ΑΛΔΞΑΝΓΡΔΙΟ ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΔΚΠΑΙΓΔΤΣΙΚΟ ΙΓΡΤΜΑ ΘΔΑΛΟΝΙΚΗ ΥΟΛΗ ΓΙΟΙΚΗΗ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΜΗΜΑ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΤΣΗΜΑΣΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΗ ΠΣΤΥΙΑΚΗ ΔΡΓΑΙΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΑΛΔΞΑΝΓΡΔΙΟ ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΔΚΠΑΙΓΔΤΣΙΚΟ ΙΓΡΤΜΑ ΘΔΑΛΟΝΙΚΗ ΥΟΛΗ ΓΙΟΙΚΗΗ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΜΗΜΑ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΤΣΗΜΑΣΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΗ ΠΣΤΥΙΑΚΗ ΔΡΓΑΙΑ"

Transcript

1 ΑΛΔΞΑΝΓΡΔΙΟ ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΔΚΠΑΙΓΔΤΣΙΚΟ ΙΓΡΤΜΑ ΘΔΑΛΟΝΙΚΗ ΥΟΛΗ ΓΙΟΙΚΗΗ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΜΗΜΑ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΤΣΗΜΑΣΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΗ ΘΔΜΑ: «Hackers: Κουλτούρα και Ηθική». ΠΣΤΥΙΑΚΗ ΔΡΓΑΙΑ ΦΟΙΣΗΣΡΙΑ: Κατερίνα Φραντζέσκου 188/03 ΚΑΘΗΓΗΣΗ: Αικατερίνη Γιαννουκάκου ΘΔΑΛΟΝΙΚΗ

2 ΔΠΙΣΟΜΗ Σν ζέκα ησλ hackers έρεη ζπδεηεζεί επξέσο ηα ηειεπηαία ρξφληα απφ ηα ΜΜΔ, ηνπο λνκηθνχο, ηηο θπβεξλήζεηο θαη ηνπο ππεχζπλνπο αζθαιείαο ππνινγηζηψλ. ινη θαηαβάινπλ ηε κέγηζηε πξνζπάζεηα λα πξνζειθχζνπλ ηελ πξνζνρή καο. Παξφιν πνπ ηα ηειεπηαία ρξφληα παξαηεξείηαη κηα έθξεμε ελδηαθέξνληνο γηα ην ζέκα, ε θνπιηνχξα ησλ hackers δελ εκθαλίζηεθε πξφζθαηα, ππάξρεη ζην πξνζθήλην απφ ην 1960 θαη γελλήζεθε κέζα απφ ηα εξγαζηήξηα ηνπ Παλεπηζηεκίνπ ΜΗΣ (Massachusetts Institute of Technology). Ο φξνο hacker κέζα απφ ηελ πνξεία ηεο εμέιημεο ηνπ έρεη δηεπξπλζεί πνιχ κε απνηέιεζκα λα παξεμεγεζεί, λα δηαζηξεβισζεί θαη λα ράζεη ηελ αθξηβή έλλνηα ηνπ. ε απηφ ζπλέβαιαλ θαη ηα ΜΜΔ, ε πξνθαηάιεςε ηεο θνηλσλίαο ζηηο θαηλνηνκίεο θαη ν θηλεκαηνγξάθνο. Ο φξνο γελλήζεθε κέζα απφ ηα εξγαζηήξηα ηνπ ΜΗΣ θαη πξνζδίδνληαλ ηηκεηηθά ζε άηνκα επθπή πνπ είραλ ηαιέλην ζηνπο ειεθηξνληθνχο ππνινγηζηέο θαη ηνλ πξνγξακκαηηζκφ, άηνκα κε αλήζπρν πλεχκα θαη αληηεμνπζηαζηηθή δηάζεζε. Ηζηνξηθά ην hacking μεθίλεζε ην 1960, εμειίρηεθε θαη κεηαιιάρηεθε κε ην πέξαζκα ησλ ρξφλσλ. Ζ θνηλσλία ησλ hackers ρσξίδεηαη θαη θαηεγνξηνπνηείηαη ζε ηξεηο θαηεγνξίεο κε θξηηήξην ηελ εζηθή φπσο νη hackers ηελ αληηιακβάλνληαη ηνπο ιεπθνχο, ηνπο καχξνπο θαη ηνπο γθξίδνπο hackers. Υσξίδεηαη επίζεο ζε επίπεδα κε δείθηε δηάθξηζεο ηηο ηθαλφηεηεο, ηνπο elite hacker, script kiddies, cracker, spammer. Αληίζεηα κε ηελ θνηλή γλψκε νη hackers δελ είλαη κνλαρηθνί. πρλά νη hackers είλαη κέιε νκάδσλ, κε δεκνζηεχζεηο θαη θνηλέο δξαζηεξηφηεηεο αθηεξσκέλεο ζηα ελδηαθέξνληα ηνπο. Ζ θνπιηνχξα ησλ hackers είλαη θηιειεχζεξε πξννδεπηηθή, αλεμάξηεηε, καρεηηθή. Οη απφςεηο ησλ hackers είλαη ζπρλά πνιχ δηαθνξεηηθέο απφ απηέο ηηο νπνίεο έρνπκε εκείο πνπ παξαηεξνχκε ηηο πξάμεηο ηνπο. θνπφο ησλ hackers είλαη ε ηερλνινγηθή θαηλνηνκηθή αλάπηπμε. ηνρεχνπλ ζηελ απειεπζέξσζε ηεο πιεξνθνξίαο θαη ζηελ εμαζθάιηζε ηεο ειεχζεξεο θαη εχθνιεο πξφζβαζεο ηνπ θνηλνχ ζε απηήλ. ηφρνο ηνπο είλαη ε ζπιινγή πιεξνθνξηψλ θαη ε παξαγσγή γλψζεο θαζψο θαη ε δηάδνζε ηεο. πζρεηίδνληαο ηνπο hackers θαη ηηο βηβιηνζήθεο παξαηεξνχληαη θνηλνί ζηφρνη. Οη βηβιηνζήθεο σο ηδξχκαηα πνπ πξνάγνπλ ηελ γλψζε θαη ηελ δηαζέηνπλ δσξεάλ είλαη ελεξγά κέιε ζηελ δηαρείξηζε ησλ πιεξνθνξηψλ. Δπηπιένλ πνιιά πξντφληα πνπ

3 πξνήιζαλ απφ ηνπο hackers, φπσο ην ινγηζκηθφ Linux θαη νη άδεηεο Creative Commons ρξεζηκνπνηνχληαη απφ βηβιηνζήθεο. Ζ θνηλσλία ηεο πιεξνθφξεζεο επεξεάδεηαη άκεζα απφ ηελ ηερλνινγία ηεο πιεξνθφξεζεο ηελ νπνία δηαρεηξίδνληαη ελ κέξε νη hacker, σο εθ ηνχηνπ νη hackers επεξεάδνπλ ηελ θνηλσλία ηεο πιεξνθνξίαο. Απφ θνηλσληνινγηθήο απφςεσο ην hacking πξνζθέξεη πνιιά ζεηηθά ηερλνινγηθά επηηεχγκαηα ζηε θνηλσλία αιιά δπζηπρψο κε ηελ ιαλζαζκέλε δηάζηαζε πνπ έρεη πάξεη ην ζέκα πξνθαιεί παληθφ θαη πξνθαηάιεςε γηα ηελ αζθάιεηα ηνπ Γηαδηθηχνπ θαη ηεο ηερλνινγίαο. Χο εθ ηνχηνπ, νη λέεο ιεηηνπξγίεο πνπ εκθαλίδνληαη, φπσο ην ειεθηξνληθφ εκπφξην, κπνξεί λα θαηαπλίγνληαη σο απνηέιεζκα ησλ αλεζπρηψλ γηα ηελ αζθάιεηα ηνπ Γηαδηθηχνπ. ii

4 ΠΔΡΙΔΥΟΜΔΝΑ ζει. Δπηηνκή Πίλαθαο ζπληνκνγξαθηώλ Πξόινγνο Μεζνδνινγία Βηβιηνγξαθηθή αλαζθόπεζε i vi x xiii xvii Κεθάιαην 1: Ιζηνξηθή αλαδξνκή Κνηλσλία ηεο Πιεξνθνξίαο πλνπηηθή ηζηνξία ηνπ Γηαδηθηχνπ Γεθαεηία 1960: έλα ελδηαθέξνλ πείξακα μεθηλά Γεθαεηία 1970: νη πξψηεο ζπλδέζεηο Γεθαεηία 1980: έλα παγθφζκην δίθηπν γηα ηελ αθαδεκατθή θνηλφηεηα Γεθαεηία 1990: έλα παγθφζκην δίθηπν γηα φινπο Οξηζκνί πλνπηηθή ηζηνξία ηνπ hacking Δπίπεδν Δπίπεδν Δπίπεδν Κίλεηξα πίζσ απφ ηηο πξάμεηο ησλ hackers Υαξαθηεξηζηηθά ησλ hackers 20 Κεθάιαην 2: Γηάζεκνη θαη δεκνθηιείο hackers John Draper Captain Crunch 28 iii

5 2.2 Kevin David Mitnick 2.3 Kevin Poulsen 2.4 Robert Tappan Morris Vladimir Levin Mark Abene 2.7 Andrew Miffleton Daphtpunk 2.8 David Smith 2.9 Timothy Lloyd (Computer Sabotage) Michael Calce Mafiaboy Patrick W. Gregory MostHateD Adrian Lamo Stephen Wozniak Tim Berners-Lee Linus Benedict Torvalds Richard Stallman Tsutomu Shimomura Raven Alder 54 Κεθάιαην 3: Η θνπιηνύξα θαη ε ηδενινγία ηωλ hackers Κνπιηνχξα θαη πνιηηηζκφο Τπφγεηα θνηλφηεηα θαη νκάδεο hacker Legion of Doom 60 iv

6 3.2.2 Masters of Deception Cult of the Dead Cow L0pht Heavy Industries Chaos Computer Club (CCC) Infonomicon Computer Club Ζ εζηθή ησλ hackers 71 Κεθάιαην 4: Η απειεπζέξωζε ηεο πιεξνθνξίαο θαη ε πξνώζεζε ηνπ ειεύζεξνπ ινγηζκηθνύ: κηα καξμηζηηθή πξνζέγγηζε 74 Κεθάιαην 5: Πλεπκαηηθά δηθαηώκαηα, νη άδεηεο creative commons θαη ην ειεύζεξν ινγηζκηθό ζηα αθαδεκαϊθά ηδξύκαηα θαη ηηο βηβιηνζήθεο Οη επηδξάζεηο ηνπ hacking ζηελ θνηλσλία 87 πκπεξάζκαηα 96 Λεμηθό όξωλ 101 Βηβιηνγξαθία 104 Δπξεηήξην 123 v

7 ΚΑΣΑΛΟΓΟ ΤΝΣΟΜΟΓΡΑΦΙΩΝ Διιελφγισζζεο ΖΠΑ Ζλσκέλεο Πνιηηείεο Ακεξηθήο Ζ/Τ ειεθηξνληθφο ππνινγηζηήο θ.α. θαη άιια θιπ θαη ηα ινηπά θ.ν.θ θαη νχησ θαζεμήο ΜΜΔ Μέζα Μαδηθήο Δλεκέξσζεο π.ρ. παξαδείγκαηνο ράξηλ ΣΔΗ Σερλνινγηθφ Δθπαηδεπηηθφ Ίδξπκα Ξελφγισζζεο ARPA Advanced Research Project Agency ARPANET Advanced Research Projects Agency Network AT&T American Telecommunications Company CC Creative Commons CCC Chaos Computer Club vi

8 cd compact disc cd-rom Compact Disc Read Only Memory cdc CERN CSAIL Cult of the Dead Cow Conseil Européen pour la Recherche Nucléaire (European Organization for Nuclear Research) Computer Science and Artificial Intelligence Laboratory DDoS Distributed Denial of Service ΔΖΑΡ Ethical Hackers Against Paedophilia FBI Federal Bureau of Investigation FM Frequency Modulation FTP File Transfer Protocol GPL General Public License IBM International Business Machines Corporation INTP Introversion, intuition, Thinking, Perception IP Internet Protocol ISPs Internet Service Providers L0pht L0pht Heavy Industries vii

9 LGPL Lesser General Public License LOD Legion of Doom MILNET Military Net ΜΗΣ Massachusetts Institute of Technology MLP Mozilla Localization Project NASA National Aeronautics and Space Administration NINJA Ninja Strike Force NSA National Security Agency NSFnet National Science Foundation NetWare OSI Open Source Institute Pdf Portable Document Format PDP-1 Programmed Data Processor-1 PIN Personal Identification Number POCSAG Post Office Code Standardization Advisory Group RBOC Regional Bell Operating Company RSS Rich Site Summary viii

10 SQL Structured Query Language TCP Transmission Control Protocol TRW UNIX WSRI Thompson Ramo Wooldridge Inc. Πξνθχπηεη απφ ην UNinplexed Information & Computing System Web Science Research Initiative WWW World Wide Web ix

11 ΠΡΟΛΟΓΟ Ζ πηπρηαθή εξγαζία Ζ θνπιηνχξα θαη ε εζηθή ησλ hacker έγηλε γηα ην Σκήκα Βηβιηνζεθνλνκίαο ηνπ Αλψηαηνπ Σερλνινγηθνχ Δθπαηδεπηηθνχ Ηδξχκαηνο Θεζζαινλίθεο (ΑΣΔΗ-Θ). Δπηιέρζεθε ην ζπγθεθξηκέλν ζέκα κεηά απφ πξνζσπηθή κνπ εηζήγεζε ζηελ θπξία Καηεξίλα Γηαλλνπθάθνπ Ζ κειέηε απηή απνζθνπεί λα ζηέςεη ηελ πξνζνρή ηνπ αλαγλψζηε ζην hacking θαη λα απνηειέζεη κηα εηζαγσγή ζηνλ θφζκν ησλ hacker θαη λα πξνζθέξεη θάπνηεο ζθέςεηο γηα ηελ ζεκαζία θαη ηελ πξνζθνξά ησλ hacker ζηελ θνηλσλία. Γελ απνζθνπεί ζηελ θξηηηθή ηνπ hacking, ζηφρνο είλαη λα παξνπζηαζηεί ε αληηθεηκεληθή δηάζηαζε ηνπ ζέκαηνο εμηιεσκέλε απφ κχζνπο θαη ππεξβνιέο. Μέζα απφ ηελ παξάζεζε ηνπ έξγνπ ησλ ζεκαληηθφηεξσλ hacker ζηελ ηζηνξία θαη ηελ ηζηνξηθή αλαδξνκή θαη εμέιημε ηεο θνηλσλίαο ησλ hacker γλσξίδεη ν αλαγλψζηεο έλα αζέαην θφζκν ν νπνίνο είλαη απξφζηηνο ζηνπο πνιινχο, ίζνο θαη απηφο είλαη ν ιφγνο πνπ παξακέλεη ζθνηεηλφο θαη κπζηήξηνο. Πξνζεγγίδνληαο ην ζεκα ησλ hackers ζα εζηηάδνπκε ζηελ ππνθνπιηνχξα θαη ηα θνηλσληθά ραξαθηεξηζηηθά ηνπο. Θα εμεηάζνπκε ζε βάζνο θαη ζα αλαιχζνπκε ηελ κνξθή απηήο ηεο θνηλσληθήο νκάδαο, ηηο ηάμεηο θαη ηηο ππννκάδεο ηεο. Αλαιχνληαο ηηο δνκέο παξαηεξνχκε ηελ θνζκνζεσξία θαη ηελ εζηθή απηψλ ηνλ αηφκσλ ηφζν ζε νκαδηθφ φζν θαη ζε αηνκηθφ επίπεδν. ιε πξνζπάζεηα έρεη ζθνπφ λα πξνζεγγίζεη ην ζέκα κε πξνζνρή θαη ζνβαξφηεηα θαη λα πξνβάιεη πιεξνθνξίεο, νη νπνίεο δελ είλαη γλσζηέο ζην επξχ θνηλφ. Ζ πξνζέγγηζε ζα είλαη ζε βαζχ θαη ηεθκεξησκέλν επίπεδν, πξνζπαζψληαο λα πξνζεγγηζηεί ην ζέκα ξεαιηζηηθά μεθεχγνληαο απφ ηηο κέρξη ηψξα αληηιήςεηο ηνπο. ηφρνο είλαη λα δνχκε πνπ ζηακαηά ε αιήζεηα θαη πνπ μεθηλά ν κχζνο θαη ε παξαπιεξνθφξεζε. Ζ πξνζπάζεηα απηή είρε κηα βαζηθή δπζθνιία, ηελ πξνζέγγηζε ηνπ ζέκαηνο. Σν ζέκα κπνξεί λα πξνζεγγηζζεί θαη λα ππνζηεξηρζεί απφ δχν φςεηο. Ζ πξψηε ζεψξεζε είλαη νη απφςεηο επί ηνπ ζέκαηνο ησλ ίδησλ ησλ hackers, ελψ ε δεχηεξε απφ ηελ πιεπξά ησλ ππεχζπλσλ αζθάιεηα θαζψο θαη ησλ επίδνμσλ ζπκάησλ ησλ hackers. Θέινληαο λα παξνπζηάζνπκε ην ζέκα πην αληηθεηκεληθά πξέπεη λα αληιήζνπκε ζηνηρεία θαη απφ ηηο δχν πιεπξέο. Ζ άιιε δπζθνιία είλαη ν ζεκαηηθφο πξνζαλαηνιηζκφο ηνπ ζέκαηνο. Οη hackers είλαη έλα δηαθιαδηθφ ζέκα ην νπνίν αθνξά πνιινχο ηνκείο φπσο ηελ νηθνλνκία, ηελ θνηλσλία, ηελ ηερλνινγία θ.ν.θ. Τπάξρεη κηα πνηθηιία ζεκάησλ, ε νπνία απμάλεη ηνλ x

12 πήρε δπζθνιίαο ηεο πξνζέγγηζεο ηνπ ζέκαηνο. Αλ θαη δελ είλαη εθηθηφ λα εμεηάζεηο ην ζέκα κφλν πξνο κηα θαηεχζπλζε πξνζπάζεζα λα δψζσ βαξχηεηα ζηελ θνηλσληθή πξνζέγγηζε ηνπ ζέκαηνο ρσξίο βέβαηα λα αθήζσ εληειψο αλέπαθνπο ηνπο άιινπο ηνκείο νηθνλνκία, πνιηηηθή, ηερλνινγία, λνκηθφ πξνζαλαηνιηζκφ. Οη βηβιηνζήθεο θαη ηα αθαδεκατθά ηδξχκαηα είλαη νξγαληζκνί ππεχζπλνη γηα ηελ πξναγσγή θαη ηελ δηάζεζε ηεο πιεξνθνξίαο θαη ηεο γλψζεο. Μηα βηβιηνζήθε είλαη έλαο λαφο απφ πνιχηηκεο πιεξνθνξίεο, φπσο θαη ην Γηαδίθηπν κε ηελ δηαθνξά φηη ην πξψην είλαη ζε αλαινγηθή κνξθή θαη ην δεχηεξν ζε ςεθηαθή. ήκεξα φκσο ην Γηαδίθηπν έρεη γίλεη αλαπφζπαζην εξγαιείν κηαο βηβιηνζήθεο, έρεη ζπγρσλεπζεί κε απηή. Ο πην πάλσ παξαιιειηζκφο έγηλε κε ζθνπφ λα επηζεκαλζεί ε αλάγθε γηα αιιαγή ησλ παξαδνζηαθψλ ππεξεζηψλ κηαο βηβιηνζήθεο θαζψο θαη ην γλσζηηθφ πιαίζην ησλ εξγαδνκέλσλ ζε απηή. Ζ ηερλνινγία έρεη επεξεάζεη θαηά θφξνλ ηε γλψζε. Σα ειεθηξνληθά πεξηνδηθά, νη βάζεηο δεδνκέλσλ, νη ειεθηξνληθνί ζεκαηηθνί θαηάινγνη είλαη ηα λέα πξντφληα κηαο ζχγρξνλεο βηβιηνζήθεο θαζψο θαη ε ςεθηαθή αλαδήηεζε πιηθνχ γηα έξεπλα, ε ειεθηξνληθή επηθνηλσλία κεηαμχ βηβιηνζεθψλ, ε ςεθηνπνίεζε ηεθκεξίσλ είλαη θαζεκεξηλέο εξγαζίεο κία επίζεο ζχγρξνλεο θαη εμειηγκέλεο βηβιηνζήθεο. Ζ ηάζε λα ςεθηνπνηείηαη ε γλψζε θαη νη λέεο ηερλνινγηθέο δπλαηφηεηεο επηηάζζνπλ κηα άκεζε αλαλέσζε ζησλ ρψξν ησλ πλεπκαηηθψλ δηθαησκάησλ θαη ηελ πξνζαξκνγή ηνπο ζηα λέα δεδνκέλα. Οη hackers δηαδξακαηίδνπλ ζεκαληηθφ ξφιν ζηηο ζπδεηήζεηο γηα ηα πλεπκαηηθά δηθαηψκαηα. Δίλαη νη πξσηνπφξνη πνπ δεκηνχξγεζαλ ην copyleft θαη ηηο άδεηεο ησλ Creative Commons. Πψο φκσο νη ζηφρνη κηαο βηβιηνζήθεο θαη ελφο hacker ζπκπίπηνπλ; Οη βηβιηνζήθεο έρνπλ σο θπξίαξρν ζηφρν ηε δηάδνζε πιεξνθνξηψλ θαη ηε ζπιινγή χιεο γηα ηελ δεκηνπξγία ηεο γλψζεο θαζψο θαη ηελ ειεχζεξε πξφζβαζε ηνπ θνηλνχ ζε απηή. Οη hacker ζεσξνχλ φηη ε πξφζβαζε ζηε γλψζε πξέπεη λα είλαη ειεχζεξε θαη είλαη αλαθαίξεην δηθαίσκα ηνπ θάζε αηφκνπ λα έρεη πξφζβαζε ζε απηή. Χο εθ ηνχηνπ θαη νη δχν ππεξαζπίδνληαη θαη ππεξεηνχλ ην αλζξψπηλν δηθαίσκα ηεο ειεχζεξεο πξφζβαζεο ζηελ πιεξνθνξία. Οη βηβιηνζήθεο έρνπλ πνιιά λα πάξνπλ αιιά θαη λα δηδαρηνχλ απφ ηνλ ειεχζεξν ραξαθηήξα ησλ hackers θαη ην αγσληζηηθφ ηνπο πλεχκα. Σα πξντφληα πνπ παξάγνπλ φπσο ην ειεχζεξν / αλνηθηφ ινγηζκηθφ κπνξνχλ λα σθειήζνπλ θαη απεπζχλνληαη ζε θάζε νξγαληζκφ φρη κφλν ζε κηα βηβιηνζήθε. Ζ ειεχζεξε ζθέςε θαη νη ζπληνληζκέλεο πξνζπάζεηεο γηα απειεπζέξσζε ηεο γλψζεο θαη εχθνιε πξφζβαζε ζε απηή, ε xi

13 δηάδνζε ησλ πιεξνθνξηψλ θαη ηεο γλψζεο είλαη ζηφρνη γηα ηνπο νπνίνπο κάρεηαη θαη κηα βηβιηνζήθε. Διεχζεξν ινγηζκηθφ, ειεχζεξε θνπιηνχξα, copyleft αληί copyright. Οη βηβιηνζήθεο ιφγσ ηνπ ιεηηνπξγηθνχ ηνπο ππξήλα (νίθνο ηεο γλψζεο) νθείινπλ λα ππνζηεξίδνπλ απηή ηελ λέα θνπιηνχξα ειεπζεξίαο πνπ γελλήζεθε κέζα απφ ηελ θνηλφηεηα ησλ hackers. θνπφο θαη ηνλ δχν είλαη ε εχθνιε πξφζβαζε ζηε γλψζε θαη ε ειεχζεξε ξνή ησλ πιεξνθνξηψλ. Ζ κειέηε ηνπ θαηλνκέλνπ ηνπ πνπ νλνκάδεηαη hacking απνζθνπεί ζηελ αλάιπζε ηνπ ψζηε λα γλσξίζνπκε θαιχηεξα απφ πνπ πξνήιζαλ νη ξηδνζπαζηηθέο αιιαγέο ζηελ ηερλνινγία φπσο γηα παξάδεηγκα ην ειεχζεξν ινγηζκηθφ αιιά θαη νη ξηδνζπαζηηθέο θηιειεχζεξεο απφςεηο γηα ηελ δηαθίλεζε ηεο πιεξνθνξίαο. Γλσξίδνληαο εκπεξηζηαησκέλα θαη ζσζηά ην ζέκα ζα απνθαλζνχκε γηα ην πφζν απηέο νη ηδέεο είλαη νξζέο θαη αλ πξέπεη λα ππνζηεξηρζνχλ απφ έλα νξγαληζκφ φπσο είλαη ε βηβιηνζήθε. Θέκα ηεο παξνχζαο έξεπλαο είλαη ε παξνπζίαζε ηεο ηζηνξηθή αλάπηπμε ηνπ hacking, ησλ εθπξφζσπσλ ηνπ, ησλ ηδεψλ θαη ηνπ ηξφπνπ ζθέςεο ησλ hackers θαη θαηά πφζν ε ηδενινγία ηνπο θαη νη ζηφρνη ηνπο ζπκπίπηνπλ κε ηελ βαζηθή ιεηηνπξγία ηεο βηβιηνζήθεο, δειαδή ζηελ δηάδνζε ησλ πιεξνθνξηψλ θαη ζηελ παξαγσγή ηεο γλψζεο ππέξ ηνπ νηθνπκεληθνχ θαινχ. ηα θείκελα ππάξρνπλ πνιινί ηερληθνί θαη ηερλνινγηθνί φξνη, γηα ηνπο νπνίνο δίλεηαη έλαο ζχληνκνο νξηζκφο ζην «Γισζζάξη» γηα ηελ θαιχηεξε θαηαλφεζε ησλ θεηκέλσλ. xii

14 ΜΔΘΟΓΟΛΟΓΙΑ ΔΡΔΤΝΑ ην θεθάιαην κεζνδνινγία έξεπλαο θαηαγξάθνληαη φια ηα ζηάδηα πνπ πξαγκαηνπνηήζεθαλ γηα ηελ νινθιήξσζε ηεο εξγαζίαο απηήο. Ο ζθνπφο θαη νη ζηφρνη πνπ ηέζεθαλ θαη θαζφξηζαλ ην πιαίζην ζην νπνίν έρεη θηλεζεί ε κειέηε απηή. Παξάιιεια δίλεηαη κηα πεξίιεςε γηα ηελ βηβιηνγξαθηθή έξεπλα θαη ηελ βηβιηνγξαθηθή αλαζθφπεζε πνπ έγηλε γηα ηε ζπγγξαθή ηεο έξεπλαο απηήο. Καηαγξάθνληαη ηα πξνβιήκαηα πνπ παξνπζηάζηεθαλ θαηά ηελ δηάξθεηα ηεο δηεμαγσγήο ηεο κειέηεο θαη ηέινο παξνπζηάδνληαη ηα ζπκπεξάζκαηα πνπ πξνέθπςαλ απφ ην θεθάιαην απηφ. θνπόο θνπφο ηεο κειέηεο είλαη ε έξεπλα θαη ε ζπιινγή πιεξνθνξηψλ γηα ηελ θνηλφηεηα ησλ hackers. Μηα κειέηε γηα ηελ εζηθή ηεο ππνθνπιηνχξαο ησλ hackers θαη ηεο πξνζθνξάο ηνπο ζηελ Κνηλσλία ηεο Πιεξνθνξίαο. Μηα επηηνκή ζην θφζκν ησλ hackers θαη ηεο ειεχζεξεο θνπιηνχξαο. ηόρνη Οη ζηφρνη ηεο κειέηεο είλαη νη αθφινπζνη: Ζ βηβιηνγξαθηθή κειέηε ησλ είδε ππαξρφλησλ εξγαζηψλ κε ζέκα ηελ θνηλφηεηα ησλ hackers Ζ ηζηνξηθή αλαδξνκή ζηελ εμέιημε ηνπ hacking H ζπιινγή θαη θαηαγξαθή βηνγξαθηθψλ ζεκαληηθψλ hackers ζηνλ ρψξν ηνπ hacking Ζ έξεπλα σο θαη παξνπζίαζε ηεο θνπιηνχξαο ησλ hackers Ζ παξνπζίαζε ηνπ θνηλνχ θψδηθα εζηθήο ησλ hackers Ζ έξεπλα θαη ε θξηηηθή ηνπ έξγνπ ησλ hackers θαη ε πξνζθνξά ηνπο ζηελ θνηλσλία. Πεξηνξηζκνί ηεο έξεπλαο Ζ ζπγθεθξηκέλε έξεπλα δηεμήρζε λα παξνπζηάζεη ηελ θνηλσλία ησλ hackers θαη λα εηζάγεη ησλ αλαγλψζηε ζηε θηινζνθία ηνπ hacking. Ζ επηινγή απηή έγηλε κεηά έξεπλα ζην Γηαδίθηπν θαη ηελ δηαπίζησζε ηνπ ελδηαθέξνληνο πνπ παξνπζηάδεη ην xiii

15 ζέκα θαζψο θαη ηνπ γεγνλφηνο φηη ε εζηθή ησλ hackers ελδηαθέξεη άκεζα αθαδεκατθά ηδξχκαηα φπσο είλαη ε βηβιηνζήθεο. Αξρηθή ζθέςε ήηαλ λα πξαγκαηνπνηεζεί ε έξεπλα ζε φιν ην θάζκα ηνπ ζέκαηνο ηνπ hacking, θαηά ηελ δηεμαγσγή φκσο ηεο έξεπλαο θαηάιαβα φηη απηφ δελ ήηαλ εθηθηφ πξψηνλ γηαηί είλαη αδχλαην λα θαιχςσ έλα ηέηνην κεγάιν ζέκα επαξθψο θαη δεχηεξνλ δελ είρα ηηο ηερλνινγηθέο γλψζεηο ψζηε λα θαηαλνψ πιήξσο ην ηερλνινγηθφ θνκκάηη ηνπ hacking. Αξγφηεξα απνθάζηζα λα εζηηάζσ ζηελ θηινζνθία, ηελ εζηθή θαη ηελ θνηλσλία ησλ hackers πξνζεγγίδνληαο ην ζέκα θνηλσληνινγηθά. Αθνχ ζπλέιεμα αξθεηά ζηνηρεία, ψζηε λα κπνξέζσ λα έρσ κηα νινθιεξσκέλε εηθφλα γηα ηελ θνηλφηεηα ησλ hackers, κειέηεζα ηελ πξνζθνξά ηεο ζηελ θνηλσλία θαη ην θαηά πψο επεξεάδεη θαη επεξεάδεηαη απφ απηήλ. Αλαζθόπεζε ηεο βηβιηνγξαθίαο Ζ αλαζθφπεζε θαη ε κειέηε ηεο βηβιηνγξαθίαο είλαη έλα πνιχ ζεκαληηθφ θνκκάηη ηεο εξγαζίαο. Σν κεγαιχηεξν κέξνο ηεο αλαζθφπεζεο γίλεηαη ζηελ αξρή ηεο έξεπλαο. πλερίδεη θαη ζηα επφκελα ζηάδηα θαη ηειεηψλεη, φηαλ νινθιεξσζεί ε ζπγγξαθή ηεο κειέηεο. ηελ αξρή ηεο εξγαζίαο απηήο εξεχλεζα ζε πιεξνθνξηθά ιεμηθά ψζηε λα βξσ νξηζκνχο γηα ηνπο φξνπο hacking, hacker, θπβεξλνέγθιεκα θαη ειεθηξνληθφ έγθιεκα. ηελ ζπλέρεηα δηεμήγα έξεπλα γηα λα εληνπίζσ θαη λα ζπιιέμσ φια ηα ζηνηρεία θαη ηηο πεγέο πνπ αθνξνχλ ην ζέκα κνπ. Βξήθα πιεξνθνξίεο απφ δηάθνξα είδε έληππσλ πεγψλ (βηβιία, πεξηνδηθά, εγθπθινπαίδεηεο, πξαθηηθά ζπλεδξίσλ, εγρεηξίδηα, ειεθηξνληθά έγγξαθα) θαη ηα θαηέγξαςα έηζη ψζηε λα έρσ κηα πιεξέζηεξε εηθφλα γχξσ απφ ην ζέκα κνπ. Ζ αλαδήηεζε έγηλε επί ην πιείζηνλ ζε πεγέο ηνπ Γηαδηθηχνπ φζνλ αθνξά ηε ζπγθέληξσζε ζηνηρεηψλ θαη πιεξνθνξηψλ απφ πξφζθαηεο έξεπλεο πνπ αθνξνχλ ην hacking. Καζψο ε ειιεληθή βηβιηνγξαθία, δελ είλαη ηδηαίηεξα εθηεηακέλε ζε απηφ ην ζέκα, νη ρξήζηκεο πιεξνθνξίεο αληιήζεθαλ θπξίσο απφ μέλεο πεγέο. Γηεμαγωγή έξεπλαο Αξρηθά αλαδήηεζα ηνλ φξν hacking ζε εμεηδηθεπκέλα ιεμηθά πιεξνθνξηθήο. Αθνχ νινθιήξσζα ηελ έξεπλα κνπ αλαδήηεζα ειιεληθή έληππε βηβιηνγξαθία. Μεηά απφ κειέηε απηψλ ησλ έξγσλ απνθάζηζα λα εζηηάζσ ηελ κειέηε κνπ ζηελ θηινζνθία θαη ηελ θνπιηνχξα ησλ hackers θαη λα αθήζσ έμσ απφ ην πεδίν κειέηεο κνπ ην xiv

16 ηερλνινγηθφ θνκκάηη ηνπ hacking. Αλαδήηεζα ειιεληθή ειεθηξνληθή βηβιηνγξαθία ρσξίο κεγάιν βαζκφ αλάθηεζεο. Έηζη ζηξάθεθα ζηελ μέλε ειεθηξνληθή βηβιηνγξαθία, θπξίσο αγγιφθσλε, φπνπ ππήξρε αξθεηφ πιηθφ γηα κειέηε. Κπξίσο αλαδήηεζα πιεξνθνξίεο κέζα απφ άξζξα ζε δηαζέηεο βάζεσλ φπσο νη ProQuest, Emerald, The ACM Portal θαη αγγιφθσλεο εθεκεξίδεο φπσο νη New York Times θαη New York Daily News, θαζψο θαη ςεθηαθέο βηβιηνζήθεο φπσο ε ACM Digital Library. Δπίζεο ζεκαληηθφ εξγαιείν ζηελ έξεπλα κνπ ήηαλ ην Google Scholar κέζα απφ ην νπνίν αλαθηνχζα επηζηεκνληθά άξζξα. Πξνβιήκαηα Ζ θάζε έξεπλα ή κειέηε πνπ δηεμάγεηαη παξνπζηάδεη δπζθνιίεο θαη πξνβιήκαηα. Έηζη, θαη ζηελ παξνχζα έξεπλα παξνπζηάζηεθαλ αξθεηά πξνβιήκαηα. Δπηπρψο μεπεξάζηεθαλ ηα εκπφδηα θαη ε έξεπλα νινθιεξψζεθε. Σν πξψην εκπφδην ήηαλ ε δπζθνιία κεηάθξαζεο ησλ μελφγισζζσλ πεγψλ. Με ηε βνήζεηα ιεμηθψλ θαη κεραλψλ κεηάθξαζεο φπσο ε Google Translation θαη ε Altavista Translation θαη κε εμάζθεζε ζπλέιεμα ηηο πιεξνθνξίεο πνπ ρξεηαδφκνπλ. Πνιιέο πιεξνθνξίεο βξίζθνληαλ ζε ηζηνιφγηα θαη ηζηνζειίδεο πνπ αλήθνπλ ζηελ θνηλφηεηα ησλ hackers θαη έηζη έπξεπε λα εθιερζεί πξνζερηηθά ην πεξηερφκελν ηεο πεγήο, ψζηε λα θξίλσ αλ νη πιεξνθνξίεο απηέο ήηαλ έγθπξεο. Δπίζεο, έλα κεγάιν πξφβιεκα πνπ αληηκεηψπηζα ήηαλ ε πξνζέγγηζε ηνπ ζέκαηνο θαη ε επαξθήο θάιπςε ηνπ. Αθελφο ην ζέκα hacking εθάπηεηαη ζε πνιιαπιά ηερλνινγηθά ζέκαηα θη αθεηέξνπ αλ θαη αζρνινχκαη κε ειεθηξνληθνχο ππνινγηζηέο δελ γλψξηδα ηφζν εμεηδηθεπκέλα ζέκαηα θαη ήηαλ πνιχ δχζθνιν λα ηα θαηαλνήζσ. Μειεηψληαο ην ζέκα θαηάιαβα φηη απηφ ην θνκκάηη ηνπ hacking δελ κε αθνξνχζε θαη δελ επεξέαδε άκεζα ην αληηθείκελν πνπ ήζεια λα πξνζεγγίζσ, δειαδή ηελ θνπιηνχξα ησλ hackers. Αξρηθά απνθάζηζα λα ην πεξηγξάςσ επηθαλεηαθά, ελψ αξγφηεξα ην απέθιεηζα εληειψο απφ ηελ εξγαζία κνπ. Σν ηειεπηαίν κνπ πξφβιεκα ήηαλ αλ ζα θξαηνχζα ηνπο αγγιηθνχο φξνπο φπσο hacker, hacking, internet θ.α. Σειηθφο απνθάζηζα λα ρξεζηκνπνηήζσ ηνπο αγγιηθνχο φξνπο γηα φζνπο δελ έρνπλ ειιεληθή απφδνζε (hacking) θαη λα ρξεζηκνπνηήζσ ζε ειιεληθή νξνινγία γηα φζνπο έρνπλ ειιεληθή απφδνζε (π.ρ. Γηαδίθηπν). Δηδηθά γηα ηνλ φξν hacker, επεηδή ζηελ ειιεληθή βηβιηνγξαθία ηνλ ζπλάληεζα πνιιέο θνξέο κεηαγξακκαηηζκέλν ζηα ειιεληθά σο «hacker» απνθάζηζα λα ηνλ δηαηεξήζσ έηζη ζε φιε ηελ εξγαζία. xv

17 Γηα ηελ ζχληαμε ηεο βηβιηνγξαθίαο θαη ησλ παξαπνκπψλ ρξεζηκνπνίεζα ην βηβιηνγξαθηθφ πξφηππν Harvard πνπ βαζίζηεθε ζηελ 6 ε έθδνζε ηεο Australian Government Publishing Service (AGPS). πκπεξάζκαηα ην θεθάιαην Μεζνδνινγία παξνπζηάδεηαη ν ηξφπνο κε ηνλ νπνίν δηεμήρζε ε έξεπλα. Καηαξράο, δίλεηαη ν ζθνπφο θαη νη ζηφρνη πνπ πξνθαζνξίζηεθαλ γηα ηελ ζπγθεθξηκέλε έξεπλα. Μέζα απφ απηνχο δίλεηαη ε δπλαηφηεηα λα θαηαλνήζνπκε θαιχηεξα ην ζέκα πνπ ζα πξαγκαηεπζεί ε κειέηε. Μεηά απφ επαξθή ζπιινγή πιεξνθνξηψλ θαη κειέηε θαηέιεμα ζην ζπκπέξαζκα φηη ηα πξάγκαηα δελ είλαη κνλνδηάζηαηα θαη δελ κπνξνχλ λα ραξαθηεξηζηνχλ νχηε καχξα νχηε θαη άζπξα. Οη hackers είλαη επηζηήκνλεο αθνζησκέλνη ζηελ αλάπηπμε ηεο ηερλνινγίαο θαη κε ζηφρν ηελ απνδέζκεπζε ηεο πιεξνθνξίαο θαη ηνπ Γηαδηθηχνπ ηφζν απφ ηα ηέιε ηεο φζν θαη απφ ηε ινγνθξηζία πνπ πθίζηαηαη. Οη hackers είλαη επθπείο άλζξσπνη, επαλαζηάηεο. Πηζηεχσ φηη ην hacking εθθξάδεη κηα βαζηά εζσηεξηθή αλάγθε πνπ δελ έρεη ζρέζε κε ηελ ηερλνινγία. Δίλαη ε αλάγθε γηα γλψζε, γηα πεξηπέηεηα, γηα εμεξεχλεζε θαη αλαθαιχςεηο. Οη hackers κνηάδνπλ πνιχ κε ηνπο δεκνζηνγξάθνπο πνπ δηςνχλ γηα απνθιεηζηηθφηεηα θαη κπζηηθά.. Ζ αλαζθφπεζε ηεο βηβιηνγξαθίαο είλαη απφ ηα ζεκαληηθφηεξα θεθάιαηα ηεο εξγαζίαο. ην θεθάιαην απηφ εληνπίζηεθαλ θαη ζπγθεληξψζεθαλ φιεο νη δηάζπαξηεο πιεξνθνξίεο ζρεηηθά κε ην ζπγθεθξηκέλν ζέκα. Απηφ βνήζεζε ζηελ εμνηθείσζε ηνπ εξεπλεηή κε ην ζέκα θαη ηνπο εξσηψκελνπο. Δπίζεο, έγηλε πξνζπάζεηα λα εθπιεξσζνχλ νη ζηφρνη πνπ πξνθαζνξίζηεθαλ θαη λα επηηεπρζεί φζν ην δπλαηφ θαιχηεξν απνηέιεζκα. xvi

18 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΝΑΚΟΠΗΗ Ζ βηβιηνγξαθηθή αλαζθφπεζε είλαη ε έξεπλα γηα εληνπηζκφ θαη ε κειέηε πξνεγνχκελσλ ηεθκεξίσλ γηα ην ζέκα ηεο hacker θνπιηνχξαο θαη ηδενινγίαο. Ζ βηβιηνγξαθηθή απηή έξεπλα γίλεηαη κε ζθνπφ λα επηβεβαηψζεη, λα ακθηζβεηήζεη ή λα εκπινπηίζεη πξνεγνχκελα επξήκαηα. Ζ παξνχζα πηπρηαθή εξγαζία κειεηά ηελ θνηλσλία ησλ hackers πξνζεγγίδνληαο ην ζέκα απφ θνηλσληθή απφςεσο θαη εζηηάδνληαο ζε ζεκεία φπσο εζηθή, ε ηδενινγία θαη ην παξαγφκελν έξγν. Ζ βηβιηνγξαθηθή αλαζθφπεζε αλέδεημε κηθξφ αξηζµφ παξφµνησλ εξγαζηψλ ζην ρψξν ησλ ειιεληθψλ εθδφζεσλ θαη ηεο ειιεληθήο ηξηηνβάζµηαο εθπαίδεπζεο. Δλλνηνιόγεζε θαη πξνέιεπζε ηνπ όξνπ Σν Jargon Lexicon 1 (γλσζηφ θαη σο New Hackers Dictionary) αλαιχεη ηνλ φξν hacker σο εμήο: hacker: [θπξηνιεθηηθά απηφο πνπ θηηάρλεη έπηπια πειεθψληαο ην μχιν κε ηζεθνχξη] 1. Σν άηνκν πνπ αξέζθεηαη λα εμεξεπλά ηηο ιεπηνκέξεηεο πξνγξακκαηηδφκελσλ ζπζηεκάησλ θαη ηνπο ηξφπνπο κε ηνπο νπνίνπο κπνξεί λα επεθηείλεη ηηο δπλαηφηεηέο ηνπο, ζε αληηδηαζηνιή κε ηελ πιεηνςεθία ησλ ρξεζηψλ, πνπ πξνηηκνχλ λα καζαίλνπλ ην ειάρηζην δπλαηφ. 2. Σν άηνκν πνπ γξάθεη (καλησδψο πνιιέο θνξέο) πξνγξάκκαηα ή πνπ απνιακβάλεη πεξηζζφηεξν ηελ πξαθηηθή παξά ηε ζεσξεηηθή πιεπξά ηνπ πξνγξακκαηηζκνχ. 3. Έλα άηνκν ηθαλφ λα εθηηκήζεη ηελ αμία ηεο πεηξαηείαο πιεξνθνξηψλ. 4. Έλα άηνκν ηθαλφ λα γξάθεη πξνγξάκκαηα ζε ειάρηζην ρξφλν. 5. Κάπνηνο εηδηθφο ζηε ρξήζε ελφο ζπγθεθξηκέλνπ πξνγξάκκαηνο ή θάπνηνο πνπ δνπιεχεη ζπρλά κε απηφ ή ζε απηφ φπσο π.ρ. Unix hacker. 6. Έλαο εηδηθφο ή έλαο ελζνπζηψδεο νπνηνπδήπνηε είδνπο. Μπνξεί θάπνηνο λα είλαη hacker αζηξνλνκίαο, παξαδείγκαηνο ράξηλ. 7. Έλαο πνπ απνιακβάλεη ηε δηαλνεηηθή πξφθιεζε λα ππεξληθήζεη δεκηνπξγηθά ή λα παξαθάκςεη ηνπο πεξηνξηζκνχο. 1 Raymond, ES 2003, The Jargon File. Γηαζέζηκν ζην: <http://catb.org/jargon> [28 Γεθεκβξίνπ 2008]. xvii

19 8. (Τπνηηκεηηθά) Έλαο θαθφβνπινο παξείζαθηνο πνπ πξνζπαζεί λα μεζάςεη πιεξνθνξίεο ςαρνπιεχνληαο εδψ θη εθεί. Δμνχ θαη νη φξνη password hacker, network hacker. Ο ζσζηφο φξνο είλαη cracker (=ζπάζηεο). 9. Τπνδειψλεη επίζεο φηη ην ζπγθεθξηκέλν άηνκν πξνζππνγξάθεη θάπνηεο έζησ απφ ηηο αξρέο εζηθήο ησλ hacker. Ο φξνο hacker παξαπέκπεη ζηε ζπκκεηνρή ζηελ παγθφζκηα θνηλφηεηα πνπ νξίδεηαη απφ ην Γηαδίθηπν. Απηφο ν φξνο πηνζεηείηαη αξρηθά σο δηαθξηηηθφ ζηε δεθαεηία ηνπ 1960 απφ ηνπο hackers πνπ πεξηβάιινπλ ην TMRC (Tech Model Railroad Club) θαη ην Artificial Intelligence Laboratory ΜΗΣ (εξγαζηήξην Σερλεηήο Ννεκνζχλεο ηνπ MIT). Άιιεο έλλνηεο ζρεηηθέο κε ηνπο hacker Σν hacking ζα κπνξνχζε λα ραξαθηεξηζηεί σο «ε θαηάιιειε εθαξκνγή ηεο επθπίαο» 2. Η εζηθή ηωλ hackers (hacker ethics) ζεζπίδεη φηη ε αληαιιαγή πιεξνθνξηψλ είλαη έλα ηζρπξφ εθηθηφ θαιφ, θαη είλαη κηα εζηθή ππνρξέσζε ησλ hacker γηα λα κνηξαζηνχλ ηελ εκπεηξία ηνπο απφ ην ειεχζεξν ινγηζκηθφ λα δηεπθνιχλνπλ ηελ πξφζβαζε ζηηο πιεξνθνξίεο θαη ζηνπο ππνινγηζηηθνχο πφξνπο, φπνπ απηφ είλαη δπλαηφλ 3. Σν freeware (Free Software), ή ειιεληζηί ειεύζεξν ινγηζκηθό, είλαη πξνγξάκκαηα ζπρλά γξακκέλα απφ ηνπο ιάηξεηο ηνπ πξνγξακκαηηζκνχ πνπ δηαλέκνληαη απφ ηνπο ρξήζηεο θαη ηηο νκάδεο θαηαλαισηψλ, ή κέζσ ειεθηξνληθνχ ηαρπδξνκείνπ, ησλ ηνπηθνί πήλαθεο αλαθνηλψζεσλ, Usenet ή κέζν άιισλ ειεθηξνληθψλ κέζσλ 4. χκθσλα θαη κε ηνλ νξηζκφ πνπ δίλεη ε επίζεκε ηζηνζειίδα ηνπ ειεχζεξνπ ινγηζκηθνχ, «ην ειεχζεξν ινγηζκηθφ είλαη ινγηζκηθφ πνπ ζαο δίλεη ζην ρξήζηε ηελ ειεπζεξία λα κνηξαζηνχλ, λα ζπνπδάδνπλ θαη λα ην ηξνπνπνηήζεηε. Ολνκάδεηαη ειεχζεξν γηαηί ε ρξήζε ηνπ είλαη ειεχζεξε» 5. Αλαπηχρζεθε αξρηθά απφ ηνλ Richard M. Stallman. 2 Raymond, ES 2003, The Jargon File. Γηαζέζηκν ζην: <http://catb.org/jargon> [28 Γεθεκβξίνπ 2008]. 3 Raymond, ES 2003, The Jargon File. Γηαζέζηκν ζην: <http://catb.org/jargon> [28 Γεθεκβξίνπ 2008]. 4 Raymond, ES 2003, The Jargon File. Γηαζέζηκν ζην: <http://catb.org/jargon> [28 Γεθεκβξίνπ 2008]. 5 About Free Software Foundation and the GNU operating system 2008, Free Software Foundation Inc. Γηαζέζηκν ζην: <http://www.fsf.org/about> [28 Γεθεκβξίνπ 2008]. xviii

20 Σν worm (ζθνπιήθη ζηα ειιεληθά) είλαη έλα πξφγξακκα πνπ αλαπαξάγεη ηνλ εαπηφ ηνπ κέζσ ηνπ δηθηχνπ, πνιιαπιαζηάδεηαη θαη απηναπνζηέιιεηαη. ήκεξα ν φξνο απηφο έρεη αξλεηηθή ρξνηά, θαζψο είλαη δεδνκέλν φηη κφλν crackers γξάθνπλ ζθνπιήθηα. Ίζσο ην πην γλσζηφ παξάδεηγκα ήηαλ ν Robert T. Morris πνπ δεκηνχξγεζε ην Internet Worm ην Ο ηόο ππνινγηζηή είλαη έλα ζπγθεθξηκέλν είδνο θαθφβνπινπ θψδηθα, πνπ αληηγξάθεη ηνλ εαπηφ ηνπ. Δηζάγεη αληίγξαθα ή λέεο εθδφζεηο ηνπ εαπηφ ζε άιια πξνγξάκκαηα. Αληηθαζηζηά κηα εληνιή ζην πξφγξακκα κε ζηφρν ηελ εληνιή γηα ηελ κεηαβίβαζε ηνπ ειέγρνπ γηα ηνλ ηφ πνπ είλαη απνζεθεπκέλα ζηε κλήκε. Κάζε θνξά πνπ ην πξφγξακκα εθηειεί εληνιή κεηαθνξάο, επζπλείδεηα κεηαβηβάδεη ηνλ έιεγρν ζην πξφγξακκα ηνπ ηνχ, ην νπνίν ζηε ζπλέρεηα εθηειεί ηηο εληνιέο αληηθαζίζηαληαη θαη εθηειεί ηηο εξγαζίεο ηεο ίδηαο ηνπ ηεο ελζσκάησζεο ζε άιια πξνγξάκκαηα. Τπάξρνπλ ζήκεξα πάλσ απφ ηνί πνπ επεξεάδνπλ ηνπο ππνινγηζηέο θαη ηα ιεηηνπξγηθά ζπζηήκαηα ηεο Apple. Δπηπιένλ, ιίγνη είλαη νη ηνί πνπ επεξεάδνπλ άιια ιεηηνπξγηθά ζπζηήκαηα φπσο ην UNIX 7. Ο θόζκνο ηωλ hacker Διιεληθή βηβιηνγξαθία Απφ ηνπο πξψηνπο έιιελεο ζπγγξαθείο πνπ αζρνιήζεθαλ κε ην ζέκα ησλ hackers είλαη ν Γξεγφξεο Λάδνο κε ην έξγν ηνπ «Πιεξνθνξηθή θαη Έγθιεκα». Σν ζέκα ησλ hackers ζήκεξα είλαη κπεξδεκέλν θαη εμαηηίαο ηεο πξνπαγάλδαο ησλ ΜΜΔ θαη ηηο πξνθαηάιεςεο ηεο θνηλσλίαο γηα ηηο λέεο ηερλνινγίεο θαη ηηο ηερλνινγηθέο θαηλνηνκίεο. «Μνινλφηη ηα ΜΜΔ δελ ππνζηήξημαλ ηελ εθαξκνγή ηνπ πνηληθνχ δηθαίνπ ζηνλ θφζκν ηεο πιεξνθνξηθήο, δεκηνχξγεζαλ έλα θιίκα ζνβαξνχ θαη πηζαλφηαηνπ θηλδχλνπ ζηελ θνηλή γλψκε, κε ηελ πξνβνιή πξαγκαηηθψλ ή θαη θαληαζηηθψλ ηζηνξηψλ κε hackers θαη ζπρλά πξνζβιεκέλεο ππφ έλα πξίζκα ππεξβνιήο» 8. Σα ΜΜΔ ίζσο παξαθηλνχκελα απφ άιινπο ππνζάιπνληεο νξγαληζκνχο ή είηε γηα ηελ ζεακαηηθφηεηα κεγαινπνηνχλ γεγνλφηα θαη ππεξβάινπλ ζε ζέκαηα πνπ αθνξνχλ hackers κε απνηέιεζκα λα παληθνβάινπλ ηελ κέζε θνηλή γλψκε. Χο εθ ηνχηνπ ζε 6 Raymond, ES 2003, The Jargon File. Γηαζέζηκν ζην: <http://catb.org/jargon> [28 Γεθεκβξίνπ 2008]. 7 Chawki, M 2005, A critical look at the regulation of cybercrime, Computer Crime Research Center. Γηαζέζηκν ζην: <http://www.crime-research.org/articles/critical/> [28 Γεθεκβξίνπ 2008]. 8 Λάδνο, Γ 2001, Πιεξνθνξηθή θαη έγθιεκα, Ννκηθή Βηβιηνζήθε, Αζήλα. xix

21 ζπλδπαζκφ κε ηελ ειιηπή ηερλνινγηθή εθπαίδεπζε θαη γλψζε ε θνηλσλία καο δελ είλαη έηνηκε λα δερζεί έλα ηφζν επαλαζηαηηθφ θίλεκα φπσο νη hackers 9. Ζ αλάπηπμε ηεο πιεξνθνξηθήο, πέξα απφ ηελ αλακθηζβήηεηα ζεηηθή επίδξαζε ζηελ θαζεκεξηλή καο δσή θαη θπξίσο σο επαγγεικαηηθφ εξγαιείν, επέηξεςε θαη ηε δεκηνπξγία λέσλ κνξθψλ εγθιεκαηηθήο δξάζεο. Ζ λέα απηή θαηάζηαζε πξαγκάησλ δεκηνπξγεί πξνβιεκαηηζκφ θαη δηραζκφ. Οη hackers ζεσξνχληαη εγθιεκαηίεο ή ν ζχγρξνλνο Robin ησλ Γαζψλ. Hacker είλαη έλαο ηηκεηηθφο ηίηινο πνπ ρξεζηκνπνηνχζαλ νη επηζηήκνλεο ηνπ ΜΗΣ ην 1960 θαη αλαθεξφηαλ ζε άηνκα ηδηνθπή πνπ είραλ δηαπξέςεη ζηνλ ηνκέα ηεο ηερλνινγίαο. ήκεξα ν ηίηινο έρεη γίλεη πνιχ επηειήο. Ο ιφγνο θπξίσο απηήο ηεο παξαθκήο είλαη ε θαθή ρξήζε ηνπ φξνπ απηνχ απφ ηα ΜΜΔ θαη ε παξαπιεξνθφξεζε ηνπ θνηλνχ. Οη hackers πιαζάξνληαη σο εγθιεκαηίεο θαη ζπγρένληαη κε ηνπο crackers. Λίγνη γλσξίδνπλ φηη πνιινί hackers εξγάδνληαη γηα ηελ παγθφζκηα αζθάιεηα θαη γηα ηελ απειεπζέξσζε ησλ πιεξνθνξηψλ. Γεκηνπξγήκαηα ηνπο είλαη ην γλσζηφ ζε φινπο WWW (World Wide Web), ην ειεχζεξν ινγηζκηθφ, ε εηαηξία Apple θαη πνιιά άιια ηερλνινγηθά επηηεχγκαηα ηνπ αηψλα καο. «Με ηα παηρλίδηα ηνπο, άιισζηε, νη hackers έρηηζαλ ην Γηαδίθηπν, έθηηαμαλ ην ιεηηνπξγηθφ πξφγξακκα αλνηρηνχ θψδηθα Linux θαη βξήθαλ ηελ πξνζηαζία απφ ηνπο ηνχο» 10. «Ο πεηξακαηηζκφο, ην αζηείν, ε θαθεληξερήο ραξά ηνχ λα γξάθεηο θψδηθα ιίγν πην έμππλν απφ ησλ ζπλαδέιθσλ ζνπ, λα θαηαζηξαηεγείο ηα αληίκεηξά ηνπο, ήηαλ πάληα αθέξαην κέξνο ηεο θνπιηνχξαο κέζα απφ ηελ νπνία μεπήδεζε ην Γηαδίθηπν. Οη hackers κε ηηο θαθέο θάξζεο ηνπο βνεζνχλ κε ην λα βαζαλίδνπλ θαη λα ηειεηνπνηνχλ ην αλνζνπνηεηηθφ καο ζχζηεκα» 11. «Αιιά θαη ε θνηλσλία σο ζχλνιν είλαη αλέηνηκε αθφκε ζηελ πιεηνλφηεηά ηεο λα θαηαλνήζεη ηηο δπλακηθέο ηνπ κνληέξλνπ απηνχ θαηλνκέλνπ. Ζ έιιεηςε θαηάξηηζεο ησλ θνξέσλ παηδείαο, γνλείο θαζεγεηέο ζρνιείν, δεκηνπξγεί έλα θελφ ζηε δεκηνπξγία ελφο ήζνπο σο πξνο ηε ρξήζε ππνινγηζηψλ θαη θπζηθά ε λέα γεληά δελ δηαπαηδαγσγείηαη κε ηηο απαξαίηεηεο αμίεο γηα κηα νξζή ρξήζε ηνπ κέζνπ απηνχ. Δάλ ζε απηφ πξνζζέζνπκε ηφζν ηε δηθαηνινγεκέλε επηθπιαθηηθφηεηα πνπ θάζε ξηδνζπαζηηθφ θαηλφκελν αληηκεησπίδεη απφ ηελ θνηλσλία φζν θαη ηελ επίδξαζε ησλ 9 Παπαδεκεηξίνπ, Υ 2004, Ιζόβηα ζηνπο ράθεξ;: απόςεηο γηα ην Ίληεξλεη, ηελ επηζηήκε θαη όια ηα ππόινηπα, Καζηαληψηεο, Αζήλα. 10 Παπαδεκεηξίνπ, Υ 2004, Ιζόβηα ζηνπο ράθεξ;: απόςεηο γηα ην Ίληεξλεη, ηελ επηζηήκε θαη όια ηα ππόινηπα, Καζηαληψηεο, Αζήλα. 11 Παπαδεκεηξίνπ, Υ 2004, Ιζόβηα ζηνπο ράθεξ;: απόςεηο γηα ην Ίληεξλεη, ηελ επηζηήκε θαη όια ηα ππόινηπα, Καζηαληψηεο, Αζήλα. xx

22 ΜΜΔ ζηνλ επξχ πιεζπζκφ κε ηηο ζπρλά ππεξβνιηθέο θαη αζαθείο εμηζηνξήζεηο πεξηζηαηηθψλ hacking, δελ είλαη δχζθνιν λα αλαθαιχςνπκε γηαηί ε ιέμε hacker ερεί ζρεδφλ πάληα αξλεηηθά ζηα απηηά καο. Δηζεξρφκαζηε ινηπφλ ζε έλα θαχιν θχθιν, φπνπ νη θαθνπξναίξεηνη hackers βξίζθνπλ δηθαηνινγία γηα ηηο πξάμεηο ηνπο ζηελ αξλεηηθά πξνδηαηεζεηκέλε θνηλσλία, ε νπνία κε ηε ζεηξά ηεο δαηκνλνπνηεί θάζε κέινο απηήο ηεο θνηλφηεηαο αλεμαξηήησο θηλήηξσλ, νδεγψληαο ζπρλά αθφκε θαη ηνπο πην πγηείο εζηθά hackers ζηελ πηνζέηεζε ελφο πεξηζσξηαθνχ έζησ πξνηχπνπ ζπκπεξηθνξάο» 12. Ζ εξγαζία ηνπ Βαζίιε Καξαγηαλλφπνπινπ, θνηηεηή Ννκηθήο ρνιήο, είλαη απφ ηηο αξηηφηεξεο εξγαζίεο ζηελ Διιάδα κε ζέκα ηνπο hackers. Δκβαζχλεη ζηελ έξεπλα ηνπ θαη αλαιχεη ζέκαηα φπσο ε hacker θνπιηνχξα, ε εζηθή, ε εγθιεκαηηθφηεηα, ε πξνζθνξά. Οη παξάλνκεο ραθηζηηθέο δξαζηεξηφηεηεο ζπκπεξηιακβάλνληαη ζην ειεθηξνληθφ έγθιεκα. «Οη hackers ζπρλά ιακβάλνπλ πεξηζζφηεξεο πξνζνρήο απφ ηηο θνηλέο θαη επηθίλδπλεο απεηιέο. Σν Ακεξηθαληθφ Τπνπξγείν Γηθαηνζχλεο πξνηείλεη ηξεηο ιφγνπο γηα απηφ. Πξψηνλ ε απεηιή ησλ hackers είλαη πην πξφζθαηε, δεχηεξνλ νη νξγαληζκνί δελ γλσξίδνπλ ηηο πξνζέζεηο ησλ hackers, ηξίηνλ νη επηζέζεηο ησλ hackers θάλνπλ ηνπο αλζξψπνπο λα ληψζνπλ αδχλακνπο γηαηί είλαη αλψλπκεο» 13. Φνβφκαζηε ηνπο hackers γηαηί είλαη θάηη άγλσζην ζε εκάο, ππάξρεη εκηκάζεηα. Πνπ φκσο ζηακαηά ν κχζνο θαη πνπ αξρίδεη ε πξαγκαηηθφηεηα. Πνίνη είλαη πξαγκαηηθνί hackers θαη πνηνί απιά καληαθνί κε ηνπ ππνινγηζηέο. ε κηα ζπλέληεπμε ηνπ ν Stallman φηαλ ξσηήζεθε αλ είλαη hacker δήισζε «έηζη ιέλε νη άιινη» 14. «Σηο πεξηζζφηεξεο θνξέο ε απάληεζε ελφο πξαγκαηηθνχ hacker είλαη φηη δελ αλήθεη ζε απηή ηελ νκάδα ή φηη μέξεη κφλν θάπνηα απιά θφιπα» 15. Δίλαη θαιχηεξα λα πεξηγξάθεηαη θαλείο ζαλ hacker απφ άιινπο παξά λα ζπζηήλεηαη ζαλ ηέηνηνο. Οη hackers ζεσξνχλ ηνλ εαπηφ ηνπο κέιε κίαο ειίη (κηαο αμηνθξαηηθήο νκάδαο πνπ δηαθξίλεηαη γηα ηηο ηθαλφηεηεο ηεο), ε νπνία σζηφζν είλαη πάληα αλνηρηή ζε λέα κέιε. Τπάξρεη ινηπφλ κία ηθαλνπνίεζε φηαλ παξνπζηάδεηαη θαλείο ζαλ hacker αιιά αλ ηζρπξίδεζαη φηη είζαη θαη δελ είζαη, ζχληνκα ζα νλνκαζηείο bogus/wannabee. 12 Καξαγηαλλφπνπινο, Β 2005, Hackers, Δξγαζηήξην Πνηληθψλ θαη Δγθιεκαηνινγηθψλ Δξεπλψλ. Γηαζέζηκν ζην: <www.theartofcrime.gr/artofcrime/assets/hackers.doc> [28 Γεθεκβξίνπ 2008]. 13 Λάδνο, Γ 2001, Πιεξνθνξηθή θαη έγθιεκα, Ννκηθή Βηβιηνζήθε, Αζήλα. 14 Καξαγηαλλφπνπινο, Β 2005, Hackers, Δξγαζηήξην Πνηληθψλ θαη Δγθιεκαηνινγηθψλ Δξεπλψλ. Γηαζέζηκν ζην: <www.theartofcrime.gr/artofcrime/assets/hackers.doc> [28 Γεθεκβξίνπ 2008]. 15 αξαθάο, Κ 2008, Hackers: κύζνο ή πξαγκαηηθόηεηα?, Πξνπνκπφο, Αζήλα. xxi

23 ίγνπξα ηα πξάγκαηα δελ είλαη ηφζν γαιήληα ζηελ θνηλφηεηα ησλ hackers. Φπζηθά θαη είλαη δεκηνπξγνί ηερλνινγηθψλ επηηεπγκάησλ είλαη φκσο θαη δεκηνπξγνί θαθφβνπισλ ινγηζκηθψλ θαη ππαίηηνη δηαδηθηπαθψλ βαλδαιηζκψλ. ρη φκσο φινη. πσο θαη ζε θάζε θνηλσλία θαη θνηλφηεηα ππάξρνπλ επίπεδα θαη πνηφηεηεο αλζξψπσλ. Οη hackers είλαη επθπή άηνκα κε πάζνο ηελ ηερλνινγία. Ζ θνηλσλία ηνπο ρσξίδνληαη ζε θαηεγνξίεο θαη ηάμεηο κε βάζε θξηηήξηα ηθαλνηήησλ θαη κε δείθηε εζηθήο. Οη crackers είλαη ζπλήζσο ππαίηηνη ηηο γηα θαηαζηξνθέο. Έλαο hacker ρηίδεη δελ θαηαζηξέθεη. ηελ ππξακίδα ηεο ηαμηθήο θαηάηαμεο ησλ hackers ππάξρνπλ πνιιά επίπεδα κε βάζε ηελ εζηθή. Οη θαθφβνπιεο ζπκπεξηθνξέο θαηαδηθάδνληαη απφ ηνπο hackers θαη ζεσξνχληαη θαηψηεξεο θαη θζελέο. «Πνιινί ζπγγξαθείο θαθφβνπινπ ινγηζκηθνχ, ρξεζηκνπνηνχλ έηνηκα εξγαιεία πνπ ρξεζηκνπνηνχλ ζην Γηαδίθηπν γηα λα εμαπνιχζνπλ επηζέζεηο, γηα απηφ νλνκάδνληαη ππνηηκεηηθά script kitties απφ ηνπο πην εμειηγκέλνπο hacker» (Βιάρνο, 2007). Τπάξρνπλ θαη άιιεο εθδφζεηο ειιεληθέο κε ζέκα ην hacking κεηαθξάζεηο μέλσλ έξγσλ ζηα νπνία ζα αλαθεξζψ πην θάησ. Ζ ειιεληθή αξζξνγξαθία αζρνιείηαη κε ην ζέκα hacker, ζπλήζσο φκσο αζρνινχληαη πεξηζζφηεξν κε επίθαηξα ζέκαηα φπσο ε εθάζηνηε επίζεζε θάπνηνπ hacker. Τπάξρεη ε έιιεηςε κηαο βαζχηεξεο έξεπλαο θαη πην εκπεξηζηαησκέλεο κειέηεο ηνπ ζέκαηνο. Σν πεξηνδηθφ Ram ζην ηεχρνο 129 αλαθέξεηαη ζηνπο hackers, αλαιχεη ηνλ θφζκν ηνπο, ηα θαηνξζψκαηα ηνπο πξνζεγγίδνληαο ην ζέκα ηζηνξηθά θαη θνηλσληνινγηθά. Δίλαη έλα πνιχ ελδηαθέξνλ άξζξν. «Οη hackers δνπλ κφλν γηα λα εηζβάιινπλ ζε ζπζηήκαηα ππνινγηζηψλ. Μεηά ηελ επίηεπμε ηεο εηζβνιήο, πξνζπαζνχλ λα κε δεκηνπξγήζνπλ πξφβιεκα ζην ζχζηεκα θαη ζπλήζσο ηηο πιεξνθνξίεο πνπ βξίζθνπλ εθεί ηηο θξαηνχλ κφλν γηα ηνλ εαπηφ ηνπο. Γηα απηνχο ην ζεκαληηθφ είλαη λα θηάζνπλ ζηελ Ηζάθε θαη φρη ην ηη ζα θάλνπλ, φηαλ θηάζνπλ. Μηα ππνθαηεγνξία ησλ hacker είλαη νη Phone hackers» 16. ηα ειεθηξνληθά πεξηνδηθά IC e-zine, Reverse Engineering, InterBIZ αλαθέξνληαη θάπνηα ζέκαηα γηα ηνπο hackers αιιά εζηηάδνπλ πεξηζζφηεξν ζε πεξηζηαηηθά επηζέζεσλ ησλ hackers. 16 Σζνπξακάλεο, Υ 2005, Ψεθηαθή εγθιεκαηηθόηεηα : ε (αλ)αζθαιήο όςε ηνπ δηαδηθηύνπ, Δθδφζεηο Βαζ. Ν. Καηζαξνχ, Αζήλα. xxii

24 Γηεζλή βηβιηνγξαθία ηελ δηεζλή βηβιηνγξαθία παξαηεξείηαη κία πιεζψξα πιηθνχ πνιιαπιήο θαη πνιπδηάζηαηεο πξνζέγγηζεο ηνπ ζέκαηνο. Σφζν ζηνλ ρψξν ησλ εθδφζεσλ βηβιίσλ, φζν θαη ζηελ αξζξνγξαθία θαη ζηηο επηζηεκνληθέο αλαιχζεηο, ην ζέκα έρεη κειεηεζεί αξθεηά. Αξρηθά ε πξψηε ζπληεηαγκέλε ζεψξεζε γηα ηνπο hackers έγηλε απφ ηνλ Levy Steven ην 1984 ζην έξγν ηνπ Hackers: Heroes of the Computer Revolution. Ήηαλ ε πξψηε θνξά πνπ ε εζηθή ησλ hackers θαη νη άγξαθνη λφκνη ηνπο απνηππψλνληαη γξαπηά, ζε απηφ ην αμηφινγν έξγν. πσο ραξαθηεξηζηηθά γξάθεη ζην έξγν ηνπ «Access to computers and anything which might teach you something about the way the world works should be unlimited and total. Always yield to the Hands-On Imperative!» 17. Πάλσ ζε απηή ηελ ζθέςε ζηεξίδεηαη φιε ε θηινζνθία θαη ε δξάζε ησλ hackers. Ζ πιεξνθνξία είλαη έλα παγθφζκην αγαζφ θαη πξέπεη λα έρνπκε απεξηφξηζηε πξφζβαζε ζε απηή. Οη hackers σο αγσληζηέο ππέξ ηεο ειεχζεξεο δηαθίλεζεο ηεο πιεξνθνξίαο ζεσξνχλ φηη είλαη ρξένο ηνπο ε απειεπζέξσζε ηεο, ηφζν γηα ηελ πξφζβαζε ζε απηή, φζν θαη γηα ηελ ηηκή ηεο. Μέζσ ηεο ειεχζεξεο αληαιιαγήο αξρείσλ θαη πιεξνθνξηψλ δεκηνπξγήζεθαλ κεγάια έξγα. Απηνί νη λένη άλζξσπνη έγξαθαλ ζπλαξπαζηηθά λέα πξνγξάκκαηα αθξηβψο ζαλ ηνπο πξνθαηφρνπο ηνπο, αιιά θάηη λέν ζα εξρφηαλ καδί ηνπο. ηα πξνγξάκκαηα ζηελ νζφλε εκθαλίδνληαλ καδί κε ζεκεηψζεηο πλεπκαηηθήο ηδηνθηεζίαο. Γηα ηνλ Stallman, πνπ αθφκα πίζηεπε φηη φιε ε πιεξνθνξία έπξεπε λα ξέεη ειεχζεξα, απηφ ήηαλ βιαζθεκία. «δελ πηζηεχσ φηη ην ινγηζκηθφ ζα έπξεπε λα αλήθεη ζε θάπνηνλ, γηαηί ε πξαθηηθή απηή ζακπνηάξεη ηελ αλζξσπφηεηα ζαλ ζχλνιν. Δκπνδίδεη ηνπο αλζξψπνπο λα ιάβνπλ ην κέγηζην φθεινο απφ ηελ χπαξμε ηνπ πξνγξάκκαηνο» 18. Οη πξψηνη hackers (θνηηεηέο ηνπ MIT ζηα ηέιε ηεο δεθαεηίαο ηνπ 1960) εμεηδηθεχηεθαλ ζην λα θαηαζθεπάδνπλ ιεπηνκεξή ζρέδηα ηειεθσληθψλ θπθισκάησλ θαη ζην λα αληρλεχνπλ ηα θπθιψκαηα θαη ηνπο δηαθφπηεο ξχζκηζεο ηνπ ζπζηήκαηνο κεηάδνζεο ηνπ δηθηχνπ ηνπ ΜΗΣ. Αμίδεη λα ζεκεησζεί ε γισζζηθή εμέιημε ηεο έλλνηαο "hacker". Ο φξνο έρεη ρξεζηκνπνηεζεί γηα λα εθθξάζεη ην ζεβαζκφ θαη ην ζαπκαζκφ γηα ηελ αλψηεξε εκπεηξία πξνγξακκαηηζκνχ ππνινγηζηψλ. Σα ηειεπηαία δέθα ρξφληα ηδίσο κεηαμχ 17 Levy, S 1984, Hackers: heroes of the computer revolution, Penguin Books, New York. 18 Levy, S 1984, Hackers: heroes of the computer revolution, Penguin Books, New York. xxiii

25 ησλ κειψλ ησλ νξγάλσλ επηβνιήο ηνπ λφκνπ σζηφζν, ε έλλνηα έρεη αλαιάβεη κηα εμαηξεηηθά αξλεηηθή ζεκαζία θαη ρξεζηκνπνηείηαη γηα βάλδαινπο ειεθηξνληθψλ ππνινγηζηψλ. Οη hackers δελ είλαη εγθιεκαηίεο. Δίλαη άηνκα πνπ πξνζπαζνχλ λα απαιιάμνπλ ην καδηθφ πξντφλ απφ ηηο κεγηζηνθεξδηθέο αληηιήςεηο θαη λα ην θέξνπλ πην θνληά ζηηο ζπγθεθξηκέλεο αλάγθεο ησλ ρξεζηψλ πνπ ην ρξεζηκνπνηνχλ. Γίλεηαη κηα ζπιινγηθή πξνζπάζεηα λα απεγθισβηζηεί ην πιηθφ απφ ηηο εκπνξεπκαηηθέο ηνπ ηδηφηεηεο. Γηα απηφ ηνλ ιφγν ζακπνηάξνληαη απφ ηηο θεξδνζθνπείο εηαηξίεο πνπ πξνζπαζνχλ λα αιπζνδέζνπλ ηελ πιεξνθνξία 19. Η hacker θνπιηνύξα θαη πνιηηηζκόο Ο πνιηηηζκφο ησλ hackers είλαη έλαο θηιειεχζεξνο πνιηηηζκφο πνπ αληηζηέθεηαη ζηνλ θπβεξλεηηθφ έιεγρν, ην κπζηηθηζκφ θαη ελαληηψλεηαη ζηνπο θνινζζνχο ηνπ βξφκηθνπ θέξδνπο πνπ εθκεηαιιεχνληαη ην Γηαδίθηπν. Αμηφινγν είλαη ην έξγν ηνπ Thomas Douglas κε ηίηιν Hacker culture. Ο Douglas εζηηάδεη εχζηνρα ζηνλ πνιηηηζκφ ησλ hackers θαη δεκηνπξγεί κηα κειέηε κε ζέκα ηελ ππνθνπιηνχξα ησλ hackers. Σν hacking επηζεκαίλεη ν ζπγγξαθέαο δελ ήηαλ πνηέ κηα απνθιεηζηηθή ηερληθή δηαδηθαζία. Δίλαη έλα ζχκπιεγκα πνιηηηθννηθνλνκηθψλ θαη ηερλνινγηθψλ παξαγφλησλ. Ζ εηθφλα ησλ hackers δηαθπκαίλεηαη απφ ηελ εηθφλα ελφο hi-tech επηζηήκνλα κέρξη ην πξνθίι ελφο ζηπγλνχ εγθιεκαηία. Οη hackers δελ βιέπνπλ ηνλ εαπηφ ηνπο ζαλ εγθιεκαηία αιιά ζαλ έλα ζχγρξνλν επαλαζηάηε. Λχλνπλ πξνβιήκαηα θαη ρηίδνπλ πξάγκαηα. Πηζηεχνπλ ζηελ ειεπζεξία θαη ζηελ εζεινληηθή ακνηβαία βνήζεηα. Ζ θνπιηνχξα ησλ hackers βαζίδεηαη ζε δχν βαζηθά ραξαθηεξηζηηθά ηεο ηδενινγία ηνπο, ζηελ απφιαπζε ηεο ιχζεο πξνβιεκάησλ θαη ζηε πεπνίζεζε φηη ε ειεπζεξία είλαη αγαζή. «Ναη, είκαη εγθιεκαηίαο. Σν έγθιεκά κνπ είλαη απηφ ηεο πεξηέξγεηαο. Σν έγθιεκά κνπ είλαη απηφ ηεο θξίζεο ησλ αλζξψπσλ απφ απηά πνπ ιέλε θαη ζθέθηνληαη, φρη απφ απηφ πνπ κνηάδνπλ. Σν έγθιεκά κνπ δελ ζα κνπ ζπγρσξήζεηε πνηέ ην μέξσ. Δίκαη hacker, θαη απηφ είλαη ην καληθέζην κνπ. Μπνξείηε λα ζηακαηήζεηε απηφ ην άηνκν, αιιά φρη ηνπο επφκελνπο». 20 Ζ «ππφγεηα» θνηλφηεηα ησλ hackers (underground groups) απνηειείηαη απφ θάπνηεο νκάδεο πνπ θαηαξγνχλ ην κχζν φηη νη hackers δελ είλαη θνηλσληθά άηνκα. Οη 19 Chiesa, R, Ciappi, S & Ducci, S 2008, Profiling hackers: the science of criminal profiling as applied to the world of hacking, CRC Press, Boca Raton. 20 Douglas, T. 2003, Hacker Culture, Minnesota Press, Minneapolis xxiv

26 νκάδεο hackers απνηεινχληαη απφ άηνκα πνπ νξγαλψλνληαη κε ζθνπφ ηελ αληαιιαγή πιεξνθνξηψλ θαη ηελ πξνψζεζε θαη ζέζπηζε ησλ δηθαησκάησλ θαη ησλ ζπκθεξφλησλ ηνπο. Οη νκάδεο hackers είλαη έλα κέζν πξνψζεζεο ησλ πιεξνθνξηψλ ζε άιια κέιε θαη ζην θνηλφ. Μέζα απφ απηέο νη hackers απνθηνχλ αμηνπηζηία. ην έξγν ηνπ Richard Gissel Digital underworld: computer crime and resulting Issues γίλεηαη κηα αμηφηηκε αλαθνξά ζηηο νκάδεο hackers θαη ζηελ ηζηνξία ηεο δεκηνπξγίαο ηνπο. Κάπνηεο απφ ηηο νκάδεο απηέο είραλ θεξχμεη πφιεκν κεηαμχ ηνπο. Κάπνηεο είραλ πςειφ πξνθίι θαη θνηλσληθνχο/ πνιηηηθνχο ζηφρνπο, κάρνληαλ γηα ηδαληθά φπσο ε ειεπζεξία ηνπ ιφγνπ θαη ηεο έθθξαζεο, άιιεο ήηαλ θαησηέξνπ επηπέδνπ. Πνιιέο γίλνληαλ γλσζηέο κεηά απφ θάπνην ρηχπεκα ηνπο θαη ηελ ελαζρφιεζε ησλ ΜΜΔ καδί ηνπο, φπσο γηα παξάδεηγκα ε νκάδα Chos Computer Club (CCC). «ε CCC έγηλε δηάζεκε φηαλ ράξαμαλ ην γεξκαληθφ BILDSCHIRMTEXT (videotex δηαδξαζηηθφ ζχζηεκα) δίθηπν ππνινγηζηψλ πέηπραλ λα πάξνπλ κηα ρξέσζε ηξαπεδψλ ζε απεπζείαο online ινγηζκφο γηα δνιάξηα ζην φλνκα ηεο νκάδαο» 21. Ο Gissel αλαθέξεη επίζεο ζπλνπηηθά ηελ βηνγξαθία πνιιψλ έλδνμσλ hackers, νη νπνίνη πέξαζαλ απφ ην ζθνηεηλφ παξαζθήλην ηνπ hacking ζην λφκηκν. Οη hacker δηαρσξίδνληαη ζε ηξεηο θαηεγνξίεο, ηνπο ιεπθνχο hacker (white hacker) πνπ εξγάδνληαη γηα ην θαιφ ηεο παγθφζκηαο αζθάιεηαο, ηνπο γθξίδνπο πνπ θπκαίλνληαη αλάκεζα ζηηο άιιεο δχν θαηεγνξίεο θαη ηνπο καχξνπο hacker πνπ ιεηηνπξγνχλ γηα πξνζσπηθά ζπκθέξνληα θαη πξνθαινχλ βαλδαιηζκνχο, ζπλήζσο απηνί νλνκάδνληαη crackers. Ο θαζέλαο θάλεη ηηο επηινγέο ηνπ ζχκθσλα κε ηα πηζηεχσ ηνπ θαη ηα θίλεηξα ηνπ. Ο Steven Furnell θάλεη κηα έξεπλα γηα ηα θίλεηξα ηεο θάζε θαηεγνξίαο θαη ηα παξνπζηάδεη ζην έξγν ηνπ Cybercrime: vandalizing the information society. «ην θίλεηξν γηα ηνπο πεξηζζφηεξνπο είλαη απιψο ε δηαζθέδαζε θαη ε πξφθιεζε πνπ κπνξεί λα απνθέξεη έλα παηρλίδη κε ην ζχζηεκα. Τπάξρνπλ πνιιά λα κάζεη θαλείο θαη φηαλ θάπνηνο θαηαθέξλεη λα ππνηάμεη ηελ πνιππινθφηεηα, ηφηε ε αίζζεζε ηνπ θαηνξζψκαηνο είλαη κεγάιε» 22. Οη hackers έρνπλ θνηλά πηζηεχσ θαη αληηιήςεηο. Οη ίδηνη βιέπνπλ ηνλ εαπηφ ηνπο ζαλ ηνλ ζχγρξνλν cowboy ηνπ εηθνληθνχ θφζκνπ, ή ζαλ ηνλ Robin ησλ Γαζψλ. 21 Gissel, R 2005, Digital underworld: computer crime and resulting issues, MacroTech Press. Γηαζέζηκν ζην : Google Books Search [29 Γεθεκβξίνπ 2008]. 22 Furnell, S 2006, Κπβεξλνέγθιεκα: θαηαζηξέθνληαο ηελ θνηλσλία ηεο πιεξνθνξίαο, Παπαδήζεο, Αζήλα. θαη xxv

27 θνπφο ηνπο είλαη λα απειεπζεξψζνπλ ηε γλψζε θαη λα ιεηηνπξγνχλ ππέξ ηνπ θνηλνχ θαινχ. πρλά φκσο παξάλνκεο πξάμεηο ππνζηεξίδνληαη απφ ηέηνηνπ είδνπο ηδεαιηζηηθά ππφβαζξα. Ζ παξαλνκία θαη νη θαθφβνπιεο πξάμεηο δελ είλαη θάηη πνπ ππνζηεξίδεηαη απφ ηελ θνηλφηεηα ησλ hackers, απφδεημε φηη νη θαηλνηφκνη θαη εζηθνί hacker ραξαθηεξίδνληαη σο elit, ελψ νη παξάλνκνη πνπ ρξεζηκνπνηνχλ έηνηκα εξγαιεία γηα ηελ δξάζε ηνπο ππνβαζκίδνληαη ζηνλ ηίηιν ησλ kiddies. Παξφιν πνπ ππάξρνπλ ζνβαξέο θπξψζεηο επηβνιήο ηνπ λφκνπ απφ ηηο παξάλνκεο δξαζηεξηφηεηεο hacking, νη hackers ζπλερίδνπλ ηελ δξάζε ηνπο. Ζ κειέηε ησλ Randall Young, Lixuan Zhang θαη Victor R. Prybutok Hacking into the minds of hackers παξνπζηάδεη ηα απνηειέζκαηα κηαο έξεπλαο γηα ηνπο hackers ζρεηηθή κε ηηο αληηιήςεηο ηνπο φζν αθνξά ζηελ παξάλνκε δξαζηεξηφηεηα ηνπ hacking. Σα απνηειέζκαηα δείρλνπλ φηη νη hackers ζπλερίδνπλ λα επηδίδνληαη ζε παξάλνκεο δξαζηεξηφηεηεο hacking παξά ηηο πνηληθέο δηψμεηο. Μηα πην πξνζεθηηθή καηηά δείρλεη φηη hackers αληηιακβάλνληαη ηελ πςειή αμία ηεο γλψζεο πνπ απνρηνχλ απφ ην hacking, ε νπνία είλαη πνιχηηκε θαη πνιχ κηθξέο νη θπξψζεηο, θαζψο ζεσξνχλ φηη ππάξρεη κηα πνιχ ρακειή πηζαλφηεηα ηηκσξίαο. Απηέο νη αληηιήςεηο ζε ζπλδπαζκφ κε έλα πςειφ επίπεδν εζηθήο απεκπινθήο εμεγνχλ ηελ παξάλνκε ζπκπεξηθνξά ηνπ hacker. «ππάξρνπλ πνηλέο γηα ηελ δηάπξαμε ησλ εγθιεκάησλ hacking θαη είλαη αξθεηά ζνβαξέο. Οη hackers δελ ηηο ιακβάλνπλ ππφςε ηνπο, επεηδή δηαθαηέρνληαη απφ έλα αίζζεκα αιαδνλείαο, ηεο πεπνίζεζεο φηη ππεξέρνπλ ηνπ λφκνπ θαη ησλ ππφινηπσλ αλζξψπσλ» 23. Οη hackers πξνθαινχλ αλαζηάησζε ζην ρψξν ηεο γλψζεο θαη ε θνηλή γλψκε δηράδεηαη. Σν εξψηεκα πνπ δεκηνπξγείηαη είλαη αλ πξέπεη ε γλψζε λα δηαρέεηαη ειεχζεξα ζην θνηλφ ή πξέπεη λα ππάξρεη θάπνηνο θξαγκφο. ην άξζξν ηνπ Tom Cross Academic freedom and the hacker ethic (2007) αλαπηχζζνληαη ελδηαθέξνπζεο απφςεηο. Ζ αθαδεκατθή θνηλφηεηα ηάζζεηαη ππέξ ηεο άπνςεο φηη ε γλψζε πνπ απνρηνχλ νη hackers δελ πξέπεη λα δηαρέεηαη ζην θνηλφ. Οη hackers απφ ηελ πιεπξά ηνπο ππνζηεξίδνπλ φηη θακία πιεξνθνξία δελ πξέπεη λα δεζκεχεηαη. «νη hackers ππνζηεξίδνπλ ηελ ειεχζεξε άζθεζε θαη ηελ θνηλή ρξήζε ησλ γλψζεσλ, ρσξίο πεξηνξηζκφ, αλ θαη αλαγλσξίδνπλ φηη ε εθαξκνγή είλαη θάηη άιιν». 23 Young, R, Zhang, L & Prybutok, V 2007, Hacking into the minds of hackers, Information Systems Management Journal, vol. 24, no. 4, pp Γηαζέζηκν ζην: Informaworld [13 Γεθεκβξίνπ 2008]. xxvi

28 Ο Wark McKenzie είλαη ππνζηεξηρηήο ηεο δξάζεο ησλ hackers θαη ζην βηβιίν ηνπ «Έλα Μαληθέζην ησλ Hacker» δηεπξχλεη ηνλ φξν θαη ζεσξεί hacker φινπο φζνπο ηάζζνληαη ππέξ ηεο ειεχζεξεο δηαθίλεζεο ηεο πιεξνθνξίαο. Δπίζεο σο hackers ραξαθηεξίδνληαη φζνη δεκηνπξγνχλ γλψζε ηελ νπνία πξνζπαζνχλ λα κνλνπσιήζνπλ νη κεγάιεο εκπνξεπκαηηθέο εηαηξίεο. «απηφ ην πεξηκάρεην έδαθνο, ε ζθαίξα ηεο απνθαινχκελεο «πλεπκαηηθήο ηδηνθηεζίαο», πξνθαιεί έλα ηειείσο λέν είδνο ηαμηθήο πάιεο, πνπ θέξλεη αληηκέησπνπο ηνπο δεκηνπξγνχο ηεο πιεξνθνξίαο ηελ ηάμε ησλ hackers, πνπ απαξηίδνπλ εξεπλεηέο θαη ζπγγξαθείο, θαιιηηέρλεο θαη βηνιφγνη, ρεκηθνί θαη κνπζηθνί, θηιφζνθνη θαη πξνγξακκαηηζηέο κε κηα ηάμε ηδηνθηεηψλ, νη νπνίνη ζέινπλ λα κνλνπσιήζνπλ φ,ηη ν hacker παξάγεη» McKenzie, W 2006, Έλα καληθέζην ησλ hacker, Scripta, Αζήλα. xxvii

29 ΚΔΦΑΛΑΙΟ 1: ΙΣΟΡΙΚΗ ΑΝΑΓΡΟΜΗ 1.1 Κνηλωλία ηεο Πιεξνθνξίαο Κνηλσλία ηεο πιεξνθνξίαο είλαη ε δηθή καο θνηλσλία, ν ηξφπνο δσήο καο, ε θαζεκεξηλφηεηα καο. Πνιιέο θνξέο έρνπκε αθνχζεη φηη νη θιέβεο ηεο θνηλσλίαο καο είλαη νη πιεξνθνξίεο νη ειεθηξνληθέο θαηά θχξην ιφγν θαη φηη νιφθιεξν ην ζχζηεκα απηήο ηεο θνηλσλίαο ζηεξίδεηαη ζηνπο ειεθηξνληθνχο ππνινγηζηέο. Οη θιέβεο φκσο θαη νη αξηεξίεο απηνχ ηνπ ζπζηήκαηνο αηκνξξαγνχλ. Ση ζεκαίλεη απηφ; εκαίλεη φηη πξέπεη λα επαλεμεηάζνπκε ηα ζεκέιηα απηήο ηεο θνηλσλίαο θαη λα επηζεκάλνπκε ηα ηξσηά ηεο ζεκεία. 25 Ζ ηερλνινγία ηεο πιεξνθφξεζεο επεξεάδεη θαη ζηεξίδεη θνηλσλία ηεο πιεξνθνξίαο. Γελ ζα ήηαλ θαζφινπ ππεξβνιή αλ ιέγακε φηη ε δεχηεξε βαζίδεηαη θαη ιεηηνπξγεί ράξε ζηηο άπεηξεο δπλαηφηεηεο πνπ ραξίδεη ε πξψηε. Δίλαη απφιπηα εμαξηψκελε απφ απηήλ. Ζ ηαρχηεηα αλάπηπμεο θαη εθηέιεζε ησλ εθαξκνγψλ ηεο πιεξνθνξηθήο πξνζθέξεη ηφζα πιενλεθηήκαηα θαη ζε ηέηνην βαζκφ πνπ επεξεάδεη θαηαιπηηθά ηελ παηδεία, ην θξάηνο ηελ νηθνλνκία, ηηο αλζξψπηλεο ζρέζεηο ζε βαζκφ άκεζεο εμάξηεζεο. Πξνζεγγίδνληαο ηζηνξηθά ην ζέκα βιέπνπκε αξρηθά κηα αγξνηηθή θνηλσλία βαζηδφκελε απνθιεηζηηθά ζε αγξνηηθέο εξγαζίεο φπσο ε θηελνηξνθία θαη ε θαιιηέξγεηα ηεο γεο πνπ γηα πνιινχο αηψλεο απνηεινχζαλ ηε βαζηθή κνξθή ηεο θνηλσλίαο. Σελ αγξνηηθή θνηλσλία αθνινχζεζε ε βηνκεραληθή επαλάζηαζε ( ) πνπ άιιαμε ξηδηθά ηε δσή ησλ αλζξψπσλ. Γηακφξθσζε κηα λέα θνηλσλία πνπ δελ βαζίδεηαη πηα απνθιεηζηηθά ζηελ εθκεηάιιεπζε ηεο γεο, αιιά ραξαθηεξηζηηθφ ηεο είλαη ε εθκεηάιιεπζε ησλ πγξψλ θαπζίκσλ θαη αλάπηπμε κεγάισλ εξγνζηαζίσλ, θαζψο θαη ε νηθνλνκία ζηεξηδφηαλ ζηελ επεμεξγαζία ησλ θπζηθψλ αγαζψλ. ηαλ θαηά ηε δεθαεηία ηνπ 1940 θάλνπλ ηελ εκθάληζε ηνπο νη ειεθηξνληθνί ππνινγηζηέο δίλνπλ λέα ψζεζε ζηε βηνκεραλία θαη ε κνξθή ηεο θνηλσλίαο αιιάδεη ξηδηθά γηα αθφκα κηα θνξά. Ζ αληαιιαγή θαη ε δηαθίλεζε ησλ πιεξνθνξηψλ είλαη ην επίθεληξν ησλ δξαζηεξηνηήησλ ηεο λέαο απηήο θνηλσλίαο πνπ νξζψο νλνκάζηεθε θνηλσλία ηεο πιεξνθφξεζεο. Γίλεηαη ιφγνο εδψ γηα δπν αιιεινεπηδξψκελεο έλλνηεο, ηελ θνηλσλία 25 Furnell, S 2006, Κπβεξλνέγθιεκα : θαηαζηξέθνληαο ηελ θνηλσλία ηεο πιεξνθνξίαο, Παπαδήζεο Αζήλα. 1

30 ηεο πιεξνθνξίαο ε νπνία επεξεάδεη θαη επεξεάδεηαη απφ ηελ ηερλνινγία ηεο πιεξνθνξίαο θαη νη δχν καδί επεξεάδνπλ ηελ δσή ηνπ αλζξψπνπ. 26 Ζ πιεξνθνξηαθή επαλάζηαζε κε φιν ηερλνινγηθφ εμνπιηζκφ (hardware), αιιά θαη ηνλ άπιν (software) ήξζε γηα λα αιιάμεη ηελ δσή καο θαζνξηζηηθά ππεξεηψληαο ησλ άλζξσπν λα θαιπηεξέςεη ηηο ζπλζήθεο δσήο ηνπ ή εθκεδελίδνληαο ηνλ, αληηθαζηζηψληαο απηφλ. Οη ειεθηξνληθνί ππνινγηζηέο εηζέβαιαλ ζηελ δσή καο θαη ηελ άιιαμαλ άξδελ κεηά ηελ κείσζε ηνπ θφζηνπο ηνπο. ήκεξα ν κέζνο άλζξσπνο κπνξεί λα έρεη ζηελ θαηνρή ηνπ έλαλ πξνζσπηθφ ππνινγηζηή (personal computer). Δπαλάζηαζε ζηνλ ρψξν ηεο ηερλνινγίαο αιιά απνηέιεζε ε αλάπηπμε ηνπ Παγθφζκηνπ Ηζηνχ (World Wide Web WWW), ην νπνίν έρεη πιένλ γίλεη θνκκάηη ηεο θαζεκεξηλφηεηαο καο. ηαλ φκσο αλαπηχρζεθε θαη άξρηζε ηελ ιεηηνπξγία ηνπ ARPANET, ν πξφδξνκνο ηνπ ζεκεξηλνχ Γηαδηθηχνπ, αλαπηχρζεθε ζηε θηιειεχζεξε θηινζνθία ηεο ειεχζεξεο αληαιιαγήο πιεξνθνξηψλ θαη δεδνκέλσλ. Πνιιά ήηαλ ηα ηδξχκαηα πνπ δεκηνχξγεζαλ ηα ππνινγηζηηθά ηνπο ζπζηήκαηα ρσξίο θακία πξνζηαζία. Δπεηδή φκσο ην Γηαδίθηπν ήηαλ θαη είλαη έλαο ρψξνο πνπ δηαθηλνχληαη πνιιά ρξήκαηα ιφγσ ηνπ ειεθηξνληθνχ εκπνξίνπ, θαζψο θαη πνιχηηκεο πιεξνθνξίεο ππήξμε έλα εχθξαην θιήκα θαη ηδαληθφ πεξηβάιινλ γηα ηελ αλάπηπμε ηνπ πιεξνθνξηαθνχ εγθιήκαηνο. Έηζη ε πιεξνθνξηθή ηερλνινγία, ην εγρείξεκα ηεο επαλάιεςεο ηνπ θνηλσληθνχ ζπζηήκαηνο ζε εηθνληθή κνξθή, θαηέζηεζε δπλαηή ηε δηάπξαμε ελφο επξέσο θάζκαηνο εγθιεκαηηθψλ πξάμεσλ πνπ εθηείλνληαη απφ αλήζηθν κέρξη θαη ην εγθιεκαηηθφ 27. Ίζσο είλαη ην πιένλ αξλεηηθφ ζηνηρείν ηεο πιεξνθνξηαθήο ηερλνινγίαο. Χο «ειεθηξνληθφ έγθιεκα», ινηπφλ, ζεσξνχληαη νη αμηφπνηλεο εγθιεκαηηθέο πξάμεηο πνπ ηεινχληαη κε ηε ρξήζε ειεθηξνληθψλ ππνινγηζηψλ θαη ζπζηεκάησλ επεμεξγαζίαο δεδνκέλσλ θαη ηηκσξνχληαη κε ζπγθεθξηκέλεο πνηλέο απφ ηελ λνκνζεζία 28. Ο λφκνο έξρεηαη λα επηβάιιεη ηα φξηα ηεο εζηθή θαη ηεο αλεζηθφηεηαο ζηα πιαίζηα ηεο λνκηκφηεηαο. Να νξίζεη δειαδή ηη είλαη ειεθηξνληθφ έγθιεκα θαη πιεξνθνξηαθή θαθνρξεζηία. Αλάινγα κε ηνλ ηξφπν ηέιεζεο δηαρσξίδνληαη ζε εγθιήκαηα ηεινχκελα κε ηε ρξήζε ειεθηξνληθψλ ππνινγηζηψλ (computer crime) θαη ζε θπβεξλνεγθιήκαηα (cyber crime), αλ ηειέζζεθε κέζσ ηνπ Γηαδηθηχνπ. 26 Kellerman A.2000, Phases in the rise of the information society, Info - The journal of policy, regulation and strategy for telecommunications, vol. 2, no.6, pp Γηαζέζηκν ζην: Emerald [15 Ννεκβξίνπ 2008]. 27 Λάδνο, Γ 2001, Πιεξνθνξηθή θαη έγθιεκα, Ννκηθή Βηβιηνζήθε, Αζήλα. 28 Furnell, S 2006, Κπβεξλνέγθιεκα: θαηαζηξέθνληαο ηελ θνηλσλία ηεο πιεξνθνξίαο, Παπαδήζεο Αζήλα. 2

31 Μέρξη ηα κέζα ηεο δεθαεηίαο ηνπ 1970 ην ειεθηξνληθφ έγθιεκα σο έλλνηα θαη αληηθείκελν δελ δηαθνξνπνηνχηαλ απφ ηελ επξχηεξε έλλνηα ηνπ εγθιήκαηνο. Μέζα ζε ιίγα ρξφληα ε πξνζνρή ησλ εηδηθψλ εζηηάζηεθε πεξηζζφηεξν ζηηο ηδηαηηεξφηεηεο απηήο ηεο κνξθήο ηεο εγθιεκαηηθφηεηαο θαη αληηκεησπίδεηαη πιένλ σο ρσξηζηφ αληηθείκελν. Δίλαη κία κνξθή εγθιήκαηνο πνπ απνηειείηαη απφ ηνπο δηθνχο ηνπ δξάζηεο θαη δξάζεηο πνπ εμειίζζνληαη ζε άιιν επίπεδν θαη επηβάινπλ κηα άιιε θαη πην πξνζεγκέλε αληηκεηψπηζε. Οη κνξθέο ηνπ ειεθηξνληθνχ εγθιήκαηνο είλαη πνηθίιεο θαη κε ηε ζπλερή αλάπηπμε ηεο ηερλνινγίαο θαη ηνπ Γηαδηθηχνπ πνιιαπιαζηάδνληαη. Μηα ζπλνπηηθή θαηεγνξηνπνίεζε ησλ κνξθψλ ηνπ ειεθηξνληθνχ εγθιήκαηνο έγηλε απφ ην Convention on Cybercrime (ηνπ νπνίνπ φια ηα ζπκπεξάζκαηα απνθξπζηαιιψλνληαη ζηελ ζπλζήθε πνπ ππνγξάθεη ζηελ Βνπδαπέζηε ζηηο ) 29, ηα νπνία είλαη: 1. Σα αδηθήκαηα θαηά ηεο εκπηζηεπηηθφηεηαο, ηεο αθεξαηφηεηαο θαη ηεο δηαζεζηκφηεηαο ησλ δεδνκέλσλ θαη ησλ ζπζηεκάησλ ειεθηξνληθψλ ππνινγηζηψλ. Σέηνηα αδηθήκαηα είλαη ε παξάλνκε πξφζβαζε, ε παξάλνκε ππνθινπή, ε επέκβαζε ζε δεδνκέλα, ε επέκβαζε ζε ζπζηήκαηα θαη ε θαθή ρξήζε ζπζθεπψλ (hacking). 2. Γηα ηα αδηθήκαηα πνπ ζρεηίδνληαη κε ηνπο ππνινγηζηέο φπσο ε απάηε κέζσ ειεθηξνληθψλ ππνινγηζηψλ θαη πιαζηνγξαθία. 3. Γηα ηα αδηθήκαηα ζρεηηθά κε ην πεξηερφκελν φπσο είλαη ην αδίθεκα ηεο παηδηθήο πνξλνγξαθίαο. 4. Γηα ηα αδηθήκαηα πνπ ζρεηίδνληαη κε θαηαπάηεζε πλεπκαηηθήο ηδηνθηεζίαο. 1.2 πλνπηηθή ηζηνξία ηνπ Γηαδηθηύνπ Δπεηδή νη ειεθηξνληθνί ππνινγηζηέο θαη ε δηθηχσζε ηνπο ζπληειέζηεθαλ ζηνλ δπηηθφ (θπξίσο) θφζκν δελ δφζεθε κεγάιε ζεκαζία ζηελ αζθάιεηα ηνπο. Ο πξφδξνκνο ηνπ Γηαδηθηχνπ, ην ARPANET, είρε ζρεδηαζηεί απφ ην Τπνπξγείν Άκπλαο ησλ ΖΠΑ σο κηα κέζνδνο αληαιιαγήο πιεξνθνξηψλ κεηαμχ ηεο θπβέξλεζεο, ησλ εξεπλεηηθψλ θέληξσλ θαη ησλ εθπαηδεπηηθψλ νξγαληζκψλ. Έηζη πνιιά ηερλνινγηθά ηδξχκαηα έζηεζαλ ππνινγηζηηθά ζπζηήκαηα ζρεδφλ ρσξίο θαλέλα κέηξν αζθάιεηαο. 29 Convention on Cybercrime 2001, Council of Europe, Budapest. Γηαζέζηκν ζην: <http://conventions.coe.int/treaty/en/treaties/html/185.htm> [15 Ννεκβξίνπ 2008]. 3

Κεθάλαιο 1. Ενόηηηα 2 Πλάνο Μάρκεηινγκ. Εξγαιεία Μάξθεηηλγθ. Dr. Andrea Grimm Dr. Astin Malschinger

Κεθάλαιο 1. Ενόηηηα 2 Πλάνο Μάρκεηινγκ. Εξγαιεία Μάξθεηηλγθ. Dr. Andrea Grimm Dr. Astin Malschinger Κεθάλαιο 1 Ενόηηηα 2 Πλάνο Μάρκεηινγκ Εξγαιεία Μάξθεηηλγθ Dr. Andrea Grimm Dr. Astin Malschinger ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΝΟΤΗΤΑ 2 ΠΛΑΝΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Κεθάιαην 1: Εξγαιεία Μάξθεηηλγθ Σπγγξαθείο: Δξ. Andrea Grimm, Δξ.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP

ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP ηότοι εργαζηηρίοσ ην πιαίζην ηνπ ζπγθεθξηκέλνπ εξγαζηεξίνπ ζα παξνπζηαζηνύλ βαζηθέο ιεηηνπξγίεο ησλ Windows XP πνπ ζρεηίδνληαη

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ. Σρήκα 1. Σρήκα 2

ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ. Σρήκα 1. Σρήκα 2 ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ Τν Σρήκα 1 δείρλεη ηελ αιιαγή ηεο ζηάζκεο ηεο Λίκλεο Τζαλη, ζηε Σαράξα ηεο Βόξεηαο Αθξηθήο. Η Λίκλε Τζαλη εμαθαλίζηεθε ηειείσο γύξσ ζην 20.000 π.χ., θαηά ηε δηάξθεηα ηεο ηειεπηαίαο επνρήο ησλ

Διαβάστε περισσότερα

H ΜΑΓΕΙΑ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ

H ΜΑΓΕΙΑ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ H ΜΑΓΕΙΑ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ Φξεζηκόηεηα καζεκαηηθώλ Αξρή θαηακέηξεζεο Όζα έδσζαλ νη Έιιελεο... Τξίγσλνη αξηζκνί Τεηξάγσλνη αξηζκνί Δπηκήθεηο αξηζκνί Πξώηνη αξηζκνί Αξηζκνί κε μερσξηζηέο ηδηόηεηεο Γίδπκνη πξώηνη

Διαβάστε περισσότερα

Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 2011-12

Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 2011-12 Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 11-12 Project 6: Ταμίδη κε ηε Μεραλή ηνπ Φξόλνπ Υπεύζπλνη Καζεγεηέο: Ε. Μπηιαλάθε Φ. Αλησλάηνο Δρώηηζη 3: Πνηα από ηα παξαθάησ ΜΜΕ ηεξαξρείηε από πιεπξάο ζεκαζίαο;

Διαβάστε περισσότερα

Α. Εηζαγσγή ηεο έλλνηαο ηεο ηξηγσλνκεηξηθήο εμίζσζεο κε αξρηθό παξάδεηγκα ηελ εκx = 2

Α. Εηζαγσγή ηεο έλλνηαο ηεο ηξηγσλνκεηξηθήο εμίζσζεο κε αξρηθό παξάδεηγκα ηελ εκx = 2 ΣΡΙΓΩΝΟΜΔΣΡΙΚΔ EΞΙΩΔΙ Πνηα παξαδείγκαηα εμηζώζεσλ ή θαη πξνβιεκάησλ πηζηεύεηαη όηη είλαη θαηάιιεια γηα ηελ επίιπζε ηνπο θαηά ηελ δηάξθεηα ηεο δηδαθηηθήο δηαδηθαζίαο κέζα ζηελ ηάμε; 1 ε ΓΙΓΑΚΣΙΚΗ ΩΡΑ Α.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ

ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ ΘΔΜΑ Α Α1. α. Σ β. Σ γ. Λ δ. Λ ε. Λ ζη. Σ Α2. Γ Α3. 1. γ 2. ε 3. δ 4. α Β1. ΘΔΜΑ Β Οη ηειηθνί ππνινγηζηέο παίξλνπλ απνθάζεηο δξνκνιόγεζεο κόλν γηα ηα δηθά ηνπο απηνδύλακα

Διαβάστε περισσότερα

Α Ο Κ Η Α Μ Α Ζ Η Η Ρ Η ( S E A R C H )

Α Ο Κ Η Α Μ Α Ζ Η Η Ρ Η ( S E A R C H ) Ξ G O O G L E S C H O L A R Α Ο Ξ Ε Κ Ε Θ Λ Θ Α Λ Η Τ Α Μ Η Α Μ Α Ζ Η Η Ρ Η Ρ Οξαγκαηνπνηώληαο αλαδήηεζε ζην GoogleScholar (http://scholar.google.com/) ν ρξήζηεο κπνξεί λα εληνπίζεη πιηθό αθαδεκαϊθνύ θαη

Διαβάστε περισσότερα

Βάσεις Δεδομέμωμ. Εξγαζηήξην V. Τκήκα Πιεξνθνξηθήο ΑΠΘ 2015-2016

Βάσεις Δεδομέμωμ. Εξγαζηήξην V. Τκήκα Πιεξνθνξηθήο ΑΠΘ 2015-2016 Βάσεις Δεδομέμωμ Εξγαζηήξην V Τκήκα Πιεξνθνξηθήο ΑΠΘ 2015-2016 2 Σκοπός του 5 ου εργαστηρίου Σθνπόο απηνύ ηνπ εξγαζηεξίνπ είλαη: ε κειέηε ζύλζεησλ εξσηεκάησλ ζύλδεζεο ζε δύν ή πεξηζζόηεξεο ζρέζεηο ε κειέηε

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ Α ΛΤΚΕΙΟΤ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Σχολικό έτος: 2011-2012 Καθηγήτριες: Κεφαλληνού Λουκία- Καλλία Αθηνά ΙΙ. ΟΙ ΑΧΑΙΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΑΠΟ ΣΟΤ ΠΡΟΙΣΟΡΙΚΟΤ ΥΡΟΝΟΤ ΕΩ ΚΑΙ ΣΟ Μ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟ 1. ΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΩΜΘΡΘΙΞΘ ΤΩΠΞΘ ΡΘΡ ΛΘΙΠΕΡ ΗΚΘΙΘΕΡ ΛΘΤΑΗΚΘΔΗΡ Τ.

ΑΓΩΜΘΡΘΙΞΘ ΤΩΠΞΘ ΡΘΡ ΛΘΙΠΕΡ ΗΚΘΙΘΕΡ ΛΘΤΑΗΚΘΔΗΡ Τ. ΑΓΩΜΘΡΘΙΞΘ ΤΩΠΞΘ ΡΘΡ ΛΘΙΠΕΡ ΗΚΘΙΘΕΡ ΟΑIΤΜΘΔΘ ΡΕ ΛΕΓΑΚΞ ΓΗΟΕΔΞ 11V11 ΗΚΘΙΘΑ 6-10 ΤΠΞΜΩΜ ΛΕΘΞΜΕΙΗΛΑΑ ΞΣ ΟΑΘΤΜΘΔΘΞΣ ΡΕ ΛΕΓΑΚΞ ΓΗΟΕΔΞ ΓΘΑ ΟΑΘΙΕΡ ΗΚΘΙΘΑΡ 6-10 ΕΩΜ Η ΔΘΑΔΠΞΛΗ ΑΟΞ Η ΛΘΑ ΕΡΘΑ ΡΗΜ ΑΚΚΗ ΕΘΜΑΘ ΛΕΓΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΔΚΑ ΡΖΠ ΑΛΑΓΛΩΟΗΠΖΠ

ΘΔΚΑ ΡΖΠ ΑΛΑΓΛΩΟΗΠΖΠ ΘΔΚΑ ΡΖΠ ΑΛΑΓΛΩΟΗΠΖΠ 1.Απηόο πνπ ζα αλαγλσξηζηεί απνπζηάδεη γηα πνιύ θαηξό. 2.Δπηζηξέθεη κε πιαζηή ηαπηόηεηα ή κεηακνξθσκέλνο. 3.Απνκνλώλνληαη ηα δύν πξόζσπα 4.Άξζε κεηακόξθσζεο 5.Απνθάιπςε 6.Ακθηβνιίεο-απνδεηθηηθά

Διαβάστε περισσότερα

Hellas online Προεπιλεγμένες ρσθμίσεις για FritzBox Fon WLAN 7140 (Annex B) 30.04.67 FritzBox Fon WLAN 7140 - Annex B (30.04.67)

Hellas online Προεπιλεγμένες ρσθμίσεις για FritzBox Fon WLAN 7140 (Annex B) 30.04.67 FritzBox Fon WLAN 7140 - Annex B (30.04.67) Hellas online Προεπιλεγμένες ρσθμίσεις για FritzBox Fon WLAN 7140 (Annex B) 30.04.67 FritzBox Fon WLAN 7140 - Annex B (30.04.67) Γηα λα επαλαθέξεηε ην FritzBox Fon WLAN 7140 ζηηο πξνεπηιεγκέλεο ηνπ ξπζκίζεηο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ Α/Α : 0_1379/50 1. Όηαλ ινηπόλ ήξζαλ [νη πξέζβεηο ζηελ Αζήλα], αθνύ ζπλέιαβαλ νη Αζελαίνη θαη ηνπο πξέζβεηο σο ππνθηλεηέο ζηάζεο θαη όζνπο έπεηζαλ [νη πξέζβεηο], ηνπο ζπγθέληξσζαλ γηα αζθάιεηα ζηελ Αίγηλα.

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Ελληνικής τεχνολογίας μηχανών ηλεκτροπαραγωγής ORC

Ανάπτυξη Ελληνικής τεχνολογίας μηχανών ηλεκτροπαραγωγής ORC Εθνικό Συνέδριο «Γεωθερμική Ηλεκτροπαραγωγή» Ξενοδοχείο Divani Caravel Αθήνα 20 Νοεμβρίου 2013 Ανάπτυξη Ελληνικής τεχνολογίας μηχανών ηλεκτροπαραγωγής ORC Α.Μπένου, Ι. Χωροπανίτης Τμήμα Γεωθερμικής Ενέργειας

Διαβάστε περισσότερα

IV Ο ΕΛΛΗΝΙΜΟ ΣΗ ΔΤΗ,ΠΟΛΙΣΙΜΟΙ Δ.ΜΕΟΓΕΙΟΤ ΚΑΙ ΡΩΜΗ

IV Ο ΕΛΛΗΝΙΜΟ ΣΗ ΔΤΗ,ΠΟΛΙΣΙΜΟΙ Δ.ΜΕΟΓΕΙΟΤ ΚΑΙ ΡΩΜΗ IV Ο ΕΛΛΗΝΙΜΟ ΣΗ ΔΤΗ,ΠΟΛΙΣΙΜΟΙ Δ.ΜΕΟΓΕΙΟΤ ΚΑΙ ΡΩΜΗ Να σαπακηηπίζεηε ηιρ πποηάζειρ, πος ακολοςθούν, υρ ππορ ηην οπθόηηηά ηοςρ, με ηην ένδειξη Σωστό ή Λάθος 1. ηελ αξραία Ρώκε νη πιεβείνη δελ είραλ αξρηθά

Διαβάστε περισσότερα

Δπηιέγνληαο ην «Πξνεπηινγή» θάζε θνξά πνπ ζα ζπλδέεζηε ζηελ εθαξκνγή ζα βξίζθεζηε ζηε λέα ρξήζε.

Δπηιέγνληαο ην «Πξνεπηινγή» θάζε θνξά πνπ ζα ζπλδέεζηε ζηελ εθαξκνγή ζα βξίζθεζηε ζηε λέα ρξήζε. ΑΝΟΙΓΜΑ ΝΔΑ ΥΡΗΗ 1. Γεκηνπξγείηε ηε λέα ρξήζε από ηελ επηινγή «Παξάκεηξνη/Παξάκεηξνη Δηαηξίαο/Γηαρείξηζε Δηαηξηώλ». Πιεθηξνινγείηε ηνλ θσδηθό ηεο εηαηξίαο ζαο θαη παηάηε Enter. Σηελ έλδεημε «Υξήζεηο» παηάηε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ ΜΑΘΗΜΑ : ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ Α/Α : 0_1382/153 1. Καη όηαλ έγηλε ε ππνρώξεζε αξγά ην απόγεπκα, επεηδή θνβήζεθαλ νη νιηγαξρηθνί κήπσο νη δεκνθξαηηθνί, αθνύ θάλνπλ επίζεζε, θαηαιάβνπλ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΘΕΑΣΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ

ΑΞΙΟΘΕΑΣΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ ΑΞΙΟΘΕΑΣΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ α. Η ΕΚΚΛΗΙΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ β. ΣΟ ΠΝΕΤΜΑΣΙΚΟ ΜΑ ΚΕΝΣΡΟ γ. Η ΠΑΝΟΡΑΜΙΚΗ ΘΕΗ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ α. Η ΕΚΚΛΗΙΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ. Η Εθθιεζία ηνπ ρσξηνύ καο, ε Αγία Άλλα, είλαη θηηζκέλε πξηλ πνιιά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΗΛΙΑΚΑ. Η Μηκή ζθέθηεθε έλαλ ηξόπν, γηα λα ζπγθξίλεη κεξηθά δηαθνξεηηθά αληειηαθά πξντόληα. Απηή θαη ν Νηίλνο ζπλέιεμαλ ηα αθόινπζα πιηθά:

ΑΝΤΗΛΙΑΚΑ. Η Μηκή ζθέθηεθε έλαλ ηξόπν, γηα λα ζπγθξίλεη κεξηθά δηαθνξεηηθά αληειηαθά πξντόληα. Απηή θαη ν Νηίλνο ζπλέιεμαλ ηα αθόινπζα πιηθά: ΑΝΤΗΛΙΑΚΑ Η Μηκή θαη ν Νηίλνο αλαξσηήζεθαλ πνην αληειηαθό πξντόλ παξέρεη ηελ θαιύηεξε πξνζηαζία ζην δέξκα ηνπο. Τα αληειηαθά πξντόληα έρνπλ έλα δείθηε αληειηαθήο πξνζηαζίαο (SPF), ν νπνίνο δείρλεη πόζν

Διαβάστε περισσότερα

Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training. Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis

Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training. Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis Stylianos Kalaitzis Μνλνϋβξηδηζκνο 1 Γπν γνλείο, εηεξόδπγνη γηα ηνλ αιθηζκό θάλνπλ παηδηά. Πνία ε πηζαλόηεηα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ Α/Α : 0_3207/391 1. Τελ άιιε κέξα νη Τξηάθνληα, πνιύ ηαπεηλσκέλνη θαη ληώζνληαο εγθαηαιειεηκκέλνη, ζπγθεληξώζεθαλ ζην ρώξν ησλ ζπλεδξηάζεσλ παξάιιεια, νη «ηξεηο ρηιηάδεο», ζε όια ηα ζεκεία όπνπ είραλ ηνπνζεηεζεί,

Διαβάστε περισσότερα

Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα!

Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα! Cpyright 2013 Λόγος & Επικοινωνία // All rights Reserved Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα! Αυηό ηο παιχνίδι έχει ζηόχους: 1. ηελ εθγύκλαζε ηεο αθνπζηηθήο κλήκεο ησλ παηδηώλ 2. ηελ εμάζθεζε ζηελ

Διαβάστε περισσότερα

Γραφεύα Επικοινωνύασ & Ενημϋρωςησ ϋρρεσ, Τψηλϊντου 4 3οσ Όροφοσ ΣΗΛ 2321023640 ΥΑΦ 2321051861

Γραφεύα Επικοινωνύασ & Ενημϋρωςησ ϋρρεσ, Τψηλϊντου 4 3οσ Όροφοσ ΣΗΛ 2321023640 ΥΑΦ 2321051861 Οπγάνωζη και διοίκηζη ηοςπιζηικών επισειπήζεων (ξενοδοσεία, ηοςπιζηικά γπαθεία ) Α) ΑΔΙ ΣΔΙ και Β) ΑΠΟΦΟΙΣΟΙ ΤΠΟΥΡΔΩΣΙΚΗ ΓΔΤΣΔΡΟΒΑΘΜΙΑ και ΜΔΣΑΓΔΤΣΔΡΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ Ρν πξόγξακκα απηό ζρεδηάζηεθε γηα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ..

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ.. ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου έλαξμεο 09.30 ιήμεο 09.45 Σην παξαθάησ ζρήκα θαίλεηαη ηκήκα ελόο πνιενδνκηθνύ ζρεδίνπ κηαο πόιεο. Οη ζθηαζκέλεο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΣΚΥΤΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2015 ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τεηάπηη 28 Ιανουαπίου 2015 ΛΔΥΚΩΣΙΑ Τάξη: Α Γυμναζίου

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΣΚΥΤΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2015 ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τεηάπηη 28 Ιανουαπίου 2015 ΛΔΥΚΩΣΙΑ Τάξη: Α Γυμναζίου ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΣΚΥΤΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2015 ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τεηάπηη 28 Ιανουαπίου 2015 ΛΔΥΚΩΣΙΑ Τάξη: Α Γυμναζίου ΠΡΟΒΛΗΜΑ Σε έλα ηνπξλνπά βόιετ δήισζαλ ζπκκεηνρή νκάδεο Γπκλαζίσλ ηεο Κύπξνπ.

Διαβάστε περισσότερα

ύζηεκα Ωξνκέηξεζεο Πξνζσπηθνύ (Έθδνζε 2) ΤΠΗΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΩΝ ΤΣΗΜΑΣΩΝ

ύζηεκα Ωξνκέηξεζεο Πξνζσπηθνύ (Έθδνζε 2) ΤΠΗΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΩΝ ΤΣΗΜΑΣΩΝ ύζηεκα Ωξνκέηξεζεο Πξνζσπηθνύ (Έθδνζε 2) ΤΠΗΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΩΝ ΤΣΗΜΑΣΩΝ Πεξηερόκελα Σερληθά Υαξαθηεξηζηηθά Καηαγξαθή Ώξαο πγρξνληζκόο πζηήκαηνο Παξνπζίαζε πζηήκαηνο Πηζαλά ελάξηα Υξήζεο 2 Σερληθά Υαξαθηεξηζηηθά

Διαβάστε περισσότερα

TOOLBOOK (μάθημα 2) Δεκηνπξγία βηβιίνπ θαη ζειίδσλ ΠΡΟΑΡΜΟΓΗ: ΒΑΛΚΑΝΙΩΣΗ ΔΗΜ. ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΠΕ19 1 TOOLBOOK ΜΑΘΗΜΑ 2

TOOLBOOK (μάθημα 2) Δεκηνπξγία βηβιίνπ θαη ζειίδσλ ΠΡΟΑΡΜΟΓΗ: ΒΑΛΚΑΝΙΩΣΗ ΔΗΜ. ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΠΕ19 1 TOOLBOOK ΜΑΘΗΜΑ 2 TOOLBOOK (μάθημα 2) Δεκηνπξγία βηβιίνπ θαη ζειίδσλ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΠΕ19 1 Δημιουργία σελίδων και βιβλίων Έλα θαηλνύξην βηβιίν πεξηέρεη κία άδεηα ζειίδα κε έλα άδεην background. Δελ κπνξνύκε λα μερσξίζνπκε

Διαβάστε περισσότερα

Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots)

Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots) Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots) 1.1 Σςνοπτική Πεπιγπαυή Hot Spots Σα ζεκεία αζύξκαηεο πξόζβαζεο πνπ επηιέρζεθαλ αλαθέξνληαη ζηνλ επόκελν πίλαθα θαη παξνπζηάδνληαη αλαιπηηθά ζηηο επόκελεο παξαγξάθνπο.

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΡΟΜΟ ΠΡΟ ΣΟ «ΑΕΙΦΟΡΟ ΧΟΛΕΙΟ» ένα φωτογπαφικό ταξίδι

Ο ΔΡΟΜΟ ΠΡΟ ΣΟ «ΑΕΙΦΟΡΟ ΧΟΛΕΙΟ» ένα φωτογπαφικό ταξίδι Ο ΔΡΟΜΟ ΠΡΟ ΣΟ «ΑΕΙΦΟΡΟ ΧΟΛΕΙΟ» ένα φωτογπαφικό ταξίδι ηα Δθπαηδεπηήξηα Πάλνπ ππνζηεξίδνπκε ηελ άπνςε όηη ην «αεηθόξν ζρνιείν» είλαη έλα όξακα εθηθηό. Η εθπαίδεπζε γηα ηελ αεηθνξία δελ είλαη κάζεκα, αιιά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΟ 13. Ποσοτικές Μέθοδοι. θαη λα ππνινγίζεηε ην θόζηνο γηα 10000 παξαγόκελα πξντόληα. Να ζρεδηαζηεί γηα εύξνο πξντόλησλ έσο 30000.

ΔΕΟ 13. Ποσοτικές Μέθοδοι. θαη λα ππνινγίζεηε ην θόζηνο γηα 10000 παξαγόκελα πξντόληα. Να ζρεδηαζηεί γηα εύξνο πξντόλησλ έσο 30000. ΔΕΟ 13 Ποσοτικές Μέθοδοι Σσνάρηηζη Κόζηοσς C(), μέζο κόζηος C()/. Παράδειγμα 1 Μηα εηαηξεία δαπαλά γηα θάζε πξντόλ Α πνπ παξάγεη 0.0 λ.κ. Τα πάγηα έμνδα ηεο εηαηξείαο είλαη 800 λ.κ. Ζεηείηαη 1) Να πεξηγξάςεηε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΔΜΒΑΔΙ ΔΤΑΙΘΗΣΟΠΟΙΗΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΓΙΑ ΣΟΝ HIV/AIDS ΣΗΝ ΑΚΣΟΓΡΑΜΜΗ ΣΩΝ ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑΚΩΝ ΔΝΟΣΗΣΩΝ ΣΗ ΚΔΝΣΡΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΑΤΓΟΤΣΟ 2014

ΠΑΡΔΜΒΑΔΙ ΔΤΑΙΘΗΣΟΠΟΙΗΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΓΙΑ ΣΟΝ HIV/AIDS ΣΗΝ ΑΚΣΟΓΡΑΜΜΗ ΣΩΝ ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑΚΩΝ ΔΝΟΣΗΣΩΝ ΣΗ ΚΔΝΣΡΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΑΤΓΟΤΣΟ 2014 ΠΑΡΔΜΒΑΔΙ ΔΤΑΙΘΗΣΟΠΟΙΗΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΓΙΑ ΣΟΝ HIV/AIDS ΣΗΝ ΑΚΣΟΓΡΑΜΜΗ ΣΩΝ ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑΚΩΝ ΔΝΟΣΗΣΩΝ ΣΗ ΚΔΝΣΡΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΑΤΓΟΤΣΟ 2014 Σν ΚΔ.ΔΛ.Π.ΝΟ., Γξαθείν Θεζζαινλίθεο θαη ε Γηεύζπλζε Γεκόζηαο Τγείαο ηεο

Διαβάστε περισσότερα

Μονοψϊνιο. Αγνξά κε ιίγνπο αγνξαζηέο. Δύναμη μονοψωνίος Η ηθαλόηεηα πνπ έρεη ν αγνξαζηήο λα επεξεάζεη ηελ ηηκή ηνπ αγαζνύ.

Μονοψϊνιο. Αγνξά κε ιίγνπο αγνξαζηέο. Δύναμη μονοψωνίος Η ηθαλόηεηα πνπ έρεη ν αγνξαζηήο λα επεξεάζεη ηελ ηηκή ηνπ αγαζνύ. Μονοψϊνιο Ολιγοψώνιο Αγνξά κε ιίγνπο αγνξαζηέο. Δύναμη μονοψωνίος Η ηθαλόηεηα πνπ έρεη ν αγνξαζηήο λα επεξεάζεη ηελ ηηκή ηνπ αγαζνύ. Οπιακή αξία Δπηπξόζζεηα νθέιε από ηελ ρξήζε/θαηαλάισζε κηαο επηπξόζζεηε

Διαβάστε περισσότερα

1. Οδηγίερ εγκαηάζηαζηρ και σπήζηρ έξςπνυν καπηών και τηθιακών πιζηοποιηηικών με σπήζη ηος λογιζμικού Μοzilla Thunderbird

1. Οδηγίερ εγκαηάζηαζηρ και σπήζηρ έξςπνυν καπηών και τηθιακών πιζηοποιηηικών με σπήζη ηος λογιζμικού Μοzilla Thunderbird 1. Οδηγίερ εγκαηάζηαζηρ και σπήζηρ έξςπνυν καπηών και τηθιακών πιζηοποιηηικών με σπήζη ηος λογιζμικού Μοzilla Thunderbird 1.1 Εγκαηάζηαζη ηυν οδηγών ηηρ έξςπνηρ κάπηαρ ζηο λογιζμικό Mozilla Thunderbird

Διαβάστε περισσότερα

ΔΓΤ Μεηαπηπρηαθφ Πξφγξακκα «Γηνίθεζε Τπεξεζηψλ Τγείαο» - 177 --

ΔΓΤ Μεηαπηπρηαθφ Πξφγξακκα «Γηνίθεζε Τπεξεζηψλ Τγείαο» - 177 -- ΔΓΤ Μεηαπηπρηαθφ Πξφγξακκα «Γηνίθεζε Τπεξεζηψλ Τγείαο» - 177 -- 5. Σίηινο καζήκαηνο Δηζαγσγή ζηα παθέηα Λνγηζκηθνχ 6. Τπεχζπλνο καζήκαηνο Ησάλλεο Απνζηνιάθεο 7. θνπφο θνπφο ηνπ καζήκαηνο είλαη ε εμνηθείσζε

Διαβάστε περισσότερα

γηα ηνλ Άξε Κσλζηαληηλίδε

γηα ηνλ Άξε Κσλζηαληηλίδε γηα ηνλ Άξε Κσλζηαληηλίδε γηα «ην θνηλό θαη ην θύξην» (Γ.νισκόο) γηα λα ρηίδω πάληα κε ηνλ ίδηνλε ηξόπν, κε ηηο ίδηεο θαηαζθεπαζηηθέο θαη πιαζηηθέο πξννπηηθέο, κε ηελ ίδηαλε πάληνηε πίζηε θαη αγάπε.. Α.Κ.

Διαβάστε περισσότερα

Η/Υ A ΤΑΞΕΩΣ ΑΕ 2010-2011. Συστήματα Αρίθμησης. Υποπλοίαρχος Ν. Πετράκος ΠΝ

Η/Υ A ΤΑΞΕΩΣ ΑΕ 2010-2011. Συστήματα Αρίθμησης. Υποπλοίαρχος Ν. Πετράκος ΠΝ Συστήματα Αρίθμησης Υποπλοίαρχος Ν. Πετράκος ΠΝ 1 Ειζαγωγή Τν bit είλαη ε πην βαζηθή κνλάδα κέηξεζεο. Είλαη κία θαηάζηαζε on ή off ζε έλα ςεθηαθό θύθισκα. Άιιεο θνξέο είλαη κία θαηάζηαζε high ή low voltage

Διαβάστε περισσότερα

εκηλάξηα γηα εξγαδόκελνπο ζε κνπζεία ή ζρεηηθνύο νξγαληζκνύο, κνπζεηνιόγνπο θαη θνηηεηέο

εκηλάξηα γηα εξγαδόκελνπο ζε κνπζεία ή ζρεηηθνύο νξγαληζκνύο, κνπζεηνιόγνπο θαη θνηηεηέο εκηλάξηα γηα εξγαδόκελνπο ζε κνπζεία ή ζρεηηθνύο νξγαληζκνύο, κνπζεηνιόγνπο θαη θνηηεηέο ην Γίθηπν 'Μνπζεηνινγία' http://greekmuseologists.ning.com/ ζπδεηάκε ηελ πηζαλόηεηα νξγάλσζεο κηαο ζεηξάο ζεκαηηθώλ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΟΡΤΞΗ & ΚΑΣΑΚΕΤΕ ΣΗΝ ΕΤΡΩΠΗ ΜΑΘΗΜΑ 43

ΕΞΟΡΤΞΗ & ΚΑΣΑΚΕΤΕ ΣΗΝ ΕΤΡΩΠΗ ΜΑΘΗΜΑ 43 ΕΞΟΡΤΞΗ & ΚΑΣΑΚΕΤΕ ΣΗΝ ΕΤΡΩΠΗ ΜΑΘΗΜΑ 43 Κα ακαθένεηε 5 εονςπασθέξ πώνεξ θαη κα βνείηε ημ είδμξ ημο μνοθημύ ημοξ πιμύημο. Πμημη πανάγμκηεξ επηηνέπμοκ ηεκ θαηαζθεοή μεγάιςκ ηεπκηθώκ ένγςκ; Ε ελόνολε (ελαγςγή

Διαβάστε περισσότερα

ΞΟΝΠΔΓΓΗΕΥ ΡΝ ΞΑΗΓΗ ΓΗΑ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΝΗ ΓΗΔΟΓΑΠΗΔΠ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ.

ΞΟΝΠΔΓΓΗΕΥ ΡΝ ΞΑΗΓΗ ΓΗΑ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΝΗ ΓΗΔΟΓΑΠΗΔΠ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΞΟΝΠΔΓΓΗΕΥ ΡΝ ΞΑΗΓΗ ΓΗΑ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΝΗ ΓΗΔΟΓΑΠΗΔΠ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΓΑΘΡΙΑ Π. 1,2, ΓΑΘΡΙΑΠ Θ. 1, ΚΖΡΠΗΝ- ΓΑΘΡΙΑ Γ. 1,3,4, ΘΑΡΠΗΑΟΓΑΛΖΠ Ι. 1,5, Α ΛΑΠΡΑΠΗΝ Α. 1,4,6, ΛΗΘΝΙΑΝΠ ΠΘΔΛΡΔΟΖΠ 6. 1. Δ Ρ Α Η Ο Δ Η Α Φ Ο

Διαβάστε περισσότερα

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Δ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΗΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΗΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ. ΔΝΟΣΖΣΑ 2 ε : ΤΛΗΚΑ ΩΜΑΣΑ ΔΡΓΑΛΔΗΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Ογθνκεηξηθό δνρείν

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Δ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΗΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΗΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ. ΔΝΟΣΖΣΑ 2 ε : ΤΛΗΚΑ ΩΜΑΣΑ ΔΡΓΑΛΔΗΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Ογθνκεηξηθό δνρείν Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΗΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΗΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΔΝΟΣΖΣΑ 2 ε : ΤΛΗΚΑ ΩΜΑΣΑ ΔΡΓΑΛΔΗΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ Καηαζθεπή 1: Ογθνκεηξηθό δνρείν Καηαζθεπάδνπκε έλα νγθνκεηξηθό δνρείν από πιαζηηθό κπνπθάιη λεξνύ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ..

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ.. ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου έλαξμεο 09.30 ιήμεο 09.45 Σην παξαθάησ ζρήκα θαίλεηαη ηκήκα ελόο πνιενδνκηθνύ ζρεδίνπ κηαο πόιεο. Οη ζθηαζκέλεο

Διαβάστε περισσότερα

Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα. Κώδικες 28, 78 και 84

Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα. Κώδικες 28, 78 και 84 Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα Κώδικες 28, 78 και 84 Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα Οη Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα εθαξκόδνληαη γηα ηελ απνξξνθνύκελε ελέξγεηα από Αηνιηθά Πάξθα πνπ είλαη ζπλδεδεκέλα ζην

Διαβάστε περισσότερα

ΦΤΛΛΟ ΔΡΓΑΙΑ 1 Βαζηθέο Έλλνηεο & Καηεγνξίεο Γηθηύσλ Τπνινγηζηώλ

ΦΤΛΛΟ ΔΡΓΑΙΑ 1 Βαζηθέο Έλλνηεο & Καηεγνξίεο Γηθηύσλ Τπνινγηζηώλ ΦΤΛΛΟ ΔΡΓΑΙΑ 1 Βαζηθέο Έλλνηεο & Καηεγνξίεο Γηθηύσλ Τπνινγηζηώλ Γξαζηεξηόηεηα 1ε αο δίλεηαη ν ελλνηνινγηθφο ράξηεο "Γίθηπα Τπνινγηζηψλ - Βαζηθέο Έλλνηεο" πνπ αθνξά ζηελ θεληξηθή έλλνηα "Γίθηπα Τπνινγηζηψλ".

Διαβάστε περισσότερα

iii. iv. γηα ηελ νπνία ηζρύνπλ: f (1) 2 θαη

iii. iv. γηα ηελ νπνία ηζρύνπλ: f (1) 2 θαη ΔΠΑΝΑΛΗΠΣΙΚΑ ΘΔΜΑΣΑ ΣΟ ΓΙΑΦΟΡΙΚΟ ΛΟΓΙΜΟ Μάρτιος 0 ΘΔΜΑ Να ππνινγίζεηε ηα όξηα: i ii lim 0 0 lim iii iv lim e 0 lim e 0 ΘΔΜΑ Γίλεηαη ε άξηηα ζπλάξηεζε '( ) ( ) γηα θάζε 0 * : R R γηα ηελ νπνία ηζρύνπλ:

Διαβάστε περισσότερα

ΥΡΙΣΟΤΓΔΝΝΙΑΣΙΚΔ ΚΑΣΑΚΔΤΔ

ΥΡΙΣΟΤΓΔΝΝΙΑΣΙΚΔ ΚΑΣΑΚΔΤΔ ΥΡΙΣΟΤΓΔΝΝΙΑΣΙΚΔ ΚΑΣΑΚΔΤΔ 1) Υξηζηνπγελληάηηθα ειαηάθηα θάξηα ή θαδξάθη θάξηα ή θαδξάθη Τιηθά πνπ ζα ρξεηαζηνύκε: Υαξηί θάλζνλ καύξν γηα ην θόλην, πξάζηλν γηα ηα ειαηάθηα, θόθθηλν γηα ηα αζηεξάθηα Απιό

Διαβάστε περισσότερα

Τ ξ ε ύ ο ξ π ς ξ σ ξ ο ί ξ σ _ Ι ε ο α μ ε ι κ ό π

Τ ξ ε ύ ο ξ π ς ξ σ ξ ο ί ξ σ _ Ι ε ο α μ ε ι κ ό π Τ ξ ε ύ ο ξ π ς ξ σ ξ ο ί ξ σ _ Ι ε ο α μ ε ι κ ό π Α ο υ ι ς ε κ ς ξ μ ι κ ή ρ ύ μ θ ε ρ η 6 Τ ξ μ έ α π ΘΘΘ, X ώ ο ξ π κ α ι Δ π ι κ ξ ι μ χ μ ί α Η έ μ α : Διδάρκξμςεπ: Τξ εύοξπ ςξσ ξοίξσ Ιεοαμεικόπ

Διαβάστε περισσότερα

Άζκηζη ζτέζης κόζηοσς-τρόνοσ (Cost Time trade off) Καηαζκεσαζηική ΑΔ

Άζκηζη ζτέζης κόζηοσς-τρόνοσ (Cost Time trade off) Καηαζκεσαζηική ΑΔ Άζκηζη ζτέζης κόζηοσς-τρόνοσ (Cost Time trade off) Καηαζκεσαζηική Δίζηε μησανικόρ διοίκηζηρ μεγάληρ καηαζκεςαζηικήρ εηαιπείαρ και καλείζηε να ςλοποιήζεηε ηο έπγο πος πεπιγπάθεηαι από ηον Πίνακα 1. Κωδ.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ. Ειζαγωγή ζηη Φωηογραθία. Χριζηάκης Σαζεΐδης EFIAP

ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ. Ειζαγωγή ζηη Φωηογραθία. Χριζηάκης Σαζεΐδης EFIAP ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ Ειζαγωγή ζηη Φωηογραθία Χριζηάκης Σαζεΐδης EFIAP 1 ΜΑΘΗΜΑ 6 ο Προγράμμαηα θωηογραθικών μηχανών Επιλογέας προγραμμάηων Μαο δίλεη ηε δπλαηόηεηα λα ειέγμνπκε ην άλνηγκα δηαθξάγκαηνο θαη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΟΛΕΣ WINDOWS ΚΑΙ UNIX

ΕΝΤΟΛΕΣ WINDOWS ΚΑΙ UNIX ΕΝΤΟΛΕΣ WINDOWS ΚΑΙ UNIX Σηότοι εργαζηηρίοσ Σην πιαίζην ηνπ ζπγθεθξηκέλνπ εξγαζηεξίνπ, νη θνηηεηέο ζα εμνηθεησζνύλ κε βαζηθέο εληνιέο δηθηπαθώλ πξσηνθόιισλ νη νπνίεο βξίζθνπλ εθαξκνγή ζε πεξηβάιινληα Windows

Διαβάστε περισσότερα

Μορθές Κακόβοσλοσ Κώδικα (Malicious Code)

Μορθές Κακόβοσλοσ Κώδικα (Malicious Code) Μορθές Κακόβοσλοσ Κώδικα (Malicious Code) Page 1 Υποπλοίαρτος Ν. Πεηράκος ΠΝ Αηδένηα Γνύξεηνη Ίππνη (Trojan Horses) Ινί (Viruses) Worms Root-kit Page 2 Γνύξεηνο Ίππνο (Trojan Horse) Οξηζκόο: Πξόγξακκα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Γ Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ..

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Γ Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ.. ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Γ Γυμνασίου ιήμεο 11.00 Κάπνηνο άξρηζε λα δηαβάδεη έλα βηβιίν ηελ 1 ε Δεθεκβξίνπ. Κάζε κέξα δηάβαδε ηνλ ίδην αξηζκό ζειίδσλ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΣΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑΥΔΙΡΗΗ ΣΩΝ ΣΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ Δ ΔΝΗΛΙΚΔ

ΠΡΩΣΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑΥΔΙΡΗΗ ΣΩΝ ΣΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ Δ ΔΝΗΛΙΚΔ ΠΡΩΣΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑΥΔΙΡΗΗ ΣΩΝ ΣΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ Δ ΔΝΗΛΙΚΔ Σν ζύγρξνλν πξόηππν αληηκεηώπηζεο ηεο ηεξεδόλαο ελειίθσλ δελ εζηηάδεηαη κόλν ζηελ απνθαηάζηαζε ησλ ηεξεδνληθώλ βιαβώλ πνπ έρνπλ εθδεισζεί, αιιά έρεη

Διαβάστε περισσότερα

Τηλζφωνο: 99543321 Ε-mail: savvas_email@yahoo.com Ώρες διδασκαλίας: 16:00 19:15 μμ

Τηλζφωνο: 99543321 Ε-mail: savvas_email@yahoo.com Ώρες διδασκαλίας: 16:00 19:15 μμ ΠΑΙΓΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΙΣΟΤΣΟ ΚΤΠΡΟΤ Πξόγξακκα Δπηκόξθσζεο Τπνςεθίσλ Καζεγεηώλ Σερλνινγίαο Γελάξεο 2011 ΗΛΔΚΣΡΟΝΙΚΑ Ι (Ύιε Γπκλαζίνπ) Διδάσκων: Σαββίδης Σάββας Τηλζφωνο: 99543321 Ε-mail: savvas_email@yahoo.com

Διαβάστε περισσότερα

Η «έμππλε» ρξεκαηνδόηεζε ηεο λεαληθήο επηρεηξεκαηηθόηεηαο Υξεκαηνδνηψληαο εθπαίδεπζε, θίλεηξα θαη εξγαιεία

Η «έμππλε» ρξεκαηνδόηεζε ηεο λεαληθήο επηρεηξεκαηηθόηεηαο Υξεκαηνδνηψληαο εθπαίδεπζε, θίλεηξα θαη εξγαιεία Η «έμππλε» ρξεκαηνδόηεζε ηεο λεαληθήο επηρεηξεκαηηθόηεηαο Υξεκαηνδνηψληαο εθπαίδεπζε, θίλεηξα θαη εξγαιεία λεαληθήο επηρεηξεκαηηθφηεηαο Η αξρηηεθηνληθή ηεο πξώηεο επηρείξεζεο Δπηρεηξεκαηηθή ΙΓΔΑ Ο ΔΠΙΥΔΙΡΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

Οη αλζξώπηλεο ζρέζεηο

Οη αλζξώπηλεο ζρέζεηο Οη αλζξώπηλεο ζρέζεηο 2010-2011 Οκαδηθή εξγαζία Θξεζθεπηηθά Ση 1 Επηκέιεηα: θ.μνπδνύξε Άλλα Γηαηί ζηηο κέξεο καο νη άλζξωπνη δελ έρνπλ θαιέο ζρέζεηο κεηαμύ ηνπο; Σηηο κέξεο καο νη άλζξσπνη δελ έρνπλ θαιέο

Διαβάστε περισσότερα

Η Ύςσζε ηνπ Τηκίνπ Σηαπξνύ. 14 Σεπηεκβξίνπ

Η Ύςσζε ηνπ Τηκίνπ Σηαπξνύ. 14 Σεπηεκβξίνπ Η Ύςσζε ηνπ Τηκίνπ Σηαπξνύ 14 Σεπηεκβξίνπ Ση γηνξηάδνπκε ηελ εκέξα ηεο ύςσζεο ηνπ Σηκίνπ ηαπξνύ (1/6) Τν έηνο 326 ε Αγία Ειέλε πήγε ζηελ Ιεξνπζαιήκ γηα λα πξνζθπλήζεη ηνπο Αγίνπο Τόπνπο θαη λα επραξηζηήζεη

Διαβάστε περισσότερα

Λεκηική έκθραζη, κριηική, οικειόηηηα και ηύπος δεζμού ζηις ζηενές διαπροζωπικές ζτέζεις

Λεκηική έκθραζη, κριηική, οικειόηηηα και ηύπος δεζμού ζηις ζηενές διαπροζωπικές ζτέζεις Λεκηική έκθραζη, κριηική, οικειόηηηα και ηύπος δεζμού ζηις ζηενές διαπροζωπικές ζτέζεις Μαξία-Ησάλλα Αξγπξνπνύινπ Βαζίιεο Παπιόπνπινο Τνκέαο Ψπρνινγίαο, Παλεπηζηήκην Αζελώλ Αλαθνίλσζε ζην 5 ν Παλειιήλην

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο 10ης διάλεξης ΒΑΙΚΔ ΑΡΥΔ ΑΘΛΗΣΙΚΟΤ ΜΑΡΚΔΣΙΝΓΚ

Περιεχόμενο 10ης διάλεξης ΒΑΙΚΔ ΑΡΥΔ ΑΘΛΗΣΙΚΟΤ ΜΑΡΚΔΣΙΝΓΚ Περιεχόμενο 10ης διάλεξης ΒΑΙΚΔ ΑΡΥΔ ΑΘΛΗΣΙΚΟΤ ΜΑΡΚΔΣΙΝΓΚ Σα βασικότεπα σαπακτηπιστικά τος αθλητισμού ωρ ςπηπεσία Είναι: άπιε βησκαηηθή δελ απνζεθεχεηαη επεξεάδεηαη θαηαλαιψλεηαη ηαπηφρξνλα κε ηελ παξαγσγή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 4 ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 4 ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 4 ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ 1. ρεδίαζε πλδπαζηηθνύ Κπθιώκαηνο Έλα ζπλδπαζηηθό θύθισκα (Κ) έρεη ηξεηο εηζόδνπο A, B θαη C θαη κία έμνδν Y Y=A B+AC Να θαηαζθεπάζεηε ην ράξηε Karnaugh. B 0

Διαβάστε περισσότερα

Παλεπηζηήκην Θεζζαιίαο. Πνιπηερληθή Σρνιή. Τκήκα Μεραληθώλ Η/Υ, Τειεπηθνηλσληώλ & Δηθηύσλ. [ www.inf.uth.gr ]

Παλεπηζηήκην Θεζζαιίαο. Πνιπηερληθή Σρνιή. Τκήκα Μεραληθώλ Η/Υ, Τειεπηθνηλσληώλ & Δηθηύσλ. [ www.inf.uth.gr ] Παλεπηζηήκην Θεζζαιίαο Πνιπηερληθή Σρνιή Τκήκα Μεραληθώλ Η/Υ, Τειεπηθνηλσληώλ & Δηθηύσλ [ www.inf.uth.gr ] 1 ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΗΥ312 (ΔΙΔΑΚΣΙΚΗ ΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ Ι) ΜΕΛΗ ΟΜΑΔΑΣ Θ: Αλιμήζηρ Χπήζηορ Βεπούληρ

Διαβάστε περισσότερα

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Σ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΧΝ ΠΡΧΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ. ΔΝΟΣΗΣΑ 11 ε : ΦΧ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Φαθόο κε ζσιήλα.

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Σ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΧΝ ΠΡΧΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ. ΔΝΟΣΗΣΑ 11 ε : ΦΧ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Φαθόο κε ζσιήλα. Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΧΝ ΠΡΧΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ ΔΝΟΣΗΣΑ 11 ε : ΦΧ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ Καηαζθεπή 1: Φαθόο κε ζσιήλα Γηαθξάγκαηα Δξγαιεία Καηαζθεπέο 2 Η θαηαζθεπή πεξηγξάθεηαη ζηελ αληίζηνηρε ελόηεηα

Διαβάστε περισσότερα

Γίθησα ποσ παρέτοληαη από τρήζηες: Κίλεηρα, ηετλοιογίες θαη αλοητηά δεηήκαηα Λεσηέρες Μακάηας (lmamatas@ee.ucl.ac.uk)

Γίθησα ποσ παρέτοληαη από τρήζηες: Κίλεηρα, ηετλοιογίες θαη αλοητηά δεηήκαηα Λεσηέρες Μακάηας (lmamatas@ee.ucl.ac.uk) Σεκηλάξην Τνκέα Λνγηζκηθνύ Γίθησα ποσ παρέτοληαη από τρήζηες: Κίλεηρα, ηετλοιογίες θαη αλοητηά δεηήκαηα Λεσηέρες Μακάηας (lmamatas@ee.ucl.ac.uk) Περίιευε παροσζίαζες Τη είλαη ηα «Γίθηπα πνπ παξέρνληαη

Διαβάστε περισσότερα

Οη δπλαηφηεηεο πνπ πξνζθέξεη ην Δηαδίθηπν

Οη δπλαηφηεηεο πνπ πξνζθέξεη ην Δηαδίθηπν ΔΙΑΔΙΚΣΤΟ Πνιχο ιφγνο γίλεηαη ηα ηειεπηαία ρξφληα γηα ην Internet. Έλαο φιν θαη πην κεγάινο αξηζκφο αλζξψπσλ ζπλδέεηαη ζην δίθηπν. Βξίζθνπκε φιε ηελ γθάκα ησλ ζπλαηζζεκάησλ: απφ ηε ιαηξεία πξνο ηηο λέεο

Διαβάστε περισσότερα

Οινθιεξωκέλεο ιύζεηο γηα ηελ γαιαθηνβηνκεραλία

Οινθιεξωκέλεο ιύζεηο γηα ηελ γαιαθηνβηνκεραλία ΧΗΜΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ Α.Ε Οινθιεξωκέλεο ιύζεηο γηα ηελ γαιαθηνβηνκεραλία Πνηνί είκαζηε Η ΜΙΝΔΡΑΛ ΥΗΜΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΣΑ Α.Δ. μεθίλεζε ηελ πνξεία ηεο ην 1976. Από ηελ αξρή ζπλεξγαζηήθακε κε πξωηνπόξνπο εηαηξείεο ζηνλ

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Μπριζκόλας. Πρόεδρος και Διεσθύνων Σύμβοσλος ηης EUROCERT A.E.

Γεώργιος Μπριζκόλας. Πρόεδρος και Διεσθύνων Σύμβοσλος ηης EUROCERT A.E. Γεώργιος Μπριζκόλας Πρόεδρος και Διεσθύνων Σύμβοσλος ηης EUROCERT A.E. Τηνζέηεζε Γηεζλψλ Πξνηχπσλ απφ ηε Βηνκεραλία Εθελοντικά πρότυπα Υποχρεωτική νομοθεσία ISO 9001 ISO14001 ISO 50001 OHSAS 18001 ISO

Διαβάστε περισσότερα

ΔΡΓΑΙΑ ΣΡΙΣΟΤ ΣΡΙΜΗΝΟΤ ΣΗΝ ΟΓΤΔΙΑ

ΔΡΓΑΙΑ ΣΡΙΣΟΤ ΣΡΙΜΗΝΟΤ ΣΗΝ ΟΓΤΔΙΑ ΔΡΓΑΙΑ ΣΡΙΣΟΤ ΣΡΙΜΗΝΟΤ ΣΗΝ ΟΓΤΔΙΑ Α.Να γξάςεηε ηα ηππηθά ζηάδηα ηεο αλαγλώξηζεο ζηελ Οδύζζεηα. Το θέμα της αναγνώρισης είναι συχνό, ιδιαίτερα στις τελευταίες ραψωδίες του έπους, δηλαδή από τότε που ο Οδυσσέας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΟΛΙΚΑ ΠΑΡΚΑ. Δρώτηση 1

ΑΙΟΛΙΚΑ ΠΑΡΚΑ. Δρώτηση 1 ΑΙΟΛΙΚΑ ΠΑΡΚΑ Πνιινί άλζξσπνη πηζηεύνπλ όηη ν άλεκνο ζα έπξεπε λα αληηθαηαζηήζεη ην πεηξέιαην θαη ην θάξβνπλν σο πεγή ελέξγεηαο γηα ηελ παξαγσγή ειεθηξηζκνύ. Οη θαηαζθεπέο πνπ θαίλνληαη ζηελ εηθόλα είλαη

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες τρήζης για λειηοσργία μεηαθοράς καναλιών ζε υηθιακό δέκηη OST-7060 HD

Οδηγίες τρήζης για λειηοσργία μεηαθοράς καναλιών ζε υηθιακό δέκηη OST-7060 HD Οδηγίες τρήζης για λειηοσργία μεηαθοράς καναλιών ζε υηθιακό δέκηη OST-7060 HD Γηα ηε δηεπθόιπλζή ζαο θαηά ην switch-off ηεο πεξηνρήο ηεο Πεινπνλλήζνπ έρνπκε πξνζζέζεη ζηνπο ςεθηαθνύο καο δέθηεο κία λέα,

Διαβάστε περισσότερα

ACTA A.E. Αριςτο Σέλεια Πιςτοποίηςη. Ανθρώπινου Δυναμικοφ. «ΠΙΣΟΠΟΙΗΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΤ ΔΤΝΑΜΙΚΟΤ Εξελίξεισ - Προοπτικέσ»

ACTA A.E. Αριςτο Σέλεια Πιςτοποίηςη. Ανθρώπινου Δυναμικοφ. «ΠΙΣΟΠΟΙΗΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΤ ΔΤΝΑΜΙΚΟΤ Εξελίξεισ - Προοπτικέσ» ACTA A.E. Αριςτο Σέλεια Πιςτοποίηςη Ανθρώπινου Δυναμικοφ «ΠΙΣΟΠΟΙΗΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΤ ΔΤΝΑΜΙΚΟΤ Εξελίξεισ - Προοπτικέσ» Εταιρεία Ένταςησ Γνώςησ Αριςτοτελείου Πανεπιςτημίου Θεςςαλονίκησ Δια Βίου Μάθηςη Νόκνο:

Διαβάστε περισσότερα

Σύνθεζη ηαλανηώζεων. Έζησ έλα ζώκα πνπ εθηειεί ηαπηόρξνλα δύν αξκνληθέο ηαιαληώζεηο ηεο ίδηαο ζπρλόηεηαο πνπ πεξηγξάθνληαη από ηηο παξαθάησ εμηζώζεηο:

Σύνθεζη ηαλανηώζεων. Έζησ έλα ζώκα πνπ εθηειεί ηαπηόρξνλα δύν αξκνληθέο ηαιαληώζεηο ηεο ίδηαο ζπρλόηεηαο πνπ πεξηγξάθνληαη από ηηο παξαθάησ εμηζώζεηο: Σύνθεζη ηαλανηώζεων Α. Σύλζεζε δύν α.α.η ηεο ίδιας ζστνόηηηας Έζησ έλα ζώκα πνπ εθηειεί ηαπηόρξνλα δύν αξκνληθέο ηαιαληώζεηο ηεο ίδηαο ζπρλόηεηαο πνπ πεξηγξάθνληαη από ηηο παξαθάησ εμηζώζεηο: Η απνκάθξπλζε

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΚΟΠΖ ΠΗΣΑ ΠΑΔΠΠΔ - ΔΔΓΑ

ΘΕΜΑ: ΚΟΠΖ ΠΗΣΑ ΠΑΔΠΠΔ - ΔΔΓΑ ΘΕΜΑ: ΚΟΠΖ ΠΗΣΑ ΠΑΔΠΠΔ - ΔΔΓΑ Μεγάιε επηηπρία ζεκείωζε ε θνηλή εθδήιωζε γηα ηελ θνπή πίηαο γηα ην 2009, ηνπ Παλειιήληνπ πλδέζκνπ Δπηρεηξήζεωλ Πξνζηαζίαο Πεξηβάιινληνο (ΠΑΔΠΠΔ) θαη ηεο Διιεληθήο Δηαηξίαο

Διαβάστε περισσότερα

Σ Δ Υ Ν Ι Κ Η Δ Κ Θ Δ Η Π Ρ Ο Μ Η Θ Δ Ι Α Ο Ι Κ Ο Γ Ο Μ Ι Κ Ω Ν Τ Λ Ι Κ Ω Ν Γ Η Μ Ο Τ Β Ο Λ Β Η

Σ Δ Υ Ν Ι Κ Η Δ Κ Θ Δ Η Π Ρ Ο Μ Η Θ Δ Ι Α Ο Ι Κ Ο Γ Ο Μ Ι Κ Ω Ν Τ Λ Ι Κ Ω Ν Γ Η Μ Ο Τ Β Ο Λ Β Η Σ Δ Υ Ν Ι Κ Η Δ Κ Θ Δ Η Π Ρ Ο Μ Η Θ Δ Ι Α Ο Ι Κ Ο Γ Ο Μ Ι Κ Ω Ν Τ Λ Ι Κ Ω Ν Γ Η Μ Ο Τ Β Ο Λ Β Η ΠΔΡΙΔΥΟΜΔΝΑ 1. Τερληθή Έθζεζε 2. Δλδεηθηηθφο Πξνυπνινγηζκφο 3. Έληππν νηθνλνκηθήο πξνζθνξάο ΘΔΜΑ : Πξνκήζεηα

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΜΝΗΜΗ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΕΛΕΓΚΤΕΣ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΜΝΗΜΗ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΕΛΕΓΚΤΕΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΜΝΗΜΗ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΕΛΕΓΚΤΕΣ Η ζεκεξηλή ξαγδαία εμέιημε ηεο ηερλνινγίαο ηεο κηθξνειεθηξνληθήο επέηξεςε ηελ θαηαζθεπή εηδηθώλ νινθιεξσκέλσλ θπθισκάησλ απνζήθεπζεο δεδνκέλσλ θαη πιεξνθνξηώλ θαηαιακβάλνπλ

Διαβάστε περισσότερα

Οη πην γλσζηέο κνξθέο Pervasive παηρληδηώλ είλαη ηα Location Based Games, Augmented Reality Games θαη Mixed Reality Games.

Οη πην γλσζηέο κνξθέο Pervasive παηρληδηώλ είλαη ηα Location Based Games, Augmented Reality Games θαη Mixed Reality Games. Pervasive Games Pervasive games Τν ζπγθεθξηκέλν είδνο παηρληδηώλ ζηεξίδεηαη ζηελ αλάγλσζε ησλ παξακέηξσλ ηνπ πεξηβάιινληνο (Context) ηνπ ρξήζηε ησλ νπνίσλ ηα απνηειέζκαηα ρξεζηκνπνηεί ζηνπο θαλόλεο θαη

Διαβάστε περισσότερα

Τάπηα με ππάζo, bacon και θέηα by Madame Ginger

Τάπηα με ππάζo, bacon και θέηα by Madame Ginger Τάπηα με ππάζo, bacon και θέηα by Madame Ginger 1 θύιιν ζθνιηάηαο 2 πξάζα 150 γξ. bacon 150 γξ. θέηα ΓΧΓΧΝΗ 100 γξ. γξαβηέξα ΓΧΓΧΝΗ 1 θ.ζ. ειαηόιαδν Κόβνπκε ηα πξάζα ζε ιεπηέο ξνδέιεο. Κόβνπκε ην bacon

Διαβάστε περισσότερα

«Η ςυμβολή των πληροφοριακών ςυςτημάτων διοίκηςησ ςτη ςύγχρονη επιχείρηςη»

«Η ςυμβολή των πληροφοριακών ςυςτημάτων διοίκηςησ ςτη ςύγχρονη επιχείρηςη» ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΠΑΣΡΩΝ ΣΜΗΜΑ ΓΙΟΙΚΗΗ ΔΠΙΥΔΙΡΗΔΩΝ ΑΓΡΟΣΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΣΩΝ ΚΑΙ ΣΡΟΦΙΜΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΔΣΑΠΣΤΥΙΑΚΩΝ ΠΟΤΓΩΝ «ΜΒΑ ΓΙΟΙΚΗΗ ΔΠΙΥΔΙΡΗΔΩΝ ΣΡΟΦΙΜΩΝ» «Η ςυμβολή των πληροφοριακών ςυςτημάτων διοίκηςησ ςτη ςύγχρονη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΛΔΓΥΟ ΔΜΒΟΛΙΑΣΙΚΗ ΚΑΛΤΦΗ Δ ΠΑΙΓΙΑ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΥΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΟΤ ΝΟΜΟΤ ΚΔΡΚΤΡΑ

ΔΛΔΓΥΟ ΔΜΒΟΛΙΑΣΙΚΗ ΚΑΛΤΦΗ Δ ΠΑΙΓΙΑ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΥΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΟΤ ΝΟΜΟΤ ΚΔΡΚΤΡΑ ΔΛΔΓΥΟ ΔΜΒΟΛΙΑΣΙΚΗ ΚΑΛΤΦΗ Δ ΠΑΙΓΙΑ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΥΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΟΤ ΝΟΜΟΤ ΚΔΡΚΤΡΑ 24 ο ΠΑΝΔΛΛΗΝΙΟ ΤΝΔΓΡΙΟ ΔΛΛΗΝΙΚΗ ΔΣΑΙΡΔΙΑ ΚΟΙΝΧΝΙΚΗ ΠΑΙΓΙΑΣΡΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΑΓΧΓΗ ΣΗ ΤΓΔΙΑ ΠΙΝΟΤΛΑ ΔΤΡΤΓΙΚΗ ΒΑΡΚΑΡΗ ΠΟΛΤΚΡΙΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Δπώλπκν Όλνκα Ψεπδώλπκν/ Καιιηηερληθό όλνκα Σόπνο γελλήζεωο Ζκεξνκελία γελλήζεωο Ζκεξνκελία ζαλάηνπ Βηνγξαθηθά ζηνηρεία Πξνζωπνγξαθίεο Μόληκε

Δπώλπκν  Όλνκα  Ψεπδώλπκν/ Καιιηηερληθό όλνκα Σόπνο γελλήζεωο  Ζκεξνκελία γελλήζεωο Ζκεξνκελία ζαλάηνπ Βηνγξαθηθά ζηνηρεία Πξνζωπνγξαθίεο Μόληκε A.K. 0279 Δπώλπκν Υαξίδεκνο Όλνκα Γηώξγνο Ψεπδώλπκν/ Καιιηηερληθό όλνκα Υαξίηνο Σόπνο γελλήζεωο Κεθηζηά Ζκεξνκελία γελλήζεωο 1924 Ζκεξνκελία ζαλάηνπ 11 Απξηιίνπ 1996 Βηνγξαθηθά ζηνηρεία Ήηαλ ν πξωηόηνθνο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΚΤΠΡΟΤ ΥΟΛΗ ΓΔΩΣΔΥΝΙΚΩΝ ΔΠΙΣΗΜΩΝ ΚΑΙ ΓΙΑΥΔΙΡΙΗ ΠΔΡΙΒΑΛΟΝΣΟ. Πτυχιακή διατριβή ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΔΝΗ ΑΠΟΡΡΤΠΑΝΗ ΚΑΤΑΔΡΙΩΝ ΠΛΟΙΩΝ

ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΚΤΠΡΟΤ ΥΟΛΗ ΓΔΩΣΔΥΝΙΚΩΝ ΔΠΙΣΗΜΩΝ ΚΑΙ ΓΙΑΥΔΙΡΙΗ ΠΔΡΙΒΑΛΟΝΣΟ. Πτυχιακή διατριβή ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΔΝΗ ΑΠΟΡΡΤΠΑΝΗ ΚΑΤΑΔΡΙΩΝ ΠΛΟΙΩΝ ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΚΤΠΡΟΤ ΥΟΛΗ ΓΔΩΣΔΥΝΙΚΩΝ ΔΠΙΣΗΜΩΝ ΚΑΙ ΓΙΑΥΔΙΡΙΗ ΠΔΡΙΒΑΛΟΝΣΟ Πτυχιακή διατριβή ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΔΝΗ ΑΠΟΡΡΤΠΑΝΗ ΚΑΤΑΔΡΙΩΝ ΠΛΟΙΩΝ Αργσρώ Ιωάννοσ Λεμεσός 2012 ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΚΤΠΡΟΤ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΣΙΟ ΣΤΠΟΤ. Νέες προθεσμίες απογραυής των επιτειρήσεων στο Γ.Ε.ΜΗ. Γηα ηηο ΑΕ, ηηο ΕΠΕ, ηηο ΟΕ θαη ηηο ΕΕ, ε πξνζεζκία ππνβνιήο νξίδεηαη ωο εμήο:

ΔΕΛΣΙΟ ΣΤΠΟΤ. Νέες προθεσμίες απογραυής των επιτειρήσεων στο Γ.Ε.ΜΗ. Γηα ηηο ΑΕ, ηηο ΕΠΕ, ηηο ΟΕ θαη ηηο ΕΕ, ε πξνζεζκία ππνβνιήο νξίδεηαη ωο εμήο: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΣΙΑ -1980- ΔΕΛΣΙΟ ΣΤΠΟΤ Αθήνα, 4 Οκτωβρίοσ 2012 Νέες προθεσμίες απογραυής των επιτειρήσεων στο Γ.Ε.ΜΗ. Τελ παξάηαζε ηωλ πξνζεζκηώλ γηα ηελ απνγξαθή ηωλ επηρεηξήζεωλ ζην Γ.Ε.ΜΗ., απνθάζηζε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΔΙΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΣΤΟ ΓΗΠΔΓΟ

ΑΣΚΗΣΔΙΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΣΤΟ ΓΗΠΔΓΟ Α. Αεπόβια ικανόηηηα: ΑΣΚΗΣΔΙΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΣΤΟ ΓΗΠΔΓΟ 1. Φόλλοος ζηα δύο καλάθια: νη αζιεηέο είλαη απέλαληη από ηα ηακπιώ ζε δπν γξακκέο. Οη πξώηνη έρνπλ από κηα κπάια. Με ην ζύλζεκα θάλνπλ θόιιννπ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΔΘΝΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΗ

ΓΙΔΘΝΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΗ ΓΙΔΘΝΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΗ 1 Ο πίλαθαο ηεο πξνεγνύκελεο ζειίδαο είλαη ηκήκα ηεο έθζεζεο πνπ δεκνζηεύηεθε από ηελ PLAN Ιnternational, κηα δηεζλή αλζξσπηζηηθή νξγάλσζε. Γίλνληαη πιεξνθνξίεο γηα ηηο παξεκβάζεηο

Διαβάστε περισσότερα

Κόληξα πιαθέ ζαιάζζεο κε δηαζηάζεηο 40Υ40 εθ. Καξθηά 3 θηιά πεξίπνπ κε κήθνο ηξηπιάζην από ην πάρνο ηνπ μύινπ θπξί κεγάιν θαη ππνκνλή

Κόληξα πιαθέ ζαιάζζεο κε δηαζηάζεηο 40Υ40 εθ. Καξθηά 3 θηιά πεξίπνπ κε κήθνο ηξηπιάζην από ην πάρνο ηνπ μύινπ θπξί κεγάιν θαη ππνκνλή Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ ΔΝΟΣΗΣΑ 10 ε : ΜΗΥΑΝΙΚΗ ΜΔΡΟ Β ΠΙΔΗ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ Καηαζθεπή 1: Καξέθια θαθίξε Όξγαλα Τιηθά Κόληξα πιαθέ ζαιάζζεο κε δηαζηάζεηο 40Υ40 εθ.

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στοςρ κβαντικούρ ςπολογιστέρ και αλγόπιθμοςρ. Γηδάζθωλ : Φνπληνπιάθεο Αληώληνο

Εισαγωγή στοςρ κβαντικούρ ςπολογιστέρ και αλγόπιθμοςρ. Γηδάζθωλ : Φνπληνπιάθεο Αληώληνο Εισαγωγή στοςρ κβαντικούρ ςπολογιστέρ και αλγόπιθμοςρ. Γηδάζθωλ : Φνπληνπιάθεο Αληώληνο Θεματικές Ενότητες 1. Απιέο έλλνηεο θβαληηθήο κεραληθήο θαη ην ζύζηεκα δύν θβαληηθώλ θαηαζηάζεωλ. 2. Qubit θαη θβαληηθόο

Διαβάστε περισσότερα

Το φως θερμαίνει - Ψυχρά και Θερμά χρώματα

Το φως θερμαίνει - Ψυχρά και Θερμά χρώματα ΥΤΛΛΟ ΕΡΓΑΙΑ 8 Το φως θερμαίνει - Ψυχρά και Θερμά χρώματα Α. Ψυχρά και Θερμά χρώματα Ο Ήλιος ο Ηλιάτορας Ο πετροπαιχνιδιάτορας... φωτιά ναι το πηγούνι του χρυσάφι το πηρούνι του Οδ. Ελύτης Σα χρώματα στη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΔΚΠΑΙΓΔΤΣΙΚΟ ΙΓΡΤΜΑ (ΣΔΙ) ΓΤΣΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ

ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΔΚΠΑΙΓΔΤΣΙΚΟ ΙΓΡΤΜΑ (ΣΔΙ) ΓΤΣΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΔΚΠΑΙΓΔΤΣΙΚΟ ΙΓΡΤΜΑ (ΣΔΙ) ΓΤΣΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ ΚΑΣΟΡΙΑ ΣΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ & ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΑ ΤΠΟΛΟΓΙΣΩΝ ΠΣΤΥΙΑΚΗ ΔΡΓΑΙΑ Σνπ Ρνχζζνπ Γεψξγηνπ Α.Δ.Μ. 304 «Αλάπηπμε Portal & Forum γηα ην Σ.Δ.Ι.

Διαβάστε περισσότερα

Γιπθόδε + Ομπγόλν Δηνμείδην ηνπ άλζξαθα + Νεξό + Ελέξγεηα

Γιπθόδε + Ομπγόλν Δηνμείδην ηνπ άλζξαθα + Νεξό + Ελέξγεηα 4. ΑΝΑΠΝΟΗ Η δηάζπαζε ηεο γιπθόδεο γίλεηαη κέζα ζηα θύηηαξα, νλνκάδεηαη θπηηαξηθή αλαπλνή θαη εμαζθαιίδεη ηελ ελέξγεηα πνπ είλαη απαξαίηεηε ζην θύηηαξν. Η δηάζπαζε γίλεηαη κε ηελ παξνπζία νμπγόλνπ θαη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΔΥΝΟΛΟΓΗΚΟ ΔΚΠΑΗΓΔΤΣΗΚΟ ΗΓΡΤΜΑ ΚΑΒΑΛΑ ρνιή Γηνίθεζεο θαη Οηθνλνκίαο Σκήκα Λνγηζηηθήο

ΣΔΥΝΟΛΟΓΗΚΟ ΔΚΠΑΗΓΔΤΣΗΚΟ ΗΓΡΤΜΑ ΚΑΒΑΛΑ ρνιή Γηνίθεζεο θαη Οηθνλνκίαο Σκήκα Λνγηζηηθήο ΣΔΥΝΟΛΟΓΗΚΟ ΔΚΠΑΗΓΔΤΣΗΚΟ ΗΓΡΤΜΑ ΚΑΒΑΛΑ ρνιή Γηνίθεζεο θαη Οηθνλνκίαο Σκήκα Λνγηζηηθήο Θέκα πηπρηαθήο εξγαζίαο: Δθπαηδεπηηθή Σερλνινγία Δθαξκνγέο ηεο πιεξνθνξηθήο θαη ηνπ δηαδηθηχνπ ζηελ εθπαίδεπζε Τπνβιεζείζα

Διαβάστε περισσότερα

Διατείριση Φσσικών Καταστρουών: ACTIVE LANDSLIDE INVENTORY MAPPING AND SUSCEPTIBILITY ZONING

Διατείριση Φσσικών Καταστρουών: ACTIVE LANDSLIDE INVENTORY MAPPING AND SUSCEPTIBILITY ZONING Διατείριση Φσσικών Καταστρουών: ACTIVE LANDSLIDE INVENTORY MAPPING AND SUSCEPTIBILITY ZONING Ναηαιία Σπαλνύ, spanou@igme.gr & natspanou@gmail.com Τερληθόο Γεσιόγνο (M.Sc.) Πεξηγξαθή Χάξηεο ρσξηθήο θαηαλνκήο

Διαβάστε περισσότερα

Γηαηάμεηο Αλίρλεπζεο Γηαξξνώλ (λεξνύ θαπζίκωλ ρεκηθώλ )

Γηαηάμεηο Αλίρλεπζεο Γηαξξνώλ (λεξνύ θαπζίκωλ ρεκηθώλ ) Γηαηάμεηο Αλίρλεπζεο Γηαξξνώλ (λεξνύ θαπζίκωλ ρεκηθώλ ) Τν πξόβιεκα - Γηαξξνή λεξνύ Αθόκε θαη κηα κηθξή δηαξξνή λεξνύ κπνξεί λα πξνθαιέζεη θαηαζηξνθή αλ δελ αληρλεπζεί εγθαίξσο Δηαξξνή κπνξεί λα πξνέιζεη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ

ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ Εδώ ζα ππνινγίζνπκε ην κεηαζρεκαηηζκό Fourier κεξηθώλ αθόκα ζεκάησλ, πξνζπαζώληαο λα μεθηλήζνπκε από ην κεηαζρεκαηηζκό Fourier γλσζηώλ ζεκάησλ

Διαβάστε περισσότερα

Πηπρηαθή Δξγαζία. Η Δπίδπαζη ηων Νέων Τεσνολογιών και ηων Ηλεκηπονικών Πηγών Πληποθόπηζηρ ζηην Ανάπηςξη και Γιασείπιζη Σςλλογήρ ηων Βιβλιοθηκών

Πηπρηαθή Δξγαζία. Η Δπίδπαζη ηων Νέων Τεσνολογιών και ηων Ηλεκηπονικών Πηγών Πληποθόπηζηρ ζηην Ανάπηςξη και Γιασείπιζη Σςλλογήρ ηων Βιβλιοθηκών ΑΛΔΞΑΝΓΡΔΙΟ ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΔΚΠΑΙΓΔΤΣΙΚΟ ΙΓΡΤΜΑ ΘΔΑΛΟΝΙΚΗ ΥΟΛΖ ΓΗΟΗΚΖΖ ΚΑΗ ΟΗΚΟΝΟΜΗΑ ΣΜΖΜΑ ΒΗΒΛΗΟΘΖΚΟΝΟΜΗΑ & ΤΣΖΜΑΣΧΝ ΠΛΖΡΟΦΟΡΖΖ Πηπρηαθή Δξγαζία Η Δπίδπαζη ηων Νέων Τεσνολογιών και ηων Ηλεκηπονικών Πηγών

Διαβάστε περισσότερα

Δεςηέπα 18/05/2015. Απόνηερ : 1) Γεκόπνπινο Υξήζηνο 2) Καπώλεο πήιηνο 3) Κπξηαθόπνπινο Κπξηάθνο 4) Παλαγόπνπινο Βαζίιεο

Δεςηέπα 18/05/2015. Απόνηερ : 1) Γεκόπνπινο Υξήζηνο 2) Καπώλεο πήιηνο 3) Κπξηαθόπνπινο Κπξηάθνο 4) Παλαγόπνπινο Βαζίιεο 1 ΕΝΩΗ ΠΟΔΟΦΑΙΡΙΚΩΝ ΩΜΑΣΕΙΩΝ ΗΛΕΙΑ ΕΣΟ ΙΔΡΤΕΩ 1969 ΕΔΡΑ: ΠΤΡΓΟ Οδόο: Γξαγαηζαλίνπ 34 & Παπαθιέζζα Σει: 26210 33311 e-mail:epsilia@otenet.gr Φαμ: 26210 34004 Ππακηικό 35 ηρ ζςνεδπίαζηρ ηος Δ ηηρ ΕΠ Ηλείαρ

Διαβάστε περισσότερα

Η Νοζηλεςηική Γιεπγαζία ζε Αζθενείρ με Κ.Ν.Μ.

Η Νοζηλεςηική Γιεπγαζία ζε Αζθενείρ με Κ.Ν.Μ. Η Νοζηλεςηική Γιεπγαζία ζε Αζθενείρ με Κ.Ν.Μ. ΜΠΙΛΙΛΗ ΑΝΑΣΑΙΑ Νοσηλεύτρια Σ.Δ. ΜSc Προϊσταμένη τμήματος ΦΙΑπ Γ.Ν. ΚΑΣ ΜΟΥΙΓΗ ΘΔΜΙΣΟΚΛΗ Νοσηλεστής Σ.Δ. τμήματος ΦΙΑπ Γ.Ν. ΚΑΣ ΒΟΤΡΛΔΓΚΑ ΠΑΝΑΓΙΩΣΑ Νοσηλεύτρια

Διαβάστε περισσότερα

Π Σ Τ Υ Ι Α Κ Η Δ Ρ Γ Α Ι Α. ΘΔΜΑ: «Μάρκετινγκ: η εφαρμογή μέσω του διαδικτύου από επιχειρήσεις του κλάδου της πληροφορικής»

Π Σ Τ Υ Ι Α Κ Η Δ Ρ Γ Α Ι Α. ΘΔΜΑ: «Μάρκετινγκ: η εφαρμογή μέσω του διαδικτύου από επιχειρήσεις του κλάδου της πληροφορικής» Σ.Δ.Ι. ΚΑΒΑΛΑ ΥΟΛΗ ΓΙΟΙΚΗΗ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΙΚΗ Π Σ Τ Υ Ι Α Κ Η Δ Ρ Γ Α Ι Α ΘΔΜΑ: «Μάρκετινγκ: η εφαρμογή μέσω του διαδικτύου από επιχειρήσεις του κλάδου της πληροφορικής» ΔΙΗΓΗΣΗ ΠΟΤΓΑΣΡΙΑ θ.

Διαβάστε περισσότερα

1 Είζοδορ ζηο Σύζηημα ΣΔΕΔ ή BPMS

1 Είζοδορ ζηο Σύζηημα ΣΔΕΔ ή BPMS ΟΤΑ Επισειπηζιακή Νοημοζύνη: Οδεγίεο πξνο ηνπο εθπαηδεπόκελνπο γηα ηε ζύλδεζε κε ην ύζηεκα Γηαρείξηζεο Δπηρεηξεζηαθώλ Γηαδηθαζηώλ γηα ηελ εθηέιεζε ηωλ Πξαθηηθώλ Αζθήζεωλ ηωλ ππν(δλνηήηωλ) Bc1.1.4, Bc1.1.5,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΣΤΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΙΑ ΘΕΜΑ: Η ΕΣΑΙΡΙΚΗ ΚΟΤΛΣΟΤΡΑ ΣΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΕΩΝ ΣΟ ΤΓΧΡΟΝΟ ΑΝΣΑΓΩΝΙΣΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΠΣΤΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΙΑ ΘΕΜΑ: Η ΕΣΑΙΡΙΚΗ ΚΟΤΛΣΟΤΡΑ ΣΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΕΩΝ ΣΟ ΤΓΧΡΟΝΟ ΑΝΣΑΓΩΝΙΣΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΑΝΩΣΑΣΟ ΣΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΙΔΡΤΜΑ ΚΑΒΑΛΑ ΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΗ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΙΚΗ ΠΣΤΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΙΑ ΘΕΜΑ: Η ΕΣΑΙΡΙΚΗ ΚΟΤΛΣΟΤΡΑ ΣΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΕΩΝ ΣΟ ΤΓΧΡΟΝΟ ΑΝΣΑΓΩΝΙΣΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΙΗΓΗΗ: ΖΟΤΜΠΟΤΛΙΔΗ

Διαβάστε περισσότερα

Διιεληθά Σειρά Moov Δγτειρίδιο τρήζηη Δνημέρφζης ταρηών Web Αλαζεώξεζε: R00 (2010/05) Πώς να ενημερώζφ ηοσς τάρηες; Υπάξρνπλ ηέζζεξα βήκαηα γηα ηελ ελεκέξσζε ηνπ ράξηε. Βήκα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΗΜΙΟ ΠΑΣΡΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΔΤΣΙΚΗ ΕΛΛΑΔΑ ΕΠΙΜΕΛΗΣΗΡΙΟ ΑΧΑΪΑ. 24 25 26 Απριλίου 2015 κλειςτό γυμναςτήριο «Δημήτρησ Τόφαλοσ»

ΠΑΝΕΠΙΣΗΜΙΟ ΠΑΣΡΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΔΤΣΙΚΗ ΕΛΛΑΔΑ ΕΠΙΜΕΛΗΣΗΡΙΟ ΑΧΑΪΑ. 24 25 26 Απριλίου 2015 κλειςτό γυμναςτήριο «Δημήτρησ Τόφαλοσ» ΠΑΝΕΠΙΣΗΜΙΟ ΠΑΣΡΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΔΤΣΙΚΗ ΕΛΛΑΔΑ ΕΠΙΜΕΛΗΣΗΡΙΟ ΑΧΑΪΑ 24 25 26 Απριλίου 2015 κλειςτό γυμναςτήριο «Δημήτρησ Τόφαλοσ» Τν Παλεπηζηήκην Παηξώλ, ην Δπηκειεηήξην Αραΐαο θαη ε Πεξηθέξεηα Γπηηθήο Διιάδαο

Διαβάστε περισσότερα