ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ"

Transcript

1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ Τα μοναστήρια, ένας κατεξοχήν θεσμός του μεσαίωνα που παρέμεινε στους νεώτερους χρόνους, επιβιώνοντας μέχρι σήμερα, αποτελούν ένα σημαντικό πεδίο έρευνας για την κοινωνική ιστορία: έχοντας διαφυλάξει σε πολλές περιπτώσεις σπουδαία αρχεία και υλικά κατάλοιπα, τα μοναστήρια μπορούν να μελετηθούν τόσο ως θεσμοί ή κτίρια καθεαυτά, όσο και σε ό,τι αφορά το οικονομικό υπόβαθρο της λειτουργίας τους καθώς και τις σχέσεις τους με την εκάστοτε πολιτική εξουσία. Στον παρόντα συλλογικό τόμο, ο ιστοριογραφικός στόχος είναι να αναδειχθεί η οικονομική και πολιτική φυσιογνωμία των μοναστηριακών θεσμών, σε μια συγκριτική προσέγγισή τους από τους μεσαιωνικούς στους νεώτερους χρόνους, και σε ένα γεωγραφικό εύρος που εκτείνεται από τη μεσαιωνική Δύση στο Βυζάντιο, τη λατινική Ανατολή και την οθωμανική αυτοκρατορία των πρώιμων νεώτερων χρόνων, ως το σύγχρονο ελληνικό κράτος στα Βαλκάνια. Ο παρών τόμος συγκεντρώνει τις εισηγήσεις στην επιστημονική συνάν τηση που διοργάνωσε το Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης στο Ρέθυμνο μεταξύ Δεκεμβρίου Η επιστημονική αυτή συνάντηση έκλεισε έναν τριετή κύκλο προβληματισμού μεταξύ συναδέλφων και φοιτητών των διαφορετικών τομέων του Τμήματος, που συγκροτήθηκαν σε μια άτυπη ερευνητική ομάδα με αντικείμενο τη συγκριτική μελέτη των μοναστηριών. Η διερεύνηση της οικονομίας των μοναστηριών και του ρόλου τους στην οικονομία αποτέλεσε έναν πρώτο βασικό ερευνητικό άξονα και το ερώτημα διατρέχει όλο τον παρόντα τόμο. Καθώς οι μοναστηριακοί θεσμοί αναπτύχθηκαν μέσα στον προνεωτερικό κόσμο, βασική υπήρξε η σχέση τους με τη γη και την αγροτική οικονομία. Τα μοναστήρια στη μεσαιωνική Ευρώπη, τόσο στη Δύση όσο και στο Βυζάντιο, εξελίχθηκαν σε σημαντικούς γαιοκτήμονες, με μεγάλη ακίνητη περιουσία και εξαρτη- ix

2 ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ μένους αγρότες. Αν και σε σύγ κρουση με τα μοναστικά ιδεώδη και τους όρκους πενίας, «αναγκαστικά», όπως έχει επισημάνει ο Marc Bloch, «ο μοναχός και ο παπάς... έπρεπε να ζήσουν από τον κόπο τον άλλων ανθρώπων». 1 Η εξέλιξη των μοναστηριών σε ισχυρούς γαιοκτήμονες είχε σαφές κοινωνικό και οικονομικό υπόβαθρο. 2 Η γαιοκτητική αριστοκρατία της μεσαιωνικής Δύσης ίδρυε και προίκιζε μοναστήρια, σύμφωνα με τη μελέτη της Ελένης Σακελλαρίου, για λόγους κοινωνικού κύρους αλλά και με στόχο τη διατήρηση της οικογενειακής περιουσίας, στο βαθμό που οι δωρητές συχνά ίδρυαν ένα οικογενειακό μοναστήρι με επικεφαλής τους ίδιους. Το κίνητρο της ευσέβειας συνδεόταν λοιπόν αδιαχώριστα με κοινωνικούς και οικονομικούς στόχους. Η ίδρυση οικογενειακών μοναστηριών από τη γαιοκτητική αριστοκρατία ήταν συνήθης βεβαίως και στον βυζαντινό κόσμο, 3 αλλά και στη βενετική Κέρκυρα που μελετά ο Νίκος Καραπιδάκης μεταξύ του 16ου και του 18ου αιώνα. Ως γαιοκτήμονες, τα μοναστήρια είχαν σημαντικό ρόλο στην αγροτική οικονομία. Είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον να συγκρίνει κανείς τη συμβολή των δημοφιλών κιστερκιανών μοναστηριών, την ιστοριογραφία για τα οποία εξετάζει κριτικά η Αγλαΐα Κασδαγλη, στην εκχέρσωση και τον εποικισμό νέων γαιών, κατά την κομβική για τον μεσαίωνα περίοδο μεταξύ 12ου και 13ου αιώνα, με τη συμβολή των ισχυρών μοναστηριών του ύστερου Βυζαντίου, που μελετά ο Κωστής Σμυρλής, στην αγορά και την εκμετάλλευση γαιών και σε εγγειοβελτιωτικά έργα. Είναι επίσης σημαντικό να σημειωθεί, όπως επισημαίνει ο Σμυρλής, ότι και στις περιπτώσεις κρίσης της αγροτικής οικονομίας, τα ισχυρά μοναστήρια, χάρη στη 1 M. Bloch, Η φεουδαλική κοινωνία, μετ. Μπ. Λυκούδης, Αθήνα 1987, σ Για τις κοινωνικές και ιδεολογικές απαρχές του χριστιανισμού και του μοναχισμού βλ. P. Brown, Society and the Holy in Late Antiquity, Μπέρκλεϊ Ελλ. μετ. Η κοινωνία και το Άγιο στην ύστερη αρχαιότητα, μ. Αλ. Παπαθανασοπούλου, Αθήνα Βλ. αρκετά παραδείγματα ισχυρών μοναστηριών που είχαν ιδρυθεί σε οικογενειακή βάση στο K. Smyrlis, La fortune des grands monastères byzantins, fin du X e - milieu du XIV e siècle, Παρίσι 2006, σ Βλ. επίσης για την εξέλιξη του αθωνικού μοναχισμού από τον αναχωρητισμό στα οικονομικά ισχυρά μοναστήρια Δ. Παπαχρυσάνθου, Ο αθωνικός μοναχισμός. Αρχές και οργάνωση, Αθήνα Η κλασική μελέτη για τη μοναστηριακή γαιοκτησία στο Βυζάντιο είναι της Αγγελικής Λαΐου, Peasant Society in the Late Byzantine Empire: A Social and Demographic Study, Πρίνστον Ελλ. μετ. Η αγροτική κοινωνία στην ύστερη βυζαντινή εποχή, μετ. Α. Κάσδαγλη, Αθήνα x

3 ΕΙ Σ ΑΓΩΓΙΚ Α σχετική οικονομική τους επιφάνεια, αποτελούσαν παράγοντες οικονομικής συνέχειας. Πολλά βυζαντινά μοναστήρια, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τα μοναστήρια του Άθω, κατάφεραν να διατηρήσουν ένα μέρος τουλάχιστον των γαιοκτησιών τους και υπό τους Οθωμανούς, ενώ στη συνέχεια συχνά μπόρεσαν να διευρύνουν κιόλας τα κτήματά τους, μέσα στο γενικό πλαίσιο ανοχής της ισλαμικής εξουσίας απέναντι στις εξ αποκαλύψεως θρησκείες από την άλλη πλευρά, μπορούμε να υποθέσουμε και ότι, με την αποδοχή της υποταγής σε έναν μουσουλμάνο ηγεμόνα, οι μοναχοί μετέφεραν προς τους ορθόδοξους χριστιανούς υπηκόους των σουλτάνων και ένα ιδεολογικό μήνυμα υποταγής στη νέα εξουσία. Το ζήτημα του νομικού καθεστώτος των εκκλησιαστικών και μοναστηριακών περιουσιών υπό τον ισλαμικό νόμο τέθηκε με καίριο τρόπο στα 1568/69, όταν η οθωμανική εξουσία προχώρησε στη δήμευση των γαιών τους σε όλη την αυτοκρατορία θεωρώντας ότι δεν πληρούσαν τις νομικές προϋποθέσεις των κληροδοτημάτων (βακουφιών). Εντούτοις γνωρίζουμε ότι πολλά ισχυρά μοναστήρια, βεβαίως τα αθωνικά, επαναγόρασαν τις γαίες τους, με νομικό καθεστώς χρησικτησίας, όπως προβλεπόταν γενικά για την αρόσιμη γη στην Οθωμανική Αυτοκρατο ρία. 4 Ο Ιωάννης Αλεξανδρόπουλος επισημαίνει εντούτοις στη εισήγησή του ότι και μετά το 1568 τα μοναστήρια ως ένα βαθμό επέβαλλαν στα δικαιοπρακτικά έγγραφα που αφορούσαν τις γαίες τους μια «γκρίζα ζώνη» κυριότητας, που δεν συμβάδιζε με το νομικό καθεστώς που είχε επιβληθεί κεντρικά, αλλά δεν είχε λόγο να είναι άκαμπτο ανάλογα με τις συνθήκες. Η εκμετάλλευση των μοναστηριακών γαιών κατά την οθωμανική περίοδο, στην οποία επικεντρώνει τη μελέτη της η Σοφία Λαΐου, γινόταν με ποικιλία εργασιακών σχέσεων. Παράλληλα, τα μοναστήρια διεκδικούσαν ιδιαίτερο φορολογικό καθεστώς από την οθωμανική εξουσία για τα κτήματά τους, συχνά επίσης σε βάρος των γειτονικών τους αγροτικών κοινοτήτων. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση μιας θεσσαλικής μονής του 18ου αιώνα που εξόφλησε το φορολογικό χρέος μιας γειτονικής αγροτικής κοινότητας, για να μετατρέψει όμως σε αντάλλαγμα τις γαίες της σε μοναστηριακό τσιφλίκι. Εν τέλει όμως, σύμφωνα με τη μελέτη του Φωκίωνα Κοτζαγεώργη, αν και τα μοναστήρια της οθωμανι- 4 J. C. Alexander (Alexandropoulos), «The Lord Giveth and the Lord Taketh Away: Athos and the Confiscation Affair of », Ο Άθως στους 14ο-16ο αιώνες, Ινστιτούτο Βυζαντινών Ερευνών Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών, Αθήνα 1997, σ xi

4 ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ κής περιόδου είχαν συχνά μεγάλη οικονομική βάση, όντας σε ορισμένες περιπτώσεις οι ισχυρότεροι γαιοκτήμονες μεταξύ των ορθοδόξων, αυτή δε φαίνεται να μπορούσε να συγκριθεί με εκείνη των μουσουλμανικών τοπικών ελίτ. 5 Μπορούμε πάντως να συγκρίνουμε την οικονομική λειτουργία των μοναστηριών με αυτή των δερβίσικων τεκέδων, που λειτουργούσαν παράλληλα στην οθωμανική κοινωνία, σύμφωνα με τον Ηλία Κολοβό. Τα ιδρύματα των διαφορετικών θρησκειών στηρίζονταν εξίσου στη γαιοκτησία, την οποία επιχειρούσαν να εξασφαλίσουν με το θεσμό του βακουφιού, αναπτύσσοντας παρόμοιες οικονομικές στρατηγικές για την επιβίωση και ανάπτυξή τους. Είναι ένα ενδιαφέρον παράδοξο το γεγονός ότι ενώ στη δυτική Ευρώπη μετά τη Μεταρρύθμιση οι μοναστηριακές περιουσίες είχαν κατά κανόνα δημευθεί από τα υπό διαμόρφωση νεωτερικά κράτη, με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα τη διάλυση των μοναστηριών στην Αγγλία ( ), η εύκαμπτη αντιμετώπιση των μοναστηριών στην ισλαμική Οθωμανική Αυτοκρατορία κληροδότησε στο σύγχρονο ελληνικό κράτος μια καθόλου αμελητέα μοναστηριακή γαιοκτησία. Ο Τάσος Αναστασιάδης εξετάζει στη μελέτη του πώς, παρά τη σειρά προσπαθειών που ξεκίνησαν με τη δήμευση του 1833 και φτάνουν μέχρι σήμερα, η εκκοσμίκευση των μοναστηριακών περιουσιών δεν ολοκληρώθηκε ποτέ στο ελληνικό κράτος. Η γη των μοναστηριών εξάλλου, σύμφωνα με τον Αναστασιάδη, αποτέλεσε στο ελληνικό κράτος αντικείμενο μιας ενδημικής «σκανδαλίτιδος» από το 19ο αιώνα μέχρι το πρόσφατο «σκάνδαλο της μονής Βατοπεδίου». Η οικονομία των μοναστηριών είχε, και στην περίπτωση της σημερινής Ελλάδας συνεχίζει να έχει, στο κέντρο της τη γη, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν επεκτεινόταν και περαιτέρω. Τα μοναστήρια της μεσαιωνικής Ευρώπης, σύμφωνα με την επισκόπηση της Ελένης Σακελλαρίου, ίδρυαν εντός των γαιών τους περιοδικές αγορές για να πωλούν τα αγροτικά τους πλεονάσματα, αποκτώντας μάλιστα σε ορισμένες περιπτώσεις προνόμια είσπραξης δασμών. Ανέπτυξαν επίσης εμπορική δραστηριότητα οι Κιστερκιανοί στην Αγγλία, θεωρείται, σύμφωνα με 5 Για τη σημασία της εκκλησιαστικής σταδιοδρομίας, συμπριλαμβανομένης και της μοναστικής, στην οθωμανική περίοδο βλ. την κρίσιμη ανάλυση του Σ. Πετμεζά, «Η εκκλησιαστική οργάνωση υπό τους Οθωμανούς», Αναμνήσεις και συμβουλές του Συναδινού, ιερέα Σερρών στη Μακεδονία (17 ος αιώνας), επιμ. P. Odorico, εκδόσεις Association Pierre Belon 1996, σ xii

5 ΕΙ Σ ΑΓΩΓΙΚ Α την ιστοριογραφία που εξετάζει η Αγλαΐα Κάσδαγλη, ότι εμπλέκονταν ως μεσάζοντες στο εμπόριο μαλλιού. Παράλληλα, ενίοτε τα μοναστήρια της Δύσης απέκτησαν και δικαίωμα κοπής νομίσματος, συμβάλλοντας με αυτό τον τρόπο στον εκχρηματισμό της οικονομίας. Στον μεσογειακό βυζαντινό και μεταβυζαντινό κόσμο ορισμένα μοναστήρια ήταν επίσης και πλοιοκτήτες, εμπλεκόμενα και στο θαλάσσιο εμπόριο, πέρα από την αναμφισβήτητη εμπλοκή τους στο τοπικό και περιφερειακό εμπόριο. Η Ελισάβετ Ζαχαριάδου εξετάζει στη συμβολή της στον παρόντα τόμο πώς κάποια νησιωτικά μοναστήρια εξέδιδαν ή εφοδιάζονταν με έγγραφα προστασίας, «σαλβοκονδούκτα», για τα πλοία τους που ταξίδευαν στο Αιγαίο. Τα βυζαντινά μοναστήρια, σύμφωνα με την επισκόπηση του Κωστή Σμυρλή, λειτουργούσαν επίσης ως τράπεζες, παρέχοντας δυνατότητα φύλαξης χρημάτων και τιμαλφών αλλά και χορηγώντας πιστώσεις προς εμπόρους ή αγρότες. Αλλά και τα μοναστήρια των οθωμανικών χρόνων, όπως επισημαίνει η Σοφία Λαΐου, λάμβαναν ως παρακαταθήκη περιουσιακά στοιχεία και χρηματικά ποσά χριστιανών ή ακόμα και μουσουλμάνων, ενώ φυσικά παρείχαν και έντοκα δάνεια, συμμετέχοντας με αυτό τον τρόπο στον εκχρηματισμό της οικονομίας. 6 Η οικονομική λειτουργία της μεσαιωνικής καθολικής εκκλησίας έχει πρόσφατα αναλυθεί από οικονομολόγους και με όρους «επιχείρησης», με τα μοναστήρια σε ρόλο διαχειριστών του εκκλησιαστικού προνομίου (franchise) μιας πολυτμηματικής (multidivisional) επιχείρησης. 7 Οπωσδήποτε όμως, όπως επισημαίνει η Αγλαΐα Κάσδαγλη, η επιχειρηματικότητα των μοναχών δε θα πρέπει να συγχέεται με το προτεσταντικό οικονομικό ήθος της αστικής τάξης του 19ου αιώνα. Οι μοναχοί, όπως δείχνουν οι μελέτες στον παρόντα τόμο, λειτουργούσαν αναμφίβολα στο οικονομικό πεδίο, με πολιτικούς όρους που θα συζητηθούν αμέσως παρακάτω, διαφορετικούς πάντως από την πολιτική φιλοσοφία των σύγχρονων επιχειρηματιών. 6 Τις σημαντικές τραπεζιτικές λειτουργίες των μοναστηριών του Αγίου Όρους κατά τον 18 ο αιώνα παρουσίασε ο Κρίτων Χρυσοχοΐδης στην εισήγησή του στη συνάντησή μας και πρόκειται να δημοσιεύσει σε ιδιαίτερη μελέτη. 7 Βλ. R. B. Ekelund Jr., R. F. Hébert, R. D. Tollison, G. M. Anderson, A. B. Davidson, Sacred Trust: The Medieval Church as an Economic Firm, Νέα Υόρκη και Οξφόρδη xiii

6 ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ Από τον 8ο αιώνα οι ηγεμόνες της μεσαιωνικής Δύσης ίδρυσαν και χρησιμοποίησαν μοναστήρια, προικίζοντάς τα με γαίες και προνόμια, με στόχο την ιδεολογική νομιμοποίηση της εξουσίας τους, αλλά και ως μηχανισμούς πολιτικού ελέγχου της επικράτειάς τους. Εξάλλου, όπως φαίνεται από τη μελέτη της Μαρίνας Κουμανούδη για το βενεδικτίνειο μοναχισμό στην ελληνολατινική Ανατολή, τα μοναστήρια ακουλούθησαν την επέκταση της λατινικής Δύσης στην Ανατολή. Δεν είναι λιγότερο σημαντικό, όπως φαίνεται από την επισκόπηση της Ελένης Σακελλαρίου, ότι σε αντάλλαγμα τα ιδρύματα αποτέλεσαν και πηγές οικονομικής ενίσχυσης του κράτους, μέσω της ιδιοποίησης των γαιών τους σε συνθήκες πολιτικής αναγκαιότητας. Αποκορύφωμα της εμπλοκής των μοναστηριακών θεσμών με την πολιτική στη δυτική Ευρώπη ήταν η συμμετοχή τους με στρατεύματα στις βασιλικές εκστρατείες. Αν και στο Βυζάντιο δε συναντάμε τα μοναστήρια ως επικεφαλής στρατών, η στήριξη των βασιλέων από τα μοναστήρια είχε ιδιαίτερη αμυντική σημασία σε διαφιλονικούμενες ζώνες στα σύνορα του κράτους, αλλά και στη διάρκεια των εμφύλιων πολέμων του 14ου αιώνα. 8 Και πάλι όπως στη δυτική Ευρώπη, τα βυζαντινά μοναστήρια, σύμφωνα με τον Κωστή Σμυρλή, αποτέλεσαν για τους βασιλείς πηγή οικονομικής ενίσχυσης σε περιπτώσεις ανάγκης, μέσω δημεύσεων. Σε αυτό το πλαίσιο, οι προσευχές που ανέπεμπαν οι μοναχοί υπέρ του αυτοκράτορα είχαν μια σαφή πολιτική σημασία. Τι συνέβαινε όμως όταν η πολιτική εξουσία ήταν αλλόθρησκη, όπως στην περίπτωση των ορθόδοξων μοναστηριών που λειτουργούσαν υπό τους Οθωμανούς σουλτάνους; Ο Φωκίων Κοτζαγεώργης συνοψίζει στη μελέτη του τις φάσεις και τους όρους ένταξης και λειτουργίας των ορθόδοξων μοναστηριών υπό το οθωμανικό καθεστώς. Στη φάση της επέκτασης των Οθωμανών, όταν οι τελευταίοι αναζητούσαν νομιμοποίηση έναντι των χριστιανών υπηκόων τους, ιδιαίτερα στα Βαλκάνια, ορισμένα ορθόδοξα μοναστήρια, που θεωρήθηκαν πολιτικά ασφαλή, είχαν ιδιαίτερη μεταχείριση. Τα μοναστήρια του Άθω λειτούργησαν τότε και ως καταφύγια της χριστιανικής ελίτ των Βαλκανίων, ενώ ορισμένα πέτυχαν την «υιοθεσία» τους από ισχυρούς χριστιανούς στο περιβάλλον του σουλτάνου ή από υποτελείς του ηγεμόνες. Το 16ο αιώνα, ο ηγούμενος της μο- 8 Για την αμυντική λειτουργία ορισμένων βυζαντινών μοναστηριών βλ. A. Κιουσοπούλου, «Η γεωγραφία των βυζαντινών μοναστηριών», Ψηφίδες: Μελέτες ιστορίας, αρχαιολογίας και τέχνης στη μνήμη της Στέλλας Παπαδάκη-Oekland, επιμ. Ό. Γκράτζιου, Χ. Λούκος, Ηράκλειο 2009, σ xiv

7 ΕΙ Σ ΑΓΩΓΙΚ Α νής αγίου Ιωάννη Θεολόγου στην Πάτμο αντιμετωπιζόταν μάλιστα από το οθωμανικό κέντρο ως ένα είδος τοπικού ηγεμόνα. 9 Σύμφωνα με τη μελέτη του Ηλία Κολοβού, οι πρώτοι Οθωμανοί, υποστηρίζοντας το ισλάμ των δερβίσηδων ως ένα σημαντικό στοιχείο της θρησκευτικής νομιμοποίησης της εξουσίας τους στους εν δυνάμει υποστηρικτές και υπηκόους τους, φαίνεται ότι δεν αρνήθηκαν την προστασία τους και σε ορισμένα ορθόδοξα μοναστήρια, που αποτελούσαν καίρια σημεία για τον πολιτικό και οικονομικό έλεγχο μιας περιοχής. Και στις δύο περιπτώσεις η εξουσία χρησιμοποιούσε ως ιδεολογικούς τοποτηρητές τεκέδες και μοναστήρια, ενώ παράλληλα ενσωμάτωνε την «αποικιστική δυναμική» των μοναστηριών και των τεκέδων, επιδιώκοντας τον έλεγχο του χώρου. Εντούτοις, όπως επισημαίνει ο Κοτζαγεώργης, κατά τους επόμενους οθωμανικούς αιώνες τα μοναστήρια δεν απέκτησαν σαφή θεσμική αναγνώριση εντός του ισλαμικού κράτους και δεν συμμετείχαν με κυριαρχικό ρόλο σε υποθέσεις που απασχολούσαν την τοπική κοινωνία. Ο Κοτζαγεώργης καταλήγει ότι οι μοναστηριακοί θεσμοί των οθωμανικών χρόνων κατόρθωσαν εντούτοις να διατηρήσουν έναν ιδιαίτερο ρόλο, διακρινόμενοι με την ισχύ τους από τους χριστιανούς υπηκόους των σουλτάνων, αν και όχι ως αναπόσπαστο τμήμα των τοπικών οθωμανικών ελίτ. Τα ορθόδοξα μοναστήρια που μελετά ο Δημήτρης Δημητρόπουλος στα τέλη του 18ου και στις αρχές του 19ου αιώνα, λειτουργώντας σε ένα περιβάλλον πιέσεων από τους τοπικούς ισχυρούς μουσουλμάνους, αναζητούσαν συχνά την προστασία κάποιου ισχυρού Οθωμανού αξιωματούχου. Σε μια ξεχωριστή περίπτωση, μετά τα Ορλωφικά, οι μοναχοί του Μεγάλου Σπηλαίου Καλαβρύτων εξασφάλισαν μάλιστα την παρουσία ενός αξιωματούχου του Οθωμανού πασά μέσα στο μοναστήρι τους, ώστε να προστατευτούν από τη λεηλασία των αλβανών ενόπλων, στους οποίους μάλιστα μοίραζαν και τροφή για να τους κατευνάσουν. Και άλλοι Οθωμανοί, όπως ο Αλή Πασάς, έθεταν μοναστήρια και τις γαίες τους υπό την προστασία τους, διορίζοντας από την άλλη πλευρά σε ορισμένες περιπτώ- 9 Για τα μοναστήρια στην πρώιμη οθωμανική περίοδο ξεχωρίζουν οι πρωτοπόρες εργασίες της Ελισάβετ Ζαχαριάδου. Βλ. ενδεικτικά: «Συμβολή στην ιστορία του Νοτιοανατολικού Αιγαίου (με αφορμή τα πατμιακά φιρμάνια των ετών )», Σύμμεικτα 1 (1966), σ «Early Ottoman Documents of the Prodromos Monastery (Serres)», Südost Forschungen 28 (1969), σ. 3-7 «Ottoman Documents from the Archives of Dionysiou (Mount Athos) », Südost Forschungen 30 (1971), σ «A safe and holy mountain : Early Ottoman Athos», Mount Athos and Byzantine Monasticism, επιμ. A. Bryer M. Cunningham, Aldershot 1996, σ xv

8 ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ σεις τους ηγουμένους τους σε μια ακόμα ξεχωριστή περίπτωση, φαίνεται ότι ο Αλή Πασάς χρηματοδότησε ο ίδιος την ίδρυση ενός μοναστηριού προς τιμήν του Κοσμά του Αιτωλού. Προβλήματα βέβαια με τους κατά τόπους Οθωμανούς αξιωματούχους δεν είχαν μόνο τα μοναστήρια, αλλά και οι δερβίσικοι τεκέδες: στη μελέτη του Ηλία Κολοβού παρουσιάζονται ορισμένες περιπτώσεις τεκέδων που κινητοποίησαν, όπως έκαναν και πολλά μοναστήρια, τα δίκτυά τους στην οθωμανική πρωτεύουσα για να προστατεύσουν τα συμφέροντά τους. Αλλά και στη βενετική Κρήτη μεταξύ του 13ου και του 17ου αιώνα η πολιτική εξουσία ήταν αλλόδοξη για τον ορθόδοξο πληθυσμό. Η Όλγα Γκράτζιου, η οποία έχει προχωρήσει σε μια ερμηνεία του φαινομένου των διπλών εκκλησιών, με βάση τη συνήθεια να τελούνται στον ίδιο ναό ακολουθίες κατά τα δύο τυπικά, της ορθόδοξης και της καθολικής εκκλησίας σε ξεχωριστές τράπεζες, 10 επικεντρώνει στη μελέτη της στον παρόντα τόμο σε ορισμένα ορθόδοξα μοναστήρια που, μέσω επινόησης αγίων και παραγγελιών λατρευτικών εικόνων και εικονογραφημένων παρεκκλησίων, κατασκεύαζαν δημοφιλή και με οικονομικό ενδιαφέρον προσκυνήματα στα οποία μπορούσαν να προστρέχουν και οι καθολικοί υπήρχαν βεβαίως και αντίστροφα, καθολικά μοναστήρια με διπλές εκκλησίες, όπου επιδίωκαν να προσελκύσουν τους ορθοδόξους. Σε κάθε περίπτωση, τα μοναστηριακά προσκυνήματα είχαν πολιτική σημασία για τη βενετική διοίκηση, η οποία, μετά τον 15ο αιώνα, επιθυμούσε την ειρηνική συνύπαρξη των δογμάτων σε μια από τις σημαντικότερες κτήσεις της στη Μεσόγειο χωρίς αυτό να αποκλείει, σύμφωνα με την Γκράτζιου, ότι η φαινομενική ισότητα των δύο δογμάτων δεν επικύρωνε συμβολικά την επιβολή της μειονότητας των καθολικών, που όμως ήταν οικονομικά και πολιτικά ισχυροί, πάνω στην πλειονότητα των ορθοδόξων. Σε μια νεώτερη εποχή, στη βενετική Κέρκυρα μεταξύ του 16ου και του 18ου αιώνα, ο Νίκος Καραπιδάκης παρατηρεί ένα «νεωτερικό» στοιχείο στην παρέμβαση του βενετικού κράτους που διεκδικούσε για λογαριασμό του τα εγκαταλελειμμένα κτήματα ναών και μοναστηριών, που είχαν ιδρυθεί σε μεγάλους αριθμούς. Σύμφωνα με τον Καραπιδάκη, η διεύρυνση της έννοιας του δημοσίου συμφέροντος συνέπιπτε σε αυτή την περίπτωση με την προσπάθεια ελέγχου της ιδιωτικής θρησκευτικότητας. Για το ελληνικό κράτος του 19ου αιώνα, σημειώθηκε ήδη ότι οι μοναστη- 10 Ό. Γκράτζιου, Η Κρήτη στην ύστερη μεσαιωνική εποχή. Η μαρτυρία της εκκλησιαστικής αρχιτεκτονικής, Ηράκλειο xvi

9 ΕΙ Σ ΑΓΩΓΙΚ Α ριακές γαίες αποτελούσαν «φιλέτο». Ο αντιβασιλέας Μάουρερ υπολόγιζε ότι ακόμα και μετά τη δήμευση του 1833, το 25% των ελληνικών γαιών ανήκαν σε μοναστήρια. Σύμφωνα με την ανάλυση του Τάσου Αναστασιάδη, για το «φιλέτο» αυτό συγκρούστηκαν στην Ελλάδα οι κρατικές ελίτ, τα μοναστήρια, η εκκλησιαστική ιεραρχία, αλλά και οι τοπικές κοινωνίες και οι αγρότες οι τελευταίοι, επισημαίνει ο Αναστασιάδης, ήταν συχνά πρόθυμοι να υπερασπίσουν τα μοναστήρια των περιοχών τους απέναντι σε οποιαδήποτε εξωτερική παρέμβαση. Σε αυτό το πλαίσιο, η τύχη της μοναστηριακής γαιοκτησίας στη σύγχρονη Ελλάδα δεν μπορεί να απλουστευθεί στη σύγκρουση Εκκλησίας και Κράτους ή να αποδοθεί απλώς στο μεσαιωνικό ή οθωμανικό παρελθόν. Η συγκριτική διερεύνηση του ρόλου των μοναστηριών στη διαχρονική εξέλιξη της οικονομίας και της πολιτικής από το μεσαίωνα στους νεώτερους χρόνους, που επιχειρείται στον παρόντα τόμο, έχει το πλεονέκτημα μιας ευρύτερης θεώρησης των προβλημάτων της έρευνας που θέτουν οι επιμέρους τομείς. Με αυτό τον τρόπο αποσαφηνίζεται το διαφορετικό ιστορικό πλαίσιο μέσα στο οποίο λειτούργησαν τα χριστιανικά μοναστήρια, ένας θεσμός με εξαιρετική συνέχεια από τους μεσαιωνικούς στους νεώτερους χρόνους. 11 Η παρούσα μελέτη αναδεικνύει ότι η συνέχεια αυτή δεν οφείλεται σε μια ανιστορική «θρησκευτικότητα» αλλά στη σταθερή σχέση των ιδρυμάτων αυτών με την οικονομική δραστηριότητα και την πολιτική προστασία, μέσα από τις οποίες θα πρέπει να μελετηθεί και η ιστορία της θρησκευτικότητας. Το ίδιο, εξάλλου, φαίνεται να ισχύει και για αντίστοιχους θεσμούς στον ισλαμικό κόσμο, όπως φαίνεται από μια πρώτη προσπάθεια σύγκρισης που επιχειρήθηκε στο πλαίσιο αυτού του συλλογικού τόμου για τους δερβίσικους τεκέδες που λειτουργούσαν στην οθωμανική κοινωνία. Μια συγκριτική προσέγγιση του θεσμού των μοναστηριών από οικονομική και πολιτική άποψη θα μπορούσε επίσης να συμπεριλάβει μελλοντικά και μοναστηριακούς θεσμούς από τον εξωευρωπαϊκό χώρο, για παράδειγμα τα βουδιστικά μοναστήρια στην Κίνα Ας σημειωθεί ότι πολλά μοναστήρια που λειτουργούν μέχρι σήμερα αποτελούν «ζωντανά μνημεία», που μπορούν να μελετηθούν από μια συνδυαστική σκοπιά ιστορίας, αρχαιολογίας και πολιτισμικής ανθρωπολογίας. Με αυτό το σκεπτικό λειτουργεί σήμερα το εκπαιδευτικό-ερευνητικό σεμινάριο του Προγράμματος Ελληνικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πρίνστον στη μονή Προδρόμου Σερρών, το οποίο παρουσίασαν στην επιστημονική συνάντησή μας οι Κώστας Κουρέλης, Matthew Milliner και Νικόλας Μπακιρτζής. Βλ. σχετικά 12 Βλ. για παράδειγμα την ενδιαφέρουσα μελέτη του M. J. Walsh, Sacred Economies: xvii

10 ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ Η επιστημονική συνάντηση που «γέννησε» τον παρόντα τόμο έγινε εφικτή χάρη στη χρηματοδότηση του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης που ενέκρινε η Πρόεδρος κ. Έφη Αβδελά, και στην εργασία της οργανωτικής επιτροπής, που αποτέλεσαν μαζί με τον γράφοντα οι συνάδελφοι Δημήτρης Κυρίτσης, Κώστας Μουστάκας και Σωκράτης Πετμεζάς. Τη βοήθειά τους ως μέλη της άτυπης ερευνητικής ομάδας «μοναστήρια» πρόσφεραν αμέριστα και οι συνάδελφοι Όλγα Γκράτζιου, Αγλαΐα Κάσδαγλη, Τόνια Κιουσοπούλου, Ελένη Σακελλαρίου και Βασιλική Φωσκόλου, τις οποίες ευχαριστώ επίσης. Η δημοσίευση αυτού του τόμου έγινε εφικτή χάρη στη χρηματοδότηση του Κληροδοτήματος Ιωάννας Σφακιανάκη στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Κρήτης, η Κοσμήτωρ της οποίας, κ. Κατερίνα Κόπακα, στήριξε και ηθικά την προσπάθεια του επιμελητή. Τη συνέκδοση του τόμου δέχτηκαν οι Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, για την εξαιρετική επιμέλεια των οποίων τις ευχαριστώ θερμά. Ηλίας Κολοβός Buddhist Monasticism and Territoriality in Medieval China, Νέα Υόρκη xviii

Μ Ο ΝΑ Σ Τ Η Ρ ΙΑ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ι Α ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Μ Ο ΝΑ Σ Τ Η Ρ ΙΑ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ι Α ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ Π Α Ν Ε Π Ι Σ Τ Η Μ Ι Ο Κ Ρ Η Τ Η Σ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ Μ Ο ΝΑ Σ Τ Η Ρ ΙΑ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ι Α ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΟΥΣ ΣΤΟΥΣ ΝΕΩΤΕΡΟΥΣ ΧΡΟΝΟΥΣ Επιμέλεια: Ηλίας Κολοβός

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΕΛΠ 11: Ελληνική Ιστορία Ακ. Έτος: 2008-9 ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΜΑ: Η βυζαντινή αριστοκρατία κατά τους 9 ο έως 12 ο αιώνα: δομή και χαρακτηριστικά, ανάπτυξη και σχέσεις

Διαβάστε περισσότερα

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Θεατρικές Παραστάσεις στα νησιά του Βορείου Αιγαίου Λήμνος, Λέσβος, Χίος Καλοκαίρι 2014 «Ένα τραγούδι γυρεύουμε. Το τραγούδι των τραγουδιών καρτερούμε. Το τραγούδι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΠ11 ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Βυζάντιο και Χριστιανισμός: η δυναμική της θρησκείας στον καθορισμό της φυσιογνωμίας της αυτοκρατορίας και των

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης 2 η εργασία 2012 13 ΘΕΜΑ: «Στις παραμονές της λεγόμενης βιομηχανικής επανάστασης,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Της Μαρίας Αποστόλα Η Ελλάδα υπήρξε από τους πρώτους δέκτες του Χριστιανισμού και τα μνημεία της ελληνικής ορθοδοξίας αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της εθνικής κληρονομιάς, αποτελώντας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ εμφανίζεται ΣΤΗ ΒΟΡΕΙΑ ΙΤΑΛΙΑ Επηρεάζεται από το ελληνικό και ρωμαϊκό πολιτισμό ΟΥΜΑΝΙΣΜΟΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΑΤΡΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ Αξία στον ΝΤΑ ΒΙΝΤΣΙ ΣΑΙΞΠΗΡ ΚΟΠΕΡΝΙΚΟΣ Άνθρωπο ΜΙΧΑΗΛ

Διαβάστε περισσότερα

αρχεία Πηγεσ γνωσησ, Πηγεσ μνημησ Τα αρχεία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας

αρχεία Πηγεσ γνωσησ, Πηγεσ μνημησ Τα αρχεία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας αρχεία Πηγεσ γνωσησ, Πηγεσ μνημησ Τα αρχεία της 11 Οθωμανικής Αυτοκρατορίας ΗΟθωμανική Αυτοκρατορία ήταν μια ισλαμική αυτοκρατορία των πρώιμων νεότερων και των νεότερων χρόνων (14ος-αρχές 20ού αιώνα),

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Γης και Ιδιοκτησιακού καθεστώτος του Αγίου Όρους με χρήση G.I.S.

Διαχείριση Γης και Ιδιοκτησιακού καθεστώτος του Αγίου Όρους με χρήση G.I.S. Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Σχολή Αγρονόμων & Τοπογράφων Μηχανικών ΤΟΜΕΑΣ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ ΚΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ 22η Πανελλαδική Συνάντηση Χρηστών Γεωγραφικών Συστημάτων Πληροφοριών Διαχείριση Γης και Ιδιοκτησιακού

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Διεύθυνση αλληλογραφίας: Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας/Φιλοσοφική Σχολή/ Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων/ Τ.Κ. 45110.

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Διεύθυνση αλληλογραφίας: Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας/Φιλοσοφική Σχολή/ Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων/ Τ.Κ. 45110. ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Ονοματεπώνυμο: Αγγελική Παναγοπούλου Πατρώνυμο: Γεώργιος Τόπος γέννησης: Αθήνα Οικογενειακή κατάσταση: Άγαμη Θέση: Λέκτορας Γνωστικό Αντικείμενο: Βυζαντινή Ιστορία Διεύθυνση αλληλογραφίας:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗ ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ (ΕΤΟΥΣ 1987)

ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗ ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ (ΕΤΟΥΣ 1987) Διάγραμμα Περιεχομένων ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗ ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ (ΕΤΟΥΣ 1987) Εισαγωγικά...23 Ι. Θρησκευτική Ελευθερία...25 Α. Γενικά...25 Β. Ελευθερία της θρησκευτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΩΡΓΗ ΚΑΤΣΟΥΛΗ ΜΑΡΙΟΥ ΝΙΚΟΛΙΝΑΚΟΥ ΒΑΣΙΛΗ ΦΙΛΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. Από το 1453 μέχρι το 1830 ΤΟΜΟΣ Α ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ..

ΓΙΩΡΓΗ ΚΑΤΣΟΥΛΗ ΜΑΡΙΟΥ ΝΙΚΟΛΙΝΑΚΟΥ ΒΑΣΙΛΗ ΦΙΛΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. Από το 1453 μέχρι το 1830 ΤΟΜΟΣ Α ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ.. ΓΙΩΡΓΗ ΚΑΤΣΟΥΛΗ ΜΑΡΙΟΥ ΝΙΚΟΛΙΝΑΚΟΥ ΒΑΣΙΛΗ ΦΙΛΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Από το 1453 μέχρι το 1830 ΤΟΜΟΣ Α ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ.. 7 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Τέχνη Χώρος Όψεις Ανάπτυξης

Τέχνη Χώρος Όψεις Ανάπτυξης Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Σχολή Ανθρωπιστικών Σπουδών Τέχνη Χώρος Όψεις Ανάπτυξης ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ Εθνικό Κέντρο Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης Πειραιώς 211, Ταύρος Σάββατο, 23 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 Η ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 867 886 912 913

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΕΙΟ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΕΙΟ ΕΛΛΑΔΑ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΕΙΟ ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ 1. ΣΥΝΤΟΜΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ 14 ΙΟΥΝΙΟΥ 1925 Ιδρύεται το Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης. 1942 Αρχίζει

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Βιογραφικό σημείωμα Ο Πολυμέρης Βόγλης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1964. Σπούδασε στο Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και εκπόνησε τη διατριβή του στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ»

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Επιχειρηματίας είναι ο άνθρωπος που κινητοποιεί τους απαραίτητους πόρους και τους εκμεταλλεύεται παραγωγικά για την υλοποίηση μιας επιχειρηματικής ευκαιρίας με σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία Σλαβικών Λαών

Ιστορία Σλαβικών Λαών ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 12 η :Μαυροβούνιο Αγγελική Δεληκάρη Λέκτορας Μεσαιωνικής Ιστορίας των Σλαβικών Λαών Τμήμα Ιστορίας Αρχαιολογίας ΑΠΘ Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α1 α. σχολικό βιβλίο, σελ. 46. Φεντερασιόν: ήταν μεγάλη πολυεθνική εργατική οργάνωση της Θεσσαλονίκης, με πρωτεργάτες σοσιαλιστές από την ανοικτή σε νέες ιδέες

Διαβάστε περισσότερα

Ορθή επανάληψη: Πρόσκληση Εκδήλωσης Ενδιαφέροντος για υποψηφίους διδάκτορες στο πλαίσιο της χρηµατοδοτούµενης Πράξης Κύρτου Πλέγµατα

Ορθή επανάληψη: Πρόσκληση Εκδήλωσης Ενδιαφέροντος για υποψηφίους διδάκτορες στο πλαίσιο της χρηµατοδοτούµενης Πράξης Κύρτου Πλέγµατα Ορθή επανάληψη: Πρόσκληση Εκδήλωσης Ενδιαφέροντος για υποψηφίους διδάκτορες στο πλαίσιο της χρηµατοδοτούµενης Πράξης Κύρτου Πλέγµατα Αθήνα, 22/7/2013 To Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών του Εθνικού Ιδρύµατος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ. Στο πρόγραμμα συμμετείχαν 19 μαθητές της Β τάξης

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ. Στο πρόγραμμα συμμετείχαν 19 μαθητές της Β τάξης 16 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Στο πρόγραμμα συμμετείχαν 19 μαθητές της Β τάξης ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ : ΑΝΥΨΗΤΑΚΗ ΕΙΡΗΝΗ,ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΥ ΟΛΓΑ Κάποτε η τροφή ήταν απαραίτητη

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ Ἱστορίης Ἐπίσκεψις Μάθημα: Βυζαντινή Ιστορία ιδάσκουσα: Ειρήνη Χρήστου Ειρήνη Χρήστου Βυζαντινή Ιστορία Ειρήνη

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού

Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού Ενότητα 3: Ιστορική Ανασκόπηση των Ισλαμικών Αυτοκρατοριών Δημήτριος Σταματόπουλος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες.

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες. ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ Μάθημα: Μεσαιωνική και Νεότερη Ιστορία Τάξη: Β Γυμνασίου Ενότητα: Οι πρώτοι αιώνες του Βυζαντίου Χρόνος εξέτασης: 45 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις

Διαβάστε περισσότερα

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις 7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις πώς διαχειρίστηκε ο Ηράκλειος τόσο τους κινδύνους που απειλούσαν τα σύνορα του ανατολικού ρωμαϊκού κράτους όσο και τα σοβαρά προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ

ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Το ίκτυο Οινοποιών Νοµού Ηρακλείου ιδρύθηκε ως αστική µη κερδοσκοπική εταιρεία τον Νοέµβριο του 2006 και αποτελεί την κύρια συλλογική, συγκροτηµένη και συντονισµένη έκφραση

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία της Ιστοριογραφίας

Ιστορία της Ιστοριογραφίας Ιστορία της Ιστοριογραφίας Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 1) Τα Annales. Μια «μικρή διανοητική επανάσταση» στο πεδίο της Ιστοριογραφίας Ρίκα Μπενβενίστε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΗ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ-Βουλευτές:

ΤΑΞΗ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ-Βουλευτές: ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΑΣΚΑΙΟΙΠΕΡΙΑΥΤΟΝ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΟΙKAI BOYΛΕΥΤΕΣ (HONESTIORES ΕΝΤΙΜΟΤΑΤΟΙ) - ΣΤΡΑΤΟΣ- ΚΛΗΡΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Αυτοκράτορας: H ανάρρηση στο θρόνο χάρη στο

Διαβάστε περισσότερα

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος ΤΑΞΗ Δ ΜΑΘΗΜΑ : ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Κύριλλος και Μεθόδιος : Ιεραπόστολοι στους σλαβικούς λαούς. ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 1. Να αντιληφθούν οι μαθητές ότι μέσα από την ιεραποστολή του Κυρίλλου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ 1. Εισαγωγή - Η πιο παραμελημένη περίοδος της ιστορίας της Ελληνικής είναι η μεσαιωνική. Για λόγους καθαρά ιδεολογικούς και πολιτικούς, το

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Κηπουρός Κεμαλικότεροι του Κεμάλ Θράκη 2006,

Χρήστος Κηπουρός Κεμαλικότεροι του Κεμάλ Θράκη 2006, 1 Κεμαλικότεροι του Κεμάλ Copyright 2006 Χρήστος Κηπουρός Μαυρομιχάλη 13 Διδυμότειχο xkipuros@otenet.gr Εικόνα εξώφυλλου: Αναμνηστική φωτογραφία με τον Πατριάρχη Βαρθολομαίο στην Ξάνθη. Στο μέσον ο τότε

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ 3 o ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΑΛΑΤΣΙΟΥ Σ.Χ. ΕΤΟΣ 2011-2012 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΓΕΙΤΟΝΕΣ ΜΑΣ» ΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ Εργασία της μαθήτριας:

Διαβάστε περισσότερα

108 Ιστορίας και Εθνολογίας Θράκης (Κομοτηνή)

108 Ιστορίας και Εθνολογίας Θράκης (Κομοτηνή) 108 Ιστορίας και Εθνολογίας Θράκης (Κομοτηνή) Το Τμήμα ιδρύθηκε το 1990 και άρχισε να λειτουργεί το ακαδημαϊκό έτος 1991-1992. Δέχεται κατ' έτος 200 περίπου φοιτητές. Σκοπός Σκοπός του Τμήματος είναι:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΚΔΡΟΜΕΣ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΚΔΡΟΜΕΣ ΑΝΩΤΑΤΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΚΔΡΟΜΕΣ Με απόφαση του Ακαδημαϊκού Συμβουλίου (συνεδρίαση 29-10-2013), πραγματοποιήθηκαν δύο μονοήμερες Εκπαιδευτικές Εκδρομές στις οποίες συμμετείχαν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΠ11 Τελικέςεξετάσεις 2011-12

ΕΛΠ11 Τελικέςεξετάσεις 2011-12 ΕΛΠ11 Τελικέςεξετάσεις 2011-12 1 Α φάση Εξέτασης Οµάδα Α 1) ΠότεκαιγιαποιουςλόγουςιδρύθηκεηΑ ΑθηναϊκήΣυµµαχία; 2) Πότε εµφανίστηκε η αλφαβητική γραφή στον ελληνικό κόσµο και ποιες ανάγκεςεξυπηρετούσε;

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ, ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΑΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014 2015

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ, ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΑΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014 2015 09:00-12:00 Μεσαία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ, ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΑΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014 2015 ΔΕΥΤΕΡΑ, 08-06-2015 ΤΡΙΤΗ, 09-06-2015 ΤΕΤΑΡΤΗ, 10-06-2015

Διαβάστε περισσότερα

Εκτός από τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία που γνωρίσαμε στην προηγούμενη ενότητα, υπάρχει μία ακόμα μεγάλη ομάδα Χριστιανών: οι Προτεστάντες.

Εκτός από τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία που γνωρίσαμε στην προηγούμενη ενότητα, υπάρχει μία ακόμα μεγάλη ομάδα Χριστιανών: οι Προτεστάντες. Οι Προτεστάντες στην εποχή μας ΑΦΟΡΜΗΣΗ Εκτός από τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία που γνωρίσαμε στην προηγούμενη ενότητα, υπάρχει μία ακόμα μεγάλη ομάδα Χριστιανών: οι Προτεστάντες. Θα μάθουμε τις βασικές αρχές

Διαβάστε περισσότερα

Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες

Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες Θεωρητικό πλαίσιο και ανάλυση αποτελεσμάτων της πανελλαδικής ποσοτικής έρευνας VPRC Φεβρουάριος 2007 13106 / Διάγραμμα 1 Γενικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΔΗΜΙΑ Λόγου και Τέχνης Κέντρο Δια Βίου Μάθησης 1

ΚΑΔΗΜΙΑ Λόγου και Τέχνης Κέντρο Δια Βίου Μάθησης 1 ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ- ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ (κωδ. 001) Γενικά στοιχεία προγράμματος : Ονομασία προγράμματος : Ελληνικός Πολιτισμός/ Hellenic Culture Οι Επιστημονικά υπεύθυνοι του προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ

2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ 2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ Συμπλήρωση κενών Να συμπληρώσετε τα κενά του αποσπάσματος, βάζοντας στην κατάλληλη θέση μία από τις ακόλουθες λέξεις (τρεις

Διαβάστε περισσότερα

113 Φιλολογίας Ιωαννίνων

113 Φιλολογίας Ιωαννίνων 113 Φιλολογίας Ιωαννίνων Η Φιλοσοφική Σχολή ιδρύθηκε στα Ιωάννινα και λειτούργησε για πρώτη φορά κατά το ακαδημαϊκό έτος 1964-65 ως παράρτημα της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (Β.Δ.

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

Ολοι είμαστε αδέλφια

Ολοι είμαστε αδέλφια ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού (Μέρος Α ) Ολοι είμαστε αδέλφια ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού Ολοι είμαστε αδέλφια (Μέρος A )

Διαβάστε περισσότερα

ετάρτη, 20 Αυγούστου 2008 Ενώ οι πιστοί πληθαίνουν με γοργούς ρυθμούς, το Πεκίνο κρατά χαμηλούς τόνους Ανάγκη η αγάπη

ετάρτη, 20 Αυγούστου 2008 Ενώ οι πιστοί πληθαίνουν με γοργούς ρυθμούς, το Πεκίνο κρατά χαμηλούς τόνους Ανάγκη η αγάπη ετάρτη, 20 Αυγούστου 2008 Αυξάνονται και πληθύνονται οι χριστιανοί στην Κίνα. Ενώ οι πιστοί πληθαίνουν με γοργούς ρυθμούς, το Πεκίνο κρατά χαμηλούς τόνους Ο Χάο Τσαν έχει συνηθίσει να προσεύχεται μπροστά

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΝ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΠΕΤΡΑΣ ΚΑΙ ΧΕΡΡΟΝΗΣΟΥ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΝ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΠΕΤΡΑΣ ΚΑΙ ΧΕΡΡΟΝΗΣΟΥ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΝ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΠΕΤΡΑΣ ΚΑΙ ΧΕΡΡΟΝΗΣΟΥ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ Αγαπητοί μου, Όλοι μας χαιρόμαστε απόψε ιδιαίτερα στα Θυρανοίξια του Ιερού αυτού Ναού. Βλέπουμε τον ιστορικό αυτό Ναό της Παναγίας

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΔΙΑΘΕΣΗ / ΙΣΤΟΡΙΚΟ 7 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Η φιλοσοφία. Έννοια και περιεχόμενο 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ Η εξέλιξη της φιλοσοφίας και η οντολογία Ι. Εισαγωγή... 25 ΙΙ. Η προσωκρατική φιλοσοφία...

Διαβάστε περισσότερα

Γρ. Δημοσίων Σχέσεων ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Γρ. Δημοσίων Σχέσεων ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Γρ. Δημοσίων Σχέσεων Κέρκυρα, 25. 05.2015 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Συνεργασία με φορείς της Αμερικανικής Ομογένειας ετοιμάζει το Ιόνιο Πανεπιστήμιο μετά το πρόσφατο ταξίδι της

Διαβάστε περισσότερα

Θεσ/νικη, 14/10/2015 Αριθμός Πρωτ. 388. Προς

Θεσ/νικη, 14/10/2015 Αριθμός Πρωτ. 388. Προς ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΘΕΣ/ΝΙΚΗΣ 1 Ο ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ ΑΝΑΓΚΩΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΞΕΝΟΥ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ 2004-2007

ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ ΑΝΑΓΚΩΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΞΕΝΟΥ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ 2004-2007 ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ ΑΝΑΓΚΩΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΞΕΝΟΥ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ 2004-2007 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΑΡΧΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΜΑΡΤΙΟΣ 2004 ΣΥΝΟΨΗ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ Το ξένο εργατικό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΜΕΑΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ

ΤΟΜΕΑΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Ανταποκρινόμενη στην διεθνή τάση για διεύρυνση και διαφοροποίηση του τουριστικού της προϊόντος, τα τελευταία χρόνια, η Ελλάδα προσφέρει ελκυστικά πακέτα και υπηρεσίες εναλλακτικών μορφών τουρισμού. Εναλλακτικός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ

ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Επισκόπηση της Ελληνικής Ιστορίας, Β. Θ. Θεοδωρακόπουλος, Ph.D. Διόρθωση - Επιμέλεια: Λίλυ Πανούση Εκδόσεις Γιαλός Αθήνα, Δεκέμβριος 2015 ISBN: 978 960 82275 0 7 Εκδόσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Απαραίτητη προϋπόθεση για την κατανόηση του μαθήματος είναι η διδασκαλία της ύλης χωρίς χάσματα και ασυνέχειες. Η αποσπασματικότητα δεν επιτρέπει στους μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

Αγία Αναστασία η Μεγαλομάρτυς η Φαρμακολύτρια 22 Δεκεμβρίου

Αγία Αναστασία η Μεγαλομάρτυς η Φαρμακολύτρια 22 Δεκεμβρίου Αγία Αναστασία η Μεγαλομάρτυς η Φαρμακολύτρια 22 Δεκεμβρίου http://www.google.com.cy/imgres?imgurl=http://www.pigizois.net/sinaxaristis/12/22.jpg&imgrefurl=http://www.saint.gr/3239/saint.aspx&usg= 3Fna2LMd87t9UxeDDztnUV4LuDo=&h=835&w=586&sz=63&hl=en&start=1&zoom=1&tbnid=bpzYaMtyqRnVnM:&t

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΑ

ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΙΑΙΟΣ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ----- ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Ταχ. Δ/νση: ΤΜΗΜΑ Ανδρέα Παπανδρέου Α 37 Τ.Κ. Πόλη: 15180

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 2 ο Η Επιστήμη της Διοίκησης των Επιχειρήσεων 2.1. Εισαγωγικές έννοιες Ο επιστημονικός κλάδος

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Θεολογίας. Αννα Κόλτσιου Νικήτα Αναπλ. Καθηγήτρια

Τμήμα Θεολογίας. Αννα Κόλτσιου Νικήτα Αναπλ. Καθηγήτρια Τμήμα Θεολογίας Α.Π.Θ. Αννα Κόλτσιου Νικήτα Αναπλ. Καθηγήτρια ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ Α. ΤΟΜΕΙΣ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ Το Τμήμα Θεολογίας της Θεολογικής

Διαβάστε περισσότερα

σοβαρές αντιδράσεις, ιδιαίτερα στις ευρωπαϊκές επαρχίες, λόγω των

σοβαρές αντιδράσεις, ιδιαίτερα στις ευρωπαϊκές επαρχίες, λόγω των ΚΕΦ. 5. Η ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑ (726 843) πρωτεργάτες: Λέων Γ, Κωνσταντίνος Ε (Ίσαυροι) ιδεολογική βάση: ανεικονικές αντιλήψεις κατοίκων Ανατολικών επαρχιών επιχείρημα: η απεικόνιση του θείου δε συμβιβάζεται με

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ α. η αραβική εξάπλωση με την καθοδήγηση των δύο πρώτων χαλιφών οι Άραβες εισέβαλαν και κατέκτησαν σε σύντομο χρονικό διάστημα τις πλούσιες χώρες της Εγγύς

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας.

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας. ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ Λεμεσός, πόλη μας αγαπημένη. Η πόλη που γεννηθήκαμε, η πόλη που μεγαλώνουμε. Πόλη που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες

Διαβάστε περισσότερα

Καρλ Πολάνυι. Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη

Καρλ Πολάνυι. Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη Καρλ Πολάνυι Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη Καρλ Πολάνυι (1886-1964) Καρλ Πολάνυι Ούγγρος διανοητής νομάδας εβραϊκής καταγωγής με έντονη πνευματική και πολιτική δράση, θεμελιωτής του κλάδου της

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 2. Δομολειτουργισμός

Ενότητα 2. Δομολειτουργισμός Ενότητα 2 Λειτουργισμός και θεωρίες κοινωνικής σύγκρουσης Δομολειτουργισμός ΗΠΑ, δεκαετία του 50 και μετά Επιρροές: λειτουργισμός, και ιδίως το έργο του Durkheim, και οργανικισμός Μελέτη μακρο- επιπέδου

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης. Δημήτρης Πλάντζος

ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης. Δημήτρης Πλάντζος ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης Δημήτρης Πλάντζος ΙΑ119: Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης Το μάθημα προφέρει μια συστηματική και

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΓΝΩΜΗΣ

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΓΝΩΜΗΣ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΓΝΩΜΗΣ 1 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η εργασία αποβλέπει στην εισαγωγή, στην έννοια των δημοσίων σχέσεων και στην κατανόηση του τι είναι δημόσιες σχέσεις, ώστε να

Διαβάστε περισσότερα

μεταναστευτικό ζήτημα θετικό βήμα το εγχείρημα της συγκέντρωσης της σχετικής νομοθεσίας σε ενιαίο κείμενο νόμου.

μεταναστευτικό ζήτημα θετικό βήμα το εγχείρημα της συγκέντρωσης της σχετικής νομοθεσίας σε ενιαίο κείμενο νόμου. Ομιλία της Συνηγόρου του Πολίτη Καλλιόπης Σπανού στη Διεθνή Συνδιάσκεψη της ΟΚΕ στο πλαίσιο της Ελληνικής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης με θέμα: «Μια ολοκληρωμένη και κοινή μεταναστευτική

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Ανθρωπιστικών Επιστημών. Δρ. Μανόλης Μανωλεδάκης Λέκτορας Αρχαιολογίας της Σχολής Ανθρωπιστικών Επιστημών Διεθνές Πανεπιστήμιο της Ελλάδος

Σχολή Ανθρωπιστικών Επιστημών. Δρ. Μανόλης Μανωλεδάκης Λέκτορας Αρχαιολογίας της Σχολής Ανθρωπιστικών Επιστημών Διεθνές Πανεπιστήμιο της Ελλάδος Σχολή Ανθρωπιστικών Επιστημών Δρ. Μανόλης Μανωλεδάκης Λέκτορας Αρχαιολογίας της Σχολής Ανθρωπιστικών Επιστημών Διεθνές Πανεπιστήμιο της Ελλάδος Μαύρη Θάλασσα. Ιστορία και Πολιτισμός MA in Black Sea Cultural

Διαβάστε περισσότερα

Επιμορφωτικό πρόγραμμα: «Εκπαιδευτικές δράσεις σε μουσειακά περιβάλλοντα (κύκλος Α )»

Επιμορφωτικό πρόγραμμα: «Εκπαιδευτικές δράσεις σε μουσειακά περιβάλλοντα (κύκλος Α )» Επιμορφωτικό πρόγραμμα: «Εκπαιδευτικές δράσεις σε μουσειακά περιβάλλοντα (κύκλος Α )» Διοργάνωση Συνδιοργάνωση Συνεργαζόμενοι φορείς Σχολικοί Σύμβουλοι Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Ν. Χανίων Διεύθυνση Πρωτοβάθμιας

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραµµα εξεταστικής Σεπτεµβρίου 2013 ανά διδάσκοντα

Πρόγραµµα εξεταστικής Σεπτεµβρίου 2013 ανά διδάσκοντα Πρόγραµµα εξεταστικής Σεπτεµβρίου 2013 ανά διδάσκοντα FARRINGTON ANDREW 2 09:00-12:00 ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ Π.Ν. Ιστορική Γεωγραφία και ηµογραφία του Ρωµαϊκού Κράτους Η Ελληνική Αναγέννηση Οικονοµική και Κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

ποδράσηη Διονυσία Διονυσίου Σιδώνια Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ Γυμνάσιο Αγιάς Λάρισας

ποδράσηη Διονυσία Διονυσίου Σιδώνια Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ Γυμνάσιο Αγιάς Λάρισας ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 ποδράσηη 5 Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 «Αθανασάκειο» Αρχαιολογικό Μουσείο Βόλου Γυμνάσιο Αγιάς Λάρισας Διονυσία Διονυσίου Σιδώνια ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ

ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ . Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο- για τη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ Στρατηγικές για την ενίσχυση των μαθητών 2 & 3 Οκτωβρίου 2008 2ο Γυμνάσιο

Διαβάστε περισσότερα

Εβραϊκές Ταυτότητες (Προπτυχιακό Σεμινάριο)

Εβραϊκές Ταυτότητες (Προπτυχιακό Σεμινάριο) Εβραϊκές Ταυτότητες (Προπτυχιακό Σεμινάριο) Μάθημα 5: Αντισημιτισμός και εθνικισμός μέσα στο ελληνικό έθνοςκράτος. Η Θεσσαλονίκη ως περίπτωση μελέτης ΙΙ: Συζήτηση για την 1η γραπτή εργασία Βασιλική Γιακουμάκη

Διαβάστε περισσότερα

Σε αυτό το τεύχος. Τα ΤΟΠΣΑ σελ. 02. Σεμινάρια Κατάρτισης σελ. 03. Ημερίδα Δικτύωσης Αναπτυξιακών Συμπράξεων σελ. 04

Σε αυτό το τεύχος. Τα ΤΟΠΣΑ σελ. 02. Σεμινάρια Κατάρτισης σελ. 03. Ημερίδα Δικτύωσης Αναπτυξιακών Συμπράξεων σελ. 04 Η Λ Ε Κ Τ Ρ Ο Ν Ι Κ Η Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Τ Ι Κ Η Ε Κ Δ Ο Σ Η Τ Η Σ Α. Σ. «Σ Υ Ν - Κ Ο Ι Ν Ω Ν Ι Α Α Π Α Σ Χ Ο Λ Η Σ Η Σ» Σ Ε Π Τ Ε Μ Β Ρ Ι Ο Σ 2 0 1 3 - Ι Ο Υ Ν Ι Ο Σ 2 0 1 4, Τ Ε Υ Χ Ο Σ 2 Α.Σ. «ΣΥΝ-ΚΟΙΝΩΝΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Α] Ερωτήσεις. 1. Πώς και πότε εκχριστιανίστηκαν οι Σλάβοι της Μοραβίας; 2. Για ποιους λόγους οδηγήθηκαν οι δύο Εκκλησίες στο Πρώτο Σχίσμα;

Α] Ερωτήσεις. 1. Πώς και πότε εκχριστιανίστηκαν οι Σλάβοι της Μοραβίας; 2. Για ποιους λόγους οδηγήθηκαν οι δύο Εκκλησίες στο Πρώτο Σχίσμα; Ιστορία του μεσαιωνικού & νεότερου κόσμου Τράπεζα Θεμάτων Κεφάλαιο 2 ο : Η εποχή της ακμής: Από τον τερματισμό της Εικονομαχίας ως το Σχίσμα των δύο Εκκλησιών (843 1054) Ενότητα 2.1. Προοίμιο της ακμής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ : 8-9 ΙΟΥΛΙΟΥ 2010 ΘΕΜΑ: ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΜΕΤΑΝΑΣΤΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ : 8-9 ΙΟΥΛΙΟΥ 2010 ΘΕΜΑ: ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΜΕΤΑΝΑΣΤΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ : 8-9 ΙΟΥΛΙΟΥ 2010 ΘΕΜΑ: ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΜΕΤΑΝΑΣΤΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ Σκοπός του σεμιναρίου που διεξήχθη στο κεντρικό κτίριο του Ε.Κ.Κ.Α., στις 8-9 Ιουλίου, ώρες 17:00-20:00, ήταν η πληροφόρηση

Διαβάστε περισσότερα

Ιερά Μονή Κοιμήσεως Θεοτόκου Βαλτεσινίκου Γορτυνίας

Ιερά Μονή Κοιμήσεως Θεοτόκου Βαλτεσινίκου Γορτυνίας Ιερά Μονή Κοιμήσεως Θεοτόκου Βαλτεσινίκου Γορτυνίας Ποια η θέση του Ιερού στη ζωή του σύγχρονου ανθρώπου; Πώς ένας αρχιτέκτονας προσεγγίζει τον Ιερό χώρο σήμερα; Φοιτήτρια : Δήμητρα Θεοχάρη Υπεύθυνος Καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Ενότητα 6: Ιστορικό Πλαίσιο 8ου-9ου αιώνα: Σκοτεινοί αιώνες-εικονομαχία. Θεοφάνης: Βίος και Έργο. Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι φοιτητές θα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ. Συμπόσιο. «Τοπικές κοινωνίες στον θαλάσσιο και ορεινό χώρο στα νότια Βαλκάνια, 18 ος -19 ος αι.

ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ. Συμπόσιο. «Τοπικές κοινωνίες στον θαλάσσιο και ορεινό χώρο στα νότια Βαλκάνια, 18 ος -19 ος αι. ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Μνήμη Εύης Ολυμπίτου Συμπόσιο «Τοπικές κοινωνίες στον θαλάσσιο και ορεινό χώρο στα νότια Βαλκάνια, 18 ος -19 ος αι.» Κέρκυρα 24-26 Μαΐου 2012 ΧΟΡΗΓΟΙ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΔΗΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εικονογραφία. Μιχαήλ Βόδας Σούτσος Μεγάλος Διερµηνέας και ηγεµόνας της Μολδαβίας Dupré Louis, 1820

Εικονογραφία. Μιχαήλ Βόδας Σούτσος Μεγάλος Διερµηνέας και ηγεµόνας της Μολδαβίας Dupré Louis, 1820 Φαναριώτες Ονοµασία που δόθηκε στα µέλη της παλαιάς βυζαντινής αριστοκρατίας (µεταξύ εκείνων που δεν διέφυγαν στη Δύση ή δεν εξισλαµίσθηκαν) και σε εµπόρους από τις περιοχές του Πόντου, της Ανατολίας (:

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να 1. Διατυπώνουν τους προβληματισμούς τους γύρω από τη λατρεία. 2. Υποστηρίζουν με επιχειρήματα ότι στη χριστιανική θρησκεία η λατρεία

Διαβάστε περισσότερα

Α. Προς ένα μητρώο της ελληνικής βιομηχανικής κληρονομιάς Πέμπτη, 26 Ιανουαρίου 2012

Α. Προς ένα μητρώο της ελληνικής βιομηχανικής κληρονομιάς Πέμπτη, 26 Ιανουαρίου 2012 Α. Προς ένα μητρώο της ελληνικής βιομηχανικής κληρονομιάς Πέμπτη, 26 Ιανουαρίου 2012 Νίκος Μπελαβίλας, επίκουρος καθηγητής Εθνικού Μετσοβίου Πολυτεχνείου, Καταγραφή και αποτύπωση. Το πρώτο βήμα στις τεχνικές

Διαβάστε περισσότερα

17. 12.2008-20. 03. 2009. «...ανέφερα εγγράφως...» Διάρκεια Έκθεσης: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΜΝΗΜΕΙΩΝ

17. 12.2008-20. 03. 2009. «...ανέφερα εγγράφως...» Διάρκεια Έκθεσης: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΜΝΗΜΕΙΩΝ «...ανέφερα εγγράφως...» ΘΗΣΑΥΡΟΙ ΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ Διάρκεια Έκθεσης: 17. 12.2008-20. 03. 2009 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΜΝΗΜΕΙΩΝ Το αρχειακό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ Βυζαντινές Σπουδές (ΦΕΚ 1465/21-11-2002 τ.β )

ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ Βυζαντινές Σπουδές (ΦΕΚ 1465/21-11-2002 τ.β ) ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ Βυζαντινές Σπουδές (ΦΕΚ 1465/21-11-2002 τ.β ) Υπεύθυνη Προγράµµατος: Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Αντωνία Κιουσοπούλου δύο κατευθύνσεις: Βυζαντινή Ιστορία Βυζαντινή

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: Γάμοι μεταξύ ορθοδόξων και καθολικών πριν τεθεί σε ισχύ ο Αστικός Κώδικας

Θέμα: Γάμοι μεταξύ ορθοδόξων και καθολικών πριν τεθεί σε ισχύ ο Αστικός Κώδικας Αθήνα, 12.05.2010 Α.Π.: 10100/08/2.3 Χειριστής: Λάμπρος Μπαλτσιώτης Τηλ.: 210-7289709 Φαξ: 210-7289643 Διεύθυνση Ιθαγένειας Τμήμα Α Υπουργείο Εσωτερικών Σταδίου 31 ΑΘΗΝΑ Θέμα: Γάμοι μεταξύ ορθοδόξων και

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΜΙΚΡΟΜΕΣΑΙΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΣΤΟ ΚΑΤΩΦΛΙ ΤΟΥ 2000

ΟΙ ΜΙΚΡΟΜΕΣΑΙΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΣΤΟ ΚΑΤΩΦΛΙ ΤΟΥ 2000 ΟΙ ΜΙΚΡΟΜΕΣΑΙΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΣΤΟ ΚΑΤΩΦΛΙ ΤΟΥ 2000 Ο ΤΟΜΕΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΑΡΧΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΚΥΠΡΟΥ ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2000 ΣΥΝΟΨΗ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ Οι

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραµµα εξεταστικής Σεπτεµβρίου 2013 ανά ηµέρα ευτέρα, 2/9/2013 ιδακτική της Ιστορίας ΠΑΛΗΚΙ ΗΣ ΑΓΓΕΛΟΣ 09:00-12:00 ΑΙΘΟΥΣΑ Α

Πρόγραµµα εξεταστικής Σεπτεµβρίου 2013 ανά ηµέρα ευτέρα, 2/9/2013 ιδακτική της Ιστορίας ΠΑΛΗΚΙ ΗΣ ΑΓΓΕΛΟΣ 09:00-12:00 ΑΙΘΟΥΣΑ Α Πρόγραµµα εξεταστικής Σεπτεµβρίου 2013 ανά ηµέρα ευτέρα, 2/9/2013 ιδακτική της Ιστορίας ΠΑΛΗΚΙ ΗΣ ΑΓΓΕΛΟΣ Ευρωπαϊκή Ιστορία, 19ος αιώνας ΣΥΡΙΑΤΟΥ ΑΘΗΝΑ 18:00-21:00 ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ Π.Ν. Ευρωπαϊκή Ιστορία, 20ος

Διαβάστε περισσότερα

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Χριστίνα Παπασολομώντος Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Μέλος Ομάδας Συντονισμού για Ευρωπαϊκή Κοινωνική Έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

Ευρύκλεια Κολέζα ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΕΝ (565-843)

Ευρύκλεια Κολέζα ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΕΝ (565-843) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΕΝ (565-843) μεγάλες εδαφικές απώλειες ενίσχυση ελληνικότητας νέοι θεσμοί πλαίσιο μέσα στο οποίον το Βυζάντιο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΠΡΟΛΟΓΟΣ...vii ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο : ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ...1 Η ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ...1

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΠΡΟΛΟΓΟΣ...vii ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο : ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ...1 Η ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ...1 ΠΡΟΛΟΓΟΣ...vii ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο : ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ...1 Η ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ...1 1. ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΚΑΙ ΙΟΙΚΗΤΙΚΑ ΣΤΕΛΕΧΗ... 2 Α. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΣΠΟΥ ΑΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ... 2

Διαβάστε περισσότερα

Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794)

Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794) Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794) Το πλαίσιο 18 ος αιώνας, Γαλλία: Παλαιό Καθεστώς, δηλ. 3 θεσμοθετημένες τάξεις: Κλήρος (0,5%) Ευγενείς (1,5%) Υπόλοιποι, δηλ. αστοί, αγρότες εργάτες (98%) Κριτήρια ένταξης:

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

φιλολογικές σελίδες, ιστορία κατευθυνσης γ λυκείου

φιλολογικές σελίδες, ιστορία κατευθυνσης γ λυκείου ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΑΣΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ Γ. ΟΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΚΑΤΑ ΤΟΝ 20ο ΑΙΩΝΑ (σελ. 42-54) 1. Το αγροτικό ζήτηµα ραγδαίες εξελίξεις βιοµηχανική επανάσταση πιέσεις στον αγροτικό χώρο που κυριαρχούσε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά B Δημοτικού (Μέρος Α ) Ομορφος κόσμος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Β Δημοτικού Ομορφος κόσμος (Μέρος A ) Συγγραφική ομάδα:

Διαβάστε περισσότερα

2.1 Από την αγροτική κοινωνία στην κοινωνία της πληροφορίας και της γνώσης 2.1.1 Αγροτική κοινωνία Αγροτικές ονομάζονται οι κοινωνίες που ζουν από

2.1 Από την αγροτική κοινωνία στην κοινωνία της πληροφορίας και της γνώσης 2.1.1 Αγροτική κοινωνία Αγροτικές ονομάζονται οι κοινωνίες που ζουν από ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ---ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2ο Η ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΩΡΕΣ: 4 2.1 Από την αγροτική κοινωνία στην κοινωνία της πληροφορίας και της γνώσης 2.1.1 Αγροτική κοινωνία Αγροτικές ονομάζονται οι κοινωνίες που ζουν

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1 Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ Γιώργος Ε 1 ΣΩΤΗΡΑ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Η Σωτήρα έχει Αγιολογική ονομασία: φέρει το όνομα του Σωτήρος Χριστού. Εξάλλου στις 6 Αυγούστου τελείται μεγάλο πανηγύρι κατά τη γιορτή της Μεταμορφώσεως

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΣΥΝΤΟΜΗ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΘΕΣΜΟΥ ΤΩΝ ΑΚΑΤΑΣΧΕΤΩΝ5 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΣΥΝΤΟΜΗ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΘΕΣΜΟΥ ΤΩΝ ΑΚΑΤΑΣΧΕΤΩΝ5 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ EYΧΑΡΙΣΤΙΕΣ...VII ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ... IX ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... XVII ΕΙΣΑΓΩΓΗ...1 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΣΥΝΤΟΜΗ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΘΕΣΜΟΥ ΤΩΝ ΑΚΑΤΑΣΧΕΤΩΝ5 Ι. ΑΡΧΑΙΟ ΑΝΑΤΟΛΙΚΟ ΙΚΑΙΟ (Νόμος του Χαμουραμπί)...

Διαβάστε περισσότερα

Οι τάσεις στην αγορά ακινήτων

Οι τάσεις στην αγορά ακινήτων Οι τάσεις στην αγορά ακινήτων Σεπτέμβριος 2013 Αποτελέσματα έρευνας ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από την marc A.E. - Αριθμός Μητρώου Ε.Σ.Ρ.: 1 (ΕΝΑ). ΜΕΓΕΘΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΟΣ 805 νοικοκυριά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ CENTER FOR SECURITY STUDIES. EXPOSEC- DEFENSE WORLD 2015, Τετάρτη 6 Μαΐου 2015, Athens Lydra Hotel

ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ CENTER FOR SECURITY STUDIES. EXPOSEC- DEFENSE WORLD 2015, Τετάρτη 6 Μαΐου 2015, Athens Lydra Hotel ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ CENTER FOR SECURITY STUDIES EXPOSEC- DEFENSE WORLD 2015, Τετάρτη 6 Μαΐου 2015, Athens Lydra Hotel «εκεί που αρχίζει η ασφάλεια τελειώνουν οι ελευθερίες και τα ανθρώπινα δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα

Έχει ανακύψει εκατοντάδες φορές το ζήτημα τα τελευταία χρόνια στην ελληνική νομολογία και

Έχει ανακύψει εκατοντάδες φορές το ζήτημα τα τελευταία χρόνια στην ελληνική νομολογία και LEGAL INSIGHT ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΑ ΜΕΤΡΑ ΝΟΜΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΧΡΗΜΑΤΟ ΟΤΗΜΕΝΗΣ ΠΩΛΗΣΗΣ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟΥ Γιώργος Ψαράκης Έχει ανακύψει εκατοντάδες φορές το ζήτημα τα τελευταία χρόνια στην ελληνική νομολογία και έχει

Διαβάστε περισσότερα