ΤΟ ΜΕΤΟΧΙ ΤΗΣ ΜΟΝΗΣ ΚΟΤΤΛΟΤΜΟΤΣΙΟΤ ΣΤΗΝ ΙΜΒΡΟ: ΠΡΩΤΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ1

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΤΟ ΜΕΤΟΧΙ ΤΗΣ ΜΟΝΗΣ ΚΟΤΤΛΟΤΜΟΤΣΙΟΤ ΣΤΗΝ ΙΜΒΡΟ: ΠΡΩΤΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ1"

Transcript

1 ΕΥΓΕΝΙΑ ΧΑΛΚΙΑ ΤΟ ΜΕΤΟΧΙ ΤΗΣ ΜΟΝΗΣ ΚΟΤΤΛΟΤΜΟΤΣΙΟΤ ΣΤΗΝ ΙΜΒΡΟ: ΠΡΩΤΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ1 Στον τόμο των Εγγράφων τής Μονής Κουτλουμουσίου που δημοσίευσε ό P. Lemerle, περιλαμβάνονται δύο πατριαρχικά σιγιλλιώδη γράμματα που άναφέρονται στο μονύδριο των Ταξιαρχών στην Ίμβρο2. 3 Στο 4 πρώτο, τοΰ 1640, πού υπογράφεται άπό τον πατριάρχη Παρθένιο, περιγράφεται ή κατάσταση τού μονυδρίου, το όποιο εύρίσκεται ακατά την έπαρχίαν Ίμβρου [...] εν τινι τόπω ερημία σχολάζοντι» καί κινδυνεύει άπό οριστική κατάρρευση, άφοΰ «ήφανίσθη καί έσαθρώθη, μέγα έρείπιον γεγονός»'1. Αιτιολογείται έτσι το διάβημα τοΰ μητροπολίτη Ίμβρου Σωφρο- νίου' προς το Οικουμενικό Πατριαρχείο, προκειμένου να προσαρτηθεΐ τό ναόδριο τών Ταξιαρχών, ώς σταυροπηγιακό μετόχι, στην Ιερά Μονή Κουτλουμουσίου, ή οποία καί θά άναλάμβανε την υποχρέωση να έπι- 1. Το άρθρο άποτελεϊ άνάπτυξη άνακοίνωσης στο 3ο Διεθνές Συμπόσιο Θρακικών Σπουδών «Μεταβυζαντινή Θράκη, ΙΕ'-ΙΘ' αΐ.», Κομοτηνή Μαΐου Ρ. Lemerle, Actes de Kutlumus, Archives del 'Athos II, 2, Παρίσι 1988, σσ , άρ "Ο.π., σ Ό Σωφρόνιος έξελέγη μητροπολίτης Ίμβρου το 1627, καθαιρέθηκε το 1635 καί κατέλαβε για δεύτερη φορά τον επισκοπικό θρόνο τοΰ νησιού. Βλ. Μ. Καράς. 7/ νήσος Ίμβρος. Σνμβολίή εις την εκκλησιαστικήν ιστορίαν της, Θεσσαλονίκη 1987, σσ. 165, 166. Ή μνεία τοΰ ονόματος του στό πατριαρχικό σιγίλλιο τοΰ 1640 δημιουργεί πρόβλημα ώς προς τήν ορθότητα τής χρονολογίας τής δεύτερης άρχιερατείας του ( ), πού άναφέρει ό Καρας, ό'.π., σ. 166.

2 66 ΕΥΓΕΝΙΑ ΧΑΛΚΙΑ σκευάσει και να ανακαινίσει το μοναστήρι, το δε τελευταίο θά προσέφερε ((υποταγής χάριν, κηρόν όκάν μίαν» στή Μεγάλη του Χρίστου Εκκλησία. Ή επιστολή κλείνει μέ την άποδοχή του αιτήματος του Σωφρονίου άπο τον πατριάρχη και την επικύρωση τής προσάρτησης του ίμβριακοΰ μονυδρίου στην άγιορείτικη Μονή. Παρά δμως το βεβαιωτήριον πατριαρχικό σιγιλλιώδες γράμμα δτι ή Μονή Κουτλουμουσίου θά άναλάμβανε την άνακαίνιση του παλαιού σεσαθρωμένου μονυδρίου, φαίνεται δτι αύτο εξακολούθησε να παραμένει ερειπωμένο, δπως προκύπτει άπο το επόμενο σιγίλλιο, πού υπογράφεται τριάντα οκτώ χρόνια άργότερα, το 1678, άπο τον πατριάρχη Διονύσιο. "Οπως πληροφορούμαστε άπο αύτή την πατριαρχική επιστολή, ό μητροπολίτης Ίμβρου Παΐσιος1, «ευρών το παρεκκλήσιον των ΓΙαμμεγίστων Ταξιαρχών, το έπονομαζόμενον Άποθελιότη, εις χεΐρας κρατούντων σεσαθρωμένον και άφανισμένον τή πολυετεία, θείω ζήλω κινούμενος κα'ι έρωτι τρωθε'ις κατά τάξιν ναόν ωκοδόμησεν [...] και έν τή σεβασμία βασιλική και σταυροπηγιακή μονή τού Κουτλουμουσίου άφιέρωσεν». "Οπως είναι φυσικό, δ Παίσιος ζητεί την πατριαρχική έπικύρωση για τήν προσάρτηση τού μονυδρίου στή Μονή Κουτλουμουσίου, ή οποία καί παρέχεται, μέ τον δρο δτι θά μνημονεύεται το όνομα τού πατριάρχη Διονυσίου καί δτι θά άποστέλλεται κάθε χρόνο στή Μεγάλη τού Χριστού Εκκλησία, άντί γιά το κερί, «εν τουλούμιον τυρού», υποταγής χάριν'. Τα δύο αύτά πατριαρχικά γράμματα άποτελοΰν καί τις μοναδικές μαρτυρίες γιά τήν ύπαρξη, κατά το πρώτο μισό τού 17ου αιώνα στήν Ίμβρο, ενός ερειπωμένου μονυδρίου άφιερωμένου στους Ταξιάρχες. Έχουμε μέ τον τρόπο αύτο ένα terminus ante quem γιά τήν ίδρυση τού ναΐσκου, άγνοοΰμε δμως τόσο τήν άκριβή χρονολογία ίδρυσής του δσο P. Lemerle, δ.π., σ Γιά τον μητροπολίτη Ίμβρου Παΐσιο Α' βλ. Β. Άτέσης «Ή Ιερά Μητρόπολις Ίμβρου καί Τενέδου άνά τούς αιώνας», Εκκλησία κα'ι Θεολογία, τόμ. II (1981), σσ Μ. Καρας, ό'.π., σ Ρ. Lemerle, ό'.π., σσ Ή άφιέρωση μονών ώς σταυροπηγιακών μετοχίων στή Μονή Κουτλουμουσίου κατά τον 17ο αιώνα συνδέεται προφανώς με τήν άνθηση τήν οποία παρουσιάζει ή άγιορείτικη Μονή κατά τήν περίοδο αύτή, κυρίως χάρη στήν υποστήριξη τών ηγεμόνων τής Οΰγγροβλαχίας: I. Μαμαλάκης, 7ο "Αγιον 'Όρος (Άθως) διά μέσου τών αιώνων, Θεσσαλονίκη 1971, σ. 275.

3 ΤΟ ΜΕΤΟΧΙ ΤΗΣ ΜΟΝΗΣ ΚΟΪΤΛΟΤΜΟΪΣΙΟΥ ΣΤΗΝ ΙΜΒΡΟ 67 καί το αν αύτός άποτελοΰσε μονή* ή άπλώς παρεκκλήσιο, δπως άναφέρεται στο δεύτερο πατριαρχικό σιγίλλιο Γεγονός * είναι δτι, ενώ στην πρώτη επιστολή άναφέρεται άόριστα το μονύδριο «εν τινι τόπω έρημία σχολάζοντι»10, στή δεύτερη προσδιορίζεται ή άκριβής του θέση «κατά τήν επαρχίαν Ίμβρου, παρά την χώραν <vacat> έν τή τοποθεσία τή καλουμένη <vacat>» καί άναφέρεται μάλιστα καί ή προσωνυμία του «το επονομαζόμενου Άποθελιότη»11. Τα κενά δσον άφορά τις τοπογραφικές ενδείξεις δεν άποτελοΰν πρόβλημα για τον προσδιορισμό τής τοποθεσίας του μονυδρίου, έφόσον αύτδ εξακολούθησε να λειτουργεί στην ίδια θέση μέχρι το 1943, οπότε διαλύθηκε άπό τήν τουρκική κυβέρνηση καί δημεύθηκε ή περιουσία του, δπως συνέβη καί μέ τις υπόλοιπες μονές του νησιού. Ώς προς τήν ονομασία Άποθελιότης, ορθότερα Άποθηλυώτης, αύτή οφείλεται, δπως μάς πληροφορεί δ Βαρθολομαίος Κουτλουμουσιανός, στο δτι «έγχώριοί τινες καί μάλιστα γυναίκες, δταν άρρωστήση τις προστρέχουσι μέν είς θείαν βοήθειαν άλλα κατά μίμησιν γοητειών εθνικών τουτέστιν, άφαιροΰσι τμήμα μικρόν άπό του άρρώστου το έ'νδυμα- καί άπελθουσαι μέ κηρούς καί θυμιάματα εις έξωκκλήσιον τίνος 'Αγίου, κατ έξοχήν δέ τών Ταξιαρχών, άποθηλυώνουσιν, δ εστιν άποδένουσιν εκεί το τμήμα, παρακαλούσαι να συνδεθή τρόπον τινα εις τήν θηλειάν του δεσμού εκείνου καί ή άρρώστια τού πάσχοντος- έκ τούτου λοιπόν ό "Αγιος ονομάζεται Άποθηλυώτης» Οί παλαιότερες μονές τής Ίμβρου, ή ύπαρξη τών οποίων μαρτυρεΐται κατά τον 14ο αιώνα, είναι τρεις και άποτελοΰν δλες μετόχια τής Μεγίστης Λαύρας. Μ. Καράς, δ.π., σσ. 211 κ. έξ. Ρ. Soustal - A. Koder, Tabula Imperii Byzantini, 10: Aigaion Pelagos (Die Nördliche Ägäis), Βιέννη 1998, σσ. 166, 167, 198, 230, οπού καί πλήρης βιβλιογραφία. 9. P. Lemerle, ό'.π., σ. 202, έδ. 5. ΙΟ.Ό.π.,σ. 198, έδ. 5. ΙΙ.Ό.π.,σ. 202, έδ. 4, 5, Α. Μουστοξύδης - Β. Κουτλουμουσιανός, Υπόμνημα ιστορικόν περί τής νήσου Ίμβρου. Κωνσταντινούπολη 1845 (φωτοτυπική άνατύπωση: Αθήνα 1978). σ. 74, σημ. 1. Ή συνήθεια να δένονται κομμάτια ή κλωστές άπό τα ρούχα τών άρρωστων σέ δένδρα, θάμνους, αγιάσματα ή καί ερείπια πού βρίσκονται κοντά σέ έξωκκλήσια, για να θεραπευθεΐ μέ τον τρόπο αύτόν ό άσθενής, άποτελέϊ ένα είδος κατάδεσμου πού εξασφαλίζει τή μεταβίβαση τής νόσου. Συναντάται σέ διάφορες περιοχές τής Ελλάδος, εύρύτερη διάδοση όμως παρουσιάζει στα νησιά τού Ανατολικού Αίγαί-

4 68 ΕΥΓΕΝΙΑ ΧΑΛΚΙΑ Ό Ταξιάρχης Άποθηλυώτης βρισκόταν στη βόρεια πλευρά της Ίμβρου, στη θέση πού είναι γνωστή μέχρι σήμερα μέ τήν ονομασία «Μοναστήρι», στήν πλαγιά άνάμεσα στα χωριά Κάστρο και Γλυκύ (είκ. 1), καί περιλαμβανόταν στήν εύρύτερη περιοχή του τελευταίου. Άπύ τά κτίσματά του σώζονται σήμερα μικρό τμήμα του καλοχτισμένου περιβόλου (είκ. 2), ή λιθόκτιστη βρύση (είκ. 3) και τά ερείπια δεξαμενής (είκ. 4), ενώ άπύ το καθολικό καί τά κελιά διακρίνονται μόνο ίχνη των θεμελίων. "Οπως θυμούνται οί παλιότεροι κάτοικοι τού γειτονικού χωριού, το καθολικό ήταν εύρύχωρος μονόχωρος ξυλόστεγος ναός μέ νάρθηκα, τύπος πού άκολουθούν κατά κανόνα όλα τά έξωκκλήσια τού νησιού, άλλά καί ορισμένες άπύ τις ένοριακές του έκκλησίες1'*. Φυσικά, τά πενιχρά άρχαιολογικά τεκμήρια πού παραθέσαμε δεν επιτρέπουν νά προσδιορίσουμε τή μορφή τού μοναστηριακού συγκροτήματος τού Ταξιάρχη Άποθηλυώτη, άλλά ούτε καί τήν άκριβή έ'κταση πού καταλάμβανε. Έτσι θά περιορισθοΰμε άναγκαστικά στήν προσπάθεια νά άνασυνθέσουμε, έ'στω καί άποσπασματικά, τή μορφή καί τήν ιστορία τού μονυδρίου άπύ ορισμένες ιστορικές καί άρχειακές μαρτυρίες, άλλά καί άπύ τις εικόνες του, οί όποιες θά παρουσιασθοΰν στή συνέχεια. Άπύ τις άρχειακές πηγές τά μόνα γνωστά στοιχεία είναι αύτά πού δημοσιεύει συνοπτικά ό Μ. Καράς13 14 καί άπύ τά όποια πληροφορούμαστε ου καί κυρίως στή Μικρά Ασία: Φ. Κουκουλές, «Μεσαιωνικοί καί νεοελληνικοί κατάδεσμοι», Λαογραφία, τόμ. 9 ( ), σ. 475' Κ. Ρωμαίος, «Το Άγιολίθαρο», "Ηπειρωτικά Χρονικά, τόμ. 16 (1931), σσ. 285 κ. έξ.- Ε. Φραγκάκι, Ή δημώδης Ιατρική τής Κρήτης, Αθήνα 1978, σσ ' Ν. Μουτσόπουλος - Γ. Δημητροκάλλης, «Κουρέλια καί κλωστές σέ θάμνους καί δένδρα για τήν ίάση άσθενών», Ζυγός, τχ. 35 (Μάιος-Ίούνιος 1979), σσ Ε. Χαλκιά, «Οί ένοριακοί ναοί της Ίμβρου», Δελτίο Κέντρου Μικρασιατικών Σπονδαιν, τόμ. 10 ( ), σ Αξίζει νά σημειωθεί δτι δλοι οί ένοριακοί ναοί τής "Ιμβρου είναι στον τύπο τής ξυλόστεγης δρομικής βασιλικής, τρίκλιτης στα περισσότερα παραδείγματα, στήν άπλούστερη δμως παραλλαγή της (δ.π., σ. 299). 14. "Οπως άναφέρει δ συγγραφέας, άντλεΐ τις πληροφορίες του άπό τήν επιστολή τής 20ής Δεκεμβρίου 1981 τοϋ ήγουμένου τής Μονής Κουτλουμουσίου άρχιμανδρίτη Χριστοδούλου προς τον τότε ΰπογραμματέα τής Ίεράς Συνόδου του Οικουμενικού Πατριαρχείου άρχιμανδρίτη Ιάκωβο Σωφρονιάδη (Μ. Καράς, δ.π., σ. 239, σημ. 26). Προσθέτει επίσης δτι στα άρχέία τής Μονής Κουτλουμουσίου φυλάσσεται πλήρης άλληλογραφία τής άγιορείτικης Μονής μέ το μετόχι της στήν Ίμβρο, καθώς καί μέ τούς τοπικούς μητροπολίτες. Ανάλογα στοιχεία φυλάσσονται καί στά άρχεϊα τοϋ

5 ΤΟ ΜΕΤΟΧΙ ΤΗΣ ΜΟΝΗΣ ΚΟΤΤΛΟΪΜΟΪΣΙΟΪ ΣΤΗΝ ΙΜΒΡΟ 69 οτι το μονύδριο των Ταξιαρχών, έκτος άπό το καθολικό του, διέθετε και εύρύχωρο διώροφο κτίριο καί άλλα βοηθητικά κτίσματα, όπως στάβλους, άχυρώνες κ.λπ. Κατείχε επίσης σημαντική κτηματική περιουσία άπο άμπελώνες, ελαιώνες, κήπους, καλλιεργήσιμη γη καί βοσκοτόπια1. Άναφέρονται επίσης τρία παρεκκλήσια που είχε στή δικαιοδοσία του: του 'Αγίου Ίωάννου, του 'Αγίου Νικολάου καί του 'Αγίου Μοδέστου". Το πρώτο, γνωστό ως «'Αη-Γιάννης Μυρσινιώτης», πού άναφέρεται καί άπο τον Βαρθολομαίο Κουτλουμουσιανό1', βρισκόταν βορειοδυτικά τής Μονής τών Ταξιαρχών, στή θέση Αρίδα, καί λειτουργούσε ως τις μέρες μας Το δεύτερο σωζόταν έρειπωμένο μέχρι καί τή δεκαετία τού 70 σέ μικρή άπόσταση άπο το μοναστήρι, ενώ για τή θέση τού τρίτου δεν υπάρχουν πληροφορίες11. Το μονύδριο τού Ταξιάρχη Άποθηλυώτη φαίνεται ότι άρχισε να λειτουργεί άμέσως μετά τήν άνακαίνισή του άπο τον μητροπολίτη Παίσιο, το τελευταίο τέταρτο τού 17ου αιώνα20. Στις αρχές τού 19ου αιώνα βρίσκεται πάλι ερειπωμένο. Αύτή τή φορά άναλαμβάνει τήν άνακαίνισή του ό Ίμβριος μοναχός Βαρθολομαίος Κουτλουμουσιανός, ό όποιος βρίσκε Οίκουμενικοΰ Πατριαρχείου (δ.π., σ. 240, σημ. 37, 38). Ή μελέτη καί ή δημοσίευση του πολύτιμου αύτοΰ άρχειακοΰ υλικού θά ρίξει οπωσδήποτε άπλετο φως στην ιστορία του μετοχιού τών Ταξιαρχών, τήν οποία αύτή τή στιγμή μπορούμε απλώς να ψηλαφήσουμε. 15. Μ. Καράς, δ.π., σ Μ. Καράς, δ.π., σ Α. Μουστοξύδης - Β. Κουτλουμουσιανός, δ.π., σ Μ. Καράς, δ.π., σ Ό Μ. Καράς πού άναφέρει τα τρία έξωκκλήσια, παραπέμπει σέ επιστολή πού φυλάσσεται στο αρχείο τής Μονής Κουτλουμουσίου (Μ. Καράς, δ.π., σ. 212, σημ. 27). Ή επιστολή, μέ άποστολέα τον Ν. Φαναριώτη, άπο τούς προκρίτους τής Ίμβρου κατά τις πρώτες δεκαετίες τού αιώνα μας, δεν φέρει ήμερομηνία. Υποθέτω δτι ή πληροφορία τού επιστολογράφου είναι πιθανώς λανθασμένη, έφόσον ούτε δ ίδιος ό Μ. Καράς άναφέρει παρεκκλήσι άφιερωμένο στον "Αγιο Μόδεστο (Μ. Καράς, δ.π., σσ , δπου παρατίθεται κατάλογος τών έξωκκλησίων τών χωριών Κάστρου καί Γλυκέος, στα δρια τών οποίων βρισκόταν το μετόχι τού Ταξιάρχη), άλλα ούτε καί οί παλιότεροι άπό τούς κατοίκους τών δύο γειτονικών χωριών γνωρίζουν. 20. Βλ. παραπάνω, σ. 66. Τήν ίδια εποχή χρονολογούνται καί οί παλαιότερες άπό τις σωζόμενες εικόνες τού μοναστηριού (βλ. παρακάτω, σ. 71 κ.έξ.)

6 70 ΕΥΓΕΝΙΑ ΧΑΛΚΙΑ ται στο νησί άπδ το Μέ την άδεια τής Μονής Κουτλουμουσίου και μέ τή συνδρομή,των κατοίκων τής Ίμβρου, δ λόγιος μοναχός άνακαινίζει έκ θεμελίων, το 1812, τα κελιά του μονυδρίου22, 23 τα όποια καί θά χρησιμοποιήσει για τή στέγαση του σχολείου που έχει ιδρύσει δ ίδιος22. Τδ σχολείο αύτδ έξακολούθησε να λειτουργεί, έ'στω καί μέ διακοπές, καί μετά τα μέσα του 19ου αιώνα "Οταν 26 τδ 1858 έπισκέπτεται την Ίμβρο δ Γερμανός άρχαιολόγος Alexander Conze, βρίσκει τδν επίσης Ίμβριο μοναχό Βαρνάβα, δ όποιος καί τδν συνοδέυσε σέ πολλές άπδ τις άρχαιολογικές του περιοδείες στδ νησί, να διδάσκει στδ μοναστήρι του Ταξιάρχη2. Έν τώ μεταξύ, δπως πάλι πληροφορούμαστε άπδ τδν Βαρθολομαίο Κουτλουμουσιανό, είχε άνακαινισθεΐ καί τδ καθολικδ του μοναστηριού στα 1843, «έπιστατοΰντος Καισαρίου Κουτλουμουσιανοΰ του Ίμβρίου»21. Τδ μοναστήρι των Ταξιαρχών, δπως άναφέρθηκε ήδη, έξακολούθησε να λειτουργεί έως τδ 1943, δπότε διαλύθηκε καί άκολούθησε ή κατεδάφιση των κτισμάτων του. Διασώθηκαν δμως οί εικόνες του, καθώς καί τα βημόθυρα, δ σταυρός τής έπίστεψης καί μία άπδ τις πλάγιες θύρες του 21. Μ. Καρας, ο.π., σσ , Α. Μουστοξύδης - Β. Κουτλουμουσιανός, ο.π., σ. 75, σημ. 1. Στο ίδιο θέμα άναφέρεται διεξοδικά ό Βαρθολομαίος στήν έπιστολή του προς τή Μονή Κουτλουμουσίου μέ ημερομηνία 28 Μαΐου Απόσπασμα τής επιστολής αύτής, που φυλάσσεται στήν Εθνική Βιβλιοθήκη, δημοσιεύει ό Μ. Καρας (δ.π., σ. 247). 23. Το έργο ήταν ιδιαίτερα επίπονο καί δαπανηρό, άρχισε μάλιστα να κτίζεται χωρίς τήν άδεια τής 'Υψηλής Πύλης, πράγμα πού προκάλεσε τις άντιδράσεις των κρατικών άρχών. Τα γεγονότα περιγράφονται μέ τα μελανότερα χρώματα στήν έπιστολή (Μάρτιος 1816) τού μητροπολίτη Ίμβρου Νικηφόρου προς τή Μονή Κουτλουμουσίου. Ή έπιστολή, πού φυλάσσεται στο άρχείο τής Μονής, δημοσιεύεται άπο τον Μ. Καρά (δ.π., σσ ). Εξάλλου, σέ έπιστολή πού στέλνει το ίδιο έτος ό Βαρθολομαίος προς τούς μοναχούς τού μετοχιού των Ταξιαρχών, τούς συμβουλεύει να συμπληρώσουν τα οικοδομήματα του μοναστηριού, τα οποία προφανώς δέν κατάφερε να ολοκληρώσει δ ίδιος. ('Η έπιστολή, μέ ημερομηνία 8 Φεβρουάριου 1816, φυλάσσεται στο σπουδαστήριο τής Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Ευχαριστώ τον καθηγητή Σπ. Κοντογιάννη, ό όποιος μου παραχώρησε φωτοαντίγραφό της.) 24. Μ. Καρας, δ.π., σ A. Conze, Reise auf den Inseln des Trakischen Meeres, 'Αννόβερο 1860, σ A. Μουστοξύδης - Β. Κουτλουμουσιανός, δ.π., σ. 75, σημ. 1.

7 ΤΟ ΜΕΤΟΧΙ ΤΗΣ ΜΟΝΗΣ ΚΟΪΤΛΟΪΜΟΪΣΙΟΪ ΣΤΗΝ ΙΜΒΡΟ 71 τέμπλου του καθολικού, τα όποια μεταφέρθηκαν στην ένοριακή εκκλησία τής Κοιμήσεως τής Θεοτόκου στο Γλυκύ, όπου καί φυλάσσονται μέχρι σήμερα. Οί περισσότερες άπό τις εικόνες είναι μαυρισμένες άπό αιθάλη καί φυσικά ή κατάσταση διατήρησής τους δέν είναι καλή, έφόσον δέν έχουν ποτέ συντηρηθεί. Παρ όλα αύτά όμως είναι δυνατή, καί οπωσδήποτε χρήσιμη, ή καταλογογράφησή τους. 1. "Αγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος, διαστάσεων 0,82x0,385 μ., μέ αύτόξυλο ζωγραφιστό πλαίσιο (είκ. 5). Ό άγιος παριστάνεται σε χρυσό φόντο ολόσωμος καί χωρίς φτερά, σύμφωνα μέ τόν είκονογραφικό τύπο που άνάγεται στην παλαιολόγεια εποχή, άλλα άπαντά καί κατά τούς μεταβυζαντινούς αιώνες2'. Φορέί λαδοκάστανο ίμάτιο καί μηλωτή σέ βαθύ καστανό χρώμα. Έχει υψωμένο τό δεξιό του χέρι σέ εύλογία, ενώ μέ τό άριστερό, τό όποιο φέρει πρός τό στήθος, κρατεί σταυροφόρο ράβδο καί είλητό μέ τή γνωστή περικοπή ΜΕΤΑΝΟΕΙΤΕ ΗΓΚΙΚΕ ΓΑΡ Η ΒΑΣΙ ΛΕΙΑ ΤΩΝ ΟΥΡΑΝΩΝ. Δεξιά καί άριστερά άπό τό στικτό φωτοστέφανο τού αγίου, μέ κόκκινα κεφαλαία, ή έπιγραφή: Ο ΑΓΙΟΣ ΙΩ(ΑΝΝΗΣ) Ο ΠΡΟΔ(ΡΟΜΟΣ). Στήν κάτω άριστερή γωνία τής εικόνας μόλις διακρίνεται κάτω άπό τό πυκνό στρώμα αιθάλης ό κορμός τού δένδρου2* πού συνοδεύει συνήθως τις παραστάσεις του Βαπτιστή. Ή μετωπική ψηλόλιγνη μορφή του άσκητή αγίου, άπτερου, μέ αύστηρά χαρακτηριστικά καί άκατάστατη κόμη, ή άπουσία τού πινακίου μέ την κομμένη κεφαλή, καθώς καί ή άπουσία τού τοπίου τού βάθους παραπέμπουν στήν τοιχογραφία τού Προδρόμου πού ζωγράφισε ό Θεοφάνης στή λιτή τού καθολικού τής Μονής Σταυρονικήτα 1. Ή ίδια λιτή σύνθεση, μέ τόν Πρόδρομο όμως πτερωτό, άπαντά καί στήν εικόνα τού Μιχαήλ Δαμασκηνού πού βρίσκεται στό σιναϊτικό μετόχι τού 'Ηρακλείου 0. Εξάλλου, τά χαρα Μ. Χατζηδάκης, Εικόνες τής Πάτμου. Ζητήματα βυζαντινής καί μεταβυζαντινής εικονογραφίας (= Πάτμος), Αθήνα 1977, σ. 69, άρ Πρβλ. Ματθαίος 3,10 Λουκάς 3, Μ. Χατζηδάκης, Ό Κρητικός ζωγράφος Θεοφάνης. Ή τελευταία φάση τής τέχνης του στις τοιχογραφίες τής Ίεράς Μονής Σταυρονικήτα, "Αγιον Όρος 1986, πίν Μ. Μπορμπουδάκης, «Εικόνες άπό το μετόχι τής Μονής στο 'Ηράκλειο Κρήτης», Σινά. Οί θησαυροί τής Ίεράς Μονής Αγίας Αικατερίνης, Αθήνα 1990, σ. 133, είκ. 85 Του ίδιου, Holy Image, Holy Space. Icons and Frescoes from Greece (κατάλογος εκθεσης), Αθήνα 1988, σ. 234, άρ. 76.

8 72 ΕΤΓΕΝΙΑ ΧΑΛΚΙΑ κτηριστικά του προσώπου τοΰ άγιου, δπως τα έντονα ζυγωματικά, το στενό στόμα και τα προτεταμένα αύτιά (είκ. 6), παρουσιάζουν μεγάλη ομοιότητα μέ έκείνα της εικόνας τοΰ Προδρόμου στο τέμπλο τοΰ καθολικοΰ τής Μονής Κουτλουμουσίου, πού χρονολογείται στον 16ο αιώνα. Παρά τα αύστηρά δμως είκονογραφικά της πρότυπα, ή εικόνα τοΰ μετοχιού των Ταξιαρχών παρουσιάζει τεχνοτροπικά και σχεδιαστικά χαρακτηριστικά τα όποια τη διαφοροποιοΰν άπό τα έργα τοΰ 16ου αιώνα. Ή στατική μορφή τοΰ αγίου, χωρίς τη χάρη καί την κίνηση πού διακρίνει τα έργα πού άναφέρθηκαν παραπάνω, ή έλλειψη πλαστικότητας στην άπόδοση των γυμνών μελών, ή άδεξιότητα μέ την οποία άποδίδονται οί βραχίονες τοΰ Ιωάννη -καί κυρίως ό δεξιός, κολλημένος στον κορμό-, ή σκληρή καί άραιή πτυχολογία τών ενδυμάτων συνηγοροΰν για τη χρονολόγηση τής εικόνας στον έπόμενο αιώνα καί μάλιστα στις τελευταίες δεκαετίες του. Χαρακτηριστικά τής ίδιας έποχής, καί κυρίως τών άγιορείτικων έργαστηρίων22, είναι εξάλλου τα πυκνά στικτά γεωμετρικά κοσμήματα τοΰ φωτοστεφάνου, καθώς καί το ζωγραφιστό πλαίσιο άπό χρυσούς περίτεχνους έλικοειδεΐς βλαστούς καί φύλλα'11. Έργο τών εργαστηρίων τοΰ 'Αγίου Όρους πρέπει νά είναι προφανώς καί ή εικόνα μας, ή οποία καί θά έφθασε στο ίμβριακό μετόχι μόλις αύτό άρχισε νά λειτουργεί, δηλαδή τό τελευταίο τέταρτο τοΰ 17ου αιώνα. 2. Ένθρονη βρεφοκρατοΰσα Θεοτόκος Κνρία τών Αγγέλων, διαστάσεων 0,71x0,41 μ., μέ αύτόξυλο πλαίσιο. Αργυροί φωτοστέφανοι καί στέμμα στήν κεφαλή τής Θεοτόκου (είκ. 7). Έ εικόνα, εκτός άπό τό στρώμα αιθάλης πού την καλύπτει, παρουσιάζει άποκόλληση τής ζω Όοθοάοξία-Ελληνισμός. Πορεία προς την τρίτη χιλιετία, "Αγιον Όρος 1995, είκ. στη σ ρβλ. Μ. Χατζηδάκης, Πάτμος, δ.π., σ. 175, άρ. 153, πίν. 190, σ. 182, άρ. 163, πίν. 74 X. Μπαλτογιάννη, Εικόνες ΣυλΑογης Δημητρών Οίκονομοπονλου, Αθήνα 1985, σ. 47, άρ. 47, πίν. 49 καί σ. 47, άρ. 48, πίν. 55 Μ. Χατζηδάκης, «Μεταβυζαντινή τέχνη », Μακεδονία (γενική έποπτεία Μ. Β. Σακελλαρίου), Αθήνα 1982, σ. 420 Θησαυροί τοϋ'αγίον Όρονς (κατάλογος έκθεσης) Θεσσαλονίκη 1997, σ. 158, άρ Βλ. ενδεικτικά Μ. Χατζηδάκης, Πάτμος, 6.π., σ. 182, άρ. 163, πίν. 74 Θησαυροί τον'αγίον Όρους, δ.π., σ. 149, άρ. 2.82, σ. 156, άρ. 2.91, σ. 161, άρ. 2.98, σ. 597, άρ

9 ΤΟ ΜΕΤΟΧΙ ΤΗΣ ΜΟΝΗΣ ΚΟΤΤΑΟΤΜΟΤΣΙΟΤ ΣΤΗΝ ΙΜΒΡΟ 73 γραφικής έπιφάνειας στο κάτω μέρος της καί κυρίως στην άντίστοιχη πλευρά του πλαισίου. Σέ χρυσό βάθος είκονίζεται ή Θεοτόκος καθισμένη σέ ξύλινο θρόνο μέ έρεισίνωτο σχεδόν εύθύγραμμο, πού καταλήγει σέ πεσσούς μέ φλογόσχημα κοσμήματα στην κορυφή τους. Φορεΐ βαθυγάλανο χειριδωτό χιτώνα και σκούρο κόκκινο μαφόριο μέ μαργαριτοκόσμητη παρυφή. Ό Χριστός, μέ κίτρινο ίμάτιο καί πορτοκαλί χιτώνα, είναι καθισμένος στα γόνατά της, μετωπικός καί εύλογών. Ό θρόνος είναι κόκκινος, μέ λεπτές χρυσοκονδυλιές' κόκκινα επίσης είναι καί τα μετάλλια μέ τα συμπιλήματα ΜΡ ΘΤ, άνάμεσα σέ χρυσά στολίδια, στό επάνω μέρος τής εικόνας. Επάνω άπό τό ένθετο άργυρό στέμμα τής Παναγίας είναι γραμμένη μέ κιννάβαρι ή έπιγραφή Η ΚΤΡΙΑ ΤΩΝ ΑΓ ΓΕΛΩΝ, ενώ στό κάτω μέρος των δύο μακρών πλευρών του πλαισίου σώζεται τμήμα έπιγραφής μέ κόκκινα κεφαλαία. Στη δεξιά πλευρά: ΧΕΙΡ... ΑΝΟΤ Μ(0)Ν(Α)Χ(0Υ) καί στήν άριστερή: +ΕΤΟΥΣ ΖΡ [...] Ό τύπος τής ένθρονης βρεφοκρατούσας Θεοτόκου, πού καθιερώνεται άπό τόν Άνδρέα Ρίτζο τόν 15ο αιώνα"', γνώρισε ιδιαίτερη διάδοση καί κατά τούς έπόμενους αιώνες. Επαναλαμβάνεται μέ μικρές παραλλαγές ως πρός τή μορφή τού θρόνου ή τη στάση τού Χριστού καί τής Παναγίας. Ποικίλλουν έπίσης οί προσωνυμίες πού συνοδεύουν τή Θεοτόκο, οί όποιες δέν άνταποκρίνονται κατ άνάγκη σέ αύστηρά καθορισμένο τύπο'!. Στήν εικόνα την οποία έξετάζουμε εδώ οί μορφές τής Παναγίας καί τού Χριστού άκολουθοΰν μέν τά είκονογραφικά πρότυπα τής κρητικής σχολής, κάποιες παρεκκλίσεις όμως, όπως ή μαργαριτοκόσμητη παρυφή τού μαφορίου τής Θεοτόκου, μάς παραπέμπουν σέ άλλο καλλιτεχνικό περιβάλλον, όπως τά βορειοελλαδικά εργαστήρια"1. Κάτι άνάλογο παρατη- ρεΐται καί στόν τύπο του θρόνου: ή διακόσμηση μέ τις λεπτές χρυσοκονδυλιές, οί λεοντοκεφαλές στό επάνω μέρος τών ποδιών του καί οί φλογόσχημες άπολήξεις τών πεσσών τού ερεισίνωτου άποτελοΰν χαρακτη Μ. Χατζηδάκης, ΙΙάτμος: ο.π., σ. 61, άρ. 10, πίν Π. Βοκοτόπουλος, Εικόνες τής Κέρκυρας, Αθήνα 1990, σ. 25, οπού καί σχετικά παραδείγματα. 36. Για μαργαριτοκόσμητες ταινίες σέ εικόνες βορειοελλαδικών εργαστηρίων πρβλ. X. Μπαλτογιάννη, δ.π., σ. 100, άρ. 179, πίν. 176 καί σ. 104, άρ. 193, πίν Πρβλ. επίσης την εικόνα τής Υπαπαντής καί τήν Παναγία τοϋ Ευαγγελισμόν στα βημόθυρα τής Μονής Κουτλουμουσίου: Όρθοδοξία-Έλληνισμός, ό.π., σσ. 38, 221.

10 74 ΕΥΓΕΝΙΑ ΧΑΛΚΙΑ ριστικά των θρόνων που άπαντοΰν στις πρώιμες εικόνες τής κρητικής σχολής'*', όπως τυπικά, άπό το δεύτερο μισό του 16ου αιώνα, είναι επίσης τα διπλά μαξιλάρια' 8. Αντίθετα όμως, στοιχεία όπως το άτεχνο σχέδιο του θρόνου τής εικόνας πού παρουσιάζεται έδώ, το σχεδόν επίπεδο έρεισίνωτο καί οί μεγάλοι ζωγραφιστοί ρόδακες στους πεσσούς του τον άπομακρύνουν άπό τούς κομψούς θρόνους των κρητικών εικόνων. Παράλληλα, άλλα χαρακτηριστικά, όπως τα μετάλλια μέ τον χρυσό διάκοσμο ή τό χρυσό πλαίσιο μέ τα έμπίεστα φυτικά κοσμήματα 1, εντάσσουν την εικόνα τής Κυρίας των Αγγέλων στην άγιορείτικη ζωγραφική παράδοση, μέ την οποία εξάλλου είναι φυσικό νά συνδέεται έφόσον άνήκει σέ άγιορείτικο μετόχι. "Οσον άφορά τη χρονολόγησή της, άπό τη σχετική επιγραφή πού σημειώνεται παραπάνω σώζονται μόνο τα ψηφία τής χιλιετίας καί τής εκατονταετίας, ΖΡ (71... = 16..), πού συνηγορούν γιά την τοποθέτηση τής εικόνας στόν 17ο αιώνα. Άπό την άλλη πλευρά, τεχνοτροπικά χαρακτηριστικά όπως οί σκούροι προπλασμοί καί οί άραιές πινελιές μέ τις όποιες δηλώνονται τα φώτα στα αδρά πρόσωπα τού Χριστού καί τής ΙΙαναγίας, ή σκληρή καί άραιή πτυχολογία των ένδυμάτων, σέ συνδυασμό μέ τις σχεδιαστικές άτεχνίες καί τα λαϊκότροπα είκονογραφικά στοιχεία (μαργαριτοκόσμητη ταινία, ρόδακες) οδηγούν στην τοποθέτηση τής εικόνας στις τελευταίες δεκαετίες τού αιώνα. 3. Εικόνα έ'νθρονης βρεφοκρατούσας Κυρίας των "Αγγέλων, διαστάσεων 0,74x0,51 μ., μέ αύτόξυλο πλαίσιο. Άργυροί φωτοστέφανοι καί έπένδυση τού δεξιού χεριού τής Παναγίας (είκ. 8). Σέ καλύτερη κατάσταση άπό την προηγούμενη, την οποία πιθανότατα χρησιμοποιεί ως πρότυπο. Παρατηρούμε καί σέ αύτή την εικόνα τήν ίδια μορφή θρόνου, μέ τό σχεδόν επίπεδο έρεισίνωτο, μέ τούς ζωγραφιστούς ρόδακες στούς πεσσούς καί τις φυλλόμορφες άπολήξεις στην κορυφή τους καθώς καί τα διπλά πολύχρωμα μαξιλάρια. Ίδια επίσης είναι ή στάση της Θεοτόκου Πρβλ. ένδεικτικά Μ. Χατζηδάκης, Πάτμος, ο.π., άρ. 7, 101, 117, πίν. 13, 150, 164 Π. Βοκοτόπουλος, ο.π., άρ. 11, είκ. 15 Ν. Χατζηδάκη, Εικόνες της Συλλογής Βελιμεζη (έπιστημονικός κατάλογος), Θεσσαλονίκη 1997, άρ. 11, πίν. 52. Όρθοδοξία-Έλληνισμός, ο.π., σ II. Βοκοτόπουλος, ο.π., σ Πρβλ. τήν εικόνα τοΰ Άγιον Δημητρίον της Μονής Ίβήρων μέ όμοια διακόσμηση στο πλαίσιο καί στα μετάλλια: Θησαυροί τοϋ'αγίον Όρονς, ο.π., σ. 153, άρ

11 ΤΟ ΜΕΤΟΧΙ ΤΗΣ ΜΟΝΗΣ ΚΟΤΤΛΟΤΜΟΤΣΙΟΤ ΣΤΗΝ ΙΜΒΡΟ 75 καί του βρέφους, έκτος άπό τή θέση του δεξιού χεριού τής Παναγίας. Σημειώνουμε άκόμη την ίδια προσωνυμία, τα ίδια χρυσοκόσμητα μετάλλια μέ το συμπίλημα του ονόματος τής Θεοτόκου, άλλά καί τους ίδιους χρωματικούς τόνους στον θρόνο καί στα ενδύματα, άκόμη καί τή μαργαριτοκόσμητη παρυφή στο μαφόριο τής Παναγίας40. Ή διαφορά όμως ως προς τήν ποιότητα τής ζωγραφικής άνάμεσα στίς δύο εικόνες είναι αισθητή. Ό βαρύς άτεχνος θρόνος, ή άσυμμετρία στίς άναλογίες των σωμάτων, ή σκληρή καί έπίπεδη πτυχολογία, τα στεγνά καί άνέκφραστα πρόσωπα στή δεύτερη εικόνα φανερώνουν ότι αύτή είναι έργο λιγότερο ικανού ζωγράφου καί οπωσδήποτε οψιμότερη, δηλαδή τού πρώτου μισού τού 18ου αιώνα. 4. "Αγιος Ιωάννης δ Πρόδρομος, μέ αύτόξυλο πλαίσιο, διαστάσεων 0,69x0,50 μ. Άργυρός φωτοστέφανος (είκ. 9). Σέ άρκετά καλή κατάσταση διατήρησης. Ό άγιος παριστάνεται σε χρυσό βάθος, ως τή μέση, μετωπικός καί πτερωτός, σύμφωνα μέ τόν κοινότερο, κατά τή μεταβυζαντινή έποχή, είκονογραφικό τύπο. Φορεΐ καστανοκόκκινη μηλωτή καί λαδοπράσινο ίμάτιο, πού διπλώνεται επάνω άπό τόν άριστερό ώμο. Στό άριστερό υψωμένο χέρι ό Πρόδρομος κρατεί σταυροφόρο ραβδί, μέ έλικες κάτω άπό τις κεραίες, ένώ τό δεξιό, πού κάμπτεται πρός τό στήθος, εύλογεΐ. Τα χαρακτηριστικά τού προσώπου είναι σκληρά, μέ βαθιές ρυτίδες στό μέτωπο καί στα μάγουλα. Στό επάνω μέρος τής εικόνας, μέ κόκκινα κεφαλαία γράμματα, ή επιγραφή: Ο ΑΓΙΟΣ ΙΩ(ΑΝΝΗΣ) Ο ΠΡΟΔΡΟΜΟΣ- στό πλαίσιο τής κάτω πλευράς, δεύτερη επιγραφή άναφέρει: ΔΕΗΣΙΣ ΤΗΣ ΔΟΥΛΗΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΙΣΑ Αρχαϊκά στοιχεία, όπως ή άπουσία τού πινακίου μέ τήν κομμένη κεφαλή41, τό σταυροφόρο ραβδί μέ τις έλικες καί ή θέση τού δεξιού χεριού42, 43 μαρτυρούν παλαιότερα αύστηρά είκονογραφικά πρότυπα, χαρακτηριστικό πολλών άγιορείτικων εικόνων τής έποχής, όπως ή εικόνα τού Προδρόμου άπό τή Μονή Ξηροποτάμου τού 1747, ή οποία τόσο είκονογραφικά όσο καί ύφολογικά παρουσιάζει στενή συγγένεια μέ τήν εικόνα τού μετοχιού των Ταξιαρχών Βλ. παραπάνω, σ Βλ. παραπάνω, σημ Μ. Χατζηδάκης, Πάτμος, ο.π., σ. 69, άρ. 18, πίν. 85 καί σ. 126, άρ. 77, πίν Θησαυροί τοϋ'αγίον Όρονς, δ.π., σ. 168, άρ

12 76 ΕΥΓΕΝΙΑ ΧΑΛΚΙΑ 5. "Αγιος Χαράλαμπος, διαστάσεων 0,715x0,467 μ. Άργυρός φωτοστέφανος και επένδυση του δεξιού χεριού (είκ. 10). Φθορά του ξύλου στην κάτω πλευρά της εικόνας και πυκνό στρώμα αιθάλης. Ό άγιος είκονίζεται σέ προτομή, μετωπικός, σέ γαλαζοπράσινο βάθος, μέ κλειστό εύαγγέλιο στο άριστερό χέρι και τό δεξιό υψωμένο σέ εύλογία. Στην επάνω πλευρά τής εικόνας, με λευκά κεφαλαία, ή έπιγραφή: Ο ΑΓΙΟΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ. Τά αύστηρά χαρακτηριστικά του προσώπου και ή μακριά διχαλωτή γενειάδα άπαντοΰν και σε δύο εικόνες τού άγιου Χαραλάμπου στη Συλλογή Τσακύρογλου, οί όποιες χρονολογούνται στά τέλη του 17ου aici>va/,. Τό βυσσινι όμως φαιλόνιο μέ τά μεγάλα χρυσά φυτικά κοσμήματα και τό βαθύ μπλέ ωμοφόριο μέ τά χρυσά στολίδια και τό χρυσό σιρίτι, παραπέμπουν σέ μεταγενέστερα έργα1'. Αύτό άλλωστε επιβεβαιώνει καί ή χρονολογία τής επιγραφής στό πλαίσιο τής επάνω πλευράς: 1778 [,..]αρίου 13. Χειρ Πέτρου'1. 6. Παναγία Όδηγήτρια, διαστάσεων 0,73x0,50 μ., μέ αύτόξυλο πλαίσιο. Άργυροί φωτοστέφανοι καί έπένδυση δεξιού χεριού τής Παναγίας (είκ. 11). Τό πυκνό στρώμα αιθάλης πού την καλύπτει μόλις επιτρέπει νά διακρίνουμε τό γαλάζιο βάθος καί τά χρώματα τών ενδυμάτων των δύο μορφών: βυσσινι γιά τό μαφόριο τής Θεοτόκου καί τόν χιτώνα τού Χριστού καί σκούρο καστανό γιά τά ίμάτιά τους. Είκονογραφικά ή εικόνα ακολουθεί τόν γνωστό τύπο τής 'Οδηγήτριας, όπως δηλώνει καί ή έπιγραφή έπάνω άπό τόν δεξιό ώμο τής Παναγίας: Η ΟΔΗΓΗΤΡΙΑ. Ή στάση τής Θεοτόκου καί τού βρέφους καί τό τριγωνικό άνοιγμα στό στήθος τού μαφορίου τής Παναγίας άπαντοΰν συχνά σέ εικόνες έπαρχιακών έργαστηρίων τής Βόρειας Ελλάδας τού 17ου καί τού 18ου αίώ Α. Καρακατσάνη, Συλλογή Γεωργίου Τσακύρογλου. Εικόνες, Αθήνα 1980, σ. 75, άρ. 103, Με άνάλογου τύπου ωμοφόριο καί μέ πλούσια κοσμημένα ενδύματα είκονίζεται ό άγιος καί σέ εικόνα του 18ου αιώνα, άγιορείτικης προέλευσης, πού φυλάσσεται στό νέο σκευοφυλάκιο τής Τέρας Μονής Αγίου Ίωάννου του Θεολόγου στην Πάτμο: Μ. Χατζηδάκης, Πάτμος, ό.π., σ. 182, άρ. 163, πίν Ό ίδιος ζωγράφος, τό όνομα του όποιου δέν μοΰ είναι γνωστό άπό άλλου, υπογράφει επίσης μία εικόνα Ένθρονης Θεοτόκον βρεφοκρατονσας, τού 1781, πού βρίσκεται στο τέμπλο τού ένοριακοΰ ναού τοϋ 'Αγίου Γεωργίου στο χωριό Άγιοι Θεόδωροι τής Ίμβρου. Εκεί μάλιστα δηλώνει καί την καταγωγή του: χειρ εύτελοΰς Πέτρου Χίου. Γιά τόν ναό τοϋ 'Αγίου Γεωργίου βλ. Ε. Χαλκιά, ό.π., σσ

13 ΤΟ ΜΕΤΟΧΙ ΤΗΣ ΜΟΝΗΣ ΚΟΥΤΛΟΥΜΟΥΣΙΟΪ ΣΤΗΝ ΙΜΒΡΟ 77 να, που ακολουθούν κρητικά πρότυπα47. Στά τέλη του 18ου ή στις αρχές του 19ου αιώνα πρέπει να χρονολογηθεί κα'ι ή εικόνα που παρουσιάζεται εδώ, μέ βάση τεχνοτροπικά κριτήρια, όπως τα γλυκερά πρόσωπα των μορφών και ή άκαμπτη πτυχολογία τών ενδυμάτων. Τυπικά για την άγιορείτικη προέλευσή της είναι τα μετάλλια μέ τις συντομογραφίες του ονόματος τής Παναγίας, δεξιά καί άριστερά του άργυρου φωτοστεφάνου της Ή Σνναξις τών Άσωμάτων, διαστάσεων 0,775x0,505 μ. (είκ. 12). Φθορά του ξύλου στο κάτω μέρος τής εικόνας και πυκνό στρώμα αιθάλης. Σέ γαλαζοπράσινο βάθος είκονίζονται, σέ πρώτο επίπεδο, ό Μιχαήλ κα'ι ό Γαβριήλ, ολόσωμοι καί μετωπικοί, νά κρατούν στρογγυλή δόξα μέ τόν Χριστό στόν τύπο τού Παντοκράτορα. Στό μέσο τής πίσω σειράς ό Ραφαήλ, έπίσης μετωπικός, άκουμπά τά δάχτυλά του στη δόξα μέ τόν Χριστό, ένώ στά πλάγια προβάλλουν τά κεφάλια δύο άγγέλων, σέ στροφή τριών τετάρτων. Ό Μιχαήλ είναι ντυμένος μέ στρατιωτική στολή, ένώ οί υπόλοιποι άρχάγγελοι καί οί άγγελοι φορούν χιτώνες καί μανδύες. Στήν επάνω πλευρά τής εικόνας ή μεγαλογράμματη επιγραφή: Η XI(sic)NASIE ΤΩΝ ΑΣΩΜΑΤΩΝ- άλλη μικρογράμματη, στό μέσο τής κάτω πλευράς, άναφέρει: Δέησις τον δονλον τον Θεόν Χριστοδονλή συν τής συμβίας καί τών τέκνων. Τό είκονογραφικό αύτό θέμα, γνωστό, μέ άρκετές παραλλαγές, άπό τή βυζαντινή εποχή4'1, άπαντά συχνά καί κατά τή μεταβυζαντινή περίοδο. Ή εικόνα μας επαναλαμβάνει τόν καθιερωμένο στήν κρητική ζωγραφική τού 16ου καί τού 17ου αιώνα τύπο 0, μέ τή μόνη διαφορά ότι ό άριθμός τών παρισταμένων μορφών είναι πολύ μικρότερος. Τεχνοτροπικά στοιχεία, όπως τά γλυκερά πρόσωπα μέ τόν 47. X. Μπαλτογιάννη, δ.π., σ. 67, άρ. 91, πίν. 114, σσ , άρ. 98, πίν. 149, σ. 120, άρ. 263, 268, πίν. 124, Πρβλ. άντίστοιχα μετάλλια σέ άγιορείτικες χαλκογραφίες: Ν. Παπαστράτου, Χάρτινες εικόνες, Αθήνα 1986, σ. 142, άρ. 133, σ. 213, άρ. 224, σ. 222, άρ. 237, σ. 223, άρ Σ. Κουκιάρης, Τα θανματα-εμφανίσεις τών άγγέλων καί άρχαγγέλων στη βυζαντινή τέχνη τών Βαλκανίων, Αθήνα-Γιάννινα 1989, σσ Μ. Χατζηδάκης, Πάτμος, ο.π., σ. 142, άρ. 103, πίν X. Μπαλτογιάννη, Βυζαντινό Μουσείο. Τά νέα άτιοκτήματα ( ), 17 Μαρτίου - 26 Μαίου 1997 (κατάλογος έ'κθεσης), Αθήνα 1997, σσ , άρ. 21.

14 78 ΕΥΓΕΝΙΑ ΧΑΛΚΙΑ σκούρο προπλασμό, οί χρυσοί φωτοστέφανοι και ή ζωηρή άνθινη διακόσμηση του χιτώνα του Γαβριήλ, οδηγούν στή χρονολόγηση τής εικόνας στα τέλη του 18ου αιώνα. 8. 'Η Σΰναξις τών Δώδεκα Αποστόλων, διαστάσεων 0,59x0,41 μ. (είκ. 13). Οί άπόστολοι χωρισμένοι σέ δύο συμμετρικούς ομίλους είκονίζονται μετωπικοί, μέ τούς δύο κορυφαίους στήν πρώτη σειρά να κρατούν ομοίωμα εκκλησίας. Στο έπάνω μέρος τής εικόνας, έπάνω σέ νέφη, ή Μεγάλη Δέηση, καθαρά δυτικής τεχνοτροπίας. Ή σύνθεση είναι τυπική σέ εικόνες καί χαλκογραφίες άγιορείτικων εργαστηρίων τού 19ου αιώνα 1, στον όποιο έντάσσεται καί ή εικόνα μας. 9. Βημόθυρα, διαστάσεων 1,23x0,82 μ. (είκ. 14). Φθορές στο ξύλο τής κάτω πλευράς τού δεξιού φύλλου. Είναι πολύ απλής μορφής καί ή ξυλόγλυπτη άνάγλυφη διακόσμησή του, πού περιορίζεται στήν έπίστεψη, είναι ιδιαίτερα λιτή σέ σχέση μέ τα περίτεχνα ξυλόγλυπτα τέμπλα πού συναντούμε στο "Αγιον Όρος κατά τούς τελευταίους μεταβυζαντινούς αιώνες ". Στα διάχωρα τής έπάνω ζώνης είκονίζεται ό Ευαγγελισμός καί σέ έκέίνα τής κάτω ό"αγιος Αθανάσιος Αλεξανδρείας άριστερά καί ό "Αγιος Γρηγόριος δ Θεολόγος δεξιά. Χαρακτηριστική τής λιτής διακόσμησης τού τέμπλου είναι ή άντικατάσταση τών προφητών, τού Σολομώντος καί τού Δαβίδ, πού είκονίζονται συνήθως στο άνω τμήμα τών θυροφύλλων, άπό μετάλλια μέ τα κείμενα τών είληταρίων τους. Στο δεξιό: ΠΟΛΛΑΙ ΘΥΓΑΤΕΡΕΣ ΕΚΤΗΣΑΝΤΟ [ΠΛΟΥΤΟΝ] (ΓΙαρ. λα, 29) καί στο άριστερό: ΑΚΟΥΣΟΝ ΘΥΓΑΤΕΡ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΝ ΤΟ ΟΥΣ ΣΟΥ (Ψαλμ. μδ', 11). Οί δύσκαμπτες μορφές, ή έ'λλειψη πλαστικότητας, ή έντονα διακοσμητική διάθεση, όπως έκφράζεται μέ τούς χρυσοστόλιστους θρόνους καί τα περίπλοκα, άλλα χωρίς προοπτική άπόδοση, κτίρια, οδηγούν στή χρονολόγηση τών βημοθύρων στις τελευταίες δεκαετίες τού 18ου αιώνα. 10. Σταυρός έπίστεψης τέμπλου, διαστάσεων 0,69x0,635 μ. (είκ. 51. Ν. Παπαστράτου, δ.π., σσ , άρ Γ 'Ορθοδοξία-Ελληνισμός^ ο.π., σ Κ. Καλοκύρης, «Έρευναι μεταβυζαντινών άγιορείτικων τέμπλων», Άθως. Θέματα άρχαιολογίας καί τέχνης, Αθήνα 1963, σσ ' Ν. Νικονάνος, «Τα ξυλόγλυπτα τοϋ Αγίου Όρους», Θησαυροί τον Άγίον Όρονς, δ.π., σσ

15 ΤΟ ΜΕΤΟΧΙ ΤΗΣ ΜΟΝΗΣ ΚΟΤΤΛΟΤΜΟΤΣΙΟΤ ΣΤΗΝ ΙΜΒΡΟ 79 15). Φθορές στο ξυλόγλυπτο πλαίσιο καί πυκνό στρώμα αιθάλης. Τό κύριο σώμα του σταυρού κοσμείται μέ τή γραπτή παράσταση τής Σταύρωσης στο κέντρο καί τα σύμβολα τών εύαγγελιστών στις τρίλοβες άπολήξεις τών κεραιών του καί περιβάλλεται άπό λεπτή, ξυλόγλυπτη κοκκιδωτή ταινία. Ξυλόγλυπτο, διάτρητο, έπιχρυσωμένο πλαίσιο, άπό έλισσόμενο βλαστό κληματίδας μέ φύλλα καί τσαμπιά, περιτρέχει τις κεραίες, ενώ γύρω άπό τα τρίλοβα άκρα τους έ'χουν στερεωθεί σχηματοποιημένα άνθέμια όμοιας τεχνικής. Ό τύπος αύτός του σταυρού, μέ τή γραπτή διακόσμηση καί τις τρίλοβες άπολήξεις τών κεραιών, έπικρατέί στα τέμπλα τών ναών τής μεταβυζαντινής έποχής, τα πρότυπά του όμως άνάγονται σέ σταυρούς τού 13ου καί τού 14ου αιώνα'1''. Ό σταυρός πού παρουσιάζεται έδώ, μέ τον σχηματοποιημένο καί χαλαρό άνάγλυφο διάκοσμο, μπορεί να χρονολογηθεί γύρω στα μέσα τού 18ου αιώνα, παρά τα παλαιότερα είκονογραφικά καί τυπολογικά πρότυπά του. 11. Πλάγια θύρα Ιερού μέ τον Αρχάγγελο Μιχαήλ, διαστάσεων 1,75x0,70 μ. (είκ. 16). Σέ καλή κατάσταση διατήρησης. Ό άρχάγγελος, ολόσωμος, πατεί επάνω στο στήθος μελλοθανάτου, πού περιστοιχίζεται άπό πλήθος συγγενών καί φίλων. Στο δεξιό του χέρι κρατεί υψωμένο σπαθί καί στο άριστερό τήν ψυχή τού νεκρού, τήν οποία προσπαθούν να τού άποσπάσουν οί δαίμονες. Άπό τό ίδιο χέρι τού Μιχαήλ κρέμεται άνοιχτό είλητάριο μέ τήν έμμετρη επιγραφή: ΑΡΠΑΓΕΣ ΜΟΙΧΟΙ / ΚΛΕΠΤΑΙ / ΛΗΣΤΑΙ ΚΑΙ ΠΟΡΝΟΙ ΟΙΔΕΤΕ ΚΑΙ ΤΡΕΜΕΤΕ / ΤΗΝ ΣΠΑΘΗΝ ΤΑΥΤΗΝ / ΑΥΤΗ ΓΑΡ ΤΕΜΝΕΙ / ΤΟΥΣ ΑΔΙΚΑ ΠΟΙΟΥΝΤΑΣ / ΤΕΜΝΕΙ ΚΑΙ ΓΛΩΤΤΑΣ ΤΩΝ / ΟΡΘΩΣ ΜΗ ΦΡΟΝΟΥΝ / ΤΩΝ ΤΕΜΝΕΙ ΚΕ / ΦΑΛΑΣ ΤΩΝ / ΜΑΤΗΝ ΠΟΛΕΜΟΥΝ / ΤΩΝ ΤΟΥΤΟΝ ΤΟΝ ΝΑΟΝ / ΤΟΝ ΑΓΙΟΝ ΚΥΡΙΟΥ". Άλλη επιγραφή στήν κάτω δεξιά γωνία τής θύρας άναφέρει: τό θειον εκτνττωμα τον αρχάγγελον εζωγραφίσθη χειρ'ι μεν 53. Μ. Χατζηδάκης, Πάτμος, ο.π., σσ , άρ. 85, πίν. 134, σ. 134, άρ. 89, πίν. 140' Μ. Καζανάκη-Λάππα, «Ό ξυλόγλυπτος σταυρός τής Ευαγγελίστριας του Αιβόρνου (1643) καί οί σταυροί έπιστυλίου στα κρητικά τέμπλα», Ενφρόσννον. Αφιέρωμα στον Μανόλη Χατζηδάκη, τόμ. 1, Αθήνα 1991, σ. 225, πίν. 113, 116 θησαυροί τοϋ'αγίον Όρονς, ο.π., σ. 267, άρ Επιγραφή μέ ανάλογο περιεχόμενο σέ είλητάριο του άρχαγγέλου Μιχαήλ άπαντα σέ εικόνα τοΰ 17ου αιώνα τής Συλλογής Τσακύρογλου: Α. Καρακατσάνη, δ.π., σ. 91, άρ. 76.

16 80 ΕΥΓΕΝΙΑ ΧΑΛΚΙΑ Φωτίου, δι εξόδων δε Ναθαναήλ τοϋ Πάνν (sic), οϋς άβλαβώς φύλαττε σαΐς λιταΐς μάκαρ. αωδ (1804). Ό τύπος τοϋ Μιχαήλ ψυχοπομπού να πατά έπάνω στον μελλοθάνατο, μέ το σπαθί στο δεξιό του χέρι, είναι συχνός κατά τους μεταβυζαντινούς αιώνες'1'. Απουσιάζει όμως άπό τήν παράσταση τό πλήθος γύρω άπό τον νεκρό, τό όποιο άντίθετα άπαντα σέ μια άλλη είκονογραφική παραλλαγή πού επιγράφεται Ό Αρχάγγελος Μιχαήλ παιδεύει τήν ψυχήν τοϋ πλουσίου, ή όποια είναι συχνή σέ άγιορείτικες χαλκογραφίες τού 18ου και του 19ου αιώνα και άπεικονίζει τή γνωστή παραβολή τού άφρονος πλουσίου 1'. Έχουμε δηλαδή εδώ συγκερασμό δύο διαφορετικών είκονογραφικών τύπων, πού είτε άντιγράφεται είτε επινοείται άπό τόν ζωγράφο τής εικόνας μας. "Ας σημειωθεί ότι ό τελευταίος υπογράφει τουλάχιστον άλλες τέσσερις εικόνες πού βρίσκονται σέ τέμπλα ένοριακών ναών τής Ίμβρου, ένώ άπό όσο γνωρίζω δέν είναι γνωστός έξω άπό τό νησί. Δέν άποκλείεται συνεπώς να πρόκειται για κάποιον ντόπιο ζωγράφο, ό όποιος άσκεί έκεί τήν τέχνη του. "Οπως καί να έχει τό θέμα, αύτό πού συνάγεται άπό τή σύντομη αύτή παρουσίαση τών εικόνων είναι ότι τό μετόχι τοϋ Ταξιάρχη Άποθηλυώτη διέθετε άξιόλογες φορητές εικόνες τοϋ 17ου, άλλα κυρίως τοϋ 18ου καί τών αρχών τοϋ 19ου αιώνα, πράγμα πού προϋποθέτει κάποια οικονομική εύρωστία κατά τα 225 χρόνια τής λειτουργίας του. Άπό τήν άλλη πλευρά, ή είκονογραφική καί τεχνοτροπική συγγένεια άνάμεσα στις εικόνες τοϋ Αγίου Όρους καί τοϋ ίμβριακοΰ μετοχιού έπιβεβαιώνει τις γνωστές σχέσεις καί συναλλαγές πού υπήρχαν, μέχρι καί τις αρχές του αιώνα μας, άνάμεσα στήν Ίμβρο καί στό γειτονικό της Όρος, τό όποιο, όπως άναφέραμε ήδη, διέθετε τρία άκόμη μετόχια στό νησί, πλουσιότερα καί άρχαιότερα άπό έκείνο του Ταξιάρχη"*. Τέλος, ή ύπαρξη τών ύπο- 55. Βλ. ενδεικτικά Α. Καρακατσάνη, ό.π., σ. 16, άρ. 6' Π. Βοκοτόπουλος, ο.π., σ. 88, άρ. 58, όπου καί σχετική βιβλιογραφία. 56. Ν. Παπαστράτου, δ.π., σ. 198, άρ. 198 Θησαυροί τον Άγιον Όρους, ό.π., σ. 1888, άρ Πρόκειται για τις εικόνες τοϋ Προδρόμου καί τών Άγιων Θεοδώρων στον ναό τοϋ Αγίου Γεωργίου, στό χωριό "Αγιοι Θεόδωρος καί για τις εικόνες τής Κοιμήσεως τής Θεοτόκον καί τοϋ Άγιου Νικολάου στον ναό τής Κοιμήσεως στό χωριό Γλυκύ. Για τούς ναούς βλ. Ε. Χαλκιά, ό.π., σσ , Βλ. παραπάνω, σημ. 8.

17 ΤΟ ΜΕΤΟΧΙ ΤΗΣ ΜΟΝΗΣ ΚΟΤΤΛΟΤΜΟΤΣΙΟΤ ΣΤΗΝ ΙΜΒΡΟ 81 γραφών δύο ζωγράφων σέ εικόνες της Μονής, των οποίων τα ονόματα δεν είναι γνωστά άπό άλλου, έργα τους δμως άπαντοΰν στους ναούς τής Ίμβρου, θέτει το ερώτημα αν, έκτος άπό τις παραγγελίες των μονών καί τών πιστών πού διοχετεύονταν στο "Αγιον Όρος άπό τα μετόχια του, λειτουργούσε σε κάποιο ή σέ κάποια άπό τα μετόχια του νησιού έργαστήριο ζωγραφικής εικόνων. Ή μελέτη τού άρχειακοΰ υλικού τών μονών πού διέθεταν μετόχια στην Ίμβρο, δηλαδή τής Λαύρας καί τού Κουτλουμουσίου., πιθανόν να άπαντήσει στο έρώτημα.

18 1. Χάρτης "Ίμβρον 2. Μετόχι Ταξιαρχών στην Ίμβρο, ερείπια του περιβόλου

19 3. Μετόχι Ταξιαρχών στη ν Ίμβρο, ή λιθόκτιστη βρύση 4. Μετόχι Ταξιαρχιών στήν Ίμβρο, ερείπια της δεξαμενής

20 5. Εικόνα 'Αγίου Ίωάννου Προδρόμου, από το μετόχι των Ταξιαρχών στην Ίμβρο

21 6. Εικόνα'Αγίου Ίωάννου Προδρόμου (λεπτομέρεια)

22 7. Εικόνα Θεοτόκου Κυρίας των αγγέλων, από το μετόχι των Ταξιαρχών στην Ίμβρο

23 8. Εικόνα Θεοτόκου Κυρίας των αγγέλων, από το μετόχι των Ταξιαρχών στην Ίμβρο

24 9. Εικόνα 'Αγίου Ίωάννου Προδρόμου, από το μετόχι των Ταξιαρχών στην Ίμβρο

25 10. Εικόνα 'Αγίου Χαραλάμπου, από το μετόχι των Ταξιαρχών στην Ίμβρο

26 11. Εικόνα Παναγίας'Οδηγήτριας από το μετόχι των Ταξιαρχών στήν Ίμβρο

27 12. Εικόνα Σύναξης των Άσωμάτων, άπό το μετόχι των Ταξιαρχών στην Ίμβρο

28 13. Εικόνα Σύναξης των Αποστόλων, από το μετόχι των Ταξιαρχών στην Ίμβρο

29 14. Βημόθυρα, από το μετόχι των Ταξιαρχών στην "Ιμβρο

30 15. Σταυρός επίστεψης τέμπλου από το μετόχι των Ταξιαρχών στην Ιμβρο

31 16. Πλάγια θύρα ιερόν, με Αρχάγγελο Μιχαήλ, από το μετόχι των Ταξιαρχών στην Ίμβρο

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΣΤΟ ΠΕΛΕΝΤΡΙ Η εκκλησία του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι φαίνεται να χτίστηκε λίγο μετά τα μέσα του 12 ου αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης. Ελληνικά

Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης. Ελληνικά 1 Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης Ελληνικά 2 Ο Άγιος Νικόλαος της Στέγης Πήρε το όνομα του μετά την προσθήκη της δεύτερης Στέγης του ναού τον 13ον αιώνα, για την προστασία του από τα χιόνα και τη βροχή.

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση καθαρισμού της αμφιπρόσωπης εικόνας του Βυζαντινού Μουσείου

Έκθεση καθαρισμού της αμφιπρόσωπης εικόνας του Βυζαντινού Μουσείου Έκθεση καθαρισμού της αμφιπρόσωπης εικόνας του Βυζαντινού Μουσείου Τάσος ΜΑΡΓΑΡΙΤΩΦ Δελτίον XAE 1 (1959), Περίοδος Δ'. Στη μνήμη του Νίκου Βέη (1883-1958) Σελ. 144-148 ΑΘΗΝΑ 1960 ΕΚΘΕΣΗ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΓΓΕΛΟΥ ΜΙΧΑΗΛ ΣΤΟΝ ΠΕΔΟΥΛΑ Η εκκλησία του Αρχαγγέλου Μιχαήλ που χτίστηκε πριν το 1474 είναι μονόκλιτη, ξυλόστεγη με νάρθηκα

Διαβάστε περισσότερα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα Η εκκλησία της Παναγίας της Φορβιώτισσας, περισσότερο γνωστή ως η Παναγία της Ασίνου, βρίσκεται στις βόρειες υπώρειες της οροσειράς ο του Τροόδους. Είναι κτισμένη στην ανατολική όχθη ενός μικρού χείμαρρου,

Διαβάστε περισσότερα

Παναγία της Ασίνου Ελληνικά

Παναγία της Ασίνου Ελληνικά Παναγία της Ασίνου Ελληνικά 1 ΝΑΟΣ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΤΗΣ ΑΣΙΝΟΥ Ή ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΤΗΣ ΦΟΡΒΙΩΤΙΣΣΑΣ Η καμαροσκέπαστη, με δεύτερη ξύλινη στέγη εκκλησία της Παναγίας της Ασίνου, που βρίσκεται κοντά στο χωριό Νικητάρι,

Διαβάστε περισσότερα

Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης

Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης Στρατηγικής σημασίας η θέση της Μάκρης / Κατοικήθηκε από την αρχαιότητα Οικισμός με διαρκή ανθρώπινη παρουσία από τα νεολιθικά χρόνια Ορατά στο κέντρο της σημερινής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΕΣ ΣΤΟΥΣ ΝΑΟΥΣ ΤΗΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ

ΕΡΕΥΝΕΣ ΣΤΟΥΣ ΝΑΟΥΣ ΤΗΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ E. N. Τσιγαρίδας, 'Ερευνες στους ναούς της Καστοριάς 379 ΕΡΕΥΝΕΣ ΣΤΟΥΣ ΝΑΟΥΣ ΤΗΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ Στη διάρκεια των υπηρεσιακών μεταβάσεών μου στην Καστοριά, την περίοδο κυρίως 1970-1975 και συμπληρωματικά την

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο Αγιογράφος Ραλλού Λιόλιου Κούση Βυζαντινές Εικόνες Οι βυζαντινές εικόνες είναι ιεροί πνευματικοί θησαυροί του Ανατολικού Ορθόδοξου Χριστιανισμού. Η βυζαντινή ζωγραφική είναι ένα από τα πιο σημαντικά επιτεύγματα

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ναός της Παναγίας Ποδύθου στη Γαλάτα. Ελληνικά

Ο Ναός της Παναγίας Ποδύθου στη Γαλάτα. Ελληνικά 1 Ο Ναός της Παναγίας Ποδύθου στη Γαλάτα Ελληνικά 2 Ο Ναός της Παναγίας Ποδύθου στη Γαλάτα Ο Ναός της Παναγίας Ελεούσας Ποδύθου, ανήκει στη μεταβυζαντινή περίοδο και κτίστηκε στις αρχές του 16 ου αιώνα,

Διαβάστε περισσότερα

Αρσανάδες, Πύργοι, Κιόσκια, Καμπάνες, Σήμαντρα, Φιάλες, Κρήνες

Αρσανάδες, Πύργοι, Κιόσκια, Καμπάνες, Σήμαντρα, Φιάλες, Κρήνες Αρσανάδες, Πύργοι, Κιόσκια, Καμπάνες, Σήμαντρα, Φιάλες, Κρήνες Αρσανάς Ζωγράφου Πύργος Χελανδαρίου Πύργος Καρακάλλου Πύργος Σταυρονικήτα Ιερά Μονή Βατοπαιδίου, Κιόσκι Κιόσκι Αγίου Παύλου Ι.Μ. Διονυσίου,

Διαβάστε περισσότερα

Εξαιρετικά αντίγραφα βυζαντινών εικόνων

Εξαιρετικά αντίγραφα βυζαντινών εικόνων Εξαιρετικά αντίγραφα βυζαντινών εικόνων από την H ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΣΙΝΑ «Η ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΤΟΥ ΣΙΝΑ είναι ένα Ελληνορθόδοξον Χριστιανικόν μοναστικόν κέντρον με αδιάκοπον πνευματική ζωήν δεκαεπτά αιώνων. Η ασκητική

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ Σύντομο ιστορικό Ιερού Ναού Αγίου Γεωργίου Παραλιμνίου Ο Ιερός Ναός Αγίου Γεωργίου διαδέχθηκε το 19 ο αιώνα ένα παλαιότερο βυζαντινό ναό. Βρίσκεται στο κέντρο του

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΑΣΗ. Έχοντας υπόψη:

ΑΠΟΦΑΣΗ. Έχοντας υπόψη: ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ EΞ. ΕΠΕΙΓΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 5. 11. 2010 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ Δ/ΝΣΗ ΜΟΥΣΕΙΩΝ, ΕΚΘΕΣΕΩΝ & ΕΚΠ/ΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Αφορμή για τη συγγραφή αυτού του άρθρου υπήρξε η ανακρίβεια

Αφορμή για τη συγγραφή αυτού του άρθρου υπήρξε η ανακρίβεια Ηγούμενος Χρυσορρογατίσσης Διονύσιος Ο ΣΤΑΥΡΟΣ ΤΟΥ ΚΡΑΤΗΜΑΤΟΥ Διόρθωση ανακρίβειας που προήλθε από παρεξήγηση Αφορμή για τη συγγραφή αυτού του άρθρου υπήρξε η ανακρίβεια που αναφέρεται στο βιβλίο της Μαρίνας

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Μυστράς Η καστροπολιτεία απλώνεται στις πλαγιές του φυσικά οχυρού λόφου του βυζαντινού Μυζηθρά, που έδωσε

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Μυστράς Η καστροπολιτεία απλώνεται στις πλαγιές του φυσικά οχυρού λόφου του βυζαντινού Μυζηθρά, που έδωσε

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανική και Βυζαντινή Αρχαιολογία

Χριστιανική και Βυζαντινή Αρχαιολογία Χριστιανική και Βυζαντινή Αρχαιολογία Ενότητα Ε: Μεταβυζαντινή Τέχνη (1453 αρχές 19ου αι.) Αρχιτεκτονική - Ζωγραφική. Στουφή - Πουλημένου Ιωάννα Ἐθνικὸ καὶ Καποδιστριακὸ Πανεπιστήμιο Ἀθηνῶν Τμῆμα Θεολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Μονή Αγίου Ιωάννη Λαμπαδιστή. Ελληνικά

Μονή Αγίου Ιωάννη Λαμπαδιστή. Ελληνικά Μονή Αγίου Ιωάννη Λαμπαδιστή Ελληνικά 1 Μονή Αγίου Ιωάννη Λαμπαδιστή Δεν έχουμε πληροφορίες για το πότε κτίστηκε η Μονή, πιθανότατα όμως να τοποθετείται στα μέσα του 16 ου αιώνα. Η εκκλησία είναι το παλαιότερο

Διαβάστε περισσότερα

- 1 - Ο Ναός του Τιμίου Σταυρού του Αγιασμάτι (Πλατανιστάσα) Ελληνικά

- 1 - Ο Ναός του Τιμίου Σταυρού του Αγιασμάτι (Πλατανιστάσα) Ελληνικά - 1 - Ο Ναός του Τιμίου Σταυρού του Αγιασμάτι (Πλατανιστάσα) Ελληνικά - 2 - Ο Ναός του Τιμίου Σταυρού του Αγιασμάτι (Πλατανιστάσα) Ο ναός κάποτε ήταν μέρος του μοναστηριού, αφιερωμένος στον Τίμιο Σταυρό,

Διαβάστε περισσότερα

Α. Πα π α γ ε ω ρ γ ι ου, Η μονή του Αγίου Ιωάννου του Λαμπαδιστού στον

Α. Πα π α γ ε ω ρ γ ι ου, Η μονή του Αγίου Ιωάννου του Λαμπαδιστού στον Α. Πα π α γ ε ω ρ γ ι ου, Η μονή του Αγίου Ιωάννου του Λαμπαδιστού στον Καλοπαναγιώτη [Οδηγοί Βυζαντινών Μνημείων της Κύπρου], Πολιτιστικό Ίδρυμα Τραπέζης Κύπρου Ιερά Μητρόπολις Μόρφου, Λευ κωσία 2007,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΤΕΜΠΛΟΥ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΘΗΝΩΝ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ»

ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΤΕΜΠΛΟΥ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΘΗΝΩΝ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ» ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΤΕΜΠΛΟΥ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΘΗΝΩΝ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ» ΑΘΗΝΑ 2012 ΕΡΓΟ: ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΕΙΚΟΝΩΝ ΤΕΜΠΛΟΥ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΘΗΝΩΝ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ» ΕΚΠΟΝΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Παναγία του Άρακα Ελληνικά

Παναγία του Άρακα Ελληνικά 1 Παναγία του Άρακα Ελληνικά 2 ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΟΥ ΑΡΑΚΑ Ο ναός της Παναγίας του Άρακα που φαίνεται να κτίστηκε γύρω στο 1191, πιθανότατα πήρε το όνομά του από το «αρακάς», όπως και πολλά άλλα φυτονυμικά επώνυμα

Διαβάστε περισσότερα

ΕKΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΤΕΤΡΑΔΙΟ. Η Κυρά της Λευκωσίας Η Φανερωμένη και τα κειμήλιά της Εικόνες και θαύματα στη Λευκωσία

ΕKΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΤΕΤΡΑΔΙΟ. Η Κυρά της Λευκωσίας Η Φανερωμένη και τα κειμήλιά της Εικόνες και θαύματα στη Λευκωσία ΕKΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΤΕΤΡΑΔΙΟ Η Κυρά της Λευκωσίας Η Φανερωμένη και τα κειμήλιά της Εικόνες και θαύματα στη Λευκωσία ΕKΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΤΕΤΡΑΔΙΟ Η Κυρά της Λευκωσίας Η Φανερωμένη και τα κειμήλιά της Εικόνες και θαύματα

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ναός της Παναγίας του Μουτουλλά Ελληνικά

Ο Ναός της Παναγίας του Μουτουλλά Ελληνικά 1 Ο Ναός της Παναγίας του Μουτουλλά Ελληνικά 2 Ο Ναός της Παναγίας του Μουτουλλά Σύμφωνα με επιγραφή του βόρειου τοίχου του ναού, ο ναός κτίστηκε το 1280 από τον Ιωάννη Μουτουλλά και τη σύζυγο του Ειρήνη.

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας Μεταμόρφωσης του Σωτήρος Παλαιχώρι. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας Μεταμόρφωσης του Σωτήρος Παλαιχώρι. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας Μεταμόρφωσης του Σωτήρος Παλαιχώρι Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ- ΠΑΛΑΙΧΩΡΙ Η εκκλησία της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος είναι ένα μικρό παρεκκλήσι που χτίστηκε στις αρχές

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1 Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ Γιώργος Ε 1 ΣΩΤΗΡΑ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Η Σωτήρα έχει Αγιολογική ονομασία: φέρει το όνομα του Σωτήρος Χριστού. Εξάλλου στις 6 Αυγούστου τελείται μεγάλο πανηγύρι κατά τη γιορτή της Μεταμορφώσεως

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη ηµιουργία έντυπου και ψηφιακού υλικού για την Τουριστική Προβολή του ήµου Νέας Προποντίδας.

Περίληψη ηµιουργία έντυπου και ψηφιακού υλικού για την Τουριστική Προβολή του ήµου Νέας Προποντίδας. Α Π Ο Σ Π Α Σ Μ Α Από το υπ αρ. 4/2011 πρακτικό Συνεδριάσεων Τ.Σ. της Τοπικής Κοινότητας Ν.Σιλάτων του ήµου Νέας Προποντίδας Χαλκιδικής 7/2011 Απόφ. Αριθ. Περίληψη ηµιουργία έντυπου και ψηφιακού υλικού

Διαβάστε περισσότερα

Μόδα και ενδυμασία από τους προϊστορικούς μέχρι τους νεότερους χρόνους.

Μόδα και ενδυμασία από τους προϊστορικούς μέχρι τους νεότερους χρόνους. 1ο ΓΕΛ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ-ΚΟΡΔΕΛΙΟΥ 2011-2012 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΜΗΜΑ PR1 ΟΜΑΔΑ 3 Μόδα και ενδυμασία από τους προϊστορικούς μέχρι τους νεότερους χρόνους. Αρχαϊκή, Κλασσική, Ελληνιστική, Ρωμαϊκή Περίοδος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς) Από τον 2ο αιώνα και εξής η λέξη ευαγγέλιο δηλώνει: τα βιβλία εκείνα της Καινής Διαθήκης που περιέχουν και αφηγούνται το γεγονός της

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Ν.ΣΕΡΡΩΝ.

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Ν.ΣΕΡΡΩΝ. ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Ν.ΣΕΡΡΩΝ. Ένα μοναδικό ταξίδι, οδοιπορικό στην ιστορία του πολιτισμού και της εκπαίδευσης των Ελλήνων, σχεδίασε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΝΗΜΕΙΑ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΑ ΤΗΣ ΟΣΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ

ΜΝΗΜΕΙΑ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΑ ΤΗΣ ΟΣΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ Ναυσικά Πανσελήνου Ομότ. Καθηγήτρια της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών ΜΝΗΜΕΙΑ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΑ ΤΗΣ ΟΣΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ Η κατά κόσμον Ρεγούλα Μπενιζέλου, αφού περιβλήθηκε το μοναχικό σχήμα με το όνομα Φιλοθέη γύρω

Διαβάστε περισσότερα

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 1. Τι ήταν και γιατί γράφτηκαν οι επιστολές του αποστόλου Παύλου; Ήταν γράμματα που έστελνε ο απόστολος στις χριστιανικές κοινότητες που είχε ιδρύσει.

Διαβάστε περισσότερα

Εγκαίνια έκθεσης 23.10.2013, 13.00 Διάρκεια Έκθεσης 19.10.2013 19.1.2014

Εγκαίνια έκθεσης 23.10.2013, 13.00 Διάρκεια Έκθεσης 19.10.2013 19.1.2014 Εγκαίνια έκθεσης 23.10.2013, 13.00 Διάρκεια Έκθεσης 19.10.2013 19.1.2014 Επιμέλεια έκθεσης Αγαθονίκη Τσιλιπάκου, Νίκος Μπονόβας Mε την περιοδική έκθεση «Η τιμή του αγίου Μάμαντος στη Μεσόγειο: Ένας ακρίτας

Διαβάστε περισσότερα

Μανόλης Χατζηδάκης, Έλληνες ζωγράφοι μετά την Άλωση (1450-1830), τ. 1, Αθήνα 1987.

Μανόλης Χατζηδάκης, Έλληνες ζωγράφοι μετά την Άλωση (1450-1830), τ. 1, Αθήνα 1987. Μανόλης Χατζηδάκης, Έλληνες ζωγράφοι μετά την Άλωση (14501830), τ. 1, Αθήνα 1987. Παναγιώτης Λ. Βοκοτόπουλος, Εικόνες της Κέρκυρας, Αθήνα 1990. Κερκυραίοι ζωγράφοι: 19ος20ος αι., επιμ. Αθ. Χρήστου, Κέρκυρα

Διαβάστε περισσότερα

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει.

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει. Η μετάφραση των κειμένων στα ελληνικά, που παρατίθεται εδώ, είναι βασισμένη στις μεταφράσεις από τα κοπτικά και ελληνικά στα αγγλικά των: Wesley W. Isenberg, Stephen Patterson, Marvin Meyer, Thomas O.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΥΠΗ ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ ΤΟΠΤΣΗ ΜΑΡΙΑ ΦΩΤΗΣ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΝΙΦΟΡΑΣ ΓΙΩΡΓΟΣ

ΤΡΟΥΠΗ ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ ΤΟΠΤΣΗ ΜΑΡΙΑ ΦΩΤΗΣ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΝΙΦΟΡΑΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΤΡΟΥΠΗ ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΤΟΠΤΣΗ ΜΑΡΙΑ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ ΦΩΤΗΣ ΝΙΦΟΡΑΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Η ΑΓΙΟΓΡΑΦΙΑ Είναι η τέχνη της απεικόνισης ιερών προσώπων ή θρησκευτικών σκηνών Είναι η ζωγραφική παράσταση θρησκευτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΛ ΜΟΙΡΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ. Το έργο και η εποχή του Θεοφάνη

ΓΕΛ ΜΟΙΡΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ. Το έργο και η εποχή του Θεοφάνη ΓΕΛ ΜΟΙΡΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Το έργο και η εποχή του Θεοφάνη ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Γενικά για την Κρητική σχολή 3 Τεχνοτροπία 5 Εικόνες.9 Πηγές, συνεργασία, επικοινωνία 13 2 Γενικά για την Κρητική Σχολή

Διαβάστε περισσότερα

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Να περιγράψετε ένα μινωικό ανάκτορο; Μεγάλα Συγκροτήματα κτιρίων, Είχαν πολλές πτέρυγες-δωματίων, Διοικητικά, Οικονομικά, Θρησκευτικά και Καλλιτεχνικά κέντρα της περιοχής,

Διαβάστε περισσότερα

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια κάτοψη, περισσότερους από έναν ορόφους και στιβαρή κατασκευή.

Διαβάστε περισσότερα

Σχολείο: Λύκειο Αυλωναρίου. Τμήμα: Β 2. Θέμα: ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΑΥΛΩΝΑΡΙΟΥ

Σχολείο: Λύκειο Αυλωναρίου. Τμήμα: Β 2. Θέμα: ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΑΥΛΩΝΑΡΙΟΥ Σχολείο: Λύκειο Αυλωναρίου Τμήμα: Β 2 Θέμα: ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΑΥΛΩΝΑΡΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΩΝ: Γιάννης Περιβολάρης Χριστίνα Μπενάκη Γιώργος Ρέτσας Στέλλα Φάσο Μαρία Τάλο Παναγιώτης Παναγιώτου Μαρία Σταμέλου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΝΗΣΙΟΥ ΤΩΝ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

ΤΑ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΝΗΣΙΟΥ ΤΩΝ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΑ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΝΗΣΙΟΥ ΤΩΝ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ Από την εποχή του εσποτάτου της Ηπείρου στα Βυζαντινά χρόνια στο νησί των Ιωαννίνων δημιουργήθηκαν Μονές και Ησυχαστήρια, που με την πάροδο του χρόνου η φήμη, αλλά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ Ι ΤΩΝ ΥΠΟ ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ ΕΙΔΩΝ. 1. Αστέρες Ανώτερου Ταξιάρχη Τάγματος Φοίνικα τεμάχια 6. 2. Μετάλλια Στρατιωτικής Αξίας τεμάχια 160

ΠΙΝΑΚΑΣ Ι ΤΩΝ ΥΠΟ ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ ΕΙΔΩΝ. 1. Αστέρες Ανώτερου Ταξιάρχη Τάγματος Φοίνικα τεμάχια 6. 2. Μετάλλια Στρατιωτικής Αξίας τεμάχια 160 ΠΙΝΑΚΑΣ Ι ΤΩΝ ΥΠΟ ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ ΕΙΔΩΝ 1. Αστέρες Ανώτερου Ταξιάρχη Τάγματος Φοίνικα τεμάχια 6 2. Μετάλλια Στρατιωτικής Αξίας τεμάχια 160 3. Μετάλλια Ευδοκίμου Υπηρεσίας τεμάχια 160 4. Μετάλλια Αξίας και Τιμής

Διαβάστε περισσότερα

Άγνωστες εικόνες και τοιχογραφίες του Θεοφάνη του Κρητός στη Μονή Παντοκράτορος και στη Μονή Γρηγορίου στο Άγιον Όρος

Άγνωστες εικόνες και τοιχογραφίες του Θεοφάνη του Κρητός στη Μονή Παντοκράτορος και στη Μονή Γρηγορίου στο Άγιον Όρος Άγνωστες εικόνες και τοιχογραφίες του Θεοφάνη του Κρητός στη Μονή Παντοκράτορος και στη Μονή Γρηγορίου στο Άγιον Όρος Ευθύμιος ΤΣΙΓΑΡΙΔΑΣ Δελτίον XAE 19 (1996-1997), Περίοδος Δ' Σελ. 97-116 ΑΘΗΝΑ 1997

Διαβάστε περισσότερα

Δύο εικόνες της πρώιμης κρητικής σχολής στην μονή Βατοπαιδίου

Δύο εικόνες της πρώιμης κρητικής σχολής στην μονή Βατοπαιδίου Δύο εικόνες της πρώιμης κρητικής σχολής στην μονή Βατοπαιδίου Ευθύμιος ΤΣΙΓΑΡΙΔΑΣ Τόμος ΚΖ (2006) Σελ. 297-304 ΑΘΗΝΑ 2006 Ε. Ν. Τσιγαρίδας ΔΥΟ ΕΙΚΟΝΕΣ ΤΗΣ ΠΡΩΙΜΗΣ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΣΤΗΝ ΜΟΝΗ ΒΑΤΟΠΑΙΔΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Θεατρικές Παραστάσεις στα νησιά του Βορείου Αιγαίου Λήμνος, Λέσβος, Χίος Καλοκαίρι 2014 «Ένα τραγούδι γυρεύουμε. Το τραγούδι των τραγουδιών καρτερούμε. Το τραγούδι

Διαβάστε περισσότερα

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας Το φυλλάδιο αυτό είναι του/της... που επισκέφθηκε το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας στις... Το φυλλάδιο που κρατάς στα χέρια σου

Διαβάστε περισσότερα

1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1. το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων

1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1. το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1 το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 2 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 3 ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΠΥΡΡΟΣ αντίγραφο από πρωτότυπο του 3ου π.χ. αι. της

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση. Εικόνες Μηνά εκ Μυριανθούσης και χειρόγραφα από τον Πεδουλά. (15ος & 17ος αιώνας)

Έκθεση. Εικόνες Μηνά εκ Μυριανθούσης και χειρόγραφα από τον Πεδουλά. (15ος & 17ος αιώνας) Έκθεση Εικόνες Μηνά εκ Μυριανθούσης και χειρόγραφα από τον Πεδουλά (15ος & 17ος αιώνας) Συνδιοργανωτές: Πολιτιστικό Ίδρυμα Τραπέζης Κύπρου, Ιερά Μητρόπολις Μόρφου Συμμετέχοντες: Ελληνορθόδοξο Πατριαρχείο

Διαβάστε περισσότερα

Εικόνα Παναγίας Γλυκοφιλούσας του 18ου αιώνα στη Βέροια. Μετάπλαση του θέματος μιας βυζαντινής εικόνας του 14ου αιώνα

Εικόνα Παναγίας Γλυκοφιλούσας του 18ου αιώνα στη Βέροια. Μετάπλαση του θέματος μιας βυζαντινής εικόνας του 14ου αιώνα Εικόνα Παναγίας Γλυκοφιλούσας του 18ου αιώνα στη Βέροια. Μετάπλαση του θέματος μιας βυζαντινής εικόνας του 14ου αιώνα Χρυσάνθη ΜΑΥΡΟΠΟΥΛΟΥ-ΤΣΙΟΥΜΗ Τόμος ΚΣΤ' (2005) Σελ. 381-388 ΑΘΗΝΑ 2005 Χρυσάνθη Μαυροπούλου-Τσιούμη

Διαβάστε περισσότερα

Άγιος Ιωάννης Πρόδρομος - Κυνηγός (Καθολικό ομωνύμου Ι. Μονής)

Άγιος Ιωάννης Πρόδρομος - Κυνηγός (Καθολικό ομωνύμου Ι. Μονής) Δημοτ. Διαμέρισμα Περιοχή Παρεκκλήσιo Ανάβυσσος Ανάβυσσος Άρτεμις Άρτεμις Άγιος Παντελεήμων Άγιος Νικόλαος Άγιος Ιωάννης Πρόδρομος Άγιος Σπυρίδων και Άγιος Παντελεήμων Γέρακας Κοιμητήριο Άγιος Γεώργιος

Διαβάστε περισσότερα

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής ΑΝΑΓΝΩΣΗ - ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΗΦΑΙΣΤΟΥ Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής δομής

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό

Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό Με τον όρο Μυκηναϊκός Πολιτισμός χαρακτηρίζεται ο προϊστορικός πολιτισμός της Ύστερης Εποχής του Χαλκού, που αναπτύχθηκε την περίοδο 1600-1100 π. Χ., κυρίως στην

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η σημερινή βασιλική «Αγ. Σοφία» βρίσκεται στο κέντρο της κύριας νεκρόπολης της αρχαίας πόλης Σέρντικα. Σ αυτή την περιοχή έχουν ανακαλυφθεί

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά και Προσκυνηµατικά Μνηµεία από διάφορες περιοχές της Ελλάδος. Ιερά Μονή Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου Αετοχωρίου

Θρησκευτικά και Προσκυνηµατικά Μνηµεία από διάφορες περιοχές της Ελλάδος. Ιερά Μονή Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου Αετοχωρίου Θρησκευτικά και Προσκυνηµατικά Μνηµεία από διάφορες περιοχές της Ελλάδος Ιερά Μητρόπολη Αλεξανδρουπόλεως Ιερά Μονή Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου Αετοχωρίου Ιερά Μονή Παναγίας Εύρου Ναός Παναγίας Κοσµοσώτηρας

Διαβάστε περισσότερα

Προσκυνηματική Εκδρομή

Προσκυνηματική Εκδρομή Προσκυνηματική Εκδρομή στους Αγίους Τόπους ραγματοποιήθηκε από τις 23 μέχρι και τις 27 Αυγούστου πενθήμερη προσκυνηματική εκδρομή στους Αγίους Τόπους των μελών και των φίλων των Χριστιανικών Συνδέσμων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΕΩΡΩΝ

ΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΕΩΡΩΝ ΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΕΩΡΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Για να γνωρίσει κάποιος τα Μετέωρα και να βιώσει τη μαγεία του πέτρινου δάσους, ο καλύτερος και μοναδικός τρόπος είναι να πεζοπορήσει ανάμεσα στους Μετεωρίτικους πύργους

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ - Γενική Εισαγωγή..2 - Iστορική αναδρομή....3-4 - Περιγραφή του χώρου.....5-8 - Επίλογος...9 - Βιβλιογραφία 10 1 Γενική Εισαγωγή Επίσκεψη στο Επαρχιακό Μουσείο Πάφου Το Επαρχιακό Μουσείο της

Διαβάστε περισσότερα

4. ΗΜΟΣ ΣΠΕΡΧΕΙΑ ΑΣ - 41 -

4. ΗΜΟΣ ΣΠΕΡΧΕΙΑ ΑΣ - 41 - 4. ΗΜΟΣ ΣΠΕΡΧΕΙΑ ΑΣ - 41 - 4.1 ΑΓΙΟΣ ΣΩΣΤΗΣ Όπως και τα υπόλοιπα, έτσι και το πρώην σχολείο του Αγίου Σώστη είναι ένα πέτρινο κτίριο µε κεραµοσκεπή και βρίσκεται στο κέντρο του χωριού. Tο κτίριο είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΝΔΥΜΑΣΙΑ. Ερατώ Αϊδίνη Χρύσα Βουλιστιώτη Κωνσταντίνος Κονδύλης Εύη Ξουρή Θεοδώρα Τελάκη

ΑΡΧΑΙΑ ΕΝΔΥΜΑΣΙΑ. Ερατώ Αϊδίνη Χρύσα Βουλιστιώτη Κωνσταντίνος Κονδύλης Εύη Ξουρή Θεοδώρα Τελάκη ΑΡΧΑΙΑ ΕΝΔΥΜΑΣΙΑ Ερατώ Αϊδίνη Χρύσα Βουλιστιώτη Κωνσταντίνος Κονδύλης Εύη Ξουρή Θεοδώρα Τελάκη ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ: Μινωικός Πολιτισμός(3.000-1420) Μυκηναϊκός Πολιτισμός(1.600-1.100) Αρχαϊκή Εποχή(800-500)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΝΑΣΤΗΛΩΣΗΣ ΤΟΥ ΚΑΜΠΑΝΑΡΙΟΥ>> ΠΕΡΙΟΧΗ:ΚΑΣΤΑΝΙΑ ΔΗΜΟΣ ΣΕΡΒΙΩΝ-ΝΟΜΟΣ ΚΟΖΑΝΗΣ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΝΑΣΤΗΛΩΣΗΣ ΤΟΥ ΚΑΜΠΑΝΑΡΙΟΥ>> ΠΕΡΙΟΧΗ:ΚΑΣΤΑΝΙΑ ΔΗΜΟΣ ΣΕΡΒΙΩΝ-ΝΟΜΟΣ ΚΟΖΑΝΗΣ Τ.Ε.Ι. ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ:ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΥΠΟΔΟΜΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΕΡΙΟΧΗ:ΚΑΣΤΑΝΙΑ ΔΗΜΟΣ ΣΕΡΒΙΩΝ-ΝΟΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου Μ Α Ρ Ι Ζ Α Ν Τ Ε Κ Α Τ Ρ Ο Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου Bυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο Αθηνών εκπαιδευτικό υλικό Διάβασες το βιβλίο Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου; Πήγες στο Βυζαντινό

Διαβάστε περισσότερα

Ορόλος του φυσικού φωτός στη βυζαντινή εκκλησιαστική αρχιτεκτονική

Ορόλος του φυσικού φωτός στη βυζαντινή εκκλησιαστική αρχιτεκτονική Ιωάννης Ηλιάδης ΕΙΚΟΝΕΣ ΦΩΤΟΣ ΣΤΟ ΝΑΟ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ ΧΡΙΣΤΟΥ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ* Ορόλος του φυσικού φωτός στη βυζαντινή εκκλησιαστική αρχιτεκτονική είναι ιδιαίτερα εμφανής στο καθολικό της Μονής Παναγίας Κοσμοσώτειρας

Διαβάστε περισσότερα

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Η Αγορά ήταν η μεγαλύτερη πλατεία της πόλης. Η πλατεία άρχισε να χρησιμοποιείται ως δημόσιος χώρος από τα αρχαϊκά χρόνια. Μέχρι τότε στην περιοχή υπήρχαν σπίτια και τάφοι. Ο

Διαβάστε περισσότερα

Οι νηστείες και οι καταλύσεις της Εκκλησίας μας

Οι νηστείες και οι καταλύσεις της Εκκλησίας μας Οι νηστείες και οι καταλύσεις της Εκκλησίας μας Νηστεία είναι η λήψη «ξηράς τροφής» (ξηροφαγία), χωρίς λάδι ή κρασί, μια φορά την ημέρα, και μάλιστα την ενάτη ώρα (γύρω στις 3 μ. μ.). Λήψη τροφής, έστω

Διαβάστε περισσότερα

Παπαζώτος (1979). Το έργο ενός ανώνυμου ζωγράφου στη Βέροια. Μακεδονικά, 19, 168-194.

Παπαζώτος (1979). Το έργο ενός ανώνυμου ζωγράφου στη Βέροια. Μακεδονικά, 19, 168-194. Μακεδονικά Τομ. 19, 1979 Το έργο ενός ανώνυμου ζωγράφου στη Βέροια Παπαζώτος Θανάσης Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων Θεσ/νίκης 10.12681/makedonika.455 Copyright 1979 Θανάσης Παπαζώτος To cite this article:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΙΕΡΟΣΥΝΗΣ. Επιμέλεια: Αναστασία Τσουμενή Ιερός Ναός Αγίου Τρύφωνα - Καματερό

ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΙΕΡΟΣΥΝΗΣ. Επιμέλεια: Αναστασία Τσουμενή Ιερός Ναός Αγίου Τρύφωνα - Καματερό ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΙΕΡΟΣΥΝΗΣ Επιμέλεια: Αναστασία Τσουμενή Ιερός Ναός Αγίου Τρύφωνα - Καματερό Ο Χριστός ως Μέγας Αρχιερεύς και ως καλός ποιμένας ήρθε στον κόσμο για να οδηγήσει τα πρόβατά Του στην αληθινή

Διαβάστε περισσότερα

EUROPEAN DAILY TOURS ΑΠΟ ΒΟΛΟ ΣΤΑ ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ - ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ

EUROPEAN DAILY TOURS ΑΠΟ ΒΟΛΟ ΣΤΑ ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ - ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ EUROPEAN DAILY TOURS ΑΠΟ ΒΟΛΟ ΣΤΑ ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ - ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ Ιστορικό Τα Μετέωρα αποτελούν, μετά το Άγιο Ορος, το μεγαλύτερο και με συνεχή παρουσία από την εποχή της εγκατάστασης των πρώτων ασκητών μέχρι

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ

Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ Η ετυµολογία της λέξης µας µεταφέρει στην αρχαιότητα όπου άγγελοι ονοµάζονταν οι αγγελιαφόροι, οι µεταφορείς µηνυµάτων. Τέτοιους αγγέλους έχει κι ο θεός για να κάνει γνωστό το θέληµά

Διαβάστε περισσότερα

Βυζαντινό Μουσείο Ιδρύματος Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ

Βυζαντινό Μουσείο Ιδρύματος Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ Βυζαντινό Μουσείο Ιδρύματος Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ Το Βυζαντινό Μουσείο βρίσκεται στην καρδιά της παλιάς Λευκωσίας, στο προαύλιο του καθεδρικού ναού του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου, δίπλα στην Ιερά Αρχιεπισκοπή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΥΜΑΣIΑ & ΚΟΙΝΩΝIΑ Ομάδα 7. Λεωνίδας - Αλεξάνδρα - Δανάη τμήμα Δ2 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Θεσσαλονίκης Π.Τ.Δ.Ε. Α.Π.

ΕΝΔΥΜΑΣIΑ & ΚΟΙΝΩΝIΑ Ομάδα 7. Λεωνίδας - Αλεξάνδρα - Δανάη τμήμα Δ2 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Θεσσαλονίκης Π.Τ.Δ.Ε. Α.Π. ΕΝΔΥΜΑΣIΑ & ΚΟΙΝΩΝIΑ Ομάδα 7 Λεωνίδας - Αλεξάνδρα - Δανάη τμήμα Δ2 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Θεσσαλονίκης Π.Τ.Δ.Ε. Α.Π.Θ 2013-2014 Περιεχόμενα: Α Τι φορούσαν στα συμπόσια οι άντρες; Τι φορούσαν

Διαβάστε περισσότερα

2. τα ρωμαϊκά, που το λούκι έχει μετασχηματιστεί σε επίπεδο και έχει ενσωματωθεί στο καπάκι

2. τα ρωμαϊκά, που το λούκι έχει μετασχηματιστεί σε επίπεδο και έχει ενσωματωθεί στο καπάκι Οι αριθμοί αντιμετωπίζονται με τον ίδιο τρόπο, αλλά είναι σημαντικό να μελετήσουμε τον τρόπο που σημειώνονται οι αριθμοί που αποδίδουν στα σχέδια τις διαστάσεις του αντικειμένου. Οι γραμμές διαστάσεων

Διαβάστε περισσότερα

1.ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΑ. Μουσείο της Ακρόπολης

1.ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΑ. Μουσείο της Ακρόπολης ΠΡΟΤΥΠΟΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟΙΩΝΙ ΕΙΟΥ ΙΩΝΙ ΕΙΟΥΣΧΟΛΗΣ ΟΜΙΛΟΣ: Πάµε Μουσείο ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ: : 2013-14 14 ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Παραράς Ι. ΗΜΙΟΥΡΓΟΙ: Καπιζιώνη Σπυριδούλα Χατζηφούντα Μαριάννα Χιώτη

Διαβάστε περισσότερα

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου)

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Εν αρχή ην ο Λόγος. (Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Στις νωπογραφίες της οροφής της Καπέλα Σιξτίνα φαίνεται να απεικονίζονται μέρη του ανθρώπινου σώματος, όπως ο εγκέφαλος,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Το Κάστρο των Ιπποτών είναι ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά μνημεία της Κω. Ιδιαίτερα εντυπωσιακό και επιβλητικό είναι ένα από τα αξιοθέατα που κάθε επισκέπτης του νησιού πρέπει να

Διαβάστε περισσότερα

Ο Μ.Αλέξανδρος εικονίζεται σε εξάρτηµα της πολεµικής του πανοπλίας στον ΙΙ βασιλικό τάφο της Βεργίνας

Ο Μ.Αλέξανδρος εικονίζεται σε εξάρτηµα της πολεµικής του πανοπλίας στον ΙΙ βασιλικό τάφο της Βεργίνας Ο Μ.Αλέξανδρος εικονίζεται σε εξάρτηµα της πολεµικής του πανοπλίας στον ΙΙ βασιλικό τάφο της Βεργίνας Το 274π.Χ. ο βασιλιάς της Ηπείρου Πύρρος κατέλαβε αιφνιδιαστικά τη Μακεδονία, όταν βασίλευε σ αυτήν

Διαβάστε περισσότερα

Η Νίκη ήταν κόρη της Στύγας και του Πάλλαντα. Είχε αδέρφια της το Κράτος, το Ζήλο και τη Βία.

Η Νίκη ήταν κόρη της Στύγας και του Πάλλαντα. Είχε αδέρφια της το Κράτος, το Ζήλο και τη Βία. Η Νίκη σε νομίσματα Νίκη: θεά της ελληνικής μυθολογίας προσωποποιούσε τη δόξα του ελληνικού πολιτισμού. Η Νίκη στέλνονταν από το Δία για να εξυμνήσει μία νίκη, να προσφέρει σπονδές ή να στεφανώσει ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ. Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή

ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ. Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή Όταν λέµε Αγία Παρασκευή εννοούµε τη µικρή Εκκλησία, που είναι δυτικά του χωριού στη θέση Παναγία (Παναΐα), την οποία βλέπουµε στην

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΚΟΝΕΣ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. 1 Ψηφιδωτά τρούλου με νέες επεμβάσεις συντήρησης, 11 ος αιώνας, Νέα Μονή Χίου, Photo ΥΠ.ΠΟ.Α./ΤΑΠ, Εφορεία Αρχαιοτήτων Χίου

ΕΙΚΟΝΕΣ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. 1 Ψηφιδωτά τρούλου με νέες επεμβάσεις συντήρησης, 11 ος αιώνας, Νέα Μονή Χίου, Photo ΥΠ.ΠΟ.Α./ΤΑΠ, Εφορεία Αρχαιοτήτων Χίου ΕΙΚΟΝΕΣ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ 1 Ψηφιδωτά τρούλου με νέες επεμβάσεις συντήρησης, 11 ος αιώνας, Νέα Μονή Χίου, Photo ΥΠ.ΠΟ.Α./ΤΑΠ, Εφορεία Αρχαιοτήτων Χίου 2 Πανοραμική άποψη, 11 ος αιώνας, Νέα Μονή Χίου, Photo ΥΠ.ΠΟ.Α./ΤΑΠ,

Διαβάστε περισσότερα

Bυζαντινό Μουσείο Ιδρύματος Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ'

Bυζαντινό Μουσείο Ιδρύματος Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ' Bυζαντινό Μουσείο Ιδρύματος Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ' 2 Καλωσορίσατε στο Πολιτιστικό Κέντρο του Ιδρύματος Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ. Ελπίζουμε η επίσκεψή σας στο Βυζαντινό Μουσείο του Κέντρου μας να είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΑΛΙΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΤΗΣ ΕΔΕΣΣΑΣ

ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΑΛΙΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΤΗΣ ΕΔΕΣΣΑΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΑΛΙΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΤΗΣ ΕΔΕΣΣΑΣ Στην πόλη της Έδεσσας, δίπλα στο μητροπολιτικό μέγαρο, σώζεται, με πολλές μεταγενέστερες επεμβάσεις, που αλλοίωσαν την αρχική του μορφή, ο παλιός

Διαβάστε περισσότερα

Ψηφιδωτό - Γλυπτική με ξύλο

Ψηφιδωτό - Γλυπτική με ξύλο eikastika B gym Mathiti 5:eikastika B Mathiti 10/1/08 4:10 PM Page 36 3.3. Κατασκευή ψηφιδωτού α. α. Σχεδιάζουµε την παράσταση του ψηφιδωτού σε διάφανο χαρτί, σηµειώνοντας και τα χρώµατα. β. Γυρίζουµε

Διαβάστε περισσότερα

Βοιωτικός Ορχομενός και Μονή της Παναγίας Σκριπού Πανόραμα Ταξιδιωτικές Σημειώσεις apan.gr

Βοιωτικός Ορχομενός και Μονή της Παναγίας Σκριπού Πανόραμα Ταξιδιωτικές Σημειώσεις apan.gr Βοιωτικός Ορχομενός και Μονή της Παναγίας Σκριπού Πανόραμα Ταξιδιωτικές Σημειώσεις apan.gr Στα βαμβακοχώραφα της Κωπαΐδας (12 χλμ ΒΑ της Λιβαδειάς), υπάρχει ένας τόπος κατοικημένος από τα προϊστορικά χρόνια.

Διαβάστε περισσότερα

5 Δευτέρα Ακολουθία των Μ. Ωρών, Θεία Λειτουργία & Αγιασμός. 7 Τετάρτη Θεία Λειτουργία «Σύναξις Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου»

5 Δευτέρα Ακολουθία των Μ. Ωρών, Θεία Λειτουργία & Αγιασμός. 7 Τετάρτη Θεία Λειτουργία «Σύναξις Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου» Ιανουάριος 1 Πέμπτη Θεία Λειτουργία «Περιτομή Του Κυρίου» 4 Κυριακή Θεία Λειτουργία 5 Δευτέρα Ακολουθία των Μ. Ωρών, Θεία Λειτουργία & Αγιασμός 6 Τρίτη Θεία Λειτουργία & Αγιασμός «Άγια Θεοφάνεια» 7 Τετάρτη

Διαβάστε περισσότερα

Ενα πλακόστρωτο μονοπάτι οδηγεί βόρεια από τη Μονή Γουβερνέτου μέσα στο φαράγγι Αυλάκι που κατηφορίζει μέχρι τη θάλασσα.

Ενα πλακόστρωτο μονοπάτι οδηγεί βόρεια από τη Μονή Γουβερνέτου μέσα στο φαράγγι Αυλάκι που κατηφορίζει μέχρι τη θάλασσα. Η Μονή Γουβερνέτου Η Μονή Γουβερνέτου μοιάζει σαν κάστρο, με πύργους που χρησίμευαν για την προστασία από επιδρομείς. Ειδικά η εξωτερική όψη του μοναστηριού φανερώνει τις έντονες ενετικές επιδράσεις: μοιάζει

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΙΚΑ ISSN 2241-1577 ΙΣΤΟΡΙΑΣ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΝΟΜΟΥ ΗΜΑΘΙΑΣ. ιανουαριοσ - απριλιοσ 2013 ετοσ ΣΤ - αρ. τευχουσ 19

ΧΡΟΝΙΚΑ ISSN 2241-1577 ΙΣΤΟΡΙΑΣ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΝΟΜΟΥ ΗΜΑΘΙΑΣ. ιανουαριοσ - απριλιοσ 2013 ετοσ ΣΤ - αρ. τευχουσ 19 ΧΡΟΝΙΚΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΝΟΜΟΥ ΗΜΑΘΙΑΣ ιανουαριοσ - απριλιοσ 2013 ετοσ ΣΤ - αρ. τευχουσ 19 ISSN 2241-1577 Τετραμηνιαία έκδοση της Εταιρείας Μελετών Ιστορίας και Πολιτισμού Ν. Ημαθίας (Ε.Μ.Ι.Π.Η.)

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Αρχαία Πόλη: Βρίσκεται: Ταυτίζεται με: Κατοικείται από:

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Αρχαία Πόλη: Βρίσκεται: Ταυτίζεται με: Κατοικείται από: ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΑΛΕΠΑΚΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ ΝΙΚΟΣ ΔΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΜΑΡΙΑ ΓΙΑΡΙΚΑ ΓΕΩΡΓΙΑ ΓΚΙΚΑ ΘΟΔΩΡΗΣ ΚΑΦΗΡΑΣ ΑΓΓΕΛΟΣ ΖΕΡΒΟΠΟΥΛΟΣ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΑΝΑΣΤΟΥΛΗ ΑΚΗΣ ΖΑΦΕΙΡΙΟΥ ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗΣ ΑΝΤΥΠΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος: Διδακτική αξιοποίηση εκπαιδευτικών επισκέψεων

Τίτλος: Διδακτική αξιοποίηση εκπαιδευτικών επισκέψεων Τίτλος: Διδακτική αξιοποίηση εκπαιδευτικών επισκέψεων Βαθμίδα: Δευτεροβάθμια Θεματική περιοχή δραστηριότητας: Θεολογία Δημιουργός παρουσίασης: Ξανθή Αλμπανάκη Επικοινωνία: xalbanaki@gmail.com Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ 3 o ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΑΛΑΤΣΙΟΥ Σ.Χ. ΕΤΟΣ 2011-2012 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΓΕΙΤΟΝΕΣ ΜΑΣ» ΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ Εργασία της μαθήτριας:

Διαβάστε περισσότερα

Αναζητώντας το Δέντρο της Ζωής σ ένα βυζαντινό μνημείο της Αθήνας

Αναζητώντας το Δέντρο της Ζωής σ ένα βυζαντινό μνημείο της Αθήνας ΥΠΟΥΡΓΕΊΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΎ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΎ ΓΕΝΙΚΉ ΔΙΕΎΘΥΝΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΉΤΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΉΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΆΣ ΔΙΕΎΘΥΝΣΗ ΜΟΥΣΕΊΩΝ/ΤΜΉΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΏΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΆΤΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΊΑΣ Αναζητώντας το Δέντρο της Ζωής σ ένα βυζαντινό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ. Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου

ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ. Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ Μ. Γκιόλιας, Ο Κοσμάς ο Αιτωλός και η εποχή του, Αθήνα 1972 Ιωάννης Μενούνος, Κοσμά Αιτωλού Διδαχές, Αθήνα 1979 Αρτ. Ξανθοπούλου-Κυριακού, Ο

Διαβάστε περισσότερα

Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008)

Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008) Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008)

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων

ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων 1. Ποια είναι τα βιβλία της Καινής Διαθήκης 1. Ιστορικά Ευαγγέλια 1. κατά Ματθαίον 2. κατά Μάρκον 3. κατά Λουκάν 4. κατά Ιωάννην 5.Πράξεις

Διαβάστε περισσότερα

«Η θάλασσα μάς ταξιδεύει» The sea travels us e-twinning project 2014-2015. Έλληνες ζωγράφοι. Της Μπιλιούρη Αργυρής. (19 ου -20 ου αιώνα)

«Η θάλασσα μάς ταξιδεύει» The sea travels us e-twinning project 2014-2015. Έλληνες ζωγράφοι. Της Μπιλιούρη Αργυρής. (19 ου -20 ου αιώνα) «Η θάλασσα μάς ταξιδεύει» The sea travels us e-twinning project 2014-2015 Έλληνες ζωγράφοι (19 ου -20 ου αιώνα) Της Μπιλιούρη Αργυρής Η ιστορία της ζωγραφικής στην νεοελληνική ζωγραφική Η Ελληνική ζωγραφική

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος [IA11] ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ Α Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος Πρώιμοι και Γεωμετρικοί χρόνοι (1100-700 π.χ.) Οι περίοδοι της αρχαίας ελληνικής τέχνης:

Διαβάστε περισσότερα

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ.

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Οι κατακτήσεις του Μ. Αλεξάνδρου και η πολιτική ενοποίηση του χώρου

Διαβάστε περισσότερα

6 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

6 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 6 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Οι άγιες εικόνες, έκφραση της πίστης Σχολείο: Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα (κεφ.18) Τάξη: Α Λυκείου Καθηγητής:Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951 Α Σκοπός: Να αντιληφθούν

Διαβάστε περισσότερα

Ιερά Μονή Κοιμήσεως Θεοτόκου Βαλτεσινίκου Γορτυνίας

Ιερά Μονή Κοιμήσεως Θεοτόκου Βαλτεσινίκου Γορτυνίας Ιερά Μονή Κοιμήσεως Θεοτόκου Βαλτεσινίκου Γορτυνίας Ποια η θέση του Ιερού στη ζωή του σύγχρονου ανθρώπου; Πώς ένας αρχιτέκτονας προσεγγίζει τον Ιερό χώρο σήμερα; Φοιτήτρια : Δήμητρα Θεοχάρη Υπεύθυνος Καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα