Μαθηµατικός συµβολισµός και συµβολή του Galois Symbolisme mathématique et contribution de Galois. Ν. Λυγερός

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Μαθηµατικός συµβολισµός και συµβολή του Galois Symbolisme mathématique et contribution de Galois. Ν. Λυγερός"

Transcript

1 Symbolisme mathématique et contribution de Galois Ν. Λυγερός Τα µαθηµατικά δεν είναι µόνο τύποι. Στο προηγούµενο µάθηµα, έγραφα το ολοκλήρωµα:. Αυτό σας φαίνεται πολύ συµπυκνωµένο. Μέχρι το 19 ο αιώνα γράφαµε κείµενο. Αν θες, µπορούµε να διαβάσουµε χειρόγραφο κείµενο του Galois. Είναι κείµενο! Άρα το σύµβολο έχει εξελιχθεί πολύ αργά. Αυτό,, σηµαίνει Summa. Αυτό εδώ είναι εκείνης της εποχής. Το επινόησε ο Leibniz. Για να καταλάβετε πόσα λίγα ξέρουµε. Αυτό το σύµβολο,, τι είναι; Μερική παράγωγος. Αυτό το σύµβολο µερικοί Έλληνες, ντόπιοι, Ελλαδίτες, το ονοµάζουν θήτα. Αυτό όµως είναι d. Είναι το d το γαλλικό το καλλιγραφικό. Το d(x) και το είναι το ίδιο γράµµα, µόνο που η πρώτη είναι η ολική παράγωγος και η δεύτερη η µερική. Θέλω να πω ότι είναι το ίδιο γράµµα. Όταν θα κοιτάξεις τα χειρόγραφα του Galois, θα δεις ότι το d είναι κοντά στο σύµβολο της µερικής παραγώγου. Άρα το πρώτο είναι το ρωµαϊκό και το δεύτερο το καλλιγραφικό. Αυτό που θέλω να σας πω είναι ότι σε αυτό το µάθηµα θέλω να τολµάτε να κάνετε ερωτήσεις που δεν τολµήσατε να κάνετε ποτέ (όπως η ταινία του Woody Alen). Η ιδέα ποια είναι; Είναι ότι είµαστε τόσο λίγοι που µπορούµε και πρέπει να κάνουµε αυτό το πράγµα. Όπως σας είχα πει, αυτό είναι το σύµβολο του κενού. Στην ουσία, είναι στα σκανδιναβικά ο χαρακτήρας που στα γερµανικά αντιστοιχεί στο ö και στα γαλλικά στο œ. Ο André Weil ήταν µεγάλος µαθηµατικός, ιδρυτικό µέλος της οµάδας Bourbaki που βρήκε αυτό το σύµβολο γιατί ήταν στην Σκανδιναβία, είχε τη γραφοµηχανή του και ήθελε να βρει ένα σύµβολο που να είναι εύχρηστο αλλά να µη µοιάζει µε όλα τα άλλα που ήδη γνωρίζει. Και έτσι, βάζει αυτό. Και προσέξτε! Η γραµµή είναι πλάγια προς τα δεξιά. Είναι µερικοί που το βάζουν στη µέση ή προς τα αριστερά. Μα στα σκανδιναβικά υπάρχει µόνο αυτό προς τα δεξιά. εν υπάρχουν τα άλλα. Αυτό που θέλω να πω είναι ότι στο µάθηµα Θεωρία Οµάδων, θα βλέπετε µερικά γράµµατα και θα αναρωτιέστε γιατί γράφονται έτσι. ηλαδή, ένας Έλληνας γιατί γράφει η οµάδα (G, ) και όχι η οµάδα (Ο, ); Το G βγαίνει από τη λέξη groupe στα γαλλικά γιατί ήταν ο Galois ήταν Γάλλος. Εγώ θέλω αν σας συµβεί και µε τα παιδιά, να µπορείτε να απαντάτε σε τέτοιες ερωτήσεις. Για όλα αυτά, υπάρχει εξήγηση. Θυµάστε ότι κάναµε διάφορα σύµβολα: από το exist, το που είναι το all αναποδογυρίζοντας το E και το A. Το σύµβολο για το ολοκλήρωµα είναι ένα µεγάλο S για τη Summa, το άθροισµα στα λατινικά. εν έχετε ποτέ σκεφτεί γιατί χρησιµοποιεί σε αυτό και τους δύο συµβολισµούς της παραγώγου; Αν γράφω µόνο το ένα από τα δύο, δεν είναι εµφανές τι θέλω να πω; Γιατί ο Leibniz είναι εκείνος που επινόησε αυτό: και υπονοεί ότι αν το πολλαπλασιάσω µε d(x) απλοποιούνται όλα. Το ολοκλήρωµα της παραγώγου είναι η ίδια η συνάρτηση. Αν όµως χρησιµοποιείς το φορµαλισµό του Newton µε το ολοκλήρωµα του Leibniz, αρχίζεις να βγάζεις γνωστικά λάθη. Ο Leibniz το είχε κάνει για να απλοποιείται πιο εύκολα, έρχεται ο καθηγητής και σου λέει γιατί βάζετε d(x), τόνο και τελίτσες; (Η τελίτσα πάνω από το f είναι όταν παραγωγίζεις ως προς τον χρόνο). 1

2 Όταν έχετε αυτό, είναι ο συντελεστής Nabla και λέγεται και Laplacien γιατί είναι του Laplace. Ενώ αυτό εδώ, f είναι ο d Alembertien. ηλαδή, είναι: Ο Laplacien είναι το άθροισµα της µερικής παραγώγου. Όταν θα το κάνω Nabla στο τετράγωνο, θα έχουµε αυτό:. Τώρα προσέξτε, ως εδώ είµαστε σε ευκλείδειο. Τώρα αφού µπω σε Minkowski ισχύει. Άρα, ονοµάζεται Laplacien και το f d Alembertien, από τους δύο Γάλλους µαθηµατικούς και το κρατάµε ως παράγωγο. Αν σας γράψω f=0, αυτό είναι µαθηµατική σχέση, που µου λέει ότι θα κάνω την διπλή παραγώγιση σε χωροχρόνο Minkowski και θα πω ότι η συνάρτηση µηδενίζεται. Μια περίφηµη εξίσωση που θα δούµε αργότερα, θα είναι η Klein-Gordon. Αυτή θα χρησιµοποιηθεί στη θεωρία της Κβαντικής Μηχανικής. Όλα αυτά είναι µία τεράστια κουλτούρα των µαθηµατικών. Γιατί βάλαµε τετράγωνο; Γιατί έχει περισσότερες πλευρές από το τρίγωνο. Γιατί βάλαµε το τρίγωνο; Γιατί είναι το ανάποδο του ιαφορικού. ηλαδή, αυτό εδώ έχει νόηµα:. Αν θέλετε, µπορείτε να το γράψετε έτσι: για x=0. Άρα το µεγάλο όταν φθίνει, µικραίνει, βάζουµε µικρό d. Όταν θα κάνουµε συναρτήσεις, θα βάλουµε το ακόµα πιο µικρό δ, γιατί θα είναι ακόµα πιο µικρές. Τα σύµβολα έχουν µία λογική. Όπως είχαµε το σύµβολο του µεγάλου, το βάλαµε ανάποδα, όπως µε τα, που θα είναι αυτή τη φορά η παραγώγιση. Γιατί γράφεται ; Γιατί είναι η κλίση. Είµαι πάνω σε µία σκεπή και κοιτάζω πώς κατεβαίνει. Άρα το νιώθω ότι είναι µάλλον αυτό που χρειάζοµαι. Μετά, αυτό γιατί είναι τετράγωνο; Γιατί το τετράγωνο του είναι τετράγωνο. Άρα όλοι βλέπουν ότι το τετράγωνο υπονοεί ότι διαφοροποιώ δύο φορές. Όταν ο συµφοιτητής σας µας µίλησε για οµοµορφισµούς, δεν σας είπε ότι όταν χρησιµοποίησε το (G, ) έγραψε το G που είναι από το groupe και το κρατήσαµε και προς τιµήν του Γάλλου µαθηµατικού Galois. Στον κώδικα των αεροδροµίων, όταν θέλουν να πουν Τ, λένε Tango, για να είναι σίγουροι ότι ο άλλος ακούει το Τ που λες. Άρα, έχουν όλο το αλφάβητο που αντιστοιχεί µε µία λέξη το κάθε γράµµα. Σας τα λέω όλα αυτά, έτσι ώστε όταν βλέπετε καινούργια σύµβολα, να έχετε την τάση να µε ρωτάτε για ποιο λόγο είναι το κάθε σύµβολο έτσι. Πρέπει να µπείτε σε ένα φυσιολογικό κλίµα που σας επιτρέπει όταν παίρνετε ένα βιβλίο που δεν το ξέρετε καθόλου να σκεφτείτε τα σύµβολα. Για παράδειγµα, γράφει το καρτεσιανό γινόµενο. Γιατί δεν λέει πολλαπλασιασµός, αφού λέει γινόµενο; Ναι, αλλά µερικές φορές θα έχουµε γινόµενο και θα το σηµειώνουµε µε συν. Γιατί θα είναι γινόµενο στα εκθετικά. Στα εκθετικά λέω ότι το γινόµενο. 2

3 Μαθηµατικός συµβολισµός και συµβολή του Galois Ο πρώτος πίνακας του µαθήµατος Γενικά, όταν σας έλεγα στο προηγούµενο µάθηµα ότι κάποιες οµάδες τις ονοµάζουµε Abel, είναι πολύ σηµαντικό ότι στις 500 σελίδες του Abel δεν υπάρχει ούτε µία φορά γραµµένη η λέξη Abel. εν τις ονόµασε µόνος του. Είναι όλες αντιµεταθετικές οµάδες. Ας πούµε ότι έχουµε έναν κύβο. Ας πούµε ότι θα κάνω µία περιστροφή µπροστά και µία στα δεξιά. Τελικά, όµως αποφασίζω να κάνω πρώτα την περιστροφή στα δεξιά και µετά αυτήν στα δεξιά. εν ακούγονται το ίδιο; εν είναι! Αυτό που θέλω να σας πω είναι ότι αυτό που θα µας παρουσιάσει ο συµφοιτητής σας σε λίγο, είναι σε ένα χώρο µε δύο διαστάσεις. Στις δύο διαστάσεις όλα πάνε καλά, γιατί είναι όλα αβελιανά. ηλαδή, αν κάνω τη µία πράξη και µετά την άλλη ή αντίστροφα, έχουµε το ίδιο αποτέλεσµα. Αυτό είναι ένα πολύ καλό παράδειγµα που πρέπει να έχετε για τον Rubik s cube. Με τα παιδάκια, για παράδειγµα, βάζεις το ένα χρώµα επάνω και κάνετε αυτό που κάναµε πριν. Λειτουργεί; εν λειτουργεί; Με ένα τόσο απλό αντικείµενο, στις τρεις διαστάσεις έχω πρόβληµα. Ενώ στις δύο διαστάσεις είναι όλες αβελιανές. Θέλω όταν θα έχετε παιδιά, ακόµα και µε ένα τόσο απλό παράδειγµα, να µπορείτε να τους πείτε αυτό που θα κάνουµε εµείς µε το φορµαλισµό της Θεωρίας Οµάδων. Προσέξτε. Τις κινήσεις που έκανα εγώ τώρα µε έναν απλό κύβο, µπορώ να τις κάνω µε έναν υπερ-κύβο, σε τέσσερις διαστάσεις. Θέλω µετά από αυτό το µάθηµα, να είστε ικανοί όχι να είστε µαθηµατικοί, αλλά να µπορείτε να σκέφτεστε, για να απαντάτε δοµικά σε πράγµατα που σας ρωτάνε τα παιδιά και σας ξαφνιάζουν. Γιατί τα µαθηµατικά µπορεί να έχουν σχέση µε τον πυρήνα της σκέψης. Είναι το πιο θεµελιακό. Εδώ χρησιµοποιούµε τα µαθηµατικά ως εργαλείο σκέψης. Τώρα έχετε αρκετό υλικό για να µπορέσετε να κάνετε Θεωρία Οµάδων. Τώρα µπορεί ο συµφοιτητής σας να σας παρουσιάσει τον Niels Abel. 3

4 Παρουσίαση Ο Niels Abel γεννήθηκε στο µικρό χωριό Frindöe της Νορβηγίας το 1802 και πέθανε το Με την καθοδήγηση του δασκάλου του Bernt Holmboë, στα 15 του χρόνια κατάφερε να ανακαλύψει το ταλέντο του και µελέτησε τα έργα των Newton, Euler και Lagrange. - Είναι σηµαντικό να γνωρίζουµε τις ηµεροµηνίες για να καταλάβουµε ότι ο Abel σε αυτή την ηλικία γνώρισε τους γίγαντες των Μαθηµατικών. Προσέξτε τι θέλω να σας πω. Αυτό που κάνει ο δάσκαλός του είναι πολύ σηµαντικό. Ο δάσκαλός του, ο οποίος είναι ένα τίποτα, του έµαθε ποιοι είναι οι γίγαντες. Εσείς όταν, ας πόυµε, θα έχετε ένα παιδάκι µε µαθηµατικές τάσεις, όπως λέµε, τι πρότυπα θα του προβάλετε; εν έχετε. Ξέρετε ότι αν το παιδί έχει τάσεις για καλλιτεχνικά θα του µιλάτε για van Gogh, Picasso, da Vinci, αν έχει τάσεις στη µουσική για Beethoven, Bach, Mozart, ενώ για µαθηµατικά; Αυτό που θέλω να πω είναι ότι είστε ένας γνωστικός πυρήνας. Ας πούµε ότι είστε ο τροχονόµος σε µια διασταύρωση και λέτε: παιδί µου, πήγαινε από αριστερά ή πήγαινε από δεξιά. Εσείς όµως προς το παρόν, στη διασταύρωση των Μαθηµατικών είστε κουλοί. εν µπορείτε να δείξετε µε το χέρι. Εγώ απλώς θέλω, παιδαγωγικά, να µη λέτε όταν βλέπετε µια µουτζούρα ότι είναι Picasso. Για ποια περίοδο του Picasso µιλάµε; Τη ροζ, τη γαλάζια, κυβισµό; Κανονικά, θα ήθελα εδώ να έχετε µία αίθουσα, τη δική σας αίθουσα, µε µερικά πορτρέτα και κάποια πράγµατα που να ερεθίζουν το παιδί για να λέει: εγώ θέλω να προσεγγίσω αυτό. Να έχετε µέσα στην τάξη έναν κύβο του Rubik, µία σκακιέρα, ντάµες, να έχετε πρότυπα που να του προκαλούν το ενδιαφέρον. Γιατί ας πούµε στις φυσικές επιστήµες, έχουµε όλα τα εργαλεία γύρω µας. Έτσι αν σκεφτεί κάποιος ένα πράγµα, άµεσα το παίρνουµε και το χρησιµοποιούµε. Εσείς εδώ στα Μαθηµατικά, που είναι πολύ πιο αφαιρετικά, δεν έχετε τίποτα. Κάνουµε αυτό το πράγµα επειδή είσαστε στο παιδαγωγικό. εν πιστεύω ότι θα γίνετε µαθηµατικοί ίδιοι µε τον Euler τον Newton ή τον Lagrange. Απλώς είναι καλό να έχετε µια κουλτούρα για να µπορείτε να αναγνωρίσετε κάποια πράγµατα. Άρα εδώ προσπαθώ να γνωρίσετε µερικά νοητικά σχήµατα που µπορείτε να εφαρµόσετε. ηλαδή έχεις το βιωµατικό, έρχεσαι κοντά, γνωρίζεις τους ανθρώπους όσο τους γνωρίζεις, τους αγαπάς περισσότερο και µετά προσέχεις και το έργο τους. Γιατί αν δεν έχετε πρόσβαση στο έργο; Το βιβλίο που έχουµε σε αυτό το µάθηµα είναι το έργο του Βουγιουκλή. Εσείς όµως δεν ξέρετε ότι ο Βουγιουκλής είναι καλός άνθρωπος. εν ξέρετε τι σηµασία έχουν αυτά. Απλώς έρχεται µόνο κάποιος και σας λέει ότι είναι πολύ συµπαθητικός. Ότι σκέφτεται τους φοιτητές, ότι δίνει αυτό το βιβλίο δωρεάν στη σχολή. Όσο ακούτε αυτά, έχετε µια πιο θετική στάση. Αν τα µικρά παιδιά δεν αγαπούν τα βιβλία, πώς θα τα πείσεις µετά να τα διαβάσουν; Εγώ θέλω απλώς να σας αγγίζουν µερικά πράγµατα που µπορείτε και εσείς να κάνετε. Όπως κάναµε µε τον Σάκη Λιπορδέζη και τον Νίκο Φωτιάδη που γράψαµε ένα βιβλίο που λέγεται «Μαθηµατικές Προκλήσεις» και είναι για παιδιά δηµοτικού, γυµνασίου και λυκείου. Η ιδέα δεν είναι να κάνουν µαθηµατικά, αλλά να τους αγγίξει. Γι αυτό βάλαµε βιογραφικά στοιχεία για τους αρχαίους Έλληνες µαθηµατικούς. Στις αναφορές παραπάνω είδαµε τον Isaac Newton, τον Leonard Euler και τον Joseph Luis Lagrange. Ο Newton είναι από την Αγγλία, ο Euler είναι Ελβετός και ο Lagrange είναι Γάλλος. Μέσω των Μαθηµατικών, µπορείτε να δείτε συνθετικά και να µιλάτε στο παιδί και για γεωγραφία και για την Ευρώπη και για το ιστορικό πλαίσιο, 4

5 πότε γεννήθηκαν, ποια ήταν εκείνη η εποχή. Ας πούµε, το 1802, τι γίνεται στην Ευρώπη; Τι γίνεται στην Ελλάδα; συνέχεια της παρουσίασης Αργότερα ο Abel µελέτησε και τον Karl Friedrich Gauss που ήταν Γερµανός. Στα 16 του κάνει την πρώτη απόδειξη του Γενικού ιωνυµικού Θεωρήµατος. - Όπως βλέπετε, ο Abel είναι αργός σε σχέση µε τον Galois. Ο Galois στα 16 του προσπαθεί να λύσει ένα πρόβληµα που ο Abel δεν έχει καν αγγίξει προς το παρόν. Τι είναι το Γενικό ιωνυµικό Θεώρηµα; Επιπλέον, Αυτό δεν είναι κάτι που ξέρετε να το εφαρµόζετε για n=2 ; Ουσιαστικά, είναι οι συνδυασµοί που κάνει µία οµάδα. Για παράδειγµα, έχεις τρία τετράδια. Πόσες οικογένειες των τριών ατόµων µπορείς να κάνεις; Μία. Πόσες διαφορετικές οικογένειες µε ένα τετράδιο; Τρεις. Αυτά τα έχετε κάνει ήδη. Αν σας πω να κάνετε την ταυτότητα στον κύβο, ξέρετε να την αναπτύξετε; Ας πούµε ότι δεν το ξέρετε. Παίρνετε το ανάπτυγµα του τετραγώνου και το πολλαπλασιάζετε ακόµα µία φορά µε το (x+y). Είναι απλό παιδιά. Όταν µπορείτε να µου το κάνετε αυτό, µπορείτε και µε το τέσσερα. Πρέπει όλοι εδώ να αναπτύξετε την ικανότητα να είστε ηλίθιοι. Ο ηλίθιος είναι ο έξυπνος χωρίς γνώσεις. Είναι καλύτερα να προσπαθείς να κάνεις κάτι από την αρχή παρά να προσπαθείς να θυµηθείς κάτι που έχεις ξεχάσει. Εδώ είµαστε µαζί. Το παλεύουµε µαζί. εν θέλω να συγκριθούµε µε τον Abel ή τον Galois που ο καθένας πάλευε µόνος. Βοηθάµε ο καθένας τον άλλον. Εµείς τώρα, σε αυτή την αίθουσα µπορούµε να κάνουµε την απόδειξη που έκανε ο Abel. Μπορούµε, αλλά µαζί και αφού µπούµε σε ένα πλαίσιο για να καταλάβουµε τι γίνεται. Κατεβαίνουµε πιο χαµηλά, στο λεγόµενο Τρίγωνο του Pascal. (Blaise Pascal, Γάλλος, ) Εδώ έχετε µία στρατηγική, που η κάθε σειρά αντιστοιχεί µε τους συντελεστές της αντίστοιχής δύναµης στην οποία υψώνεται το (x+y). Παράδειγµα:. Είναι αντίστοιχο και στις υπόλοιπες δυνάµεις. Και όσον αφορά τις δυνάµεις των µεταβλητών, το άθροισµα των δύο πρέπει πάντα να ισούται µε την τάξη της συνάρτησης. Βλέπετε ότι έχετε µία γενική µέθοδο. Αν σας βάλω ; Η ιδέα είναι µήπως µπορούµε να βρούµε µία ερµηνεία από αυτόν τον αριθµό για να το βρούµε πιο γρήγορα. Και ακόµα, µήπως µπορώ να κάνω κάτι για να βρω το τρίτο 5

6 στοιχείο; εν θέλω να τους βρω όλους, ούτε να δω ποιος είναι όλος ο τύπος. Θέλω να βρω µόνο το τρίτο στοιχείο. Για να µην το κάνουµε όλο, θα χρησιµοποιήσουµε τον τύπο. Άρα θα βάλω k=3. Το συµβολισµό του θαυµαστικού στον τύπο τον καταλαβαίνετε; Πολλαπλασιάζεις όλους τους αριθµούς που είναι µικρότεροι από τον αριθµό επί αυτόν τον αριθµό. ηλαδή,. Άρα αυτό που κάνουµε εµείς είναι στον τύπο να αντικαταστήσουµε το n µε 17 και το k µε 3. Βέβαια δεν χρειάζεται να κάνουµε όλες τις πράξεις εφόσον στον παρονοµαστή θα πάµε µέχρι το 14. Οπότε κάνω µία απλοποίηση και µας µένει: Ένα άλλο παράδειγµα για να γίνει κατανοητή η µεθοδολογία είναι για n=3 και k=2: Βέβαια κατά την εφαρµογή του θα πρέπει να προσέξουµε ότι δεν πολλαπλασιάζουµε τους αριθµούς µεταξύ τους γιατί είναι παραγοντικά. Αυτό που απέδειξε ο Abel στα 17 του είναι ο παραπάνω τύπος. Ένα ακόµα παράδειγµα εφαρµογής του τύπου: Έχουµε τρία τετράδια και θέλουµε να δούµε πόσες οικογένειες των δύο τετραδίων µπορούµε να έχουµε. Άρα βάζουµε όπου n=3 και όπου k=2. Οπότε έχουµε: Άρα βρίσκουµε ότι υπάρχουν 3 διαφορετικές οικογένειες, µε 2 τετράδια η κάθε µία. Και βλέπουµε ότι είναι πραγµατικά 3: 1) 2) 3) Βέβαια στην εφαρµογή του τύπου µπορεί να σας βγει κάποια στιγµή 0! Το 0!=1. Αυτό µπορεί να σας φαίνεται αυθαίρετο αλλά δεν είναι. Η εξήγηση είναι ότι αν κάνουµε τη γραφική παράσταση και δούµε που πέφτει το κάθε σηµείο (για x=1, y=1, 6

7 για x=2, y=2, για x=3, y=6, για x=4, y=24 ). Tο ερώτηµα που µπορούµε να θέσουµε είναι: υπάρχει µία συνάρτηση η οποία να είναι παραγοντική, αναλυτική και να περνάει από όλα αυτά τα σηµεία; Και η απάντηση είναι «Ναι» και υπάρχει µόνο µία. Ονοµάζεται Γ και είναι του Euler. Αυτή η συνάρτηση γενικεύει το παραγοντικό στους πραγµατικούς (αλλά και στους µιγαδικούς µπορεί να το κάνει). Όπου Και όπως µπορούµε να δούµε από τη γραφική παράσταση, στο 0 περνάει από το 1. Άρα δεν είναι µία σύµβαση που κάνουµε. Θεωρούµε ότι αυτή είναι µοναδική, βλέπουµε ότι επαληθεύει όλα τα άλλα και αφού στο 0 περνάει από το 1, λέµε ότι αυτό θα το ονοµάσουµε έτσι. Γιατί αν δεν το βάλουµε, τότε δεν υπάρχει πια συνάρτηση που να περνάει από αυτό το σηµείο. Τώρα µπορούµε να προσέξουµε ότι αν είχε σηµασία η τάξη, βλέπουµε ότι δεν είναι πια ακριβώς το ίδιο. Ο αριθµός που βρίσκουµε προς το παρόν είναι πιο µικρός από τον αριθµό που µας δίνει τις τάξεις. Για παράδειγµα: (συνδυασµοί) C A (διατάξεις) 1 ab ba 2 1 abc acb bac 6 bca cab cba Αν έχω την τάξη, τότε το ab είναι διαφορετικό από το ba. Άρα το C που ξέρουµε, θα το µετράµε 1, ενώ το Α που δεν το µάθαµε ακόµα θα το µετράµε 2. Τώρα αν έχω τρία πράγµατα, a, b, c τι µπορώ να κάνω; Μπορώ να σχηµατίσω τα: abc, acb, bac, 7

8 bca, cab, cba. ηλαδή παίρνω όλες τις τοποθετήσεις. ηλαδή το n!. ηλαδή 6 (=3!). Οπότε βλέπουµε ότι ενώ το Α είναι 6, το C παραµένει 1. Ο ένας δεν µετράει τη σειρά, ενώ ο άλλος µετράει τη σειρά. Άρα η διαφορά του C µε το A είναι το παραγοντικό. ηλαδή στο Α, εξαλείφουµε το κ. Αυτά που βλέπουµε τώρα, δηλαδή το Α, λέγονται «διατάξεις». Το C που είχαµε πριν, ήταν οι συνδυασµοί. Τώρα κάτι που θα µπορούσατε να σκεφτείτε, είναι ότι εσείς γράφετε: (a+b) 2 =a 2 +2ab+b 2 Ωστόσο στην πραγµατικότητα είναι γραµµένο αυτό: (a+b) 2 =a 2 +ab+ba+b 2 Άρα αν τα a,b είναι πίνακες, εγώ δεν έχω δικαίωµα να γράψω το πρώτο. Τώρα ξαφνικά έχει σηµασία το πώς είναι η διάταξη. Τώρα θα σας βάλω να γράψετε το (a+b) n, οι οποίοι είναι πίνακες, και σας ζητάω για n=15, πόσες είναι οι διατάξεις που έχουν 3 στοιχεία. Είπαµε πως όταν είναι 2, πολλαπλασιάζουµε µε το 2. Όταν είναι 3, πολλαπλασιάζουµε µε το 6. Άρα ανακαλύψαµε ότι το πρώτο είναι 2!. Και το δεύτερο είναι 3!. Λέµε, λοιπόν, γενικά ότι τα κάνουµε µε κ!. Άρα έχουµε: Όπου σβήνουµε το κ!. Άρα θα είναι κανονικά: Η συνάρτηση του παραγοντικού έχει το γράµµα Γ από τον Euler που το επέλεξε επειδή είχε ήδη χρησιµοποιήσει το Β για µία άλλη συνάρτηση. ηλαδή βλέπετε ότι όταν έχετε έναν µαθηµατικό του επιπέδου Euler, αποφασίζει ότι αυτή η συνάρτηση θα ονοµάζεται Gamma και θα γράφετε µε Γ ελληνικό. Άρα βλέπουµε ότι το Α ήταν ήδη χρησιµοποιηµένο, το Β είναι η πρώτη συνάρτηση του Euler και αυτή είναι η δεύτερη συνάρτηση του Euler. Άρα όπως ξέρει το ελληνικό αλφάβητο, είπε: αυτή θα λέγεται Γ. Τώρα όσον αφορά στην αρχική συνάρτηση που είχαµε, τώρα που τη βλέπουµε µπορούµε να την αποδείξουµε επαγωγικά. ηλαδή λέµε ότι το (a+b) n ισχύει για n=1, µετά βάζουµε το n+1 και αποδεικνύουµε ότι ισχύει. Στην ουσία αυτό το κάναµε ήδη, δηλαδή όταν θέλαµε να βρούµε για n=3, βρήκαµε στην αρχή το 2 και το συνεχίσαµε. ηλαδή αν το δούµε στο τρίγωνο του Pascal έχουµε: n + κ κ+1 8

9 n+1 Άρα µέσα από αυτό βρίσκουµε την απόδειξη. Βέβαια το θέµα είναι ότι ξέρουµε ήδη το αποτέλεσµα. ηλαδή κάθε φορά που βρίσκεις µία απόδειξη, µπορείς να βρεις και µία επαγωγική. Τώρα για να το κοιτάξουµε λίγο πιο προσεχτικά. Έχω ένα σύνολο. Παίρνω µε 1 κοµµάτι, ή µε 2 ή µε 3... και κοιτάζω όλες τις οικογένειες µε 2, όλες τις οικογένειες µε 3... όλες. Τώρα κοιτάξετε τι γίνεται. Αν κοιτάζω µόνο τις οικογένειες, αυτό σηµαίνει ότι τα x και y έχουν γίνει 1. Άρα έχουµε άθροισµα 2. Άρα το άθροισµα όλων των οικογενειών είναι 2 n. ηλαδή αν σας δυσκολεύει όταν κάνω µια µικρή ερώτηση, όταν τα βάζουµε όλα µαζί βγαίνει 2 n. Έτσι µπορούµε να γράψουµε ότι: Ένα σύνολο µε n στοιχεία, έχει 2 n υποσύνολα. Άρα ας πούµε ότι εγώ έχω µία οµάδα τάξης n. Πόσες υποοµάδες µπορώ να φτιάξω; Θα µπορούσατε να πείτε 2 n. Ωστόσο αυτό δεν ισχύει. Γιατί όπως θα δούµε, κάθε οµάδα έχει µία πράξη. Σε κάθε υποοµάδα θα πρέπει να υπάρχει το ουδέτερο στοιχείο. Άρα βλέπουµε ότι µία «υποοµάδα» που δεν το έχει, δεν είναι πια οµάδα. Άρα θα είναι πολύ λιγότερες. Θέµα: Μεταθέσεις τετραγώνου Έχουµε ένα τετράγωνο ΑΒΓ. Μπορούµε να κάνουµε ως µεταθέσεις, περιστροφές που διατηρούν τη µορφή τετραγώνου. Εάν το περιστρέψουµε προς τα αριστερά κατά π/2 γωνία (η οποία προκύπτει από το εφόσον έχουµε 4-γωνο) έχουµε: Α Β Β Γ Γ Α Οµοίως µε άλλες τρεις όµοιες περιστροφές προκύπτουν τα: Γ Α Α Β Β Α Γ Β Γ Παρατηρούµε ότι το τετράγωνο µετά από 4 περιστροφές, επανέρχεται στην αρχική του θέση. Αυτό που πρέπει να προσέξουµε είναι ότι οι µεταθέσεις θα πρέπει να διατηρούν τη µορφή του τετραγώνου. Για παράδειγµα δεν έχουµε το δικαίωµα να 9

10 «τσαλακώσω» το τετράγωνο ακόµη και αν οι κορυφές πέφτουν πάνω σε κορυφές (το οποίο είναι υποχρεωτικό): Α Β Α Γ Γ Β Έτσι θεωρούµε το τετράγωνο σαν να είναι «σκληρό». Το ανάλογο στη χηµεία για παράδειγµα είναι η στερεοχηµεία, όπου είναι σκληρές οι γωνίες. Αλλιώς αν έχουµε δικαίωµα να τσαλακώσουµε το τετράγωνο, πηγαίνουµε στη θεωρία κόµβων. Όσον αφορά στις περιστροφές, βλέπουµε ότι µία περιστροφή δεν χαρακτηρίζεται µόνο από τη γωνία της, αλλά και από τη φορά της (δεξιόστροφη ή αριστερόστροφη). Ωστόσο στο παράδειγµά µας, 1 περιστροφή προς τη µία κατεύθυνση, ισούται µε 3 περιστροφές προς την αντίθετη. Οπότε γενικότερα δεν χρειάζεται να συνυπολογίζουµε και τις δύο κατευθύνσεις εφόσον ως ισόµορφες στην κάθε µία, συµπεριλαµβάνονται και οι περιστροφές της άλλης. Το γεγονός ότι µετά από 4 περιστροφές, επιστρέφουµε στο αρχικό σχήµα, µπορεί να θεωρείται λογικό ή αυτονόητο όταν έχουµε τετράγωνο, ωστόσο αυτό νοµίζουµε πως συµβαίνει, επειδή έχουµε το σχήµα µπροστά µας. Η Θεωρία Οµάδων µάς βοηθάει να καταλάβουµε ότι το ίδιο θα ίσχυε και αν είχαµε κύβο ή ακόµα και υπερκύβο. Εάν κάναµε τις παραπάνω 4 περιστροφές µε βάση µία πλευρά ενός κύβου n-διαστάσεων, θα βλέπαµε ότι επιστρέφουµε στο αρχικό σχήµα, άσχετα σε πόσες διαστάσεις είναι το σχήµα µας. Για παράδειγµα αν έχουµε ένα 20-εδρο, το οποίο έχει για πλευρές ισόπλευρα τρίγωνα, τότε εάν κάνουµε 3 περιστροφές κατά 2π/3, θα πέσουµε πάλι στο αρχικό σχήµα. ηλαδή κοιτάµε µόνο τη πλευρά του σχήµατος. Εκτός από τις περιστροφές ως προς το κέντρο, ως µετασχηµατισµοί, υπάρχουν και οι συµµετρίες. Μπορούµε π.χ. να περιστρέψουµε το τετράγωνο ως προς τους άξονες συµµετρίας: Α Β Α Γ Β Γ 10

11 Α Β Γ Β Γ Α Α Β Γ Γ Α Β Α Β Β Α Γ Γ Βέβαια οι συµµετρίες στο επίπεδο, µπορούν να θεωρηθούν ως περιστροφές στο τρισδιάστατο χώρο. Άρα συνολικά έχουµε 8 µετασχηµατισµούς. 4 περιστροφές 4 συµµετρίες R (Rotation) S (Symmetry) Έτσι µπορούµε να γράψουµε την «παρουσίαση οµάδας µε στοιχεία (ΑΒΓ ) και γεννήτορες (S i R i )» ως εξής: Ταυτοτικός µετασχηµατισµός (αυτός που περιστρέφεται 4 φορές) Ο συνδυασµός των παραπάνω µας δίνει: S i R j 1 περιστροφή + 1 συµµετρία = 1 συµµετρία 2 συµµετρίες = 1 περιστροφή 2 περιστροφές = 1 συµµετρία Έτσι µπορούµε να αποδείξουµε ότι: ( i,j) κ/ Mi Mj=Mκ 11

12 Το οποίο σηµαίνει ότι όταν εφαρµόζουµε την πράξη της οµάδας ανάµεσα σε 2 στοιχεία της οµάδας, βρίσκουµε πάλι ένα στοιχείο της οµάδας. ( i) I/Mi I = Ι Mi = Mi Το οποίο σηµαίνει ότι στην οµάδα υπάρχει πάντα ένα στοιχείο Ι το οποίο είναι το ουδέτερο στοιχείο, δηλαδή όταν εφαρµόσουµε την πράξη ανάµεσα σε οποιοδήποτε στοιχείο Mi της οµάδας και σε αυτό, τότε παίρνουµε πάλι το ίδιο στοιχείο Mi ως αποτέλεσµα. ( i) j/mi Mj = I Το οποίο σηµαίνει ότι για κάθε στοιχείο της οµάδας, υπάρχει πάντοτε ένα άλλο, το συµµετρικό, που όταν εφαρµόσουµε την πράξη της οµάδας ανάµεσά τους, έχουµε ως αποτέλεσµα το ουδέτερο στοιχείο. Οι παραπάνω τρεις ιδιότητες είναι απαραίτητες για να έχουµε µία οµάδα: 1. η πράξη να µένει µέσα 2. ουδέτερο στοιχείο 3. συµµετρικό στοιχείο επιπλέον αν ισχύει: Mi Mκ= Mκ Mi για κάθε στοιχείο της οµάδας, δηλαδή η αντιµεταθετική ιδιότητα, τότε επιπλέον η οµάδα είναι «αβελιανή οµάδα». Το παράδειγµα µε τα τετράγωνα είναι µία περίπτωση αβελιανής οµάδας. Η οµάδα των τετραγώνων που αναλύσαµε παραπάνω είναι επίσης «διεδρική οµάδα» D n. Αυτό συµβαίνει επειδή το τετράγωνο έχει 2 έδρες (η επάνω και η κάτω θεωρούνται δύο ξεχωριστές έδρες). Η τάξη µίας διεδρικής οµάδας είναι 2n (D n =2n). Επιστρέφοντας στον Abel, βλέπουµε ότι στα 19 του, απέδειξε ότι δεν υπάρχει γενική λύση µε εξισώσεις 5 ου ή µεγαλύτερου βαθµού, κάτι το οποίο απασχολούσε τους µαθηµατικούς για περισσότερα από 1500 χρόνια. Το νεαρό της ηλικίας του πρέπει να µας διδάξει ότι ακόµα και αν κάτι τέτοιο είναι σπάνιο, ωστόσο υπάρχει. Οι περισσότεροι δάσκαλοι θεωρούν ότι όπως είναι σπάνιο, δεν θα τους συµβεί ποτέ να έχουν ένα µαθητή προικισµένο ή ακόµα χειρότερα µια µεγαλοφυΐα όπως ο Abel. Γιατί ο δάσκαλος του Abel, τον είχε µέσα στο µάθηµα... Αυτό που πρέπει να κάνουµε είναι να µην απορρίπτουµε τα παιδιά εξ αρχής, λέγοντας ότι εφόσον είναι τόσο 12

13 σπάνιο, «σιγά µην έχω εγώ ένα». Γιατί πρέπει να έχουµε υπόψη ότι ένα προικισµένο παιδί είναι 1 στα 50. Η δηµοσίευση της παραπάνω απόδειξης έγινε στο περιοδικό Crelle, µετά από µία αλληλογραφία µε τον εκδότη του περιοδικού (από τον οποίο πήρε και το όνοµά του), στο οποίο ο Abel άφησε 22 δηµοσιεύσεις. Ο Crelle είναι µία άλλη περίπτωση στα µαθηµατικά πολύ σηµαντική από παιδαγωγικής άποψης. Ο ίδιος είχε κάποιες τάσεις στα µαθηµατικά, είχε ταλέντο, και έτσι είχε την ικανότητα να δει ότι ο Abel ήταν πιο πάνω, ότι ήταν µεγαλοφυΐα. Άρα του επέτρεψε, παρότι ήταν πιο µικρός, να δηµοσιεύσει. Αυτό δείχνει ότι οι δάσκαλοι πρέπει να βλέπουν ότι στην πραγµατικότητα τα παιδιά, µπορεί µε τη βοήθειά τους να τους επιτρέψουν να πάνε πιο πέρα, και αυτοί µε τη βοήθειά τους να επιτρέψουν στα παιδιά να πάνε πολύ πιο πέρα. Στη συνέχεια ο Abel πηγαίνει στο Freidorf, όπου εκεί διαµόρφωσε το περίγραµµα ενός από τα σηµαντικότερα θεωρήµατά του, γνωστό και ως το θεώρηµα του Abel, το οποίο θα πάρει την τελική του µορφή αργότερα. Αργότερα πηγαίνει στο Παρίσι, όπου συναντάει άλλους µαθηµατικούς όπως οι Legendre, Cauchy, Hachette. Ο πρώτος είναι ο πιο σηµαντικός από τους τρεις. Ο δεύτερος είναι µια µεγάλη πουτάνα επειδή έκλεψε το χειρόγραφο του Galois το οποίο είχε δώσει για διαγωνισµό υποστηρίζοντας ότι χάθηκε και µετά από λίγα χρόνια το δηµοσίευσε µε άλλο όνοµα. Το ίδιο έκανε αργότερα και µε τον Abel. Αυτοί οι τρεις δεν έδωσαν καθόλου σηµασία στον Abel. Βλέπουµε ότι ο καθηγητής του Abel τού φέρθηκε καλύτερα από ότι αυτοί οι τρεις και αυτό επειδή ήταν µικρός, µόλις 22 χρονών. Και αυτό ενώ δηµοσίευε ήδη, είχε λύσει ένα πρόβληµα που µέχρι τότε ήταν άλυτο και το µετέπειτα έργο του ήταν πολύ µεγαλύτερο από αυτό. Επίσης στο Παρίσι ολοκληρώνει τη µελέτη του πάνω στη θεωρία των υπερβατικών συναρτήσεων. Ένα «απλό» παράδειγµα αυτών είναι το µήκος της έλλειψης. Το µήκος ενός κύκλου για παράδειγµα είναι το ολοκλήρωµα από το a ως το b (για το ηµικύκλιο συγκεκριµένα) Α Β 13

14 Αν κάνουµε το ίδιο για την έλλειψη θα µας παράγει συναρτήσεις του Abel. ιότι δεν µπορούµε να τις ολοκληρώσουµε. Είναι το ίδιο που κάνουµε και µε τον λογάριθµο. Ο λογάριθµος είναι: Αυτό συµβαίνει επειδή δεν µπορούµε να βρούµε το ολοκλήρωµα του µε τον παρακάτω τρόπο: εφόσον το n δεν µπορεί να είναι -1, οπότε εισάγουµε τον λογάριθµο. Το ίδιο έκανε και ο Abel. Ο Abel πεθαίνει στις 6 Απριλίου του 1829 από πείνα σε ηλικία 26 ετών και 8 µηνών. ύο µέρες µετά του στέλνει γράµµα ο Crelle όπου του ανακοινώνει ότι πήρε την έδρα των µαθηµατικών στο πανεπιστήµιο του Βερολίνου. Μία βδοµάδα µετά του έρχεται και η επίσηµη πρόσκληση. Για να δούµε µέσα από το µάθηµα της θεωρίας οµάδων πόσο σηµαντικός ήταν ο Abel, αρκεί να σκεφτούµε ότι υπάρχουν δύο µεγάλες κατηγορίες οµάδων: οι αβελιανές και οι µη αβελιανές. 14

15 Μαθηµατικός συµβολισµός και συµβολή του Galois Ο τελευταίος πίνακας του µαθήµατος 15

ικτυωτά διαγράµµατα και οµάδες αυτοµορφισµών Παρουσίαση εργασίας φοιτητή (x,a) 1) (xy)a=x(ya) x,y G και a A 1) a(xy)=(ax)y 2) ae=a

ικτυωτά διαγράµµατα και οµάδες αυτοµορφισµών Παρουσίαση εργασίας φοιτητή (x,a) 1) (xy)a=x(ya) x,y G και a A 1) a(xy)=(ax)y 2) ae=a ικτυωτά διαγράµµατα και οµάδες αυτοµορφισµών Ν. Λυγερός Παρουσίαση εργασίας φοιτητή Θα µιλήσουµε για το θεώρηµα του Lagrange. Αλλά προτού φτάσουµε εκεί, θα ήθελα να εισάγω ορισµένες έννοιες που θα µας

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορική προσέγγιση της θεωρίας του Galois. Approche historique de la théorie de Galois. Θα ασχοληθούµε µε τη Θεωρία Οµάδων. Όµως, το να ασχοληθούµε απλώς και µόνο τυπικά µε τη Θεωρία Οµάδων δεν αρκεί.

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 9 ο Κ 5, 4 4, 5 0, 0 0,0 5, 4 4, 5. Όπως βλέπουµε το παίγνιο δεν έχει καµιά ισορροπία κατά Nash σε αµιγείς στρατηγικές διότι: (ΙΙ) Α Κ

Κεφάλαιο 9 ο Κ 5, 4 4, 5 0, 0 0,0 5, 4 4, 5. Όπως βλέπουµε το παίγνιο δεν έχει καµιά ισορροπία κατά Nash σε αµιγείς στρατηγικές διότι: (ΙΙ) Α Κ Κεφάλαιο ο Μεικτές Στρατηγικές Τώρα θα δούµε ένα παράδειγµα στο οποίο κάθε παίχτης έχει τρεις στρατηγικές. Αυτό θα µπορούσε να είναι η µορφή που παίρνει κάποιος µετά που έχει απαλείψει όλες τις αυστηρά

Διαβάστε περισσότερα

µηδενικό πολυώνυµο; Τι ονοµάζουµε βαθµό του πολυωνύµου; Πότε δύο πολυώνυµα είναι ίσα;

µηδενικό πολυώνυµο; Τι ονοµάζουµε βαθµό του πολυωνύµου; Πότε δύο πολυώνυµα είναι ίσα; ΘΕΩΡΙΑ ΠΟΛΥΩΝΥΜΩΝ 1. Τι ονοµάζουµε µονώνυµο Μονώνυµο ονοµάζεται κάθε γινόµενο το οποίο αποτελείται από γνωστούς και αγνώστους (µεταβλητές ) πραγµατικούς αριθµούς. Ο γνωστός πραγµατικός αριθµός ονοµάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 7 Βασικά Θεωρήµατα του ιαφορικού Λογισµού

Κεφάλαιο 7 Βασικά Θεωρήµατα του ιαφορικού Λογισµού Σελίδα 1 από Κεφάλαιο 7 Βασικά Θεωρήµατα του ιαφορικού Λογισµού Στο κεφάλαιο αυτό θα ασχοληθούµε µε τα βασικά θεωρήµατα του διαφορικού λογισµού καθώς και µε προβλήµατα που µπορούν να επιλυθούν χρησιµοποιώντας

Διαβάστε περισσότερα

11, 12, 13, 14, 21, 22, 23, 24, 31, 32, 33, 34, 41, 42, 43, 44.

11, 12, 13, 14, 21, 22, 23, 24, 31, 32, 33, 34, 41, 42, 43, 44. ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΚΑΤΑΜΕΤΡΗΣΗΣ Η καταµετρηση ενος συνολου µε πεπερασµενα στοιχεια ειναι ισως η πιο παλια µαθηµατικη ασχολια του ανθρωπου. Θα µαθουµε πως, δεδοµενης της περιγραφης ενος συνολου, να µπορουµε να ϐρουµε

Διαβάστε περισσότερα

e-mail@p-theodoropoulos.gr

e-mail@p-theodoropoulos.gr Ασκήσεις Μαθηµατικών Κατεύθυνσης Γ Λυκείου Παναγιώτης Λ. Θεοδωρόπουλος Σχολικός Σύµβουλος Μαθηµατικών e-mail@p-theodoropoulos.gr Στην εργασία αυτή ξεχωρίζουµε και µελετάµε µερικές περιπτώσεις ασκήσεων

Διαβάστε περισσότερα

(GNU-Linux, FreeBSD, MacOsX, QNX

(GNU-Linux, FreeBSD, MacOsX, QNX 1.7 διαταξεις (σελ. 17) Παράδειγµα 1 Θα πρέπει να κάνουµε σαφές ότι η επιλογή των λέξεων «προηγείται» και «έπεται» δεν έγινε απλώς για λόγους αφαίρεσης. Μπορούµε δηλαδή να ϐρούµε διάφορα παραδείγµατα στα

Διαβάστε περισσότερα

Κλάσµατα ΜΑΘΗΜΑ 1 Ο. Πεινάσαµε; Τι λέτε; Να παραγγείλουµε καµιά πίτσα; Ήρθε κιόλας η παραγγελία! Λαχταριστή πίτσα κοµµένη σε 8 ίσα κοµµάτια

Κλάσµατα ΜΑΘΗΜΑ 1 Ο. Πεινάσαµε; Τι λέτε; Να παραγγείλουµε καµιά πίτσα; Ήρθε κιόλας η παραγγελία! Λαχταριστή πίτσα κοµµένη σε 8 ίσα κοµµάτια 1 ΜΑΘΗΜΑ 1 Ο Κλάσµατα Πεινάσαµε; Τι λέτε; Να παραγγείλουµε καµιά πίτσα; Ήρθε κιόλας η παραγγελία! Λαχταριστή πίτσα κοµµένη σε 8 ίσα κοµµάτια Όπως φαίνεται όµως ο Σάκης έφαγε 1 κοµµάτι από τα 8 Το κοµµάτι

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ. Άρτια και περιττή συνάρτηση. Παράδειγµα: Η f ( x) Παράδειγµα: Η. x R και. Αλγεβρα Β Λυκείου Πετσιάς Φ.- Κάτσιος.

ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ. Άρτια και περιττή συνάρτηση. Παράδειγµα: Η f ( x) Παράδειγµα: Η. x R και. Αλγεβρα Β Λυκείου Πετσιάς Φ.- Κάτσιος. ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ Πριν περιγράψουµε πως µπορούµε να µελετήσουµε µια συνάρτηση είναι αναγκαίο να δώσουµε µερικούς ορισµούς. Άρτια και περιττή συνάρτηση Ορισµός : Μια συνάρτηση fµε πεδίο ορισµού Α λέγεται

Διαβάστε περισσότερα

«Οδική ασφάλεια... για κλάµατα!» (Θεατρικό γραµµένο από τα παιδιά της Β 1)

«Οδική ασφάλεια... για κλάµατα!» (Θεατρικό γραµµένο από τα παιδιά της Β 1) «Οδική ασφάλεια... για κλάµατα!» (Θεατρικό γραµµένο από τα παιδιά της Β 1) Πρόσωπα: Μαθητές ασκάλα Κύριος Τροχαιάκης (αστυνοµικός της τροχαίας) Παιδιά ΣΚΗΝΗ 1 (στην τάξη) Χτυπά κουδούνι και µπαίνει µέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γιώργος Πρέσβης ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ B ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ο : ΕΞΙΣΩΣΗ ΕΥΘΕΙΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ Φροντιστήρια Φροντιστήρια ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΑΣΚΗΣΕΩΝ 1η Κατηγορία : Εξίσωση Γραμμής 1.1 Να εξετάσετε

Διαβάστε περισσότερα

HY118- ιακριτά Μαθηµατικά. Παράδειγµα άµεσης απόδειξης. Μέθοδοι αποδείξεως για προτάσεις της µορφής εάν-τότε. 08 - Αποδείξεις

HY118- ιακριτά Μαθηµατικά. Παράδειγµα άµεσης απόδειξης. Μέθοδοι αποδείξεως για προτάσεις της µορφής εάν-τότε. 08 - Αποδείξεις HY118- ιακριτά Μαθηµατικά Παρασκευή, 06/03/2015 Αντώνης Α. Αργυρός e-mail: argyros@csd.uoc.gr Το υλικό των διαφανειών έχει βασιστεί σε διαφάνειες του Kees van Deemter, από το University of Aberdeen 3/8/2015

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΑΣΕΩΝ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΜΕΡΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟ Insert, Update, Delete, Ένωση πινάκων Γιώργος Μαρκοµανώλης Περιεχόµενα Group By... 1 Having...1 Οrder By... 2 Εντολή Insert...

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο κύριος στόχος αυτού του κεφαλαίου είναι να δείξουµε ότι η ολοκλήρωση είναι η αντίστροφη πράξη της παραγώγισης και να δώσουµε τις βασικές µεθόδους υπολογισµού των ολοκληρωµάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΝΥΣΜΑΤΑ ΘΕΩΡΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΩΡΙΑΣ. Τι ονοµάζουµε διάνυσµα; αλφάβητου επιγραµµισµένα µε βέλος. για παράδειγµα, Τι ονοµάζουµε µέτρο διανύσµατος;

ΙΑΝΥΣΜΑΤΑ ΘΕΩΡΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΩΡΙΑΣ. Τι ονοµάζουµε διάνυσµα; αλφάβητου επιγραµµισµένα µε βέλος. για παράδειγµα, Τι ονοµάζουµε µέτρο διανύσµατος; ΙΝΥΣΜΤ ΘΕΩΡΙ ΘΕΜΤ ΘΕΩΡΙΣ Τι ονοµάζουµε διάνυσµα; AB A (αρχή) B (πέρας) Στη Γεωµετρία το διάνυσµα ορίζεται ως ένα προσανατολισµένο ευθύγραµµο τµήµα, δηλαδή ως ένα ευθύγραµµο τµήµα του οποίου τα άκρα θεωρούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΙΡΕΣ TAYLOR. Στην Ενότητα αυτή θα ασχοληθούµε µε την προσέγγιση συναρτήσεων µέσω πολυωνύµων. Πολυώνυµο είναι κάθε συνάρτηση της µορφής:

ΣΕΙΡΕΣ TAYLOR. Στην Ενότητα αυτή θα ασχοληθούµε µε την προσέγγιση συναρτήσεων µέσω πολυωνύµων. Πολυώνυµο είναι κάθε συνάρτηση της µορφής: ΣΕΙΡΕΣ TAYLOR Στην Ενότητα αυτή θα ασχοληθούµε µε την προσέγγιση συναρτήσεων µέσω πολυωνύµων Πολυώνυµο είναι κάθε συνάρτηση της µορφής: p( ) = a + a + a + a + + a, όπου οι συντελεστές α i θα θεωρούνται

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 13ο Eπαναλαµβανόµενα παίγνια (Repeated Games)

Κεφάλαιο 13ο Eπαναλαµβανόµενα παίγνια (Repeated Games) Κεφάλαιο 13ο Eπαναλαµβανόµενα παίγνια (Repeated Gaes) Το δίληµµα των φυλακισµένων, όπως ξέρουµε έχει µια και µοναδική ισορροπία η οποία είναι σε αυστηρά κυρίαρχες στρατηγικές. C N C -8, -8 0, -10 N -10,

Διαβάστε περισσότερα

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Εποµένως η f είναι κοίλη στο διάστηµα (, 1] και κυρτή στο [ 1, + ).

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Εποµένως η f είναι κοίλη στο διάστηµα (, 1] και κυρτή στο [ 1, + ). 1 Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΘΕΜΑ 1 ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Βλέπε σχολικό βιβλίο σελίδα 194, το θεώρηµα ενδιάµεσων τιµών. Β. Βλέπε τον ορισµό στη σελίδα 279 του σχολικού βιβλίου. Γ. Βλέπε

Διαβάστε περισσότερα

«Πούλα τα όσο θες... πούλα ας πούµε το καλάµι από 200 ευρώ, 100. Κατάλαβες;»

«Πούλα τα όσο θες... πούλα ας πούµε το καλάµι από 200 ευρώ, 100. Κατάλαβες;» «Πούλα τα όσο θες... πούλα ας πούµε το καλάµι από 200 ευρώ, 100. Κατάλαβες;» Οπου (Α) ο καλούµενος - χρήστης της υπ' αριθ. 698... (µέλος της Χ.Α.) Οπου (Β) ο καλών Ηµεροµηνία: 20/09/2013 Εναρξη: 22:12':00''

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 3 Πίνακες. χρησιµοποιώντας µόνο την ακόλουθη διάταξη αριθµών 1 1 2 1 2 5 1 0

Κεφάλαιο 3 Πίνακες. χρησιµοποιώντας µόνο την ακόλουθη διάταξη αριθµών 1 1 2 1 2 5 1 0 Σελίδα από 53 Κεφάλαιο 3 Πίνακες Περιεχόµενα 3 Ορισµοί Επεξεργασµένα Παραδείγµατα Ασκήσεις 3 3 Πράξεις µε Πίνακες Πρόσθεση Πινάκων Πολλαπλασιασµός Πίνακα µε Αριθµό Πολλαπλασιασµός Πινάκων ιωνυµικό Ανάπτυγµα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΤΥ Εφαρμοσμένα Μαθηματικά 1. Τελεστές και πίνακες. 1. Τελεστές και πίνακες Γενικά. Τι είναι συνάρτηση? Απεικόνιση ενός αριθμού σε έναν άλλο.

ΤΕΤΥ Εφαρμοσμένα Μαθηματικά 1. Τελεστές και πίνακες. 1. Τελεστές και πίνακες Γενικά. Τι είναι συνάρτηση? Απεικόνιση ενός αριθμού σε έναν άλλο. ΤΕΤΥ Εφαρμοσμένα Μαθηματικά 1 Τελεστές και πίνακες 1. Τελεστές και πίνακες Γενικά Τι είναι συνάρτηση? Απεικόνιση ενός αριθμού σε έναν άλλο. Ανάλογα, τελεστής είναι η απεικόνιση ενός διανύσματος σε ένα

Διαβάστε περισσότερα

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής:

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής: Αυτό που πρέπει να θυμόμαστε, για να μη στεναχωριόμαστε, είναι πως τόσο στις εξισώσεις, όσο και στις ανισώσεις 1ου βαθμού, που θέλουμε να λύσουμε, ακολουθούμε ακριβώς τα ίδια βήματα! Εκεί που πρεπει να

Διαβάστε περισσότερα

9o Γεν. Λύκειο Περιστερίου ( 3.1) ΚΥΚΛΟΣ. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο : KΩΝΙΚΕΣ ΤΟΜΕΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤ/ΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

9o Γεν. Λύκειο Περιστερίου ( 3.1) ΚΥΚΛΟΣ. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο : KΩΝΙΚΕΣ ΤΟΜΕΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤ/ΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙ 3 ο : KΩΝΙΚΕΣ ΤΜΕΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤ/ΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΥ ( 3.) ΚΥΚΛΣ Γνωρίζουµε ότι ένας κύκλος (, ρ) είναι ο γεωµετρικός τόπος των σηµείων του επιπέδου τα οποία απέχουν µια ορισµένη απόσταση ρ από ένα

Διαβάστε περισσότερα

Χρησιµοποίηση των τεχνικών του PIAGET (µέθοδος της συνέντευξης) για. την αξιολόγηση της νοητικής ανάπτυξης των παιδιών.

Χρησιµοποίηση των τεχνικών του PIAGET (µέθοδος της συνέντευξης) για. την αξιολόγηση της νοητικής ανάπτυξης των παιδιών. Χρησιµοποίηση των τεχνικών του PIAGET (µέθοδος της συνέντευξης) για την αξιολόγηση της νοητικής ανάπτυξης των παιδιών. 1. Ταξινόµ ηση. Ηλικία: 5-7 ετών. Σκοπός: Να διερευνήσουµε πώς το παιδί ταξινοµεί

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί πρέπει να κάνω εμβόλια;

Γιατί πρέπει να κάνω εμβόλια; Για τους μικρούς μας φίλους Γιατί πρέπει να κάνω εμβόλια; Σε ύ Είµαι το µικρόβιο. Μου αρέσει να κάνω τα µικρά παιδιά να αρρωσταίνουν. Εγώ και η οικογένειά µου βρισκόµαστε παντού στο περιβάλλον που ζεις,

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο M11. Στροφορµή

Κεφάλαιο M11. Στροφορµή Κεφάλαιο M11 Στροφορµή Στροφορµή Η στροφορµή παίζει σηµαντικό ρόλο στη δυναµική των περιστροφών. Αρχή διατήρησης της στροφορµής Η αρχή αυτή είναι ανάλογη µε την αρχή διατήρησης της ορµής. Σύµφωνα µε την

Διαβάστε περισσότερα

4.2 Μέθοδος Απαλοιφής του Gauss

4.2 Μέθοδος Απαλοιφής του Gauss 4.2 Μέθοδος Απαλοιφής του Gauss Θεωρούµε το γραµµικό σύστηµα α 11χ 1 + α 12χ 2 +... + α 1νχ ν = β 1 α 21χ 1 + α 22χ2 +... + α 2νχ ν = β 2... α ν1χ 1 + α ν2χ 2 +... + α ννχ ν = β ν Το οποίο µπορεί να γραφεί

Διαβάστε περισσότερα

Μιγαδική ανάλυση Μέρος Α Πρόχειρες σημειώσεις 1. Μιγαδικοί αριθμοί. ΤΕΤΥ Εφαρμοσμένα Μαθηματικά Μιγαδική Ανάλυση Α 1

Μιγαδική ανάλυση Μέρος Α Πρόχειρες σημειώσεις 1. Μιγαδικοί αριθμοί. ΤΕΤΥ Εφαρμοσμένα Μαθηματικά Μιγαδική Ανάλυση Α 1 ΤΕΤΥ Εφαρμοσμένα Μαθηματικά Μιγαδική Ανάλυση Α 1 Μιγαδική ανάλυση Μέρος Α Πρόχειρες σημειώσεις 1 Μιγαδικοί αριθμοί Τι είναι και πώς τους αναπαριστούμε Οι μιγαδικοί αριθμοί είναι μια επέκταση του συνόλου

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΩΡΓΟΣ Α. ΚΑΡΕΚΛΙΔΗΣ ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΘΕΩΡΙΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΓΙΩΡΓΟΣ Α. ΚΑΡΕΚΛΙΔΗΣ ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΘΕΩΡΙΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΓΙΩΡΓΟΣ Α. ΚΑΡΕΚΛΙΔΗΣ ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΘΕΩΡΙΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Α. ΚΑΡΕΚΛΙΔΗΣ ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΘΕΩΡΙΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ τη ΘΕΩΡΙΑ με τις απαραίτητες διευκρινήσεις ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΓΕΒΡΙΚΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ-ΜΟΝΩΝΥΜΑ-ΠΟΛΥΩΝΥΜΑ- ΒΑΣΙΚΕΣΤΑΥΤΟΤΗΤΕΣ

ΑΛΓΕΒΡΙΚΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ-ΜΟΝΩΝΥΜΑ-ΠΟΛΥΩΝΥΜΑ- ΒΑΣΙΚΕΣΤΑΥΤΟΤΗΤΕΣ ΑΛΓΕΒΡΙΚΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ-ΜΟΝΩΝΥΜΑ-ΠΟΛΥΩΝΥΜΑ- ΒΑΣΙΚΕΣΤΑΥΤΟΤΗΤΕΣ 9 40 4 ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΥΤΟΤΗΤΕΣ 4 4 ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ. Να βρείτε την αριθµητική τιµή των παραστάσεων. i) α -α 6α, ii) 4α, για α iii) αβ α β (αβ),

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ I. ΣΥΝΟΛΑ

ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ I. ΣΥΝΟΛΑ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ I. ΣΥΝΟΛΑ 1.Τι ονοµάζεται σύνολο; Σύνολο ονοµάζεται κάθε συλλογή αντικειµένων, που προέρχονται από την εµπειρία µας ή την διανόηση µας, είναι καλά ορισµένα και διακρίνονται το ένα από το άλλο.

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο Η2. Ο νόµος του Gauss

Κεφάλαιο Η2. Ο νόµος του Gauss Κεφάλαιο Η2 Ο νόµος του Gauss Ο νόµος του Gauss Ο νόµος του Gauss µπορεί να χρησιµοποιηθεί ως ένας εναλλακτικός τρόπος υπολογισµού του ηλεκτρικού πεδίου. Ο νόµος του Gauss βασίζεται στο γεγονός ότι η ηλεκτρική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΕ ΡΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ

ΣΥΝΕ ΡΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΣΥΝΕ ΡΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στα πλαίσια της εργασίας αυτής, πραγµατοποιήθηκε µια τριαντάλεπτη συνέντευξη επαγγελµατικού προσανατολισµού, κατά την οποία η συµβουλευόµενη συζήτησε µαζί

Διαβάστε περισσότερα

Σηµειώσεις Γραµµικής Άλγεβρας

Σηµειώσεις Γραµµικής Άλγεβρας Σηµειώσεις Γραµµικής Άλγεβρας Κεφάλαιο Συστήµατα Γραµµικών Εξισώσεων και Πίνακες Εισαγωγή στα Συστήµατα Γραµµικών Εξισώσεων Η µελέτη των συστηµάτων γραµµικών εξισώσεων και των λύσεών τους είναι ένα από

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ 3 η ΕΚΑ Α

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ 3 η ΕΚΑ Α ΣΚΗΣΕΙΣ ΕΠΝΛΗΨΗΣ η ΕΚ. Έστω οι παραστάσεις = 4 4 + 5, Β = 5 (8 + 0) : (7 5) και Γ = 6 : 5 4 Να υπολογίσετε την τιµή των παραστάσεων ν = 5, Β = 6 και Γ = να βρείτε : i) Το ελάχιστο κοινό πολλαπλάσιο των,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙ.ΜΕ.Π.Α Β ΦΑΣΗ: ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙ.ΜΕ.Π.Α Β ΦΑΣΗ: ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙ.ΜΕ.Π.Α Β ΦΑΣΗ: ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Φοιτητής: Παύλου Νικόλαος, Α.Ε.Μ: 2245, Ε Εξάμηνο Σχολείο: 1 ο Πειραματικό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 14 1.3 ΜΟΝΟΤΟΝΕΣ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ

ΜΑΘΗΜΑ 14 1.3 ΜΟΝΟΤΟΝΕΣ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ 4. ΜΟΝΟΤΟΝΕΣ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΗ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗ Μονοτονία συνάρτησης Ακρότατα συνάρτησης Θεωρία Σχόλια Μέθοδοι Ασκήσεις ΘΕΩΡΙΑ. Ορισµός Συνάρτηση f λέγεται γνησίως αύξουσα σε διάστηµα, όταν για οποιαδήποτε,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2007-2008 Τάξη: Γ 3 Όνομα: Η μύτη μου είναι μεγάλη. Όχι μόνο μεγάλη, είναι και στραβή. Τα παιδιά στο νηπιαγωγείο με λένε Μυτόγκα. Μα η δασκάλα τα μαλώνει: Δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2. Τρισδιάστατες κινήσεις

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2. Τρισδιάστατες κινήσεις ΚΕΦΑΛΑΙΟ Τρισδιάστατες κινήσεις Οι µονοδιάστατες κινήσεις είναι εύκολες αλλά ζούµε σε τρισδιάστατο χώρο Θα δούµε λοιπόν τώρα πως θα αντιµετωπίζοµε την κίνηση υλικού σηµείου στις τρεις διαστάσεις Ας θεωρήσοµε

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητα για τους µαθητές µε το κόσκινο του Ερατοσθένη:.. (και άσκηση 10 σελ. 219 «Η φύση και η δύναµη των µαθηµατικών»)

Δραστηριότητα για τους µαθητές µε το κόσκινο του Ερατοσθένη:.. (και άσκηση 10 σελ. 219 «Η φύση και η δύναµη των µαθηµατικών») Πρώτοι αριθµοί: Τι µας λέει στο βιβλίο (σελ.25-26): 1. Μου αρέσουν οι πρώτοι αριθµοί, γι αυτό αρίθµησα µε πρώτους τα κεφάλαια. Οι πρώτοι αριθµοί είναι αυτό που αποµένει όταν αφαιρέσεις όλα τα στερεότυπα

Διαβάστε περισσότερα

Τι ονομάζουμε Φυσική; Φυσική ονομάζουμε την επιστήμη η οποία μελετά τα φυσικά φαινόμενα. ΦΥΣΙΚΗ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

Τι ονομάζουμε Φυσική; Φυσική ονομάζουμε την επιστήμη η οποία μελετά τα φυσικά φαινόμενα. ΦΥΣΙΚΗ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Τι ονομάζουμε Φυσική; Φυσική ονομάζουμε την επιστήμη η οποία μελετά τα φυσικά φαινόμενα. ΦΥΣΙΚΗ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΛΟΓΟΣ Ξ εκινώντας τη προσπάθεια μου να γράψω αυτό το βιβλίο αναρωτιόμουν πως

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. ιατηρητικές δυνάµεις

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. ιατηρητικές δυνάµεις ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ιατηρητικές δυνάµεις Στο υποκεφάλαιο.4 είδαµε ότι, για µονοδιάστατες κινήσεις στον άξονα x, όλες οι δυνάµεις της µορφής F F(x) είναι διατηρητικές. Για κίνηση λοιπόν στις τρεις διαστάσεις, µπορούµε

Διαβάστε περισσότερα

1.5 ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ ΙΑΙΡΕΤΟΤΗΤΑΣ

1.5 ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ ΙΑΙΡΕΤΟΤΗΤΑΣ 1 1.5 ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ ΙΑΙΡΕΤΟΤΗΤΑΣ ΜΚ ΕΚΠ ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΡΙΘΜΟΥ ΣΕ ΓΙΝΟΜΕΝΟ ΠΡΩΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΘΕΩΡΙΑ 1. Πολλαπλάσια του α : Είναι οι αριθµοί που προκύπτουν αν πολλαπλασιάσουµε τον α µε όλους τους φυσικούς. Είναι

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Λάμπρου Νίκος Κ. Σπανουδάκης. τόμος 1. Καγκουρό Ελλάς

Μιχάλης Λάμπρου Νίκος Κ. Σπανουδάκης. τόμος 1. Καγκουρό Ελλάς Μιχάλης Λάμπρου Νίκος Κ. Σπανουδάκης τόμος Καγκουρό Ελλάς 0 007 (ο πρώτος αριθµός σε µια γραµµή αναφέρεται στη σελίδα που αρχίζει το άρθρο και ο δεύτερος στη σελίδα που περιέχει τις απαντήσεις) Πρόλογος

Διαβάστε περισσότερα

KIDSCREEN-27. Ερωτηµατολόγιο Υγείας για Παιδιά και Νέους. Έκδοση για Παιδιά και Εφήβους. 8 έως 18 ετών

KIDSCREEN-27. Ερωτηµατολόγιο Υγείας για Παιδιά και Νέους. Έκδοση για Παιδιά και Εφήβους. 8 έως 18 ετών KIDSCREEN-27 Ερωτηµατολόγιο Υγείας για Παιδιά και Νέους Έκδοση για Παιδιά και Εφήβους 8 έως 18 ετών Page 1 of 5 Γειά σου, Ηµεροµηνία: Μήνας Χρόνος Πώς είσαι; Πως νιώθεις; Αυτά είναι τα πράγµατα που θα

Διαβάστε περισσότερα

0 0 30 π/6 45 π/4 60 π/3 90 π/2

0 0 30 π/6 45 π/4 60 π/3 90 π/2 Βασικός Πίνακας Μοίρες (Degrees) Ακτίνια (Radians) ΓΩΝΙΕΣ 0 0 30 π/6 45 π/4 60 π/3 90 π/2 Έστω ότι θέλω να μετατρέψω μοίρες σε ακτίνια : Έχω μία γωνία σε φ μοίρες. Για να την κάνω σε ακτίνια, πολλαπλασιάζω

Διαβάστε περισσότερα

Το τέλος -ένας µονόλογος-

Το τέλος -ένας µονόλογος- Το τέλος -ένας µονόλογος- Γυναίκα µόνη, όµορφη, τριακονταετής. Καθιστή, µετά όρθια, πάντα µόνη. Χώρος κλειστός, ελάχιστα φωτεινός, παλιά ωραίος. Η ατµόσφαιρα έχει κάτι το πένθιµο. Το πρόσωπο κάτι το µόνιµο

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 1. Ας γνωριστούμε λοιπόν!!! Σήμερα συναντιόμαστε για πρώτη φορά. Μαζί θα περάσουμε τους επόμενους

Μάθημα 1. Ας γνωριστούμε λοιπόν!!! Σήμερα συναντιόμαστε για πρώτη φορά. Μαζί θα περάσουμε τους επόμενους Μάθημα 1 Ας γνωριστούμε λοιπόν!!! Σήμερα συναντιόμαστε για πρώτη φορά. Μαζί θα περάσουμε τους επόμενους μήνες και θα μοιραστούμε πολλά! Ας γνωριστούμε λοιπόν. Ο καθένας από εμάς ας πει λίγα λόγια για τον

Διαβάστε περισσότερα

Κανονικ ες ταλαντ ωσεις

Κανονικ ες ταλαντ ωσεις Κανονικες ταλαντωσεις Ειδαµε ηδη οτι φυσικα συστηµατα πλησιον ενος σηµειου ευαταθους ισορροπιας συ- µπεριφερονται οπως σωµατιδια που αλληλεπιδρουν µε γραµµικες δυναµεις επαναφορας οπως θα συνεαινε σε σωµατιδια

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2007 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ. Α.3 Πότε η ευθεία y = l λέγεται οριζόντια ασύµπτωτη της γραφικής παράστασης της f στο + ; Μονάδες 3

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2007 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ. Α.3 Πότε η ευθεία y = l λέγεται οριζόντια ασύµπτωτη της γραφικής παράστασης της f στο + ; Μονάδες 3 ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 7 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο Α.1 Αν z 1, z είναι µιγαδικοί αριθµοί, να αποδειχθεί ότι: z 1 z = z 1 z. Α. Πότε δύο συναρτήσεις f, g λέγονται ίσες; Μονάδες 4 Α.3 Πότε η ευθεία y

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ B ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ B ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γιώργος Πρέσβης ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ B ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο : ΚΩΝΙΚΕΣ ΤΟΜΕΣ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ Φροντιστήρια Φροντιστήρια ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ η Κατηγορία : Ο Κύκλος και τα στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

EΞΟΙΚΕΙΩΣΗ ΜΕ ΤΟ MOVIE MAKER

EΞΟΙΚΕΙΩΣΗ ΜΕ ΤΟ MOVIE MAKER EΞΟΙΚΕΙΩΣΗ ΜΕ ΤΟ MOVIE MAKER 1. Ανοίξτε από ΟΛΑ ΤΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, το Windows movie maker 2. Αυτή είναι η βασική επιφάνεια εργασίας του λογισµικού Το movie maker µας δίνει δύο δυνατότητες. Να κάνουµε ένα

Διαβάστε περισσότερα

Δ Ι Α Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Σ Λ Ο Γ Ι Σ Μ Ο Σ Μονοτονία & Ακρότατα Συνάρτησης

Δ Ι Α Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Σ Λ Ο Γ Ι Σ Μ Ο Σ Μονοτονία & Ακρότατα Συνάρτησης ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ / ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ Δ Ι Α Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Σ Λ Ο Γ Ι Σ Μ Ο Σ Μονοτονία & Ακρότατα Συνάρτησης 1. Ποιους ορισμούς πρέπει να ξέρω για τη μονοτονία ; Πότε μια συνάρτηση θα ονομάζεται γνησίως αύξουσα σε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 25/5/2015 ΛΥΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ: ΘΕΜΑ Α: ΘΕΜΑ Β:

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 25/5/2015 ΛΥΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ: ΘΕΜΑ Α: ΘΕΜΑ Β: . Σχολικό βιβλίο σελ.9. Σχολικό βιβλίο σελ.88 3. Σχολικό βιβλίο σελ.5. α) Λ Β. β) Σ γ) Λ δ) Σ ε) Σ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 5/5/5 ΛΥΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ: ΘΕΜΑ Α: ΘΕΜΑ Β: Έστω z=+yi. Κάνοντας πράξεις στη

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2: ιατάξεις και Συνδυασµοί.

Κεφάλαιο 2: ιατάξεις και Συνδυασµοί. Κεφάλαιο : ιατάξεις και Συνδυασµοί. Περιεχόµενα Εισαγωγή Βασική αρχή απαρίθµησης ιατάξεις µε και χωρίς επανατοποθέτηση Συνδυασµοί Ασκήσεις Εισαγωγή Μέχρι το τέλος αυτού του κεφαλαίου ϑα ϑεωρούµε πειράµατα

Διαβάστε περισσότερα

ProapaitoÔmenec gn seic.

ProapaitoÔmenec gn seic. ProapaitoÔmeec g seic. Α. Το σύνολο των πραγματικών αριθμών R και οι αλγεβρικές ιδιότητες των τεσσάρων πράξεων στο R. Το σύνολο των φυσικών αριθμών N = {1,, 3,... }. Προσέξτε: μερικά βιβλία (τα βιβλία

Διαβάστε περισσότερα

Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως και να ήταν.

Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως και να ήταν. Ένα όνειρο που ονειρεύεσαι μόνος είναι απλά ένα όνειρο. Ένα όνειρο που ονειρεύεσαι με άλλους μαζί είναι πραγματικότητα. John Lennon Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως

Διαβάστε περισσότερα

Σηµειώσεις στις σειρές

Σηµειώσεις στις σειρές . ΟΡΙΣΜΟΙ - ΓΕΝΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Σηµειώσεις στις σειρές Στην Ενότητα αυτή παρουσιάζουµε τις βασικές-απαραίτητες έννοιες για την µελέτη των σειρών πραγµατικών αριθµών και των εφαρµογών τους. Έτσι, δίνονται συστηµατικά

Διαβάστε περισσότερα

Εκφωνήσεις και λύσεις των ασκήσεων της Τράπεζας Θεμάτων στην Άλγεβρα Α ΓΕΛ

Εκφωνήσεις και λύσεις των ασκήσεων της Τράπεζας Θεμάτων στην Άλγεβρα Α ΓΕΛ Κοίταξε τις µεθόδους, τις λυµένες ασκήσεις και τις ασκήσεις προς λύση των ενοτήτων 6, 7 του βοηθήµατος Μεθοδολογία Άλγεβρας και Στοιχείων Πιθανοτήτων Α Γενικού Λυκείου των Ευσταθίου Μ. και Πρωτοπαπά Ελ.

Διαβάστε περισσότερα

1. στο σύνολο Σ έχει ορισθεί η πράξη της πρόσθεσης ως προς την οποία το Σ είναι αβελιανή οµάδα, δηλαδή

1. στο σύνολο Σ έχει ορισθεί η πράξη της πρόσθεσης ως προς την οποία το Σ είναι αβελιανή οµάδα, δηλαδή KΕΦΑΛΑΙΟ ΤΟ ΣΥΝΟΛΟ ΤΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ιατεταγµένα σώµατα-αξίωµα πληρότητας Ένα σύνολο Σ καλείται διατεταγµένο σώµα όταν στο σύνολο Σ έχει ορισθεί η πράξη της πρόσθεσης ως προς την οποία το Σ είναι

Διαβάστε περισσότερα

Η Αλφαβητοχώρα. Γιώργος Αμπατζίδης. Ελλάδα. A sea of words 5 th year

Η Αλφαβητοχώρα. Γιώργος Αμπατζίδης. Ελλάδα. A sea of words 5 th year Η Αλφαβητοχώρα Γιώργος Αμπατζίδης. Ελλάδα Η μέρα έμοιαζε συνηθισμένη στην Αλφαβητοχώρα. Ο κύριος ې διαφήμιζε τα φρέσκα λαχανικά του στο μανάβικο δείχνοντας με καμάρι πως το μαρούλι είχε ακόμα την πρωινή

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασµός µαθήµατος. 2η συνάντηση µε τους γονείς

Σχεδιασµός µαθήµατος. 2η συνάντηση µε τους γονείς Ποτέ δε διδάσκω τους µαθητές µου. Επιχειρώ µόνο να δηµιουργήσω τις συνθήκες κάτω από τις οποίες µπορούν να µάθουν. Albert Einstein Σχεδιασµός µαθήµατος Η διαδικασία του σχεδιασµού µαθήµατος για τον κάθε

Διαβάστε περισσότερα

1.1.3 t. t = t2 - t1 1.1.4 x2 - x1. x = x2 x1 . . 1

1.1.3 t. t = t2 - t1 1.1.4  x2 - x1. x = x2 x1 . . 1 1 1 o Κεφάλαιο: Ευθύγραµµη Κίνηση Πώς θα µπορούσε να περιγραφεί η κίνηση ενός αγωνιστικού αυτοκινήτου; Πόσο γρήγορα κινείται η µπάλα που κλώτσησε ένας ποδοσφαιριστής; Απαντήσεις σε τέτοια ερωτήµατα δίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤEΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤEΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤEΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΘΕΜΑ ο A. Έστω µια συνάρτηση f, η οποία είναι συνεχής σε ένα διάστηµα. Αν f () > σε κάθε εσωτερικό σηµείο του, τότε να αποδείξετε ότι η f είναι γνησίως

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΗ Η ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΟΛΗ Η ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΛΗ Η ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΡΙΣΜΟΙ ΑΠΟΔΕΙΞΕΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ : ΣΩΣΤΟ ΛΑΘΟΣ ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΟΥ ΠΑΥΛΟΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΟΥ ΠΑΥΛΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ : ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

6.2 ΛΟΓΟΣ ΥΟ ΑΡΙΘΜΩΝ ΑΝΑΛΟΓΙΑ

6.2 ΛΟΓΟΣ ΥΟ ΑΡΙΘΜΩΝ ΑΝΑΛΟΓΙΑ 6.2 ΛΟΓΟΣ ΥΟ ΑΡΙΘΜΩΝ ΑΝΑΛΟΓΙΑ ΘΕΩΡΙΑ. Λόγος οµοειδών µεγεθών : Ονοµάζουµε λόγο δύο οµοιειδών µεγεθών, που εκφράζονται µε την ίδια µονάδα µέτρησης, το πηλίκο των µέτρων τους. 2. Αναλογία: Η ισότητα δύο

Διαβάστε περισσότερα

Γεωµετρία Α Γυµνασίου. Ορισµοί Ιδιότητες Εξηγήσεις

Γεωµετρία Α Γυµνασίου. Ορισµοί Ιδιότητες Εξηγήσεις Γεωµετρία Α Γυµνασίου Ορισµοί Ιδιότητες Εξηγήσεις Ευθεία γραµµή Ορισµός δεν υπάρχει. Η απλούστερη από όλες τις γραµµές. Κατασκευάζεται µε τον χάρακα (κανόνα) πάνω σε επίπεδο. 1. ύο σηµεία ορίζουν την θέση

Διαβάστε περισσότερα

Το σύνολο Z των Ακεραίων : Z = {... 2, 1, 0, 1, 2, 3,... } Να σηµειώσουµε ότι οι φυσικοί αριθµοί είναι και ακέραιοι.

Το σύνολο Z των Ακεραίων : Z = {... 2, 1, 0, 1, 2, 3,... } Να σηµειώσουµε ότι οι φυσικοί αριθµοί είναι και ακέραιοι. 1 E. ΣΥΝΟΛΑ ΘΕΩΡΙΑ 1. Ορισµός του συνόλου Σύνολο λέγεται κάθε συλλογή πραγµατικών ή φανταστικών αντικειµένων, που είναι καλά ορισµένα και διακρίνονται το ένα από το άλλο. Τα παραπάνω αντικείµενα λέγονται

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικα Γ Γυμνασιου

Μαθηματικα Γ Γυμνασιου Μαθηματικα Γ Γυμνασιου Θεωρια και παραδειγματα livemath.eu σελ. απο 9 Περιεχομενα Α ΜΕΡΟΣ: ΑΛΓΕΒΡΑ ΚΑΙ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΕΣ 4 ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Χ 4 ΜΟΝΩΝΥΜΑ & ΠΟΛΥΩΝΥΜΑ 5 ΜΟΝΩΝΥΜΑ 5 ΠΟΛΥΩΝΥΜΑ 5 ΡΙΖΑ ΠΟΛΥΩΝΥΜΟΥ 5 ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 4 Διανυσματικοί Χώροι

Κεφάλαιο 4 Διανυσματικοί Χώροι Κεφάλαιο Διανυσματικοί Χώροι Διανυσματικοί χώροι - Βασικοί ορισμοί και ιδιότητες Θεωρούμε τρία διαφορετικά σύνολα: Διανυσματικοί Χώροι α) Το σύνολο διανυσμάτων (πινάκων με μία στήλη) με στοιχεία το οποίο

Διαβάστε περισσότερα

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013 Εμπειρίες που αποκόμισα από το Διήμερο Σεμινάριο που αφορά στην ένταξη Παιδιών με Απώλεια Ακοής στη Μέση Γενική και Μέση Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση Είχα την τύχη να συμμετάσχω στο διήμερο σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

1.5 ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ ΓΙΝΟΜΕΝΟ ΔΙΑΝΥΣΜΑΤΩΝ

1.5 ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ ΓΙΝΟΜΕΝΟ ΔΙΑΝΥΣΜΑΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ο : ΔΙΑΝΥΣΜΑΤΑ - ΕΝΟΤΗΤΑ.. ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ ΓΙΝΟΜΕΝΟ ΔΙΑΝΥΣΜΑΤΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΘΕΩΡΙΑΣ Αν είναι δυο μη μηδενικά διανύσματα τότε ονομάζουμε εσωτερικό γινόμενο των και τον αριθμό : όπου φ είναι η γωνία των

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΤΕ ΙΣΧΥΕΙ Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΕΛΑΧΙΣΤΗΣ ΔΡΑΣΕΩΣ. φυσικό σύστηµα; Πρόκειται για κίνηση σε συντηρητικό πεδίο δυνάµεων;

ΠΟΤΕ ΙΣΧΥΕΙ Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΕΛΑΧΙΣΤΗΣ ΔΡΑΣΕΩΣ. φυσικό σύστηµα; Πρόκειται για κίνηση σε συντηρητικό πεδίο δυνάµεων; ΠΟΤΕ ΙΣΧΥΕΙ Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΕΛΑΧΙΣΤΗΣ ΔΡΑΣΕΩΣ Είδαµε ότι η φυσική κίνηση ενός σωµατιδίου σε συντηρητικό πεδίο ικανοποιεί την αρχή ελάχιστης δράσης του Hamilton µε Λαγκρανζιανή, όπου η κινητική ενέργεια του

Διαβάστε περισσότερα

Αφιέρωση Στα παιδιά µας Στους µαθητές που ατενίζουν µε αισιοδοξία το µέλλον

Αφιέρωση Στα παιδιά µας Στους µαθητές που ατενίζουν µε αισιοδοξία το µέλλον Αφιέρωση Σταπαιδιάµας Στουςµαθητέςπουατενίζουν µεαισιοδοξίατοµέλλον Φίληµαθήτρια,φίλεµαθητή Τοβιβλίοαυτόέχειδιπλόσκοπό: Νασεβοηθήσειστηνάρτιαπροετοιµασίατουκαθηµερινούσχολικού µαθήµατος. Νασουδώσειόλατααπαραίτηταεφόδια,ώστενααποκτήσειςγερές

Διαβάστε περισσότερα

ιακριτά Μαθηµατικά Ασκήσεις Φροντιστηρίου

ιακριτά Μαθηµατικά Ασκήσεις Φροντιστηρίου ιακριτά Μαθηµατικά Ασκήσεις Φροντιστηρίου Εαρινό Εξάµηνο 2009 Κάτια Παπακωνσταντινοπούλου 1. Εστω A ένα µη κενό σύνολο. Να δείξετε ότι η αλγεβρική δοµή (P(A), ) είναι αβελιανή οµάδα. 2. Εστω ένα ξενοδοχείο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΙΑΤΥΠΩΣΗ ΚΑΙ ΛΥΣΗ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΙΑΤΥΠΩΣΗ ΚΑΙ ΛΥΣΗ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΙΑΤΥΠΩΣΗ ΚΑΙ ΛΥΣΗ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ Στις φυσικές επιστήµες για να λύσουµε προβλήµατα ακολουθούµε συνήθως τα εξής βήµατα: 1. Μαθηµατική διατύπωση. Για να διατυπώσουµε µαθηµατικά ένα πρόβληµα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β Γυμνασίου

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β Γυμνασίου ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β Γυμνασίου Ενότητα 1: Σύνολα ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β Γυμνασίου Ενότητα 1: Σύνολα Συγγραφή: Ομάδα Υποστήριξης Μαθηματικών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΕΣ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ

ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΕΣ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ 1 ΑΝΔΡΕΑΣ Λ. ΠΕΤΡΑΚΗΣ ΑΡΙΣΤΟΥΧΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΕΣ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΤΑ ΚΟΙΝΑ ΣΗΜΕΙΑ ΤΩΝ ΓΡΑΦΙΚΩΝ ΤΟΥΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ, ΑΝ ΥΠΑΡΧΟΥΝ, ΒΡΙΣΚΟΝΤΑΙ ΜΟΝΟ ΠΑΝΩ ΣΤΗΝ ΕΥΘΕΙΑ y = x ΔΕΥΤΕΡΗ

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 10 Περιστροφική Κίνηση. Copyright 2009 Pearson Education, Inc.

Κεφάλαιο 10 Περιστροφική Κίνηση. Copyright 2009 Pearson Education, Inc. Κεφάλαιο 10 Περιστροφική Κίνηση Περιεχόµενα Κεφαλαίου 10 Γωνιακές Ποσότητες Διανυσµατικός Χαρακτήρας των Γωνιακών Ποσοτήτων Σταθερή γωνιακή Επιτάχυνση Ροπή Δυναµική της Περιστροφικής Κίνησης, Ροπή και

Διαβάστε περισσότερα

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι.

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι. 0001 00:00:11:17 00:00:13:23 Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18 Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10 Ναι. 0004 00:01:06:17 00:01:07:17 Σου έδειξα τη φωτογραφία; 0005 00:01:07:17 00:01:10:10

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 ΚΕΝΤΡΟ ΒΑΡΟΥΣ-ΡΟΠΕΣ Α ΡΑΝΕΙΑΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 ΚΕΝΤΡΟ ΒΑΡΟΥΣ-ΡΟΠΕΣ Α ΡΑΝΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 ΚΕΝΤΡΟ ΒΑΡΟΥΣ-ΡΟΠΕΣ Α ΡΑΝΕΙΑΣ 6.. ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ Για τον υπολογισµό των τάσεων και των παραµορφώσεων ενός σώµατος, που δέχεται φορτία, δηλ. ενός φορέα, είναι βασικό δεδοµένο ή ζητούµενο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΙΑΝΥΣΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ. Να σηµειώσετε το σωστό (Σ) ή το λάθος (Λ) στους παρακάτω ισχυρισµούς:. Αν ΑΒ + ΒΓ = ΑΓ, τότε τα σηµεία Α, Β, Γ είναι συνευθειακά.. Αν α = β, τότε

Διαβάστε περισσότερα

Η ΆΝΝΑ ΚΑΙ Ο ΑΛΈΞΗΣ ΕΝΆΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΧΑΡΆΚΤΕΣ

Η ΆΝΝΑ ΚΑΙ Ο ΑΛΈΞΗΣ ΕΝΆΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΧΑΡΆΚΤΕΣ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ EURO RUN www.nea-trapezogrammatia-euro.eu Η ΆΝΝΑ ΚΑΙ Ο ΑΛΈΞΗΣ ΕΝΆΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΧΑΡΆΚΤΕΣ - 2 - Η Άννα και ο Αλέξης είναι συμμαθητές και πολύ καλοί φίλοι. Μπλέκουν πάντοτε σε φοβερές καταστάσεις.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ : «ιδακτικό υλικό Μαθηµατικών Γ Γυµνασίου» Aγαπητοί συνάδελφοι,

ΘΕΜΑ : «ιδακτικό υλικό Μαθηµατικών Γ Γυµνασίου» Aγαπητοί συνάδελφοι, ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ /ΝΣΗ Π/ΘΜΙΑΣ & /ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ.Ε. Ν. ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ηµήτριος Μπουνάκης Σχολικός Σύµβουλος Μαθηµατικών

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΞΙΣΩΣΕΩΝ

ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΞΙΣΩΣΕΩΝ ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΞΙΣΩΣΕΩΝ Θα ξεκινήσουµε την παρουσίαση των γραµµικών συστηµάτων µε ένα απλό παράδειγµα από τη Γεωµετρία, το οποίο ϑα µας ϐοηθήσει στην κατανόηση των συστηµάτων αυτών και των συνθηκών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού Σταύρος Κούλας Γραφίστας - Πώς ορίζεται το επάγγελμά σας, και ποιες είναι οι παραλλαγές του; H γραφιστική είναι ένα επάγγελμα που ορίζει τη σχέση του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΛΥΚΟΠΟΥΛΩΝ ΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Η ΠΡΟΟΔΟΣ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΛΥΚΟΠΟΥΛΩΝ Στον Προσκοπισµό οι νέοι έχουν την ευκαιρία να αποκτήσουν µια σειρά από εµπειρίες που συµβάλλουν στην φυσιολογική

Διαβάστε περισσότερα

ιανύσµατα στον 2-διάστατο και στον 3-διάστατο χώρο

ιανύσµατα στον 2-διάστατο και στον 3-διάστατο χώρο Κεφάλαιο 3 ιανύσµατα στον -διάστατο και στον 3-διάστατο χώρο 3.1 Εισαγωγή στα ιανύσµατα (Γεωµετρική) Πολλές ϕυσικές ποσότητες, όπως το εµβαδόν, το µήκος, η µάζα και η ϑερµοκρασία, περιγράφονται πλήρως

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητα Εύρεση του π

Δραστηριότητα Εύρεση του π Δραστηριότητα Εύρεση του π Ανάµεσα σε πολλά πρωτότυπα και εντυπωσιακά επιτεύγµατα του Αρχιµήδη, η µέθοδός του για την εύρεση µιας αριθµητικής προσέγγισης για το π ξεχωρίζει για την κοµψότητα και την ασυνήθιστη

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ιαχείριση διδακτέας - εξεταστέας ύλης των Μαθηµατικών Γ τάξης Ηµερήσιου και τάξης Εσπερινού Γενικού Λυκείου, για το σχολικό έτος 2010 2011.

ΘΕΜΑ: ιαχείριση διδακτέας - εξεταστέας ύλης των Μαθηµατικών Γ τάξης Ηµερήσιου και τάξης Εσπερινού Γενικού Λυκείου, για το σχολικό έτος 2010 2011. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & /ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ /ΥΝΣΗ ΣΠΟΥ ΩΝ /ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΤΜΗΜΑ Α Να διατηρηθεί µέχρι... Βαθµός Ασφαλείας...

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΜΕΤΡΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΠΕΔΟ

ΣΥΜΜΕΤΡΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΥΜΜΕΤΡΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΠΕΔΟ Το κεφάλαιο αυτό γράφτηκε από το Βαγγέλη Δρίβα Στο κεφάλαιο αυτό θα ασχοληθούμε με την συμμετρία στο επίπεδο. Αυτή έχει την έννοια της μεταφοράς όλων των σημείων ενός αντικειμένου

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Καγκουρό 2010 Επίπεδο: 1 (για µαθητές της Γ' και ' τάξης ηµοτικού)

Θέµατα Καγκουρό 2010 Επίπεδο: 1 (για µαθητές της Γ' και ' τάξης ηµοτικού) Θέµατα Καγκουρό 2010 Επίπεδο: 1 (για µαθητές της Γ' και ' τάξης ηµοτικού) Ερωτήσεις 3 πόντων: 1) Η γάτα θέλει να πάει στο γάλα και το ποντίκι στο τυρί, ακολουθώντας τους δρόµους του κήπου. Οι διαδροµές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΕΣΗ ΣΥΝΟΛΟΥ ΤΙΜΩΝ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ. της f : A. Rούτε εύκολη είναι ούτε πάντοτε δυνατή. Για τις συναρτήσεις f (x) = x ηµ x και ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ

ΕΥΡΕΣΗ ΣΥΝΟΛΟΥ ΤΙΜΩΝ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ. της f : A. Rούτε εύκολη είναι ούτε πάντοτε δυνατή. Για τις συναρτήσεις f (x) = x ηµ x και ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΕΥΡΕΣΗ ΣΥΝΟΛΟΥ ΤΙΜΩΝ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ Έστω fµια συνάρτηση µε πεδίο ορισµού το Α. Το σύνολο των τιµών της είναι f( A) { R = υπάρχει (τουλάχιστον) ένα A : f () = }. Ο προσδιορισµός του συνόλου τιµών f( A) της

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2013 ΘΕΩΡΙΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Η ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ Βαγγέλης Α Νικολακάκης Μαθηματικός http://cutemaths.wordpress.com/ ΛΙΓΑ ΛΟΓΑ Η παρούσα εργασία μου δεν στοχεύει απλά στο κυνήγι του 20,

Διαβάστε περισσότερα

Δυνάμεις Φυσικών Αριθμών

Δυνάμεις Φυσικών Αριθμών Δυνάμεις Φυσικών Αριθμών TINΑ ΒΡΕΝΤΖΟΥ www.ma8eno.gr www.ma8eno.gr Σελίδα 1 Δυνάμεις φυσικών αριθμών Δύναμη ονομάζουμε το γινόμενο πολλών ίσων παραγόντων Πχ: 8 8= 64, 4 4 4= 64, 3 3 3 3= 81. Έτσι, το γινόμενο

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρία παιγνίων Δημήτρης Χριστοφίδης Εκδοση 1η: Παρασκευή 3 Απριλίου 2015. Παραδείγματα Παράδειγμα 1. Δυο άτομα παίζουν μια παραλλαγή του σκακιού όπου σε κάθε βήμα ο κάθε παίκτης κάνει δύο κανονικές κινήσεις.

Διαβάστε περισσότερα