκέλος) Προγαγγλιακές Ίνες Μεταγαγγλιακές Ίνες Συµπαθητική Κεντροµόλος Οδός Το Συµπαθητικό Στέλεχος ή Συµπαθητική

Διαβάστε περισσότερα

Οσφυϊκό Πλέγµα και Νεύρα

Οσφυϊκό Πλέγµα και Νεύρα Οσφυϊκό Πλέγµα και Νεύρα Εισαγωγή Σχηµατισµός Κλάδοι του Οσφυϊκού Πλέγµατος Μηριαίο Νεύρο (Ο2-Ο4) Εισαγωγή Η κινητικότητα και η γενική αισθητικότητα του κάτω άκρου εξυπηρετούνται από τους τελικούς κλάδους

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΤΕΟΛΟΓΙΑ - ΣΥΝΔΕΣΜΟΛΟΓΙΑ

ΟΣΤΕΟΛΟΓΙΑ - ΣΥΝΔΕΣΜΟΛΟΓΙΑ ΟΣΤΕΟΛΟΓΙΑ - ΣΥΝΔΕΣΜΟΛΟΓΙΑ Ι. ΟΣΤΕΟΛΟΓΙΑ Α. Οστά = στερεά µορφή συνδετικού ιστού 1. αποτελούν τον κύριο στηρικτικό ιστό του σώµατος 2. το σκελετικό σύστηµα περιλαµβάνει 205 οστά Β. Το σκελετικό σύστηµα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΩΡΑΚΑΣ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΘΩΡΑΚΑΣ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΘΩΡΑΚΑΣ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΜΕΣΟΠΛΕΥΡΙΑ ΔΙΑΣΤΗΜΑΤΑ Σχηματίζονται μεταξύ παρακείμενων πλευρών και καταλαμβάνονται από τους μεσοπλεύριους μύες. Έσω θωρακική

Διαβάστε περισσότερα

Κεντρικές Οδοί λκλλκλκλλκκκκ

Κεντρικές Οδοί λκλλκλκλλκκκκ Κεντρικές Οδοί λκλλκλκλλκκκκ Εισαγωγή Οδός της Γεύσης Οσφρητική Οδός Ακουστική Οδός Αιθουσαία Οδός Οπτική Οδός Οπτικά Αντανακλαστικά Αντνακλαστικά του Φωτός Αντανακλαστικό της Προσαρµογής Αντανακλαστικό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 5ο ΜΕΡΟΣ Α ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΣΤΕΛΕΧΟΣ

ΜΑΘΗΜΑ 5ο ΜΕΡΟΣ Α ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΣΤΕΛΕΧΟΣ ΜΑΘΗΜΑ 5ο ΜΕΡΟΣ Α ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΣΤΕΛΕΧΟΣ Το στέλεχος του εγκεφάλου υποδιαιρείται σε τρία μέρη: 1. Τον Προμήκη Μυελό 2. Τη Γέφυρα 3. Το Μέσο Εγκέφαλο NEYPOEΠIΣTHMH KAI ΣYMΠEPIΦOPA ΠANEΠIΣTHMIAKEΣ EKΔOΣEIΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑνατομίαΑναπνευστικούγια αναισθησιολόγους. Τηλέμαχος Παρασκευόπουλος

ΑνατομίαΑναπνευστικούγια αναισθησιολόγους. Τηλέμαχος Παρασκευόπουλος ΑνατομίαΑναπνευστικούγια αναισθησιολόγους Τηλέμαχος Παρασκευόπουλος Τιπεριλαμβάνει; Ρινική κοιλότητα Φάρυγγας Λάρυγγας Τραχεία Βρογχιόλια Βρόγχοι Κυψελίδες Όριοανώτερου κατώτερουασ Φωνητικές χορδές Λάρυγγας

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 7ο ΜΕΡΟΣ Α Η ΔΟΜΗ ΤΩΝ ΗΜΙΣΦΑΙΡΙΩΝ

ΜΑΘΗΜΑ 7ο ΜΕΡΟΣ Α Η ΔΟΜΗ ΤΩΝ ΗΜΙΣΦΑΙΡΙΩΝ ΜΑΘΗΜΑ 7ο ΜΕΡΟΣ Α Η ΔΟΜΗ ΤΩΝ ΗΜΙΣΦΑΙΡΙΩΝ Η ΛΕΥΚΗ ΟΥΣΙΑ ΤΩΝ ΗΜΙΣΦΑΙΡΙΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ Η λευκή ουσία συντίθεται από εμύελες νευρικές ίνες διαφόρων διαμέτρων και νευρογλοία Οι νευρικές ίνες κατατάσσονται

Διαβάστε περισσότερα

Ιερό Πλέγµα και Νεύρα λκλλκλκλλκκκκ

Ιερό Πλέγµα και Νεύρα λκλλκλκλλκκκκ Ιερό Πλέγµα και Νεύρα λκλλκλκλλκκκκ Εισαγωγή Σχηµατισµός Παράπλευροι Κλάδοι του Ιερού Πλέγµατος Μυϊκοί Παράπλευροι Κλάδοι Δερµατικοί Παράπλευροι Κλάδοι Σπλαγχνικοί Παράπλευροι Κλάδοι Τελικοί Κλάδοι του

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΡΙΝΙΚΗ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑ ΦΑΡΥΓΓΑΣ ΛΑΡΥΓΓΑΣ ΤΡΑΧΕΙΑ ΒΡΟΓΧΟΙ ΠΝΕΥΜΟΝΕΣ ΠΛΕΥΡΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Θυρεοειδής χόνδρος Κρικοθυρεοειδής σύνδεσμος ΤΡΑΧΕΙΑ Κρικοειδής χόνδρος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΥΟΛΟΓΙΑ. 1. Σκελετικοί µύες

ΜΥΟΛΟΓΙΑ. 1. Σκελετικοί µύες ΜΥΟΛΟΓΙΑ Μυϊκός ιστός και Μυϊκό σύστηµα Ι. Γενικά Α. Μύες = όργανα µαλακά συσταλτά 1. οι συσπάσεις των µυϊκών ινών κινούν τα µέρη του σώµατος 2. προσδίδει το σχήµα του σώµατος 3. τρία είδη µυών α. Σκελετικοί

Διαβάστε περισσότερα

Εγκεφαλικές Συζυγίες. Τάσος Μπονάκης Λέκτορας Νευρολογίας Β Πανεπιστηµιακή Νευρολογική Κλινική

Εγκεφαλικές Συζυγίες. Τάσος Μπονάκης Λέκτορας Νευρολογίας Β Πανεπιστηµιακή Νευρολογική Κλινική Εγκεφαλικές Συζυγίες Τάσος Μπονάκης Λέκτορας Νευρολογίας Β Πανεπιστηµιακή Νευρολογική Κλινική Στην πλειονότητά τους οι εγκεφαλικές συζυγίες λειτουργούν µε τη δοµή των περιφερικών νεύρων, δηλαδή µεταφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΕΡΟΣ Β

ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΕΡΟΣ Β ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΕΡΟΣ Β 01/52 Νευρικό σύστηµα Βασικές λειτουργίες Νευρικού συστήµατος 1 Λαµβάνει ερεθίσµατα από το περιβάλλον ή από το εσωτερικό του σώµατος 2. ιεγείρει τους µύες και τους εξωκρινείς αδένες

Διαβάστε περισσότερα

Κίνηση των οφθαλμών και Οφθαλμοπληγία ΔΕΡΜΙΤΖΑΚΗΣ ΜΑΝΩΛΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΟΣ

Κίνηση των οφθαλμών και Οφθαλμοπληγία ΔΕΡΜΙΤΖΑΚΗΣ ΜΑΝΩΛΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΟΣ Κίνηση των οφθαλμών και Οφθαλμοπληγία ΔΕΡΜΙΤΖΑΚΗΣ ΜΑΝΩΛΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΟΣ Γιατί μιλάμε για συζυγείς κινήσεις των οφθαλμών? Αν τα μάτια δεν παρουσίαζαν «συζυγή», δηλ. σύγχρονη κίνηση θα κινούνταν άσκοπα προς

Διαβάστε περισσότερα

Τράχηλος ΙΙ. E Johnson Αν. Καθηγήτρια Εργαστήριο Ανατοµίας Ε. Τζόνσον, Αν. Καθηγήτρια

Τράχηλος ΙΙ. E Johnson Αν. Καθηγήτρια Εργαστήριο Ανατοµίας Ε. Τζόνσον, Αν. Καθηγήτρια Τράχηλος ΙΙ E Johnson Αν. Καθηγήτρια Εργαστήριο Ανατοµίας Όρια του πρόσθιου τραχηλικού τριγωνου Κάτω χείλος της κάτω γνάθου Πρόσθια µέση γραµµή του τραχήλου Στερνοκλειδοµαστοειδής Υπογενείδιο τρίγωνο Υοειδές

Διαβάστε περισσότερα

Πεπτικό σύστημα. Στοματική κοιλότητα Φάρυγγας Οισοφάγος Στόμαχος Λεπτό έντερο Παχύ έντερο Ήπαρ Πάγκρεας

Πεπτικό σύστημα. Στοματική κοιλότητα Φάρυγγας Οισοφάγος Στόμαχος Λεπτό έντερο Παχύ έντερο Ήπαρ Πάγκρεας ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Πεπτικό σύστημα Στοματική κοιλότητα Φάρυγγας Οισοφάγος Στόμαχος Λεπτό έντερο Παχύ έντερο Ήπαρ Πάγκρεας Πεπτικοί αδένες Μικροί πεπτικοί αδένες που βρίσκονται διάσπαρτοι σε όλο το τοίχωμα

Διαβάστε περισσότερα

Κινητικό σύστημα του ανθρώπου Μέρος Ι: Ερειστικό, μυϊκό και συνδεσμικό σύστημα. Μάλλιου Βίβιαν Καθηγήτρια ΤΕΦΑΑ ΔΠΘ Φυσικοθεραπεύτρια

Κινητικό σύστημα του ανθρώπου Μέρος Ι: Ερειστικό, μυϊκό και συνδεσμικό σύστημα. Μάλλιου Βίβιαν Καθηγήτρια ΤΕΦΑΑ ΔΠΘ Φυσικοθεραπεύτρια Κινητικό σύστημα του ανθρώπου Μέρος Ι: Ερειστικό, μυϊκό και συνδεσμικό σύστημα Μάλλιου Βίβιαν Καθηγήτρια ΤΕΦΑΑ ΔΠΘ Φυσικοθεραπεύτρια Τα συστήματα του ανθρώπινου σώματος Αναπνευστικό σύστημα (αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

Συγγενείς ανωμαλίες κρανιοπροσωπικής. A. Κοτσίνας Επικ. Καθηγητής

Συγγενείς ανωμαλίες κρανιοπροσωπικής. A. Κοτσίνας Επικ. Καθηγητής Συγγενείς ανωμαλίες κρανιοπροσωπικής ανάπτυξης A. Κοτσίνας Επικ. Καθηγητής Φαρυγγικά τόξα Εμφανίζονται με κρανιοουραία αλληλουχία πέντε ζεύγη το πρώτο ζεύγος -την 22η ημέρα το δεύτερο και τρίτο ζεύγος

Διαβάστε περισσότερα

1 η ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟ ΟΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2008 - ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ

1 η ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟ ΟΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2008 - ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ Ο σπερµατικός πόρος χιάζεται µε τον ουρητήρα Ο σπερµατικός πόρος χιάζεται µε τα έσω λαγόνια αγγεία Ο σπερµατικός πόρος χιάζεται µε τα κοινά λαγόνια αγγεία Η ΣΩΣΤΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 4ο ΜΕΡΟΣ Β ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΜΑΘΗΜΑ 4ο ΜΕΡΟΣ Β ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΜΑΘΗΜΑ 4ο ΜΕΡΟΣ Β ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Το Νευρικό Σύστημα έχει δύο μοίρες Το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα (Εγκέφαλος και Νωτιαίος Μυελός) Περιφερικό Νευρικό Σύστημα (Σωματικό και Αυτόνομο τμήμα) ΑΝΑΤΟΜΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Οστεολογία Ι. Ioannis Lazarettos. MD PhD Orthopaedic Surgeon

Οστεολογία Ι. Ioannis Lazarettos. MD PhD Orthopaedic Surgeon Οστεολογία Ι Ioannis Lazarettos MD PhD Οστεολογία Οστά Τα οστά αποτελούνται από ένα οργανικό υπόστρωμα από ινώδη συνδετικό ιστό εμποτισμένο με μεταλλικά άλατα (σκληρότητα & ελαστικότητα) Δομή Συστατικά

Διαβάστε περισσότερα

ΟΠΙΣΘΙΟ ΚΟΙΛΙΑΚΟ ΤΟΙΧΩΜΑ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΟΠΙΣΘΙΟ ΚΟΙΛΙΑΚΟ ΤΟΙΧΩΜΑ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΟΠΙΣΘΙΟ ΚΟΙΛΙΑΚΟ ΤΟΙΧΩΜΑ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΟΣΤΑ (ΟΣΦΥΙΚΟΙ ΣΠΟΝΔΥΛΟΙ ΙΕΡΟ) ΟΣΦΥΙΚΟΙ ΣΠΟΝΔΥΛΟΙ Μεγαλύτεροι σε μέγεθος και όγκο, με κοντούς και παχείς αυχένες, ευρύτερες

Διαβάστε περισσότερα

παθησεισ ΤΟΥ ΦΑΡΥΓΓΑ 2.1 ΑΝΑΤΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΥΓΓΑ Στοματοφάρυγγας Ρινοφάρυγγας κεφαλαιο Σέγγας Ιωάννης, Χαντζάκος Αναστάσιος

παθησεισ ΤΟΥ ΦΑΡΥΓΓΑ 2.1 ΑΝΑΤΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΥΓΓΑ Στοματοφάρυγγας Ρινοφάρυγγας κεφαλαιο Σέγγας Ιωάννης, Χαντζάκος Αναστάσιος κεφαλαιο 2 παθησεισ ΤΟΥ ΦΑΡΥΓΓΑ 2.1 ΑΝΑΤΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΥΓΓΑ Σέγγας Ιωάννης, Χαντζάκος Αναστάσιος Ανατομία φάρυγγα Ο φάρυγγας κατά το μεγαλύτερο μέρος του αποτελεί κοινή οδό τόσο του ανώτερου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 6ο ΜΕΡΟΣ Β ΤΑ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ ΗΜΙΣΦΑΙΡΙΑ

ΜΑΘΗΜΑ 6ο ΜΕΡΟΣ Β ΤΑ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ ΗΜΙΣΦΑΙΡΙΑ ΜΑΘΗΜΑ 6ο ΜΕΡΟΣ Β ΤΑ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ ΗΜΙΣΦΑΙΡΙΑ ΤΑ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ ΗΜΙΣΦΑΙΡΙΑ Τα εγκεφαλικά ημισφαίρια διακρίνονται σε δεξιό και αριστερό Διαχωρίζονται μεταξύ τους με μια βαθιά σχισμή, την επιμήκη σχισμή Εντός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ Το όριο σπλαγχνικού και εγκεφαλικού κρανίου είναι η γραµµή που περνάει από: Ριζορρίνιο - υπερκόγχιο χείλος - ζυγωµατικό τόξο - έξω ακουστικό πόρο Ποιο είναι το σωστό:

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος

ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Το νευρικό σύστημα θέτει σε επικοινωνία τον οργανισμό μας με τον έξω κόσμο. Μοιάζει με τηλεφωνικό δίκτυο,

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΧΗ. 3. Μύες (ανάλογα µε την εµβρυολογική προέλευση και την νεύρωσή τους διαχωρίζονται σε: α. Εξωγενείς (ετερόχθονες) β. Ενδογενείς (αυτόχθονες)

ΡΑΧΗ. 3. Μύες (ανάλογα µε την εµβρυολογική προέλευση και την νεύρωσή τους διαχωρίζονται σε: α. Εξωγενείς (ετερόχθονες) β. Ενδογενείς (αυτόχθονες) ΡΑΧΗ Ι. Γενικά Α. Η ράχη αποτελείται από την οπίσθια επιφάνεια του σώµατος 1. Αποτελεί µυοσκελετικό άξονα στήριξης του κορµού 2. Οστικά στοιχεία α. Σπόνδυλοι β. Κεντρικά τµήµατα των πλευρών γ. Άνω επιφάνειες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΛΑΧΝΙΚΟ ΚΡΑΝΙΟ ΜΕΤΩΠΙΑΙΟΣ ΚΟΛΠΟΣ ΚΟΓΧΟΣ ΑΝΩ ΟΦΘΑΛΜΙΚΗ ΣΧΙΣΜΗ ΙΓΜΟΡΙΟ ΑΝΤΡΟ ΗΘΜΟΕΙΔΕΙΣ ΚΑΤΩ ΡΙΝΙΚΗ ΚΟΓΧΗ. ΜΑΣΤΟΕΙΔΕΙς ΚΥΨΕΛΕΣ ΣΚΛΗΡΑ ΥΠΕΡΩΑ ΓΝΑΘΟΣ

ΣΠΛΑΧΝΙΚΟ ΚΡΑΝΙΟ ΜΕΤΩΠΙΑΙΟΣ ΚΟΛΠΟΣ ΚΟΓΧΟΣ ΑΝΩ ΟΦΘΑΛΜΙΚΗ ΣΧΙΣΜΗ ΙΓΜΟΡΙΟ ΑΝΤΡΟ ΗΘΜΟΕΙΔΕΙΣ ΚΑΤΩ ΡΙΝΙΚΗ ΚΟΓΧΗ. ΜΑΣΤΟΕΙΔΕΙς ΚΥΨΕΛΕΣ ΣΚΛΗΡΑ ΥΠΕΡΩΑ ΓΝΑΘΟΣ 1 ΣΠΛΑΧΝΙΚΟ ΚΡΑΝΙΟ ΜΕΤΩΠΙΑΙΟΣ ΚΟΛΠΟΣ ΚΟΓΧΟΣ ΑΝΩ ΟΦΘΑΛΜΙΚΗ ΣΧΙΣΜΗ ΗΘΜΟΕΙΔΕΙΣ ΙΓΜΟΡΙΟ ΑΝΤΡΟ ΜΑΣΤΟΕΙΔΕΙς ΚΥΨΕΛΕΣ ΚΑΤΩ ΡΙΝΙΚΗ ΚΟΓΧΗ ΣΚΛΗΡΑ ΥΠΕΡΩΑ ΓΝΑΘΟΣ 2 ΠΛΑΓΙΑ ΛΗΨΗ ΜΕΤΩΠΙΑΙΟΣ ΚΟΛΠΟΣ ΠΡΟΣΘΙΕΣ & ΟΠΙΣΘΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 10 Ο. Το νευρικό σύστημα ΣΤ. ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ - ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Ι Β ΕΠΑ.Λ. ΜΑΡΙΑ ΣΗΦΑΚΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 10 Ο. Το νευρικό σύστημα ΣΤ. ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ - ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Ι Β ΕΠΑ.Λ. ΜΑΡΙΑ ΣΗΦΑΚΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 10 Ο Το νευρικό σύστημα ΣΤ. ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ - ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Ι Β ΕΠΑ.Λ. ΜΑΡΙΑ ΣΗΦΑΚΗ Το νευρικό σύστημα Ρυθμίζει τις λειτουργίες των άλλων οργάνων και τις συντονίζει ανάλογα με Τα εξωτερικά και Τα εσωτερικά

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητικά εγκεφαλικά νεύρα

Αισθητικά εγκεφαλικά νεύρα Αισθητικά εγκεφαλικά νεύρα Εισαγωγή Το Οσφρητικό Νεύρο (Ι) Έκφυση του Οσφρητικού Νεύρου Οσφρητικός Βολβός Οσφρητική Ταινία Οσφρητικός Φλοιός Το Οπτικό Νεύρο (ΙΙ) Αµφιβληστροειδής Έκφυση του Οπτικού Νεύρου

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Ανατοµίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήµιο Αθηνών

Εργαστήριο Ανατοµίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήµιο Αθηνών Εργαστήριο Ανατοµίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήµιο Αθηνών ΣΥΝΟΠΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΏΣΕΙΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ Το Μυοσκελετικό Σύστηµα Δρ. Ε. Τζόνσον Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Αθήνα 2012 2 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι. Α. Τα µέρη και

Διαβάστε περισσότερα

Ανατοµία του Εγκεφάλου

Ανατοµία του Εγκεφάλου Ανατοµία του Εγκεφάλου Κύριες Σχισµές & Αύλακες: 1. Η επιµήκης σχισµή 2. Η εγκάρσια σχισµή 3. Η πλάγια σχισµή (του Sylvius) πρόσθιο οριζόντιο κλαδο πρόσθιο ανιόντα κλάδο οπίσθιο κλάδο 4. Κεντρική αύλακα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 9ο ΜΕΡΟΣ B ΟΙ ΜΗΝΙΓΓΕΣ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ 9ο ΜΕΡΟΣ B ΟΙ ΜΗΝΙΓΓΕΣ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΜΑΘΗΜΑ 9ο ΜΕΡΟΣ B ΟΙ ΜΗΝΙΓΓΕΣ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΟΙ ΜΗΝΙΓΓΕΣ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ Ο Εγκέφαλος και ο Νωτιαίος Μυελός περιβάλλονται από (3) τρεις υμένες, τις μήνιγγες : 1. Τη σκληρά μήνιγγα 2. Την αραχνοειδή μήνιγγα

Διαβάστε περισσότερα

Κάτω Άκρο Οι Χώρες του Μηρού

Κάτω Άκρο Οι Χώρες του Μηρού Κάτω Άκρο Οι Χώρες του Μηρού Ι. Γενικά Α. 3εις σηµαντικές ζώνες των κάτω άκρων 1. Μηριαίο τρίγωνο 2. Ο πόρος των προσαγωγών 3. Ο ιγνυακός βόθρος Β. Μηριαίο οστό 1. Είναι το επιµηκέστερο, το ισχυρότερο

Διαβάστε περισσότερα

Κρανίο - Εγκέφαλος ανατομία

Κρανίο - Εγκέφαλος ανατομία Κρανίο - Εγκέφαλος ανατομία Οστά κρανίου από το πλάϊ Μετωπιαίο οστό Βρεγματικό οστό Σφηνοειδές οστό Κροταφικό οστό Ηθμοειδές οστό Άνω γνάθος Ινιακό οστό Κάτω γνάθος Οστά από εμπρός Μετωπιαίο οστό Βρεγματικό

Διαβάστε περισσότερα

Το όργανο της ακοής και της ισορροπίας.

Το όργανο της ακοής και της ισορροπίας. Σημειώσεις Προβολής: 1. Στις διαφάνειες, όπου υπάρχουν υπογραμμισμένες λέξεις (υπερσύνδεση), σημαίνει ότι, πατώντας την λέξη, πηγαίνεις σε άλλη, κρυφή σελίδα. Για να επιστρέψεις στην προηγούμενη πατάς

Διαβάστε περισσότερα

Εγκέφαλος-Αισθητήρια Όργανα και Ορμόνες. Μαγδαληνή Γκέιτς Α Τάξη Γυμνάσιο Αμυγδαλεώνα

Εγκέφαλος-Αισθητήρια Όργανα και Ορμόνες. Μαγδαληνή Γκέιτς Α Τάξη Γυμνάσιο Αμυγδαλεώνα Εγκέφαλος-Αισθητήρια Όργανα και Ορμόνες O εγκέφαλος Ο εγκέφαλος είναι το κέντρο ελέγχου του σώματος μας και ελέγχει όλες τις ακούσιες και εκούσιες δραστηριότητες που γίνονται μέσα σε αυτό. Αποτελεί το

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητήρια Όργανα. λκλλκλκλλκκκκ. Εισαγωγή. Ο Οφθαλµός Οφθαλµικός Βολβός Τοιχώµατα του Βολβού Οι Μύες του ΟΦθαλµού Οσφρητικές Φλοιός

Αισθητήρια Όργανα. λκλλκλκλλκκκκ. Εισαγωγή. Ο Οφθαλµός Οφθαλµικός Βολβός Τοιχώµατα του Βολβού Οι Μύες του ΟΦθαλµού Οσφρητικές Φλοιός Αισθητήρια Όργανα λκλλκλκλλκκκκ Εισαγωγή Ο Οφθαλµός Οφθαλµικός Βολβός Τοιχώµατα του Βολβού Οι Μύες του ΟΦθαλµού Οσφρητικές Φλοιός Το Αυτί (Ους) Το Έξω Ους Το Μέσο Ους Το Έσω Ους - Λαβύρινθος Εισαγωγή Τα

Διαβάστε περισσότερα

Το μυϊκό σύστημα αποτελείται από τους μύες. Ο αριθμός των μυών του μυϊκού συστήματος ανέρχεται στους 637. Οι μύες είναι όργανα για τη σωματική

Το μυϊκό σύστημα αποτελείται από τους μύες. Ο αριθμός των μυών του μυϊκού συστήματος ανέρχεται στους 637. Οι μύες είναι όργανα για τη σωματική Μύες Το μυϊκό σύστημα αποτελείται από τους μύες. Ο αριθμός των μυών του μυϊκού συστήματος ανέρχεται στους 637. Οι μύες είναι όργανα για τη σωματική κινητικότητα, την σπλαχνική κινητικότητα και τη κυκλοφορία

Διαβάστε περισσότερα

Συστήµατα Αισθήσεων Σωµατικές Αισθήσεις

Συστήµατα Αισθήσεων Σωµατικές Αισθήσεις Συστήµατα Αισθήσεων Σωµατικές Αισθήσεις ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Φλοιός (Ανώτερος Εγκέφαλος) Κατώτερος Εγκέφαλος Ειδικές Αισθήσεις Εν τω Βάθει Αισθητικότητα Επί πολλής Αισθητικότητα Χυµικά Ερεθίσµατα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗ ΟΦΘΑΛΜΙΚΟΙ ΚΟΓΧΟΙ ΣΠΛΑΧΝΙΚΟ ΚΡΑΝΙΟ

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗ ΟΦΘΑΛΜΙΚΟΙ ΚΟΓΧΟΙ ΣΠΛΑΧΝΙΚΟ ΚΡΑΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ - ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Ι. ΦΕΖΟΥΛΙΔΗΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗ ΟΦΘΑΛΜΙΚΟΙ ΚΟΓΧΟΙ ΣΠΛΑΧΝΙΚΟ ΚΡΑΝΙΟ Μετωπιαίο Σφηνοειδέ2 Ηθμοειδές

Διαβάστε περισσότερα

Νικολέττα Χαραλαμπάκη Ιατρός Βιοπαθολόγος

Νικολέττα Χαραλαμπάκη Ιατρός Βιοπαθολόγος Νικολέττα Χαραλαμπάκη Ιατρός Βιοπαθολόγος ΚΝΣ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΝΩΤΙΑΙΟΣ ΜΥΕΛΟΣ Περιβάλλονται και στηρίζονται με τις εγκεφαλικές και νωτιαίες μήνιγγες μεταξύ των οποίων περικλείεται ο υπαραχνοειδής χώρος γεμάτος

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Λογοθεραπείας Τ.Ε.Ι. Ηπείρου-Σ.Ε.Υ.Π. Ιωάννινα

Τμήμα Λογοθεραπείας Τ.Ε.Ι. Ηπείρου-Σ.Ε.Υ.Π. Ιωάννινα Τμήμα Λογοθεραπείας Τ.Ε.Ι. Ηπείρου-Σ.Ε.Υ.Π. Ιωάννινα Πτυχιακή Εργασία Αξιολόγηση και Θεραπεία της Δυσφαγίας στα πλαίσια της Αφασίας Επόπτης: Χριστοδουλίδης Παύλος Σπουδαστές: Γώρου Ουρανία Καπουνάς Δημήτριος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 7ο ΜΕΡΟΣ Β ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΦΛΟΙΟΥ ΤΩΝ ΗΜΙΣΦΑΙΡΙΩΝ

ΜΑΘΗΜΑ 7ο ΜΕΡΟΣ Β ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΦΛΟΙΟΥ ΤΩΝ ΗΜΙΣΦΑΙΡΙΩΝ ΜΑΘΗΜΑ 7ο ΜΕΡΟΣ Β ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΦΛΟΙΟΥ ΤΩΝ ΗΜΙΣΦΑΙΡΙΩΝ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΦΛΟΙΟΥ ΤΩΝ ΗΜΙΣΦΑΙΡΙΩΝ Ο εγκεφαλικός φλοιός καταλαμβάνει τελείως την περιφέρεια των εγκεφαλικών ημισφαιρίων Αποτελείται από φαιά ουσία και εκτιμάται

Διαβάστε περισσότερα

VII. Σ. Παπαγιαννόπουλος Γ Νευρολογική Κλινική Α.Π.Θ.

VII. Σ. Παπαγιαννόπουλος Γ Νευρολογική Κλινική Α.Π.Θ. VII Σ. Παπαγιαννόπουλος Γ Νευρολογική Κλινική Α.Π.Θ. ΑΝΑΤΟΜΙΑ Φέρει 4 ειδών νευρικές ίνες διακριτές στη λειτουργία τους 1. Κινητικές (μιμικοί μύες, οπίσθια γαστέρα διγάστορα, στυλοϋοειδής, αναβολέας) 2.

Διαβάστε περισσότερα

Βουβωνική Χώρα. Ι. Βουβωνικός Χώρα

Βουβωνική Χώρα. Ι. Βουβωνικός Χώρα Βουβωνική Χώρα Ι. Βουβωνικός Χώρα Α. Βουβωνικός Σύνδεσµος (του Poupart) Δεν είναι πραγµατικός σύνδεσµος Είναι η αναδίπλωση προς τα έσω του ελευθέρου κάτω χείλους του έξω λοξού µυός από την εκφυσή του από

Διαβάστε περισσότερα

Πρόσθιο Κοιλιακό Τοίχωµα & Πύελος

Πρόσθιο Κοιλιακό Τοίχωµα & Πύελος Πρόσθιο Κοιλιακό Τοίχωµα & Πύελος Ι. Γενικά Α. Η κοιλία είναι το τµήµα του κόρµου που βρίσκεται µεταξύ του θώρακα (διάφραγµα) προς τα πάνω και της πυέλου (είσοδο της µικρής πυέλου) προς τα κάτω. Η πύελος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΕΣ ΣΥΖΥΓΙΕΣ ΟΜΙΛΗΤΗΣ ΕΥΘΥΜΙΟΥ ΑΘΗΝΑ ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Α ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΠΓΝΑ «ΛΑΙΚΟ»

ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΕΣ ΣΥΖΥΓΙΕΣ ΟΜΙΛΗΤΗΣ ΕΥΘΥΜΙΟΥ ΑΘΗΝΑ ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Α ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΠΓΝΑ «ΛΑΙΚΟ» ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΕΣ ΣΥΖΥΓΙΕΣ ΟΜΙΛΗΤΗΣ ΕΥΘΥΜΙΟΥ ΑΘΗΝΑ ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Α ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΠΓΝΑ «ΛΑΙΚΟ» Ο TO ΟΣΦΡΗΤΙΚΟ ΝΕΥΡΟ Ι ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΗ ΣΥΖΥΓΙΑ ΟΣΦΡΗΤΙΚΟ ΝΕΥΡΟ Ι ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΗ ΣΥΖΥΓΙΑ ΟΠΤΙΚΟ ΝΕΥΡΟ II ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος C.D.A. College Limassol 2014/2015

ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος C.D.A. College Limassol 2014/2015 ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος C.D.A. College Limassol 2014/2015 Το Νευρικο Συστημα ελεγχει τις σωματικες δραστηριοτητες που απαιτουν ταχυτητα όπως οι μυικες συστολες και η ταχυτητα της εκκρισης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΙΙ

ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΙΙ ΤΟΜΕΑΣ ΡΑΔΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑΣ Β ΕΞΑΜΗΝΟ ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΙΙ 2 ΟΣΤΕΟΛΟΓΙΑ 3 4 5 ΒΑΣΗ ΚΡΑΝΙΟΥ 6 ΚΡΟΤΑΦΟΓΝΑΘΙΚΗ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ 7 ΠΑΡΑΡΡΙΝΙΟΙ ΚΟΛΠΟΙ 8 9 10 11 ΑΤΛΑΝΤΟΑΞΟΝΙΚΗ ΑΡΘΡΩΣΗ 12 13 14 15 ΑΡΘΡΩΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Μαθήματα Ανατομίας 2011-2012

Μαθήματα Ανατομίας 2011-2012 Μαθήματα Ανατομίας 2011-2012 Πρόσθιο κοιλιακό τοίχωμα Κ. Αλπαντάκη Όρια της κοιλιάς Άνω: Πλευρικό τόξο 7-12 Ξιφοειδής απόφυση: επίπεδο 10ου πλευρικού χόνδρου = Ο3 Κάτω : Ηβικά οστά και λαγόνια ακρολοφία:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Ο. Το μυϊκό σύστημα ΣΤ. ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ - ΜΑΡΙΑ ΣΗΦΑΚΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Ο. Το μυϊκό σύστημα ΣΤ. ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ - ΜΑΡΙΑ ΣΗΦΑΚΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Ο Το μυϊκό σύστημα ΣΤ. ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ - ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Ι Β ΕΠΑ.Λ. ΜΑΡΙΑ ΣΗΦΑΚΗ Οι μύες Οι μύες είναι όργανα, τα οποία προσφύονται στα οστά και έχουν σημαντική κινητικότητα Με την σύσπαση τους κινούν

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη ενδιαφέρουσας περίπτωσης. Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης 2015

Μελέτη ενδιαφέρουσας περίπτωσης. Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης 2015 Μελέτη ενδιαφέρουσας περίπτωσης Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης 2015 Μελέτη ενδιαφέρουσας περίπτωσης Άνδρας, 67 ετών Καταγωγή: Γεωργία Γενική εφημερία Αιτία εισόδου:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΤΟΜΙΑ- ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΠΤΙΚΩΝ ΟΔΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΩΝ ΟΠΤΙΚΩΝ ΠΕΔΙΩΝ. Δρ Ρούγγας Κων., MD, FEBOph. Δντής Οφθ/κής Κλινικής Νοσ.

ΑΝΑΤΟΜΙΑ- ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΠΤΙΚΩΝ ΟΔΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΩΝ ΟΠΤΙΚΩΝ ΠΕΔΙΩΝ. Δρ Ρούγγας Κων., MD, FEBOph. Δντής Οφθ/κής Κλινικής Νοσ. ΑΝΑΤΟΜΙΑ- ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΠΤΙΚΩΝ ΟΔΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΩΝ ΟΠΤΙΚΩΝ ΠΕΔΙΩΝ Δρ Ρούγγας Κων., MD, FEBOph Δντής Οφθ/κής Κλινικής Νοσ. «Άγιος Σάββας» 28/9/2010 Κ.Οφ.Κ.Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι γνώσεις ενός Οφθαλμιάτρου

Διαβάστε περισσότερα

Ο Σκελετός της Πυέλου

Ο Σκελετός της Πυέλου Ο Σκελετός της Πυέλου E Johnson Αν. Καθηγήτρια Εργαστήριο Ανατοµίας Η Πύελος το κατώτερο σηµείο του κορµού προς τα κάτω συνέχεια της κοιλιάς η πυελική κοιλότητα = κατώτερο τµήµα της κοιλιακής χώρας εντοπίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΗΚΑΡΔΙΑ ΗΚΑΡΔΙΑ. Ροβίθης Μιχαήλ

ΗΚΑΡΔΙΑ ΗΚΑΡΔΙΑ. Ροβίθης Μιχαήλ ΗΚΑΡΔΙΑ Η καρδιά που το μέγεθός της είναι λίγο μεγαλύτερο από μία γροθιά, είναι μία διπλή αυτόνομη μυώδης αντλία. Ενώ το βάρος της κυμαίνεται από 280 340 γραμμάρια. Είναι η κεντρική αντλία του κυκλοφορικού

Διαβάστε περισσότερα

Το Ανθρώπινο Σώµα. Στοιχεία Ανατοµίας και Φυσιολογίας

Το Ανθρώπινο Σώµα. Στοιχεία Ανατοµίας και Φυσιολογίας Το Ανθρώπινο Σώµα Στοιχεία Ανατοµίας και Φυσιολογίας Οστά της Κεφαλής - Εγκεφαλικό Kρανίο Στοιχεία ανατοµίας Ο σκελετός της κεφαλής ή κρανίο, διαιρείται στο εγκεφαλικό ή κυρίως κρανίο και στο προσωπικό

Διαβάστε περισσότερα

Άνω Άκρο. Ι. Ώµική Ζώνη. Α. Οστά

Άνω Άκρο. Ι. Ώµική Ζώνη. Α. Οστά Άνω Άκρο Ι. Ώµική Ζώνη Α. Οστά 1. Ωµοπλάτη Η ωµογλήνη χρησιµεύει για την άρθρωση µε την κεφαλή του βραχιονίου Η κλειδική επιφάνεια του ακρωµίου είναι για την άρθρωση µε την κλείδα Η εντοµή της ωµοπλάτης

Διαβάστε περισσότερα

Αναπνευστικό Σύστημα. Ioannis Lazarettos. MD PhD Orthopaedic Surgeon

Αναπνευστικό Σύστημα. Ioannis Lazarettos. MD PhD Orthopaedic Surgeon Αναπνευστικό Σύστημα Ioannis Lazarettos MD PhD Αναπνευστικό Σύστημα Το αναπνευστικό σύστημα εξυπηρετεί τη λειτουργία της αναπνοής, δηλαδή της ανταλλαγής αερίων στον οργανισμό 2 Όργανα Αναπνευστικού Λάρυγγας

Διαβάστε περισσότερα

Μαθήματα Ανατομίας 2011-2012

Μαθήματα Ανατομίας 2011-2012 Μαθήματα Ανατομίας 2011-2012 Θωρακικό τοίχωμα Κ. Αλπαντάκη Θώρακας Γενική επισκόπηση Σχετικοί όροι Θώρακας Θωρακικός κλωβός Θωρακικό τοίχωμα Θωρακική κοιλότητα Σχετικοί όροι Θώρακας Περιοχή του σώματος

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΧΗ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΡΑΧΗ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΡΑΧΗ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΡΑΧΗ Αποτελεί τον μυοσκελετικό άξονα στήριξης του κορμού με κύριο οστικό στοιχείο τους σπονδύλους και την παράλληλη συμβολή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11 Ο. Αισθήσεις και αισθητήρια όργανα ΣΤ. ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ - ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Ι Β ΕΠΑ.Λ. ΜΑΡΙΑ ΣΗΦΑΚΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11 Ο. Αισθήσεις και αισθητήρια όργανα ΣΤ. ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ - ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Ι Β ΕΠΑ.Λ. ΜΑΡΙΑ ΣΗΦΑΚΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11 Ο Αισθήσεις και αισθητήρια όργανα ΣΤ. ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ - ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Ι Β ΕΠΑ.Λ. ΜΑΡΙΑ ΣΗΦΑΚΗ Αίσθηση Είναι το συνειδητό αποτέλεσμα ορισμένων νευρικών διαδικασιών που γίνονται στον εγκέφαλο Με τις

Διαβάστε περισσότερα

Το Ανθρώπινο Σώµα. Στοιχεία Ανατοµίας και Φυσιολογίας. ebooks4greeks.gr. Πηγή: Flash Care / Φίλιππος Παπασιδέρης

Το Ανθρώπινο Σώµα. Στοιχεία Ανατοµίας και Φυσιολογίας. ebooks4greeks.gr. Πηγή: Flash Care / Φίλιππος Παπασιδέρης Το Ανθρώπινο Σώµα Στοιχεία Ανατοµίας και Φυσιολογίας Πηγή: Flash Care / Φίλιππος Παπασιδέρης Οστά της Κεφαλής - Εγκεφαλικό Kρανίο Ο σκελετός της κεφαλής ή κρανίο, διαιρείται στο εγκεφαλικό ή κυρίως κρανίο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΝΕΥΡΙΚΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΝΕΥΡΙΚΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ Το νευρικό σύστημα μαζί με το σύστημα των ενδοκρινών αδένων συμβάλλουν στη διατήρηση σταθερού εσωτερικού περιβάλλοντος (ομοιόσταση), ελέγχοντας και συντονίζοντας τις λειτουργίες των υπόλοιπων συστημάτων

Διαβάστε περισσότερα

Αυχενική μοίρα σπονδυλικής στήλης Ινιακό οστό Σπονδυλικές & κρανιοσπονδυλικές διαρθρώσεις. Παρουσίαση: Πιάγκου Μάρα

Αυχενική μοίρα σπονδυλικής στήλης Ινιακό οστό Σπονδυλικές & κρανιοσπονδυλικές διαρθρώσεις. Παρουσίαση: Πιάγκου Μάρα Αυχενική μοίρα σπονδυλικής στήλης Ινιακό οστό Σπονδυλικές & κρανιοσπονδυλικές διαρθρώσεις Παρουσίαση: Πιάγκου Μάρα Άθροισμα βραχέων οστών - 33-34 σπόνδυλοι στο ραχιαίο τμήμα μέσου επιπέδου κορμού 24 κινητοί

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Εγκέφαλος Μεγάλη αιµάτωση, πολύ σηµαντική για την λειτουργία του Επικοινωνία µε το περιβάλλον Χρησιµοποιεί το 20% του Ο 2 και ως πηγή ενέργειας γλυκόζη Στις χειρουργικές επεµβάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Δ Ρ. Ε Υ Ρ Ι Π Ι Δ Ο Υ Π Ο Λ Υ Κ Α Ρ Π Ο Σ Π Α Θ Ο Λ Ο Γ Ο Σ - Δ Ι Α Β Η Τ Ο Λ Ο Γ Ο Σ C. D. A. C O L L E G E L I M A S S O L

Δ Ρ. Ε Υ Ρ Ι Π Ι Δ Ο Υ Π Ο Λ Υ Κ Α Ρ Π Ο Σ Π Α Θ Ο Λ Ο Γ Ο Σ - Δ Ι Α Β Η Τ Ο Λ Ο Γ Ο Σ C. D. A. C O L L E G E L I M A S S O L ΜΥΟΛΟΓΙΑ Δ Ρ. Ε Υ Ρ Ι Π Ι Δ Ο Υ Π Ο Λ Υ Κ Α Ρ Π Ο Σ Π Α Θ Ο Λ Ο Γ Ο Σ - Δ Ι Α Β Η Τ Ο Λ Ο Γ Ο Σ C. D. A. C O L L E G E L I M A S S O L 2 0 1 4-2 0 1 5 ΜΥΕΣ ΚΕΦΑΛΗΣ: -Μυες κρανιακου θολου -Μιμικοι μυες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΤΙΝΟΑΝΑΤΟΜΙΑ ΘΩΡΑΚΑΣ

ΑΚΤΙΝΟΑΝΑΤΟΜΙΑ ΘΩΡΑΚΑΣ ΑΚΤΙΝΟΑΝΑΤΟΜΙΑ ΘΩΡΑΚΑΣ Βάσιου Αικατερίνη Επ. Καθ. Ανατοµίας Ιατρικής Σχολής Παν/ µίου Θεσσαλίας Thursday, November 21, 13 Αξονική Τοµογραφία Απλή ακτινογραφία θώρακος Thursday, November 21, 13 ΜΕΙΖΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Οπτική οδός. Έξω γονατώδες σώµα. Οπτική ακτινοβολία

Οπτική οδός. Έξω γονατώδες σώµα. Οπτική ακτινοβολία Όραση Γ Όραση Οπτική οδός Έξω γονατώδες σώµα Οπτική ακτινοβολία Οπτικό χίασµα: Οι ίνες από το ρινικό ηµιµόριο περνούν στην αντίπλευρη οπτική οδό ενώ τα κροταφικά ηµιµόρια δεν χιάζονται. Εποµένως κάθε οπτική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Αναπνευστικό Σύστημα (1) Α. Ανώτερο Αναπνευστικό - Ρις (Μύτη) - Στοματική Κοιλότητα - Φάρυγγας (ρινική και στοματική μοίρα μέχρι το φαρυγγικό στόμιο του λάρυγγα) Β. Κατώτερο Αναπνευστικό

Διαβάστε περισσότερα

AΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ 1. ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΙ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ- ΑΙΣΘΗΣΗ

AΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ 1. ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΙ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ- ΑΙΣΘΗΣΗ AΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ 1. ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΙ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ- ΑΙΣΘΗΣΗ Αισθητικότητα ονομάζεται η ικανότητα να αντιλαμβανόμαστε αφενός το εξωτερικό μας περιβάλλον και το ίδιο μας το σώμα,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Νευρικό σύστημα (σύντομη θεωρία ερωτήσεις)

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Νευρικό σύστημα (σύντομη θεωρία ερωτήσεις) ΕΡΑΣΜΕΙΟΣ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Ιδιωτικό Γενικό Λύκειο Όνομα: Ημερομηνία:./ / ΤΑΞΗ : A Λυκείου ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Νευρικό σύστημα (σύντομη θεωρία ερωτήσεις) ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ - ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ Συμβάλλουν

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητήρια όργανα Αισθήσεις

Αισθητήρια όργανα Αισθήσεις Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 10 Αισθητήρια όργανα Αισθήσεις Ειδικές Αισθήσεις Όραση Ακοή Δομή του οφθαλμικού βολβού Οφθαλμικός βολβός Σκληρός χιτώνας Χοριοειδής χιτώνας Αμφιβληστροειδής χιτώνας Μ.Ντάνος Σκληρός

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητικό Σύστηµα Λεωνίδας Στεφανής Καθηγητής Νευρολογίας Β Νευρολογική Κλινική ΕΚΠΑ Το Αισθητικό Σύστηµα είναι εκείνο το οποίο συσσωρεύει πληροφορίες από το περιβάλλον και τις µεταφέρει κεντροµόλα προς

Διαβάστε περισσότερα

1. Κεντρικό Νευρικό Σύστημα

1. Κεντρικό Νευρικό Σύστημα 1. Κεντρικό Νευρικό Σύστημα 1.1. Νευρικό Σύστημα 1.1.1. Ανατομία του Νευρικού Συστήματος: Το νευρικό σύστημα αποτελείται από ένα κεντρικό και ένα περιφερικό τμήμα (πίνακας 1, σχήμα 1). (α) Το κεντρικό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο. Οστεολογία ΣΤ. ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ - ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ I Β ΕΠΑ.Λ. ΜΑΡΙΑ ΣΗΦΑΚΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο. Οστεολογία ΣΤ. ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ - ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ I Β ΕΠΑ.Λ. ΜΑΡΙΑ ΣΗΦΑΚΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο Οστεολογία ΣΤ. ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ - ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ I Β ΕΠΑ.Λ. ΜΑΡΙΑ ΣΗΦΑΚΗ Οστά και ανθρώπινος σκελετός Η οστεολογία αναφέρετε στην μελέτη των οστών. Οστά ονομάζονται σκληρά όργανα που παράγονται από

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΚΡΑΝΙΩΝ ΤΡΑΓΩΝ ΚΕΡΑΣΦΟΡΟΥ ΤΥΠΟΥ

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΚΡΑΝΙΩΝ ΤΡΑΓΩΝ ΚΕΡΑΣΦΟΡΟΥ ΤΥΠΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΖΩΪΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΚΡΑΝΙΩΝ ΤΡΑΓΩΝ ΚΕΡΑΣΦΟΡΟΥ ΤΥΠΟΥ ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ: ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: Δρ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Α ΤΑΞΗ Τ.Ε.Ε. ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ

Α ΤΑΞΗ Τ.Ε.Ε. ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Α ΤΑΞΗ Τ... ΜΑΘΗΜΑ: ΑΝΑΤΟΜΙΑ - ΦΥΙΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΟΓΑΜΜΑ ΠΟΥΔΝ ΚΦΑΛΑΙΟ 1: ΚΥΤΤΑΟ ΚΦΑΛΑΙΟ 2: ΙΤΙΚΟ ΥΤΗΜΑ ΚΦΑΛΑΙΟ 3: ΜΥΙΚΟ ΥΤΗΜΑ ΚΦΑΛΑΙΟ 4: ΚΥΚΛΟΦΟΙΚΟ ΥΤΗΜΑ ΚΦΑΛΑΙΟ 5: ΑΙΜΑ ΚΦΑΛΑΙΟ 6: ΠΠΤΙΚΟ ΥΤΗΜΑ ΚΦΑΛΑΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχεία ανατομίας και ζωτικά σημεία στη στοματική κοιλότητα

Στοιχεία ανατομίας και ζωτικά σημεία στη στοματική κοιλότητα 406 ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΕΡΜΑΤΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ Τόμος 5, (3):406-411, 2008 Στοιχεία ανατομίας και ζωτικά σημεία στη στοματική κοιλότητα Anatomical elements and vital points in mouth cavity ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η στοματική

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλοφορικό Σύστηµα. Σοφία Χαβάκη. Λέκτορας

Κυκλοφορικό Σύστηµα. Σοφία Χαβάκη. Λέκτορας Κυκλοφορικό Σύστηµα Σοφία Χαβάκη Λέκτορας Εργαστήριο Ιστολογίας Εβρυολογίας, Ιατρική Σχολή, ΕΚΠΑ Κυκλοφορικό Σύστηµα Αιµοφόροκυκλοφορικό σύστηµα Λεµφoφόροκυκλοφορικό σύστηµα Αιµοφόρο Κυκλοφορικό Σύστηµα

Διαβάστε περισσότερα

Ανατομία - φυσιολογία του οφθαλμού. Α Πανεπιστημιακή Οφθαλμολογική Κλινική ΑΠΘ - ΑΧΕΠΑ

Ανατομία - φυσιολογία του οφθαλμού. Α Πανεπιστημιακή Οφθαλμολογική Κλινική ΑΠΘ - ΑΧΕΠΑ Ανατομία - φυσιολογία του οφθαλμού Α Πανεπιστημιακή Οφθαλμολογική Κλινική ΑΠΘ - ΑΧΕΠΑ Οφθαλμικός κόγχος Εξωφθάλμιοι βολβοκινητικοί μύες Άνω ορθός Κάτω ορθός Έσω ορθός Έξω ορθός Άνω λοξός Κάτω λοξός

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 8ο ΜΕΡΟΣ Β ΟΙ ΚΟΙΛΙΕΣ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΚΑΙ ΤΟ ΕΝΥ

ΜΑΘΗΜΑ 8ο ΜΕΡΟΣ Β ΟΙ ΚΟΙΛΙΕΣ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΚΑΙ ΤΟ ΕΝΥ ΜΑΘΗΜΑ 8ο ΜΕΡΟΣ Β ΟΙ ΚΟΙΛΙΕΣ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΚΑΙ ΤΟ ΕΝΥ ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΩΝ ΚΟΙΛΙΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΚΑΙ ΤΟ ΕΓΚΕΦΑΛΟΝΩΤΙΑΙΟ ΥΓΡΟ Οι κοιλίες του εγκεφάλου είναι οι δύο πλάγιες, η Τρίτη (ή μέση) κοιλία και η τέταρτη

Διαβάστε περισσότερα

http://www.med.wayne.edu/diagradiology/anatomy_modules ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ - ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ

http://www.med.wayne.edu/diagradiology/anatomy_modules ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ - ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ http://www.med.wayne.edu/diagradiology/anatomy_modules ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ - ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΗΝΙΓΕΣ Ο εγκέφαλος και ο νωτιαίος μυελός περιβάλλονται απο τις μήνιγγες που είναι από έξω προς τα μέσα η σκληρά,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΑΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗΣΑΝΑΤΟΜΙΑΣ (Αιμάτωση, νεύρωση, βαλβιδικοί σχηματισμοί)

ΒΑΣΙΚΑΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗΣΑΝΑΤΟΜΙΑΣ (Αιμάτωση, νεύρωση, βαλβιδικοί σχηματισμοί) ΠΡΟΣΕΓΓΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟΝ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΑΣΘΕΝΗ ΒΑΣΙΚΑΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗΣΑΝΑΤΟΜΙΑΣ (Αιμάτωση, νεύρωση, βαλβιδικοί σχηματισμοί) Κώστας Φακιολάς, MD, FESC Διευθυντής Αιμοδυναμικού Τμήματος Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιώς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση ΒΙΡΓΙΛΙΟΥ Σ. ΜΠΕΝΑΚΗ Επ. Καθηγητή Ακτινολογίας ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση Έκδοση αναθεωρημένη ISBN 960-90471-0-6 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΟΣΤΑ ΚΑΙ ΣΚΕΛΕΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Τα οστά είναι μια στερεά μορφή συνδετικού ιστού, σχηματίζουν το μεγαλύτερο μέρος

Διαβάστε περισσότερα

κλινική εξέταση οδηγός για Barbara Bates, M.D. ISBN 9780960-372-144-4 Δεύτερη έκδοση Χ. Μουτσόπουλου Καθηγητού Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

κλινική εξέταση οδηγός για Barbara Bates, M.D. ISBN 9780960-372-144-4 Δεύτερη έκδοση Χ. Μουτσόπουλου Καθηγητού Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων οδηγός για κλινική εξέταση Δεύτερη έκδοση Barbara Bates, M.D. ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ - ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ Χ. Μουτσόπουλου Καθηγητού Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων I. Ανδρουλάκη Καθηγητού Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΕΞΕΛΙΞΗΣ ΤΗΣ ΦΩΝΗΤΙΚΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΠΑΡΑΛΥΣΗ ΤΩΝ ΦΩΝΗΤΙΚΩΝ ΧΟΡΔΩΝ

ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΕΞΕΛΙΞΗΣ ΤΗΣ ΦΩΝΗΤΙΚΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΠΑΡΑΛΥΣΗ ΤΩΝ ΦΩΝΗΤΙΚΩΝ ΧΟΡΔΩΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ- ΤΟΜΕΑΣ ΑΙΣΘΗΤΗΡΙΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ Β ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΩΤΟΡΙΝΟΛΑΡΥΓΓΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ ΠΑΝΕΠ.

Διαβάστε περισσότερα