ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΤΟΥ ΕΥΑΝΑΓΝΩΣΤΩΣ ΖΗΝ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΤΟΥ ΕΥΑΝΑΓΝΩΣΤΩΣ ΖΗΝ"

Transcript

1 ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΤΟΥ ΕΥΑΝΑΓΝΩΣΤΩΣ ΖΗΝ Ιωάννης Ρέντζος Πανεπιστήµιο Αιγαίου, Τµ. Κοινωνικής Ανθρωπολογίας και Ιστορίας Περίληψη: Ο ελεύθερος χρόνος έχει ανάγκη από τη χαρτογραφία εκείνη που επιτρέπει την καλύτερη «ανάγνωση» των χώρων των στιγµών της ευζωίας µας και αποτελεί το θέµα του παρόντος συνεδρίου. Όµως πολυάριθµες άλλες χαρτογραφήσεις και εξερευνήσεις χώρων δεν εµπλέκουν πραγµατικούς ανθρώπους αλλά περιλαµβάνουν φανταστικές περιηγήσεις σε χώρους στους οποίους ζουν και ταξιδεύουν οι ήρωες και οι ηρωίδες των αναγνωσµάτων και των θεαµάτων µας. Αυτά, είτε µας συνοδεύουν στο δικό µας ελεύθερο χρόνο είτε αποτελούν «οδηγούς» όταν επιθυµούµε να βαδίσουµε πάνω στα χνάρια που άφησαν στο χώρο. Η παρούσα εισήγηση αποτελεί µια µικρή συµβολή στην πολιτισµική χαρτογραφία µε υπενθύµιση ή επισήµανση χαρτογραφικών εργασιών που σχετίζονται µε τη λογοτεχνία και τον κινηµατογράφο και οι οποίες αναδεικύουν τους χώρους, τους τόπους και τις διαδροµές που έχουν προβληθεί διαµέσου αυτών. Θέτει επίσης το ερώτηµα σε ποιο βαθµό η χαρτογραφία συνεργάζεται ώστε να συµβάλει στην κατανόηση των σχετικών µυθοπλασιών καθιστώντας τις περισσότερο ευανάγνωστες και αληθοφανείς. Λέξεις-κλειδιά: πολιτισµική χαρτογραφία, λογοτεχνική χαρτογραφία, κινηµατογραφική χαρτογραφία ISLANDS, CITIES AND ROUTES: CARTOGRAPHIES OF GOOD READING AND IMAGINING Ioannis Rentzos University of the Aegean, Department of Social Anthropology and History Abstract: Leisure and free time need maps because cartography helps people experiencing better the moments of their well-being. Nevertheless, numerous activities of map making along with some geographical explorations do not involve real people but comprise imaginary tours in spaces and places where the heroes of the texts we read and the movies we see live and travel. These heroes are either accompanying us in our free time or make themselves our guides when we like to follow them on the traces they left. The present text constitutes a small contribution to cultural cartography by reminding and highlighting spaces, places and routes relating to novels and films we read and saw. It also poses the question in what degree cartography contributes to a full understanding of fiction and cinema by helping us enjoy them better. Το ευ ζην ως ελεύθερος χρόνος, χρόνος της σχόλης και της ξεγνοιασιάς, έχει ανάγκη από τη χαρτογραφία εκείνη που επιτρέπει την καλύτερη «ανάγνωση» των χώρων των στιγµών της ευζωίας µας. Αυτό είναι και το θέµα του παρόντος συνεδρίου. Πόλεις και γωνιές, νησιά και ακτές, τόποι προσκηνυµάτων και ορεινές διαδροµές µπορούν να αναδειχθούν µε κάθε λεπτοµέρεια µέσα από τις σύγχρονες χαρτογραφικές τεχνικές. Πρόκειται για πραγµατικούς χώρους που χαρτογραφούνται και εξερευνούνται σε πραγµατικές συνθήκες. Υπάρχουν όµως και πολυάριθµες χαρτογραφήσεις και εξερευνήσεις χώρων που, παρά τη ζωντάνια τους, δεν εµπλέκουν πραγµατικούς ανθρώπους. Περιλαµβάνουν φανταστικές περιηγήσεις σε ποικίλους χώρους, εκεί που ζουν και ταξιδεύουν οι ήρωες και οι ηρωίδες των αναγνωσµάτων και των θεαµάτων που µας συνοδεύουν στο δικό µας πραγµατικό χωρόχρονο των τόπων και των στιγµών ευζωίας µας: Τους «ακολουθούµε» µε τα βιβλία που διαβάζουµε ή στην κινηµατογραφική οθόνη (καθώς και πάνω στη θεατρική σκηνή). Τους «ακολουθούµε», ακόµα, στις διακοπές µας, όταν επιθυµούµε να βαδίσουµε πάνω στα χνάρια που άφησαν στο χώρο. Η λογοτεχνία ως γεωγραφία και χαρτογραφία: Νησιωτική χαρτογραφία που γράφει ιστορία «Οι τόποι, τα ταξίδια και οι εξερευνήσεις υπήρξαν πάντα τα περισσότερο θεµελιώδη στοιχεία της λογοτεχνίας». Έτσι αρχίζει την εισαγωγή του στον «Άτλαντα της λογοτεχνίας»[ ] ο εκδότης (επιµελητής) Malcolm Bradbury (Bradbury, 1996: 8). Και για να µην αφήσει καµιάν αµφιβολία ότι ο άτλαντας αυτός αποτελεί µια συλλογή καθαρά χαρτογραφικών και γεωγραφικών τεκµηρίων ο Bradbury συνεχίζει: «Η ποίηση [...], η λογοτεχνία, το θέατρο είναι στην ουσία µια πλατιά χαρτογράφηση του κόσµου [ ] Τα βιβλία και οι χάρτες που αναφέρονται στο κείµενο επιδείχθηκαν (ως εικόνες PowerPoint) κατά την παρουσίαση της εισήγησης. Βλ. 1

2 που αναδεικνύει µερικά σηµεία ή που αφήνει άλλα στο σκοτάδι, που αλλάζει στο χώρο και το χρόνο». Και αναλύει ιδιαίτερα αυτά που φαίνεται να έχουν χαρακτήρα µάλλον µεταφοράς και παροµοίωσης, που υπογραµµίσαµε: «Ενα µεγάλο µέρος του γραπτού µας είναι µια ιστορία του για τις ρίζες του σε ένα µέρος που θα είναι ένα τοπίο, µια περιοχή, ένα χωριό, µια πόλη, µια χώρα ή µια ήπειρος». Ο Χέρµαν Μέλβιλ, δηµιουργός του Μόµπυ Ντικ, είχε άλλωστε άλλοτε υπερθεµατίσει: «Σχεδόν όλη η λογοτεχνία, από µιαν άποψη, αποτελείται από ταξιδιωτικούς οδηγούς» (Βέης, 2004). Πόσο όµως καλοί είναι αυτοί οι «ταξιδιωτικοί οδηγοί» και σε τί βαθµό αξιοποιούν στις περιγραφές των τόπων «τους» τη «γεω»-«γραφική» χαρτογραφία, µαζί µε τις βαθιές λεκτικές αναλύσεις τους και τις φορτισµένες περιγραφές τους που, όπως αναγνωρίζεται, έχουν χαραχθεί στο πνεύµα των ανθρώπων και αποτελούν στοιχείο του παγκόσµιου πολιτισµού; Εννοούµε εδώ κάτι περισσότερο από ό,τι περιλάµβάνει η διατύπωση της ερώτησης που θέτουµε. εν ενδιαφερόµαστε τόσο για την ενδεχόµενη χρηστική και καθοδηγητική αξία που έχουν αυτοί οι «ταξιδιωτικοί οδηγοί», σε περίπτωση που θα χρησιµοποιηθούν από µεµονωµένους περιηγητές (και λιγότερο από τις µάζες του σύγχρονου τουρισµού). Ρίχνουµε αντίθετα το βάρος στο να αναζητήσουµε την ανάγκη που εκδηλώνουν οι συγγραφείς στο να εκφράσουν τη σχέση τους µε το χώρο που περιγράφουν καταφεύγοντες και στη χρήση της εικόνας και µάλιστα του χάρτη. Εκφράζουµε την άποψη πως ο δόκιµος συγγραφέας «πλάθεται» και αυτός στο χώρο / από το χώρο όπου τοποθετεί τους ήρωές του, οπότε οι γεωγραφικές και χαρτογραφικές λεπτοµέρειες (πραγµατικές, νοητικές και φανταστικές [King, 1996: 63]), είτε δίδονται από αυτόν τον ίδιο είτε παρέχονται από σχολιαστές του έργου του, µπορούν να αποτελούν αναπόσπαστο τµήµα του δηµιουργικού και ερµηνευτικού συνόλου που αποτελεί το µυθιστόρηµα. Να τι υποστήριζε ο Ρόµπερτ Λούις Στήβενσον ( ) σχετικά: «Ο συγγραφέας πρέπει να γνωρίζει τον τόπο του είτε πραγµατικός είτε φανταστικός είναι αυτός, όσο και το χέρι του. Οι αποστάσεις, τα σηµεία του ορίζοντα και µάλιστα η Ανατολή, οι θέσεις της Σελήνης, πρέπει να µη του δηµιουργούν πρόβληµα» (Bradbury, 1996: 151) [Υπογραµµίσαµε]. Γνωρίζουµε βέβαια πως ο συγγραφέας αυτός, που είχε µια τόσο καίρια θεωρητική άποψη για τη γεωγραφική-χαρτογραφική γνώση που οφείλει να έχει ο δηµιουργός, έχει δώσει, µε το µυθιστόρηµα «Η Νήσος των Θησαυρών», ένα πρότυπο λογοτεχνικής χαρτογραφίας. Η περίφηµη προµετωπίδα του µυθιστορήµατος που αναπαριστά το φανταστικό νησί, που σχεδίασε ο ίδιος, αναπαράγεται τόσο συχνά και µελετάται µέχρι σήµερα σε διάφορες εκδόσεις (Mezzetti, 1977). 2

3 Εικ. 1. «Τα κανόνια του Ναβαρόνε», µια περίπτωση µυθοπλαστικής χαρτογραφίας: Λεράδες, Κέρος και Ναβαρόνε στο Ανατολικό Αιγαίο. (Έγινε επιχρωµάτιση). Άλλα νησιά, όπως το νησί του Ροβινσώνα Κρούσου, που τόσο µελετήθηκε από όσους έσκυψαν πάνω στην πρωτότυπη σκέψη του ανιήλ Ντεφόε καθώς και τα νησιά των περιπετειών του ευφάνταστου πλοιάρχου Λεµουήλ Γκιούλιβερ, δηµιουργήµατος του Ιωνάθαν Σουίφτ, όπως η ολοστρόγγυλη Λαπούτα, είναι επίσης γνωστά Και οπωσδήποτε η Νήσος Ουτοπία, του Τόµας Μουρ παραµένει ένα ανθρωπογεωγραφικό όσο και χαρτογραφικό σύµβολο. Θα φτάναµε µάλιστα στο συµπέρασµα ότι η δηµιουργική σκέψη µαζί µε τους ήρωες που επιβάλλει και τα ιδεώδη που προβάλλει, βάζει στο χάρτη και µερικά νησιά. Και φυσικά αντιλαµβανόµαστε πως είναι ευκολότερο για ένα δηµιουργό να «χωροθετήσει» ένα νησί κάπου µες το πέλαγος ή στον ωκεανό, παρά να οριοθετήσει µια χώρα επινοώντας τα σύνορα και τις πόλεις της στην ξηρά όπου δεν υπάρχει πια no man s land. Ας ρίξουµε µια µατιά και στο σύγχρονο γνωστό µυθιστόρηµα «Τα κανόνια του Ναβαρόνε» του Άλιστερ Μακλίν (Maclean, 2004), στο οποίο βασίστηκε η οµώνυµη περιπετειώδης ταινία µε πληθώρα γνωστών ηθοποιών, και που διαδραµατίζεται στην Ελλάδα του Β Παγκοσµίου Πολέµου. Στις πρώτες σελίδες, επισηµαίνουµε την ύπαρξη του σχετικού χάρτη της περιοχής του Αιγαίου, απέναντι στις τουρκικές ακτές, όπου τοποθετείται η δράση (εικ. 1). Ο χάρτης περιλαµβάνει τις «Νήσους Λεράδες», τη «Νήσο Κέρο», τη «Νήσο Μάιδο» και το «Νησί Ναβαρόνε» πάνω στο οποίο βρίσκονται τα κανόνια (Στο χάρτη είναι χωρίς όνοµα). Πρόκειται φυσικά για µια µυθοπλαστική χαρτογραφική κατασκευή που δεν ανταποκρίνεται στην πραγµατικότητα. Η πραγµατική, κατ όνοµα, νήσος Κέρος, βρίσκεται κοντά στην Αµοργό. Άλλωστε η αγγλική-λατινική απόδοση Kheros, που χρησιµοποιείται στο αγγλικό πρωτότυπο, θα παρέπεµπε σε ποικίλες πιθανές προελεύσεις, όπως Χέρος ή Χήρος. Βλέπουµε πως στις χαρτογραφικές απεικονίσεις που εντάσσονται στη «λογοτεχνική χαρτογραφία» η ψευδολογική χαρτογράφηση αποτελεί βασικό στοιχείο. Θα τολµούσαµε, µάλιστα, να υποστηρίξουµε ότι πολλές φορές η χαρτογραφική απεικόνιση δεν γίνεται τόσο για να προσεγγισθεί καλύτερα η γεωγραφική πραγµατικότητα αλλά σε µερικές περιπτώσεις για να συσκοτιστεί! Η χαρτογραφική επιβεβαίωση αποτελεί, σε µεγάλο βαθµό δηλαδή, µια «γείωση» αληθοφάνειας (Ρέντζος, 2003), όπως συµβαίνει µε τους ωραιότατους χάρτες των «X-Files» (Harper Prism, 1996). Εξαίρεση ίσως αποτελεί ο «Άτλαντας της Εµπειρίας», ξεχωριστό δείγµα πρωτοτυπίας και δηµιουργικότητας, που, µε την «unimaginable» κλίµακά του, αποτελεί µια συλλογή όλων των νησιών, των πόλεων και των διαδροµών που µπορεί κανείς να φανταστεί (Van Swaaij & Klare, 2000). Αναζητώντας λογοτεχνικούς χάρτες, πόλεις και διαδροµές Σε παλαιότερες εποχές η χαρτογραφική προµετωπίδα (frontispiece) ή οι χάρτες στα εσώφυλλα (end paper) αποτελούσαν µια συνηθισµένη πρακτική παρουσίασης ενός ή δύο χαρτών. Αναφερόµαστε εδώ σε βιβλιοδεµένες διεθνείς εκδόσεις στα αγγλικά (URL1). Φυσικά, υπήρχε πάντα η δυνατότητα ένταξης περισσότερων χαρτών σε περισσότερα µέρη του βιβλίου αλλά αυτό αφορούσε ειδικότερα βιβλία, πράγµα που δεν αποτελεί αντικείµενο της εισήγησής µας. Μερικοί συγγραφείς συνεχίζουν και 3

4 σήµερα την παραδοσιακή αυτή πρακτική. Η Rebecca Shaw, εκδίδει µια δηµοφιλή σειρά αναγνωσµάτων για νέους, όπου στο εσώφυλλο υπάρχει το περιγραφόµενο χωριό Turnham Malpas (Shaw, 2003, 2004). Ας θυµηθούµε εξάλλου ότι ο Τόλκιν έχει συµπεριλάβει στο έργο του «Ο Άρχοντας των δαχτυλιδιών» ένα µεγάλο χάρτη (40x50 cm) της «Μέσης γης» (Τόλκιν, 1988). Ο Λέον Γιούρις, χωρίζοντας το έργο του «Έξοδος» σε πέντε «βιβλία», πρόκειται πάντως για ενιαία έκδοση προτάσσει σε κάθε βιβλίο ένα χάρτη. Αρχίζει µε ένα νησί, πραγµατικό και όχι φανταστικό, την Κύπρο, και συνεχίζει µε την εξίσου βασανισµένη «γη της επαγγελίας» καθώς και την Ιερουσαλήµ (Uris, 1958). Και στα άλλα βιβλία του ο Γιούρις περιλαµβάνει χάρτες. Για παράδειγµα το «Trinity» αναφέρεται στη Β. Ιρλανδία που τη χαρτογραφεί µαζί µε το Μπέλφαστ και το ουβλίνο καθώς και το Ballyutogue, από το οποίο προέρχεται ο κεντρικός ήρωας (Uris, 1976). Είναι πιθανό ότι µερικοί χάρτες αποτελούν διακοσµητικό στοιχείο ή, σε δεµένα βιβλία, δείγµα περισσότερο φροντισµένης και συνεπώς ακριβότερης έκδοσης. Είναι πάντως βέβαιο ότι σε µερικές περιπτώσεις ο χάρτης αναδεικνύει µε εντυπωσιακό τρόπο τις λεπτοµέρειες της περιγραφής, οπότε είναι περισσότερο από απαραίτητος. Μια τέτοια περίπτωση αποτελεί το γνωστό µυθιστόρηµα του Τζον Στάινµπεκ «Τα Σταφύλια της Οργής». εν έτυχε ποτέ να επισηµάνουµε, σε διάφορες εκδόσεις που έτυχε να δουµε, χάρτη της ατέλειωτης διαδροµής πάνω στη Route 66 και των τοποθεσιών της Καλιφόρνιας. Όµως τα βοηθήµατα που κυκλοφορούν, βιβλία και ιστοσελίδες, περιέχουν αυτό το χαρτογραφικό δεδοµένο (URL2). Μιλώντας για τα εκπαιδευτικά βοηθήµατα που αναλύουν τα σηµαντικά λογοτεχνικά έργα πρέπει να επισηµάνουµε ότι σε αυτά γίνεται συνήθως µια καλή χαρτογραφική δουλεία, πολύ χρήσιµη αφού αυτά απευθύνονται και σε αναγνώστες από άλλες χώρες. Το βοήθηµα για το µυθιστόρηµα, που έγινε και κινηµατογραφική ταινία, «Όταν σκοτώνουν τα κοτσύφια» της Χάρπερ Λη, περιέχει ένα χάρτη των ΗΠΑ, ένα χάρτη της Αλαµπάµα και ένα χαρτογραφικό-εικονογραφικό βοήθηµα της µικρής πόλης Maycomb όνοµα φανταστικό που όµως παραπέµπει σε πραγµατική πόλη, την Monroeville όπου διαδραµατίζεται το έργο. Tα βοηθήµατα για τα σηµαντικά ηθογραφικά µυθιστορήµατα του Τόµας Χάρντυ ( ) περιέχουν πάντα το χάρτη της φανταστικής περιφέρειας Wessex που δεν είναι παρά το νότιο µέρος της υτικής Αγγλίας, που ονοµαζόταν έτσι στο παρελθόν (Hardy, 1993). Ωστόσο, και οι παλαιότερες, πρωτότυπες, εκδόσεις των έργων του Χάρντυ περιείχαν σχετική χαρτογραφία (Hardy, 2003). Θεωρώντας τα βοηθήµατα αυτά ως «µεταγραφές» των πρωτότυπων έργων για εκπαιδευτικούς σκοπούς, µπορούµε να προσθέσουµε ότι και άλλες µεταγραφές µυθιστορηµάτων και πεζογραφηµάτων που γίνονται µε ερευνητικούς και άλλους µη λογοτεχνικούς στόχους µας δίνουν την ευκαιρία να δούµε χρήσιµες χαρτογραφήσεις. Ενδιαφέρουσα είναι, για παράδειγµα η µελέτη της Αθήνας, που επεξεργάζεται ο Σαρηγιάννης (Σαρηγιάννης, 1978), µε βάση το «πολεογράφηµα» του 1965 που είχε φιλοτεχνήσει µε διαίσθηση και οξυδέρκεια ο Βασίλης Βασιλικός στο κείµενό του µε τίτλο «Εντός των Τειχών» (Βασιλικός, 1965). Περιγράφονται εκεί τα ιδεατά τείχη που περικλείουν το τριγωνικό µίλι της χωρικής εκδήλωσης του πολιτειακού, πολιτικού και πολιτιστικού πυρήνα της Ελλάδας, ως σύνολο: «Η καρδιά της καρδιάς, το κράτος του κράτους, η ζωή της ζωής ρυθµίζονται στα τείχη. Από εκεί κατευθύνεται ολόκληρη η Ελλάδα». Εξάλλου, το σχετικό χαρτογράφηµα του Σαρηγιάννη συµπληρώνει και τα υπόλοιπα στοιχεία (τράπεζες, πρεσβείες, στρατιωτικές και πολιτικές υπηρεσίες, γραφεία µεγάλων επιχειρήσεων) που συνιστούν το αθηναϊκό εξουσιαστικό κέντρο. Σε µερικές περιπτώσεις τα πραγµατικά στοιχεία του χώρου που µπορούν ή που πρέπει να αποδοθούν µε χάρτη συνδέονται οργανικά µε την εξιστορούµενη δράση. Σαν παράδειγµα µπορούµε να αναφέρουµε τις οδωνυµικές και χαρτογραφικές εργασίες που έχουν γίνει µε βάση το µυθιστόρηµα «Έγκληµα και τιµωρία» του Ντοστογέφσκι. Οι αναλύσεις που έχουν γίνει για τη σχέση του χώρου γενικά µε την γνώση και την αντίληψη που έχει γι αυτόν ο δολοφόνος (geographical profiling, 4

5 Canter, 2003: 29) αναδεικνύουν τη σηµασία των πολεογραφικών περιγραφών που κάνει ο ρώσος κλασικός, και που βοηθιούνται τόσο πολύ από µια χαρτογραφική αναπαράσταση των κινήσεων του νεαρού δολοφόνου Ρασκόλνικοφ (Bradbury, 1996: 91). Υπενθυµίζουµε πως ο Ντοστογέφσκι, απέφυγε να γράψει πλήρως τα ονόµατα των οδών, των πλατειών και των γεφυρών της πόλης του, της Αγίας Πετρούπολης, αλλά τα άφησε µε αποσιωποιητικά (Σ..., Κ... και άλλα) µολονότι επρόκειτο για τη γειτονιά του. Οπότε η χαρτογράφηση συµβάλλει εδώ στην αποκατάσταση του κειµένου. Φυσικά, το «ευαναγνώστως ζην», για όποιον απλά και µόνο εξυπηρετείται από τις χαρτογραφήσεις αυτές ως αναγνώστης, µετατρέπεται σε «ευ ζην» όταν, ως περιηγητής, ακολουθήσει τα βήµατα του µεγάλου συγγραφέα και των ηρώων του αναζητώντας, στις διάφορες γωνιές της πόλης, αυτόν τον ίδιο και τους ήρωές του. Το επιχειρήσαµε και εµείς... Εικ. 2. Εµφανίσεις ονοµάτων πόλεων στα 8 κεφάλαια του βιβλίου Η Νοσταλγία των δράκων του ηµοσθένη Κούρτοβικ (Ι.Ρ.). Η 16 η Ιουνίου 1904 γιορτάστηκε πριν µερικούς µήνες η εκατοστή επέτειος είναι µια ιδιαίτερα σηµαντική ηµεροµηνία για τις σχέσεις της πολεογραφικής χαρτογραφίας µε τη λογοτεχνία. Την ηµέρα εκείνη, όπως είναι γνωστό, ένας ουβλινέζος, ο Λεοπόλδος Μπλουµ αναχώρησε για την εργασία του και µέσα από τις εκατοντάδες σελίδες των περιγραφών του Τζαίηµς Τζόυς, στον Οδυσσέα του (Τζόυς, 1990), ο αναγνώστης ζει σπιθαµή προς σπιθαµή το ουβλίνο. Ο Τζόυς έγραψε το µυθιστόρηµά του στην Τεργέστη µε κύριο βοήθηµα ένα χάρτη της πόλης του. Από τότε κυκλοφορούν πολυάριθµοι χάρτες της ηµερήσιας οδύσσειας (URL3), που συγκρίνουν µάλιστα τη διαδροµή του Λεοπόλδου µε εκείνη του Οδυσσέα. Στο πλαίσο αυτό, συµπλοκής µυθοπλασίας και πολεογραφίας, «Η Νοσταλγία των δράκων» του ηµοσθένη Κούρτοβικ, (Κούρτοβικ, 2000) είναι µυθιστόρηµα µε ανθρωπολογικό και φιλοσοφικό περιεχόµενο, όπου τα κεφάλαια/µέρη επιγράφονται µε ονόµατα ευρωπαϊκών πόλεων οι οποίες και περιγράφονται δι ολίγων. Εκπονήσαµε ένα χαρτογραφικό και στατιστικό «πολεόγραµµα» µε το οποίο επιχειρούµε να απεικονίσουµε (µερικά) το πολεωνυµικό περιεχόµενο του κειµένου (εικ. 2). Μερικές από τις πόλεις (όχι αυτές που έχουµε επιλέξει στο χάρτη µας) σχηµατίζουν ένα πελώριο Ζ που, όπως µας εξηγεί ο Κούρτοβικ, είναι το ρουνικό σύµβολο του θανάτου... 5

6 Ένα πρόχειρο σχέδιο στις µέσα σελίδες ενός λογοτεχνικού έργου, του µυθιστορήµατος «Γιάλινη πόλη» του Πολ Όστερ (Όστερ, 1991: 97), συνδέει κατά παράδοξο και µοναδικό τρόπο τη σύγχρονη µυθοπλασία µε τη χαρτογραφία. Καθώς ο κεντρικός ήρωας παρακολουθούσε ένα άλλο πρόσωπο µέσα στη Νέα Υόρκη, επιχειρεί να ανασυστήσει την πορεία του σχεδιάζοντας τις ηµερήσιες µετακινήσεις του. Η κλειστή γραµµή που σχεδίασε µια µέρα (εικ. 3) τον οδήγησε σε σκέψεις για το χαρτογραφικό αποτέλεσµα. Ήταν τυχαία ή σκόπιµη η τροχιά; Ήταν σύµβολο ή µήνυµα αυτό που σχηµατίστηκε; Ορθογώνιο ή κύκλος; Μηδέν αφανισµού ή όµικρον µιας λέξης; Και ποιας;... Εικ. 3. Μια τροχιά πεζού στη Νέα Υόρκη κατά τον Πολ Οστερ. Είναι χαρτογραφικό σύµβολο ή µήνυµα απόγνωσης;... Για τις ανάγκες αυτής εδώ της εισήγησης χρειάστηκε να κοιτάξουµε, να ξεφυλλίσουµε έστω, πολυάριθµα βιβλία λογοτεχνικού περιεχοµένου που από τον τίτλο τους υποθέταµε ότι θα έχουν κάποιους χάρτες (π.χ. Aslam, 2004 James, 2002 Paterniti, 2000 Smith, 2000 Castro, 2003). Το βιβλίο της Julia Llewellyn Smith «παρακολουθεί» τον Γκράχαµ Γκρην στις µυθοπλαστικές του εξερευνήσεις ανά τον κόσµο και αναφέρεται στο Μεξικό, τη Σιέρα Λεόνε, την Κούβα, την Αϊτή, την Παραγουάη και την Αργεντινή. Ωστόσο δεν υπάρχει κανένας χάρτης. Το ίδιο συµβαίνει και µε τα άλλα βιβλία που από τον τίτλο τους ο αναγνώστης θα κρίνει ότι θα µπορούσαν να περιλαµβάνουν κάποιο χάρτη. Μόνο το Rio de Janeiro, του Ruy Castro, που είναι «εναλλακτικός οδηγός» για την πόλη αυτή, έχει ένα δισέλιδο χαρτογράφηµα εναλλακτικό και αυτό στα εσώφυλλα. Ούτε τα µαγικά νησιά του Μέλβιλ (Melville, 2002) πρόκειται για τα Καλαπάγκος περιέχουν χάρτη, ενώ το βοήθηµα για τις «ιστορίες από τις νότιες θάλασσες» του Στήβενσον (Stevenson, 1996) περιέχει χάρτες της Χαβάης, των Φίτζι και του Κιραµπάτι (πρώην Γκίλµπερτ). Εντύπωσή µας είναι ότι, γενικά, οι προηγούµενοι αιώνες, εκείνοι της ασπρόµαυρης γραµµωτής χαρτογραφίας, ήταν λιγότερο φειδωλοί σε τέτοιου είδος παροχές. Και, ίσως, τα voyages extraordinaires (παραξένα ταξίδια) του Ιουλίου Βερν υπήρξαν τα πιο πλουσιοπάροχα στη διάδοση των γεωγραφικών και χαρτογραφικών ιδεωδών (URL4). Όσο σήµερα το ιαδίκτυο. Όταν ο κινηµατογάφος γεωγραφεί και χαρτογραφεί Χάρη στην ανυπέρβλητη δύναµη της κινηµατογραφικής ταινίας, χώροι, µικροχώροι και µεγαχώροι του παρόντος και του παρελθόντος αλλά και του µέλλοντος! απεικονίζονται µε µοναδική ακρίβεια ή µε σκόπιµη παραποίηση που, µάλιστα, υπηρετεί την αλήθεια. Χάρτες εµφανίζονται συχνά στην οθόνη και σε τι µεγέθυνση! Γραφικές λύσεις που τώρα έχουν γενικευθεί, µε τη χρήση του υπολογιστή, ακόµα και στο µικρό 6

7 χαρτογραφικό εργαστήριο, ήταν στη διάθεση της κινηµατογραφικής βιοµηχανίας από παλαιότερες φάσεις. Στην οθόνη µπορούµε να βρεθούµε µπροστά σε κλίµακες όχι µόνο «ένα προς...» αλλά και αντίστροφες «... προς ένα». Ο µέσος θεατής είναι εξοικειωµένος µε βασικά στοιχεία της κινηµατογραφικής χαρτογραφικής animation π.χ. για την επισήµανση της διαδροµής σε ένα road movie, της πορείας ενός στρατεύµατος, της αλλαγής των συνόρων σε ένα ιστορικό έργο κ.ά Σε µερικές περιπτώσεις εµφανίζονται αµµοδόχοι και τρισδιάστατα προπλάσµατα όπου αναλύονται τα επιτελικά σχέδια. Πιστεύουµε πως ο θεατής όχι µόνο βλέπει αυτά τα πράγµατα αλλά και, γενικά, τα κατανοεί. Αλλοιώς δεν εξηγείται πώς, σε ταινίες που απευθύνονται σε µάλλον µη απαιτητικό κοινό, οι σκηνοθέτες βασίζουν την εξέλιξη της ταινίας σε χαρτογραφικές, γεωγραφικές και γεωλογικές αναλύσεις που εµφανίζονται στην οθόνη. Υπόδειγµα διδακτικής χαρτογραφικής παρουσιάσης αποτελεί, ίσως, ο «Υπεράνθρωπος» (Superman, α µέρος, 1978, σκηνοθεσία Ρίτσαρντ Ντόνερ) µε τον άτυχο Κρίστοφερ Ριβ αλλά και πλειάδα άλλων εκλεκτών ηθοποιών. Το επιστηµονικόφανταστικό στοιχείο που αναλύεται χαρτογραφικά είναι η πρόκληση ενός σεισµού που θα ενεργοποιήσει το φράγµα Σαν Αντρέας στην Καλιφόρνια. Ο µεγάλος προϋπολογισµός για την παραγωγή αυτής της ταινίας µας επέτρεψε να δούµε όσα σχεδιάστηκαν επί χάρτου, να «ζωντανεύουν» και στην οθόνη. Και σε ταινίες της µακρόβιας κινηµατογραφικής σειράς «Πράκτορας 007 Τζέιµς Μποντ» η χαρτογραφική ανάλυση και διδασκαλία είναι προϋποτιθέµενο. Αναφέρουµε σαν παραδείγµατα τις ταινίες «Επιχείρηση Χρυσοδάκτυλος» (1964) και «Επιχείρηση Κινούµενος Στόχος» (1985). εν υπάρχει λόγος να ασχοληθούµε περισσότερο µε τις δηµοφιλείς αυτές ταινίες που οπωσδήποτε παρουσιάζουν όψεις της σύγχρονης παγκοσµιοποιηµένης κοινωνίας και αυτού που ονοµάζεται και στο θέµα του Συνεδρίου «ευ ζειν»: ταξίδια σε µεγαλουπόλεις, διακοπές σε γραφικά νησιά, επισκέψεις σε µοναδικούς τόπους. Μας δίνεται εδώ η ευκαιρία να προσθέσουµε πως το επίσηµο λογισµικό του Τζέιµς Μποντ, σε δύο διαλογικά CD-Rom, µια σειρά από παγκόσµιους χάρτες αισθητοποιεί τους τόπους δράσης και τις διαδροµές του πράκτορα 007 (Eidos, 1999). Το ντοσιέ αυτό αποτελεί µια υπέροχη ανθρωπογεωγραφία. Εικ. 4. Το επίσηµο λογισµικό του Τζέιµς Μποντ, σε δύο CD-Rom, περιλαµβάνει µια σειρά από παγκόσµιους χάρτες µε τους οποίους αισθητοποιεί τους τόπους δράσης και τις διαδροµές του πράκτορα 007. Μερικές ταινίες έχουν κάποιες χαριτωµένες χαρτογραφικές «παραποµπές» ή ιδιαίτερα χαρτογραφικό και µάλιστα διδακτικό περιεχόµενο. Στη γνωστή από το όνοµα της Μαίριλυν Μονρόε ταινία µε τίτλο «Εφτά χρόνια φαγούρα» (1955, Μπίλι 7

8 Γουάιλντερ) η έναρξη γίνεται µε µια αναφορά στη ζωή των ινδιάνων που ζούσαν στη Νήσο Μανχάταν, που παρουσιάζεται µε ένα χάρτη της εποχής. Θα αναφερθούµε εδώ και στην ταινία «Σε απόσταση βολής» (Striking Dinstance) µε τον Μπρους Γουίλι και τη Σάρα Τζέσικα Πάρκερ (1994, Ράουντι Χέριγκτον). Κατά τη διάρκεια της έρευνάς του ο αστυνοµικός, που τον υποδύεται ο Μπρους Γουίλις, προσπαθεί να αντιληφθεί µια χωρική µορφοδοµή εµφανίσεων του serial killer. Σ'αυτό διευκολύνεται από τη γραµµικότητα του ποτάµιου χώρου στον οποίο ενεργεί την έρευνα του, όπου και δρα ο εγκληµατίας. ηλαδή οι «εµφανίσεις» του γίνονται κατά µήκος του ποταµού σε περίπου ίσες αποστάσεις κάθε φορά. Μπορεί συνεπώς να προβλεφθεί το επόµενο χτύπηµα. Το ζήτηµα αποτελεί µια χαρακτηριστική περίπτωση έστω και αν δίδεται από ταινία δεύτερης ποιότητας χρήσης του χάρτη για τη διατύπωση νόµων πάνω στο χώρο. Σ'αυτή την ιδέα, που είναι απολύτως γεωγραφική και χαρτογραφική, βασίζεται, πιθανώς, και ο τίτλος του φιλµ. Χαρακτηριστικά γεωγραφικό και χαρτογραφικό χαρακτήρα έχει και η ταινία «Αγρυπνος στο Σιατλ» (1993, Νόρα 'Εφρον). Με την εµφάνιση των τίτλων της εισαγωγής παρουσιάζεται ο «χαρτογραφικός» χώρος των ΗΠΑ φωτιζόµενος εξ Ανατολών προς υσµάς (ας πούµε από τη Βαλτιµόρη έως το Σιάτλ, που είναι δυο από τις πόλεις της ταινίας). Κατά τη διάρκεια της ταινίας, ο ίδιος ένθετος σχηµατοποιηµένος χάρτης δείχνει τα αεροπορικά ταξίδια των ηρώων µε animation διακεκοµµένης γραµµής. Στο τέλος επίσης, ο φακός όλο και απο-εστιάζεται από το σηµείο συνάντησης των ηρώων που έγινε στην κορυφή του Εµπάιρ Στέιτ Μπίλντιγκ για να συµπεριλάβει όλο το κτήριο, το σύνολο του Μανχάταν, ολόκληρη τη Νέα Υόρκη και όλο το χώρο των ΗΠΑ. Ακόµα, όταν ο ήρωας δείχνει στο γιο του τη θέση της Βαλτιµόρης στο χάρτη, έχουµε την ευκαιρία να δούµε µια οριζόντια χαρτοθήκη που κρύβει περιτυλιγµένο έναν χάρτη των ΗΠΑ. Ο χάρτης ανοίγει ρολαριστά προς τα κάτω (drop-down box) για να χρησιµοποιηθεί ή περιτυλίγεται συρόµενος αυτόµατα µέσα στη χαρτοθήκη όταν τελειώσει η ανάγνωσή του. Πρόκειται για µια έξυπνη λύση για να εισαχθεί ο χάρτης στο µοντέρνο σπίτι. Και σε άλλες ταινίες υπάρχει σοβαρό χαρτογραφικό περιεχόµενο. Στη γνωστή παλιά ταινία «Μ» (1931, Φριτς Λανγκ), που αποδόθηκε στα ελληνικά µε τον τίτλο «Ο δράκος του Ντίσελντορφ», γίνεται χρήση ενός ανάγλυφου χαρτογραφικού προπλάσµατος της πόλης. Ποιας πόλης όµως; Του Ντίσελντορφ; Όχι βέβαια, αφού η δράση ξετυλίγεται στο Βερολίνο και όχι στο Ντίσελντορφ που δηλώνει ο ελληνικός τίτλος! (Μερικά παραπλήσια ζητήµατα εκθέτουµε σε σχετική ιστοσελίδα, URL5). Αντί για συµπεράσµατα Τα αναγνώσµατα και τα θεάµατα που µας έχουν συγκινήσει εντάσσονται σε µια χαρτογραφία του φανταστικού: Συγκροτούν έναν άτλαντα των διαδροµών και των στάσεων των πολυάριθµων ηρώων που συγκατοικούν µαζί µας ή έζησαν κάποτε στη γη. Οι χάρτες αυτοί καθιστούν περισσότερο κατανοητά τα µηνύµατα που εκπέµπονται από τη λογοτεχνία και τον κινηµατογράφο και περισσότερο προσιτούς τους τόπους που χαρτογραφουνται εκεί. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Aslam, N., (2004), Maps for Lost Lovers, Faber add Faber. Βασιλικός, Β., (1965), «Εντός των Τειχών», Ταχυδρόµος, 13 Μαρτίου 1965, σελ. 22, 23. Βέης, Γ., (2004), «Περιήγηση στην ιστορία µυθικών πόλεων» στο Ελευθεροτυπία/Βιβλιοθήκη, σελ. 24, 24 Σεπτεµβρίου Bradbury, M. [General Editor :] (1996), The Atlas of Literature, De Agostini editions. Canter, D., (2003), Mapping Murder, Virging Books Castro, R. (2003), Rio de Janeiro, Bloomsbury. Eidos, (1999), James Bond The Ultimate Dossier. 8

9 Hardy, T., (1993) Jude the Obscure, Penguin Readers, [1896] Hardy, T., (2003) The Mayor of Casterbridge, Penguin Classics, [1886] Harper Prism, (1996), Official Map of the X Files James, H., (2002),Washington Square, The Modern Library. King, G., (1996), Mapping Reality An Exploration of Cultural Cartographies, MacMillan Press. Κούρτοβικ,., Η Νοσταλγία των δράκων, Εστία, Lee, H., (2002), To Kill a Mockingbird, York notes for GCSE by Beth Sims, Longman. MacLean, A., (2004), The Guns of Navarone, [1957], Harper Collins Publishers. Melville, H., (2002), The Enchanted Isles, ET REMOTISSIMA PROPE. Mezzetti, G., (1977), Geografia 1, La Nuova Italia Editrice. Όστερ, Π., (1991), Γιάλινη πόλη, Σ.Ι. Ζαχαρόπουλος. Paterniti, M., (2000), Driving Mr. Albert A Trip Across America with Einstein s Brain, The Dial Press. Ρέντζος, Ι., (2003), «Mικρή "φυσική" γεωγραφία του ανορθολογισµού», Φαινόµενο, 3/2003, σελ Σαρηγιάννης, Γ. Μ., (1978), «Η προσέγγιση της αστικοποιήσεως µέσα απ τη λογοτεχνική βιβλιογραφία» στο: Τεχνικά Χρονικά, 3/1978, σελ Shaw, R., Intrigue in the Village, Orion, Shaw, R., Country Passions, Orion, Smith, J. Ll., (2000),Traveling on the Edge Journeys in the Footsteps of Graham Green, St. Martins Press. Stevenson, R.L., (1996), South Sea Tales, [Ed., Intr.:] Roslyn Jolly, Oxford. Swaaij, Van L., & Klare J., (2000), The Atlas of Experience, Bloomsbury. Τζόυς, Τζ., (1990) Οδυσσέας, Κέδρος. Τόλκιν, Τζ. Ρ. Ρ., (1988), Ο Άρχοντας των δαχτυλιδιών, Κέδρος. Uris, L., (1958), Εxodus, Bantam Books. Uris, L., (1976), Trinity, Corgi Books. URL1: URL2: URL3: URL4: URL5: 9

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα

Ο κόσμος του Κινηματογράφου στον κόσμο μας: Επιδράσεις και Επιρροές

Ο κόσμος του Κινηματογράφου στον κόσμο μας: Επιδράσεις και Επιρροές Ο κόσμος του Κινηματογράφου στον κόσμο μας: Επιδράσεις και Επιρροές Καβαλλάρη Κατερίνα Β2 Καμπίτση Εμμανουέλα Β2 Κόρμπος Βασίλης Β2 Κοττάκη Δήμητρα Β2 Κινηματογράφος και Λογοτεχνία Harry Potter Κινηματογράφος

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΜΕ ΤΟ GOOGLE EARTH: Η ΕΥΡΩΠΗ

ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΜΕ ΤΟ GOOGLE EARTH: Η ΕΥΡΩΠΗ 1 ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΜΕ ΤΟ GOOGLE EARTH: Η ΕΥΡΩΠΗ ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ Κώστας Κύρος ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1 1. Ανοίξτε το λογισμικό Google Earth και προσπαθήστε να εντοπίσετε τη θέση της Ευρώπης στη Γη. Κατόπιν για να

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΤΑΞΗ Α «ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΕΣ ΣΥΝΤΕΤΑΓΜΕΝΕΣ» ΣΥΝΤΑΚΤΗΣ:ΚΑΤΣΑΔΗΜΑ ΓΕΩΡΓΙΑ ΠΕ15 2014-15

ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΤΑΞΗ Α «ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΕΣ ΣΥΝΤΕΤΑΓΜΕΝΕΣ» ΣΥΝΤΑΚΤΗΣ:ΚΑΤΣΑΔΗΜΑ ΓΕΩΡΓΙΑ ΠΕ15 2014-15 ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΤΑΞΗ Α «ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΕΣ ΣΥΝΤΕΤΑΓΜΕΝΕΣ» ΣΥΝΤΑΚΤΗΣ:ΚΑΤΣΑΔΗΜΑ ΓΕΩΡΓΙΑ ΠΕ15 2014-15 Τίτλος παρέμβασης: «ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΕΣ ΣΥΝΤΕΤΑΓΜΕΝΕΣ» (Α 1.1) Χρόνος διάρκεια: 1 διδακτική ώρα. Τάξη: Α Γυμνασίου Γνωστικό

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσμια ημέρα παιδικού βιβλίου

Παγκόσμια ημέρα παιδικού βιβλίου Παγκόσμια ημέρα παιδικού βιβλίου Η ΗΜΕΡΑ Η Παγκόσμια Ημέρα Παιδικού Βιβλίου γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 2 Απριλίου, την ημέρα που γεννήθηκε ο μεγάλος Δανός παραμυθάς Χανς Κρίστιαν Άντερσεν. Την καθιέρωσε

Διαβάστε περισσότερα

«Οι σελίδες αφηγούνται»

«Οι σελίδες αφηγούνται» Πειραματικό Δ.Σ. Φλώρινας Υπεύθυνη εκπαιδευτικός : Πουγαρίδου Παρασκευή Τάξη : Δ «Οι σελίδες αφηγούνται» 1. Θέμα project κριτήρια επιλογής θέματος Η επιλογή του συγκεκριμένου project σχετίζεται άμεσα με

Διαβάστε περισσότερα

2 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

2 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 64 2 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ MULTITERM '95 ΤΗΣ TRADOS GMBH ΩΣ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ: Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΒΑΣΗΣ "ΓΗ ΚΑΙ ΆΝΘΡΩΠΟΣ" - GEANDER 3.0

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ»

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» «ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» ΤΑΞΗ Γ1 2 ο Δ Σ ΓΕΡΑΚΑ ΔΑΣΚ:Αθ.Κέλλη ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Κατά τη διάρκεια της περσινής σχολικής χρονιάς η τάξη μας ασχολήθηκε με την ανάγνωση και επεξεργασία λογοτεχνικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου 1. Ταυτότητα δραστηριότητας Τίτλος: Και πάλι στο σχολείο Δημιουργός: Μαρία Νέζη Πεδίο, διδακτικό αντικείμενο και διδακτική ενότητα: Μάθημα: Νεοελληνική Λογοτεχνία Τάξη:

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΓΣΠ

Εισαγωγή ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΓΣΠ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΓΣΠ Τα τελευταία 25 χρόνια, τα προβλήµατα που σχετίζονται µε την διαχείριση της Γεωγραφικής Πληροφορίας αντιµετωπίζονται σε παγκόσµιο αλλά και εθνικό επίπεδο µε την βοήθεια των Γεωγραφικών

Διαβάστε περισσότερα

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες.

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1 Σενάριο Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Σε αντίθεση με τα αφηγηματικά ή λογοτεχνικά είδη, το σενάριο περιγράφει αυτό

Διαβάστε περισσότερα

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού 1 η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού Το βιβλίο αυτό, του ψυχοθεραπευτή Gestalt Πέτρου Θεοδώρου, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΒΙΒΛΙΟΦΟΡΟΣ και σε Ελληνική και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

Πώς και γιατί μετακινούμαστε;

Πώς και γιατί μετακινούμαστε; Πώς και γιατί μετακινούμαστε; Διδακτική πρόταση 1: Συνοπτικό πλαίσιο μετακίνησης και εγκατάστασης Ερωτήματα-κλειδιά Γιατί και πώς μετακινούμαστε από τα πολύ παλιά χρόνια μέχρι σήμερα; Πού μένουμε από τα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία Ενδεικτικοί διδακτικοί στόχοι Οι διδακτικοί στόχοι για τη διδασκαλία της εισαγωγής προσδιορίζονται στο βιβλίο για τον καθηγητή, Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι,

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Θεατρικό Εργαστήρι: Δημιουργία δραματικών πλαισίων με αφορμή μαθηματικές έννοιες. Ανάπτυξη ικανοτήτων για επικοινωνία μέσω του θεάτρου και του δράματος. Ειδικότερα αναφορικά με τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Τίτλος μαθήματος ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΥΠΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Επιλογής / Ενότητα Τεχνών (ΤΕ) ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΕΙΡΗΝΗ ΝΑΚΟΥ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΚΤ1121 ΜΟΝΑΔΕΣ ECTS:

Διαβάστε περισσότερα

Φανταστικά ταξίδια στο διάστημα

Φανταστικά ταξίδια στο διάστημα Φανταστικά ταξίδια στο διάστημα Ο Πότης Ράτος ζούσε στα 1880 μαζί με τη γυναίκα του και τα παιδιά του κάπου στην Ελλάδα. Λαχταρούσε να κάνει ένα ταξίδι στο χρόνο. Όχι στο παρελθόν, αλλά στο μέλλον. Και

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Γλώσσα και λογοτεχνική δημιουργία (10394)

Κείμενο Γλώσσα και λογοτεχνική δημιουργία (10394) Κείμενο Γλώσσα και λογοτεχνική δημιουργία (10394) Στην ιστορία της λογοτεχνικής δημιουργίας έχει αποδειχτεί ότι κάθε έργο που εμφανίζεται ανθεκτικό στο πέρασμα του χρόνου οφείλει τη δυνατότητά του αυτή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Υπάρχει µεγάλη ποικιλία θεµάτων που θα µπορούσαν να δοθούν ως συνθετικές δηµιουργικές εργασίες. Όποιο θέµα όµως και να δοθεί, θα ήταν καλό να έχει ως στόχο τη στροφή του

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενο. ΕΠΛ 422: Συστήµατα Πολυµέσων. Σχεδίαση και Ανάπτυξη Πολυµεσικών Εφαρµογών. Βιβλιογραφία. Καγιάφας [2000]: Κεφάλαιο 9, [link]

Περιεχόµενο. ΕΠΛ 422: Συστήµατα Πολυµέσων. Σχεδίαση και Ανάπτυξη Πολυµεσικών Εφαρµογών. Βιβλιογραφία. Καγιάφας [2000]: Κεφάλαιο 9, [link] Περιεχόµενα ΕΠΛ 422: Συστήµατα Πολυµέσων Σχεδίαση και Ανάπτυξη Πολυµεσικών Εφαρµογών Βασικά ζητήµατα σχεδίασης Η διαδικασία ανάπτυξης πολυµεσικών εφαρµογών Η οµάδα ανάπτυξης πολυµεσικών εφαρµογών Σχεδίαση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 23 ΜΑΪΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΚΕΙΜΕΝΟ O εικοστός αιώνας δικαίως χαρακτηρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική πρόταση 2 1 : Οι μετακινήσεις ανθρώπων σε άλλες περιοχές της γης κατά την Αρχαϊκή Εποχή

Διδακτική πρόταση 2 1 : Οι μετακινήσεις ανθρώπων σε άλλες περιοχές της γης κατά την Αρχαϊκή Εποχή Διδακτική πρόταση 2 1 : Οι μετακινήσεις ανθρώπων σε άλλες περιοχές της γης κατά την Αρχαϊκή Εποχή Ερώτημα-κλειδί 2 Οι άνθρωποι της Αρχαϊκής Εποχής μετακινούνταν για τους ίδιους λόγους και με τον ίδιο τρόπο

Διαβάστε περισσότερα

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία Παρουσίαση Προγράµµατος σε Διδασκαλικό Σύλλογο Δηµοτικού Σχολείου Αγ. Αντωνίου Αξιοποίηση Λαϊκών Ιστοριών της Κύπρου για Προώθηση της Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης Σεπτ 2011 - Αυγ 2013 Δίκτυο συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία µε. Ζωγραφική και Μαθηµατικά

Ερευνητική Εργασία µε. Ζωγραφική και Μαθηµατικά Ερευνητική Εργασία - Ζωγραφική και Μαθηµατικά Ηλίας Νίνος Ερευνητική Εργασία µε θέµα: Μαθηµατικά και Τέχνη Υποθέµα: Μαθηµατικά και Ζωγραφική Οµάδα: Μαρία Βαζαίου- Ηρώ Μπρούφα- Μαθηµατικά εννοούµε την επιστήµη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Σχ. Έτος: ΣΧΟΛΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ: 6oΓΕΛ ΑΓΡΙΝΙΟΥ

ΣΧΕΔΙΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Σχ. Έτος: ΣΧΟΛΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ: 6oΓΕΛ ΑΓΡΙΝΙΟΥ ΣΧΕΔΙΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Σχ. Έτος:2015-2016ΣΧΟΛΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ: 6oΓΕΛ ΑΓΡΙΝΙΟΥ Ο ΤΙΤΛΟΣ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΥΠΕΥΘΥΝOY ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚOY ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΣΧΕΤΙΚΗ ΔΙΑΤΙΘΕΜΕΝΕΣ ΩΡΕΣ ΓΙΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

Γ Ε Ω Λ Ο Γ Ι Α Γ Ε Ω Γ Ρ Α Φ Ι Α Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Διδακτέα ύλη Διαχείριση Διδακτέας ύλης

Γ Ε Ω Λ Ο Γ Ι Α Γ Ε Ω Γ Ρ Α Φ Ι Α Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Διδακτέα ύλη Διαχείριση Διδακτέας ύλης Γ Ε Ω Λ Ο Γ Ι Α Γ Ε Ω Γ Ρ Α Φ Ι Α Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Διδακτέα ύλη Διαχείριση Διδακτέας ύλης ΜΑΘ. Α.. Γεωγραφικές συντεταγμένες διδαχθεί η Α.. από το Τετράδιο Εργασιών. Η αυτή δεν σχετίζεται με το αντίστοιχο μάθημα

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση του νέου βιβλίου «Γεωλογία Γεωγραφία» για την Α Γυμνασίου Γκαραγκούνη Αναστασία

Παρουσίαση του νέου βιβλίου «Γεωλογία Γεωγραφία» για την Α Γυμνασίου Γκαραγκούνη Αναστασία Παρουσίαση του νέου βιβλίου «Γεωλογία Γεωγραφία» για την Α Γυμνασίου Γκαραγκούνη Αναστασία Ομάδα εργασίας: Δημητρίου Δώρα, Μυρωνάκη Άννα, Γκαραγκούνη Αναστασία Δομή της Παρουσίασης Ενδεικτικός Προγραμματισμός

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα Πτυχιακής Εργασίας Η Επίδραση της Κινηματογραφικής Εικόνα στη Δημιουργία Τουριστικής Κίνησης. Ονόματα Φοιτήτριας Μαρίνα Πατούλα

Θέμα Πτυχιακής Εργασίας Η Επίδραση της Κινηματογραφικής Εικόνα στη Δημιουργία Τουριστικής Κίνησης. Ονόματα Φοιτήτριας Μαρίνα Πατούλα ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Θέμα Πτυχιακής Εργασίας Η Επίδραση της Κινηματογραφικής Εικόνα στη Δημιουργία Τουριστικής Κίνησης Ονόματα Φοιτήτριας Μαρίνα Πατούλα ΜΑΙΟΣ, 2014 Εισαγωγή Αναφερόμενοι

Διαβάστε περισσότερα

Το ταξίδι στην 11η διάσταση

Το ταξίδι στην 11η διάσταση Το ταξίδι στην 11η διάσταση Το κείμενο αυτό δεν αντιπροσωπεύει το πώς παρουσιάζονται οι 11 διστάσεις βάση της θεωρίας των υπερχορδών! Είναι περισσότερο «τροφή για σκέψη» παρά επιστημονική άποψη. Οι σκέψεις

Διαβάστε περισσότερα

Όλα τα αντικείµενα διαθέτουν εναλλακτικό κείµενο Με το εναλλακτικό κείµενο, οι χρήστες κατανοούν τις πληροφορίες που παρουσιάζονται στις εικόνες και σ

Όλα τα αντικείµενα διαθέτουν εναλλακτικό κείµενο Με το εναλλακτικό κείµενο, οι χρήστες κατανοούν τις πληροφορίες που παρουσιάζονται στις εικόνες και σ ΤΕΙ Ιονίων Νήσων Σύντοµες Οδηγίες για τη ηµιουργία Προσβάσιµων Εγγράφων µε το MS Word 2010 Έκδοση: 1.0 Περιεχόµενα Όλα τα αντικείµενα διαθέτουν εναλλακτικό κείµενο Πίνακες µε σαφή κεφαλίδα Μεγάλα έγγραφα

Διαβάστε περισσότερα

Περίθλαση από ακµή και από εµπόδιο.

Περίθλαση από ακµή και από εµπόδιο. ρ. Χ. Βοζίκης Εργαστήριο Φυσικής ΙΙ 63 6. Άσκηση 6 Περίθλαση από ακµή και από εµπόδιο. 6.1 Σκοπός της εργαστηριακής άσκησης Σκοπός της άσκησης αυτής, καθώς και των δύο εποµένων, είναι η γνωριµία των σπουδαστών

Διαβάστε περισσότερα

4. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ Ή ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ

4. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ Ή ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ 4. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ Ή ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ Με τις ερωτήσεις του τύπου αυτού καλείται ο εξεταζόµενος να επιλέξει την ορθή απάντηση από περιορισµένο αριθµό προτεινόµενων απαντήσεων ή να συσχετίσει µεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

Α. Δράσεις που αναπτύσσονται στο πλαίσιο της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης «Πάφος 2017»

Α. Δράσεις που αναπτύσσονται στο πλαίσιο της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης «Πάφος 2017» ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ ΣΤΟΧΟΣ 3 ος : Η αξιοποίηση του πολιτιστικού πλούτου του συνόλου των κατοίκων της Ευρώπης και η ανάδειξη των κοινών στοιχείων και της πολυμορφίας των ευρωπαϊκών πολιτισμών, μέσα από πολιτιστικές

Διαβάστε περισσότερα

Το μάθημα των Νέων Ελληνικών στα ΕΠΑΛ: Ζητήματα διδασκαλίας και αξιολόγησης. Βενετία Μπαλτά & Μαρία Νέζη Σχολικές Σύμβουλοι Φιλολόγων 5/10/2016

Το μάθημα των Νέων Ελληνικών στα ΕΠΑΛ: Ζητήματα διδασκαλίας και αξιολόγησης. Βενετία Μπαλτά & Μαρία Νέζη Σχολικές Σύμβουλοι Φιλολόγων 5/10/2016 Το μάθημα των Νέων Ελληνικών στα ΕΠΑΛ: Ζητήματα διδασκαλίας και αξιολόγησης Βενετία Μπαλτά & Μαρία Νέζη Σχολικές Σύμβουλοι Φιλολόγων 5/10/2016 Στόχοι της εισήγησης: Επισήμανση βασικών σημείων από τις οδηγίες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ Α ΤΡΙΜΗΝΟΥ

ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ Α ΤΡΙΜΗΝΟΥ ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ Α ΤΡΙΜΗΝΟΥ 2012-2013 ΜΑΘΗΜΑ: ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2 Ω/εβδοµάδα ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ Γεωγραφικές συντεταγµένες ( Ω 2) Παιχνίδια µε τις γεωγραφικές συντεταγµένες Η χρήση των χαρτών

Διαβάστε περισσότερα

Λογισμικό: Ταξίδι στον Κόσμο με Νόημα Κατηγορία αναπηρίας: Κώφωση Βαρηκοΐα Μάθημα: Γεωγραφία Τάξη/εις: Ε και Στ Δημοτικού

Λογισμικό: Ταξίδι στον Κόσμο με Νόημα Κατηγορία αναπηρίας: Κώφωση Βαρηκοΐα Μάθημα: Γεωγραφία Τάξη/εις: Ε και Στ Δημοτικού Λογισμικό: Ταξίδι Κατηγορία αναπηρίας: Κώφωση Βαρηκοΐα Μάθημα: Γεωγραφία Τάξη/εις: Ε και Στ Δημοτικού Παρουσίαση Λογισμικού: Κατερίνα Αραμπατζή Μαριάννα Χατζοπούλου Προμηθευτής: Hyper Systems Προσβασιμότητα

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: «Τα Μαθηματικά στο Λύκειο στις αρχές του 21 ου Αιώνα: Επισημάνσεις με Βάση τις Εκπαιδευτικές θεωρίες και τη Διεθνή Πρακτική»

Θέμα: «Τα Μαθηματικά στο Λύκειο στις αρχές του 21 ου Αιώνα: Επισημάνσεις με Βάση τις Εκπαιδευτικές θεωρίες και τη Διεθνή Πρακτική» Θέμα: «Τα Μαθηματικά στο Λύκειο στις αρχές του 21 ου Αιώνα: Επισημάνσεις με Βάση τις Εκπαιδευτικές θεωρίες και τη Διεθνή Πρακτική» ΕΠΕΔΙΜ, 9 Οκτωβρίου 2015 πηγές: Αναλυτικά προγράμματα «προηγμένων εκπαιδευτικά»

Διαβάστε περισσότερα

þÿ ±ÁǹĵºÄ ½¹º Ä Â þÿãà Å Â Ä Â ±ÁǹĵºÄ ½¹º  Xenopoulos, Solon Neapolis University

þÿ ±ÁǹĵºÄ ½¹º Ä Â þÿãà Å Â Ä Â ±ÁǹĵºÄ ½¹º  Xenopoulos, Solon Neapolis University Neapolis University HEPHAESTUS Repository School of Architecture, Land and Environmental Sciences http://hephaestus.nup.ac.cy Informative material 2005 þÿ ±ÁǹĵºÄ ½¹º Ä Â þÿ¼µä±»»±ãì¼µ½  µ¹ºì½±â º±¹

Διαβάστε περισσότερα

Πότε πήρατε την απόφαση να γράψετε το πρώτο σας μυθιστόρημα; Ήταν εξαρχής στα σχέδιά σας να πορευθείτε από κοινού ή ήταν κάτι που προέκυψε τυχαία;

Πότε πήρατε την απόφαση να γράψετε το πρώτο σας μυθιστόρημα; Ήταν εξαρχής στα σχέδιά σας να πορευθείτε από κοινού ή ήταν κάτι που προέκυψε τυχαία; Δευτέρα, Ιουνίου 23, 2014 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΩΝ ΛΙΑ ΖΩΤΟΥ ΚΑΙ ΘΟΔΩΡΗ ΚΑΡΑΓΕΩΡΓΙΟΥ Η Λία Ζώτου και ο Θοδωρής Καραγεωργίου γεννήθηκαν σε δύο γειτονικά χωριά της Καβάλας. Η Λία σπούδασε στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 01 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Ημερομηνία 25/2/2015 Μέσο Συντάκτης Link diastixo.gr Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης http://diastixo.gr/sinentefxeis/xenoi/3524-william-landay ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Δημοσιεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Τίτσα Πιπίνου: «Οι ζωές μας είναι πολλές φορές σαν τα ξενοδοχεία..»

Τίτσα Πιπίνου: «Οι ζωές μας είναι πολλές φορές σαν τα ξενοδοχεία..» Ημερομηνία 11/8/2016 Μέσο Συντάκτης Link artpress.sundaybloody.com Βασόλης Κάργας http://artpress.sundaybloody.com/?it_books=%cf%84%ce%af%cf%84%cf%83%ce%b1- %CF%80%CE%B9%CF%80%CE%AF%CE%BD%CE%BF%CF%85-%CE%BF%CE%B9-

Διαβάστε περισσότερα

1.. 2. , 3. : 4. 1. 2. 3. . 5. 1. ( inspiration). 2. ( GoogleEarth ). 3. ( powerpoint ). 4. (word ). 5. ( HotPotatoes).

1.. 2. , 3. : 4. 1. 2. 3. . 5. 1. ( inspiration). 2. ( GoogleEarth ). 3. ( powerpoint ). 4. (word ). 5. ( HotPotatoes). ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µεγάλες τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Ο Μέγας Αλέξανδρος και τις εκστρατείες του» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών

Διαβάστε περισσότερα

Φιλαναγνωσία Δραστηριότητες. Χρύσα Κουράκη (Ph.D) Υπεύθυνη Πολιτιστικών Θεμάτων Ανατολικής Αττικής

Φιλαναγνωσία Δραστηριότητες. Χρύσα Κουράκη (Ph.D) Υπεύθυνη Πολιτιστικών Θεμάτων Ανατολικής Αττικής Φιλαναγνωσία Δραστηριότητες Χρύσα Κουράκη (Ph.D) Υπεύθυνη Πολιτιστικών Θεμάτων Ανατολικής Αττικής Φιλαναγνωσία - Aimer lire Η θετικά προσδιορισμένη σχέση του αναγνώστη με το βιβλίο ως το κατεξοχήν είδος

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτιστικά Γεγονότα 2008

Πολιτιστικά Γεγονότα 2008 Πολιτιστικά Γεγονότα 2008 Ρόδος, µια Πόλη Τέχνης και Πολιτισµού Ο Πολιτισµός ήταν πάντα ένα αναπόσπαστο κοµµάτι της ζωή στην Ρόδο. Ο Δήµος Ροδίων οργανώνει καθ όλη την διάρκεια της χρονιάς, µε έµφαση στους

Διαβάστε περισσότερα

WebDance: Web dance for all using advanced e-learning tools. Χορός στο διαδίκτυο µε τη χρήση προηγµένων εργαλείων ηλεκτρονικής εκµάθησης

WebDance: Web dance for all using advanced e-learning tools. Χορός στο διαδίκτυο µε τη χρήση προηγµένων εργαλείων ηλεκτρονικής εκµάθησης WebDance: Web dance for all using advanced e-learning tools Χορός στο διαδίκτυο µε τη χρήση προηγµένων εργαλείων ηλεκτρονικής εκµάθησης Ευαγγελία Καβακλή Το ερευνητικό πρόγραµµα WebDance υλοποιείται µε

Διαβάστε περισσότερα

Η εργασία που επέλεξες θα σου δώσει τη δυνατότητα να συνεργαστείς με συμμαθητές σου και να σχεδιάσετε μια εικονική εκδρομή με το Google Earth.

Η εργασία που επέλεξες θα σου δώσει τη δυνατότητα να συνεργαστείς με συμμαθητές σου και να σχεδιάσετε μια εικονική εκδρομή με το Google Earth. Μια εικονική εκδρομή με το Google Earth Αγαπητέ μαθητή, Η εργασία που επέλεξες θα σου δώσει τη δυνατότητα να συνεργαστείς με συμμαθητές σου και να σχεδιάσετε μια εικονική εκδρομή με το Google Earth. Εσύ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ 33Οι επιπτώσεις της Βιομηχανικής Επανάστασης 33Η ανάπτυξη της εκπαίδευσης 33Τα ανθρώπινα δικαιώματα στην ιστορία της τέχνης 3 3 Η Ευρώπη και ο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ. 5η ΕΝΟΤΗΤΑ: Περίοδοι διδασκαλίας: 7

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ. 5η ΕΝΟΤΗΤΑ: Περίοδοι διδασκαλίας: 7 5η ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΙΡΗΝΗ -ΠΟΛΕΜΟΣ Περίοδοι διδασκαλίας: 7 1 η περίοδος: Μέρος Α - Εισαγωγικά κείμενα Μέσα από τα κείμενα οι μαθητές: Να αναπτύξουν προβληματισμούς γύρω από τα θέματα της ειρήνης και του πολέμου.

Διαβάστε περισσότερα

LAB2ART : Festivart 2014

LAB2ART : Festivart 2014 ΔΗΜΟΣ ΛΟΥΤΡΑΚΙΟΥ ΠΕΡΑΧΩΡΑΣ ΑΓΙΩΝ ΘΕΟΔΩΡΩΝ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ LAB2ART : Festivart 2014 To FestivArt είναι ένας ετήσιος θεσμός επικοινωνίας των τεχνών και της δημιουργικής έκφρασης που απευθύνεται σε όλες τις ηλικίες,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΚΥΚΛΟΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΥΚΛΟΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Βασίλης Καραγιάννης Η παρέμβαση πραγματοποιήθηκε στα τμήματα Β2 και Γ2 του 41 ου Γυμνασίου Αθήνας και διήρκησε τρεις διδακτικές ώρες για κάθε τμήμα. Αρχικά οι μαθητές συνέλλεξαν

Διαβάστε περισσότερα

Αστικός Σχεδιασμός και Χαρτογραφική Υποδομή. Ο μνημειακός πλούτος της Θεσσαλονίκης και οι παραγωγικές δραστηριότητες της πόλης.

Αστικός Σχεδιασμός και Χαρτογραφική Υποδομή. Ο μνημειακός πλούτος της Θεσσαλονίκης και οι παραγωγικές δραστηριότητες της πόλης. Αστικός Σχεδιασμός και Χαρτογραφική Υποδομή. Ο μνημειακός πλούτος της Θεσσαλονίκης και οι παραγωγικές δραστηριότητες της πόλης. Ν. Καρανικόλας, Π. Λαφαζάνη, Μ. Μυρίδης. * Περίληψη Οι πληροφορίες που απαιτούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α τάξη Γενικού Λυκείου και Α τάξη Εσπερινού Γενικού Λυκείου Το Π.Σ. για το μάθημα της Λογοτεχνίας στην Α Λυκείου επιδιώκει να δώσει νέες κατευθύνσεις στη διδασκαλία της Λογοτεχνίας

Διαβάστε περισσότερα

Πώς Διηγούμαστε ή Αφηγούμαστε ένα γεγονός που ζήσαμε

Πώς Διηγούμαστε ή Αφηγούμαστε ένα γεγονός που ζήσαμε ΔΙΑΘΕΣΙΜΟ ΣΤΗ: http //blgs.sch.gr/anianiuris ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ: Νιανιούρης Αντώνης (email: anianiuris@sch.gr) Πώς Διηγούμαστε ή Αφηγούμαστε ένα γεγονός που ζήσαμε Διηγούμαστε ή αφηγούμαστε ένα γεγονότος, πραγματικό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΟΡΙΟ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΕΞ ΑΡΙΣΤΕΡΩΝ ΚΑΙ ΕΚ ΔΕΞΙΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ΚΟΥΤΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µικρές τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Ο καιρός» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης. ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι τα Συστήµατα Γεωγραφικών Πληροφοριών. (Geographical Information Systems GIS)

Τι είναι τα Συστήµατα Γεωγραφικών Πληροφοριών. (Geographical Information Systems GIS) Τι είναι τα Συστήµατα Γεωγραφικών Πληροφοριών (Geographical Information Systems GIS) ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ, ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ ΧΑΛΚΙΑΣ ΧΡΙΣΤΟΣ Εισαγωγή στα GIS 1 Ορισµοί ΣΓΠ Ένα σύστηµα γεωγραφικών πληροφοριών

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα: «Βιβλία Γλώσσας Α, Β, Γ ηµοτικού», «Μαθηµατικά Α, Β ηµοτικού»

Θέµατα: «Βιβλία Γλώσσας Α, Β, Γ ηµοτικού», «Μαθηµατικά Α, Β ηµοτικού» 1 ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ Για την ενηµέρωση των υποψηφίων συγγραφέων εγχειριδίων Γλώσσας και Μαθηµατικών, κοινοποιούµε απάντηση σε σχετικό ερωτηµατολόγιο που µας είχαν υποβάλει

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ στο µάθηµα Γενικής Παιδείας.

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ στο µάθηµα Γενικής Παιδείας. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ στο µάθηµα Γενικής Παιδείας ιστορία νεότερη και σύγχρονη ΑΘΗΝΑ 2000 Οµάδα Σύνταξης Συντονιστής:

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικό ιαγώνισµα Πληροφορικής Γ Γυµνασίου Γιώργος Λιακέας Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής Ερωτήσεις

Επαναληπτικό ιαγώνισµα Πληροφορικής Γ Γυµνασίου Γιώργος Λιακέας Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής Ερωτήσεις Επαναληπτικό ιαγώνισµα Πληροφορικής Γ Γυµνασίου (νέο βιβλίο Πληροφορικής Γυµνασίου Αράπογλου, Μαβόγλου, Οικονοµάκου, Φύτρου) Γιώργος Λιακέας Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής Ερωτήσεις 1. Τι είναι ο Αλγόριθµος;

Διαβάστε περισσότερα

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όλα τα είδη ερωτήσεων που αναφέρονται στο «Γενικό Οδηγό για την Αξιολόγηση των µαθητών στην Α Λυκείου» µπορούν να χρησιµοποιηθούν στα Μαθηµατικά, τόσο στην προφορική διδασκαλία/εξέταση, όσο

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι.

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι. Εισαγωγή Ο οδηγός που κρατάς στα χέρια σου είναι μέρος μιας σειράς ενημερωτικών οδηγών του Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας. Σκοπό έχει να δώσει απαντήσεις σε κάποια βασικά ερωτήματα που μπορεί να έχεις

Διαβάστε περισσότερα

Salinity Project: Ανακρίνοντας τo θαλασσινό νερό

Salinity Project: Ανακρίνοντας τo θαλασσινό νερό Salinity Project: Ανακρίνοντας τo θαλασσινό νερό Μέτρηση της Αλατότητας σε θάλασσες τις Αττικής Ε. Θαρουνιάτη ΠΕ03, Ε. Κοντογούλα ΠΕ04 & ΠΕ32, Καλλιτεχνικό Γυμνάσιο Γέρακα με Λ.Τ. Περιγραφή της Δραστηριότητας

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ - ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2016

Πρόγραμμα ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ - ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2016 Πρόγραμμα ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ - ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2016 Μουσείο Αργυροτεχνίας - νέο μέλος στο Δίκτυο Μουσείων ΠΙΟΠ Αθήνα Σεπτέμβριος 2016 14/9, 20:30 Προβολή ταινίας και έκθεση «1922» Εκδήλωση μνήμης της Μικρασιατικής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ02 (78 ώρες)

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ02 (78 ώρες) ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ02 (78 ώρες) 1.α 3 ώρες Η εισαγωγή των ΤΠΕ στην εκπαίδευση και τη διδασκαλία των φιλολογικών µαθηµάτων Επισκόπηση

Διαβάστε περισσότερα

Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας

Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας 1. Ορισµός και αντικείµενο της Κοινωνιολογίας 1.1. Κοινωνιολογία και κοινωνία Ερωτήσεις του τύπου «σωστό λάθος» Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις ως Σωστές ή Λανθασµένες,

Διαβάστε περισσότερα

Η έννοια και η ανάπτυξη του τουρισμού

Η έννοια και η ανάπτυξη του τουρισμού Η έννοια και η ανάπτυξη του τουρισμού ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2016 Βελισσαρίου Ευστάθιος Καθηγητής Τουριστικής Οικονομίας 1 Εισαγωγή Ο τουρισμός παγκοσμίως θεωρείται ένας από τους ταχύτερα αναπτυσσόμενους κλάδους

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΧΥ Ο ΟΙΠΟΡΙΚΟ. 3. Αζιµούθιο: Είναι η δεξιόστροφη γωνία που σχηµατίζεται µεταξύ του µαγνητικού βορρά, του σηµείου στάσεως και του σηµείου σκοπεύσεως.

ΤΑΧΥ Ο ΟΙΠΟΡΙΚΟ. 3. Αζιµούθιο: Είναι η δεξιόστροφη γωνία που σχηµατίζεται µεταξύ του µαγνητικού βορρά, του σηµείου στάσεως και του σηµείου σκοπεύσεως. ΤΑΧΥ Ο ΟΙΠΟΡΙΚΟ Α. Όροι και Ορισµοί 1. Θ7: Είναι συνώνυµο µε το ταχύ οδοιπορικό. 2. Κλίµακα: Είναι η µαθηµατική αναλογία του γραφικού µήκους που απεικονίζεται στο χάρτη µε το φυσικό µήκος στο οποίο αναφέρεται.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Πράξη «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ, στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3, -Οριζόντια Πράξη», ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Δρ. Χαρά Κοσεγιάν Οκτώβρης 2011 Βασική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µεγάλες τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Αξονική συµµετρία» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης.

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικά θέματα αρχιτεκτονικής μορφολογίας. Κατεύθυνση Α: Σκηνογραφία, Ιστορική προσέγγιση

Ειδικά θέματα αρχιτεκτονικής μορφολογίας. Κατεύθυνση Α: Σκηνογραφία, Ιστορική προσέγγιση Ειδικά θέματα αρχιτεκτονικής μορφολογίας Κατεύθυνση Α: Σκηνογραφία, Ιστορική προσέγγιση Υπεύθυνος Καθηγητής: Σ. Γυφτόπουλος Σπουδάστριες: Χ. Τζοβλά, Χ. Χαρατσάρη Το θέατρο αποτελεί μια επικοινωνιακή

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ»

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Ειρηάννα Δραγώνα Θεατροπαιδαγωγός- Εμψυχώτρια Θεάτρου [ Το κείμενο βασίστηκε στις

Διαβάστε περισσότερα

Το Μάθημα της Γλώσσας στο Δημοτικό του Κολλεγίου Αθηνών

Το Μάθημα της Γλώσσας στο Δημοτικό του Κολλεγίου Αθηνών Το Μάθημα της Γλώσσας στο Δημοτικό του Κολλεγίου Αθηνών 1 η Τάξη Στόχοι Τα παιδιά: Αναπτύσσουν, σε κάθε ευκαιρία, τον προφορικό λόγο. Ως ομιλητές απαντούν σε απλές ερωτήσεις, ανακοινώνουν, περιγράφουν,

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήρια Επιµόρφωσης του Προσωπικού του Σχολείου

Εργαστήρια Επιµόρφωσης του Προσωπικού του Σχολείου Εργαστήρια Επιµόρφωσης του Προσωπικού του Σχολείου 2 3 Εισαγωγή για τον εκπαιδευτή του προσωπικού Εάν διαβάζετε το παρόν έγγραφο, υποθέτουµε ότι θα θέλατε να επιµορφώσετε τα µέλη του προσωπικού ενός σχολείου

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΠΟΛΕΟΓΡΑΦΙΑΣ

ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΠΟΛΕΟΓΡΑΦΙΑΣ ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΠΟΛΕΟΓΡΑΦΙΑΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΡΟΦΟΡΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «Η ΠΟΛΗ ΚΑΙ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΕΟΓΡΑΦΙΑΣ» ΦΕΒΡΟΥΑΡIOY 2010 Α. ΟΙ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 1) Ποια είναι τα δέκα μεγαλύτερα

Διαβάστε περισσότερα

Στα ίχνη της Γραφής. Γ. Διαδικτυακή εικονική έκθεση «Γράφω, γράφεις, γράφει» grafi.culture.gr

Στα ίχνη της Γραφής. Γ. Διαδικτυακή εικονική έκθεση «Γράφω, γράφεις, γράφει» grafi.culture.gr Στα ίχνη της Γραφής Γ. Διαδικτυακή εικονική έκθεση «Γράφω, γράφεις, γράφει» grafi.culture.gr Γ.1. «Γράφω, γράφεις, γράφει» grafi.culture.gr Βασική ιδέα της έκθεσης είναι η παρουσίαση της γραφής ως μορφή

Διαβάστε περισσότερα

«Το Πορτοκάλι με την Περόνη» υλικό εργασίας

«Το Πορτοκάλι με την Περόνη» υλικό εργασίας «Το Πορτοκάλι με την Περόνη» υλικό εργασίας θεατρικές ασκήσεις και δημιουργικές δραστηριότητες Συμπεριλαμβάνεται CD με φωτογραφικό υλικό Το πορτοκάλι με την περόνη: υλικό εργασίας θεατρικές ασκήσεις και

Διαβάστε περισσότερα

Η Μάθηση και η Διδασκαλία με Χάρτες

Η Μάθηση και η Διδασκαλία με Χάρτες Η Μάθηση και η Διδασκαλία με Χάρτες Διάλεξη 7α: Νοητικοί Χάρτες Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης, Πανεπιστήμιο Αιγαίου Ευανθία Μιχαηλίδου Στόχος εκπαίδευσης Κατανόηση γεωγραφικού χώρου Οπτική αντίληψη

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος: GPS Βρες το δρόμο σου

Τίτλος: GPS Βρες το δρόμο σου Τίτλος: GPS Βρες το δρόμο σου Θέματα: διασταύρωση σφαιρών, συστήματα με συντεταγμένες, απόσταση, ταχύτητα και χρόνος, μετάδοση σήματος Διάρκεια: 90 λεπτά Ηλικία: 16+ Διαφοροποίηση: Πιο ψηλό επίπεδο: μπορεί

Διαβάστε περισσότερα

Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα (Geographical Information Systems GIS)

Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα (Geographical Information Systems GIS) Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα (Geographical Information Systems GIS) ρ. ΧΑΛΚΙΑΣ ΧΡΙΣΤΟΣ xalkias@hua.gr Χ. Χαλκιάς - Εισαγωγή στα GIS 1 Ορισµοί ΓΠΣ Ένα γεωγραφικό πληροφοριακό σύστηµα Geographic Information

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ. 1 η ενότητα:

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ. 1 η ενότητα: 1 η ενότητα: Από τον τόπο μου σ όλη την Ελλάδα Ταξίδια, περιηγήσεις, γνωριμία με ανθρώπους, έθιμα πολιτισμό Περίοδοι διδασκαλίας: 7 1 η περίοδος: Μέρος Α Εισαγωγικά κείμενα Μέσα από κείμενα οι μαθητές:

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ 556 3 Ο ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ Ματούλας Γεώργιος άσκαλος Σ Ευξινούπολης

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο διδασκαλίας Στόχοι Παρατηρήσεις. υπολογίζουν το λόγο δύο λόγο δύο τμημάτων

Περιεχόμενο διδασκαλίας Στόχοι Παρατηρήσεις. υπολογίζουν το λόγο δύο λόγο δύο τμημάτων Νίκος Γ. Τόμπρος ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ Ενότητα : ΟΜΟΙΟΤΗΤΑ (ΛΟΓΟΣ ΑΝΑΛΟΓΙΑ) Σκοποί: Η ανάπτυξη ενδιαφέροντος για το θέμα, η εξοικείωση με τη χρήση τεχνολογίας, η παρότρυνση για αναζήτηση πληροφοριών (εδώ σε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 Ο ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΟΙ ΧΑΡΤΕΣ Δρ. ΜΑΡΙΑ ΦΕΡΕΝΤΙΝΟΥ 2008-2009

ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 Ο ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΟΙ ΧΑΡΤΕΣ Δρ. ΜΑΡΙΑ ΦΕΡΕΝΤΙΝΟΥ 2008-2009 ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 Ο ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΟΙ ΧΑΡΤΕΣ Δρ. ΜΑΡΙΑ ΦΕΡΕΝΤΙΝΟΥ 2008-2009 Τοπογραφικοί Χάρτες Περίγραμμα - Ορισμοί - Χαρακτηριστικά Στοιχεία - Ισοϋψείς Καμπύλες - Κατασκευή τοπογραφικής τομής

Διαβάστε περισσότερα

.Σ. Ναυστάθµου Σούδα (XANIA) ΛΕΟΝΤΕΙΟ.Σ. Πατησίων

.Σ. Ναυστάθµου Σούδα (XANIA) ΛΕΟΝΤΕΙΟ.Σ. Πατησίων .Σ. Ναυστάθµου Σούδα (XANIA) ΛΕΟΝΤΕΙΟ.Σ. Πατησίων 1 η ΤΗΛΕ ΙΑΣΚΕΨΗ 26/4/2007 Μέρος Α (α) Οι µαθητές του Ναυστάθµου παρουσιάζουν διάφορες εικόνες από τα Χανιά, αξιοθέατα, το κλίµα των Χανίων, παραδοσιακές

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. Κύκλος Ζωής Εφαρμογών ΕΝΟΤΗΤΑ 2. Εφαρμογές Πληροφορικής. Διδακτικές ενότητες 5.1 Πρόβλημα και υπολογιστής 5.2 Ανάπτυξη εφαρμογών

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. Κύκλος Ζωής Εφαρμογών ΕΝΟΤΗΤΑ 2. Εφαρμογές Πληροφορικής. Διδακτικές ενότητες 5.1 Πρόβλημα και υπολογιστής 5.2 Ανάπτυξη εφαρμογών 44 Διδακτικές ενότητες 5.1 Πρόβλημα και υπολογιστής 5.2 Ανάπτυξη εφαρμογών Διδακτικοί στόχοι Σκοπός του κεφαλαίου είναι οι μαθητές να κατανοήσουν τα βήματα που ακολουθούνται κατά την ανάπτυξη μιας εφαρμογής.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΚΥ ΤΣΑΛΑΜΑΤΑ ΑΣΤΙΚΑ ΤΟΠΙΑ

ΒΙΚΥ ΤΣΑΛΑΜΑΤΑ ΑΣΤΙΚΑ ΤΟΠΙΑ ΒΙΚΥ ΤΣΑΛΑΜΑΤΑ ΑΣΤΙΚΑ ΤΟΠΙΑ «Πλάθω τις εικόνες μου χαράζοντας κατευθείαν πάνω στο υλικό μου, όπως ο ζωγράφος σχεδιάζει ή πλάθει τις εικόνες του πάνω στον καμβά.» Η Βίκυ Τσαλαματά γεννήθηκε στην Αθήνα και

Διαβάστε περισσότερα

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254)

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Τι εκφράζει

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ Η ΧΩΡΙΣ ΤΗ ΧΡΗΣΗ Η/Υ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΛΑΣΜΑΤΩΝ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ Η ΧΩΡΙΣ ΤΗ ΧΡΗΣΗ Η/Υ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΛΑΣΜΑΤΩΝ 3 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ-ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 415 ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ Η ΧΩΡΙΣ ΤΗ ΧΡΗΣΗ Η/Υ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΛΑΣΜΑΤΩΝ Μεταφετζής Γιώργος Δάσκαλος, 1ο ΔΣ Βόλου gmetafetz@in.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007 Μάθημα: ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Τετάρτη, 6 Ιουνίου 2007 7:30

Διαβάστε περισσότερα

Τα βιβλία της σειράς «ΕΤΣΙ ΓΡΑΦΩ ΚΑΙ ΙΑΒΑΖΩ µε µικρά βήµατα µέσα από συγκεκριµένους στόχους» πρώτο, δεύτερο και τρίτο µέρος, αποτελούν πολύ καλό βοήθηµα για την πρώτη ανάγνωση και γραφή. Οι µαθητές της

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

Καλοκαιρινή εκστρατεία με τίτλο: «ιαδρομές με πυξίδα τη Βιβλιοθήκη»

Καλοκαιρινή εκστρατεία με τίτλο: «ιαδρομές με πυξίδα τη Βιβλιοθήκη» Μαρούσι, 28 Ιουνίου 2012 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Καλοκαιρινή εκστρατεία με τίτλο: «ιαδρομές με πυξίδα τη Βιβλιοθήκη» από το Τμήμα Βορέειου Βιβλιοθήκης της /νσης Εποπτείας ΝΠ ήμου Αμαρουσίου σε συνεργασία με τη Future

Διαβάστε περισσότερα

Επιστήμη και Δημοσιογραφία. Δημοσιογραφία Επιστήμης Μπορούν να αποτυπωθούν δημοσιογραφικά τα αποτελέσματα της επιστήμης;

Επιστήμη και Δημοσιογραφία. Δημοσιογραφία Επιστήμης Μπορούν να αποτυπωθούν δημοσιογραφικά τα αποτελέσματα της επιστήμης; Δημοσιογραφία Μπορούν να αποτυπωθούν δημοσιογραφικά τα αποτελέσματα της επιστήμης; Μενέλαος Σωτηρίου 8ο Συνέδριο «Ελληνική Γλώσσα και Ορολογία», Αθήνα, 10-12 Νοεμβρίου 2011 Επιστήμη και Δημοσιογραφία «Η

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 12 ΑΡΙΘΜΟΙ ΜΕΧΡΙ ΤΟ 1000

ΕΝΟΤΗΤΑ 12 ΑΡΙΘΜΟΙ ΜΕΧΡΙ ΤΟ 1000 ΑΡΙΘΜΟΙ ΜΕΧΡΙ ΤΟ 1000 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΑΡΙΘΜΟΙ Διερεύνηση αριθμών Αρ2.1 Απαγγέλουν, διαβάζουν, γράφουν και αναγνωρίζουν ποσότητες αριθμών μέχρι το 1000. Αρ2.2 Συγκρίνουν και διατάσσουν τους φυσικούς αριθμούς

Διαβάστε περισσότερα