Αι τιολο γί α και πα θο γέ νεια της συ στη ματι κής σκλη ρο δερ μίας

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Αι τιολο γί α και πα θο γέ νεια της συ στη ματι κής σκλη ρο δερ μίας"

Transcript

1 Α να σκό πη ση EΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΑ 2006,17(1):35-54 Αι τιολο γί α και πα θο γέ νεια της συ στη ματι κής σκλη ρο δερ μίας κ.θ. Τεμποσ ΠΕ ΡΙ ΛΗ ΨΗ Η προ ο δευ τι κή συ στη μα τι κή σκλή ρυν ση (ή συ στη μα τι κή σκλη ροδερ μί α) εί ναι συ στη μα τι κό νό ση μα του συν δε τι κού ι στού, χα ρα κτηρι ζό με νο ι στο πα θο λο γικά α πό ί νω ση του δέρ μα τος και ε σω τε ρι κών ορ γά νων, α πό φρα ξη των αρ τη ριών και αρ τη ριο λί ων και δια τα ρα χές της λει τουρ γί ας του α νο σο ποι ητικού. Η νό σος εί ναι συ νή θως προο δευ τι κή, α νί α τη και ε νί ο τε ο δη γεί στο θά να το. Η α να κά λυ ψη του μη χα νι σμού ή των μη χα νι σμών με τους ο ποί ους πυ ρο δο τεί ται η έ ναρ ξη και τρο φο δο τεί ται η διαιώ νι ση της ινω τι κής αυ τής δια δι κα σίας α πα σχο λεί πολ λούς ε ρευ νητές πα γκο σμί ως και εί ναι α ντι κεί με νο πολ λών με λε τών και θε ω ριών. Οι κυ ριότε ρες α πό τις θε ω ρί ες αυ τές υ πο στη ρί ζουν ό τι η πρω το πα θής αλ λοί ω ση ε δράζε ται μέ σα στα αι μοφό ρα αγ γεί α, ε νώ άλ λες ό τι η ι νω τι κή δια δι κα σί α εί ναι α πο τέ λε σμα δια τα ρα χών του με τα βο λι σμού του κολ λα γό νου ή της αυ το α νο σίας ή δυ σλει τουρ γί ας του αυ τό νο μου νευ ρι κού συ στή μα τος. Ό λες οι θε ω ρί ες συν δέ ο νται εν μέ ρει με τα ξύ τους και αντι προ σω πεύ ουν τις μορ φο λο γι κές, βιο χη μι κές και α νο σο λο γι κές πλευ ρές της πα θο γέ νε σης της νό σου. Πρό σφα τες με λέ τες έ χουν ρί ξει νέ ο φως στην πολύ πλο κη πα θο γέ νε ση της συ στη μα τι κής σκλη ρο δερ μί ας, ο δη γώ ντας στην α νακά λυ ψη νέ ων θε ρα πευ τι κών με θό δων που εί ναι σε ε ξέλιξη. Ελ λη νι κή Ρευ ματoλoγί α 2006,17(1):35-54 Ό ροι ευ ρε τη ρί ου: προ ο δευ τι κή συ στη μα τι κή σκλη ρο δερ μί α, συ στη ματι κή σκλή ρυνση, αι τιο πα θο γέ νε ση. Ρευματολογική Κλινική ΓΝ «ΚΑΤ», Κηφισιά ΕΙ ΣΑ ΓΩ ΓΗ Η αι τιο λο γί α και πα θο γέ νε ση της προ ο δευ τι κής συ στημα τι κής 35

2 Αι τιολο γi α και πα θο γe νεια της συ στη ματι κhς σκλη ρο δερ μiας ΠΙ ΝΑ ΚΑΣ 1. ΠΑ ΡΑ ΓΟ ΝΤΕΣ που Ε ΜΠΛΕ ΚΟ Νται ΣΤΗΝ ΠΑ ΘΟ ΓΕ ΝΕια ΤΗΣ ΣΥ ΣΤΗ ΜΑ ΤΙ ΚΗΣ ΣΚΛΗ ΡΟ ΔΕΡ ΜΙΑΣ 1. Δια τα ρα χές του κολ λα γόνου Ε λάτ τω ση δρα στη ριό τη τας κολ λα γε νά σης Δια τα ρα χές γλυ κο ζυ λί ω σης και υδρο ξυ λί ω σης Αυ ξη μέ νη πα ρα γω γή ή/και μειω μέ νη α πο δό μη ση θε μέ λιας ου σί ας λό γω ε λάτ τωσης της MMP ή αύξη σης των TIMP 2. Πα ρά γο ντες ο ρού Εν δο θη λί νη Μονο ξεί διο του αζώτου Γκραν ζύ μη-1 Α νιό ντα υ πε ρο ξει δί ου Πα ρά γο ντας «χρω μο σω μι κής ρή ξης» 3. Αγ γεια κοί πα ρά γο ντες Πρω τε ά σες Δια τα ρα χές μα στο κυτ τά ρων Αύ ξη ση αγ γεια κής δια πε ρα τό τη τας 4. Πα ρά γο ντες συν δε ό με νοι με βλά βη των εν δοθη λιακών κύτ ταρων Αύ ξη ση α ντι γό νου συ σχε τι ζό με νου με τον πα ράγο ντα VIII Αυ ξη μέ νη α πό πτω ση ενδο θη λια κών κυτ τά ρων Δια τα ρα χές της έκ κρι σης σε ρο το νί νης και άλ λων αγ γειο συ σπα στι κών πε πτιδίων 5. Α νο σο λο γι κοί πα ρά γο ντες Αυ το α ντι σώ μα τα Ρευ μα το ει δείς πα ρά γο ντες Κυτ τα ρο κί νες Πα ρά γο ντες α νά πτυ ξης Α ντιεν δο θη λια κά α ντι σώ μα τα Λα μι νί νη Μό ρια προ σκόλ λη σης Μι κρο χει μαι ρι σμός 6. Γε νε τι κοί πα ρά γο ντες Οι κο γε νής-φυ λε τι κή ε πί πτω ση Α ντι γό να ι στο συμ βα τό τη τας 7. Πε ρι βαλ λο ντι κοί πα ρά γο ντες Φάρ μα κα Χη μι κές ου σί ες 8. Κα κώ σεις 9. Λοι μώ ξεις σκλη ρο δερ μί ας (ΠΣΣ) δεν έ χει πλή ρως διευ κρινι σθεί. Ε νο χο ποιού νται πολ λοί και ποι κί λοι πα ράγο ντες και μη χα νι σμοί (πί να κας 1). 1. Δια τα ρα χες κολ λα γονου Οι σκλη ρο δερ μα τι κές αλ λοιώ σεις στην ΠΣΣ μπο ρεί να ο φεί λο νται στη συ γκέντρωση με γά λων πο σο τή των κολ λα γό νου στο δέρ μα ή σε δια τα ρα χή του με τα βο λι σμού του κολ λαγό νου 77. Η πα ρουσί α ι νο βλαστών ι κα νών να πα ρά γουν αυ ξη μέ νες πο σό τη τες και ε να πό θε ση θε μέ λιας ου σίας εί ναι η σφρα γί δα της συ στη μα τι κής σκλήρυν σης. Οι καλ λιερ γη μέ νοι ι νο βλά στες του δέρ μα τος, αλ λά και των πνευ μό νων, α σθε νών με σκλη ροδερ μί α πα ρά γουν αυ ξη μέ να πο σά κολ λα γόνου και άλ λων συστα τι κών της θε μέλιας ου σί ας, αν και η α να λο γί α των δια φό ρων τύ πων του κολλα γό νου του δέρ μα τος εί ναι φυ σιο λο γι κή 83. Η υ περ πα ρα γω γή κολ λα γό νου συ ντε λεί ται πι θα νώς α πό ο ρι σμέ νους ι νο βλα στι κούς υ πο πλη θυ σμούς, οι ο ποί οι συ χνά βρί σκο νται σε μι κρή α πό στα ση α πό τα μο νο πύ ρη να κύτ τα ρα και τα αι μο φό ρα αγ γεί α των σκλη ρο δερ μα τι κών α σθενών 69,117. Η δρα στη ριό τη τα της κολ λα γε νά σης εί ναι ε λαττω μέ νη στις σκλη ρο δερ μα τικές αλ λοιώ σεις 15, αν και κα τά άλ λους εί ναι φυ σιολογι κή 133. Οι δια τα ρα χές της γλυ κο ζυ λί ω σης και της υ δροξυ λί ω σης του μο ρί ου του κολλα γό νου 13 μπο ρεί να πα ρε μπο δίζουν τους φυ σιο λο γι κούς μη χανι σμούς α νά δρα σης να ε λέγξουν τη σύν θε ση του κολ λα γό νου 45, ε πι τρέ πο ντας την αυ ξη μέ νη ε ναπόθε σή του. Οι ι νο βλά στες πα ρά γουν με ταλ λο πρω τε ϊ νά σες θε μέ λιας ου σί ας (MMP), οι ο ποί ες κα τα να λώ νουν συ στα τι κά της θε μέ λιας ουσίας, και α να στο λείς της MMP (TIMP). Τα κύτ τα ρα των σκλη ρο δερμα τι κών α σθε νών πα ρά γουν πο λύ με γα λύ τε ρα πο σά TIMP-1 α πό τους ι νο βλά στες του φυ σιολο γι κού δέρ μα τος 14, ε νώ τα ε πί πε δα της TIMP-1 36

3 κ.θ. Τεμποσ εί ναι αυ ξη μέ να στον ο ρό των α σθε νών με το πι κή και διά χυ τη ΠΣΣ 140. Η μειωμέ νη α πο δό μη ση της θε μέ λιας ου σί ας στη σκλη ρο δερμί α μπο ρεί να ο φεί λε ται σε ε λάτ τω ση των ε πι πέ δων των MMP ή σε αύ ξη ση των επι πέ δων των TIMP. 2. Αγ γεια κοι κυτ τα ρο το ξι κοι πα ρα γο ντες Ο ο ρός των πα σχό ντων α πό σκλη ρο δερ μί α πε ριέ χει διάφο ρους πα ρά γο ντες (α ντι σώ μα τα, κυτ τα ρο κί νες, πρω τε ά σες, πα ρά γο ντες του συμπληρώ μα τος), οι ο ποί οι μπο ρεί να έ χουν κυτ τα ρο τοξι κή δρά ση στα εν δοθηλια κά κύτ τα ρα. Τα α ντιεν δο θη λια κά α ντι σώ μα τα μπο ρεί να ρυθ μί ζουν την έκ φρα ση των μο ρίων συ γκόλ λησης στα εν δο θη λια κά κύτ τα ρα και να προ κα λούν την α πό πτω σή τους 17,120,141. Τα μο νο κλω νι κά α ντι σώ μα τα έ να ντι του TNF-α ή TNF-β μπλο κά ρουν την αγ γεια κή κυτ τα ρο το ξικότη τα με ρι κών σκλη ρο δερ ματικών ο ρών. Οι α να στο λείς της πρω τε ά σης μπλο κά ρουν ε πί σης τη δρα στη ριό τη τα με ρι κών σκλη ρο δερμα τι κών ο ρών. Μπο ρεί να προ έρ χονται α πό τις πρω τε ά σες ρε τρο ϊ ών και α πό τις πρω τε ά σες των κοκ κί ων των ε νερ γο ποι η μέ νων κυτ τα ρο λυ τι κών Τ κυτ τά ρων (γκραν ζύ μες) 67. Στα μι κρά αγ γεί α του προ σβλη θέ ντος δέρ μα τος α σθε νών με πρώιμο και ό ψι μο σκλη ρό δερ μα έ χει ανευ ρε θεί, με α νο σο ϊ στο χη μεί α, σύ μπλοκο συ μπλη ρώ μα τος προ σβο λής της μεμβρά νης (C5b-C9) Πα ρα γο ντες ο ρου Πα ρά γο ντες που υ πάρ χουν στον ο ρό μπο ρεί να συμ βάλ λουν στις δια τα ρα χές της λει τουρ γί ας των ι νο βλα στών και στη ρύθ μι ση των κυττα ρο κινών διε γεί ρο ντας τη σύν θε ση κολ λα γό νου ή τη λειτουρ γί α των εν δο θη λια κών κυττά ρων ο δη γώντας σε βλά βη τους. α. Εν δο θη λίνη Εί ναι ο ι σχυ ρό τε ρος γνω στός αγ γειο συ σπα στικός πα ράγο ντας στον άν θρωπο και αυ ξά νει τον πολ λα πλα σια σμό των ι νο βλα στών και τη σύν θε ση του κολ λαγό νου. Εί ναι ση μα ντι κά αυ ξη μέ νη στον ο ρό α σθε νών με ΠΣΣ τό σο με ε λά χι στες ι νωτι κές αλ λοιώ σεις, πρω το πα θή αγ γεια κή νό σο και πνευμο νι κή υ πέρ τα ση ό σο και με διά χυ τες ι νω τι κές αλ λοιώ σεις 135,145,147. Τα ε πί πε δα της ενδοθηλίνης (ΕΤ-1) εί ναι υ ψη λό τε ρα σε α σθε νείς με διάχυ τη ΠΣΣ και συν δέ ο νται α νά στρο φα με τη διαχυτική ικανότητα των πνευμόνων (DLCO) 145. Αυ ξά νε ται στον ο ρό α σθε νών με πρω το πα θές φαινό με νο Raynaud πριν και μετά α πό την ε φαρ μο γή ψυ χρού ε ρε θί σμα τος 141. Η αύ ξη ση των ε πι πέ δων της συν δέ εται με την πα ρα τε τα μέ νη αγγειο σύ σπα ση που χα ρα κτη ρί ζει τη νόσο. Σε α σθε νείς με διά χυ τη ΠΣΣ μπο ρεί να συμ βάλ λει στην αγ γειο σύ σπα ση και στην α νά πτυ ξη των ι νω τι κών δερ μα τι κών αλλοιώσε ων 66, δο θέ ντος ό τι α νευ ρί σκε ται σε αυ ξη μένα ε πί πε δα τό σο στο κλι νι κά προ σβεβλη μέ νο ό σο και στο μη προ σβε βλη μέ νο δέρ μα και κυ ρί ως στα ε πι φα νεια κά αγγεί α 136. Α κό μα, έ χει πα ρα τη ρη θεί αύ ξη ση της σύν δεσης της ET-1 με τα ε πι δερμικά αγγεί α και το δερμο-ε πι δερ μι κό ό ριο, η ο ποί α ό μως ε λατ τώ νε ται ό σο η ι στι κή ί νω ση αυ ξά νε ται 136. Η έκ φρα σή της αυ ξά νε ται στα εν δο θη λια κά κύτ τα ρα των μι κρών αι μο φό ρων αγγεί ων του α νώ τε ρου τμή μα τος του χο ρί ου των α σθε νών με ΠΣΣ, σχε τι ζόμενη με αύξη ση του α ριθ μού των περιο χών σύν δε σης με την εν δο θη λί νη και με την πνευ μο νι κή ίνωση 130. β. Μο νο ξεί διο του αζώ του Ι σορ ρο πεί την αγ γειο συ σπα στι κή δρά ση της ΕΤ-1 στα φυσιο λο γι κά αι μο φό ρα αγ γεί α. Η με ταβο λή των σχε τι κών πο σο τή των των δύ ο αυτών συ στα τι κών πι στεύ ε ται ό τι παί ζει πα θο γε νε τι κό ρό λο στην ΠΣΣ. Σε α σθε νείς με ΠΣΣ, η πα ρα γωγή και τα ο λι κά ε πί πε δά του στο πλά σμα άλ λο τε αυ ξά νο νται και άλ λο τε ε λατ τώ νο νται 5,62,92,128,143. Τα περιφερικά μονοπύρηνα του αίματος των α σθε νών με ΠΣΣ πα ρά γουν υ ψη λό τερα ε πί πε δα μονοξειδίου του αζώτου (ΝΟ) αυ τό μα τα ή με τά α πό διέ γερ ση με IL-1b 144. Η αύ ξη ση των ε πιπέδων του ΝΟ μπο ρεί να συμ βάλλει στις α νω μα λί ες της ρύθμι σης των ι νο βλα στών στην ι νω τι κή δια δι κασί α της ΠΣΣ 143. Τα ε πί πε δα του ΝΟ στο πλά σμα δεν αυ ξά νο νται με τά α πό έκ θε ση των α σθε νών 37

4 Αι τιολο γi α και πα θο γe νεια της συ στη ματι κhς σκλη ρο δερ μiας με ΠΣΣ σε ψυ χρό ε ρέ θι σμα, ό πως συμ βαί νει στα φυ σιο λο γι κά ά το μα 109. Α κό μα, σε α σθε νείς με ΠΣΣ και πνευμο νι κή προ σβο λή, τα ε πί πε δα του εκ πνε ό με νου ΝΟ σχε τί ζο νται α νά στρο φα με τη βα ρύ τη τα της αύ ξη σης της πνευ μο νι κής αρ τη ρια κής πίεσης 109. γ. Α νιό ντα υ πε ρο ξει δί ου Τα α νιό ντα υ πε ρο ξει δί ου τα ο ποί α α πε λευ θε ρώνο νται α πό το εν δο θή λιο μπο ρεί να προ κα λούν βλά βη του εν δο θη λί ου, μέ σω της ι διό τη τάς τους να α δρα νο ποιούν το ΝΟ και να ο ξει δώ νουν τις χα μη λής πυ κνό τη τας λιποπρω τε ΐ νες (LDL) 12. Οι ο ξει δω μέ νες LDL μπο ρεί να εί ναι η αι τί α της κυτ τα ρο το ξι κό τη τας του α πο θη κευ μέ νου σκλη ροδερ μα τι κού ο ρού σε καλ λιερ γη μέ να εν δο θη λια κά κύτ ταρα 12,16. Στους σκλη ρο δερ μα τι κούς α σθε νείς, οι LDL εί ναι πο λύ πε ρισ σό τε ρο ε πιρ ρε πείς σε ο ξείδω ση (πι θανώς μέ σω προ σβο λής α πό ε λεύ θε ρες ρί ζες) α πό τους α σθε νείς με πρω το πα θή φαι νό μενα Raynaud ή άλ λα ρευ μα τι κά νο σή μα τα 16. Στα ού ρα α σθε νών με πε ριο ρι σμέ νη και διά χυτη ΠΣΣ έ χουν α νευ ρε θεί αυ ξη μέ να ε πί πε δα ε νός με τα βο λί τη του τε τρανορ-δι καρ βο ξυ λι κού ο ξέ ος (F2IP-M) των F2-ι σο προ στα νών 125. Το εύ ρη μα αυ τό εί ναι έν δει ξη ό τι η ο ξει δω τι κή βλά βη α πό ε λεύ θε ρες ρί ζες παί ζει ρό λο στην πα θο γέ νε ση της ΠΣΣ. δ. Πα ρά γο ντας «ρή ξης» Οι α σθε νείς με διά χυ τη ΠΣΣ και οι συγ γε νείς τους εμ φανί ζουν με γά λη συ χνό τη τα χρω μο σωμι κής ρή ξης των κυτ τά ρων τους, συν δε ό μενη με έ ναν πα ρά γο ντα «ρή ξης» του ο ρού ο ο ποί ος προ κα λεί χρω μο σω μι κές ρή ξεις σε καλ λιερ γημέ να φυ σιο λο γι κά λεμ φο κύτ τα ρα ΑΓ ΓΕΙΑ ΚΟΙ ΠΑ ΡΑΓΟ ΝΤΕΣ Οι αγ γεια κοί πα ρά γο ντες μπο ρεί να παί ζουν ση μα ντι κό ρό λο στην πα θο γέ νε ση της ΠΣΣ, λαμβά νο ντας υ πό ψη τη με γά λη συχνό τη τα των φαινο μέ νων Raynaud και τις δο μι κές ι στο πα θο λο γι κές αγ γειακές αλ λοιώ σεις που χα ρα κτηρίζουν την ΠΣΣ. Η βλά βη του αγ γεια κού εν δο θη λί ου πιστεύ ε ται ό τι α πο τε λεί κε ντρι κό πα θογενε τι κό μη χανι σμό στη ΠΣΣ και προ η γεί ται των ι νω τι κών αλ λοιώ σε ων. Τα εν δο θη λια κά κύττα ρα μπο ρεί να υ φί στα νται βλά βη μέ σω μη χα νι σμών ε ξαρτώ με νων α πό τις πρω τεάσες 63. Α κό μα, οι α νω μα λί ες του α ριθ μού και του τύπου και της ε νερ γο ποί η σης των μα στο κυτ τά ρων ε μπλέ κο νται στην πα θο γέ νε ση των δερ ματι κών αλ λοιώ σε ων της ΠΣΣ (διά με σο οί δη μα) 3,58. Οι α σθε νείς με διά χυ τη ΠΣΣ έ χουν αυ ξη μέ νο α ριθ μό ε νεργο ποι η μέ νων μα στο κυτ τά ρων 99, τα ο ποί α μπο ρεί να ρυθ μί ζουν τη βιο λο γι κή δρα στη ριότη τα των ι νο βλα στών 21,127. Η πα ρα γό με νη α πό τα μα στο κύτ τα ρα η πα ρί νη εί ναι δυ νη τι κός διεγέρ της του βασικού αυξητικού παράγοντα των ινοβλαστών (bfgf) και του αυξητικού παράγοντα με τα σχηματισμού-β (TGFβ), έν δει ξη ό τι τα μαστο κύτ τα ρα συμ με τέ χουν στο φλεγ μο νώ δες και ι νω τι κό συ στα τι κό της ΠΣΣ 40,93. Η βλά βη των εν δο θη λια κών κυτ τά ρων ο δη γεί σε αύ ξη ση της διαπε ρα τό τη τας του τοι χώ μα τος των αγ γεί ων, η ο ποί α ευ θύ νε ται για την οι δη ματώ δη φά ση της ΠΣΣ, ενερ γοποί η ση των ι νο βλαστών, αύ ξη ση της πα ρα γω γής κολ λα γό νου και τε λι κά ίνωση. Α κό μα, ο δη γεί σε ε νερ γο ποί η ση των ο δών της πή ξης, συμβάλ λο ντας στη συ νάθροι ση αι μο πε τα λί ων, τα ο ποί α α πε λευ θε ρώ νουν πα ρά γο ντες που ο δη γούν σε πολ λα πλα σια σμό και με τα νά στευ ση των μυ ι κών κυτ τά ρων του έ σω αγ γεια κού χι τώ να. 5. ΒΛΑ ΒΗ ΕΝ ΔΟ ΘΗ ΛΙΑ ΚΩΝ ΚΥΤ ΤΑ ΡΩΝ Η βλά βη των εν δο θη λια κών κυτ τά ρων φαί νε ται ό τι συμ με τέ χει στην πα θο γέ νε ση της ΠΣΣ. Υ πέρ της ά πο ψης αυ τής συ νη γο ρούν οι χα ρακτη ρι στι κές σκληρο δερ μα τι κές αλ λοιώ σεις, η αύ ξη ση των ε πι πέ δων του α ντι γό νου του συν δε ό με νου με τον πα ρά γο ντα VIII 64 και η αυ ξη μέ νη α πό πτω ση των ενδο θη λια κών κυτ τά ρων 120 που πα ρατη ρούνται στην ΠΣΣ. Η α πό πτω ση των εν δο θη λια κών κυτ τά ρων εί ναι ί σως μί α α πό τις κυ ριό τε ρες εκ δη λώ σεις της σκληρο δερ μί ας. Μπο ρεί να σχετί ζε ται με λοι μώ ξεις α πό ιούς, ό πως ο κυτ τα ρο με γα λο ϊ ός (CMV), δο θέ ντος ό τι οι α σθε νείς με ΠΣΣ έ χουν αυξη μέ να ε πί πε δα 38

5 κ.θ. Τεμποσ α ντι-cmv α ντι σω μά των και η σκλη ρο δερμα τι κή αγ γειο πά θεια έ χει με γά λες ο μοιό τη τες με την α πα ντώ με νη σε λοιμώξεις α πό CMV 68. Η βλά βη των εν δο θη λια κών κυτ τά ρων μπο ρεί να πυ ρο δοτεί ται α πό α νω μα λί ες της αγ γειο ρύθ μι σης ε πα γό με νες α πό δια τα ρα χές της έκκρι σης σε ρο τονί νης και άλ λων αγ γειο συ σπα στι κών πε πτι δί ων, οι ο ποί ες επι τρέ πουν την με τάδοση της αυ ξημέ νης αρ τη ρια κής πί ε σης σε πε ρισ σό τε ρο ευαί σθη τα αγ γεί α ο δη γώ ντας σε εξί δρω ση υ γρών και πρωτεϊνών 32. Λό γω της αυ ξη μέ νης ι στι κής πί ε σης, τα λεμ φαγ γεί α κα τα στρέφονται και τα τρι χο ει δή αιμορ ρα γούν και σχη μα τί ζουν τη λε αγ γειε κτασί ες. Η μι κρο αγ γεια κή βλά βη μπο ρεί να ο δη γή σει σε ί νω ση του έ σω χι τώ να των αρ τη ριο λίων και στένω ση του αγ γεια κού αυ λού, η ο ποί α κα τα λή γει σε ι σχαι μι κές αλ λοιώ σεις 126. Η συ νε χι ζό με νη ε νεργο ποί η ση των εν δο θη λια κών κυτ τά ρων, η οποί α ο δη γεί σε επαγωγή της έκφρασης των μο ρί ων προ σκόλ λη σης, συγκόλ λη ση και ε ξαγ γεί ω ση των λευ κών αι μο σφαι ρί ων μπο ρεί να συμβάλ λει στην πα θο γέ νε ση της σκλη ρο δερ μί ας. Η ά πο ψη αυ τή υ πο στηρί ζε ται α πό τα ε ξής ευρή μα τα: α) Στις πρώ ι μες φλεγ μο νώ δεις σκλη ρο δερ ματι κές αλ λοιώ σεις, η έκ φρα ση του μο ρί oυ προσκόλ λη σης ELAM-1 στα εν δο θη λια κά κύτ τα ρα σχε τί ζε ται με το βαθ μό της μο νο πυ ρη νι κής κυττα ρι κής δι ήθησης 24. β) Σε α σθε νείς με ΠΣΣ, η ε νερ γο ποί η ση ο ρι σμένων λεμ φο κυτ τα ρι κών υ πο πληθυσμών (ε νερ γοποι η μέ να/κυτ τα ρο τοξι κά/ε πα γω γι κά Τ-λεμφοκύττα ρα, φυ σι κά κυτ ταροκτό να κύτ τα ρα και με ρι κά βο η θη τι κά Τ-λεμφοκύτ τα ρα) αυ ξά νει ση μα ντι κά τη συ γκόλ λη σή τους στο αγ γεια κό εν δο θή λιο, in vivo, και διευ κο λύ νει τη με τα νά στευ σή τους στον ε ξω αγ γεια κό χώ ρο 110. γ) Στο πε ρι φε ρι κό αί μα, ο α ριθ μός των κυττά ρων με με γά λη ι κα νό τη τα συ γκόλ λησης προς το εν δο θή λιο μειώ νε ται, ό πως φαί νε ται α πό τη συ νο λι κή μεί ω ση της συ γκόλ λη σης των πε ρι φερι κών μο νο πύ ρη νων κυτ τά ρων με το εν δο θή λιο, in vitro. δ) Τα μο νο πύ ρη να κύτ τα ρα που με τα να στεύουν στην ε ξω κυτ τά ρια θε μέ λια ου σία εκ φρά ζουν δεί κτες δια φο ρο ποί η σης των ε νερ γο ποι η μέ νων Τ-κυτ τά ρων (CD3, CD4, CD45, HLA-DR και LFA- 1) 104. Στην ε πι φά νεια των κυτ τά ρων αυ τών υ πάρχουν υ πο ο μά δες μο ρί ων ι ντεγκρί νης, οι ο ποί ες διευ κολύνουν τη σύν δε ση με άλ λα κύτ τα ρα, ό πως με ι νο βλά στες και ι στι κά συ στα τι κά (κολ λα γό νο τύ που Ι και Ι Ι, φι μπρο νε κτί νη και λα μι νί νη) 43,54. Λα μι νί νη Εί ναι συ στα τι κό της βα σι κής μεμ βρά νης, και, σε μι κρότε ρο βαθ μό, του κολ λα γό νου τύπου IV. Σε α σθε νείς με ΠΣΣ έ χει πα ρα τη ρη θεί κυττα ρο ε πα γό με νη α νο σί α έ να ντι της λα μι νί νης 52 και αύ ξη ση των επιπέ δων της λα μι νί νης-ρ1 του ο ρού 36,48, Α ΝΟ ΣΟ ΛΟ ΓΙ ΚΟΙ ΠΑ ΡΑ ΓΟ ΝΤΕΣ (πινα κες 2-5) α. Αυ το α ντι σώ μα τα ένα ντι πυρη νι κών και κυτ τα ρι κών α ντι γό νων Το 75% πε ρί που των α σθε νών με σκλη ρο δερ μί α έ χουν κυ κλοφο ρού ντα αυ το α ντισώ μα τα έ να ντι δια φό ρων α ντι γό νων, αν και δεν υ πάρ χει σαφής έν δει ξη ό τι αυτά ε μπλέ κο νται στην πα θο γέ νε ση της ΠΣΣ (πίνακας 3). Τα αντι-scl-70 συσχετίζονται με την πε ριο ρι σμέ νη ΠΣΣ (με ή πια προ σβολή οργά νων) και με τη διά χυ τη σκλη ρο δερμί α με πνευ μο νι κή ί νω ση, ε νώ τα ACA με το σύνδρομο CREST. Στη διά χυ τη ΠΣΣ, στό χος των αυ το α ντισωμάτων αυ τών εί ναι πι θα νώς αυ το α ντι γό να τα ο ποί α έ χουν κα τα κερ μα τι σθεί α πό διάφορες οξειδωτικές αντιδράσεις που έχουν ως καταλύτες μέ ταλ λα, ό πως ο χαλ κός και ο σίδη ρος 18. Τα αυτοα ντι σώ μα τα μπο ρεί α κό μα να α να πτύσσο νται ως απάντηση σε λοιμογόνους παράγοντες και, μέ σω μο ρια κής μί μη σης, να πα ρουσιά ζουν δια σταυ ρού με νη α ντί δρα ση με έ να φυ σι κό α ντιγόνο. Σε α σθε νείς με ΠΣΣ, τα α ντι σώ μα τα έ να ντι του κυτ τα ρομε γα λο ϊ ού προ κα λούν α πό πτω ση των εν δο θη λια κών κυτ τά ρων μέ σω αλ λη λε πίδρα σης με την ι ντεγκρί νη-nag-2, έ να πρω τε ϊ νι κό σύ μπλο κο της κυτ τα ρι κής ε πι φά νειας 85. Τα αυ το α ντι σώ μα τα, κά τω α πό ο ρι σμέ νες συν θήκες, μπο ρεί να έ χουν ά με ση παθογό νο δρά ση είτε 39

6 Αι τιολο γi α και πα θο γe νεια της συ στη ματι κhς σκλη ρο δερ μiας ΠΙ ΝΑ ΚΑΣ 2. ΝΟ ΣΗ ΜΑ ΤΑ ΚΑΙ Α ΝΟ ΣΟ ΛΟΓΙ ΚΟΙ ΠΑ ΡΑ ΓΟ ΝΤΕΣ ΣΥΝ ΔΕ Ο ΜΕ ΝΟΙ ΜΕ ΤΗΝ ΠΑ ΘΟ ΓΕ ΝΕ ια ΤΗΣ ΣΥ ΣΤΗ ΜΑ ΤΙ ΚΗΣ ΣΚΛΗ ΡΟ ΔΕΡ ΜΙΑΣ Σύν δρο μο Sjȯ. gren ΣΕΛ Aυτοα ντι σώ μα τα έναντι πυρηνικών και κυτταρικών αντιγόνων Υ περ γαμ μα σφαι ρι ναι μί α Χρό νια νό σος δό τη έ ναντι του ξε νι στή δευ τε ρο πα θώς σε μετα μό σχευ ση μυε λού των ο στών Ρευ μα το ει δής πα ρά γοντας Κυτ τα ρο κί νες Πα ρά γο ντες α νά πτυ ξης ΠΙ ΝΑ ΚΑΣ 3. ΑΥ ΤΟ Α ΝΤΙ ΣΩ ΜΑ ΤΑ Που ΑΝιχΝευ ονται ΣΕ ΑΥ ΞΗ ΜΕ ΝΗ ΣΥ ΧΝΟ ΤΗ ΤΑ ΣΤΗ ΣΚΛΗΡΟ ΔΕΡ ΜΙΑ Α ντι σώ μα τα έ να ντι της το πο ϊ σομερά σης I (α ντι-scl-70) σε ποσοστό 15-29% Α ντι κε ντρο με ρι δια κά α ντι σώ μα τα (ACA) σε ποσοστό 25-30% Α ντι σώ μα τα έ να ντι της φι μπριλ λίνης-1 Α ντι-rna I, II και III α ντι σώ μα τα σε ποσοστό περίπου 20% ΠΙ ΝΑ ΚΑΣ 4. ΚΥΤ ΤΑ ΡΟ ΚΙ ΝΕΣ ΚΑΙ αυξητικοι ΠΑΡΑ ΓΟ ΝΤΕΣ ΠΟΥ πιθανον ΣΥΜ ΜΕ ΤΕ ΧΟΥΝ ΣΤΗΝ ΠΑ ΘΟ ΓΕ ΝΕ ια ΤΗΣ ΣΥ ΣΤΗΜΑ ΤΙ ΚΗΣ ΣΚΛΗ ΡΟ ΔΕΡ ΜΙΑΣ Ι ντερ λευ κί νες (IL-1, IL-2, IL-4, IL-6, IL-8, IL-10, IL-13 και IL-17, υποδο χείς IL-2) Πα ρά γο ντας νέ κρω σης ό γκων (TNF-α) Ι ντερ φε ρό νη-γ Αυ ξη τι κός πα ράγοντας μετασχηματισμού-β (TGF-β) Πα ρά γο ντας α νά πτυ ξης συν δε τι κού ιστού (CTGF) Αι μο πε τα λια κός αυ ξη τι κός πα ρά γο ντας (PDGF) Βα σι κός αυ ξη τι κός παρά γο ντας ι νο βλαστών (bfgf) Αυ ξητι κοί πα ρά γο ντες που μοιάζουν με ινσουλίνη Χη μειο τα κτι κή πρω τε ΐνη 1 και 3 των μο νο κυτ τάρων προ σθε τι κή στη βλάβη των Τ-λεμφοκυτ τά ρων είτε να μπλο κά ρουν τα Τ-λεμφοκύτ τα ρα 11.Τα αυ το α ντισώ μα τα που αλ λη λε πι δρούν με τους ι νο βλά στες εν δε χο μέ νως να παί ζουν πα θο γε νε τι κό ρό λο στη σκλη ρο δερ μί α, δοθέντος ό τι στον ο ρό των α σθενών με ΠΣΣ έ χουν α νευ ρε θεί αυ ξη μέ να ε πί πε δα α ντι σω μά των έ να ντι των ι νο βλα στών 19. Ο ροί πε ριέ χο ντες α ντι σώ μα τα έ να ντι των ι νοβλα στών προ ά γουν την έκ φρα ση του μορίου προσκόλλησης ICAM-1 σε καλ λιερ γη μέ νους ανθρώ πι νους ι νο βλά στες και αυ ξά νουν το mrna και την έκ κρι ση ο ρι σμέ νων προ φλεγ μο νω δών κυττα ρο κι νών. Α ντιεν δο θη λια κά α ντι σώ μα τα Επάγουν την έκ φρα ση των μο ρί ων προ σκόλ λησης στα εν δο θη λια κά κύτ τα ρα και προ κα λούν την α πό πτω ση τους 17,113,120,141. β. Κυτ τα ρο κί νες και αυξητικοί παράγοντες των κυττάρων Αποτελούν μόρια που συμμετέχουν στις κυτ ταρι κές αλ λη λε πι δράσεις (πίνακας 4). Κυτταροκίνες όπως η IL-1 και ο TNF-α αυ ξά νουν τη συ γκόλ λη ση των λευ κών αι μο σφαι ρί ων στα εν δο θη λια κά κύττα ρα, την ε ξαγ γεί ω σή τους στην ε ξω κυτ τά ρια θεμέ λια ου σί α και τον α ριθμό των ε νερ γο ποι η μέ νων εν δο θη λια κών κυτ τά ρων στις σκλη ρο δερ μα τι κές αλλοιώ σεις. Άλλες κυτταροκίνες επάγουν την έκφραση των μορίων προ σκόλ λη σης. Οι ι νο βλά στες σκλη ρο δερμα τι κών α σθε νών συν δέ ο νται με τα λεμ φο κύτ τα ρα 40

7 κ.θ. Τεμποσ ΠΙ ΝΑ ΚΑΣ 5. ΔΙΑ ΤΑ ΡΑ ΧΕΣ Ι ΝΤΕΡ ΛΕΥ ΚΙ ΝΩΝ ΣΧΕ ΤΙ ΖΟ ΜΕ ΝΕΣ ΜΕ ΤΗ ΣΚΛΗ ΡΟ ΔΕΡ ΜΙΑ Ι ντερ λευ κί νη-1: Αυ ξη μένη πα ρα γω γή α πό καλ λιερ γη μέ να μο νοπύρηνα πε ρι φερικού αί μα τος 134 και στον ο ρό των ασθενών 4 Ι ντερ λευ κί νη-2: Αυ ξη μένη πα ρα γω γή 47,57,65,98 Συ σχέ τι ση με τη δερ μα τι κή προσβολή και τη διάρκεια νό σου 65 Ι ντερ λευ κί νη-4: Αυ ξη μένη έκ φρα ση στις σκλη ρο δερ μα τι κές αλλοιώ σεις και σε καλ λιερ γη μέ νους ινο βλά στες α σθενών 112 Αύ ξη ση στον ο ρό 44,57,98 Διέ γερ ση σύν θε σης κολ λαγό νου α πό τους σκλη ροδερ μα τι κούς ι νο βλά στες 29 Ι ντερ λευ κί νη-6: Αυ ξη μένη πα ρα γω γή α πό τα μονο πύ ρηνα του περι φε ρι κού αίματος 23 και στον ο ρό 37,98,116, ι διαί τε ρα σε α σθε νείς με πνευ μο νι κή ί νω ση Συ σχέτι ση με ΤΚΕ, CRP, ε πί πε δα IgG και IgA και δερ μα τι κή προσβολή 116 Αυ ξη μένη πα ρα γω γή α πό τους σκληρο δερ μα τικούς ι νο βλάστες 61 Αυ ξη μένη έκ φρα ση στους σκλη ρο δερ μα τι κούς ι νο βλά στες συ νε πεί α α να στολής της εν δο γε νούς IL-1α 72 Ι ντερ λευ κί νη-8: Αυ ξη μένη πα ρα γω γή α πό τους σκλη ρο δερ μα τικούς ι νο βλά στες 61 Αύ ξη ση στον ο ρό 33,105 και το βρογχοκυψελιδικό έκλπυμα α σθε νών με ι νω δο ποιό κυ ψε λι δί τι δα Ι ντερ λευ κί νη-10: Αύ ξη ση στον ο ρό 116 Συ σχέ τι ση με τη δερ μα τι κή προσβολή και τη πνευμο νι κή ί νω ση 116 Ι ντερ λευ κί νη-12: Αύ ξη ση στον ο ρό 116 Ι ντερ λευ κί νη-13: Αύ ξη ση στον ο ρό 44,107,122 Συ σχέ τι ση με τρι χο ει δο σκο πι κές α νω μα λί ες 107 και α ντι-ssa/ro α ντι σώ μα τα 122 Ι ντερ λευ κί νη 15: Αύ ξη ση στον ο ρό 129 Ι ντερ λευ κί νη-17: Αυ ξη μένη πα ρα γω γή α πό τα Τ-κύττα ρα του περι φε ρι κού αί μα τος και των ι νω τι κών αλ λοιώσεων του δέρ μα τος και των πνευ μό νων 76 sil-1 τύ που 1: Αυ ξη μένη πα ρα γω γή α πό τους σκλη ρο δερ μα τικούς ι νο βλά στες 71 sil-2r: Αύ ξη ση στο βρογχοκυψελιδικό έκλπυμα 90 και τον ο ρό 103 Α ντι σώ μα τα έ να ντι της IL-8: Αύ ξη ση στον ο ρό 105 Α ντι-il-6 IgG αυ το α ντι σώμα τα: Αύ ξη ση στον ο ρό, ι διαί τε ρα των α σθε νών με περιορισμέ νη ΠΣΣ 13 μέ σω αλ λη λε πιδρά σε ων μετα ξύ ICAM-1 και LFA-1, in vitro 1. Η IL-1, ο TNF και η IFN-γ τρο πο ποιούν την έκ φρα ση του ICAM-1 α πό τους σκληροδερ ματι κούς ι νο βλά στες, η ο ποί α ε παυ ξά νε ται α πό την β-οι στρα διό λη 121. Ι ντερ λευ κί νες (πί να κας 5) Αυ ξη τι κός πα ρά γο ντας μετασχηματισμού-β (TGF-β) Έ χει α νιχνευθεί τό σο στο προ σβλη θέν ό σο και στο μη προ σβλη θέν δέρ μα και τους ινωτι κούς πνεύ μο νες α σθε νών με ΠΣΣ 22,50. Η ύ παρ ξή του πριν α πό την ανάπτυ ξη των ι νω τι κών αλ λοιώ σε ων εί ναι έν δει ξη ό τι συμ με τέ χει πρώ ι μα στην πα θο γέ νε ση της ΠΣΣ 50. Μπο ρεί να προ ά γει την ι νο γέ νε ση ε πηρε ά ζο ντας έμ μεσα άλ λες κυτ τα ρο κί νες, και κυρί ως τον PDGF, δε δο μέ νου ό τι: Έ χει έμ με ση μι το γο νι κή δρά ση στους ι νο βλάστες, αλ λη λε πι δρώ ντας με τον υ πο δο χέ α του PDGFa και ε πά γο ντας την έκ φρα ση άλλων μι το γο νι κών πα ρα γό ντων α νά πτυ ξης, ό πως ο CTGF. Οι ι νο βλά στες σκλη ροδερ μα τι κών α σθε νών α πα ντούν στην TGF-β1 εκ φρά ζο ντας με γα λύ τε ρους α ριθ μούς υ πο δο χέ ων του PDGF-α στην ε πι φά νειά 41

8 Αι τιολο γi α και πα θο γe νεια της συ στη ματι κhς σκλη ρο δερ μiας ΠΙ ΝΑ ΚΑΣ 6. ΣΥ ΣΧΕ ΤΙ ΣΕΙΣ Α ΝΤΙ ΓΟΝΩΝ Ι ΣΤΟ ΣΥΜ ΒΑ ΤΟ ΤΗ ΤΑΣ ΜΕ ΕΚ ΔΗ ΛΩ ΣΕΙΣ ΣΥ ΣΤΗ ΜΑ ΤΙ ΚΗΣ ΣΚΛΗΡΟΔΕΡ ΜΙΑΣ Α ντι γό να ι στο συμ βα τότητας Συ σχε τί σεις Βι βλιο γρα φί α DQB1*0501(DQ5), ACA Arnett FC, 1995 DQB1*0301 (DQ7) και άλ λα DQB1 αλ λή λια δια θέ το ντα υ πό λοι πα γλυ κί νης ή τυροσί νης στη θέ ση 26 DQB1*0301(DQ7), DQB1*0302(DQ8), Α ντι-topo-i Arnett FC, 1995 DQB1*0601(DQ6 στους Ιάπω νες) και άλ λα DQB1 αλ λή λια δια θέ το ντα υ πό λοι πα τυ ροσίνης στη θέ ση 30 DR1 και DR5 Πε ριο ρι σμέ νη ΠΣΣ Black CM et al, 1984 A9 και Aw24 Διά χυ τη ΠΣΣ DR και DQ αλ λή λια Α ντι-topo-i Falkner D et al, 2000 ACA Α ντι-th/to α ντισώμα τα DRw3 Σύν δρο μο CREST Germain BF et al, 1981 DRB1*04,DRB1*08 (P = 0.001) ACA Gilchrist FC et al, 2001 και DQB1 αλ λή λια με έ να υ πόλοι πο γλυ κί νης στη θέση 26 DPB1*1301και DRB1*11 ACA Gilchrist FC et al, 2001 DR5 ΠΣΣ Gladman DD et al, 1981 Luderschmidt C et al, 1987 DRB1*1104 αλ λή λιο ΠΣΣ (Έλ λη νες) Vlachoyiannopoulos PG et al, 2000 DR5 και DRw52 ΠΣΣ (Με ξικανοί) Vargas-Alarcon G et al, 1995 τους και αυξάνο ντας τα ε πί πε δά του 142. Αυ ξά νει τις μι το γο νι κές α πα ντή σεις στον PDGF- AA. Ο PDGF-AA συν δέ ε ται μό νο με τον υ ποδο χέ α του PDGF-α, σε α ντί θε ση με τον PDGF-β, ο ο ποί ος συν δέ ε ται και με τους α και με τους β υ πο δο χείς των σκλη ρο δερ μα τι κών κυτ τά ρων. Ο PDGF-AA έ χει α νιχνευθεί με α νο σο ϊ στο χη μι κές με θό δους κο ντά στα αι μο φό ρα αγ γεί α του δέρμα τος και τους θυ λά κους των τρι χών των α σθε νών με σκληρο δερμί α. Υ πο δο χείς του TGF-β Οι καλ λιερ γη μέ νοι ι νο βλά στες δέρ μα τος α σθενών με διά χυ τη ΠΣΣ εμ φα νί ζουν υ περ δι πλά σια αύ ξη ση της έκ φρα σης των υ πο δο χέ ων τύ που Ι και II του TGF-β 55. Οι σκλη ρο δερ μα τι κοί ι νο βλά στες α σθε νών με μορ φέ α και γραμ μι κό σκλη ρόδερ μα εμ φα νί ζουν αυ ξημένη έκφραση των υ πο δο χέ ων τύπου Ι και Ι Ι του TGF-β 74. Οι ι νο βλά στες α σθε νών με ΠΣΣ πε ριέ χουν αυ ξη μέ να ε πί πε δα Smad7 συγκριτι κά με τους φυ σιο λο γι κούς ι νο βλάστες, in vivo και in vitro. Το Smad7, έ να α πό τα κυ ριότε ρα μό ρια στην αρ νη τι κή ρύθ μι ση της ση μα το δό τη σης του TGF-β, σχη μα τί ζει σύμπλο κο με τους υ πο δο χείς του TGF-β. Η ε λάτ τω ση της α να σταλ τι κής δρά σης των Smad7-Smurf στη ση μα το δό τη ση της TGF-β 42

9 κ.θ. Τεμποσ ΠΙ ΝΑ ΚΑΣ 6. ΣΥ ΣΧΕ ΤΙ ΣΕΙΣ Α ΝΤΙ ΓΟΝΩΝ Ι ΣΤΟ ΣΥΜ ΒΑ ΤΟ ΤΗ ΤΑΣ ΜΕ ΕΚ ΔΗ ΛΩ ΣΕΙΣ ΣΥ ΣΤΗ ΜΑ ΤΙ ΚΗΣ ΣΚΛΗΡΟΔΕΡ ΜΙΑΣ (συνεχεια) Α ντι γό να ι στο συμ βα τότητας Συ σχε τί σεις Βι βλιο γρα φί α TAP1A και TAP2A αλ λήλια Διά χυ τη ΠΣΣ Takeuchi Fet al, 1996 Bw35 και DR1 Διά χυ τη ΠΣΣ Lynch CJ et al, 1982 DR3 Πνευ μο νι κή ίνω ση Lynch CJ et al, 1982 DR1 ACA Lynch CJ et al, 1982 Σύν δρο μο CREST Luderschmidt C et al, 1987 DQB και DQB ACA Morel PA et al, 1994 B8 Διά χυ τη σπλαγ χνική προ σβο λή Hughes P et al, 1978 Τα χέ ως ε ξε λισ σόμε νη νό σος DRw11 Α ντι-topo I Morel PA et al, 1994 B8 και DR3 ΠΣΣ-άν δρες Luderschmidt C et al, 1987 ΠΣΣ Kallenberg CG et al, 1981 Νευρολογικές εκ δηλώσεις Hietarinta M et al, 1994 DR2 Φλεγ μο νώ δεις εκ δηλώσεις ΠΣΣ Luderschmidt C et al, 1987 DR3, DR5 και DRw52 Διά χυ τη δερ μα τι κή προ σβολή Langewitz P et al, 1992 DRw52 και DRw6 Θα να τη φό ρα έκ βα ση με πνευ μο νι κή υ πέρτα ση Langewitz P et al, 1992 DQA1*0501 αλ λή λιο ΠΣΣ (άν δρες) Lambert NC et al, 2000 DRw15 ΠΣΣ (Ιά πω νες) Jazwinska EC et al, 1990 B8, DR3 και DR52 ΠΣΣ Hietarinta M et al, 1994 B35 Α ντι-topo IIα Grigolo B et al, 2000 μπο ρεί να συμ βάλ λει στη δια τή ρη ση του αυ το κρινούς TGF-β κυκλώματος στους σκλη ρο δερ μα τι κούς ι νοβλά στες 10. Α κό μα, η πρωτε ϊ νι κή σταθερό τη τα των υ πο δο χέ ων τύ που Ι της TGF -β αυ ξά νε ται σημα ντι κά στους σκλη ρο δερ μα τι κούς, συ γκρι τι κά με τους φυ σιολο γι κούς, ι νο βλάστες. Η α νε παρ κής σημα το δό τη ση του Smad7 και η αυ ξη μέ νη έκ φρα ση του Smad3 στους σκλη ρο δερ μα τι κούς ι νο βλά στες μπο ρεί να ευ θύνο νται για την αυ ξη μέ νη α πό κρι ση του TGF-β στο σκλη ρό δερ μα 25. Η έκ φρα ση της εν δο γλί νης (ε νός μη ε νερ γο ποι η μέ νου υ ποδοχέ α της TGF-β) εί ναι αυ ξη μέ νη στους σκλη ρο δερ μα τικούς ι νο βλά στες και συ νε χί ζει να αυ ξά νε ται κατά τη διάρκεια της νό σου 82. Πα ρά γο ντας α νά πτυ ξης του συν δε τι κού ι στού (CTGF) Πα ρά γε ται σε με γά λα πο σά α πό τους σκλη ροδερ μα τι κούς ι νο βλά στες ως α πάντη ση του TGFP, αλ λά και συ στη ματικά 51,73,82. Μπο ρεί να παί ζει ρό λο στη διαιώ νι ση και προ α γω γή της ί νω σης, ε νώ ο TGF-β στην έ ναρ ξη της ί νω σης και στον έ λεγ χο της έκ φρασης του CTGF 1,115. Αι μο πε τα λια κός αυ ξη τι κός πα ρά γο ντας (PDGF) Δρα ως ι σχυ ρό μι το γό νο στους ι νο βλά στες και 43

10 Αι τιολο γi α και πα θο γe νεια της συ στη ματι κhς σκλη ρο δερ μiας ΠΙ ΝΑ ΚΑΣ 7. ΠΕ ΡΙ ΒΑΛ ΛΟ ΝΤΙ ΚΟΙ ΠΑΡΑ ΓΟ ΝΤΕΣ ΣΥΝ ΔΕ Ο ΜΕ ΝΟΙ ΜΕ ΣΚΛΗ ΡΟ ΔΕΡ ΜΑ ΤΙ ΚΕΣ ΑΛΛΟΙΩ ΣΕΙΣ Χη μι κές και άλ λες ου σί ες Βεν ζέ νιο Βι νύ λιο Βis (4-α μι νο-3-με θυλ κυ κλο ε ξυλ) μεθάνιο Δι με θυλ βου τυλ φαι νυλ δια μί νη Ε ξά νιο Ε πο ξει κές ρη τί νες Ε πτά νιο Ε ξα χλω ρο αι θά νιο Ε ξα χλω ρο βεν ζέ νιο Κο κα ΐ νη Μα γει ρι κό έ λαιο νο θευ μέ νο με α νι λίνη (σύν δρο μο το ξι κού ε λαί ου) Με θυ λέ νιο Να φθαλίνη Ξυ λέ νιο Ξυ λι δέ νιο Πα ρα σι το κτό να Πα ρα φί νη Περ χλω ρο αι θυ λέ νιο Πε τρέ λαιο Πλα στι κά (μο νο με ρή) Πυ ρί τιο Σι λι κό νη Το λου ι δί νη Το λουό λιο Τρι χλω ρο αι θά νιο Τρι χλω ρο αι θυ λέ νιο Φορ μαλ δε ΰ δη Χρυ σός Χλω ριού χος υ δράρ γυ ρος Φάρ μα κα Βι τα μί νη Κ1 Βιν βλα στί νη Γκεμ σι τα βί νη Ι ντερ φε ρό νη L-τρυ πτο φά νη Καρ βι δό πα Μπλε ο μυ κί νη Πε νι κιλ λα μί νη Πε ντα ζο σί νη Τα ξά νες (δο σε τα ξέ λη, πα κλιταξέ λη) μπο ρεί να ευ θύ νε ται για την πα θο λο γι κή αύ ξησή τους στη ΠΣΣ. Στη σκλη ροδερ μί α, ο TGF-β αυ ξά νει πι θα νώς την έκφρα ση των ι νο βλα στών ε νερ γο ποιώ ντας την ο δό PDGF-AA συν δέτη/υ ποδο χέ α PDGF-α. Ο PDGF, στη συ νέ χεια, αυ ξάνει τη με τα γρα φή του bfgf σε φυ σιο λο γι κούς ινοβλά στες. Ο PDGF και ο bfgf (βα σι κός αυ ξη τι κός πα ρά γο ντας των ι νο βλα στών) α νευρί σκονται γύ ρω α πό τα αι μο φό ρα αγ γεί α της κα τώ τερης στι βά δας του χο ρί ου των πρώιμων σκλη ρο δερμα τικών αλ λοιώ σε ων, έν δει ξη ό τι οι αυ ξη τι κοί αυ τοί πα ρά γο ντες σχετί ζο νται με την εν δο θη λια κή βλά βη και ρυθ μί ζουν την έκ φρα ση των γο νι δί ων που παί ζουν ρό λο στη μι το γο νι κή α πό κρι ση. Σε πρώ ι μες δερ μα τι κές αλ λοιώ σεις έ χουν α νευ ρεθεί προ ϊ ό ντα ο γκο γο νι δί ων ras σε συ σχέ τι ση με αγγεια κά εν δο θη λια κά και μο νο πύ ρη να κύτ ταρα 34. Κα τά άλ λους, οι ι νο βλά στες που εκ φρά ζουν τα ο γκο γο νί δια ras παρά γουν πε ρισ σότε ρο bfgf, έν δει ξη ό τι ο bfgf παί ζει ε πί σης αυ το κρι νή ρό λο ο δη γώ ντας σε διέ γερ ση της ανά πτυξης. γ. Μό ρια προ σκόλ λη σης (ICAM-1, VCAM-1 και ELAM-1) Η έκφρασή τους επάγεται ως α πό κρι ση στις κυτ τα ρο κί νες και άλ λους πα ρά γο ντες, με τά α πό φλεγ μο νή και βλά βη του αγ γεια κού εν δο θη λί ου. Συν δέ ο νται με ει δι κές ι ντε γκρί νες στα Τ και Β κύττα ρα, μο νο κύττα ρα, κύτ τα ρα φυ σι κούς φο νείς και αι μο πε τά λια 123. Η αλ λη λε πί δρα ση αυτή ο δη γεί σε συ γκόλ λη ση και με τα νά στευ ση των κυτ τά ρων αυ τών μέ σω του εν δοθη λί ου στην ε ξω κυτ τά ρια θε μέ λια ου σί α. Οι σκλη ρο δερ μα τι κοί ι νο βλά στες πα ρου σιά ζουν υ πε ρέκφρα ση του ICAM-1 μετά α πό διέ γερ ση με IL-1β, TNF-α και IFN-γ, έν δει ξη ό τι το ICAM-1 παί ζει ρό λο στην παραμο νή των λευ κών αι μο σφαι ρί ων στις σκλη ρο δερ μα τι κές αλ λοιώσεις 20. Τα ε πί πε δα 44

11 κ.θ. Τεμποσ του ICAM-1 στον ο ρό αυ ξά νο νται σημα ντι κά στους α σθε νείς με διά χυ τη ΠΣΣ, σε σύγκριση με αυτούς με πε ριο ρι σμέ νη ΠΣΣ, και σχε τί ζο νται με τις συ γκάμ ψεις των φαλαγ γών, την πνευ μο νι κή ί νω ση, την προ σβο λή των αρ θρώσε ων και την τιμή της ΤΚΕ 57. δ. Νό σος μο σχεύ μα τος έ να ντι του ξε νι στή ή μι κρο χειμαι ρι σμός Πρόκειται για έ να χι μαι ρικό νό ση μα κα τά το ο ποί ο τα Τ-λεμφοκύτ τα ρα ή τα κύτ τα ρα-φυ σι κοί φο νείς των ι στών του δό τη στρέ φο νται ε να ντίον των HLA του δέκτη. Η ΠΣΣ υποστηρίζεται ότι μπο ρεί να α πο τε λεί μια διαφοροποιημένη έκφραση της νό σου μο σχεύ μα τος ένα ντι του ξε νι στή (GvHD), δε δο μέ νου ό τι τα δύ ο αυ τά νοσή μα τα μοι ρά ζο νται κοι νές εκ δηλώσεις όπως οι σκλη ροδερ μα τι κές αλ λοιώ σεις και η προ σβο λή του πνεύ μο να και του οι σο φά γου. Έ να τέτοιο διαφοροποιημένο ζω ι κό μο ντέ λο GvHD ανα παρά γει πολ λές α πό τις εκ δη λώ σεις της ΠΣΣ που εμφανίζεται στον άνθρωπο 111. Ο μι κρο χει μαι ρι σμός εί ναι α πο τέ λε σμα με τακί νη σης εμβρυϊκών (και ί σως και αρ χέ γο νων) κυτ τά ρων στη μη τέ ρα, μέσω του πλα κού ντα κα τά την κύ η ση, και της επιβίωσής τους α κό μα και ε πί δε κα ε τί ες, εξαιτίας της ιστοσυμ βα τότητας στο HLA τά ξης Ι Ι αντιγόνα. Οι γυ ναί κες με ΠΣΣ εμ φα νί ζουν ε πί μο να υ ψη λές συ γκε ντρώ σεις άρ ρε νος DNA στην κυ κλο φο ρί α πολ λά χρό νια με τά τη γέννη ση ε νός α γο ριού. Άρ ρε να εμ βρυ ι κά κύτ τα ρα έ χουν ε πί σης β ρε θεί νε κροψια κά σε έ να του λά χι στον όρ γα νο (κυ ρί ως στο σπλή να και, λι γό τε ρο συχνά, στους λεμ φαδέ νες, στους πνεύ μο νες, στα ε πι νε φρί δια και στο δέρ μα) γυ ναι κών με ΠΣΣ που έ χουν γεν νήσει α γό ρια 60. Τα μη τρι κά κύττα ρα που με τα φέ ρο νται στο έμ βρυο μέ σω του πλα κού ντα μπορεί να παί ζουν α νο σο ρυθ μι στι κό ρό λο σε άν δρες με ΠΣΣ και σε γυ ναί κες που ουδέ πο τε έ χουν κυο φο ρή σει 9,89. Ωστόσο, αύ ξη ση του μι κρο χει μαι ρι σμού δεν εμ φα νί ζουν ό λοι οι α σθε νείς με ΠΣΣ 80,97 και στην α νά πτυ ξή του μπορεί να παί ζει ρό λο και το α νοσο γε νε τι κό υ πό στρω μα του α τό μου 80. ε. Χη μειο τα κτι κή πρω τε ΐ νη-3 των μο νο κυτ τάρων Η χη μειο τα κτι κή πρω τε ΐ νη-3 των μο νο κυτ τάρων υ πε ρεκ φρά ζε ται α πό δερ μα τι κούς ι νο βλάστες tight-skin πο ντι κών και α σθενών με πρώ ι μη διά χυ τη ΠΣΣ ΓΕ ΝΕ ΤΙ ΚΟΙ ΠΑ ΡΑ ΓΟ ΝΤΕΣ Οι γε νε τι κοί πα ρά γο ντες φαί νε ται ό τι παί ζουν ση μα ντι κό ρό λο στην ε πιρ ρέπεια για την γέ νε ση και την εκδήλωση τόσο της συ στη μα τι κής σκλη ροδερ μί ας, όσο και του πρωτοπα θούς φαι νο μέ νου Raynaud. Η πα θο γέ νε ση της ΠΣΣ πι στεύεται ό τι βα σί ζε ται βασίζεται στο κατάλ λη λο γε νε τι κό υ πόβα θρο, τρο πο ποιού με νο α πό πε ρι βαλ λο ντι κούς πα ρά γοντες 46. α. Οι κο γε νής και φυ λε τι κή ε πί πτω ση ΠΣΣ έ χει α να φερ θεί σε μια μη τέ ρα και στον υ ιό της 41, σε α δελ φές τις ί διας οι κο γέ νειας 94,95,114 και σε διδύ μους. Τα μέ λη οι κο γε νειών α σθε νών με ΠΣΣ έ χουν θε τι κά Α ΝΑ στον ο ρό συ χνό τε ρα από τους υ γιείς μάρ τυ ρες, αν και συ νή θως σε χα μη λούς τί τλους 87,88. Η ΠΣΣ α πα ντά ται συ χνότε ρα στα μέ λη των οι κο γε νειών των α σθε νών με σκλη ροδερ μί α, πα ρά στο γε νι κό πληθυσμό 8,27. Οι α σθε νείς με ΠΣΣ έ χουν συ χνά οι κο γε νεια κό ι στο ρι κό ρευ μα τι κών νο σημάτων. Η ε πί πτω ση της ΠΣΣ στους Ιν διά νους Choctaw της Πο λι τεί ας Ο κλα χό μα των Η ΠΑ εί ναι του λάχιστον 20 φο ρές με γα λύ τε ρη α πό το γε νι κό πληθυ σμό (469/ ) 7. Η συ χνό τη τα της ΠΣΣ στις Α φρο-α με ρι κα νί δες υ πο λο γίζε ται σε 22,5 πε ρι πτώσεις/ πλη θυ σμού/έ τος, ε νώ στις γυ ναίκες της Καυ κά σιας φυ λής, σε 12,8 πε ρι πτώ σεις/ πληθυσμού/έ τος 79. Οι Α φρο-α με ρι κα νί δες με σκλη ρό δερ μα έ χουν συ χνότερα σο βα ρή διά χυ τη νό σο με μι κρό τε ρη η λι κί α έ ναρ ξης, με γα λύ τε ρη συ χνό τητα φλεγ μο νω δών εκ δη λώ σε ων και μι κρό τε ρη ε πι βίωση 79. Η συ χνότη τα της πνευ μο νι κής ί νω σης εί ναι μι κρό τε ρη και η α θροι στι κή ε πι βί ω ση είναι με γα λύ τε ρη στους Καυ κά σιους, συ γκρι τι κά με τους Α φρο-αμε ρι κανούς και τους Ιά πω νες με ΠΣΣ 78. Οι Ι σπα νο- και 45

12 Αι τιολο γi α και πα θο γe νεια της συ στη ματι κhς σκλη ρο δερ μiας Α φρο-α με ρι κα νοί με ΠΣΣ εμ φα νί ζουν συ χνό τε ρα διά χυ τη προ σβο λή του δέρ μα τος, δα κτυ λι κά έλ κη και πνευ μο νι κή υ πέρ τα ση 106. Οι Καυ κά σιοι εί ναι πι θα νό τε ρο να έ χουν θε τι κά ACA συσχε τιζό με να με η πιό τε ρη νόσο. β. Α ντι γό να ι στο συμ βα τό τη τας Τα HLA συν δέ ο νται με διά φο ρες εκ δη λώ σεις της ΠΣΣ (πίνακας 6). 8. ΠΕ ΡΙ ΒΑΛ ΛΟ ΝΤΙ ΚΟΙ ΠΑΡAΓΟ ΝΤΕΣ Η έκ θε ση σε διά φο ρες χη μι κές ου σί ες έχει συσχετιστεί με νοσή μα τα πα ρό μοια με τη σκληρο δερμί α (πίνα κας 7). 9. ΚΑ ΚΩ ΣΕΙΣ Μπο ρεί να πυ ρο δο τή σουν την α νά πτυ ξη ΠΣΣ, δε δο μένου ό τι ι διαί τε ρα στα παι διά, ΠΣΣ έ χει εμφα νι σθεί με τά α πό φυ σι κές κα κώσεις η ω σι νο φι λι κή πε ριτονί τι δα έ χει εμ φα νι σθεί με τά α πό φυ σι κή κα τα πό νη ση, ενώ γραμ μι κό σκλη ρό δερ μα μπορεί να α να πτυ χθεί σε κα κο ποι η μέ νες πε ριο χές σε διάστη μα 6 μη νών. Οι φυ σι κές κα κώ σεις ή/και η ψυ χο λο γι κή φόρ τι ση μπο ρεί να ε νερ γο ποιούν ή να ε πι δει νώ νουν ή δη προ ϋ πάρ χου σα σκλη ρο δερ ματι κή νό σο. Υ πέρ της άπο ψης αυ τής συ νη γο ρούν η πα ρουσί α των Α ΝΑ και των ACA και ο ι διαί τε ρος τύ πος των HLA σε α σθε νείς με ΠΣΣ. 10. ΛΟΙ ΜΩ ΞΕΙΣ Οι λοι μώ ξεις, ι διαί τε ρα οι ιο γε νείς, ε νο χο ποιούνται για την γέ νε ση της σκληρο δερ μί ας και ι διαίτε ρα του γραμ μι κού σκλη ρο δέρ μα τος, σε ά το μα με γε νετική ε πιρ ρέ πεια. Οι λοι μώ ξεις α πό ιούς οι ο ποί οι πε ριέ χουν δια δο χή α μι νο ξέ ων πα ρό μοια με την α πα ντώ με νη στις πρω τε ΐ νες του ξε νι στή μπο ρεί να α πο τε λούν το γε νεσιουρ γό αί τιο της ΠΣΣ. Έ νας τέ τοιος κοι νός ε πί το πος έ χει πα ρα τηρη θεί με τα ξύ το πο ϊ σο με ρά σης 1 και ο ρι σμένων ρε τρο ϊ ών 91. O κυτ τα ρο με γα λο ϊ ός (CMV) μπο ρεί να ευ νο εί την ανά πτυ ξη της ΠΣΣ τρο πο ποιώ ντας τις αγ γεια κές, ι νω τι κές και α νο σο λο γι κές εκ δηλώ σεις της ΠΣΣ 102 ή μο λύ νο ντας τα εν δο θη λια κά κύτ τα ρα. Τα α ντι-cmv α ντι σώ μα τα προ κα λούν α πό πτω ση των εν δοθη λια κών κυτ τά ρων, α ντι δρώ ντας με την πρω τε ΐ νη UL94 του CMV 85. Στην Ευ ρώ πη και στην Α σί α, η μορ φέ α συν δέ ε ται πι θα νώς με λοί μω ξη α πό B. burgdorferi 140. ΣΥ ΜΠΕ ΡΑ ΣΜΑ H αι τιο πα θο γέ νε ια της ΠΣΣ δεν εί ναι ακόμα πλή ρως γνω στή. Υ πάρ χουν ι σχυ ρές εν δεί ξεις ό τι γενε τι κοί πα ρά γο ντες παί ζουν ση μα ντι κό ρόλο στην ε πιρ ρέ πεια προς ανά πτυ ξη και εμ φάνι ση ΠΣΣ, ό πως και πρω το πα θούς φαι νο μέ νου Raynaud. H ΠΣΣ συν δέ ε ται με το φυλετικό υ πό στρω μα και εμφανίζει οι κο γε νή ε πί πτω ση. Η τε λευ ταί α, συ γκρι τι κά με την ε πί πτω ση της νό σου στο γε νι κό πλη θυ σμό, α πο τε λεί ση μα ντι κό πα ρά γο ντα κιν δύνου ανάπτυ ξης ΠΣΣ. Τα αλ λή λια των HLA τά ξης Ι Ι συν δέ ο νται με αυξη μέ νο κίν δυ νο α νά πτυ ξης της νό σου σε ο ρι σμέ νους πλη θυ σμούς, αλ λά ι σχυρό τερα με την εμφάνιση ο ρι σμέ νων αυ το α ντι σω μά των. Ο ρό λος του μι κρο χει με ρι σμού στην πα θο γέ νε ση της ΠΣΣ δεν έ χει ακριβώς προσ διορι σθεί. Σύμ φωνα με πρό σφα τες με λέ τες που διε ρεύ νη σαν τους πο λυ μορ φι σμούς γο νι δί ων που κω δι κο ποιούν πρω τε ΐ νες της ε ξω κυτ τά ριας θε μέ λιας ου σίας, οι μη-mhc πε ριο χές ε μπλέ κο νται στην πα θογέ νε ση της ΠΣΣ. Εν κα τα κλεί δι, ό λες οι πλη ρο φο ρί ες που α φο ρούν αι τιο πα θο γε νε τι κούς μη χα νι σμούς της ΠΣΣ κα τα δει κνύ ουν ό τι η συ στη μα τι κή σκλη ροδερ μί α είναι μί α πο λύ πλο κη, πο λυ πα ρα γο ντι κή και ά γνω στης αι τιο λο γί ας νό σος. ABSTRACT Etiopathogenesis of systemic sclerosis Κ. Τh. Tempos Rheumatology Department, KAT Hospital, Kifissia, Athens. The etiopathogenesis of systemic sclerosis is still unclear. Although there are increasing indications for genetic factors to play important role in the susceptibility and the expression of the disease and the primary Raynaud phenomenon. Systemic sclerosis is associated with the ethnic background and the familial aggregation. The 46

13 κ.θ. Τεμποσ latter, compared in prevalence with that of the general population, represents a significant risk factor for the development of the disease. Major histocompatibility complex class II alleles increase further the risk in some populations, but more strongly they correlate with specific autoantibodies, rather than with the disease itself. Over the last years, studies exploring polymorphisms in genes coding for extracellular matrix proteins and cell-signalling molecules, implicate non-mhc areas in the pathogenesis of systemic sclerosis. The data reviewed here suggest that systemic sclerosis is a multipathogenic complex autoimmune disorder. Hellenic Rheumatology 2006;17(1):35-54 Key words: progressive systemic sclerosis, systemic sclerosis, etiopathogenesis ΒΙ ΒΛΙΟ ΓΡΑ ΦΙΑ 1. Abraham D, Lupoli S, McWhirter A, Plater-Zyberk C, Piela TH, Korn JH, Olsen I, Black C. Expression and function of surface antigens on scleroderma fibroblasts. Arthritis Rheum 1991 Sep; 34(9): Abraham D J, Shiwen X, Black CM, Sa S, Xu Y, Leask A. Tumor necrosis factor-alpha suppresses the induction of connective tissue growth factor by transforming growth factor-beta in normal and scleroderma fibroblasts. J Biol Chem 2000 May 19; 275(20): Akimoto S, Ishikawa O, Igarashi Y, Kurosawa M, Miyachi Y. Dermal mast cells in scleroderma: their skin density, tryptase/chymase phenotypes and degranulation. Br J Dermatol 1998 Mar; 138(3): Alecu M, Geleriu L, Coman G, Galatescu L. The interleukin-1, interleukin-2, interleukin-6 and tumour necrosis factor-alpha serological levels in localised and systemic sclerosis. Rom J Intern Med 1998 Jul-1998 Dec 31; 36(3-4): Andersen GN, Caidahl K, Kazzam E, Petersson AS, Waldenstrom A, Mincheva-Nilsson L, Rantapaa- Dahlqvist S. Correlation between increased nitric oxide production and markers of endothelial activation in systemic sclerosis: findings with the soluble adhesion molecules E-selectin, intercellular adhesion molecule 1, and vascular cell adhesion molecule 1. Arthritis Rheum 2000 May; 43(5): Arnett FC. HLA and autoimmunity in scleroderma (systemic sclerosis). Int Rev Immunol 1995; 12(2-4): Arnett FC, Howard RF, Tan F, Moulds JM, Bias WB, Durban E, et al. Increased prevalence of systemic sclerosis in a Native American tribe in Oklahoma. Association with an Amerindian HLA haplotype. Arthritis Rheum 1996 Aug; 39(8): Arnett FC, Cho M, Chatterjee S, Aguilar MB, Reveille JD, Mayes MD. Familial occurrence frequencies and relative risks for systemic sclerosis (scleroderma) in three United States cohorts. Arthritis Rheum 2001 Jun; 44(6): Artlett CM, Cox LA, Jimenez SA. Detection of cellular microchimerism of male or female origin in systemic sclerosis patients by polymerase chain reaction analysis of HLA-Cw antigens. Arthritis Rheum 2000 May; 43(5): Asano Y, Ihn H, Yamane K, Kubo M, Tamaki K. Impaired Smad7-Smurf-mediated negative regulation of TGF-beta signaling in scleroderma fibroblasts. J Clin Invest 2004 Jan; 113(2): Black CM. The aetiopathogenesis of systemic sclerosis: thick skin--thin hypotheses. The Parkes Weber Lecture J R Coll Physicians Lond Mar-Apr 30; 29(2): Blake DR, Winyard P, Scott DG, Brailsford S, Blann A, Lunec J. Endothelial cell cytotoxicity in inflammatory vascular diseases--the possible role of oxidised lipoproteins. Ann Rheum Dis 1985 Mar; 44(3): Blumenkrantz N, Asboe-Hansen G. Abnormal skin collagen in scleroderma. Acta Derm Venereol 1978; 58(1): Bou-Gharios G, Osman J, Black C, Olsen I. Excess matrix accumulation in scleroderma is caused partly by differential regulation of stromelysin and TIMP-1 synthesis. Clin Chim Acta 1994 Nov; 231(1): Brady AH. Collagenase in scleroderma. J Clin Invest 1975 Nov; 56(5): Bruckdorfer KR; Hillary JB, Bunce T, Vancheeswaran R, Black CM. Increased susceptibility to oxidation of low-density lipoproteins isolated from patients with systemic sclerosis. Arthritis Rheum 1995 Aug; 47

14 Αι τιολο γi α και πα θο γe νεια της συ στη ματι κhς σκλη ρο δερ μiας 38(8): Carvalho D, Savage CO, Black CM, Pearson JD. IgG antiendothelial cell autoantibodies from scleroderma patients induce leukocyte adhesion to human vascular endothelial cells in vitro. Induction of adhesion molecule expression and involvement of endothelium-derived cytokines. J Clin Invest 1996 Jan 1; 97(1): Casciola-Rosen L, Wigley F, Rosen A. Scleroderma autoantigens are uniquely fragmented by metalcatalyzed oxidation reactions: implications for pathogenesis. J Exp Med 1997 Jan 6; 185(1): Chizzolini C, Raschi E, Rezzonico R, Testoni C, Mallone R, Gabrielli A, et al. Autoantibodies to fibroblasts induce a proadhesive and proinflammatory fibroblast phenotype in patients with systemic sclerosis. Arthritis Rheum 2002 Jun; 46(6): Cho MM, Jimenez SA, Johnson BA, Harlow LA, Burrows JC, Koch AE. In vitro cytokine modulation of intercellular adhesion molecule-1 expression on systemic sclerosis dermal fibroblasts. Pathobiology 1994; 62(2): Claman HN. On scleroderma. Mast cells, endothelial cells, and fibroblasts. JAMA 1989 Sep 1; 262(9): Corrin B, Butcher D, McAnulty BJ, Dubois RM, Black CM, Laurent GJ, Harrison NK. Immunohistochemical localization of transforming growth factor-beta 1 in the lungs of patients with systemic sclerosis, cryptogenic fibrosing alveolitis and other lung disorders. Histopathology 1994 Feb; 24(2): Crestani B, Seta N, De Bandt M, Soler P, Rolland C, Dehoux M, Boutten A, Dombret MC, Palazzo E, Kahn MF, et al. Interleukin 6 secretion by monocytes and alveolar macrophages in systemic sclerosis with lung involvement. Am J Respir Crit Care Med 1994 May; 149(5): Denton CP, Bickerstaff MC, Shiwen X, Carulli MT, Haskard DO, Dubois RM, Black CM. Serial circulating adhesion molecule levels reflect disease severity in systemic sclerosis. Br J Rheumatol 1995 Nov; 34(11): Dong C, Zhu S, Wang T, Yoon W, Li Z, Alvarez RJ, ten Dijke P, White B, Wigley, FM, Goldschmidt- Clermont PJ. Deficient Smad7 expression: a putative molecular defect in scleroderma. Proc Natl Acad Sci USA 2002 Mar 19; 99(6): Emerit I, Housset E, Feingold J. Chromosomal breakage and scleroderma: studies in family members. J Lab Clin Med 1976 Jul; 88(1): Englert H, Small-McMahon J, Chambers P, O Connor H, Davis K, Manolios N, et al. Familial risk estimation in systemic sclerosis. Aust N Z J Med Feb; 29(1): Falkner D, Wilson J, Fertig N, Clawson K, Medsger TA Jr, Morel PA. Studies of HLA-DR and DQ alleles in systemic sclerosis patients with autoantibodies to RNA polymerases and U3-RNP (fibrillarin). J Rheumatol 2000 May; 27(5): Fertin C, Nicolas JF, Gillery P, Kalis B, Banchereau J, Maquart FX. Interleukin-4 stimulates collagen synthesis by normal and scleroderma fibroblasts in dermal equivalents. Cell Mol Biol 1991; 37(8): Friedman JM, Pachman LM, Maryjowski ML, Jonasson O, Battles ND, Crowe WE, et al. Immunogenetic studies of juvenile dermatomyositis. HLA antigens in patients and their families. Tissue Antigens 1983 Jan; 21(1): Friedman JM, Pachman LM, Maryjowski ML, Radvany RM, Crowe WE, Hanson V, et al. Immunogenetic studies of juvenile dermatomyositis: HLA-DR antigen frequencies. Arthritis Rheum 1983 Feb; 26(2): Fries JF. The microvascular pathogenesis of scleroderma: an hypothesis. Ann Intern Med 1979 Nov; 91(5): Furuse S, Fujii H, Kaburagi Y, Fujimoto M, Hasegawa M, Takehara K, Sato S. Serum concentrations of the CXC chemokines interleukin 8 and growthregulated oncogene-alpha are elevated in patients with systemic sclerosis. J Rheumatol 2003 Jul; 30(7): Gay S, Trabandt A, Moreland LW, Gay RE. Growth factors, extracellular matrix, and oncogenes in scleroderma. Arthritis Rheum 1992 Mar; 35(3): Germain BF, Espinoza LR, Bergen LL, Vagesh M, Vasey FB. Increased prevalence of DRw3 in the CREST syndrome. Arthritis Rheum 1981 Jun; 24(6): Gerstmeie H, Gabrielli A, Meurer M, Brocks D, Braun-Falco O, Krieg T. Levels of type IV collagen and laminin fragments in serum from patients with progressive systemic sclerosis. J Rheumatol 1988 Jun; 15(6): Giacomelli R, Cipriani P, Danese C, Pizzuto F, 48

15 κ.θ. Τεμποσ Lattanzio R, Parzanese I, et al. Peripheral blood mononuclear cells of patients with systemic sclerosis produce increased amounts of interleukin 6, but not transforming growth factor-beta 1. J Rheumatol 1996 Feb; 23(2): Gilchrist FC, Bunn C, Foley PJ, Lympany PA, Black CM, Welsh KI, du Bois RM. Class II HLA associations with autoantibodies in scleroderma: a highly significant role for HLA-DP. Genes Immun 2001 Apr; 2(2): Gladman DD, Keystone EC, Baron M, Lee P, Cane D, Mervert H. Increased frequency of HLA-DR5 in scleroderma. Arthritis Rheum 1981 Jun; 24(6): Gospodarowicz D, Cheng J. Heparin protects basic and acidic FGF from inactivation. J Cell Physiol 1986 Sep; 128(3): Gray RG, Altman RD. Progressive systemic sclerosis in a family: case report of a mother and son and review of the literature. Arthritis Rheum 1977 Jan-Feb 28; 20(1): Grigolo B, Mazzetti I, Meliconi R, Bazzi S, Scorza R, Candela M, et al. Anti-topoisomerase II alpha autoantibodies in systemic sclerosis-association with pulmonary hypertension and HLA-B35. Clin Exp Immunol 2000 Sep; 121(3): Gullberg D, Tingstrom A, Thuresson AC, Olsson L, Terracio L, Borg TK, Rubin K. Beta 1 integrinmediated collagen gel contraction is stimulated by PDGF. Exp Cell Res 1990 Feb; 186(2): Hasegawa M, Sato S, Nagaoka T, Fujimoto M, Takehara K. Serum levels of tumor necrosis factor and interleukin-13 are elevated in patients with localized scleroderma. Dermatology 2003; 207(2): Haustein UF, Herrmann K, Bohme HJ. Pathogenesis of progressive systemic sclerosis. Int J Dermatol 1986 Jun; 25(5): Haustein UF, Herrmann K. Environmental scleroderma. Clin Dermatol 1994 Jul-Sep 30; 12(3): Hawrylko E, Spertus A, Mele CA, Oster N, Frieri M. Increased interleukin-2 production in response to human type I collagen stimulation in patients with systemic sclerosis. Arthritis Rheum 1991 May; 34(5): Herrmann K, Schulze E, Heckmann M, Schubert I, Meurer M, Ziegler V, et al. Type III collagen aminopropeptide and laminin P1 levels in serum of patients with silicosis-associated and idiopathic systemic scleroderma. Br J Dermatol 1990 Jul; 123(1): Hietarinta M, Ilonen J, Lassila O, Hietaharju A. Association of HLA antigens with anti-scl-70- antibodies and clinical manifestations of systemic sclerosis (scleroderma). Br J Rheumatol 1994 Apr; 33(4): Higley H, Persichitte K, Chu S, Waegell W, Vancheeswaran R, Black C. Immunocytochemical localization and serologic detection of transforming growth factor beta 1. Association with type I procollagen and inflammatory cell markers in diffuse and limited systemic sclerosis, morphea, and Raynaud s phenomenon. Arthritis Rheum 1994 Feb; 37(2): Holmes A, Abraham DJ, Sa S, Shiwen X, Black CM, Leask A. CTGF and SMADs, maintenance of scleroderma phenotype is independent of SMAD signaling. J Biol Chem 2001 Apr 6; 276(14): Huffstutter JE, DeLustro FA, LeRoy EC. Cellular immunity to collagen and laminin in scleroderma. Arthritis Rheum 1985 Jul; 28(7): Hughes P, Gelsthorpe K, Doughty RW, Rowell NR, Rosenthal FD, Sneddon IB. The association of HLA- B8 with visceral disease in systemic sclerosis. Clin Exp Immunol 1978 Mar; 31(3): Hynes RO. Integrins: versatility, modulation, and signaling in cell adhesion. Cell 1992 Apr 3; 69(1): Ihn H, Sato S, Fujimoto M, Kikuchi K, Takehara K. Demonstration of interleukin-2, interleukin- 4 and interleukin-6 in sera from patients with localized scleroderma. Arch Dermatol Res 1995; 287(2): Ihn H, Sato S, Fujimoto M, Kikuchi K, Kadono T, Tamaki K, Takehara K. Circulating intercellular adhesion molecule-1 in the sera of patients with systemic sclerosis: enhancement by inflammatory cytokines. Br J Rheumatol 1997 Dec; 36(12): Ihn H, Yamane K, Kubo M, Tamaki K. Blockade of endogenous transforming growth factor beta signaling prevents up-regulated collagen synthesis in scleroderma fibroblasts: association with increased expression of transforming growth factor beta receptors. Arthritis Rheum 2001 Feb; 44(2): Irani AM, Gruber BL, Kaufman LD, Kahaleh MB, Schwartz LB. Mast cell changes in scleroderma. 49

ΣΤΟ ΧΟΣ- Ε ΠΙ ΔΙΩ ΞΗ ΠΛΑΙ ΣΙΟ ΧΡΗ ΜΑ ΤΟ ΔΟ ΤΗ ΣΗΣ

ΣΤΟ ΧΟΣ- Ε ΠΙ ΔΙΩ ΞΗ ΠΛΑΙ ΣΙΟ ΧΡΗ ΜΑ ΤΟ ΔΟ ΤΗ ΣΗΣ ΣΤΟ ΧΟΣ- Ε ΠΙ ΔΙΩ ΞΗ Στό χος του Ο λο κλη ρω μέ νου Προ γράμ μα τος για τη βιώ σι μη α νά πτυ ξη της Πίν δου εί ναι η δια μόρ φω ση συν θη κών α ει φό ρου α νά πτυ ξης της ο ρει νής πε ριο χής, με τη δη

Διαβάστε περισσότερα

1.2.3 ιαρ θρω τι κές πο λι τι κές...35 1.2.4 Σύ στη μα έ λεγ χου της κοι νής α λιευ τι κής πο λι τι κής...37

1.2.3 ιαρ θρω τι κές πο λι τι κές...35 1.2.4 Σύ στη μα έ λεγ χου της κοι νής α λιευ τι κής πο λι τι κής...37 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕ Φ Α Λ ΑΙΟ ΤΟ ΙΚΑΙΟ ΤΗΣ ΑΛΙΕΙΑΣ... 21 ΚΕ Φ Α Λ ΑΙΟ 1 o Η ΑΛΙΕΥΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ 1.1 Η Α λιεί α ως Οι κο νο μι κή ρα στη ριό τη τα...25 1.2 Η Κοι νο τι κή Α λιευ τι κή Πο λι τι κή...28

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ, ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ

ΑΣΚΗΣΗ, ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΑΣΚΗΣΗ, ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2010 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρό λο γος...6 1. Ά σκη ση και ψυ χική υ γεί α Ει σα γω γή...9 Η ψυ χο λο γί α της ά σκη σης...11

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Μάνατζμεντ και Μάρκετινγκ Οργανισμών και Επιχειρήσεων Αθλητισμού και Αναψυχής

Αρχές Μάνατζμεντ και Μάρκετινγκ Οργανισμών και Επιχειρήσεων Αθλητισμού και Αναψυχής Κωνσταντίνος Αλεξανδρής, PhD Αρχές Μάνατζμεντ και Μάρκετινγκ Οργανισμών και Επιχειρήσεων Αθλητισμού και Αναψυχής β βελτιωμένη έκδοση ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2011 ΠΕΡΙEΧΟΜΕΝΑ Εισαγωγή... 11 ΠΡΩΤΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 1.0 Η Αθλητική

Διαβάστε περισσότερα

Κυ ρι ον ευ λο γη τος ει Κυ ρι ε ευ. λο γει η ψυ χη µου τον Κυ ρι ον και πα αν. τα τα εν τος µου το ο νο µα το α γι ον αυ

Κυ ρι ον ευ λο γη τος ει Κυ ρι ε ευ. λο γει η ψυ χη µου τον Κυ ρι ον και πα αν. τα τα εν τος µου το ο νο µα το α γι ον αυ ΤΥΙΚΑ & ΜΑΚΑΡΙΣΜΟΙ Ἦχος Νη Μ Α Ν µην Ευ λο γει η ψυ χη µου τον Κυ ρι ον ευ λο γη τος ει Κυ ρι ε ευ λο γει η ψυ χη µου τον Κυ ρι ον και πα αν τα τα εν τος µου το ο νο µα το α γι ον αυ του Ευ λο γει η ψυ

Διαβάστε περισσότερα

Η Ο ΜΑ ΔΙ ΚΗ. της ζω ής

Η Ο ΜΑ ΔΙ ΚΗ. της ζω ής Η Ο ΜΑ ΔΙ ΚΗ ΨΥ ΧΗ η αν θο δέ σµη της ζω ής ΚΕΙΜΕΝΟ: Υ πτγος ε.α. Ά ρης Δια μα ντό που λος, Διδάκτωρ Φιλοσοφίας-Ψυχολόγος ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΣΗ: Στρατιωτική Επιθεώρηση ΕΙ ΣΑ ΓΩ ΓΙ ΚΕΣ ΕΝ ΝΟΙΕΣ Ό πως υ πάρ χει

Διαβάστε περισσότερα

1 ο Κεφά λαιο. Πώς λειτουργεί η σπονδυλική στήλη;...29

1 ο Κεφά λαιο. Πώς λειτουργεί η σπονδυλική στήλη;...29 ΠΕΡΙEΧΟΜΕΝΑ Οδηγός χρησιμοποίησης του βιβλίου και των τριών ψηφιακών δίσκων (DVD)...11 Σκο πός του βι βλί ου και των 3 ψηφιακών δί σκων...15 Λί γα λό για α πό το Σχο λι κό Σύμ βου λο Φυ σι κής Α γω γής...17

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΟΡΦΙΑΤΗΣ. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ θεωριes και μεθοδοι

ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΟΡΦΙΑΤΗΣ. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ θεωριes και μεθοδοι ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΟΡΦΙΑΤΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ θεωριes και μεθοδοι ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2003 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ θεωριες και μεθοδοι ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΟΡΦΙΑΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

24 Πλημμυρισμένα. 41 Γίνε

24 Πλημμυρισμένα. 41 Γίνε Anderson s Ltd Εφαρμογές Υψηλής Τεχνολογίας - Εκδόσεις : Γ Σεπτεμβρίου 103 Αθήνα 10434 Τ: 210-88 21 109 F: 210-88 21 718 W: www.odp.gr E: web@odp.gr 42 Γρήγορο Εγχειρίδιο για τον Διαχειριστή 24 Πλημμυρισμένα

Διαβάστε περισσότερα

Οι τα α α α α α α α Κ. ε ε ε ε ε ε ε ε ε Χε ε ε. ε ε ε ε ε ε ρου ου βι ι ι ι ι ι ι. ιµ µυ στι κω ω ω ω ω ως ει κο ο

Οι τα α α α α α α α Κ. ε ε ε ε ε ε ε ε ε Χε ε ε. ε ε ε ε ε ε ρου ου βι ι ι ι ι ι ι. ιµ µυ στι κω ω ω ω ω ως ει κο ο ΧΕΡΟΥΒΙΟ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΟΙΝΩΝΙΟ Λ. Β Χερουβικόν σε ἦχο πλ. β. Ἐπιλογές Ἦχος Μ Α µη η η η ην Οι τ Χε ε ε ε ε ε ε ε ε ε ε ε ε ε ε ε ε Χε ε ε ε ε ε ε ε ε ρου ου βι ι ι ι ι ι ι ιµ µυ στι κω ω ω ω ω ως ει κο ο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙ ΣΑ ΓΩ ΓΗ ΣΤΙΣ Ε ΠΙ ΧΕΙ ΡΗ ΣΕΙΣ

ΕΙ ΣΑ ΓΩ ΓΗ ΣΤΙΣ Ε ΠΙ ΧΕΙ ΡΗ ΣΕΙΣ ΕΙ ΣΑ ΓΩ ΓΗ ΣΤΙΣ Ε ΠΙ ΧΕΙ ΡΗ ΣΕΙΣ CIMIC CIMIC CIMIC ΚΕΙΜΕΝΟ: Υπλγος (ΜΧ) Ευ ρι πί δης Κ. Χα νιάς ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΣΗ: Στρατιωτική Επιθεώρηση CIMIC εί ναι τα αρ χι κά των λέ ξε ων Civil Military Co-operation

Διαβάστε περισσότερα

Joseph A. Luxbacher. Μετάφραση - Επιμέλεια: Πέτρος Νάτσης, Αστέριος Πατσιαούρας. ΠοΔΟΣΦΑΙΡΟ. Βήματα για την επιτυχία

Joseph A. Luxbacher. Μετάφραση - Επιμέλεια: Πέτρος Νάτσης, Αστέριος Πατσιαούρας. ΠοΔΟΣΦΑΙΡΟ. Βήματα για την επιτυχία Joseph A. Luxbacher Μετάφραση - Επιμέλεια: Πέτρος Νάτσης, Αστέριος Πατσιαούρας ΠοΔΟΣΦΑΙΡΟ Βήματα για την επιτυχία ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2008 ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ. Βήματα για την επιτυχία. Joseph A. Luxbacher Μετάφραση - Επιμέλεια:

Διαβάστε περισσότερα

Χει ρι στών Μη χα νη µά των Λα το µεί ων Μαρµάρου, Πέτρας & Χώ µα τος ό λης της χώρας O53R10& O54R10

Χει ρι στών Μη χα νη µά των Λα το µεί ων Μαρµάρου, Πέτρας & Χώ µα τος ό λης της χώρας O53R10& O54R10 Χει ρι στών Μη χα νη µά των Λα το µεί ων Μαρµάρου, Πέτρας & Χώ µα τος ό λης της χώρας O53R10& O54R10 ΚΩΩ Δ Ι ΚO ΠOΙ Η ΣΗ ΣYΛ ΛO ΓΙ ΚΩΩΝ ΡYΘ ΜΙ ΣΕ ΩΩΝ (ΣΣΕ & Δ Α) ΤΩΩΝ ΧΕΙ ΡΙ ΣΤΩΩΝ ΕΚ ΣΚΑ ΠΤΙ ΚΩΩΝ, Α ΝY

Διαβάστε περισσότερα

Στρα τιω τι κή. Ορ χή στρα Πνευ στών. (Μπά ντα)

Στρα τιω τι κή. Ορ χή στρα Πνευ στών. (Μπά ντα) Στρα τιω τι κή Ορ χή στρα Πνευ στών (Μπά ντα) KΕΙΜΕΝΟ-ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: Λγός (ΜΣ) Κων στα ντί νος Κε ρε ζί δης Πώς γεν νή θη κε η μπά ντα Τον χει ρι σμό των πνευ στών ορ γά νων τον συ να ντού με στην ι στο

Διαβάστε περισσότερα

13 ο Διεθνές Συνέδριο Φυσικής Αγωγής. Τρίμηνη έκδοση της Ένωσης Γυμναστών Βορείου Ελλάδος

13 ο Διεθνές Συνέδριο Φυσικής Αγωγής. Τρίμηνη έκδοση της Ένωσης Γυμναστών Βορείου Ελλάδος Τρίμηνη έκδοση της Ένωσης Γυμναστών Βορείου Ελλάδος Πρ. Κορομηλά 51, Τ.Κ. 546 22, Θεσσαλονίκη Κωδικός 6120 Οκτώβριος-Νοέμβριος-Δεκέμβριος 2009 Τεύχος 35 Τιμή: 0,01 ISSN 1109-7450 13 ο Διεθνές Συνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΑ ΛΗΣ Ο ΜΙ ΛΗ ΣΙΟΣ. του, εί ναι ση μα ντι κό να ει πω θούν εν συ ντομί α με ρι κά στοι χεί α για το πο λι τι σμι κό πε ριβάλ

ΘΑ ΛΗΣ Ο ΜΙ ΛΗ ΣΙΟΣ. του, εί ναι ση μα ντι κό να ει πω θούν εν συ ντομί α με ρι κά στοι χεί α για το πο λι τι σμι κό πε ριβάλ ΘΑ ΛΗΣ Ο ΜΙ ΛΗ ΣΙΟΣ ΟΙ ΒΑ ΣΙ ΚΕΣ ΑΡ ΧΕΣ ΤΗΣ ΦΙ ΛΟ ΣΟ ΦΙΑΣ ΤΟΥ, Ο ΡΟ ΛΟΣ ΤΟΥ Α ΡΙ ΣΤΟ- ΤΕ ΛΗ ΣΤΗ ΔΙΑ ΔΟ ΣΗ ΤΩΝ ΘΕ ΣΕ ΩΝ ΤΟΥ ΚΑΙ Η Υ ΠΟ ΔΟ ΧΗ ΤΩΝ ΦΙ- ΛΟ ΣΟ ΦΙ ΚΩΝ ΤΟΥ ΘΕ ΣΕ- ΩΝ ΣΤΗΝ Ε ΠΟ ΧΗ ΤΟΥ ΚΙΚΕ ΡΩ ΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

Μ ε τ έ ω ρ α. τό πος συ νά ντη σης θε ού & αν θρώ πων

Μ ε τ έ ω ρ α. τό πος συ νά ντη σης θε ού & αν θρώ πων Μ ε τ έ ω ρ α τό πος συ νά ντη σης θε ού & αν θρώ πων Τα Με τέ ω ρα, το ση μα ντι κό τε ρο μνημεια κό σύ νο λο του Θεσ σα λι κού κά μπου, βρίσκο νται α νά με σα στην ο ρο σει ρά της Πίν δου και στα Α ντι

Διαβάστε περισσότερα

Χη μι κός Πό λε μος. Μία ι στο ρι κή α να δρο μή στο πό τε, που και πως άρ χι σε για πρώ τη φο ρά η χρή ση χη μι κών ου σιών για πο λε μι κούς σκοπούς

Χη μι κός Πό λε μος. Μία ι στο ρι κή α να δρο μή στο πό τε, που και πως άρ χι σε για πρώ τη φο ρά η χρή ση χη μι κών ου σιών για πο λε μι κούς σκοπούς Χη μι κός Πό λε μος Μία ι στο ρι κή α να δρο μή στο πό τε, που και πως άρ χι σε για πρώ τη φο ρά η χρή ση χη μι κών ου σιών για πο λε μι κούς σκοπούς ΚΕΙΜΕΝΟ-ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: Σμχος ε.α. Η λί ας Σβάρ νας Τα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚΔΟΣΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1883 ΤΕΥΧΟΣ 2/2011 (ΜΑΡ.-ΑΠΡ.) ΕΤΗΣΙΑ ΣYΝΔΡΟΜΗ

ΔΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚΔΟΣΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1883 ΤΕΥΧΟΣ 2/2011 (ΜΑΡ.-ΑΠΡ.) ΕΤΗΣΙΑ ΣYΝΔΡΟΜΗ ΔΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚΔΟΣΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1883 ΤΕΥΧΟΣ 2/2011 (ΜΑΡ.-ΑΠΡ.) ΕΤΗΣΙΑ ΣYΝΔΡΟΜΗ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ Αξιωματικοί Στρατού Ξηράς ε.α. 2,94 Ιδιώτες, Σύλλογοι κ.λπ. 5,87 ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ (ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Τρίμηνη έκδοση της Ένωσης Γυμναστών Βορείου Ελλάδος

Τρίμηνη έκδοση της Ένωσης Γυμναστών Βορείου Ελλάδος Τρίμηνη έκδοση της Ένωσης Γυμναστών Βορείου Ελλάδος Πρ. Κορομηλά 51, Τ.Κ. 546 22, Θεσσαλονίκη Κωδικός 6120 Ιανουάριος-Φεβρουάριος- Μάρτιος 2010 Τεύχος 36 Τιμή: 0,01 ISSN 1109-7450 Editorial Άδηλο το μέλλον

Διαβάστε περισσότερα

Η Ι ΣΤΟ ΡΙΑ ΤΗΣ ΕΛ. Υ.Κ.

Η Ι ΣΤΟ ΡΙΑ ΤΗΣ ΕΛ. Υ.Κ. Η Ι ΣΤΟ ΡΙΑ ΤΗΣ ΕΛ. Υ.Κ. ΚΕΙΜΕΝΟ: ΕΛ.ΔΥ.Κ. Το Φε βρουά ριο του 1959, υ πε γρά φη σαν στο Λον δί νο και Ζυ ρί χη οι συμ φω νί ες, με τα ξύ Η νω μέ νου Βα σι λεί ου - Ελλά δας - Τουρ κί ας - Ελ λη νο κυ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚΔΟΣΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1883 ΤΕΥΧΟΣ 2/2011 (ΜΑΡ.-ΑΠΡ.) ΕΤΗΣΙΑ ΣYΝΔΡΟΜΗ

ΔΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚΔΟΣΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1883 ΤΕΥΧΟΣ 2/2011 (ΜΑΡ.-ΑΠΡ.) ΕΤΗΣΙΑ ΣYΝΔΡΟΜΗ ΔΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚΔΟΣΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1883 ΤΕΥΧΟΣ 2/2011 (ΜΑΡ.-ΑΠΡ.) ΕΤΗΣΙΑ ΣYΝΔΡΟΜΗ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ Αξιωματικοί Στρατού Ξηράς ε.α. 2,94 Ιδιώτες, Σύλλογοι κ.λπ. 5,87 ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ (ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΑΙ ΔΕΙΑ ΤΟΥ ΜΕ ΓΑ ΛΟΥ Α ΛΕ ΞΑΝ ΔΡΟΥ

Η ΠΑΙ ΔΕΙΑ ΤΟΥ ΜΕ ΓΑ ΛΟΥ Α ΛΕ ΞΑΝ ΔΡΟΥ Η ΠΑΙ ΔΕΙΑ ΤΟΥ ΜΕ ΓΑ ΛΟΥ Α ΛΕ ΞΑΝ ΔΡΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟ: Υ πτγος ε.α. Γε ώρ γιος Βα σι λεί ου Ο Μέ γας Α λέ ξαν δρος, ο τέ λειος αυ τός εκ πρό σω πος του με γα λείου του ελ λη νι κού κό σμου, εί ναι α σφα λώς μί

Διαβάστε περισσότερα

Μαύρη τρύπα 40.000.000 στο δήμο Αλίμου!

Μαύρη τρύπα 40.000.000 στο δήμο Αλίμου! ΤΕΥΧΟΣ Ν ο 8 Μαύρη τρύπα 40.000.000 στο δήμο Αλίμου! 03 Καταχρεωμένος ο Δήμος 05 08 Το Άνω - Κάτω στο Καλαμάκι στην μάχη των Δημοτικών εκλογών Πάρκο Ελληνικού: Αναγκαίο - Εφικτό - Φθηνό 10 Πρώτα ο μαθητής;

Διαβάστε περισσότερα

Ανακύκλωση ΚΕΙΜΕΝΟ: ΕΙΙ Ιωάννης Καραγιαννίδης ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΣΗ: Στρατιωτική Επιθεώρηση

Ανακύκλωση ΚΕΙΜΕΝΟ: ΕΙΙ Ιωάννης Καραγιαννίδης ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΣΗ: Στρατιωτική Επιθεώρηση Ανακύκλωση ΚΕΙΜΕΝΟ: ΕΙΙ Ιωάννης Καραγιαννίδης ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΣΗ: Στρατιωτική Επιθεώρηση Γε νι κά για την α να κύκλω ση: Ο ρι σμός Έ να α πό τα ση μα ντι κό τε ρα και διαρκώς οξυ νό με να προ βλή μα τα που

Διαβάστε περισσότερα

των Φορ το εκ φορ τω τών πρα κτο ρεί ων µε τα φο ρών ό λης της χώρας O46R09

των Φορ το εκ φορ τω τών πρα κτο ρεί ων µε τα φο ρών ό λης της χώρας O46R09 των Φορ το εκ φορ τω τών πρα κτο ρεί ων µε τα φο ρών ό λης της χώρας O46R09 ΚΩΩ Δ Ι ΚO ΠOΙ Η ΣΗ ΡYΘ ΜΙ ΣΕ ΩΩΝ (ΣΣΕ & Δ Α) ΤΩΩΝ ΦOΡ ΤO ΕΚ ΦOΡ ΤΩΩ ΤΩΩΝ ΠΡΑ ΚΤO ΡΕΙ ΩΩΝ ΜΕ ΤΑ ΦO ΡΩΩΝ O ΛΗΣ ΤΗΣ ΧΩΩ ΡΑΣ Α.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΣΤΡΑΤΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΕΩΣ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ

ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΣΤΡΑΤΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΕΩΣ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΣΤΡΑΤΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΕΩΣ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος...4 Πεζικό...9 Τεθωρακισμένα...11 Πυροβολικό...12 Μηχανικό...13 Διαβιβάσεις...14 Ειδικές Δυνάμεις...15 Στρατονομία...16

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ ΤΕΛΕΤΗ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΦΟΡΟΥ ΤΙΜΗΣ ΣΤΟΥΣ ΠΕΣΟΝΤΕΣ ΚΑΤΑ ΤΗ ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΡΙΜΙΝΙ

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ ΤΕΛΕΤΗ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΦΟΡΟΥ ΤΙΜΗΣ ΣΤΟΥΣ ΠΕΣΟΝΤΕΣ ΚΑΤΑ ΤΗ ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΡΙΜΙΝΙ ΤΕΛΕΤΗ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΦΟΡΟΥ ΤΙΜΗΣ ΣΤΟΥΣ ΠΕΣΟΝΤΕΣ ΚΑΤΑ ΤΗ ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΡΙΜΙΝΙ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ Την Κυ ρια κή 23 Σε πτεμ βρί ου 2007, πραγ μα το ποι ή θη κε, στον χώ ρο του Ελλη νικού Στρα τιω τικού Κοι μη τηρίου

Διαβάστε περισσότερα

...ôçò Ýê äï óçò Σχεδία στ' ανοιχτά της Αίγινας

...ôçò Ýê äï óçò Σχεδία στ' ανοιχτά της Αίγινας ...ôçò Ýê äï óçò Σχεδία στ' ανοιχτά της Αίγινας Tεύχος 2, Ιούλιος 2003, Αίγινα ΤΟΠΙΚΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ έκδοση της Πρωτοβουλίας Πολιτών Αίγινας Για επικοινωνία: Κυριακού Γιώργος β Πάροδος Αφαίας 131

Διαβάστε περισσότερα

των ο δη γών του ρι στι κ ν λεωφορείων όλης της χώρας O61R11

των ο δη γών του ρι στι κ ν λεωφορείων όλης της χώρας O61R11 των ο δη γών του ρι στι κ ν λεωφορείων όλης της χώρας O61R11 ΚΩΩ Δ Ι ΚO ΠOΙ Η ΣΗ ΡYΘ ΜΙ ΣΕ ΩΩΝ (ΣΣΕ & Δ Α) O Δ Η ΓΩΩΝ ΤOY ΡΙ ΣΤΙ ΚΩΩΝ ΛΕ ΩΩ ΦO ΡΕΙ ΩΩΝ O ΛΗΣ ΤΗΣ ΧΩΩ ΡΑΣ Α. ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΩΩ Δ Ι ΚOΠOΙ Η ΣΗ Ε

Διαβάστε περισσότερα

14 Ἰουνίου. Προφήτου Ἐλισσαίου. Τῇ ΙΔ τοῦ µηνὸς Ἰουνίου. Μνήµη τοῦ Ἁγίου Προφήτου Ἐλισσαίου Ἐν τῷ Ἑσπερινῷ. Δόξα. Ἦχος Πα

14 Ἰουνίου. Προφήτου Ἐλισσαίου. Τῇ ΙΔ τοῦ µηνὸς Ἰουνίου. Μνήµη τοῦ Ἁγίου Προφήτου Ἐλισσαίου Ἐν τῷ Ἑσπερινῷ. Δόξα. Ἦχος Πα Τῇ ΙΔ τοῦ µηνὸς Ἰουνίου. Μνήµη τοῦ Ἁγίου Προφήτου Ἐλισσαίου Ἐν τῷ Ἑσπερινῷ. Δόξα. Ἦχος Πα Nε ε δο ο ο ξα Πα α τρι ι ι ι και Υι υι ω και Α γι ι ω Πνε ευ µα α α τι Προ φη τα κη η η ρυ υξ Χρι ι ι στου του

Διαβάστε περισσότερα

Ιδιότητα:... Νέα Συνδρομή Ανανέωση Συνδρομής

Ιδιότητα:... Νέα Συνδρομή Ανανέωση Συνδρομής ΔΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚΔΟΣΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1883 ΤΕΥΧΟΣ 1/2012 (ΙΑΝ.-ΦΕΒ.) ΕΤΗΣΙΑ ΣYΝΔΡΟΜΗ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ Αξιωματικοί Στρατού Ξηράς ε.α. 2,94 Ιδιώτες, Σύλλογοι κ.λπ. 5,87 ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ (ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Τρίμηνη έκδοση της Ένωσης Γυμναστών Βορείου Ελλάδος

Τρίμηνη έκδοση της Ένωσης Γυμναστών Βορείου Ελλάδος Τρίμηνη έκδοση της Ένωσης Γυμναστών Βορείου Ελλάδος Πρ. Κορομηλά 51, Τ.Κ. 546 22, Θεσσαλονίκη Κωδικός 6120 Απρίλιος-Μάιος-Ιούνιος 2011 Τεύχος 41 Τιμή: 0,01 ISSN 1109-7450 Editorial 2 Τρίμηνη έκδοση της

Διαβάστε περισσότερα

Αρκε τοί δυ τικοί, κα τά τη διάρκεια ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΑΥ ΤΟ ΚΡΑ ΤΟ ΡΑ ΙΟΥ ΣΤΙ ΝΙΑ ΝΟΥ ΚΑ ΤΑ ΤΗ ΒΥ ΖΑ ΝΤΙ ΝΗ ΠΕΡΙΟΔO

Αρκε τοί δυ τικοί, κα τά τη διάρκεια ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΑΥ ΤΟ ΚΡΑ ΤΟ ΡΑ ΙΟΥ ΣΤΙ ΝΙΑ ΝΟΥ ΚΑ ΤΑ ΤΗ ΒΥ ΖΑ ΝΤΙ ΝΗ ΠΕΡΙΟΔO ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΑΥ ΤΟ ΚΡΑ ΤΟ ΡΑ ΙΟΥ ΣΤΙ ΝΙΑ ΝΟΥ ΚΑ ΤΑ ΤΗ ΒΥ ΖΑ ΝΤΙ ΝΗ ΠΕΡΙΟΔO ΚΕΙΜΕΝΟ: Αν χης (ΠΖ) Ε λευ θέ ριος Τσώ νης Αρκε τοί δυ τικοί, κα τά τη διάρκεια του Με σαί ωνα, κα τη γο ρούσαν

Διαβάστε περισσότερα

H Σύ στα ση της Φύ σης

H Σύ στα ση της Φύ σης H Σύ στα ση της Φύ σης ΚΕΙΜΕΝΟ-ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: Λγος (ΔΒ) Διο νύ σιος Π. Κα λο γε ράς, Ρα διο η λε κτρο λό γος Α (ΣΤΗ ΑΔ), MSc in Data Communications & Networks (Kingston University), Τελειόφοιτος Φυσικού

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ-ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: Α

ΚΕΙΜΕΝΟ-ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: Α Ε κα το ντα ε τής ε πέτειος α πό την ε πί ση μη έναρ ξη της έ νο πλης φάσης του Μα κε δο νι κού Α γώνα στο Βέρ μιο ό ρος και στην ε παρ χία Βεροίας (1905-2005) (Η Συμ βο λή Των Κα τοίκων της Πε ριο χής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΥΡΜΑΤΗ. ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΣΤΑ 2,4GHz. ΚΕΙΜΕΝΟ-ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: Ανθστης (ΠΖ) Κωνσταντίνος Δεμερτζής Σ Τ ΡΑΤ Ι ΩΤ Ι Κ Η Ε Π Ι Θ Ε Ω Ρ Η Σ Η ΝΟΕ. - ΔΕΚ.

ΑΣΥΡΜΑΤΗ. ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΣΤΑ 2,4GHz. ΚΕΙΜΕΝΟ-ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: Ανθστης (ΠΖ) Κωνσταντίνος Δεμερτζής Σ Τ ΡΑΤ Ι ΩΤ Ι Κ Η Ε Π Ι Θ Ε Ω Ρ Η Σ Η ΝΟΕ. - ΔΕΚ. ΑΣΥΡΜΑΤΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΣΤΑ 2,4GHz ΚΕΙΜΕΝΟ-ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: Ανθστης (ΠΖ) Κωνσταντίνος Δεμερτζής 40 40 Σ Τ ΡΑΤ Ι ΩΤ Ι Κ Η Ε Π Ι Θ Ε Ω Ρ Η Σ Η ΝΟΕ. - ΔΕΚ. 2009 ΤΑ ΔΙ ΚΤΥΑ ΣΗΜΕ ΡΑ Εί ναι προ φα νές ό τι ο τε χνο

Διαβάστε περισσότερα

Κα θη γη τών Ι δι ω τι κών εκ παι δευ τη ρίων σχολικών µονάδων τεχνικής & επαγγελµατικής εκπαίδευσης O17R10

Κα θη γη τών Ι δι ω τι κών εκ παι δευ τη ρίων σχολικών µονάδων τεχνικής & επαγγελµατικής εκπαίδευσης O17R10 Κα θη γη τών Ι δι ω τι κών εκ παι δευ τη ρίων σχολικών µονάδων τεχνικής & επαγγελµατικής εκπαίδευσης O17R10 KΩΩ Δ Ι ΚO ΠOΙ Η ΣΗ ΣYΛ ΛO ΓΙ ΚΩΩΝ ΡYΘ ΜΙ ΣΕ ΩΩΝ (ΣΣΕ & Δ Α) ΤΩΩΝ ΚΑ ΘΗ ΓΗ ΤΩΩΝ Ι Δ Ι ΩΩ ΤΙ ΚΩΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Τρίμηνη έκδοση της Ένωσης Γυμναστών Βορείου Ελλάδος

Τρίμηνη έκδοση της Ένωσης Γυμναστών Βορείου Ελλάδος Τρίμηνη έκδοση της Ένωσης Γυμναστών Βορείου Ελλάδος Πρ. Κορομηλά 51, Τ.Κ. 546 22, Θεσσαλονίκη Κωδικός 6120 Απρίλιος-Μάιος-Ιούνιος 2010 Τεύχος 37 Τιμή: 0,01 ISSN 1109-7450 Editorial Κατά τη διάρκεια συζήτησης,

Διαβάστε περισσότερα

Ε ΠΙ ΧΕΙ ΡΗ ΣΕΙΣ ΔΙ ΚΤΥΩΝ Η/Υ -

Ε ΠΙ ΧΕΙ ΡΗ ΣΕΙΣ ΔΙ ΚΤΥΩΝ Η/Υ - Ε ΠΙ ΧΕΙ ΡΗ ΣΕΙΣ ΔΙ ΚΤΥΩΝ Η/Υ - ΚΕΙΜΕΝΟ-ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: Τχης (ΔΒ) Νικόλαος Δ. Λε ώ νης, Δι δά κτο ρας Ε.Μ.Π. 120 Σ Τ ΡΑΤ Ι ΩΤ Ι Κ Η Ε Π Ι Θ Ε Ω Ρ Η Σ Η ΝΟΕ. - ΔΕΚ. 2007 Το ο λο κλη ρω μέ νο σύ στη μα C4I

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ (ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ) Απλό (Επιταγή Γενικής Τράπεζας) 26,57 Συστημένο (Επιταγή Γενικής Τράπεζας) 41,57

ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ (ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ) Απλό (Επιταγή Γενικής Τράπεζας) 26,57 Συστημένο (Επιταγή Γενικής Τράπεζας) 41,57 ΔΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚΔΟΣΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1883 ΤΕΥΧΟΣ 6/2010 (ΝΟΕ.-ΔΕΚ.) ΕΤΗΣΙΑ ΣYΝΔΡΟΜΗ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ Αξιωματικοί Στρατού Ξηράς ε.α. 2,94 Ιδιώτες, Σύλλογοι κ.λπ. 5,87 ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ (ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟ ΙΚΤΥΑ. Είναι η λύση για τη Ροδόπη; Νεογέννητες ελπίδες επιβίωσης π A 6. Με τους κτηνοτρόφους του Λαγκαδά ΠΙΝ ΟΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ

ΟΙΚΟ ΙΚΤΥΑ. Είναι η λύση για τη Ροδόπη; Νεογέννητες ελπίδες επιβίωσης π A 6. Με τους κτηνοτρόφους του Λαγκαδά ΠΙΝ ΟΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ www.callisto.gr ANOIΞΗ 2008 4 º π À ƒπ À ƒ π - µ À ƒπ π 7-12 ΟΙΚΟ ΙΚΤΥΑ Είναι η λύση για τη Ροδόπη; Φωτογραφία 1 ΠΙΝ ΟΣ Νεογέννητες ελπίδες επιβίωσης π A 6 ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ Με τους κτηνοτρόφους του Λαγκαδά Φωτογραφία

Διαβάστε περισσότερα

Kα τά τη διάρ κεια της Τουρκο κρατί

Kα τά τη διάρ κεια της Τουρκο κρατί ΨΥ ΧΟ ΛΟ ΓΙ ΚΕΣ Ε ΠΙ ΧΕΙ ΡΗ ΣΕΙΣ κα τά τη διάρ κεια της ΤΟΥΡΚΟ ΚΡΑ ΤΙΑΣ & στην Ε ΠΑ ΝΑ ΣΤΑ ΣΗ ΤΟΥ 1821 ΚΕΙΜΕΝΟ-ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: Ταξχος Ιωάννης Κ. Πασχαλίδης Kα τά τη διάρ κεια της Τουρκο κρατί ας και στην

Διαβάστε περισσότερα

K υ ρι ε ε λε η σον Κ υ ρι ε ε λε ε η σον Κ υ ρι ε ε λε η σον Κ υ υ ρι ε ε λε ε η σον

K υ ρι ε ε λε η σον Κ υ ρι ε ε λε ε η σον Κ υ ρι ε ε λε η σον Κ υ υ ρι ε ε λε ε η σον Κ Α Τ Α Ν Υ Κ Τ Ι Κ Α ΚΥΡΙΕ ΕΛΕΗΣΟΝ Ἦχος νη 1. 2.. 4. 5. K υ ρι ε ε λε η σον Κ υ ρι ε ε λε ε η σον Κ υ ρι ε ε λε η σον Κ υ υ ρι ε ε λε ε η σον Κ υ ρι ε ε λε η σον Ε ις πολ λα ε τη Δεσ πο τα Υ περ Α γι

Διαβάστε περισσότερα

Χαι ρε τι σμός Διοι κη τού ΑΣΔΕΝ

Χαι ρε τι σμός Διοι κη τού ΑΣΔΕΝ Χαι ρε τι σμός Διοι κη τού ΑΣΔΕΝ Aπο τε λεί ξε χω ρι στή τι μή για την ΑΣ ΔΕΝ η πα ρουσί α σή της σε κύ ριο άρ θρο του πε ριο δι κού, κα θό σον δί νε ται η ευ και ρί α να α να φερ θούν ο ρι σμέ να στοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Πρα κτι κών µη χα νι κών Δ ηµοσίου, ΝΠΔ Δ & OΤΑ O36R11

Πρα κτι κών µη χα νι κών Δ ηµοσίου, ΝΠΔ Δ & OΤΑ O36R11 Πρα κτι κών µη χα νι κών Δ ηµοσίου, ΝΠΔ Δ & OΤΑ O36R11 ΚΩΩ Δ Ι ΚO ΠOΙ Η ΣΗ ΣYΛ ΛO ΓΙ ΚΩΩΝ ΡYΘ ΜΙ ΣΕ ΩΩΝ (ΣΣΕ & Δ Α) ΤΩΩΝ, Ν.Π.Δ.Δ. ΚΑΙ O.Τ.Α. Α. ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΩΩ Δ Ι ΚO ΠOΙ Η ΣΗ Ε ΛΗ ΦΘΗ ΣΑΝ Υ ΠO ΨΗ 1. H 15/1981

Διαβάστε περισσότερα

Πε ρι γραφή των τραυ μα τι σμών στην Ι λιά δα του Ο μή ρου

Πε ρι γραφή των τραυ μα τι σμών στην Ι λιά δα του Ο μή ρου Πε ρι γραφή των τραυ μα τι σμών στην Ι λιά δα του Ο μή ρου Η Ι λιά δα, ως ε πι κό ποί η μα, δεν είναι μό νο το πρώ το δείγ μα ελ λη νι κής γρα φής, αλ λά και το πρώ το γρα πτό ελ λη νι κό κεί με νο για

Διαβάστε περισσότερα

Ἐν τῷ ἑσπερινῷ τῆς Προηγιασμένης

Ἐν τῷ ἑσπερινῷ τῆς Προηγιασμένης Ἐν τῷ ἑσπερινῷ τῆς Προηγιασμένης Ἦχος Πα υ ρι ε ε κε κρα ξα α προ ο ος σε ε ει σα κου σο ο ο ον μου ει σα α κου ου σο ον μου ου Κυ υ υ ρι ι ι ι ε Κυ ρι ε ε κε κρα α ξα προ ος σε ε ει σα κου σο ο ο ον μου

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑ Ενημερωτικό Φυλλάδιο

ΟΔΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑ Ενημερωτικό Φυλλάδιο ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΣΤΡΑΤΟΥ 7 ο ΕΓ/2 ΟΔΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑ Ενημερωτικό Φυλλάδιο Προλήψεως Ατυχημάτων Πρώτες Βοήθειες ΕΚΤΥΠΩΣΗ ΤΥΕΣ «Δίνουμε προτεραιότητα στη ζωή» Εί ναι γνω στό ό τι κά θε χρό νο στη χώ ρα μας ε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΑΝΤΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ. Ἦχος. ει αν ει ναι ο ρι σµο ος σας Χρι στου την θει α. αν γεν νη σην να α α α πω να πω σταρ χον τι

ΚΑΛΑΝΤΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ. Ἦχος. ει αν ει ναι ο ρι σµο ος σας Χρι στου την θει α. αν γεν νη σην να α α α πω να πω σταρ χον τι Ἦχος Κα λην ε σπε ρα αν αρ χον τες α α α αν ει αν ει ναι ο ρι σµο ος σας Χρι στου την θει α αν γεν νη σην να α α α πω να πω σταρ χον τι κο ο σας Χρι στος γεν να ται αι ση µε ρον ε ε ε εν Βη εν Βη θλε εµ

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Μπλέτσας ΠΥΓΜΑΧΩΝΤΑΣ ΜΕ ΤΗ ΣΚΙΑ ΤΟΥΣ Η KOINΩΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΚΙΝΑΣ ΧΟΛΥΓΟΥΝΤ ΝΙΚΗ ΓΟΥΛΑΝΔΡΗ ΚΡΙΣ ΣΠΥΡΟΥ

Μιχάλης Μπλέτσας ΠΥΓΜΑΧΩΝΤΑΣ ΜΕ ΤΗ ΣΚΙΑ ΤΟΥΣ Η KOINΩΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΚΙΝΑΣ ΧΟΛΥΓΟΥΝΤ ΝΙΚΗ ΓΟΥΛΑΝΔΡΗ ΚΡΙΣ ΣΠΥΡΟΥ BIMONTHLY FROM under exclusive licence to ΠΥΓΜΑΧΩΝΤΑΣ ΜΕ ΤΗ ΣΚΙΑ ΤΟΥΣ ΜΙΑ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΠΟΚΑΛΥΨΗ ΑΠΟ ΤΟΝ JEHAD NGA Η KOINΩΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΚΙΝΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ HILARY SPURLING ΧΟΛΥΓΟΥΝΤ AΠΟ ΤΟΝ DAVID THOMSON

Διαβάστε περισσότερα

Τρίμηνη έκδοση της Ένωσης Γυμναστών Βορείου Ελλάδος

Τρίμηνη έκδοση της Ένωσης Γυμναστών Βορείου Ελλάδος Τρίμηνη έκδοση της Ένωσης Γυμναστών Βορείου Ελλάδος Πρ. Κορομηλά 51, Τ.Κ. 546 22, Θεσσαλονίκη Κωδικός 6120 Ιούλιος-Αύγουστος-Σεπτέμβριος 2010 Τεύχος 38 Τιμή: 0,01 ISSN 1109-7450 Editorial Ο πρό ε δρος

Διαβάστε περισσότερα

Ιδιότητα:... Νέα Συνδρομή Ανανέωση Συνδρομής

Ιδιότητα:... Νέα Συνδρομή Ανανέωση Συνδρομής ΔΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚΔΟΣΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1883 ΤΕΥΧΟΣ 5/2011 (ΣΕΠ.-ΟΚΤ.) ΕΤΗΣΙΑ ΣYΝΔΡΟΜΗ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ Αξιωματικοί Στρατού Ξηράς ε.α. 2,94 Ιδιώτες, Σύλλογοι κ.λπ. 5,87 ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ (ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ε ε λε η σον Κυ ρι ε ε ε

ε ε λε η σον Κυ ρι ε ε ε Ἡ τάξις τοῦ ἑωθινοῦ Εὐαγγελίου ᾶσα νοὴ Αἰνεσάτω ὁ ιάκονος: Τοῦ Κυρίου δεηθῶµεν Κυ ρι ε ε λε η σον ὁ Ἱερεύς: Ὅτι Ἅγιος εἶ ὁ Θεὸς ἡµῶν, Ἦχος η α σα πνο η αι νε σα α τω τον Κυ ρι ον Αι νε σα α τω πνο η πα

Διαβάστε περισσότερα

των Πε ρι ο δευ ό ντων Πω λη τών Πλα σιέ ό λης της χώρας O33R11

των Πε ρι ο δευ ό ντων Πω λη τών Πλα σιέ ό λης της χώρας O33R11 των Πε ρι ο δευ ό ντων Πω λη τών Πλα σιέ ό λης της χώρας O33R11 ΚΩΩ Δ Ι ΚO ΠOΙ Η ΣΗ ΣYΛ ΛO ΓΙ ΚΩΩΝ ΡYΘ ΜΙ ΣΕ ΩΩΝ (ΣΣΕ & Δ Α) ΤΩΩΝ ΠΕ ΡΙ O Δ ΕY O ΝΤΩΩΝ ΠΩΩ ΛΗ ΤΩΩΝ-ΠΛΑ ΣΙΕ O ΛΗΣ ΤΗΣ ΧΩΩ ΡΑΣ Α. ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΩΩ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚΔΟΣΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1883 ΤΕΥΧΟΣ 1/2010 (ΙΑΝ.-ΦΕΒ.) ΕΤΗΣΙΑ ΣYΝΔΡΟΜΗ

ΔΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚΔΟΣΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1883 ΤΕΥΧΟΣ 1/2010 (ΙΑΝ.-ΦΕΒ.) ΕΤΗΣΙΑ ΣYΝΔΡΟΜΗ ΔΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚΔΟΣΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1883 ΤΕΥΧΟΣ 1/2010 (ΙΑΝ.-ΦΕΒ.) ΕΤΗΣΙΑ ΣYΝΔΡΟΜΗ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ: Αξιωματικοί Στρατού Ξηράς ε.α. 2,94 Ιδιώτες, Σύλλογοι κ.λπ. 5,87 ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ (Ε.Ε.):

Διαβάστε περισσότερα

Πέ ρα σαν ε βδο μή ντα πέ ντε χρόνια

Πέ ρα σαν ε βδο μή ντα πέ ντε χρόνια ΤΑΓ ΜΑ ΤΑΡ ΧΗΣ ΙΩ ΑΝ ΝΗΣ ΒΕ ΛΙΣ ΣΑ ΡΙΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟ-ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: Ανχης (ΕΜ) ε.α Χρήστος Μπούκλας Πέ ρα σαν ε βδο μή ντα πέ ντε χρόνια α πό τον η ρω ι κό θά να το του Κυ μαί ου «Ή ρω α των Η ρώ ων» Ιω άν νη

Διαβάστε περισσότερα

των O δο ντο τε χνι τών Α θη νών - Πει ραι ώς & Περιχώρων Ot06R11

των O δο ντο τε χνι τών Α θη νών - Πει ραι ώς & Περιχώρων Ot06R11 των O δο ντο τε χνι τών Α θη νών - Πει ραι ώς & Περιχώρων Ot06R11 ΚΩΩ Δ Ι ΚO ΠOΙ Η ΣΗ ΣYΛ ΛO ΓΙ ΚΩΩΝ ΡYΘ ΜΙ ΣΕ ΩΩΝ (ΣΣΕ & Δ Α) ΤΩΩΝ O Δ O ΝΤO ΤΕ ΧΝΙ ΤΩΩΝ Α ΘΗ ΝΩΩΝ - ΠΕΙ ΡΑΙ ΩΩΣ & ΠΕ ΡΙ ΧΩΩ ΡΩΩΝ Α. ΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Αυ χε ναλ γί α: Διαγνωστική προσέγγιση και θεραπευτικοί χειρισμοί

Αυ χε ναλ γί α: Διαγνωστική προσέγγιση και θεραπευτικοί χειρισμοί Α να σκό πη ση EΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΑ 2006,17(1):65-76 Αυ χε ναλ γί α: Διαγνωστική προσέγγιση και θεραπευτικοί χειρισμοί Ι. ΜΥ ΡΙΟ ΚΕ ΦΑ ΛΙ ΤΑ ΚΗΣ Σ. ΚΑ ΡΟ ΓΙΑΝ ΝΗ Μ. ΜΠΑ ΣΤΑ ΚΗΣ ΠΕ ΡΙ ΛΗ ΨΗ Η αυ χε ναλ

Διαβάστε περισσότερα

Βημα 2. Μετακίνηση Εμβόλου (Μπρος-Πίσω) και Πλάγιος Βηματισμός: Ατομικές Επιθετικές Κινήσεις... 43

Βημα 2. Μετακίνηση Εμβόλου (Μπρος-Πίσω) και Πλάγιος Βηματισμός: Ατομικές Επιθετικές Κινήσεις... 43 ΠΕΡΙEΧΟΜΕΝΑ Εισαγωγικό μέρος Πρόλογος... 11 Πρόλογος της Αμερικάνικης Έκδοσης... 12 Κλιμάκωση των Βημάτων για Επιτυχία... 14 Το Παιχνίδι της Χειροσφαίρισης (HANDBALL)... 16 Γήπεδο και εξοπλισμός... 19

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΑΤΟΣ. & Ενημέρωση. Κέντρο Εκπαιδεύσεως Ορεινού Αγώνα και Χιονοδρομιών. ευτυχισμένο 2. ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΣΤΡΑΤΟΥ 7ο ΕΠΙΤΕΛΙΚΟ ΓΡΑΦΕΙΟ

ΣΤΡΑΤΟΣ. & Ενημέρωση. Κέντρο Εκπαιδεύσεως Ορεινού Αγώνα και Χιονοδρομιών. ευτυχισμένο 2. ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΣΤΡΑΤΟΥ 7ο ΕΠΙΤΕΛΙΚΟ ΓΡΑΦΕΙΟ το ΣΤΡΑΤΟΣ & Ενημέρωση Τ Ε Υ Χ Ο Σ 6 Ι Α Ν Ο Υ Α Ρ Ι Ο ευτυχισμένο 20 0 8 Σ 2 0 0 8 Κέντρο Εκπαιδεύσεως Ορεινού Αγώνα και Χιονοδρομιών ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΣΤΡΑΤΟΥ 7ο ΕΠΙΤΕΛΙΚΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΣΤΡΑΤΟΣ & Ενημέρωση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΑΤΟΣ. Τεθωρακισµένη Μεραρχία. & Ενημέρωση

ΣΤΡΑΤΟΣ. Τεθωρακισµένη Μεραρχία. & Ενημέρωση ΣΤΡΑΤΟΣ & Ενημέρωση ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΣΤΡΑΤΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΕΩΣ & ΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ Τ Ε Υ Χ Ο Σ 2 0 Α Π Ρ Ι Λ Ι Ο Σ - Μ Α Ϊ Ο Σ - Ι Ο Υ Ν Ι Ο Σ 2 0 1 1 Τεθωρακισµένη Μεραρχία ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ Ειδικό Κέντρο Εφοδιασµού

Διαβάστε περισσότερα

Α ΠΟ ΛΟ ΓΙ ΣΜΟΣ ΣΥΜ ΜΕ ΤΟ ΧΗΣ ΕΛ ΛΗ ΝΙ ΚΟΥ ΜΗ ΧΑ ΝΙ ΚΟΥ ΣΤΗΝ Α ΝΑ ΣΥ ΓΚΡΟ ΤΗ ΣΗ ΤΟΥ ΑΦ ΓΑ ΝΙ ΣΤΑΝ

Α ΠΟ ΛΟ ΓΙ ΣΜΟΣ ΣΥΜ ΜΕ ΤΟ ΧΗΣ ΕΛ ΛΗ ΝΙ ΚΟΥ ΜΗ ΧΑ ΝΙ ΚΟΥ ΣΤΗΝ Α ΝΑ ΣΥ ΓΚΡΟ ΤΗ ΣΗ ΤΟΥ ΑΦ ΓΑ ΝΙ ΣΤΑΝ Α ΠΟ ΛΟ ΓΙ ΣΜΟΣ ΣΥΜ ΜΕ ΤΟ ΧΗΣ ΕΛ ΛΗ ΝΙ ΚΟΥ ΜΗ ΧΑ ΝΙ ΚΟΥ ΣΤΗΝ Α ΝΑ ΣΥ ΓΚΡΟ ΤΗ ΣΗ ΤΟΥ ΑΦ ΓΑ ΝΙ ΣΤΑΝ Συ νο πτι κή πα ρου σί α ση των έρ γων, ερ γα σιών και κα τα σκευών για το χρο νι κό διά στη µα Φεβρουαρίου

Διαβάστε περισσότερα

των εργαζοµένων στα Λιθογραφεία και στα εργαστήρια Γραφικών Τεχνών όλης της χώρας

των εργαζοµένων στα Λιθογραφεία και στα εργαστήρια Γραφικών Τεχνών όλης της χώρας των εργαζοµένων στα Λιθογραφεία και στα εργαστήρια Γραφικών Τεχνών όλης της χώρας K29R09 ΚΩΩ Δ Ι ΚO ΠOΙ Η ΣΗ ΣYΛ ΛO ΓΙ ΚΩΩΝ ΡYΘ ΜΙ ΣΕ ΩΩΝ (ΣΣΕ & Δ Α) ΤΩΩΝ ΕΡ ΓΑ ΖO ΜΕ ΝΩΩΝ ΣΤΑ ΛΙ ΘO ΓΡΑ ΦΕΙΑ ΚΑΙ ΣΤΑ ΕΡ

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρι α Γραφημα των 8η Δια λεξη

Θεωρι α Γραφημα των 8η Δια λεξη Θεωρι α Γραφημα των 8η Δια λεξη Α. Συμβω νης Ε Μ Π Σ Ε Μ Φ Ε Τ Μ Φεβρουα ριος 2015 Α. Συμβω νης (ΕΜΠ) Θεωρι α Γραφημα των 8η Δια λεξη Φεβρουα ριος 2015 168 / 182 Χρωματισμοι Γραφημα των Χρωματισμο ς Κορυφω

Διαβάστε περισσότερα

åðéóôçìïíéêþ å ð å ô ç ñ ß ä á

åðéóôçìïíéêþ å ð å ô ç ñ ß ä á ÐáíåðéóôÞìéï Éùáííßíùí Ó ïëþ Åðéóôçìþí ÁãùãÞò Ðáéäáãùãéêü ÔìÞìá ÄçìïôéêÞò Åêðáßäåõóçò ÅÐÉÓÔÇÌÏÍÉÊÇ ÅÐÅÔÇÑÉÄÁ ÅÔÇÓÉÁ ÅÊÄÏÓÇ ÔÏÕ ÐÁÉÄÁÃÙÃÉÊÏÕ ÔÌÇÌÁÔÏÓ ÄÇÌÏÔÉÊÇÓ ÅÊÐÁÉÄÅÕÓÇÓ ÔÏÕ ÐÁÍÅÐÉÓÔÇÌÉÏÕ ÉÙÁÍÍÉÍÙÍ åðéóôçìïíéêþ

Διαβάστε περισσότερα

Ευχές του κ. Υπουργού Εθνικής Άµυνας για το Νέο Έτος

Ευχές του κ. Υπουργού Εθνικής Άµυνας για το Νέο Έτος Ευχές του κ. Υπουργού Εθνικής Άµυνας για το Νέο Έτος Mέ σα α πό αυ τό το µή νυ µα α πευ θύ νω σε ό λο το προσω πι κό των Ε νό πλων υ νά µε ων, άν δρες και γυ ναί κες, χαι ρε τι σµό τι µής και α να γνώ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ ΚΩΔΙΚΕΣ

ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ ΚΩΔΙΚΕΣ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ ΚΩΔΙΚΕΣ ΧΡΥΣΟΥΝ ΜΕΤΑΛΛΙΟΝ ΑΚΑΔΗΜΙΑΣ ΑΘΗΝΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΚΑΔΗΜΙΩΝ ΕΜΠΟΡΙΚΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ Αριστ. Β. Αλεξοπούλου Νικ. Γ. Φουρναράκη ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ ΚΩΔΙΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πο λι τι κή και Στρατη γι κή

Πο λι τι κή και Στρατη γι κή Πο λι τι κή και Στρατη γι κή Σχέ ση Υψη λής και Στρα τιω τι κής Στρα τη γι κής Η γρα πτή ι στο ρί α του κό σμου εί ναι, κα τά το πλεί στον, η ι στο ρί α του πο λέ μου, δε δο μέ νου ό τι τα κρά τη στα ο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΜΟΥΣΩΝ ΔΩΡΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΜΟΥΣΙΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΜΟΥΣΩΝ ΔΩΡΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΜΟΥΣΙΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΜΟΥΣΩΝ ΔΩΡΑ ΜΟΥΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΜΟΥΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ethics moral ή θος ΕΙΝΑΙ Ε ΦΙ ΚΤΗ Η Α ΣΚΗ ΣΗ Η ΓΕ ΣΙ ΑΣ ΒΑΣΕΙ Η ΘΙ ΚΩΝ ΚΑ ΝΟ ΝΩΝ;

ethics moral ή θος ΕΙΝΑΙ Ε ΦΙ ΚΤΗ Η Α ΣΚΗ ΣΗ Η ΓΕ ΣΙ ΑΣ ΒΑΣΕΙ Η ΘΙ ΚΩΝ ΚΑ ΝΟ ΝΩΝ; ΕΙΝΑΙ Ε ΦΙ ΚΤΗ Η Α ΣΚΗ ΣΗ moral Η ΓΕ ΣΙ ΑΣ ΒΑΣΕΙ Η ΘΙ ΚΩΝ ΚΑ ΝΟ ΝΩΝ; ethics Αν και ο Bowie (2000) έ χει υ πο στη ρί ξει ό τι η κα ντια νή θε ω ρί α της η γε σί ας «εί ναι έ να τό σο ο ξύ μω ρο σχή μα ό

Διαβάστε περισσότερα

Η με ρή σια Διαταγή Αρ χη γού ΓΕΣ

Η με ρή σια Διαταγή Αρ χη γού ΓΕΣ Η με ρή σια Διαταγή Αρ χη γού ΓΕΣ Α ξιω μα τι κοί, Υ πα ξιω μα τι κοί, Στρα τιώ τες, Ε θνο φύ λα κες και Πο λι τι κό Προ σω πι κό του Στρα τού Ξηράς. Με α πό φα ση του ΚΥ ΣΕ Α, μου α να τέ θη καν τα κα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΥΣΩΝ ΔΩΡΑ ΜΟΥΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΜΟΥΣΩΝ ΔΩΡΑ ΜΟΥΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΜΟΥΣΩΝ ΔΩΡΑ ΜΟΥΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΟΥΣΕΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Δηθνλνγξαθεκέλν Λεμηθό Σν Πξώην κνπ Λεμηθό

Δηθνλνγξαθεκέλν Λεμηθό Σν Πξώην κνπ Λεμηθό ΤΠΟΤΡΓΔΗΟ ΠΑΗΓΔΗΑ ΚΑΗ ΘΡΖΚΔΤΜΑΣΧΝ, ΠΟΛΗΣΗΜΟΤ ΚΑΗ ΑΘΛΖΣΗΜΟΤ Η.Σ.Τ.Δ. «ΓΗΟΦΑΝΣΟ» Αή Δί Ζίο Γήο Μί Μά Ηί Αύ Δέ Λό Σ Πώ Λό Α, Β, Γ Γύ Σόο 7ο (Σ, Τ, Φ, Υ, Φ,Φ Χ, Πά) Δέ Λό Α, Β, Γ Γύ Σ Πώ Λό Σόο 7ο (Σ, Τ,

Διαβάστε περισσότερα

Οι τη λε πι κοι νω νί ες που χρη σι μο ποιούν ως μέ σο τις γραμμές η λε κτρι κής ι σχύ ος ό σο και τις άλ λες τύ που ψη φια κού συν δρομη τή, ε

Οι τη λε πι κοι νω νί ες που χρη σι μο ποιούν ως μέ σο τις γραμμές η λε κτρι κής ι σχύ ος ό σο και τις άλ λες τύ που ψη φια κού συν δρομη τή, ε Οι τη λε πι κοι νω νί ες που χρη σι μο ποιούν ως μέ σο τις γραμμές η λε κτρι κής ι σχύ ος ό σο και τις άλ λες τύ που ψη φια κού συν δρομη τή, ε μπλέκουν τε χνο λο γί ες που χρη σι μο ποιούν το υ πάρ χον

Διαβάστε περισσότερα

Τρίμηνη έκδοση της Ένωσης Γυμναστών Βορείου Ελλάδος

Τρίμηνη έκδοση της Ένωσης Γυμναστών Βορείου Ελλάδος Τρίμηνη έκδοση της Ένωσης Γυμναστών Βορείου Ελλάδος Πρ. Κορομηλά 51, Τ.Κ. 546 22, Θεσσαλονίκη Κωδικός 6120 Ιανουάριος-Φεβρουάριος-Μάρτιος 2011 Τεύχος 40 Τιμή: 0,01 ISSN 1109-7450 Editorial Σε μια χρο νι

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΥΧΟΣ 2 - ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2008

ΤΕΥΧΟΣ 2 - ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2008 ΤΕΥΧΟΣ 2 - ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2008 ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΑΥΤΟ ΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΝΕΑΣ ΙΩΝΙΑΣ (Π.Α.Κ.ΝΕΑΣ ΙΩΝΙΑΣ) ΤΕΥΧΟΣ 2 - ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2008 ΙΑΝΕΜΕΤΑΙ ΩΡΕΑΝ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΣΥΜΦΩΝΑ ΤΟ ΝΟΜΟ: ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Äïýêáò Ðáíáãéþôçò

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΡΩΝ ΠΑΪΣΙΟΣ Ο ΑΓΙΟΡΕΙΤΗΣ (1924-1994) Ὁ Ἀσυρµατιστής τοῦ Στρατοῦ καί τοῦ Θεοῦ

ΓΕΡΩΝ ΠΑΪΣΙΟΣ Ο ΑΓΙΟΡΕΙΤΗΣ (1924-1994) Ὁ Ἀσυρµατιστής τοῦ Στρατοῦ καί τοῦ Θεοῦ ΓΕΡΩΝ ΠΑΪΣΙΟΣ Ο ΑΓΙΟΡΕΙΤΗΣ (1924-1994) Ὁ Ἀσυρµατιστής τοῦ Στρατοῦ καί τοῦ Θεοῦ Ôïõ Ó ç (ÔÈ) ÊáñáÀ óêïõ Äçìçôñßïõ EPIMELEIA SPA/TEP ÅðéëåãìÝíá êåöüëáéá áðü ôü ìüëéò åêäïèýí âéâëßï ôïõ ÉåñïìïíÜ ïõ ÉóáÜê

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΠΟΛΙΤΩΝ ΑΙΓΙΝΑΣ

ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΠΟΛΙΤΩΝ ΑΙΓΙΝΑΣ Σχεδία στ' ανοιχτά της Αίγινας Tεύχος 1, Απρίλιος 2003, Αίγινα ΤΟΠΙΚΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ έκδοση της Πρωτοβουλίας Πολιτών Αίγινας Για επικοινωνία: Κυριακού Γιώργος β Πάροδος Αφαίας 131 Αίγινα 180 10

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΗΣΙΑ ΣYΝΔΡΟΜΗ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ: Αξιωματικοί Στρατού Ξηράς ε.α. 2,94 Ιδιώτες, Σύλλογοι κ.λπ. 5,87 ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ: 23,5 (Επιταγή Γενικής Τράπεζας)

ΕΤΗΣΙΑ ΣYΝΔΡΟΜΗ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ: Αξιωματικοί Στρατού Ξηράς ε.α. 2,94 Ιδιώτες, Σύλλογοι κ.λπ. 5,87 ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ: 23,5 (Επιταγή Γενικής Τράπεζας) ΔΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚΔΟΣΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ: 1883 ΤΕΥΧΟΣ: 6/2009 (ΝΟΕ. - ΔΕΚ.) ΕΤΗΣΙΑ ΣYΝΔΡΟΜΗ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ: Αξιωματικοί Στρατού Ξηράς ε.α. 2,94 Ιδιώτες, Σύλλογοι κ.λπ. 5,87 ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ: 23,5

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΡΙΛΙΟΣ - ΙΟΥΝΙΟΣ 2010, ΤΕΥΧΟΣ

ΑΠΡΙΛΙΟΣ - ΙΟΥΝΙΟΣ 2010, ΤΕΥΧΟΣ ΑΠΡΙΛΙΟΣ - ΙΟΥΝΙΟΣ 2010, ΤΕΥΧΟΣ 60 διάλογος ΠΟ ΛΙ ΤΙ ΣΜΟΣ ΣΤΗ ΔΕ ΚΑ Ε ΤΙΑ ΤΟΥ 1990 (ι μέ ρος) τοῦ π. Ἀν τω νί ου Ἀ λε βι ζο πο ύ λου ( ) 1 Βά ση λοι πόν τῆς κί νη σης τοῦ Μούν εἶ ναι ἡ «οἰ κου με νι κή

Διαβάστε περισσότερα

14 Ο ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ

14 Ο ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ 14 Ο ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ 1-3 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2011 ΟΛΥΜΠΙΑΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ (ΓΩΝΙΑ ΟΔΩΝ Γ' ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ ΚΑΙ ΑΓΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ) Ημερήσιο Σεμινάριο Προπονητικής Βόλεϊ Ημερήσιο Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Πα θο γέ νεια και θε ρα πευ τι κή α ντι με τώ πι ση της ψω ριασι κής αρ θρί τι δας

Πα θο γέ νεια και θε ρα πευ τι κή α ντι με τώ πι ση της ψω ριασι κής αρ θρί τι δας Α να σκό πη ση EΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΑ 2006,17(1):25-34 Πα θο γέ νεια και θε ρα πευ τι κή α ντι με τώ πι ση της ψω ριασι κής αρ θρί τι δας Π. Α ΘΑ ΝΑ Σi ΟΥ Πε ρi λη ψη Η ψω ρια σι κή αρ θρί τι δα εί ναι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΚΛΗΣΗ ΝΑ ΔΙΑΒΑΣΤΕΙ ΜΕ ΜΕΓΑΛΗ ΠΡΟΣΟΧΗ

ΠΑΡΑΚΛΗΣΗ ΝΑ ΔΙΑΒΑΣΤΕΙ ΜΕ ΜΕΓΑΛΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΙΟΥΛΙΟΣ - ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2011, ΤΕΥΧΟΣ 65 διάλογος ΘΕΡΜΗ ΠΑΡΑΚΛΗΣΗ ΝΑ ΔΙΑΒΑΣΤΕΙ ΜΕ ΜΕΓΑΛΗ ΠΡΟΣΟΧΗ Θά θέ λα με νά σᾶς ἐ νη με ρώ σου με ὅ τι τό πε ρι ο δι κό μας, «Δι ά λο γος», κυ κλοφο ρεῖ σέ 6.000 ἀν τί

Διαβάστε περισσότερα

Δηθνλνγξαθεκέλν Λεμηθό Σν Πξώην κνπ Λεμηθό

Δηθνλνγξαθεκέλν Λεμηθό Σν Πξώην κνπ Λεμηθό ΤΠΟΤΡΓΔΗΟ ΠΑΗΓΔΗΑ ΚΑΗ ΘΡΖΚΔΤΜΑΣΩΝ, ΠΟΛΗΣΗΜΟΤ ΚΑΗ ΑΘΛΖΣΗΜΟΤ Η.Σ.Τ.Δ. «ΓΗΟΦΑΝΣΟ» Αή Δί Ζίο Γήο Μί Μά Ηί Αύ Δέ Λό Σ Πώ Λό Α, Β, Γ Γύ Σόο 4ο (Λ, - Μ, - Ν, - Ξ,) Δέ Λό Α, Β, Γ Γύ Σ Πώ Λό Σόο 4ο (Λ, - Μ, -

Διαβάστε περισσότερα

ÅÐÁËÇÈÅÕÓÇ ÔÇÓ ÁÑ ÁÉÁÓ ÔÅ ÍÏËÏÃÉÁÓ ÕÐÏËÏÃÉÓÔÙÍ

ÅÐÁËÇÈÅÕÓÇ ÔÇÓ ÁÑ ÁÉÁÓ ÔÅ ÍÏËÏÃÉÁÓ ÕÐÏËÏÃÉÓÔÙÍ ÅÐÁËÇÈÅÕÓÇ ÔÇÓ ÁÑ ÁÉÁÓ ÔÅ ÍÏËÏÃÉÁÓ ÕÐÏËÏÃÉÓÔÙÍ 2.300 ἐ τῶν γρα νά ζι ἀ να κα λύ πτε ται στὴ Σαρ δη νί α Εἶ ναι πα λαι ό τε ρο τοῦ Ὑ πο λο γι στῆ τῶν Ἀν τι κυ θή ρων να μι κρὸ κομ μά τι ἑ νὸς μι κροῦ ὀ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΥΕΛΕΟΣ ''Λόγον Ἀγαθόν''

ΠΟΛΥΕΛΕΟΣ ''Λόγον Ἀγαθόν'' «ΑΕΛΙΟΣ ΧΟΡΟΣ» Ι.. ΣΙΩΟΣ ΕΤΡΑΣ ΟΛΥΕΛΕΟΣ ''Λόγον Ἀγθόν'' Ἦχος 1. ο γο ον γ θο ον Α λ λη η η λ Ε ξη ρ υ ξ το η η η κ ρ δ µ λο ο ο γον γ θον Χ ρ πν τ ν σ σ π νυ υ υ µνη η η η τ µη η η τηρ Χρ στ τ Θ η η η

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρι α Γραφημα των 9η Δια λεξη

Θεωρι α Γραφημα των 9η Δια λεξη Θεωρι α Γραφημα των 9η Δια λεξη Α. Συμβω νης Ε Μ Π Σ Ε Μ Φ Ε Τ Μ Φεβρουα ριος 2015 Α. Συμβω νης (ΕΜΠ) Θεωρι α Γραφημα των 9η Δια λεξη Φεβρουα ριος 2015 183 / 198 Ταιρια σματα (Matchings) Ταίριασμα: Ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΒΟΛΙΑΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 2014

ΕΜΒΟΛΙΑΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 2014 ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 1. Διαβάστε τους πίνακες σε συνδυασμό με τις σημειώσεις. 2. Η χρήση πολυδυνάμων εμβολίων βοηθά τον γιατρό. 3. Το εμβόλιο ηπατίτιδας Β καλό είναι να γίνεται από τη γέννηση. Αν γίνει αργότερα,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΒΟΛΙΑΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 2014

ΕΜΒΟΛΙΑΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 2014 ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 1. Διαβάστε τους πίνακες σε συνδυασμό με τις σημειώσεις. 2. Η χρήση πολυδυνάμων εμβολίων βοηθά τον γιατρό. 3. Το εμβόλιο ηπατίτιδας Β καλό είναι να γίνεται από τη γέννηση.αν γίνει αργότερα,

Διαβάστε περισσότερα

Σκο πός του πα ρό ντος άρ θρου είναι η σε γε νι κές γραμ μές πα ρου σί α ση

Σκο πός του πα ρό ντος άρ θρου είναι η σε γε νι κές γραμ μές πα ρου σί α ση ΤΟ ΠΡΟ ΤΥ ΠΟ ASD S2000M International Specification for Materiel Management Integrated Data Processing for Military Equipment ΚΕΙΜΕΝΟ: Λγος (ΥΠ) Πα να γιώ της Γκιώ νης Εφ. Αν θλγος (ΥΠ) Κων στα ντί νος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕ ΝΤΡΑ Α ΠΟ ΚΑ ΤΑ ΣΤΑ ΣΗΣ Α ΠΩ ΛΕΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ (ΚΑ ΑΥ)

ΚΕ ΝΤΡΑ Α ΠΟ ΚΑ ΤΑ ΣΤΑ ΣΗΣ Α ΠΩ ΛΕΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ (ΚΑ ΑΥ) ΚΕ ΝΤΡΑ Α ΠΟ ΚΑ ΤΑ ΣΤΑ ΣΗΣ Α ΠΩ ΛΕΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ () Τα Κέ ντρα Α πο κα τά στα σης Α πω λειών Υ γεί ας () έ χουν ι δρυ θεί σε πα ρα θαλάσσιες πε ριο χές του Ελ λα δι κού χώ ρου, εί ναι Στρα τιω τι κές Μο νά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΟΛΟΥΘΙΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΒΑΠΤΙΣΜΑΤΟΣ

ΑΚΟΛΟΥΘΙΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΒΑΠΤΙΣΜΑΤΟΣ ΑΟΛΟΥΘΙΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΒΑΠΤΙΣΜΑΤΟΣ Ἐπιμέλεια: Στέφανος Σουλδάτος αλλιτεχνικό Μελώδημα (Εργαστήρι Παραδοσιακής Μουσικής www.melodima.gr) Σάββατο 13 Οκτωβρίου 2007 Στέφανος Σουλδάτος αλλιτεχνικό Μελώδημα (www.melodima.gr)

Διαβάστε περισσότερα

Δηθνλνγξαθεκέλν Λεμηθό Σν Πξώην κνπ Λεμηθό

Δηθνλνγξαθεκέλν Λεμηθό Σν Πξώην κνπ Λεμηθό ΤΠΟΤΡΓΔΙΟ ΠΑΙΓΔΙΑ ΚΑΙ ΘΡΗΚΔΤΜΑΣΧΝ, ΠΟΛΙΣΙΜΟΤ ΚΑΙ ΑΘΛΗΣΙΜΟΤ Ι.Σ.Τ.Δ. «ΓΙΟΦΑΝΣΟ» Αή Δί Ηίο Γήο Μί Μά Ιί Αύ Δέ Λό Σ Πώ Λό Α, Β, Γ Γύ Σόο 1ο (Α, Β,) Δέ Λό Α, Β, Γ Γύ Σ Πώ Λό Σόο 1ο (Α, Β,) ΤΓΓΡΑΦΔΙ Αή Δί,

Διαβάστε περισσότερα

Ει σα γω γή στην εμ βιoμη χα νι κή Γλωσ σά ρι εμβιoμη χα νι κής

Ει σα γω γή στην εμ βιoμη χα νι κή Γλωσ σά ρι εμβιoμη χα νι κής Ε ρευ νη τι κή Θέ μα ει δικoύ εργα σί α εν δια φέρoντoς EΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΑ 2005,16(4):294-301 2005,16(4):294- Ει σα γω γή στην εμ βιoμη χα νι κή Γλωσ σά ρι εμβιoμη χα νι κής Δ.Ι. ΓOΥ ΛΕΣ Η ε πε ξή γη

Διαβάστε περισσότερα

Δηθνλνγξαθεκέλν Λεμηθό Σν Πξώην κνπ Λεμηθό

Δηθνλνγξαθεκέλν Λεμηθό Σν Πξώην κνπ Λεμηθό ΤΠΟΤΡΓΔΗΟ ΠΑΗΓΔΗΑ ΚΑΗ ΘΡΖΚΔΤΜΑΣΧΝ, ΠΟΛΗΣΗΜΟΤ ΚΑΗ ΑΘΛΖΣΗΜΟΤ Η.Σ.Τ.Δ. «ΓΗΟΦΑΝΣΟ» Αή Δί Ζίο Γήο Μί Μά Ηί Αύ Δέ Λό Σ Πώ Λό Α, Β, Γ Γύ Σόο 3ο (Ζ, Θ, Η, Κ,) Δέ Λό Α, Β, Γ Γύ Σ Πώ Λό Σόο 3ο (Ζ, Θ, Η, Κ,) ΤΓΓΡΑΦΔΙ

Διαβάστε περισσότερα

01 Ἰουνίου 2014 ΚΥΡΙΑΚΗ Ζ ΑΠΟ ΤΟΥ ΠΑΣΧΑ

01 Ἰουνίου 2014 ΚΥΡΙΑΚΗ Ζ ΑΠΟ ΤΟΥ ΠΑΣΧΑ 01 Ἰουνίου 2014 ΚΥΡΙΑΚΗ Ζ ΑΠΟ ΤΟΥ ΠΑΣΧΑ Τῶν ἁγίων 318 θεοφόρων Πατέρων Ἰουστίνου µάρτυρος τοῦ φιλοσόφου καὶ ἑτέρου Ἰουστίνου καὶ τῶν σὺν αὐτῷ. Ἦχος πλ. βʹ. Ἑωθινὸν Ιʹ ʹΕἰς τόν Ὄρθρον. Ἦχος ου Θε ος Κυ

Διαβάστε περισσότερα

FAX : 210.34.42.241 spudonpe@ypepth.gr) Φ. 12 / 600 / 55875 /Γ1

FAX : 210.34.42.241 spudonpe@ypepth.gr) Φ. 12 / 600 / 55875 /Γ1 Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Η Η Μ Ο Κ Ρ Α Τ Ι Α Υ ΠΟΥ ΡΓΕΙΟ ΕΘΝ. ΠΑ Ι ΕΙΑ Σ & ΘΡΗΣ Κ/Τ Ω ΕΝΙΑ ΙΟΣ ΙΟΙΚΗΤ ΙΚΟΣ Τ ΟΜ ΕΑ Σ Σ ΠΟΥ Ω Ν ΕΠΙΜ ΟΡΦΩ Σ ΗΣ ΚΑ Ι ΚΑ ΙΝΟΤ ΟΜ ΙΩ Ν /ΝΣ Η Σ ΠΟΥ Ω Τ µ ή µ α Α Α. Πα π α δ ρ έ ο υ 37

Διαβάστε περισσότερα

Στην αυ γή του 21ου αιώ να η

Στην αυ γή του 21ου αιώ να η 128 ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΙΟΥΛΙΟΣ - ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2010 ΚΕΙΜΕΝΟ: Αν χης (ΠΖ) Κων στα ντί νος Χα με ζό που λος Οι πληροφορίες είναι η βάση κάθε σχεδίου δράσης Carl von Clausewitz (1780-1831) Στην αυ γή του

Διαβάστε περισσότερα