!"#$%&'$(%)*+&$,-'%-./$ !"#$%&'()*)+,-.#

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "!"#$%&'$(%)*+&$,-'%-./$ !"#$%&'()*)+,-.#"

Transcript

1 !"#$%&'$(%*+&$,-'%-./$!"#$%&'(*+,-.#

2

3 !"#$%&'$(%*+&$,-'%-./$!"#$%&'(*+,-.#

4 !"#$%&'"(*+,-./0-& >(,#8$&4&3#"8$&I%A$+>&/+C0H8"&:,;:0#%,<%G0;/"#$&F<3-"&JK-0"- $-<$23#L8$&:",HF-GMA>&+3#">#%#3&F&<128#$#C#1(C#$#$&+N0"#.&+ I&F+3F#B"3&<O+3-.&+; =&I#0->"8$(C"&($#0>%&8#0#$&F"8CD0&>%&9$20I%&F2>$"3(Q#$%"3(3#"2 -KD$#82$29I%&F2>$"3(9Q#$%"3(9($#0"8HK"#C-$20-KD$#828$20N8G$-%"3( I#1&F&,.#3#"$20U-"%&+%,"3(;:+$A->2%D#8-82C#0$"3H$&0$%A>&83DV29 3#%B"#,,-"#3H0&8(C#$#3#"X#1C&F&,(123-C-H%"8$#;ZF&3F(%G8#$"9 8>&+BD9C&+$&45553#"&%3.8$23#$&0Z3$?X%"&$&+.B"&+D$&+9; [-$20&F&3F(%G82$29Q#$%"3(9C&+-3>#.B-+829$&4555MK-3.028# $20-3>#.B-+8(C&+8$20N0#FF#3$"3(Q#$%"3(;[#1($-+8#B.>F#8-C-%"- 3&<9#>A$&+93&%+'#.&+9ZC&"&>#12$"3&<93#"ZF"8$"3&<9Q#$%&<9$29 =201-G%2$"3(C&+-3>#.B-+82$20DF#X##>A$20NFF20"3(N$#"%.#ZC&"&- >#12$"3(93#"$20NFF20"3(N$#"%.#Q#$%"3(9ZC&"&>#12$"3(9E+0-%,#8.#9; 3?0#>A#+$?0;N>.8298>&<B#8#'+$&1-%#>-+$"3(3#"X&$#0&1-%#>-+$"3( 8$&uqcdvdwd_oxyadwiaz{_azvq`; =&s K-3.028#$2012$-.#C&+G9:,%&$"3A9Q#$%A98$&RD0$%& },-.#9~A0"$8#9MA>&++>2%D$28#DG9$&0:<,&+8$&$&+s s; PK-3.028#$208$%#$"G$"3(C&+12$-.#8$"9D0&>F-9B+- 0HC-"9M3#"8+,3-3%"CD0#8$20I&F-C"3(:-%&>&%.#;}>2%D$28#G9!A3"C&9 \'-B%&9:K"GC#$"3A93#"#>&8$%#$-<$23#$&s G9:01+>&8C20#,A9;=& C-,#F<$-%&CD%&9$2912$-.#9C&++>2%D$28#8$&s74/-0"3A &8&3&C-.& :-%&>&%.#98$20: I#1&F&,"3(RF"0"3(A>&++>2%-$&<8#G9-"B"3-+AC-0&9 I#1&FA,&9; :>A$&s DG9$&s T3#","#s4C(0-9+>2%D$28#G9-"B"3-+- AC-0&9I#1&FA,&98$20I#1&F&,"3(RF"0"3($&+/-0"3&< &8&3&C-.&+ I#$28.G0;[-$H$20&F&3F(%G82$2912$-.#9C&+8$&/-0"3A &8&3&C-.& $20&F"8$"3("#$%"3(M8$&+9:,;:0#%,<%&+9;:+$A$&"#$%-.&8$#CH$28-0# >F(%G82,"#CD0#-0A9&0-.%&+Y$20.B%+82$&+RD0$%&+ZF"8$"3(9Q#$%"3(9 8$20I-< %,#8.#C-HFF&+9-"B"3&<9+,-.#9]B<&"#$%&<9MD0#0 '+8"3&1-%#>-+$(3#"C.#0&82F-<$%"#t; d_ƒ gchia3#"bvo _iv $20-'#%C&,($&+98->&FFD9>#1(8-"93#"M'+8"3HM8$#>-%.'2C#$-8$ B"#$%&'"3(9B+8#0-K.#9

5 1.%".2-.3&* 0+-%1&2/$3-+$4567- $ 8"&'-% :$,&+&;$3+'<4'6=6+>$$ ="-.0#"2+>&0#$%"#"C.#3#">?9>%&3#F-.$#" 6 I#%H,&0$-9>&+>%&B"#1D$&+0,"#+>&0#$%"#"C.# ˆ I?9-C'#0.S-$#" I%AF2V2 5 ZB2,.-9 :0$"C-$?>"82 $ W#0$.B%#82eavzzai 44 Z">#%H,&0$-9>&+$20->2%-HS&+0 RH0&+03#3A8$20+,-.# 4s =#>#%H,G,#B-01-G%&<0$#"3#%3"0&,A0#M#FFHCHFF&0$&#0$.1-$& 4P $ I%G$- 0-93#",#F#3$&3&C"3H 47 [#,-.%-C# /F+3H 4T $ ED1&7$3-1"&7$F$-"&GD1-9'-$21&=%- $ IH%$"3#">&$H 46 :>&K2%#CD0#'%&<$# 4ˆ IA8&M>&<3#">A$- RH0&+03#FA3#"8$20+,-.# /"#$&+9#1F2$D9 $ H1#"&+$ %&; I?9$&C#,-.%-C#->2%-HS-"$"9X"$#C.0-9 s s4 =#C#3%&1%->$"3H $#01#>HGM3+%HC&+M8$&>#SH%";;; s s7 ŒG"3H3#"DF#"# st $ $ ŽAF&98$&0&%,#0"8CA s6 I2,D9 W3#F(M23#3(3#"2>%&,0G8$"3($&+9#K.# sˆ!"#$%&'(3#"f">.b"# s #"F">.B"# P

6

7 5.1 Τ Υπονατριαιµία: Ποιος κινδυνεύει; ις τελευταίες δύο δεκαετίες έχουν οργανωθεί πολλοί αγώνες, που βάζουν σε µεγάλη δοκιµασία τα όρια του ανθρώπινου οργανισµού. Μαζί µε τη δοκιµασία επανεµφανίστηκε µια κατάσταση που ήταν γνωστή από παλιά, αλλά η «φήµη» της απογειώθηκε τα τελευταία 20 χρόνια: η υπονατριαιµία. Η σωστή πληροφόρηση είναι ο µόνος τρόπος πρόληψης αυτής της δυνητικά θανάσιµης κατάστασης. Τι είναι η υπονατριαιµία και πώς προκαλείται; Η υπονατριαιµία είναι µια κατάσταση που χαρακτηρίζεται από µείωση του νατρίου του αίµατος. Φυσιολογικά, το νάτριο στον οργανισµό κυµαίνεται µεταξύ mmol/l. Ήπια χαρακτηρίζεται η υπονατριαιµία µέχρι 130 mmol/l. Κάτω από 129 mmol/l είναι σοβαρή, όταν η πτώση είναι απότοµη, όπως συµβαίνει κατά την άθληση. Ο µηχανισµός που οδηγεί στην υπονατριαιµία δεν έχει ξεκαθαριστεί πλήρως. Πολλοί είναι οι ειδικοί που διαφωνούν για τις λεπτοµέρειες, αλλά δύο είναι οι βασικοί παράγοντες που οδηγούν στην υπονατριαιµία: η απώλεια νατρίου στον ιδρώτα και η αναπλήρωση µε υγρά φτωχά σε νάτριο. Παράγοντες που προδιαθέτουν για υπονατριαιµία Μια σειρά από παράγοντες επηρεάζουν την εµφάνιση της υπονατριαιµίας, όπως: Παρατεταµένη άσκηση: ο κίνδυνος αυξάνεται, όσο αυξάνεται η άσκηση, και γίνεται µεγαλύτερος όταν η άσκηση διαρκεί πάνω από 4 ώρες. Ένταση της άσκησης: η ίδια απόσταση µπορεί να είναι για κάποιον βόλτα, ενώ για κάποιον άλλον «Γολγοθάς». Γενετική προδιάθεση: άτοµα που εκκρίνουν πολύ αλµυρό ιδρώτα έχουν αυξηµένη απώλεια νατρίου. Μερικοί µελετητές υποστηρίζουν ότι άτοµα ετερόζυγα στην κυστίνωση είναι επίσης πιο ευάλωτα. Λήψη διουρητικών φαρµάκων. }> & 0 # $ % " # " C. # Y ΔIι &α "τ&ρ 9οφ3ή" 0&B +υ0γ-ε<ί -α " 6

8 !"#$%&'(3#"+,-.# Δίαιτα χαµηλή σε νάτριο: όπως η δίαιτα λόγω υπέρτασης, στεφανιαίας νόσου κτλ. Υπερβολική λήψη φτωχών σε νάτριο υγρών: πριν, µετά και κατά τη διάρκεια της προπό- νησης. Ζεστός ή και υγρός καιρός. Ελλιπής εγκλιµατισµός: απαιτούνται περίπου 3 µήνες για την καλύτερη προσαρµογή του οργανισµού σε θερµό κλίµα. Γυναικείο φύλο: φαίνεται ότι οι γυναίκες κινδυνεύουν περισσότερο, όχι µόνο λόγω µικρό- τερου σωµατικού βάρους. Συχνότητα Οι µελέτες παρουσιάζουν πολύ διαφορετικά στοιχεία για τη συχνότητα εµφάνισης της υπονατριαιµίας, από σχεδόν µηδέν έως 70%. Ο βασικότερος λόγος είναι ο ίδιος ο ορισµός της υπονατριαιµίας στις µελέτες, δηλαδή άλλοι µελετητές θεωρούν υπονατριαιµία την περίπτωση κατά την οποία το νάτριο του ορού είναι κάτω από 135 mmol/l, ενώ άλλοι όταν είναι κάτω από 128 mmol/l. Άλλοι λόγοι είναι οι διαφορετικές καιρικές συνθήκες στους αγώνες (θερµοκρασία, υγρασία κτλ., το επίπεδο των αθλητών (επαγγελµατίες ή ερασιτέχνες, η διάρκεια του αγώνα και άλλα. Πάντως, είναι σχεδόν αδύνατον να εµφανιστεί υπονατριαιµία σε άτοµα που αγωνίζονται λιγότερο από 4 ώρες. Η πιθανότητα αυξάνεται όσο αυξάνεται η διάρκεια του αγώνα, έτσι ώστε, όταν ο αγώνας διαρκεί πάνω από 8 ώρες, η πιθανότητα αυξάνεται αρκετά. Στο Ironman Triathlon του 1984, το 29% των αθλητών είχαν χαµηλότερο νάτριο από το φυσιολογικό. Απ αυτούς µόνον ελάχιστοι χρειάστηκαν κάποια µορφή θεραπευτικής παρέµβασης. Με την ενηµέρωση των αθλητών για τους τρόπους πρόληψης, το ποσοστό µειώθηκε αρκετά στους επόµενους αγώνες. Πώς εµφανίζεται; Τα συµπτώµατα της υπονατριαιµίας είναι µη ειδικά και γι αυτό είναι δύσκολο να διαγνωστεί, αν δεν υπάρχει ισχυρός δείκτης υποψίας. Εµφανίζεται µε: Αύξηση σωµατικού βάρους Πρήξιµο στα χέρια και στα πόδια Ναυτία και εµετό Ζαλάδα Κόπωση Κράµπες Αποπροσανατολισµό Εκνευρισµό Διαταραχές συµπεριφοράς Σύγχυση Επιληπτική κρίση Καρδιακή προσβολή Βυθιότητα Κώµα Θάνατο ˆ }>&0#$%"#"C.#YI&"&93"0B+0-<-" 162 Δ ιατ ροφ ή & υ γ εία

9 #>A$&0E$DF"&I#0$#S( Τα νευρολογικά συµπτώµατα δείχνουν βαριά υπονατριαιµία. Η ήπια συνήθως δεν εµφανίζει συµπτώµατα γενικά, αλλά µπορεί να αυξήσει την όρεξη για αλάτι τις ώρες µετά τον αγώνα. Η διάγνωση είναι πολύ πιθανή σε άτοµα που καταρρέουν ύστερα από πολύωρη δοκιµασία σε θερµό κλίµα µε θερµοκρασία σώµατος κάτω από 40 ο C. Η διάγνωση είναι δύσκολη, γι αυτό πρέπει οι αθλητές να είναι πλήρως ενήµεροι ώστε να µπορούν να καθοδηγήσουν το ιατρονοσηλευτικό προσωπικό, όταν αυτό δεν είναι εξειδικευ- µένο στην αντιµετώπιση τέτοιων συµβάντων. Το πρόβληµα είναι ότι συχνά η υπονατριαιµία µπορεί να συµβεί σε άτοµα πριν ή µετά τον αγώνα, όταν από υπερβάλλοντα ζήλο οι αθλητές λαµβάνουν πολλά υγρά. Έχουν αναφερθεί περιστατικά µε υπονατριαιµία σε άτοµα που ήπιαν πολλά υγρά (>10 λίτρα την προηγούµενη του αγώνα ηµέρα ή µερικές ώρες µετά, εξαιτίας της επιθετικής ενυδάτωσης. Τέτοια περιστατικά µπορούν να καταλήξουν σε µη εξειδικευµένο ιατρικό προσωπικό (π.χ. σε ένα κέντρο υγείας, να καθυστερήσει σηµαντικά η διάγνωση και να χαθεί πολύτιµος χρόνος. Γι αυτό οι αθλητές πρέπει να είναι προετοιµασµένοι ότι µπορεί να συµβεί κάτι τέτοιο. Πρόληψη Πριν περάσουµε στις οδηγίες που πρέπει να θυµάστε, θα αρχίσουµε µε µερικά µαθηµατικά, που δεν είναι ανάγκη να θυµάστε. Η µέγιστη θεωρητική έκκριση ιδρώτα µπορεί να ξεπερνάει τα 6 λίτρα την ώρα, αλλά στην πραγµατικότητα είναι περίπου 1-1,5 λίτρο την ώρα. Σε άτοµα που δεν είναι εγκλιµατισµένα, η περιεκτικότητα του ιδρώτα σε νάτριο είναι από mmol/l ( mg/l, ενώ σε εγκλιµατισµένα άτοµα είναι 5-30 mmol/l ( mg/l. Η απορρόφηση αθλητικών ποτών από το γαστρεντερικό σύστηµα είναι περίπου ένα λίτρο την ώρα. Αν ένα εγκλιµατισµένο άτοµο χάνει mg νατρίου την ώρα, ένα αθλητικό ποτό πρέπει να περιέχει αρκετό νάτριο, δηλαδή πάνω από 500 mg/l. Η περιεκτικότητα συνήθως αναγράφεται στο µπουκάλι και αναφέρεται στο περιεχόµενο. Έτσι, αν το περιεχόµενο είναι µισό λίτρο, πρέπει να περιέχει πάνω από 250 mg. Το πιο χρήσιµο και απλό που µπορεί να κάνει ένας αθλητής είναι να ζυγίζεται πριν και µετά την προπόνηση αλλά και τον αγώνα, και να καταγράφει στο µυαλό του τη διαφορά στο βάρος. Μείωση βάρους δείχνει αφυδάτωση, ενώ αύξηση είναι ένδειξη ότι βρίσκεται σε κίνδυνο για υπονατριαιµία. Έτσι, ο αθλητής θα εξοικειωθεί µε την απώλεια υγρών ανάλογα µε τον καιρό και την ένταση της άσκησης και θα µπορεί να προβλέπει τις ανάγκες του σε υγρά. Αν η διαφορά τού βάρους του είναι +/- 2% από το αρχικό, ο κίνδυνος της υπονατριαιµίας είναι ελάχιστος. Οδηγίες Κατανοήστε την κατάσταση και αντιληφθείτε αν βρίσκεστε σε κίνδυνο (είστε, αν πρόκειται να αγωνιστείτε πάνω από 4 ώρες τουλάχιστον. Την εβδοµάδα πριν από τον αγώνα αυξήστε την πρόσληψη µαγειρικού αλατιού. Μην καταναλώνετε πάνω από 1200 ml υγρών την ώρα, µοιρασµένα σε 3-5 δόσεις (άρα ml κάθε δέκα µε είκοσι λεπτά. Τα αθλητικά ποτά που επιλέγετε για την προπόνηση πρέπει να περιέχουν mg νατρίου ανά λίτρο. }>&0#$%"#"C.#YI&"&93"0B+0-<-" Δ ι α τ ρ ο φ ή & υ γ ε ί α 5

10 !"#$%&'(3#"+,-.# Τα αθλητικά ποτά που επιλέγετε για µετά την προπόνηση πρέπει να περιέχουν περισσότερο νάτριο, δηλαδή mg το λίτρο. Τα αθλητικά ποτά που επιλέγετε πρέπει να περιέχουν και υδατάνθρακες, γιατί το νάτριο και η γλυκόζη απορροφώνται ταυτόχρονα από έναν υποδοχέα, και η έλλειψη του ενός δυσχεραίνει την απορρόφηση του άλλου. Οι προπονήσεις πρέπει να αναπαράγουν το κλίµα και την ένταση του αγώνα. Επιλέξτε αλµυρές τροφές πριν, µετά και κατά τη διάρκεια του αγώνα. Αθλητικό Ποτό Νάτριο (mg ανά λίτρο Ποτό Νάτριο (mg ανά λίτρο Isostar 700 Allsport 220 Powerbar Performance 500 Exceed 200 Lucozade 500 Ultima 110 Lucozade (σε σκόνη 480 Coca-Cola 24 Gatorade 440 Χυµός Πορτοκάλι 24 Powerbar Endurance 320 Νερό Σχεδόν 0 Powerade 220 Μερικά γνωστά αθλητικά ποτά και η περιεκτικότητά τους σε νάτριο. Αντιµετώπιση Η αντιµετώπιση περιλαµβάνει χορήγηση συµπυκνωµένου ορού πλούσιου σε νάτριο (υπερτονικό διάλυµα, διουρητικά και φυσικά διακοπή χορήγησης υγρών από το στόµα. 164 Δ ιατ ροφ ή & υ γ εία 4 }>&0#$%"#"C.#YI&"&93"0B+0-<-"

11 #>A$&0E$DF"&I#0$#S( 5.2 Π Κάνει να τρώω κρέας µε πατάτες; ολλοί έχουν ακούσει ότι δεν είναι ωφέλιµο για τον άνθρωπο να τρώει πρωτεϊνούχες τροφές, όπως το κρέας, µε αµυλούχες τροφές, όπως οι πατάτες. Οι περισσότεροι βέβαια το άκουσαν αυτό κάποτε, αλλά δεν θυµούνται γιατί. Εντούτοις, σχεδόν κανείς δεν τηρεί αυτήν την οδηγία. Η αντίδραση Maillard Το 1908, δύο Βρετανοί επιστήµονες περιέγραψαν µια αντίδραση, που δίνει χρώµα στην µπίρα κατά την παραγωγή της. Τελικά, η αντίδραση αυτή πήρε το όνοµα ενός Γάλλου ερευνητή, που το 1916 την περιέγραψε πλήρως και τόνισε τη σηµασία της, και έγινε γνωστή µε το όνοµα «Maillard». Η αντίδραση αυτή είναι η χηµική ένωση αµινοξέων, που είναι τα δοµικά στοιχεία των πρωτεϊνών, και σακχάρων, που είναι τα δοµικά στοιχεία του αµύλου και συνήθως απαιτεί θερµότητα. Τα τελικά παράγωγα της αντίδρασης µπορεί να είναι ποικίλα, ανάλογα µε τα αµινοξέα, τα σάκχαρα, τη θερµότητα, τον χρόνο και άλλους παράγοντες. Η αντίδραση Maillard και τα παράγωγά της είναι υπεύθυνα για το χρώµα και τη γεύση στις τροφές. Την αντίδραση και τα παράγωγα τα βλέπουµε καθηµερινά στα µαγειρεµένα φαγητά και πολύ λιγότερο, έως καθόλου, στα αµαγείρευτα. Οι πιο γνωστές περιπτώσεις είναι η αντίδραση των αµινοξέων τής πρωτεΐνης του γάλακτος και των σακχάρων της ζάχαρης που φτιάχνουν την καραµέλα, τα καφέ µέρη στο ψωµί και στο τοστ, το χρώµα της µπίρας, της σοκολάτας και του καφέ, ακόµα και το σκούρο χρώµα στο µαγειρεµένο κρέας. Οι αντιδράσεις Maillard συµβαίνουν παντού, γιατί ακόµα και τροφές που θεωρούνται πρωτεϊνούχες, όπως το κρέας, περιέχουν λίγα σάκχαρα (το γλυκογόνο µέσα στα µυϊκά κύτταρα, όπως και αµυλούχες τροφές, π.χ. τα µακαρόνια, περιέχουν κάποια ποσότητα πρωτεϊνών, ώστε να συµβαίνουν οι αντιδράσεις κάτω από ορισµένες συνθήκες (υψηλή θερµοκρασία. Οι παράγοντες που την επηρεάζουν Η θερµότητα φαίνεται ότι είναι ο σηµαντικότερος παράγοντας για την αντίδραση. Έτσι, στο κατεψυγµένο κρέας συµβαίνει µε πολύ βραδύ ρυθµό, που δίνει την εντύπωση ότι σχεδόν Διατροφή & υγεία RH0-"0#$%?G3%D#9C->#$H$-9 44

12 !"#$%&'(3#"+,-.# δεν συµβαίνει. Όσο όµως η θερµοκρασία ανεβαίνει, τόσο ανεβαίνει και ο ρυθµός της αντίδρασης. Αυτό εξηγεί γιατί στο κρέας διαφέρει η γεύση του ανάλογα µε τη θερµοκρασία στην οποία ετοιµάζεται. Ο χρόνος έκθεσης στη θερµότητα είναι ένας άλλος σηµαντικός παράγοντας. Μικρή χρονικά έκθεση σε µια θερµοκρασία έχει τελείως διαφορετικά αποτελέσµατα από µεγάλη. Ένας εξίσου σηµαντικός παράγοντας είναι η περιεκτικότητα σε νερό. Φανταστείτε λίγο κρέας ύστερα από µία ώρα έκθεσης σε ξηρή θερµότητα (ψητό και το ίδιο κρέας σε υγρή (βραστό ή σε ατµό. Το αποτέλεσµα είναι σίγουρα διαφορετικό και σε όψη, αλλά και σε γεύση. Τέλος, όπως και σε πολλές άλλες χηµικές αντιδράσεις, η οξύτητα -χηµικά πιο γνωστή ως ph- παίζει τον ρόλο της στο τελικό αποτέλεσµα. Όλοι αυτοί οι παράγοντες αλληλεπιδρούν κατά τη διάρκεια του µαγειρέµατος, για να δώσουν το τελικό αποτέλεσµα γεύσης και όψης στο φαγητό µας. Για να το αντιληφθεί κανείς ευρέως, αρκεί να συνειδητοποιήσει ότι µόνο στην κόρα του ψωµιού υπάρχουν πάνω από διαφορετικά παράγωγα από αυτές τις αντιδράσεις. Αλλά οι αντιδράσεις Maillard δεν σταµατούν εκεί: ακόµα και όταν σερβίρουµε, ακόµα και µέσα στο στοµάχι µας συνεχίζουν να συµβαίνουν, όσο συνυπάρχουν αµινοξέα και υδατάνθρακες. Κάνουν κακό στην υγεία; Σε αυτήν την ερώτηση δεν υπάρχει εύκολη απάντηση. Ακόµα και οι πιο ειδικοί αδυνατούν να απαντήσουν µονολεκτικά. Οι φανατικοί της διατροφής µε πολύ ακραίες απόψεις υποστηρίζουν ότι ο ανθρώπινος οργανισµός δεν είναι θωρακισµένος ικανοποιητικά στα παράγωγα των αντιδράσεων. Αυτό το πιστεύουν, διότι η φωτιά ως µέσο προετοιµασίας τροφής έχει µικρή ιστορία σε σχέση µε την ανθρωπότητα, και δεν έχουµε ακόµα αναπτύξει τους απαραίτητους µηχανισµούς άµυνας. Αυτό γενικά δεν είναι αληθές γιατί τα στοιχεία δείχνουν ότι ο άνθρωπος χρησιµοποιεί τη φωτιά τουλάχιστον χρόνια, και ίσως πολύ περισσότερα. Επίσης, δεν έχει ανακαλυφθεί έως τώρα φυλή, που να τρέφεται αποκλειστικά µε ωµές τροφές. Άρα, τελικά φαίνεται αφύσικο κάποιος να µην τρώει µαγειρεµένες τροφές. Επίσης, πολλές τροφές που αποθηκεύονται για µεγάλο χρονικό διάστηµα, είναι πολύ πλούσιες σε παράγωγα των αντιδράσεων Maillard, όπως οι ξηροί καρποί και οι ελιές. Άρα, η τελική απάντηση είναι ότι δεν βλάπτουν την υγεία, αρκεί να καταναλώνονται µε µέτρο. Τα αντιθρεπτικά χαρακτηριστικά των παραγώγων Τα παράγωγα των αντιδράσεων Maillard θεωρούνται αντιθρεπτικά. Αυτό δεν σηµαίνει ότι είναι τοξικά ή καρκινογόνα, αλλά ότι µειώνουν τα θρεπτικά συστατικά που περιέχει η τροφή. Θα δούµε µερικά παραδείγµατα: αποθηκεύτηκε γάλα σε σκόνη σε 60 ο C για 9 εβδοµάδες και ύστερα από µετρήσεις βρέθηκε ότι είχε µειωθεί η περιεκτικότητά του σε λυσίνη (σηµαντικό αµινοξύ κατά 40%. Αντίθετα, σε πραγµατικές συνθήκες, τα πράγµατα δεν είναι τόσο τροµακτικά, αφού από την παστερίωση στο γάλα µειώνεται η λυσίνη µόλις κατά 10-15%. Η λυσίνη µετατρέπεται σε µια ουσία που δεν διασπάται από τον οργανισµό και κατ επέκταση δεν απορροφάται, άρα χάνεται στα κόπρανα. Οι αντιδράσεις Maillard δεσµεύουν, όµως, όχι µόνον αµινοξέα, αλλά και βιταµίνες, άλατα 4s RH0-"0#$%?G3%D#9C->#$H$ Δ ιατ ροφ ή & υ γ εία

13 #>A$&0E$DF"&I#0$#S( RH0-"0#$%?G3%D#9C->#$H$-9 4P

14 TZ QD PHLTVHWH WKQ NDWDQ3OYVK OASR\Z 6 R VKPDQWLNBWHUR VWK HQBZ DQXUTSR\ HAQDL K PHAYVK WKZ NDWD Q3OYVKZ OLSDUTQ $LD?QDQ D\WB HAQDL SROC SLR VKPD QWLNB DNBPD NL DQ GHQ \S3U[HL SUBEOKPD SHULWWTQ NLOTQ <QDZ GHQ SU?SHL QD PHLTVHL WR E3URZ WR\ JLD QD IDAQHWDL SLR HON\VWL NBZ DOO3 JLD QD EHOWLTVHL WLZ HSLGBVHLZ WR\ P } } y c z w } } ~c } c } z } c w } } x w } z } x z x } } c w } } ~x z X w x } c c x O ^c w } z } x } c } z } } c } x z } w c } } } w } } ~c } z } c } z } y} } c c y } w } } GE4AF } y} w z } w y} O ^c w } x w w y } y } c }y } c c z x c x c } y } z } c c } z } w } } x z } z c } } } w } } z } c c } c } w } w } } } z } O ^c w ~c z x y } c } z } } z } w c } c x } } z c z } z x } x c c c x } y } } } } } w } } z } c ^c w w } w } c w } } w z } z } x U} } c c w y } } } y }y } } } c } X w } w w } } x } x w } y } } } z 4 %IL?D 9W U - "? \8J-H$A -D $ # $ # 0 H F G 8 2 F. > & + 9

15 #>A$&0E$DF"&I#0$#S( προέρχεται από λίπη και µην το τρώτε, αν είναι πάνω από Αν υπάρχει ετικέτα, βρείτε το ποσοστό της ενέργειας που πτερο (προσοχή στα 1%38"371%<"/4'"4L7C+'"64"+7*&+"'E'47&+$4"1$%*+/&'/%7" /&%<"(+"B'4%8$&'" Απαγορεύεται οποιοδήποτε φαγώσιµο πωλείται σε περί- Είδος τυριού Πολύ πλούσια σε κρυµµένα λίπη (π.. χ. τα κρουασάν και τα µπισκότα 4. ΒΙΟΜΗΧΑΝΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΚΑΙ ΕΤΟΙΜΑ ΦΑΓΗΤΑ κτλ. Ανακαλύψτε γλυκά χαµηλά σε θερµίδες (ζελέ, πανακότα ποιον που ξέρει πώς να τα κάνει ελαφριά Το κύριο συστατικό των γλυκών είναι συνήθως το βούτυ- Γλυκά µόνο σπιτικά, προετοιµασµένα από εσάς ή από κάποιον 3. ΓΛΥΚΑ ντοµάτα χρειάζεται ελάχιστο λάδι Φτιάξτε σάλτσες µε λίγα λίπη ή έλαια (µια απλή σάλτσα Αν πρέπει να τηγανίσετε, αγοράστε ένα καλό αντικολλητι- κό τηγάνι και τηγανίστε µε ελάχιστο ελαιόλαδο Προτιµήστε τα ψητά Δοκιµάστε το wok Αντικαταστήστε το βούτυρο µε ελαιόλαδο (όχι άλλα έλαια στο µαγείρεµα και την κρέµα γάλακτος µε γιαούρτι 2. ΜΑΓΕΙΡΕΜΑ Όχι τηγανητά επιδερµίδα. Μην την τρώτε (την πέτσα, δηλαδή Προτιµήστε γάλα και γαλακτοκοµικά χαµηλά σε θερµίδες (διαβάστε τις ετικέτες Κατά κανόνα, όσο πιο σκληρό είναι το τυρί, τόσο λιγότερα λίπη έχει. Πάντως, τα τυριά έχουν πολύ λίπος και αξίζει να είστε ιδιαίτερα 4"#/05,-#!""R%"/8$'%"*2*&4&'/0"&?6"B32/:6"+764'"*26=?<"&%"D%8&2$%"!""S32/-"(06%"*1'&'/-."1$%+&%'(4*(;64"410"+*-<""410"/-1%'%6"1%2"L;$+'"1:<"64"&4"/-6+'" Θερµίδες ανά 100 γρ. % θερµίδων από υδατάνθρακες % θερµίδων από λίπη % θερµίδων από πρωτεΐνες Κορεσµένα λίπη σε γρ. ανά 100 γρ. τυριού Σε όλα τα ζώα το περισσότερο λίπος είναι κάτω από την Αν τρώτε αλλαντικά, προτιµήστε αυτά που η ετικέτα γρά- φει ότι έχουν χαµηλή περιεκτικότητα σε λίπη Χοληστερίνη (ανά ηµέρα µέχρι 300 mg 1. ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ ΚΑΙ ΓΑΛΑΚΤΟΚΟΜΙΚΑ Προτιµήστε ψάρι, κοτόπουλο και µοσχάρι αντί χοιρινού Όταν καταναλώνετε κρέας, να είναι καθαρό (χωρίς λίπη Όταν αγοράζετε τόνο σε κονσέρβα, προτιµήστε τον σε νερό και όχι σε λάδι Όχι λουκάνικα, αλλαντικά και κρέας σε κονσέρβα Νάτριο (ανά ηµέρα µέχρι 2410 mg Φέτα gr 89mg 1116mg Τσένταρ gr 105mg 621mg Ένταµ gr 89mg 965mg Μοτσαρέλα gr 79mg 627mg Παρµεζάνα gr 88mg 1529mg I?90#C-"?8-$-$203#$#0HFG82F.>&+9 47

16 !"#$%&'(3#"+,-.# 4T I?90#C-"?8-$-$203#$#0HFG82F.>&+9

17 #>A$&0E$DF"&I#0$#S( > (KURA NDUSRA DSRMKUDP?QD IURCWD VRL?[R\Q N3SRLHZ JQTVHLZ DSRIHCJR\Q WR\Z MKURCZ NDU SRCZ JLDWA?[R\Q SROO?Z XHUPAGHZ %HQ?[R\Q 3GLNR NDOB HAQDL BPYZ QD JQYUA]R\Q BWL PSRURCQ QD WR\Z HLVDJ3JR\Q VWKQ WR\Z?M\SQD B[L PBQR JLD QD WLZ HSLGBVHLZ WR\Z DOO3 NDL JLD QD SHULVVBWHUR ROC JLD WKQ SURSBQKVK NDL WLZ PHJ3OHZ EBOWHZ HAQDL WD DSRMKUDP?QD IURCWD SR\ 3PHVD GAQR\Q B WL [UHL3]HWDL R RUJDQLVPBZ WK V\JNHNULP?QK JO\NB]K 5Chj_ aw_ fejc U y w w } } } } } w } } y } } } c } } x V z } } c w } } z } } y } z } c } } } z ~} z } y} } w } _ x z } x x y } y } } } z c } x X z w y } y c z } y } } } c } z } } } z } } c w} y } c } ~} c } y} \ } x x } z } y z z }y } y } } } y } c } x w } y } }y } ~ }~ c 4^heT awhfet j_ [TdW_ j_ f[h_rneod V y } } } } z c y } y y } } z } } c w} y } z } } } z } X c } } c w} y } } y z } y } } } w } } c w w } y z y U w y x z } } w } z } y } } w } x y} w Q w } z y z }y } } z } z w } c y} } } x y P c z } } w w y } } x w w } V } z y w } c z } c } } } } w } 46 Š 2 % &. 3 # % > &. * # > & K 2 %% L#DCWDU % & <\ $J#H A D

18 !"#$%&'(3#"+,-.# 4ˆ Š2%&.3#%>&.*#>&K2%#CD0#'%&<$#

19 #>A$&0E$DF"&I#0$#S( Š2%&.3#%>&.*#>&K2%#CD0#'%&<$# 19

20 ! " # $ % & ' ( 3 # " +, -. # 5.5 Τ Τρόποι µαγειρέµατος α θρεπτικά συστατικά που περιέχουν τα τρόφιµα διαφέρουν κατά πολύ πριν και µετά το µαγείρεµα. Καλό είναι, λοιπόν, να αναφέρουµε αυτές τις πιθανές αλλαγές, ώστε να εκτιµηθούν οι βασικοί τρόποι µαγειρέµατος. Για να κατανοηθούν όµως όλα αυτά, θα πρέπει πρώτα να γίνει γνωστό κάτω από ποιες συνθήκες είναι ευπαθείς οι βιταµίνες και τα ιχνοστοιχεία. Πώς το µαγείρεµα επηρεάζει τις βιταµίνες; Το µαγείρεµα επηρεάζει πολύ τις βιταµίνες, οι οποίες βρίσκονται σε αφθονία στη φύση. Ο πίνακας 1 δείχνει σε τι είναι ευαίσθητες οι βιταµίνες κατά το µαγείρεµα. Η πρώτη στήλη, µε τον τίτλο «διαλυτή στο νερό», µας ενηµερώνει ποιες είναι οι βιταµίνες που χάνονται στο νερό κατά τη διάρκεια του µαγειρέµατος, αλλά και της επεξεργασίας της τροφής (π.χ. κατά το πλύσιµο. Αυτό σηµαίνει ότι, αν το νερό αυτό µετά πεταχτεί, µαζί του φεύγουν και οι βιταµίνες στα σκουπίδια, ενώ αν το κάνουµε σούπα ή σάλτσα, αυτές διατηρούνται. Οι βιταµίνες χωρίζονται σε λιπόφιλες και υδρόφιλες. Οι λιπόφιλες δεν διαλύονται στο νερό, άρα δεν χάνονται στο νερό. Το πρόβληµα παρουσιάζεται στις υδρόφιλες βιταµίνες, που από λίγο έως πολύ χάνονται στο νερό κατά το µαγείρεµα, και ιδίως στο βράσιµο. Ανάλογη µε τον χρόνο βρασµού και τον όγκο του νερού που χρησιµοποιείται είναι και η απώλεια των υδρόφιλων βιταµινών. Η επόµενη στήλη προειδοποιεί για τις απώλειες βιταµινών από την επαφή µε τον αέρα. Αυτό συνήθως σηµαίνει οξείδωση από το οξυγόνο της ατµόσφαιρας, αλλά όχι µόνον αυτό. Από τη στιγµή που αποφλοιώνουµε ένα φρούτο, καθαρίζουµε µια πατάτα, κάνουµε κιµά ένα κοµµάτι κρέας κτλ., κάποιες βιταµίνες έρχονται σε επαφή µε τον αέρα και απενεργοποιούνται. Αν και ο πίνακας δεν είναι ολοκληρωµένος λόγω έλλειψης στοιχείων, οι αντιοξειδωτικές βιταµίνες C και Ε φαίνεται να είναι ιδιαίτερα ευπαθείς στην επαφή µε τον αέρα. Η άλλη στήλη αναφέρεται στην έκθεση στο φως. Το φως, ειδικά του ήλιου, καταστρέφει µέρος των βιταµινών, όταν έρχεται σε επαφή µαζί τους. Ουσιαστικά, εδώ δεν πρόκειται για µια διαδικασία προετοιµασίας φαγητού, αλλά για έκθεση στον ήλιο προϊόντων που έχουν διάφανες συσκευασίες. Η επόµενη στήλη αφορά την έκθεση στη θερµοκρασία. Εδώ τα πράγµα τα είναι ξεκάθαρα: όσο περισσότερος είναι ο χρόνος και υψηλότερη η θερµοκρασία στην οποία εκτίθεται η βιταµίνη, τόσο πιο πολύ αυτή καταστρέφεται. Να θυµίσω ότι, όταν η τροφή επανεκτίθεται σε υψηλή θερµοκρασία, όταν δηλαδή ξαναζεσταθεί, η καταστροφή είναι επιπρόσθετη. Κάποιες βιταµίνες είναι ιδιαίτερα ευπαθείς στα οξέα και στα αλκάλια, µολονότι τα δεδοµένα που τα αφορούν είναι περιορισµένα. Στα αλκάλια και στα οξέα συµπεριλαµβάνονται το λε- 174 s Δ ιaα>τ &ρ "ο φc ή#,&- " υ% γd εcί#α$ & 9 =%

21 #>A$&0E$DF"&I#0$#S( µόνι και το ξύδι. Πολύ πιο σοβαρή είναι η καταστροφή που παθαίνουν οι βιταµίνες των τροφών κατά την επεξεργασία τους στη βιοµηχανία, όπου προστίθενται πολλές ουσίες ιδιαίτερα όξινες, για να παραταθεί η ηµεροµηνία λήξης τους. Τέλος, η κατηγορία µε τον γενικό τίτλο «άλλα» περιέχει όσα δεν υπάγονται σε άλλες κατηγορίες και κυρίως αναφέρεται στην επαφή των βιταµινών µε σίδηρο ή χαλκό. Στην προκει- µένη περίπτωση δεν εννοούµε µόνο τον σίδηρο ή τον χαλκό που υπάρχει στο φαγητό, αλλά κυρίως στα µαγειρικά σκεύη. Αφού στην εποχή µας δεν υπάρχουν πλέον σκεύη από χαλκό ή από κράµατα χαλκού, µιλάµε για σίδηρο και ατσάλι µε τα οποία φτιάχνονται τα διάφορα µαγειρικά σκεύη. Πώς το µαγείρεµα επηρεάζει τα ιχνοστοιχεία; Τα ιχνοστοιχεία και τα άλατα θα πρέπει να µας απασχολούν λιγότερο, γιατί είναι απλά µόρια (βασικά, είναι ιόντα και είναι πολύ πιο ανθεκτικά στο µαγείρεµα. Έτσι, αν και ελλείψεις αλάτων και ιχνοστοιχείων συναντώνται συχνά στον ανθρώπινο οργανισµό, δεν οφείλονται σε λάθη στο µαγείρεµα, αλλά σε µειωµένη πρόσληψη ή αυξηµένη απώλεια. Καλό είναι να επισηµάνουµε ότι τα ιχνοστοιχεία και τα άλατα είναι διαλυτά στο νερό, άρα είναι το ίδιο ευαίσθητα µε τις υδρόφιλες βιταµίνες. Συν τοις άλλοις, σε ιοντική µορφή µπορούν να δηµιουργήσουν συµπλέγµατα µε άλλα ιόντα ή µόρια και να γίνουν µη απορροφήσιµα. Έτσι, το ασβέστιο δηµιουργεί συµπλέγµατα µε τον φώσφορο, τα οποία σε αυτή τη µορφή δεν απορροφώνται και χάνονται στα κόπρανα. Τα µακροθρεπτικά Οι πρωτεΐνες, τα λίπη και οι υδατάνθρακες είναι ιδιαίτερα ανθεκτικά τόσο στη θερµότητα όσο και σε άλλες κακουχίες του µαγειρέµατος. Το πρόβληµα παρουσιάζεται όταν οι πρωτεΐνες θερµαίνονται σε πολύ υψηλές θερµοκρασίες. Τότε συµβαίνει µια διαδικασία που ονοµάζεται «πυρόλυση», και µετατρέπει τις πρωτεΐνες σε καρκινογόνες ουσίες. Αυτό συµβαίνει κυρίως κατά τη διάρκεια του ψησίµατος σε σχάρα, σε λαµαρίνα ή τηγάνι. Οι καρκινογόνες ουσίες δη- µιουργούνται εκεί όπου η τροφή έρχεται σε επαφή µε το σίδερο ή τη λαµαρίνα του ψησίµατος. Οι καρκινογόνες ουσίες χαρακτηριστικά έχουν µαύρο χρώµα: όσο περισσότερο διαρκεί το ψήσιµο, τόσο περισσότερο πολλαπλασιάζονται. Ιεραρχία µεθόδων µαγειρέµατος 1. Στον ατµό: Είναι ένας πολύ υγιεινός και εύκολος τρόπος. Τα τρόφιµα που πρόκειται να µαγειρευτούν, τοποθετούνται στον ατµοµάγειρα και ο χρονοδιακόπτης που µπαίνει σε λειτουργία ετοιµάζει το φαγητό. Το λίγο νερό που χρησιµοποιείται και οι χαµηλές θερµοκρασίες µαγειρέµατος κάνουν το µαγείρεµα στον ατµό, τον υγιεινότερο τρόπο ετοιµασίας τροφής. Η θερµοκρασία είναι αρκετή για να καταστρέψει τα µικρόβια, αλλά όχι τα θρεπτικά συστατικά, και η υγρασία που απορροφούν οι τροφές είναι χαµηλή, ώστε η γεύση να είναι πιο µεστή. Ακόµα και οι πιο ευπαθείς βιταµίνες επιβιώνουν όσο πιο πολύ γίνεται, και τα µέταλλα και τα ιχνοστοιχεία δεν χάνονται στο νερό. 2. Βραστά: Η κατσαρόλα έχει περισσότερες δυνατότητες από τον ατµοµάγειρα. Στον ατµό δεν µπορούµε να µαγειρέψουµε ούτε µακαρόνια ούτε κοκκινιστό ούτε όσπρια ούτε σούπες ούτε πολλά άλλα. Είναι πολύ υγιεινός τρόπος µαγειρέµατος, αλλά πρέπει να τηρούνται κάποια =%A>&"C#,-"%DC#$&9 Δ ι α τ ρ ο φ ή & υ γ ε ί α s4

22 !"#$%&'(3#"+,-.# σηµαντικά µυστικά που κάνουν τα µαγείρεµα ακόµα πιο υγιεινό. Τα φαγητά γίνονται νόστιµα, εύκολα και γρήγορα. Το σηµαντικότερο είναι να µειωθούν οι απώλειες από το νερό και από τη θερµοκρασία. Έτσι, όταν µπει το φαγητό στην κατσαρόλα, το νερό πρέπει να βράζει και να είναι όσο λιγότερο γίνεται σε ποσότητα. Ο χρόνος µαγειρέµατος είναι σηµαντικός, γι αυτό ο βρασµός πρέπει να διαρκεί όσο το δυνατόν λιγότερο. Καλό είναι τα τρόφιµα να µαγειρεύονται µε τον φλοιό τους (π.χ. οι πατάτες, για µικρότερη απώλεια των θρεπτικών συστατικών. 3. Ψητά (φούρνος: Το µαγείρεµα στον φούρνο έχει πολλά θετικά, αν γίνει σωστά. Ουσιαστικά, τα φαγητά γίνονται πολύ νόστιµα και θρεπτικά. Ο πίνακας που αναφέρεται στους πιθανούς τρόπους µαγειρέµατος της πατάτας δείχνει ότι τα θρεπτικά συστατικά της παραµένουν ίδια σε σχέση µε το βράσιµο, αλλά είναι πιο νόστιµες. Ο πίνακας αναφέρεται σε 100 γραµµάρια προϊόντος, άρα οι διαφορές στις θερµίδες και στα θρεπτικά προέρχονται κυρίως από τη διαφορά στην ποσότητα υγρασίας. Ουσιαστικά δεν υπάρχουν διαφορές αρκετά σηµαντικές, ώστε να µας πείσουν ότι ένας τρόπος είναι πιο υγιεινός από κάποιον άλλον, συνεπώς είναι περισσότερο θέµα γεύσης και ευκολίας. Το σωστό µαγείρεµα στον φούρνο είναι εύκολο, αλλά απαιτεί προθέρµανση του φούρνου για µείωση του χρόνου µαγειρέµατος και χαµηλές θερµοκρασίες. 4. Ψητά (στα κάρβουνα: Το σωστό ψήσιµο στα κάρβουνα έχει όλα τα καλά του φούρνου, αλλά κάνει πιο εύγευστα τα φαγητά, ειδικά τα κρεατικά και τα ψάρια. Το κύριο πρόβληµα, εκτός από την πυρόλυση, είναι ότι κατά την καύση του κάρβουνου δηµιουργούνται καρκινογόνες ουσίες που κολλάνε στις τροφές και αυξάνουν το καρκινικό φορτίο. Οι µερακλήδες όµως γνωρίζουν τα βασικά µυστικά του ψησίµατος. Γνωρίζουν δηλαδή ότι δεν πρέπει να υπάρχει φλόγα (αυξηµένη θερµοκρασία, ότι η σχάρα πρέπει να βρίσκεται µακριά από τα κάρβουνα, ότι πρέπει να φτάνει ικανοποιητική ποσότητα αέρα στα κάρβουνα, ώστε να γίνεται τελειότερη η καύση, και ακόµη ότι απαιτείται πολλή υποµονή, για να γίνει το φαγητό νόστιµο και υγιεινό. 5. Τηγάνισµα: Είναι ο πιο ανθυγιεινός τρόπος προετοιµασίας τροφών. Στον πίνακα φαίνεται ότι η ποσότητα λίπους ανεβαίνει 120 φορές και οι θερµίδες, ανά 100 γραµµάρια, 3,3 φορές. Έτσι, στα λίγα γραµµάρια αµύλου προστίθενται πολλά γραµµάρια κορεσµένου λίπους και trans λιπαρών οξέων. Να θυµίσω ότι το τηγάνισµα µετατρέπει το ελαιόλαδο, το οποίο είναι µονοακόρεστο έλαιο, σε trans λιπαρά, που είναι ιδιαίτερα επιβλαβή για την υγεία. Το ελαιόλαδο είναι το πιο ανθεκτικό έλαιο για µετατροπή σε trans. Παρ όλα αυτά, αν χρησιµοποιηθεί µόνο µία φορά για τηγάνισµα και αυτό γίνει σε χαµηλή θερµοκρασία, περιορίζεται αρκετά το πρόβληµα, αλλά αυξάνεται πολύ το κόστος. Για τους αµετανόητους θα µπορούσα τουλάχιστον να προτείνω αντικολλητικά τηγάνια που καταναλώνουν λίγο λάδι και ειδικά τα τηγάνια wok, που χρησιµοποιούνται στην κινεζική κουζίνα. 6. Φούρνος µικροκυµάτων: Σχετικά µε το µαγείρεµα σε φούρνο µικροκυµάτων οι απόψεις διίστανται. Άλλοι ερευνητές πιστεύουν ότι το µαγείρεµα σε φούρνους µικροκυµάτων είναι ανθυγιεινό λόγω της διαδικασίας θέρµανσης της τροφής. Οι περισσότεροι διαιτολόγοι όµως πιστεύουν ότι είναι ένας πολύ καλός τρόπος, γιατί µειώνει αισθητά τον χρόνο µαγειρέµατος και απαιτεί ελάχιστο νερό. Πάντως, η πρώην Σοβιετική Ένωση, βασισµένη σε δικά της δεδο- µένα, απαγόρευσε τη χρήση των µικροκυµάτων για µαγείρεµα το Δ ιατ ροφ ή & υ γ εία ss =%A>&"C#,-"%DC#$&9

23 #>A$&0E$DF"&I#0$#S( =%A>&"C#,-"%DC#$&9 sp

24 ! " # $ % & ' ( 3 # " +, -. #. DU[A]HL DSB WKQ DJRU3 5 L VYVW?Z HSLORJ?Z XD SU?SHL QD DU[A]R\Q QD HIDUPB]RQWDL BWDQ R S3HL VWKQ DJRU3 VWK VWR VRCSHU VWD JLD QD DJRU3VHL WLZ SUTWHZ COHZ -NHA SU? SHL QD WKUKXRCQ N3SRLHZ EDVLN?Z DU[?Z SR\ XD JAQR\Q K E3VK WKZ QjWd kw fcl aohc ceo ije fwpch_ IS^SdC g} } w } y } y} } z } } y} U w } c } z z } } y } w } } z z } } DZef[]Q Sd]aRV[ _ c } } } w } y } } c z c } y k c c w w?a`sjqi eak jqdwkw _ }y } y } c } ~ c } c x y } } c } } c c } R} y } < ^PefS _ } x } w y } y} } } x z } c c } } } z } x } Q y } } c c c } y } } } _ z } c } c } y } ~ } z } U } x } z } y } } } y } x } y } 8YadCefW YWR_SfS u } y } c y c } } z } d} w ~ w } } } z } } w } } } w z } X } y w } c } } y } x } } c c ~ c } 5Wd[adPefW f[i bsdad_oew[i ^c c y w } w z } } x } x }~ c _ y } } x c } 9[a^aY[]C XdNe]S ]S[ a^[]oi S^NeWhi U } x z y } } z } c } z } y } } w } ~ c } y } w } } } } c x } w Vy } z y } } } c y } z 5Wd[adPefW fs bs]wfsd[e_n`s X } } } w } } } w } ~ } w } z y } } z j c y z s %WL D 8W UGR8I$ B " #\$J%H&A D' ( # S - " # > A $ 2 0 #, & % H

25 #>A$&0E$DF"&I#0$#S( $ $ $ $ $ $ $ $ s7

26 !"#$%&'(3#"+,-.# 9. Οι χυµοί που αγοράζετε να µην περιέχουν ζάχαρη. Προσέξτε ιδιαίτερα τους χυµούς που γράφουν «νέκταρ», γιατί περιέχουν άφθονη ζάχαρη. Ζωικά και έλαια 1. Όταν αγοράζετε ζωικά, φροντίστε να είναι τα πιο άπαχα. Δώστε µεγάλη σηµασία στο να περιέχουν το λιγότερο δυνατό λίπος - και να είστε σίγουροι ότι περιέχουν ήδη αρκετό. 2. Αγοράστε ζωικά σε µικρή ποσότητα, κόψτε τα σε µικρότερες µερίδες, βάλτε τα στην κατά- ψυξη και καταναλώστε τα λίγο-λίγο. 3. Αυξήστε την ποσότητα σε κοτόπουλο. Έχει πολύ καθαρό κρέας. 4. Σε όλα τα ζώα, το περισσότερο λίπος είναι στο δέρµα. Αφαιρέστε το. 5. Τρώτε ψάρι τουλάχιστον µία φορά την εβδοµάδα. 6. Στην αγορά υπάρχουν προϊόντα που πωλούνται αντί για κρέας, όπως το τοφού. Δείτε τα ως εναλλακτική πρόταση διατροφής. 7. Όλα τα γαλακτοκοµικά καλύτερα να είναι µε χαµηλά λιπαρά. Όσο λιγότερο λίπος, τόσο καλύτερα. 8. Αν το απλό άσπρο γιαούρτι σάς φαίνεται βαρετό, µην αγοράσετε αυτά που έχουν έτοιµα φρούτα, αλλά προσθέστε φρέσκα φρούτα, δηµητριακά ή και ξηρούς καρπούς µόνοι σας. 9. Το ελαιόλαδο πρέπει να είναι το µόνο λάδι που θα έχετε στο σπίτι σας. Βούτυρο δεν πρέπει να υπάρχει ή να υπάρχει ελάχιστο. Αν θέλετε να περιορίσετε το κόστος, µπορείτε να έχετε λάδι κορυφαίας ποιότητας για τη σαλάτα και καλής ποιότητας για το φαγητό. st 180 Δ ιατ ροφ ή & υ γ εία

27 #>A$&0E$DF"&I#0$#S( 5.7 Η Χοληστερίνη: απ την καλή και απ την ανάποδη χοληστερίνη, αν και είναι πολύ σηµαντική για τον οργανισµό, δεν παίζει κανέναν ρόλο στην αθλητική απόδοση. Για την υγεία, όµως, είναι ένας τόσο ισχυρός προγνωστικός παράγοντας, που πρέπει τα βασικά της χαρακτηριστικά να είναι γνωστά σε όλους. Ρόλος στον οργανισµό Η χοληστερίνη είναι λιπόφιλη ένωση, που µπορεί να συντεθεί από τους περισσότερους οργανισµούς του ζωικού βασιλείου, καθώς και από τον άνθρωπο, ενώ δεν απαντάται ποτέ στο φυτικό. Είναι ένα µεγάλο και πολύπλοκο µόριο µε σηµαντικό ρόλο σε πολλές λειτουργίες στον οργανισµό. Αποτελεί σηµαντικό µέρος των κυτταρικών µεµβρανών και τις κάνει πιο εύκαµπτες. Επίσης αποτελεί πρόδροµο µόριο για: Σύνθεση στεροειδών ορµονών (τεστοστερόνη, οιστρογόνα, κορτιζόνη κτλ.. Σύνθεση βιταµίνης D. Σύνθεση χολικών αλάτων (σηµαντικά για την απορρόφηση των λιπών. Πηγές Για τον ανθρώπινο οργανισµό η σηµαντικότερη πηγή χοληστερίνης είναι η ενδογενής σύνθεση στο συκώτι, που συνεισφέρει το 70% της χοληστερίνης, το οποίο υπάρχει ανά πάσα στιγµή στο σώµα. Τα περισσότερα κύτταρα του οργανισµού παράγουν χοληστερίνη και συνεισφέρουν άλλο ένα 15%, ενώ το υπόλοιπο 15% προέρχεται από τη διατροφή. Μόνο τα ζωικά προϊόντα περιέχουν χοληστερίνη. s6 U & F 2 8 $ - %. 0 2 Y # > $ # F ( 3 # " # >Δ ι α$τ2ρ0ο φ# ή0 H&> &υbγ2εί α

28 !"#$%&'(3#"+,-.# Τροφή Μερίδα (γρ. Χοληστερίνη (mg Τροφή Μερίδα Χοληστερίνη (mg Μυαλό (τηγανητό Αβγό Ένα µεγάλο 210 Συκώτι Κοτόπουλο Γκούντα 100 γρ. 114 Χαβιάρι Τσένταρ 100 γρ. 105 Συκώτι Μοσχαρίσιο Φέτα 100 γρ. 89 Παϊδάκια Παρµεζάνα 100 γρ. 68 Γαρίδες Κρέµα γάλακτος 100 γρ. 35 (light Τόνος Γάλα πλήρες 250 ml 24 Στήθος Κοτόπουλο Γιαούρτι πλήρες 100 γρ. 13 Αστακός Γιαούρτι άπαχο 100 γρ. 6 Ξιφίας Γάλα άπαχο 250 ml 5 Μπέικον Τυπικές τροφές, πλούσιες σε χοληστερίνη. Οι τροφές που είναι πλούσιες σε κορεσµένα λιπαρά οξέα, όπως και τα ζωικά λίπη που είναι ιδιαίτερα πλούσια σε αυτά, αυξάνουν την ενδογενή παραγωγή χοληστερίνης από το ήπαρ. Αυτό σηµαίνει ότι µια διατροφή µπορεί να περιέχει ελάχιστη χοληστερίνη, αλλά να είναι πλούσια σε κορεσµένα λιπαρά οξέα και να οδηγεί σε αύξηση της χοληστερίνης στο αίµα. Αν µια διατροφή είναι πλούσια σε χοληστερίνη και σε κορεσµένα ζωικά λίπη, όπως συχνά συµβαίνει, πραγµατικά απογειώνει τα επίπεδα της χοληστερίνης. Η καλή, η κακή και η προγνωστική τους αξία Στο αίµα η χοληστερίνη µεταφέρεται µέσα σε κάποια σύµπλοκα µορίων, που αποκαλούνται «λιποπρωτεΐνες». Υπάρχουν διάφορες λιποπρωτεΐνες στο αίµα, αλλά θα ασχοληθούµε µόνο µε αυτές που έχουν προγνωστική αξία, δηλαδή µε την καλή και την κακή. Με τον κοινό όρο «κακή χοληστερίνη» χαρακτηρίζε ται η LDL λιποπρωτεΐνη του αίµατος, που είναι ιδιαίτερα πλούσια σε χοληστερίνη και περιέχει το 60-80% της χοληστερίνης του αίµατος. Η LDL είναι η λιποπρωτεΐνη που µεταφέρει χοληστερίνη από το ήπαρ σε κύτταρα τα οποία την έχουν ανάγκη και δεν µπορούν να παράγουν ικανοποιητικές ποσότητες από µόνα τους. Μελέτες όµως έχουν αποδείξει ότι όσο αυξάνεται η ποσότητά της στο αίµα, τόσο αυξάνεται η βλάβη στις αρτηρίες, ειδικά στις αρτηρίες της καρδιάς και του εγκεφάλου, και µπορεί να οδηγήσει σε απόφραξη αυτών και σε µειωµένη άρδευση των οργάνων. Κοινώς, όταν η χοληστερίνη στο αίµα αυξάνεται σε υπερβολικά επίπεδα, µπορεί να εναποτεθεί σε αρτηρίες και να φράξει την παροχή αίµατος µε πολύ άσχηµα αποτελέσµατα. Η διαδικασία δεν είναι τόσο χονδροειδής, αλλά αυτές οι πληροφορίες αρκούν για βασική κατανόηση µιας κατάστασης, που κοστίζει στις κοινωνίες του δυτικού κόσµου το µεγαλύτερο µέρος των θανάτων. Η «καλή χοληστερίνη» ή HDL είναι µια λιποπρωτεΐνη που είναι φτωχή σε χοληστερίνη και η βασική της λειτουργία είναι η δέσµευση της επιπλέον χοληστερίνης, πριν δηµιουργήσει βλάβες στις αρτηρίες. sˆ 182 Δ ιατ ροφ ή & υ γ εία U&F28$-%.02Y#> $203#F(3#"#> $20#0H>&B2

29 #>A$&0E$DF"&I#0$#S( U&F28$-%.02Y#> $203#F(3#"#> $20#0H>&B2 s5

30 !"#$%&'(3#"+,-.# και από την κατανάλωση αλκοόλ. Έτσι, το κρασί, και ιδιαίτερα το κόκκινο, χαίρει ιδιαίτερης εκτίµησης από την επιστηµονική κοινότητα, επειδή περιέχει και άλλες σηµαντικές αντιοξειδωτικές ουσίες. Τα trans λιπαρά οξέα είναι επίσης επιβλαβή, γιατί µειώνουν την καλή χοληστερίνη και επιδεινώνουν τον αθηρωµατικό δείκτη. Τελευταία, έχουν προστεθεί και οι φυτικές στερόλες, µια οµάδα φυσικών ουσιών που φέρονται να µειώνουν την κακή χοληστερίνη. Αν και οι πρώτες µελέτες είναι αισιόδοξες, χρειάζονται κι άλλες για να βγουν τελικά συµπεράσµατα. Ώς τότε, ιδανικό για τη χώρα µας είναι αυτό που ήταν πάντα πραγµατικά υγιεινό: το ελαιόλαδο. Άσκηση και λιπίδια Αν και η διατροφή είναι πολύ σηµαντική για τα επίπεδα των λιποπρωτεϊνών στο αίµα, σίγουρα η άσκηση είναι σηµαντικότερη. Συχνά, οι γιατροί και οι διαιτολόγοι συνιστούν σωστή διατροφή, αµελώντας να τονίσουν τη βασική σηµασία της άσκησης, γιατί θεωρούν ότι µια τέτοια οδηγία θα είναι δύσκολο να τηρηθεί από ένα άτοµο προχωρηµένης ηλικίας. Τα δεδοµένα όµως όχι µόνο προτείνουν, αλλά επιβάλλουν µια τέτοια αλλαγή στον τρόπο ζωής, αν κάποιος θέλει να αλλάξει το λιπιδαιµικό του προφίλ και να αυξήσει σηµαντικά το προσδόκιµο επιβίωσης σε οποιαδήποτε ηλικία. Μόνον η τακτική αερόβια άσκηση µπορεί να µειώσει την κακή χοληστερίνη σηµαντικά, αλλά και να αυξήσει την καλή χοληστερίνη σε καλές τιµές και, φυσικά, πολύ περισσότερο απ ό,τι το αλκοόλ. Γι αυτό και όλες οι µοντέρνες διατροφικές πυραµίδες έχουν βάση τους την καθηµερινή αερόβια άσκηση και µετά τα λαχανικά, τα φρούτα και τα υπόλοιπα. P 184 Δ ιατ ροφ ή & υ γ εία U&F28$-%.02Y#> $203#F(3#"#> $20#0H>&B2

31

32 !"#$%&'(*+"*,-' O;N"%(029s MI-<32474s4MNC>&%"3A3D0$%&J:OR L =2F;Ys4 stsˆtp5m3"0;yt57755ˆ ; ozvcdvƒ `i ƒ_;ƒo _ avz;y ozvcdvƒ`i ƒ_ ` avz;ƒo

Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος

Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Σε προηγούμενα άρθρα μιλήσαμε για τη σχέση σωστής διατροφής και αθλητισμού, διακρίναμε τη σημαντικότητα του ρόλου που διαδραματίζει και επικεντρωθήκαμε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 2 ο. Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ. Εκπαίδευση στην πυραμίδα της υγιεινής διατροφής ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΜΑΘΗΜΑ 2 ο. Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ. Εκπαίδευση στην πυραμίδα της υγιεινής διατροφής ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΣΕ ΕΥΠΑΘΕΙΣ ΟΜΑΔΕΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΤA ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΖΩΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΜΕ 4 ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΜΑΘΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

2. Ποιον θεωρείτε ιδανικότερο αριθμό γευμάτων στη διάρκεια της ημέρας; 3 (2 μεγάλα και 1 μικρό) 4 (2 μεγάλα και 2 μικρά) 5 (3 μεγάλα και 2 μικρά)

2. Ποιον θεωρείτε ιδανικότερο αριθμό γευμάτων στη διάρκεια της ημέρας; 3 (2 μεγάλα και 1 μικρό) 4 (2 μεγάλα και 2 μικρά) 5 (3 μεγάλα και 2 μικρά) 1. Ποιον θεωρείτε καλύτερο τρόπο, ώστε ένας αθλητής μειώσει το βάρος του; Να κάνει πιο έντονη προπόνηση Να κάνει περισσότερα μικρά γεύματα 2. Ποιον θεωρείτε ιδανικότερο αριθμό γευμάτων στη διάρκεια της

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή στην καλαθοσφαίριση

Διατροφή στην καλαθοσφαίριση Διατροφή στην καλαθοσφαίριση Υγεία & βελτίωση της αθλητικής απόδοσης Α.Ο. ΠΡΩΤΕΑΣ Αγγελοπούλου Μαντώ Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας & Διατροφής Διατροφή η σημαντικότερη διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές συστάσεις για νεαρούς αθλητές. Μέγιστη απόδοση στις διαδοχικές προπονήσεις. Άννα Ευλογημένου Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος

Διατροφικές συστάσεις για νεαρούς αθλητές. Μέγιστη απόδοση στις διαδοχικές προπονήσεις. Άννα Ευλογημένου Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Διατροφικές συστάσεις για νεαρούς αθλητές. Μέγιστη απόδοση στις διαδοχικές προπονήσεις. Άννα Ευλογημένου Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Πότε και τι να τρώμε πριν την προπόνηση 1. Ένα μεγάλο γεύμα

Διαβάστε περισσότερα

Οι αθλητές επιτυγχάνουν μέγιστη απόδοση με προπόνηση και σωστό διαιτολόγιο που περιλαμβάνει ποικιλία τροφών. Οι αθλητές ωφελούνται περισσότερο από

Οι αθλητές επιτυγχάνουν μέγιστη απόδοση με προπόνηση και σωστό διαιτολόγιο που περιλαμβάνει ποικιλία τροφών. Οι αθλητές ωφελούνται περισσότερο από ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΘΛΗΤΩΝ Οι αθλητές επιτυγχάνουν μέγιστη απόδοση με προπόνηση και σωστό διαιτολόγιο που περιλαμβάνει ποικιλία τροφών. Οι αθλητές ωφελούνται περισσότερο από την ποσότητα των υδατανθράκων που αποθηκεύονται

Διαβάστε περισσότερα

1 ο Καλοκαιρινό CAMP Ποδοσφαίρου για παιδιά ηλικίας 6-14 ετών. Φρέσκα Φρούτα. Μπανάνα, νεκταρίνια κ.α. Παστέλι. Μπάρες Δημητριακών

1 ο Καλοκαιρινό CAMP Ποδοσφαίρου για παιδιά ηλικίας 6-14 ετών. Φρέσκα Φρούτα. Μπανάνα, νεκταρίνια κ.α. Παστέλι. Μπάρες Δημητριακών Menu 16-Ιουνίου έως 4-Ιουλίου 2014 1 ο Καλοκαιρινό CAMP Ποδοσφαίρου για παιδιά ηλικίας 6-14 ετών Συσκευασμένο κοκτέιλ Φρούτων σε χυμό. Ροδάκινο, Αχλάδι, Σταφύλι, Ανανάς,Κεράσι, Παπάγια σε χυμό φρούτων.

Διαβάστε περισσότερα

Βρέφη 0-12 μηνών. Παιδιά 4-8 ετών. Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών. Ενήλικες > 50 ετών. Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες

Βρέφη 0-12 μηνών. Παιδιά 4-8 ετών. Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών. Ενήλικες > 50 ετών. Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ Ασβέστιο Συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη ασβεστίου Βρέφη 0-12 μηνών Παιδιά 1-3 ετών Παιδιά 4-8 ετών Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών Ενήλικες 19-50 ετών Ενήλικες > 50 ετών Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακής Διατροφής

Μεσογειακής Διατροφής mini Οδηγός Μεσογειακής Διατροφής Γιατί Μεσογειακή Διατροφή; Η μεσογειακή διατροφή αναφέρεται στον τρόπο διατροφής των λαών που ζουν σε περιοχές που αναπτύσσονται γύρω από τη Μεσόγειο. Οι επιστημονικές

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Τα λίπη αποτελούν μια συμπυκνωμένη πηγή ενέργειας Ενεργούν σαν διαλύτες

Διαβάστε περισσότερα

Φαμίσης Κωνσταντίνος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

Φαμίσης Κωνσταντίνος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΣΗΣ ΜΚ 0501, Διάλεξη 13η Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΣΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Φαμίσης Κωνσταντίνος Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Ιδέες για ένα σωστό πρωινό

Ιδέες για ένα σωστό πρωινό Ιδέες για ένα σωστό πρωινό Υγιεινή Διατροφή Ισορροπία Ποικιλία Μέτρο Ομάδες τροφίμων Γάλα-γαλακτοκομικά προϊόντα (γιαούρτι) Φρούτα-απλοί υδατάνθρακες Λαχανικά (κυρίως πράσινα φυλλώδη) Ψωμί-αμυλώδη τρόφιμα

Διαβάστε περισσότερα

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών;

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών; ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Τι είναι οι πρωτεϊνες; Η ονομασία πρωτεϊνες προέρχεται από το ρήμα πρωτεύω και σημαίνει την εξαιρετική σημασία που έχουν οι πρωτεϊνες για την υγεία του ανθρώπινου σώματος. Από την εποχή των Ολυμπιακών

Διαβάστε περισσότερα

TAEKWONDO & ΔΙΑΤΡΟΦΗ

TAEKWONDO & ΔΙΑΤΡΟΦΗ TAEKWONDO & ΔΙΑΤΡΟΦΗ Εργασία της Ειρήνης Καλλιντεράκη Μαθήτρια Τ.Α.Δ. - 2 ο Γυμνάσιο Αργυρούπολης Αθλήτρια Α.Σ. ΑΙΑΝΤΑ Αγ. Δημητρίου ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΟΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΑΘΛΗΜΑΤΟΣ Το Taekwondo είναι μία

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ

ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ Ο σύγχρονος ΟΔΗΓΟΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ συμπεριλαμβάνει τα ακόλουθα στοιχεία: Ψωμιά, Δημητριακά, Ρύζι και Μακαρόνια (6 με 11 μερίδες): Οι υδατάνθρακες παίζουν βασικό ρόλο σε όλα τα διαιτολόγια.

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή;

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ξεκίνησε μία μεγάλη έρευνα, γνωστή ως η μελέτη των 7 χωρών, όπου μελετήθηκαν οι διατροφικές συνήθειες ανθρώπων από τις εξής

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος ΔΙΑΤΡΟΦH Η διατροφή στην ζωή του ανθρώπου παίζει τον μεγαλύτερο ρόλο. Για

Διαβάστε περισσότερα

Μέχρι σήµερα γνωρίζατε ότι η κατανάλωση ψωµιού είναι µία απολαυστική και θρεπτική συνήθεια. Από σήµερα η αγαπηµένη σας αυτή καθηµερινή συνήθεια µπορεί να παρέχει στον οργανισµό ακόµη περισσότερα θρεπτικά

Διαβάστε περισσότερα

Ένας από τους δομικούς λίθους της ποιοτικής προπόνησης είναι η καλή διατροφή. Κάθε κολυμβητής και κάθε γονέας κολυμβητή πρέπει να γνωρίζει ότι:

Ένας από τους δομικούς λίθους της ποιοτικής προπόνησης είναι η καλή διατροφή. Κάθε κολυμβητής και κάθε γονέας κολυμβητή πρέπει να γνωρίζει ότι: ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ Στο τμήμα αυτό θα παρατεθεί σειρά άρθρων που αφορούν τη διατροφή των κολυμβητών. Τα άρθρα αυτά προέρχονται από έγκυρες πηγές, οι οποίες και αναφέρονται. ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΚΟΛΥΜΒΗΤΕΣ Από την

Διαβάστε περισσότερα

16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής. 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας

16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής. 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας 16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας Η διατροφή σημαντικός παράγοντας υγείας!! ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΛΗΡΟΝΟ ΜΙΚΟΤΗΤΑ ΥΓΕΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΑΝΘΥΓΕΙΝΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ Ποιά είναι η

Διαβάστε περισσότερα

Η Ιστορία της μεσογειακής διατροφής

Η Ιστορία της μεσογειακής διατροφής Η Ιστορία της μεσογειακής διατροφής Η μεσογειακή διατροφή όπως έχει γίνει σήμερα γνωστό από πολλά άρθρα και δημοσιεύματα αποτελεί την βάση μιας υγιεινής διατροφής. Το πρότυπο αυτό διατροφής συναντάται

Διαβάστε περισσότερα

Τόνια Μαχαίρα MSc Sports Nutrition. Διαιτολόγος ΠΑΕ Παναθηναϊκού

Τόνια Μαχαίρα MSc Sports Nutrition. Διαιτολόγος ΠΑΕ Παναθηναϊκού Τόνια Μαχαίρα MSc Sports Nutrition Διαιτολόγος ΠΑΕ Παναθηναϊκού Διατροφή Γενετική Ύπνος Δεξιότητες Απόδοση Προπόνηση Εξαρτήματα Ψυχολογία Σωστή διατροφή Υγιή ανάπτυξη Διατήρηση ιδανικού σωματικού βάρους

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΕΦΗΒΕΙΑ- ΑΝΑΓΚΕΣ v Επιτάχυνση ρυθμού ανάπτυξης v Ωρίμανση και αύξηση ιστών v Αποκτά το 20% του ύψους και το 50% του βάρους του ενήλικα, ενώ οι μύες, ο όγκος του αίματος και γενικά

Διαβάστε περισσότερα

Υπολιπιδαιμική Δίαιτα

Υπολιπιδαιμική Δίαιτα Υπολιπιδαιμική Δίαιτα ΔΗΜΗΤΡΙΑΚΑ Ψωμί ολικής αλέσεως, ζυμαρικά, φρυγανιές, ρύζι Κρουασάν, τσουρέκι, ζαχαρωμένα δημητριακά ΓΑΛΑΚΤΟΚΟΜΙΚΑ Αποβουτυρωμένο γάλα, άπαχα τυριά, άπαχο γιαούρτι, ασπράδια αυγού,

Διαβάστε περισσότερα

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή διατροφή είναι όρος που επινοήθηκε από τον φυσιολόγο Άνσελ Κις για να περιγράψει το μοντέλο διατροφής, το οποίο ακολουθούσαν οι λαοί των

Μεσογειακή διατροφή είναι όρος που επινοήθηκε από τον φυσιολόγο Άνσελ Κις για να περιγράψει το μοντέλο διατροφής, το οποίο ακολουθούσαν οι λαοί των Μεσογειακή διατροφή είναι όρος που επινοήθηκε από τον φυσιολόγο Άνσελ Κις για να περιγράψει το μοντέλο διατροφής, το οποίο ακολουθούσαν οι λαοί των μεσογειακών χωρών που συμπεριλαμβάνονταν στη Μελέτη των

Διαβάστε περισσότερα

Αντιοξειδωτικά στην διατροφή μας

Αντιοξειδωτικά στην διατροφή μας Χάρις Μαραθεύτη Κλινική Διαιτολόγος Διατροφολόγος τηλ: 99-720235 email: harismaratheftis@hotmail.com Αντιοξειδωτικά στην διατροφή μας Τα τελευταία 50 χρόνια οι διατροφικές μας συνήθειες άλλαξαν δραστικά.

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Μαθητές: Σαγιόγλου Σάββας,Ορφανίδου Μαρία, Πλατής Βασίλης, Μπορμπόκη Αγγελική, Νουλίκα Μαρία, Τριανταφυλλίδης Ιωσήφ

ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Μαθητές: Σαγιόγλου Σάββας,Ορφανίδου Μαρία, Πλατής Βασίλης, Μπορμπόκη Αγγελική, Νουλίκα Μαρία, Τριανταφυλλίδης Ιωσήφ ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Μαθητές: Σαγιόγλου Σάββας,Ορφανίδου Μαρία, Πλατής Βασίλης, Μπορμπόκη Αγγελική, Νουλίκα Μαρία, Τριανταφυλλίδης Ιωσήφ Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Κ. Ελένη Κοκκίνου Σχολικό Έτος: 2012-2013

Διαβάστε περισσότερα

Διακρίνονται σε: λίπη (είναι στερεά σε συνήθεις θερμοκρασίες) έλαια (είναι υγρά)

Διακρίνονται σε: λίπη (είναι στερεά σε συνήθεις θερμοκρασίες) έλαια (είναι υγρά) ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ & ΔΙΑΤΡΟΦΗ Λίπη και έλαια: Βασική κατηγορία θρεπτικών υλών που αποτελούν σημαντική πηγή ενέργειας. Είναι ενώσεις που προκύπτουν από την αντίδραση οργανικών οξέων με γλυκερίνη και λέγονται γλυκερίδια

Διαβάστε περισσότερα

Φρούτα και Λαχανικά, μια Υγιεινή Ιδέα

Φρούτα και Λαχανικά, μια Υγιεινή Ιδέα Φρούτα και Λαχανικά, μια Υγιεινή Ιδέα Ποίημα για την υγιεινή διατροφή από την ομάδα: Chocolate Ice-cream Φρούτα και λαχανικά Μια υγιεινή ιδέα Όλα τα παιδιά μαζί Να τους κάνουμε παρέα Τα fast-food, τα γαριδάκια

Διαβάστε περισσότερα

Ανίχνευση Λιπών Πρωτεϊνών Αμύλου στα τρόφιμα

Ανίχνευση Λιπών Πρωτεϊνών Αμύλου στα τρόφιμα Ανίχνευση Λιπών Πρωτεϊνών Αμύλου στα τρόφιμα Τρόφιμα με λιπίδια Τρόφιμα με πρωτεΐνες Τρόφιμα με υδατάνθρακες Α Γυμνασίου Κεφάλαιο 2 Ενότητα 2.4 Σελ. 45-47 1 Εισαγωγή Πρωτεΐνες Η ονομασία πρωτεΐνες προέρχεται

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα ΠΡΟΛΟΓΟΣ 7. Μέρος Α': ΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ

Περιεχόμενα ΠΡΟΛΟΓΟΣ 7. Μέρος Α': ΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ Περιεχόμενα ΠΡΟΛΟΓΟΣ 7 Μέρος Α': ΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ Κεφ. Ιο ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ 18 1.1. Επιλογή των τροφών 19 1.2. Τα θρεπτικά στοιχεία 20 1.2.1. Πρωτεΐνες ή λευκώματα 21 1.2.2. Υδατάνθρακες ή σάκχαρα 22 1.2.3.

Διαβάστε περισσότερα

Συμπεριλάβετε στο καθημερινό σας διαιτολόγιο τροφές πλούσιες σε φυτιι,ές ίνες

Συμπεριλάβετε στο καθημερινό σας διαιτολόγιο τροφές πλούσιες σε φυτιι,ές ίνες Η ΣΩΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΘΕΜΕΛΙΟ ΓΙΑ ΜΙΑ ΖΩΗ Το πρόβλημα της παραπληροφόρησης στο θέμα της διατροφής είναι μεγάλο και τις περισσότερες φορές οδηγεί σε λανθασμένες εmλογές και εκτιμήσεις. Ένα στοιχείο που θα πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

Η Πυραμίδα της Υγιεινής Διατροφής

Η Πυραμίδα της Υγιεινής Διατροφής Η Πυραμίδα της Υγιεινής Διατροφής Η Πυραμίδα Υγιεινής Διατροφής είναι ένας απλός, εικονικός τρόπος για να κατανοήσει κανείς πώς να τρέφεται σωστά σε καθημερινή βάση. Η εικονική αναπαράσταση βοηθά στο να

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ. Τι είναι οι υδατάνθρακες;

ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ. Τι είναι οι υδατάνθρακες; ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ Τι είναι οι υδατάνθρακες; Οι υδατάνθρακες είναι τα νομίσματα ενέργειας του σώματός μας. Τα περισσότερα τρόφιμα που τρώμε καθημερινά αποτελούνται από υδατάνθρακες. Ο οργανισμός μας, σπα τους

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ Η χοληστερίνη εντοπίστηκε για πρώτη φορά σε πέτρες της χολής το 1784.Η σχέση της με τα καρδιαγγειακά νοσήματα ανακαλύφθηκε στις τελευταίες

ΙΣΤΟΡΙΑ Η χοληστερίνη εντοπίστηκε για πρώτη φορά σε πέτρες της χολής το 1784.Η σχέση της με τα καρδιαγγειακά νοσήματα ανακαλύφθηκε στις τελευταίες ΧΟΛΗΣΤΕΡΙΝΗ Η χοληστερίνη ή η χοληστερόλη είναι κηρώδης στερόλης που βρίσκεται στη μεμβράνη των κυττάρων όλων των ιστών του σώματος, και στο πλάσμα του αίματος όλων των ζώων. Μικρότερες ποσότητες χοληστερίνης

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Αγωγής Υγείας «Η διατροφή των εφήβων»

Πρόγραμμα Αγωγής Υγείας «Η διατροφή των εφήβων» Πρόγραμμα Αγωγής Υγείας «Η διατροφή των εφήβων» Υπεύθυνη καθηγήτρια: Παχιαδάκη Άννα Ομάδα μαθητών Β Τάξης Λυκείου: Αλεβυζάκη Ευανθία, Καλαγασίδη Βάλια, Καλοειδάς Αντώνης, Λεμονάκης Μάριος, Πετράκης Αντώνης,

Διαβάστε περισσότερα

Μηδενική Δίαιτα: Η πιο αυστηρή Δεν γίνεται πρόσληψη ενέργειας Οργανισμός καταφεύγει σε αποθήκες του: Λίπος Πρωτεΐνες Γλυκογόνο

Μηδενική Δίαιτα: Η πιο αυστηρή Δεν γίνεται πρόσληψη ενέργειας Οργανισμός καταφεύγει σε αποθήκες του: Λίπος Πρωτεΐνες Γλυκογόνο Μηδενική Δίαιτα: Η πιο αυστηρή Δεν γίνεται πρόσληψη ενέργειας Οργανισμός καταφεύγει σε αποθήκες του: Λίπος Πρωτεΐνες Γλυκογόνο 1 Γλυκογόνο: επαρκεί για μια ημέρα για ανάγκες εγκεφάλου -> Πρωτεΐνη: για

Διαβάστε περισσότερα

Η νηστεία κάνει θαύματα

Η νηστεία κάνει θαύματα Η νηστεία κάνει θαύματα Έρευνα του Πανεπιστημίου Κρήτης δείχνει ότι οι διατροφικές επιταγές της Ορθόδοξης Εκκλησίας είναι άκρως ευεργετικές για την υγεία των παιδιών Οι ειδικοί λένε ότι η αποχή από τις

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΣΩΣΤΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ

ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΣΩΣΤΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΣΩΣΤΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ Η ΣΥΝΕΧΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΠΙΒΑΛΛΕΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΕΣ ΘΡΕΠΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ Τα παιδιά ρυθμίζουν τη λήψη τροφής έτσι ώστε να ταιριάζει με τις σωματικές ανάγκες σύμφωνα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 1 ο. Οι διατροφικές ανάγκες των παιδιών ΓΕΩΠΟΝΙΚΟΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ. 1.1 Ανακαλύπτοντας τις διατροφικές ανάγκες

ΜΑΘΗΜΑ 1 ο. Οι διατροφικές ανάγκες των παιδιών ΓΕΩΠΟΝΙΚΟΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ. 1.1 Ανακαλύπτοντας τις διατροφικές ανάγκες ΓΕΩΠΟΝΙΚΟΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΣΕ ΕΥΠΑΘΕΙΣ ΟΜΑ ΕΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΤΆ ΤΗ ΙΑΡΚΕΙΑ ΖΩΗΣ ΜΑΘΗΜΑ 1 ο Οι διατροφικές ανάγκες των

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές Ανάγκες Αθλητών Μεγάλων Αποστάσεων. Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας Επίκουρος Καθηγητής Βιοχημείας της Άσκησης

Διατροφικές Ανάγκες Αθλητών Μεγάλων Αποστάσεων. Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας Επίκουρος Καθηγητής Βιοχημείας της Άσκησης Διατροφικές Ανάγκες Αθλητών Μεγάλων Αποστάσεων Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας Επίκουρος Καθηγητής Βιοχημείας της Άσκησης % Πρόσληψη Ημερήσιας Ενέργειας 60 50 40 % 30 20 10 0 ΥΔΑΤ (55-60) ΛΙΠΟΣ (25-30) ΠΡΩΤΕΙΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

Τρώει το παιδί σας σωστά;

Τρώει το παιδί σας σωστά; Τρώει το παιδί σας σωστά; Προσφορά σε συνεργασία µε την εταιρεία Iakovos Photiades Foodstuff Suppliers Ltd Τα θεμέλια για την υγεία του παιδιού σας αρχίζουν από την καλή διατροφή Η καλή διατροφή δεν είναι

Διαβάστε περισσότερα

1.2 Μικροοργανισμοί. Ωφέλιμα μικρόβια. Αποτελέσματα της διδασκαλίας. Γενικές Πληροφορίες. Προετοιμασία εκ των προτέρων (10 λεπ.)

1.2 Μικροοργανισμοί. Ωφέλιμα μικρόβια. Αποτελέσματα της διδασκαλίας. Γενικές Πληροφορίες. Προετοιμασία εκ των προτέρων (10 λεπ.) 1.2 Μικροοργανισμοί Ωφέλιμα μικρόβια Σύνδεσμος στην εθνική ύλη Κύριο στάδιο 2 Sc1: 1a, 1b, 2a, 2b, 2c, 2d, 2g, 2j Sc2:1a, 2b, 2g, 5f Μονάδα σπουδών Μονάδα 6 Μικροοργανισμοί Εκτιμώμενος χρόνος διδασκαλίας

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Ονοματεπώνυμο: Διεύθυνση: Email: Β. ΣΩΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΛΟΓΙΕΣ: Γ. ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΠΟΡ

Α. ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Ονοματεπώνυμο: Διεύθυνση: Email: Β. ΣΩΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΛΟΓΙΕΣ: Γ. ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΠΟΡ Α. ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Ονοματεπώνυμο: Ημερ/νια Γεννήσεως: Διεύθυνση: Τηλ. οικίας: Email: Οικογενειακή κατάσταση: Τ.Κ.: Κινητό: Β. ΣΩΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΛΟΓΙΕΣ: Βάρος: Ύψος: Περίμετρος καρπού: Περίμετρος μέσης: Περίμετρος

Διαβάστε περισσότερα

2. Όταν πίνουμε όλοι μαζί λέμε... Καλή όρεξη! τον λογαριασμό, παρακαλώ! στην υγεία μας!

2. Όταν πίνουμε όλοι μαζί λέμε... Καλή όρεξη! τον λογαριασμό, παρακαλώ! στην υγεία μας! 1. Βρέστε την άσχετη λέξη 2. Μήλο/ κιμά/ αχλάδι/ σταφύλι/ καρπούζι 3. Μουσακάς/ γεμιστά/ τζατζίκι/ γάλα/ φασολάδα 4. Μοσχάρι/ χοιρινό/ ψάρι/ κοτόπουλο/ μπριζόλα 5. Αλάτι/ λάχανο/ μαρούλι/ κρεμμύδι/ σκόρδο

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπημένη διατροφή. της αναλογίας της μέσης προς τους. Κλασσική Πυραμίδα τροφών. Πυραμίδες Τροφών. Κατανομή λίπους και χρόνιες παθήσεις

Ισορροπημένη διατροφή. της αναλογίας της μέσης προς τους. Κλασσική Πυραμίδα τροφών. Πυραμίδες Τροφών. Κατανομή λίπους και χρόνιες παθήσεις Άσκηση και διατροφή στην πρόληψη και αντιμετώπιση ασθενειών Ισορροπημένη διατροφή Κατανομή λίπους και χρόνιες παθήσεις Ο τρόπος εναπόθεσης του σωματικού λίπους έχει αποδειχτεί τελευταία πως αποτελεί ένα

Διαβάστε περισσότερα

Υποστηρικτικό υλικό για τη διεξαγωγή. της παρουσίασης. «Μαθαίνω για τις ΟΜΑΔΕΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ» σε μαθητές Νηπιαγωγείου, Α και Β τάξεων Δημοτικού

Υποστηρικτικό υλικό για τη διεξαγωγή. της παρουσίασης. «Μαθαίνω για τις ΟΜΑΔΕΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ» σε μαθητές Νηπιαγωγείου, Α και Β τάξεων Δημοτικού Υποστηρικτικό υλικό για τη διεξαγωγή της παρουσίασης «Μαθαίνω για τις ΟΜΑΔΕΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ» σε μαθητές Νηπιαγωγείου, Α και Β τάξεων Δημοτικού Διαφάνεια 1: Η παρουσίαση έχει ως σκοπό να εκπαιδεύσει τα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Θέμα: ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΛΙΠΩΝ, ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ, ΣΑΚΧΑΡΩΝ ΚΑΙ ΑΜΥΛΟΥ ΣΕ ΤΡΟΦΙΜΑ (άσκηση 10 του εργαστηριακού οδηγού) Μέσος χρόνος πειράματος:

Διαβάστε περισσότερα

(αποστειρωση, παστεριωση, ψησιμο)

(αποστειρωση, παστεριωση, ψησιμο) ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗΣ ΣΤΑ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ (αποστειρωση, παστεριωση, ψησιμο) Η θερμικη επεξεργασία έχει επιζημια επίδρση στα θρεπτικα συστατικά. Στοχος είναι

Διαβάστε περισσότερα

Μάρτιος 2014 ΜΟΝΟ ΓΙΑ 1 15 ΜΑΡΤΙΟΥ

Μάρτιος 2014 ΜΟΝΟ ΓΙΑ 1 15 ΜΑΡΤΙΟΥ Μάρτιος 2014 Αγαπητοί φίλοι, όσο κι αν φαίνεται ότι πέρασε ο χειμώνας, ο μήνας που ξεκινάει είναι ορισμένες φορές αρκετά επικίνδυνος. Η αλλαγή του καιρού αλλά και οι έντονες εναλλαγές της Θερμοκρασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 4 ο. Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ. Η σημασία των φρούτων και των λαχανικών ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΜΑΘΗΜΑ 4 ο. Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ. Η σημασία των φρούτων και των λαχανικών ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΣΕ ΕΥΠΑΘΕΙΣ ΟΜΑΔΕΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΤΆ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΖΩΗΣ ΜΑΘΗΜΑ 4 ο Η σημασία των φρούτων

Διαβάστε περισσότερα

1. ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΙΤΛΟΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΚΟΠΟΥ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΠΟΥ ΔΕΝ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

1. ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΙΤΛΟΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΚΟΠΟΥ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΠΟΥ ΔΕΝ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Έρευνα σχετικά με τις θερμίδες και τα συντηρητικά τροφίμων ευρείας κατανάλωσης, την αναγραφή τους στις συσκευασίες καθώς και παρατηρήσεις και συμπεράσματα από την έρευνα. Αλεξάνδρα Κατωπόδη Θεοδώρα Μπούτση

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ/ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ

ΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ/ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ/ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Μαρία Μπασκίνη-Αρσένη, MSc, RD Κλινική ιαιτολόγος, Ειδική ιατροφολόγος Εσπερινό Λύκειο Αµπελοκήπων 11 εκεµβρίου 2014 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Καλοκαίρι και δίαιτα; Πώς θα τα καταφέρω χωρίς να πάρω κιλά;

Καλοκαίρι και δίαιτα; Πώς θα τα καταφέρω χωρίς να πάρω κιλά; Καλοκαίρι και δίαιτα; Πώς θα τα καταφέρω χωρίς να πάρω κιλά; Κατερίνα Πέλκα BSc (Honrs) Κλινικός Διαιτολόγος Διατροφολόγος Τομεάρχης Διαιτητικής ΙΙΕΚ ΞΥΝΗ pelka@logodiatrofis.gr Οι διακοπές είναι αυτό

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Στόχοι για την αντιμετώπιση του Γνώση Δεξιότητες Πηγές Υποστήριξη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΗΘΕΙΑ ΚΑΙ ΨΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΚΑΠΟΙΑ «ΥΓΙΕΙΝΑ» ΤΡΟΦΙΜΑ

ΑΛΗΘΕΙΑ ΚΑΙ ΨΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΚΑΠΟΙΑ «ΥΓΙΕΙΝΑ» ΤΡΟΦΙΜΑ ΑΛΗΘΕΙΑ ΚΑΙ ΨΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΚΑΠΟΙΑ «ΥΓΙΕΙΝΑ» ΤΡΟΦΙΜΑ Χάρης ηµοσθενόπουλος MMedSci.SRD Κλινικός ιαιτολόγος- ιατροφολόγος Πολλές φορές φαίνεται να υπερεκτιµούµε τη διατροφική αξία κάποιων τροφίµων, ενώ κάποιες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΩΝ ΚΥΠΡΟΥ

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΩΝ ΚΥΠΡΟΥ Ανακοίνωση του Συνδέσμου Διαιτολόγων και Διατροφολόγων Κύπρου για την Παγκύπρια Ημέρα Διατροφής (10/5/2012) και Δραστηριότητες για την Εβδομάδα 7-13/5/2012 Φετινό θέμα: «Προγραμματίστε σωστά το πιάτο σας:

Διαβάστε περισσότερα

Θέλετε να «κόψετε» το κρέας;

Θέλετε να «κόψετε» το κρέας; > της Νεκταρίας Καρακώστα Θέλετε να «κόψετε» το κρέας; Για λόγους οικονομικούς, ηθικούς, θρησκευτικούς, λόγους υγείας και περιβαλλοντικούς, χιλιάδες καταναλωτές αναζητούν τρόπους και λύσεις σε μια προσπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ Η ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΝΟΣΟΣ ΧΡΗΣΤΟΥΔΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟΥ

ΥΠΟΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ Η ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΝΟΣΟΣ ΧΡΗΣΤΟΥΔΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟΥ ΥΠΟΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ Η ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΝΟΣΟΣ ΧΡΗΣΤΟΥΔΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟΥ ΥΠΟΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΑ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ 30 ΧΡΟΝΙΑ ΣΤΗ ΧΩΡΑ ΜΑΣ ΣΥΜΒΑΙΝΟΥΝ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΤΡΑΓΙΚΑ ΣΤΑ ΘΕΜΑΤΑ 1) ΤΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηµα : Οικογενειακή Αγωγή

Μάθηµα : Οικογενειακή Αγωγή ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΛΕΜΕΣΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 Μάθηµα : Οικογενειακή Αγωγή Ηµεροµηνία: 14 / 06 /05 Τάξη: Β Λυκείου Ονοµατεπώνυµο µαθητή/τριας:... Χρόνος:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΑ ΙΟ ΡΟΜΙΑΣ ESCAPE MIA EKΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΑ ΙΟ ΡΟΜΙΑΣ ESCAPE MIA EKΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΑ ΙΟ ΡΟΜΙΑΣ ESCAPE MIA EKΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΑΙΟΣ 2013 ΕΡΓΑΣΙΑ 12 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΗΣ ΑΓΩΝΩΝ ΔΡΟΜΟΥ ΜΑΘΗΤΡΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές ενεργειακές απώλειες κατά την εφηβεία Ανάπτυξη Τυπικές ηµερήσιες δραστηριότητες Ιδιαίτερες δραστηριότητες για το συγκεκριµένο άθληµα.

Βασικές ενεργειακές απώλειες κατά την εφηβεία Ανάπτυξη Τυπικές ηµερήσιες δραστηριότητες Ιδιαίτερες δραστηριότητες για το συγκεκριµένο άθληµα. ιατροφή στην εφηβεία και άθληση-ενεργειακή ισορροπία και πρόσληψη Ηµεροµηνία δηµοσίευσης: 17 Φεβρουαρίου 2003 Τα διαιτολόγιο ενός νεαρού αθλητή θα πρέπει αρχικά να είναι επαρκές σε θερµίδες αλλά και σε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΙΚΡΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΗΜΕΡΑ ΧΤΙΖΟΥΝ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΜΙΑΣ ΖΩΗΣ..

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΙΚΡΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΗΜΕΡΑ ΧΤΙΖΟΥΝ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΜΙΑΣ ΖΩΗΣ.. ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΙΚΡΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΗΜΕΡΑ ΧΤΙΖΟΥΝ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΜΙΑΣ ΖΩΗΣ.. Γνωρίζοντας τις ομάδες τροφίμων μέσω της πυραμίδας... Τα τρόφιμα τα οποία καταναλώνουμε και κυρίως

Διαβάστε περισσότερα

αθηρωμάτωση apo-b apoυπερχοληστερολαιμία υπερχοληστερολαιμία υπερχοληστερολαιμία τριγλυκερίδ βλάβη των αγγείων ΗDL - καλή χοληστερίνη

αθηρωμάτωση apo-b apoυπερχοληστερολαιμία υπερχοληστερολαιμία υπερχοληστερολαιμία τριγλυκερίδ βλάβη των αγγείων ΗDL - καλή χοληστερίνη LDL - κακή χοληστερίνη apo-al ά apo τριγλυκερίδια αθηρωμάτωση βλάβη των αγγείων LDL - κακή χοληστερίνη αθηρωμάτωση βλάβη των αγγείων ΙΑΤΡΕΙΟ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΤΩΝ ΛΙΠΙΔΙΩΝ Β ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ Το θέμα της εργασίας μας είναι η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ. Ασχοληθήκαμε με τις διατροφικές συνήθειες των αθλητών από την αρχαία Ελλάδα έως και σήμερα. Βρέθηκαν

Διαβάστε περισσότερα

PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ H βιολογική σημασία των λιποειδών είναι μεγάλη : Eίναι δομικές μονάδες των μεμβρανών και συμμετέχουν στις

PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ H βιολογική σημασία των λιποειδών είναι μεγάλη : Eίναι δομικές μονάδες των μεμβρανών και συμμετέχουν στις PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ H βιολογική σημασία των λιποειδών είναι μεγάλη : Eίναι δομικές μονάδες των μεμβρανών και συμμετέχουν στις διάφορες διεργασίες που γίνονται μέσω των μεμβρανών. Eίναι

Διαβάστε περισσότερα

βραδινό δείπνο κούπα οι κούπες µαχαιροπίρουνο οι µπύρες Πίνω νερό από την κούπα. Nomen: Wortschatz- / Wendekarten für Lernkarteikästen DIN A8 -leicht

βραδινό δείπνο κούπα οι κούπες µαχαιροπίρουνο οι µπύρες Πίνω νερό από την κούπα. Nomen: Wortschatz- / Wendekarten für Lernkarteikästen DIN A8 -leicht βραδινό Τρώω µε τον πατέρα µου στις 18 ώρα βραδινό.τρώµε ψωµί µε τυρί και αλλαντικά. δείπνο Παίρνω µε τον πατέρα µου δείπνο στις 18 ώρα. Τρώµε σούπα µε µακαρόνια. κούπα οι κούπες Πίνω νερό από την κούπα.

Διαβάστε περισσότερα

Γάλα ιατηρήστε το στο ψυγείο

Γάλα ιατηρήστε το στο ψυγείο Σηµειώσεις για τον καθηγητή Γάλα ιατηρήστε το στο ψυγείο Βασικές γνώσεις Ο όρος γάλα, ως βασικό τρόφιµο, χωρίς κανένα προστεθειµένο επίθετο, ισχύει συνήθως για το αγελαδινό γάλα που είναι φρέσκο, πλήρες,

Διαβάστε περισσότερα

Υψηλή κατανάλωση οσπρίων Υψηλή κατανάλωση δημητριακών Μέτρια κατανάλωση γάλακτος και γαλακτοκομικών. 57ο Γενικό Λύκειο Αθήνας

Υψηλή κατανάλωση οσπρίων Υψηλή κατανάλωση δημητριακών Μέτρια κατανάλωση γάλακτος και γαλακτοκομικών. 57ο Γενικό Λύκειο Αθήνας Υψηλή κατανάλωση οσπρίων Υψηλή κατανάλωση δημητριακών Μέτρια κατανάλωση γάλακτος και γαλακτοκομικών Υψηλή κατανάλωση οσπρίων. Χάρη στην υψηλή περιεκτικότητά τους σε πρωτεΐνες και φυσικά λόγω της χαμηλής

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ - ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ - ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ - ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ οι χημικές αντιδράσεις που συμβαίνουν στον οργανισμό για την παραγωγή ενέργειας και τη διατήρηση της ζωής αναβολισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΗΒΟΣ. Ψυχολογία: Αύξηση σωματικών αλλαγών. Επιθυμία έκφρασης. Διάθεση ανεξαρτητοποίησης. Επιθυμία συμμετοχής σε ένα σύνολο

ΕΦΗΒΟΣ. Ψυχολογία: Αύξηση σωματικών αλλαγών. Επιθυμία έκφρασης. Διάθεση ανεξαρτητοποίησης. Επιθυμία συμμετοχής σε ένα σύνολο ΕΦΗΒΟΣ Ψυχολογία: Αύξηση σωματικών αλλαγών Επιθυμία έκφρασης Διάθεση ανεξαρτητοποίησης Επιθυμία συμμετοχής σε ένα σύνολο Ενδιαφέρον για εξωτερική εμφάνιση Διατροφή+ Έφηβος: Ανθυγιεινά Πάθη Λανθασμένες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΩΝ ΚΥΠΡΟΥ

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΩΝ ΚΥΠΡΟΥ Παγκύπρια Μέρα Διατροφής 10-5-2009 Ποικιλία - Μέτρο Ισορροπία στην Διατροφή Η Παγκύπρια μέρα Διατροφής που γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 10/5 (από το 2008) φέτος είναι αφιερωμένη στις βασικές αρχές της διατροφής

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή και ηλικιωμένοι

Διατροφή και ηλικιωμένοι Διατροφή και ηλικιωμένοι Η διατροφή αποτελεί τη σημαντικότερη ανάγκη για τη διατήρηση της ανθρώπινη ζωής σε όλα τα στάδιά της. Το είδος και η ποσότητα της τροφής που χρειάζεται ο άνθρωπος εξαρτάται από

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Τρόφιμα και μαγειρική

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Τρόφιμα και μαγειρική Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Τρόφιμα και μαγειρική Ενότητα: ιατροφή (2 φύλλα εργασίας) Επίπεδο: Α1, Α2 Κοινό: αλλόγλωσσοι ενήλικες ιάρκεια: 4 ώρες (2 δίωρα) Υλικοτεχνική υποδομή: Για τον διδάσκοντα: 1 υπολογιστής

Διαβάστε περισσότερα

Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων

Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων Τα τρόφιμα είναι σύνθετοι συνδυασμοί που προέρχονται από πολλές πηγες. Όλα τα τρόφιμα έχουν τη δυνατότητα αλλεπίδρασης (χημικής) σε διαφορετικό βαθμό.

Διαβάστε περισσότερα

Πως να τις διαβάζουµε σωστά... Μαρία Σαρικά ιαιτολόγος- ιατροφολόγος. Μεταβολικός Έλεγχος & Τροποποίηση Συµπεριφοράς www.dia-trofis.

Πως να τις διαβάζουµε σωστά... Μαρία Σαρικά ιαιτολόγος- ιατροφολόγος. Μεταβολικός Έλεγχος & Τροποποίηση Συµπεριφοράς www.dia-trofis. Μεταβολικός Έλεγχος & Τροποποίηση Συµπεριφοράς www.dia-trofis.gr Πως να τις διαβάζουµε σωστά... Μαρία Σαρικά ιαιτολόγος- ιατροφολόγος ΙΑΤΡΟΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ/ 100ml Ενέργεια/ Energy 52Kcal/221KJ Υδατάνθρακες/

Διαβάστε περισσότερα

Αγγελική Βουτσά. Παθολόγος-Διαβητολόγος. Τ. Συν/στρια Δ/ντρια Παθολογικής Κλινικής Νοσοκομείου Λήμνου

Αγγελική Βουτσά. Παθολόγος-Διαβητολόγος. Τ. Συν/στρια Δ/ντρια Παθολογικής Κλινικής Νοσοκομείου Λήμνου Αγγελική Βουτσά Παθολόγος-Διαβητολόγος Τ. Συν/στρια Δ/ντρια Παθολογικής Κλινικής Νοσοκομείου Λήμνου Τι είναι ο διαβήτης; Μεταβολική διαταραχή αυξημένα επίπεδα σακχάρου στο αίμα Ο διαβήτης οφείλεται σε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΕΙΝΑΙ OΜΩΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ; Οι άνθρωποι όπως όλοι οι ζωντανοί οργανισμοί έχουν ανάγκη από τροφή και νερό, για να μεγαλώσουν σωστά.

ΤΙ ΕΙΝΑΙ OΜΩΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ; Οι άνθρωποι όπως όλοι οι ζωντανοί οργανισμοί έχουν ανάγκη από τροφή και νερό, για να μεγαλώσουν σωστά. ΔΙΑΤΡΟΦΗ Γ 2 ΤΙ ΕΙΝΑΙ OΜΩΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ; Οι άνθρωποι όπως όλοι οι ζωντανοί οργανισμοί έχουν ανάγκη από τροφή και νερό, για να μεγαλώσουν σωστά. λάδι Στη διατροφή εμπλέκονται οι γονείς, τα παιδιά, οι μάγειροι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΓΩΓΗ ΥΓΕΙΑΣ» ΘΕΜΑ : «Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ»

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΓΩΓΗ ΥΓΕΙΑΣ» ΘΕΜΑ : «Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ» - 1 - ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΓΩΓΗ ΥΓΕΙΑΣ» ΘΕΜΑ : «Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ» Ο άνθρωπος προσλαμβάνει από το περιβάλλον του τροφές σε στερεά και υγρή μορφή. Τις επεξεργάζεται και ένα μέρος αυτών το παρακρατεί ενώ το υπόλοιπο

Διαβάστε περισσότερα

Αλέξανδρος Λαζαρίδης Καθηγητής Φυσικής Αγωγής MSc Διατροφή και Άσκηση

Αλέξανδρος Λαζαρίδης Καθηγητής Φυσικής Αγωγής MSc Διατροφή και Άσκηση Αλέξανδρος Λαζαρίδης Καθηγητής Φυσικής Αγωγής MSc Διατροφή και Άσκηση Σημειώσεις για τη σχολή προπονητών-ριών Αθήνας Γ κατηγορίας Ενόργανης, Ρυθμικής Γυμναστικής & Τραμπολίνο (2014) O πρωταρχικός ρόλος

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΝΕΦΡΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ

ΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΝΕΦΡΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΝΕΦΡΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ Kidney Health Australia σελίδα 1/5 Όταν έχετε χρόνια νεφροπάθεια, η διατροφή μπορεί να αποτελέσει πολύ σημαντικό μέρος της θεραπείας σας. Η συνιστώμενη διατροφή σας μπορεί

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή διατροφή Άνσελ Κις

Μεσογειακή διατροφή Άνσελ Κις Μεσογειακή διατροφή Μεσογειακή διατροφή είναι όρος που επινοήθηκε από τον φυσιολόγο Άνσελ Κις για να περιγράψει το μοντέλο διατροφής, το οποίο ακολουθούσαν οι λαοί των μεσογειακών χωρών που συμπεριλαμβάνονταν

Διαβάστε περισσότερα

ρ. Αλεξάνδρα Μαρία Μιχαηλίδου Επίκ. Καθηγήτρια Επιστήµης Τροφίµων & ιατροφής Τοµέας Επιστήµης και Τεχνολογίας Τροφίµων Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο

ρ. Αλεξάνδρα Μαρία Μιχαηλίδου Επίκ. Καθηγήτρια Επιστήµης Τροφίµων & ιατροφής Τοµέας Επιστήµης και Τεχνολογίας Τροφίµων Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο ρ. Αλεξάνδρα Μαρία Μιχαηλίδου Επίκ. Καθηγήτρια Επιστήµης Τροφίµων & ιατροφής Τοµέας Επιστήµης και Τεχνολογίας Τροφίµων Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Συµβολή του γάλακτος και των

Διαβάστε περισσότερα

Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών. Το ελαιόλαδο, "υγρό χρυσάφι" κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή

Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών. Το ελαιόλαδο, υγρό χρυσάφι κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΡΗΓΟΡΑΚΗΣ, ΜSc Κλινικός Διαιτολόγος Διατροφολόγος Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών Το ελαιόλαδο, "υγρό χρυσάφι" κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή θρεπτικών συστατικών

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή & Εξετάσεις. Γιατί είναι μια ιδιαίτερη περίοδος οι εξετάσεις Αυξημένο stress Ανάγκη για υψηλές αποδόσεις Ενίσχυση της μνήμης Μεγάλες αντοχές

Διατροφή & Εξετάσεις. Γιατί είναι μια ιδιαίτερη περίοδος οι εξετάσεις Αυξημένο stress Ανάγκη για υψηλές αποδόσεις Ενίσχυση της μνήμης Μεγάλες αντοχές Διατροφή & Εξετάσεις Γιατί είναι μια ιδιαίτερη περίοδος οι εξετάσεις Αυξημένο stress Ανάγκη για υψηλές αποδόσεις Ενίσχυση της μνήμης Μεγάλες αντοχές Αυξημένο stress οδηγεί σε Διατροφικές επιθέσεις H ορμόνη

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα. Οι διατροφικές συνήθειες των. μαθητών του Γυμνασίου. (ερωτηματολόγιο)

Θέμα. Οι διατροφικές συνήθειες των. μαθητών του Γυμνασίου. (ερωτηματολόγιο) Θέμα Οι διατροφικές συνήθειες των μαθητών του Γυμνασίου (ερωτηματολόγιο) ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή: Διατροφική πυραμίδα (Λαμπρινουδάκη Μαρία, Βαλενστάιν Μαρία) 2. Κυρίως θέμα (ερωτηματολόγιο) (Μουτζούρη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ. Μαρία Χασαπίδου Καθηγήτρια Διατροφής και Διαιτολογίας ΑΤΕΙΘ > 3

ΠΡΟΛΟΓΟΣ. Μαρία Χασαπίδου Καθηγήτρια Διατροφής και Διαιτολογίας ΑΤΕΙΘ > 3 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η ραγδαία αύξηση των εκφυλιστικών παθήσεων (παχυσαρκία, σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2, δυσλιπιδαιμία, αρτηριακή υπέρταση, καρδιαγγειακά νοσήματα) στη χώρα μας, που οδηγούν σε αύξηση της νοσηρότητας

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή & εγκυμοσύνη. Νικ. Α. Βιτωράτος, MD Β Μαιευτική-Γυναικολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Δ/ντής: Καθηγητής Γ.Κ.

Διατροφή & εγκυμοσύνη. Νικ. Α. Βιτωράτος, MD Β Μαιευτική-Γυναικολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Δ/ντής: Καθηγητής Γ.Κ. Διατροφή & εγκυμοσύνη Νικ. Α. Βιτωράτος, MD Β Μαιευτική-Γυναικολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Δ/ντής: Καθηγητής Γ.Κ. Κρεατσάς Κύρια χαρακτηριστικά της διατροφής Η διατροφή στη διάρκεια της εγκυμοσύνης

Διαβάστε περισσότερα

της Κλεοπάτρας Ζουμπουρλή, μοριακή βιολόγος, medlabnews.gr Τα κολοκυθάκια αποτελούν πολύτιμο σύμμαχο της καθημερινής μας διατροφής.

της Κλεοπάτρας Ζουμπουρλή, μοριακή βιολόγος, medlabnews.gr Τα κολοκυθάκια αποτελούν πολύτιμο σύμμαχο της καθημερινής μας διατροφής. της Κλεοπάτρας Ζουμπουρλή, μοριακή βιολόγος, medlabnews.gr Τα κολοκυθάκια αποτελούν πολύτιμο σύμμαχο της καθημερινής μας διατροφής. Μπορεί να μην έχουν πληθώρα θρεπτικών συστατικών όπως άλλα λαχανικά,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ Sport Nutrition by ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ Ενέργεια που καταναλώνουμε Βασικός μεταβολισμός: 1800 kcal + καθημερινή δραστηριότητα Μια ημέρα στο γραφείο: 150 με 200 kcal Μια ώρα αθλητικής δραστηριότητας: 500

Διαβάστε περισσότερα

Η διατροφική πρόσληψη των παιδιών και εφήβων της Κύπρου ηλικίας 6-18 ετών καθώς και η συμμόρφωσή τους στις εκάστοτε διατροφικές συστάσεις

Η διατροφική πρόσληψη των παιδιών και εφήβων της Κύπρου ηλικίας 6-18 ετών καθώς και η συμμόρφωσή τους στις εκάστοτε διατροφικές συστάσεις Η διατροφική πρόσληψη των παιδιών και εφήβων της Κύπρου ηλικίας 6-18 ετών καθώς και η συμμόρφωσή τους στις εκάστοτε διατροφικές συστάσεις Δρ Ελενα Φιλίππου, Δρ Μιχάλης Τορναρίτης, Δρ Χαράλαμπος Χατζηγεωργίου,

Διαβάστε περισσότερα

Η διατροφική αξία των ψαριών και άλλων αλιευτικών προϊόντων

Η διατροφική αξία των ψαριών και άλλων αλιευτικών προϊόντων Η διατροφική αξία των ψαριών και άλλων αλιευτικών προϊόντων Χριστίνα Οικονομίδου Πιερίδου Κλινικός Διαιτολόγος Διατροφολόγος M.Sc. Nutritional Medicine Μέλος του Συνδέσμου Διαιτολόγων Κύπρου ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτεΐνες (proteins) Υδατάνθρακες (carbohydrates) 13/7/2015. Ομάδες Τροφίμων (food groups) Θρεπτικά συστατικά (nutrients)

Πρωτεΐνες (proteins) Υδατάνθρακες (carbohydrates) 13/7/2015. Ομάδες Τροφίμων (food groups) Θρεπτικά συστατικά (nutrients) Ομάδες Τροφίμων (food groups) Προληπτική Ιατρική και Δημόσια Υγεία 8 η Υποχρεωτική Άσκηση Επιλογής Διατροφή στη Δημόσια Υγεία Ανδρονίκη Νάσκα, Αναπλ. Καθηγήτρια Υγιεινής και Επιδημιολογίας Δημητριακά και

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 4 ο. Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ. Η σημασία των φρούτων και των λαχανικών ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΜΑΘΗΜΑ 4 ο. Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ. Η σημασία των φρούτων και των λαχανικών ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΣΕ ΕΥΠΑΘΕΙΣ ΟΜΑΔΕΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΤΆ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΖΩΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΜΕ 4 ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΜΑΘΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΛΑΧΟΥ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΥΡΙΑΚΟΥΛΙΑ ΜΑΡΙΑ ΠΟΥΛΟΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΛΑΜΠΡΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ

ΒΛΑΧΟΥ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΥΡΙΑΚΟΥΛΙΑ ΜΑΡΙΑ ΠΟΥΛΟΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΛΑΜΠΡΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΒΛΑΧΟΥ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΥΡΙΑΚΟΥΛΙΑ ΜΑΡΙΑ ΠΟΥΛΟΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΛΑΜΠΡΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ Τρόφιμο ονομάζουμε οποιαδήποτε ουσία ή προϊόν, είτε αυτό έχει υποστεί πλήρη ή μερική επεξεργασία είτε όχι, το οποίο μπορεί να καταναλωθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΩΝ ΚΥΠΡΟΥ

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΩΝ ΚΥΠΡΟΥ Ανακοίνωση Συνδέσμου Διαιτολόγων και Διατροφολόγων Κύπρoυ για την Παγκόσμια Ημέρα Ρευματοπαθειών (12 Οκτωβρίου 2013) Θέμα: Υγιής Γήρανση, Σύνθημα: " Ζώντας Καλά, Μεγαλώνοντας Καλύτερα" Η Παγκόσμια Ημέρα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ Όσον αφορά τις πρώτες ύλες και τα τελικά προϊόντα του Προγράμματος, θα πρέπει να τηρούνται αυστηροί όροι και προϋποθέσεις για ζητήματα υγιεινής, ασφάλειας και ποιότητας

Διαβάστε περισσότερα

Υδατάνθρακες: σύνθετο και μπερδεμένο και στους καταναλωτές & επαγγελματίες υγείας

Υδατάνθρακες: σύνθετο και μπερδεμένο και στους καταναλωτές & επαγγελματίες υγείας Υδατάνθρακες: σύνθετο και μπερδεμένο και στους καταναλωτές & επαγγελματίες υγείας Πλούσιες σε Υδατ/χαμηλές Σύνθετοι υδατάνθρακες σε λίπη δίαιτες Απλές ζάχαρες Δίαιτες χαμηλού GI Χαμηλής γλυκαιμικής δόσης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΟΡΟΙ ωφέλιμοι για την ΥΓΕΙΑ ΜΑΣ

ΣΠΟΡΟΙ ωφέλιμοι για την ΥΓΕΙΑ ΜΑΣ ΣΠΟΡΟΙ ωφέλιμοι για την ΥΓΕΙΑ ΜΑΣ ΣΟΥΣΑΜΙ Το σουσάμι αποτελεί φυτικής προέλευσης τρόφιμο, που περιέχει υψηλής βιολογικής αξίας φυτικές πρωτεΐνες. Είναι πλούσιο σε αμινοξέα όπως η μεθειονίνη, η τρυπτοφάνη,

Διαβάστε περισσότερα