Ε. Σγουρού, Π. Κατσακιώρη, Στ. Γούτσος, Εμ.Αδαμίδης Τομέας Διοίκησης & Οργάνωσης, Τμήμα Μηχανολόγων και Αεροναυπηγών Μηχανικών, Πανεπιστήμιο Πατρών

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ε. Σγουρού, Π. Κατσακιώρη, Στ. Γούτσος, Εμ.Αδαμίδης Τομέας Διοίκησης & Οργάνωσης, Τμήμα Μηχανολόγων και Αεροναυπηγών Μηχανικών, Πανεπιστήμιο Πατρών"

Transcript

1 Οι βασικές αρχές στην ανάπτυξη ενός ολιστικού πλαισίου προληπτικής αξιολόγησης της επίδοσης ενός οργανισμού σε θέματα υγείας και ασφάλειας της εργασίας Ε. Σγουρού, Π. Κατσακιώρη, Στ. Γούτσος, Εμ.Αδαμίδης Τομέας Διοίκησης & Οργάνωσης, Τμήμα Μηχανολόγων και Αεροναυπηγών Μηχανικών, Πανεπιστήμιο Πατρών 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σε μια πρόσφατη αντιπαράθεση επιστημονικών απόψεων σχετικά με τους δείκτες ασφάλειας σε βιομηχανίες υψηλού κινδύνου (process safety indicators), διαπιστώθηκε ότι η προληπτική αξιολόγηση της επίδοσης σε θέματα ασφάλειας (prospective safety performance evaluation) βρίσκεται ακόμα σε επίπεδο διερεύνησης σε ό,τι αφορά τις έννοιες, την ορολογία, τις επιστημονικές θεωρίες και τις πρακτικές (Hopkins, 2009a; Hopkins, 2009b). Ο Bacharach ορίζει τη θεωρία σαν μια «διατύπωση των σχέσεων μεταξύ εννοιών, μέσα σε ένα πλαίσιο οριοθετούμενο από περιορισμούς και υποθέσεις» (Bacharach, 1989). Επίσης διακρίνει δύο βασικές λειτουργίες στη διατύπωση θεωριών: την «οργάνωση» και την «επικοινωνία». Με αφετηρία λοιπόν την πιο πάνω προσέγγιση και με διατυπωμένο τον προβληματισμό, παρουσιάζονται και αναλύονται σε αυτή την εργασία οι βασικές αρχές που αφορούν την επίδοση σε θέματα ασφάλειας, που αποτελεί την «εξαρτημένη μεταβλητή» στο πρόβλημα της αξιολόγησης της επίδοσης σε θέματα ασφάλειας. Η παρούσα εργασία επικεντρώνεται στην εργασιακή ασφάλεια και υγεία (workplace health & safety), σε αντιδιαστολή με την ασφάλεια από διεργασίες υψηλού κινδύνου (process safety). Με τον όρο αυτό, που θα αναφέρεται ως «ασφάλεια» στο υπόλοιπο κείμενο, εκλαμβάνεται μία έννοια που αναφέρεται στις δραστηριότητες που στοχεύουν στη μείωση των κινδύνων για την προσωπική ασφάλεια και στη μείωση των συνεπειών των ανεπιθύμητων γεγονότων, αλλά περικλείει και την προσωπική εκτίμηση του κινδύνου (Powell, 1998). Η επίδοση σε θέματα ασφάλειας (safety performance) ορίζεται εδώ ως η επίτευξη συγκεκριμένων στόχων και προτύπων που τίθενται εσωτερικά (π.χ. κατά τη φάση σχεδιασμού και ανασκόπησης ενός συστήματος διαχείρισης της ασφάλειας) και εξωτερικά (από νομοθεσία, κανονισμούς, άλλες υποχρεώσεις) ενός οργανισμού. Δεν αφορά την ατομική επίδοση, αλλά αυτή μίας ομάδας εργαζομένων, ενός τμήματος ή όλου του οργανισμού. Η αξιολόγηση της επίδοσης σε θέματα ασφάλειας (safety performance evaluation) χρησιμοποιείται ως όρος για να περιγράψει τη διεργασία που, δια μέσου μετρήσεων ή/και αξιολογήσεων επιμέρους παραγόντων, καλύπτει τρεις κύριους στόχους (HSE. 2001; Hale, 2009): 1. Την παροχή πληροφοριών για την υφιστάμενη κατάσταση και την πρόοδο των στρατηγικών, διεργασιών και δραστηριοτήτων που υιοθετούνται για να ελέγξουν τους κινδύνους για την ασφάλεια. 2. Την υποστήριξη αποφάσεων για τη λήψη κατάλληλων ενεργειών που θα βελτιώσουν την ασφάλεια. 3. Την παρακίνηση όσων βρίσκονται σε θέση να πάρουν τις παραπάνω αποφάσεις. Τέλος για τον οργανισμό (organization) χρησιμοποιείται η προσέγγιση του ανοιχτού συστήματος που περιλαμβάνει τα άτομα, το περιβάλλον εργασίας και την οργάνωση, καθώς και τις αλληλεπιδράσεις τους και τις επιδράσεις με το εξωτερικό περιβάλλον (βλ. Σχήμα 1). Σχήμα 1. Τα βασικά στοιχεία του οργανισμού και οι αλληλεπιδράσεις τους 1

2 2. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΔΟΣΗΣ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Στη φυσική και στη μηχανική, η μέτρηση (measurement) ορίζεται ως η διεργασία σύγκρισης φυσικών ποσοτήτων υπαρκτών αντικειμένων ή γεγονότων. Ωστόσο η μέτρηση δεν περιορίζεται σε φυσικές ποσότητες αλλά μπορεί να επεκταθεί στην ποσοτικοποίηση σχεδόν οποιασδήποτε έννοιας. Η μέτρηση ξεκινά με τη σύλληψη και την περιγραφή μιας έννοιας, ακολουθεί ο καθορισμός των επιπέδων της μέτρησης (Stevens, 1951) και πρέπει να περιλαμβάνει μέτρηση της αξιοπιστίας (reliability) και της εγκυρότητας (validity) (O Connor, 2004) που καθορίζουν την ποιότητα της μετρητικής μεθόδου. Η αξιολόγηση (evaluation) αποτελεί μια μετα-επιστήμη, καθώς στηρίζεται σε επιστημονική γνώση, χωρίς να έχει πάντα επιστημολογικά χαρακτηριστικά. Κατά τον Scriven (1991) η μέτρηση είναι ο καθορισμός του μεγέθους της ποσότητας ( determination of the magnitude of a quantity ), ενώ η αξιολόγηση είναι η διεργασία του καθορισμού της αξίας ( the process of determining the merit, worth, or value of something ). Στο πλαίσιο της παρούσας εργασίας, οι δύο αυτοί όροι χρησιμοποιούνται διακριτά, με την αξιολόγηση ως διεργασία να αποτελεί το αντικείμενο της έρευνας και τη μέτρηση να αποτελεί τον πρόδρομο αυτής της διεργασίας, καθώς θεωρείται απαραίτητη, αλλά όχι ικανή να καθορίσει το πλήθος και την πολυπλοκότητα των παραγόντων που επιδρούν και σχετίζονται με την εργασιακή ασφάλεια & υγεία, καθώς και των μεταξύ τους σχέσεων. Στο προηγούμενο κεφάλαιο, ορίσαμε ως εξαρτημένη μεταβλητή την επίδοση σε θέματα ασφάλειας και δεχόμαστε ότι για να μετρήσουμε ή να αξιολογήσουμε αυτή τη μεταβλητή χρειαζόμαστε ένα πλήθος παραγόντων που αποτελούν τις ανεξάρτητες μεταβλητές. Οι παράγοντες που σχετίζονται με την επίδοση ενός οργανισμού σε θέματα ασφάλειας διακρίνονται σε άμεσους και έμμεσους (Mohaghegh, 2007). Οι άμεσοι παράγοντες αφορούν το αποτέλεσμα των δράσεων που σχετίζονται την ασφάλεια (π.χ. συχνότητα ατυχημάτων), ενώ οι έμμεσοι παράγοντες είτε διευκολύνουν τη διαχείριση της ασφάλειας, είτε συνδέονται με την πρόκληση ατυχημάτων (π.χ. κλίμα ασφάλειας). Το πλήθος των παραγόντων και η πολυπλοκότητα των αλληλεπιδράσεών τους καθιστά σχεδόν αδύνατο τον μαθηματικό υπολογισμό της επίδοσης σε θέματα ασφάλειας, για το λόγο αυτό οδήγηθηκαν οι ερευνητές και οι επαγγελματίες της ασφάλειας στη χρήση δεικτών για την επίδοση σε θέματα ασφάλειας (safety performance indicators). Η χρήση δεικτών επίδοσης είναι ευρέως διαδεδομένη σε κάθε τομέα δραστηριοτήτων και είναι στενά συνδεδεμένη με τη Διοίκηση Ολικής Ποιότητας (Total Quality Management). Το κόστος, η ποιότητα, η παραγωγικότητα, η αποτελεσματικότητα κ.λπ. των προϊόντων, των υπηρεσιών, των διεργασιών αποτελούν αντικείμενα μέτρησης με στόχο την καλύτερη παρακολούθηση, τον μεγαλύτερο έλεγχο και τη συνεχή βελτίωσή τους (ORAU, 1995). Οι δείκτες επίδοσης πολλές φορές ταυτίζονται εννοιολογικά με τη μέθοδο μέτρησης ενός παράγοντα (π.χ. παρατηρήσεις ανασφαλών συμπεριφορών), ενώ άλλες φορές χρησιμοποιούνται με την έννοια του μεγέθους μέτρησης (π.χ. συχνότητα ατυχημάτων, δηλ. αριθμός ατυχημάτων ανά ανθρωποώρες). Ένας βασικός διαχωρισμός στους δείκτες επίδοσης σε θέματα ασφάλειας γίνεται με βάση το χρονικό σημείο που μετριούνται, πριν ή μετά το συμβάν. Μιλάμε δηλαδή για προληπτική παρακολούθηση μέσω των αντίστοιχων προληπτικών δεικτών (leading or proactive indicators) και για την εκ των υστέρων παρακολούθηση, μέσω των αντίστοιχων δεικτών αποτελεσμάτων (lagging or reactive indicators). Οι προληπτικοί δείκτες είναι συνθήκες, γεγονότα ή μέτρα που προηγούνται ενός ανεπιθύμητου γεγονότος και μπορούν σε κάποιο βαθμό να το προβλέψουν (Grabowski et al., 2007). Οι δείκτες αυτοί συνδέονται με προληπτικές ενέργειες που αναγνωρίζουν κινδύνους και αξιολογούν, εξουδετερώνουν, ελαχιστοποιούν και ελέγχουν την επικινδυνότητα (International Atomic Energy Agency, 2000). Οι δείκτες αποτελεσμάτων σχετίζονται με τις «αποτυχίες» ενός συστήματος, όπως είναι οι κάθε είδους απώλειες, ατυχήματα και ασθένειες και το σχετικό οικονομικό κόστος και χρησιμοποιούνται κυρίως για παρακολούθηση, για στοχοθεσία και για σύγκριση με παρόμοιους οργανισμούς. Ενώ οι δείκτες αποτελεσμάτων μπορούν να ικανοποιήσουν τον πρώτο και τον τρίτο στόχο της αξιολόγησης της επίδοσης σε θέματα ασφαλείας, δηλαδή την παροχή πληροφοριών και την παρακίνηση (με την προϋπόθεση ότι βασίζονται σε μεγάλο αριθμό συμβάντων ώστε να αναδείξουν αξιόπιστα στοιχεία), για το δεύτερο στόχο, δηλαδή τη λήψη προληπτικών μέτρων για βελτίωση της ασφάλειας, απαιτείται η χρήση προληπτικών δεικτών (με την προϋπόθεση ότι εξετάζονται πριν συμβεί κάποιο υποθετικό γεγονός και ότι έχει αποδειχθεί η σχέση αιτίας-αιτιατού που τους συνδέει με αυτό). 2

3 Σε ό,τι αφορά τους δείκτες αποτελεσμάτων, και κύρια τους δείκτες ατυχημάτων, έχουν δεχτεί πολλές επικρίσεις, κύρια για το γεγονός ότι αποτελούν μέτρο αποτυχίας και όχι επιτυχίας, επομένως λειτουργούν αποθαρρυντικά. Επίσης τα στοιχεία στα οποία βασίζεται ο υπολογισμός των δεικτών ατυχημάτων είναι συχνά ανακριβή και έχουν μικρή αξία πρόβλεψης (Cooper & Phillips, 2004; Carder & Ragan, 2003). Άλλο μειονέκτημά τους σχετίζεται με το γεγονός ότι από μικρό αριθμό ατυχημάτων δεν μπορούν να βγουν τάσεις και συμπεράσματα για μελλοντικές επεμβάσεις, και συνήθως η διοίκηση οδηγείται σε «σπασμωδικές» αντιδράσεις και όχι σε ολοκληρωμένα προγράμματα βελτίωσης της ασφάλειας. Ένα ακόμα πρόβλημα παρουσιάζεται όταν οι περίοδοι χωρίς ατύχημα συνδέονται με κάποιου είδους επιβράβευση του προσωπικού, καθώς αυτή η τακτική μπορεί να αποθαρρύνει τους εργαζόμενους να δηλώνουν ατυχήματα. Αντίστοιχα όταν επιβραβεύεται η αναφορά των ατυχημάτων, συνήθως παρουσιάζονται ως ατυχήματα ακόμα και μικροσυμβάντα και οι δείκτες αυτόματα αυξάνουν (Budworth, 1996). Σε ότι αφορά τους προληπτικούς δείκτες, ένα βασικό πρόβλημα που σχετίζεται με την χρήση τους είναι ότι ορισμένοι από αυτούς δεν σχετίζονται άμεσα με την ασφάλεια, αποτελούν δηλαδή «ενδείξεις» ή «προειδοποιητικά σήματα». Η δυσκολία στην καθιέρωσή τους οφείλεται κύρια στη δυσκολία επαλήθευσής τους, στη μικρή αποδοχή της ικανότητάς τους πρόβλεψης συμβάντων και στην έλλειψη θεωρητικού υπόβαθρου (Hudson, 2009). Ορισμένα ακόμη προβλήματα που σχετίζονται με τη χρήση δεικτών της επίδοσης σε θέματα ασφάλειας είναι (Dahlgren et al., 2001): 1. Οι δείκτες αποτελούν μία από πολλές πηγές πληροφόρησης για να εξαχθούν συμπεράσματα για έναν τομέα της ασφάλειας. Για το λόγο αυτό, τα αποτελέσματα από την μέτρηση ή την αξιολόγηση κάποιων δεικτών μπορεί να είναι παραπλανητικά αν θεωρηθούν σαν μέτρηση της επίδοσης σε θέματα ασφάλειας, αντί για ένδειξη ενός συγκεκριμένου στοιχείου της ασφάλειας. 2. Ορισμένοι δείκτες δύσκολα ορίζονται με σαφήνεια κάτι που έχει σαν αποτέλεσμα λάθη ή σκόπιμες αλλοιώσεις. Επίσης είναι δύσκολο να οριστούν ποσοτικοί δείκτες για όλες τις πλευρές της ασφάλειας. 3. Όταν χρησιμοποιούνται σύνθετοι δείκτες, μια καλή τάση σε ένα δείκτη μπορεί να κρύψει μια αρνητική τάση σε κάποιον άλλο. 4. Τα στοιχεία που συλλέγονται για τον υπολογισμό ενός δείκτη πρέπει να αξιολογούνται ως προς την εγκυρότητα και την αξιοπιστία τους. 5. Οι δείκτες που αναπτύσσονται εντός μιας επιχείρησης ή μιας εγκατάστασης συχνά δεν προσφέρονται για σύγκριση με άλλες επιχειρήσεις, όπου οι ορισμοί και τα κριτήρια διαφέρουν. Τα τελευταία χρόνια, δίνεται έμφαση στην χρήση περισσότερων από μία μεθόδων αξιολόγησης και στο συνδυασμό των αποτελεσμάτων τους για μια πιο ολοκληρωμένη απεικόνιση της επίδοσης σε θέματα ασφάλειας ενός οργανισμού. Μία τέτοια πρόταση (Newell, 2001) αφορά την χρήση μιας ομάδας δεικτών, βασισμένων σε στοιχεία πριν και μετά το συμβάν, όπως αξιολόγηση κλίματος ασφαλείας, προγραμμάτων ασφαλείας, φυσικών συνθηκών, ασφαλών συμπεριφορών και συμβάντων. Οι δείκτες αυτοί συνδυάζονται με οικονομικούς δείκτες με στόχο την ενσωμάτωση της ασφάλειας στους γενικότερους επιχειρηματικούς στόχους ενός οργανισμού. Ο Petersen (Petersen, 2001) επίσης προτείνει την χρήση πολλαπλών δεικτών για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας ενός συστήματος διαχείρισης της ασφάλειας, μέσω της μεθόδου balanced scorecard. Η ίδια προσέγγιση προτείνεται και από άλλους ερευνητές και ειδικούς, καθώς η παρακολούθηση ενός μόνο τομέα της ασφάλειας, όπως προαναφέρθηκε, μπορεί να αποδειχτεί αναποτελεσματική ή παραπλανητική (Sherif, 2003; Willey, 2003; Mengolini et Debarberis, 2008). Ωστόσο η εξέλιξη στην επιστήμη της ασφάλειας (safety science) μαζί με τα προβλήματα που η σύγχρονη κοινωνία έχει επιφέρει στη διαχείριση της ασφάλειας, όπως αυτά έχουν αναλυθεί εις βάθος από τον Rasmussen (Rasmussen, 1997), δημιούργησαν την ανάγκη για ολιστικές προσεγγίσεις στην αξιολόγηση της επίδοσης σε θέματα ασφάλειας ενός οργανισμού, που δεν μπορούν πάντα να εξασφαλιστούν από τη συνδυαστική ή συμπληρωματική χρήση δεικτών επίδοσης. Η αξιολόγηση των προσεγγίσεων αυτών πρέπει να γίνεται μέσα από κανονιστικά πλαίσια, με διατυπωμένα κριτήρια που να αφορούν τα θεωρητικά, μeθοδολογικά και πρακτικά χαρακτηριστικά των μεθόδων αξιολόγησης της επίδοσης σε θέματα ασφάλειας (Sgourou et al., 2010). Σε μία προσπάθεια διατύπωσης των βασικών αρχών που πρέπει να διέπουν την ανάπτυξη κάθε μεθόδου αξιολόγησης της επίδοσης σε θέματα ασφάλειας, παρουσιάζονται στην επόμενη παράγραφο τα στάδια ανάπτυξης ενός ολιστικού πλαισίου προληπτικής αξιολόγησης της επίδοσης, μέσα από τα οποία διατυπώνονται οι σχετικές βασικές αρχές. 3

4 3. ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΟΛΙΣΤΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΔΟΣΗΣ 3.1 Θεωρητικό υπόβαθρο Για την ανάπτυξη του προτεινόμενου πλαισίου αξιολόγησης, εξετάστηκαν έννοιες και θεωρίες που έχουν προέλθει από διαφορετικά επιστημονικά πεδία, όπως η τεχνολογία και ο έλεγχος της αξιοπιστίας της, η ψυχολογία και η μελέτη της ανθρώπινης συμπεριφοράς, οι διοικητικές επιστήμες και η οργάνωση των επιχειρήσεων κ.ά. Η Θεωρία Συστημάτων (Systems Theory) και η Οργανωσιακή Θεωρία (Organizational Theory), στις οποίες βασίστηκε η ολιστική προσέγγιση που παρουσιάζεται εδώ και η Θεωρία Δραστηριότητας (Activity Theory), στην οποία βασίστηκε η ανάπτυξη του προτεινόμενου πλαισίου, αποτελούν το βασικό θεωρητικό υπόβαθρο αυτής της εργασίας. Η Θεωρία Συστημάτων αντλεί ιδέες και έννοιες από πολλές επιστήμες και τις τοποθετεί σε ένα κοινό ολιστικό πλαίσιο με στόχο την ερμηνεία πολύπλοκων συστημάτων. Το σύστημα είναι μία σύνθετη δομή (που προσδιορίζεται υλικά, χωρικά και νοητικά), αποτελούμενη από πολλαπλά δομικά μέρη τα οποία είναι αυτόνομα, με ατομική ταυτότητα και συμπεριφορές, αλλά αλληλεπιδρούν στενά μεταξύ τους. Επίσης το σύστημα ως σύνολο, μέσω των μερών του, μπορεί να αλληλεπιδρά με το περιβάλλον του. Κατά την αλληλεπίδραση αυτή είναι ικανό να δέχεται δευτερεύον περιεχόμενο ως είσοδο (input), να το επεξεργάζεται και να αποβάλλει το αποτέλεσμα αυτής της επεξεργασίας ξανά στο περιβάλλον ως έξοδο (output). Η διαδικασία αυτή δύναται να συμβαίνει συνεχώς ή σε τακτά χρονικά διαστήματα. Ένα σύστημα μπορεί να περιέχει ως δομικούς λίθους υποσυστήματα, δηλαδή χαμηλότερης περιπλοκότητας συστήματα τα οποία λειτουργούν αυτόνομα αλλά ταυτόχρονα αλληλεπιδρούν μεταξύ τους δίνοντας ως αποτέλεσμα το αρχικό, υψηλότερης δομικής περιπλοκότητας σύστημα. Κεντρικές έννοιες στην Θεωρία Συστημάτων είναι η θερμοδυναμική ισορροπία και η αρνητική ή θετική εντροπία, καθώς η δομή και η κατάσταση ενός συστήματος τυπικά παραμένουν σταθερές ή διαρκώς περιπλέκονται με το πέρασμα του χρόνου, με παράλληλη εξαγωγή θετικής εντροπίας στο περιβάλλον του συστήματος (Bertalanffy, 1976). Η Οργανωσιακή Θεωρία στοχεύει στην συστηματική μελέτη του τρόπου συμπεριφοράς και δράσης των ατόμων που ανήκουν σε κάποιον οργανισμό. Καθώς οι οργανισμοί είναι σύνθετα, δυναμικά συστήματα, η Θεωρία Συστηματων έχει επηρεάσει σε μεγάλο βαθμό την Οργανωσιακή Θεωρία. Η συστημική προσέγγιση των οργανισμών είναι διαθεματική, συνδυάζοντας τις προσεγγίσεις διαφορετικών επιστημονικών πεδίων, και ολοκληρωτική, καθώς συνδυάζει αυτές τις διαφορετικές προσεγγίσεις μέσα σε ένα κοινό πλαίσιο που δίνει έμφαση στις αλληλεπιδράσεις των μελών του οργανισμού και όχι στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους (Hatch, 2006). Τέλος, η Θεωρία Δραστηριότητας (Leontev, 1978), παρουσιάζει μία προσέγγιση για την ανάλυση δραστηριοτήτων μέσα σε ένα κοινωνικο-πολιτιστικό-ιστορικό πλαίσιο της ομάδας που αφορά και λαμβάνει υπόψη τα κίνητρα και τους στόχους που συνδέονται με τον σκοπό της δραστηριότητας. Η Θεωρία Δραστηριότητας καθορίζει επίσης τα μέσα (υλικά και νοητικά) που βοηθούν την δραστηριότητα, καθώς και τους κανόνες και τον επιμερισμό της εργασίας που την επηρεάζουν. Στη συγκεκριμένη εργασία χρησιμοποιήθηκε η Θεωρία Δραστηριότητας ως ένα εργαλείο καθορισμού του τρόπου αναζήτησης πληροφοριών (Wilson, 2006). Με αφετηρία τις πιο πάνω θεωρητικές προσεγγίσεις, αναπτύχθηκε το προτεινόμενο πλαίσιο σε διακριτά στάδια. Το κάθε στάδιο σχετίζεται με αντίστοιχες βασικές αρχές που προκύπτουν από τη θεωρητικό υπόβαθρο και αναλύονται στις επιμέρους υπο-παραγράφους. Στο πρώτο στάδιο, εντοπίζονται οι παράγοντες που σχετίζονται με την επίδοση σε θέματα ασφάλειας. Στο δεύτερο προσδιορίζονται οι μέθοδοι μέτρησης των παραγόντων που έχουν εντοπιστεί. Στο τρίτο στάδιο επιλέγονται τα κριτήρια αξιολόγησης που με βάση τα αποτελέσματα των μετρήσεων, παρέχουν μια συνολική εικόνα της επίδοσης σε θέματα ασφάλειας. Τέλος, στο τέταρτο στάδιο, το πλαίσιο επεκτείνεται για να εισαχθεί το επίπεδο αξιολόγησης (εργαζόμενοι, άμεσα προϊστάμενοι, διοίκηση), ώστε να δοθεί η δυνατότητα σε αυτούς που λαμβάνουν αποφάσεις, να λάβουν υπόψιν τους την αξιολόγηση όλων των επιπέδων στην κλίμακα της ιεραρχίας. 3.2 Στάδιο 1. Εντοπισμός παραγόντων Κάθε επιστημονικό πεδίο που ασχολείται με τον καθορισμό παραγόντων που επιδρούν στην ασφάλεια προσεγγίζει διαφορετικά τη θεωρία πρόκλησης ατυχημάτων και κατά συνέπεια εντοπίζει διαφορετικές ομάδες παραγόντων. Για παράδειγμα, οι τεχνολογικές επιστήμες επικεντρώνονται στην εκτίμηση της επικινδυνότητας (risk assessment), η επιστήμη της διοίκησης των επιχειρήσεων 4

5 έχει εστιάσει στη διαχείριση της ασφάλειας (safety management), η οργανωτική ψυχολογία, έχει αναδείξει την κουλτούρα ασφάλειας (safety culture) και το κλίμα ασφάλειας (safety climate), ως καθοριστικούς για την ασφάλεια παράγοντες. Για μια αναλυτική θεωρητική προσέγγιση της αξιολόγησης της επίδοσης σε θέματα ασφάλειας, πρέπει επομένως να εξεταστούν όλοι οι παράγοντες που απορρέουν από κάθε ένα από τα παραπάνω επιστημονικά πεδία, χωρίς όμως να συμπεριληφθούν παράγοντες με πολύ μικρή επίπτωση στη διαμόρφωση της θεωρίας. Με τον τρόπο αυτό η θεωρία θα είναι περιεκτική και όχι εξαντλητική (Whetten, 1989). Η ολιστική προσέγγιση στον τομέα της αξιολόγησης της επίδοσης σε θέματα ασφάλειας πρέπει να ενσωματώνει τους παράγοντες που αλληλεπιδρούν εντός του συστήματος διαχείρισης της ασφάλειας, αλλά και να εξετάζει τον τρόπο που το σύστημα αλληλεπιδά με τον οργανισμό και με το εξωτερικό περιβάλλον (Sgourou et al., 2010). Οι παράγοντες επομένως για τις ανάγκες ανάπτυξης του πλαισίου διακρίνονται σε: Τεχνικούς παράγοντες, οι οποίοι μπορεί να είναι γενικοί και ειδικοί, σχετικοί με την ασφάλεια Οργανωτικούς παράγοντες, που επίσης μπορεί να σχετίζονται με το οργανωτικό πλαίσιο που εφαρμόζεται (δομή, υπευθυνότητες, επικοινωνία, αντίδραση σε αλλαγές κ.ά.) και με το σύστημα διαχείρισης της ασφάλειας (πολιτική ασφαλείας, υπευθυνότητες & αρμοδιότητες για θέματα ασφάλειας, πόροι, δέσμευση της διοίκησης κ.ά.) Ανθρώπινους παράγοντες, οι οποίοι περιγράφονται ως «παράγοντες που σχετίζονται με το περιβάλλον, την οργάνωση και την εργασία, καθώς και ανθρώπινα και ατομικά χαρακτηριστικά που επιδρούν στη συμπεριφορά στη εργασία με τρόπο που μπορεί να επηρεάσει την προσωπική υγεία και ασφάλεια» (HSE, 1999) Περιβαλλοντικούς παράγοντες, οι οποίοι σχετίζονται με το ευρύτερο εσωτερικό και με το εξωτερικό περιβάλλον (ενσωμάτωση του συστήματος διαχείρισης της ασφάλειας στο γενικότερο σύστημα διαχείρισης, συμμόρφωση με νομοθεσία, επικοινωνία με εξωτερικά μέρη κ.ά.) Στον πιο πάνω διαχωρισμό δεν γίνεται εμφανής ο χρονικός διαχωρισμός, ο οποίος καθορίζει και το χρονικό σημείο υπολογισμού των παραγόντων. Για το λόγο αυτό, οι παράγοντες που επιδρούν στην επίδοση σε θέματα ασφάλειας χωρίζονται σε «προληπτικούς παράγοντες» και σε «αποτελέσματα». Οι προληπτικοί παράγοντες χωρίζονται επίσης σε δύο κατηγορίες, σε «γενικούς» και σε αυτούς που σχετίζονται με το «σύστημα διαχείρισης της ασφάλειας». Οι πιο πάνω κατηγοριοποιήσεις γίνονται εμφανείς στον Πίνακα 1, ο οποίος περιλαμβάνει μία πρώτη προσέγγιση των παραγόντων που επιδρούν στην επίδοση σε θέματα ασφάλειας. Τα περιεχόμενα του Πίνακα προέκυψαν από εκτεταμένη βιβλιογραφική έρευνα, δεν είναι όμως εξαντλητικά. 3.3 Στάδιο 2. Προσδιορισμός μεθόδων μέτρησης Μετά την επιλογή των παραγόντων που συνθέτουν τον πιο πάνω πίνακα, ακολουθεί η επιλογή των μεθόδων μέτρησης κάθε παράγοντα. Η μέτρηση ή η αξιολόγηση των παραγόντων αποσκοπεί στον υπολογισμό της τιμής ή στον καθορισμό της κατάστασής τους και γίνεται συνήθως μέσω των χαρακτηριστικών ή διαστάσεών τους (attributes or dimensions). Αυτά τα χαρακτηριστικά σχετίζονται με τη φύση των παραγόντων. Για παράδειγμα, τα χαρακτηριστικά των τεχνικών παραγόντων προκύπτουν από τα πρότυπα του κατασκευαστή, ενώ τα χαρακτηριστικά των ανθρώπινων παραγόντων ορίζονται μέσα από τη σχετική με τους ανθρώπινους παράγοντες βιβλιογραφία. Επίσης κάποια χαρακτηριστικά καθορίζονται και μέσα από κανονιστικά πλαίσια και πρότυπα. Οι μέθοδοι μέτρησης των παραγόντων μπορεί να είναι υποκειμενικές ή αντικειμενικές. Στην υποκειμενική μέτρηση (subjective measurement), η τιμή ή η κατάσταση ενός παράγοντα καθορίζεται με βάση τις απόψεις των μελών του οργανισμού και η μέθοδος μέτρησης σε αυτή την περίπτωση είναι η έρευνα μέσω ερωτηματολογίων (perception surveys) ή η συνέντευξη. Στην αντικειμενική μέτρηση (objective measurement), η τιμή ή η κατάσταση ενός παράγοντα αξιολογείται από μια μικρή ομάδα παρατηρητών με βάση τη συμφωνία των χαρακτηριστικών του με δεδομένα πρότυπα ή την τήρηση ορισμένων κανόνων. Η μέθοδος μέτρησης σε αυτή την περίπτωση μπορεί να είναι παρατήρηση ασφαλών συμπεριφορών (safe behaviors observation), επιθεώρηση (inspection) ή έλεγχος (audit). Επίσης η αντικειμενική μέτρηση χρησιμοποιείται για όλα τα παρατηρήσιμα χαρακτηριστικά (π.χ. μέγεθος οργανισμού, ηλικία εργαζομένων κ.ά.). 5

6 Πίνακας 1. Οι παράγοντες που επιδρούν στην επίδοση σε θέματα ασφάλειας Γενικοί Παράγοντες Σύστημα Διαχείρισης της Ασφάλειας 1.Συστήματα ελέγχου των κινδύνων (π.χ. προφυλακτήρες, αισθητήρες, απαγωγή αερίων κ.ά.) 2.Μέσα ατομικής προστασίας 3.Εξοπλισμός αντιμετώπισης έκτακτων καταστάσεων (π.χ. πυροπροστασία) 4.Διαδικασίες (π.χ. συντήρηση, επιθεωρήσεις, έλεγχοι, σχέδια έκτακτων καταστάσεων, εισαγωγή νέων δραστηριοτήτων) 1.Πολιτική Ασφάλειας/Στόχοι 2.Μέσα 3.Υπευθυνότητες & Αρμοδιότητες σε θέματα ασφάλειας 4.Επίβλεψη 5.Διαδικασίες (π.χ. εκτίμηση κινδύνου, διερεύνηση συμβάντων, επικοινωνία) 1.Εκπαίδευση σε θέματα ασφάλειας 2.Συμμετοχή στην ανάπτυξη και εφαρμογή διαδικασιών του συστήματος Αποτελέσματα Τεχνικοί Παράγοντες 1.Τύπος και χωροθέτηση του εξοπλισμού εργασίας 2.Βαθμός αυτοματοποίησης 3.Σχεδιασμός του περιβάλλοντος εργασίας 4.Συντήρηση 1.Αστοχίες 2.Πυρκαγιές/Εκρήξεις Οργανωτικοί Παράγοντες 1.Οργανωτική δομή 2.Υπευθυνότητες & Αρμοδιότητες 3.Τρόπος και γραμμές επικοινωνίας 4.Διαχείριση των αλλαγών 5.Προφίλ ηγεσίας 6.Επίβλεψη 1.Κουλτούρα Ασφάλειας Ανθρώπινοι Παράγοντες 1.Επιλογή προσωπικού 2.Εκπαίδευση, Εμπειρία 3.Κίνητρα 4.Προσωπικά χαρακτηριστικά, ικανότητες 5. Φυσικό περιβάλλον εργασίας 6. Εργασία σε βάρδιες, εναλλαγή σε καθήκοντα 1.Οικονομικά δεδομένα 2.Περιβαλλοντική πολιτική 3.Νομοθετικό/Ρυθμιστικό πλαίσιο 4.Κοινωνικό-πολιτικό πλαίσιο 1.Τραυματισμοί 2.Επαγγελματικές Ασθένειες 3.Απουσιασμός 4.Παρ ολίγον ατυχήματα 5.Ανασφαλείς συμπεριφορές 6.Κλίμα Ασφάλειας Περιβαλλοντικοί Παράγοντες 1.Ενσωμάτωση του Συστήματος Διαχείρισης της Ασφάλειας στο Σύστημα Διοίκησης του οργανισμού 2.Βαθμός συμμόρφωσης με νομοθεσία 3.Διαδικασίες (π.χ. επικοινωνία με εξωτερικούς φορείς, σύγκριση με άλλες επιχειρήσεις και με εθνικά & διεθνή στοιχεία) 1.Κόστος Ασφάλειας, 2.Κόστος Συμβάντων 3.Κυρώσεις / Πρόστιμα 4.Μηνύσεις/ Καταγγελίες 5.Αρνητική διαφήμιση Οι υποκειμενικές και οι αντικειμενικές μέθοδοι μπορεί να είναι ποιοτικές (όπου η αξιολόγηση γίνεται με τύπους χαμηλό-μέσο-υψηλό) ή ποσοτικές (όπου η μέτρηση γίνεται αριθμητικά, π.χ. σε κλίμακα 1-10). Σε ορισμένες περιπτώσεις χρησιμοποιούνται περισσότερες από μία μέθοδοι για την μέτρηση ενός παράγοντα. O συνδυασμός αυτός μπορεί να αφορά τη μέτρηση διαφορετικών χαρακτηριστικών με διαφορετικές μεθόδους (complementary approach) ή τη μέτρηση όλων των χαρακτηριστικών με διαφορετικές μεθόδους (supplementary approach). Στόχος της συνδυαστικής εφαρμογής μεθόδων μέτρησης είναι να συγκεντρωθούν περισσότερες πληροφορίες για την κατάσταση ενός παράγοντα μέσα από διαφορετικές προσεγγίσεις. Σαν συμπέρασμα, η επιλογή μιας μεθόδου μέτρησης εξαρτάται από: i. Τον τύπο, το επίπεδο ανάλυσης και το θεωρητικό υπόβαθρο της έννοιας που πρόκειται να μετρηθεί ii. Την απαιτούμενη ακρίβεια iii. Τη διαθέσιμη πληροφορία Οι επιθεωρήσεις ασφαλείας, οι παρατηρήσεις ανασφαλών συμπεριφορών και οι διερευνήσεις του κλίματος και της κουλτούρας ασφαλείας σε συνδυασμό με την στατιστική επεξεργασία στοιχείων συμβάντων αποτελούν σήμερα τις πιο ευρέως διαδεδομένες μεθόδους μέτρησης 6

7 παραγόντων που σχετίζονται με την επίδοση σε θέματα ασφάλειας. Η επιθεώρηση ασφαλείας (safety inspection) αποτέλεσε το βασικό εργαλείο διατήρησης των ασφαλών συνθηκών και παρακολούθησης των ανασφαλών πρακτικών από την εποχή που ο Heinrich διατύπωσε τη θεωρία του για τις αιτίες των ατυχημάτων και για πολλά χρόνια μετά (Heinrich, 1959; Petersen, 1998). Η εισαγωγή των συστημάτων διαχείρισης ασφάλειας δημιούργησε την απαίτηση για τον έλεγχο ασφαλείας (safety audit), που αποτελεί μια λεπτομερή εξέταση και αξιολόγηση όλων των στοιχείων του συστήματός, με σκοπό την διασφάλιση ότι είναι σύμφωνα με προκαθορισμένα πρότυπα. Οι έλεγχοι ασφαλείας μπορεί να περιλαμβάνουν: επιθεωρήσεις ασφαλείας, έλεγχο εγγράφων και συνεντεύξεις. Στη δεκαετία του 80, άρχισε να χρησιμοποιείται η εφαρμοσμένη ανάλυση της συμπεριφοράς (applied behavior analysis) σαν εργαλείο βελτίωσης της ατομικής και συνολικής επίδοσης σε θέματα ασφαλείας, και αναπτύχθηκε σε μεγάλο βαθμό τη δεκαετία του 90 με την επιρροή των αρχών της Ολικής Διαχείρισης Ποιότητας (Krause, 2001). Η παρατήρηση ανασφαλών συμπεριφορών βασίζεται σε καταγραφή τυχαίων δειγμάτων εργασιακής συμπεριφοράς και σύγκρισή τους με προκαθορισμένες ασφαλείς και ανασφαλείς συμπεριφορές. Η θέσπιση στόχων και η συνεχής ανατροφοδότηση των εργαζομένων με τα ευρήματα των καταγραφών, αποτελούν βασικά στοιχεία προγραμμάτων βελτίωσης της ασφαλούς συμπεριφοράς (behaviour-based safety programs). Στα τελευταία χρόνια, η έμφαση έχει μετατοπιστεί σε μια καθαρά κοινωνική προσέγγιση, όπου για να βελτιστοποιηθεί το σύστημα άνθρωπος-μηχανή-περιβάλλον, απαιτείται η δημιουργία και η διατήρηση μιας θετικής κουλτούρας ασφαλείας (Van de Kerckhove, 1998; Flin et al., 2000). Η έννοια της κουλτούρας ασφαλείας ορίστηκε μετά το ατύχημα στο Τσερνομπίλ, ως το σύνολο των χαρακτηριστικών και στάσεων σε επίπεδο οργανισμού και εργαζομένου, που εξασφαλίζει ότι η ασφάλεια των εγκαταστάσεων λαμβάνει κατά προτεραιότητα την προσοχή που απαιτείται από τη σημαντικότητά της (IAEA, 1986). Το κλίμα ασφαλείας είναι ένας όρος που χρησιμοποιείται για να περιγράψει το πώς αντιλαμβάνονται οι εργαζόμενοι την ασφάλεια στον οργανισμό που εργάζονται και για κάποιους ερευνητές αποτελεί ένα από τα συστατικά της κουλτούρας ασφαλείας, ενώ για άλλους αποτελεί ένα μέτρο αυτής (Guldenmund, 2000; Cooper & Phillips, 2004). Η διερεύνηση της κουλτούρας ασφάλειας και η μέτρηση του κλίματος ασφαλείας μέσω ερωτηματολογίων, αποτελούν προληπτικές μεθόδους αξιολόγησης που αποκαλύπτουν πληροφορίες για στοιχεία του συστήματος διαχείρισης ασφάλειας που δεν μπορούν να φανούν μέσω άλλων μεθόδων, όπως είναι το επίπεδο επικοινωνίας, η δέσμευση της ανώτερης διοίκησης, η διαχρονικότητα του συστήματος. Στον Πίνακα 2 δίνονται συνοπτικά οι τύποι μεθόδων με τις οποίες μπορούν να υπολογιστούν ή να αξιολογηθούν οι παράγοντες που εντοπίστηκαν στον Πίνακα 1. Πίνακας 2. Μέθοδοι μέτρησης παραγόντων Γενικοί Παράγοντες Σύστημα Διαχείρισης της Ασφάλειας Επιθεωρήσεις ασφαλείας (safety inspections) Επιθεώρηση Συστήματος (audit) Ερωτηματολόγια Συνεντεύξεις Αποτελέσματα Οργανισμός (Τεχνικοί, Οργανωτικοί & Ανθρώπινοι Παράγοντες) Συλλογή πληροφοριών για τον οργανισμό, μέσω συνεντεύξεων & ελέγχου αρχείων Στατιστική επεξεργασία αρχείων συμβάντων Παρατήρηση ανασφαλών συμπεριφορών Ερωτηματολόγια κουλτούρας / κλίματος ασφάλειας Μέτρηση Κόστους Ασφάλειας & Συμβάντων Στατιστική επεξεργασία αρχείων κυρώσεων, μηνύσεων κ.λπ. Ευρύτερο Εσωτερικό & Εξωτερικό περιβάλλον (Περιβαλλοντικοί Παράγοντες) Επιθεώρηση Συστήματος (audit) Έλεγχος συμμόρφωσης με τη νομοθεσία Ερωτηματολόγια Συνεντεύξεις 7

8 3.4 Στάδιο 3. Επιλογή κριτηρίων αξιολόγησης Μετά τη διαδικασία της μέτρησης, ακολουθεί η διαδικασία της αξιολόγησης. Η μέτρηση παρέχει στοιχεία, χρειάζεται όμως η αξιολόγηση αυτών των στοιχείων για να προκύψουν πληροφορίες. Η αξιολόγηση εμπεριέχει κάποια μέθοδο κρίσης για τα στοιχεία που έχουν συγκεντρωθεί μέσω συγκεκριμένων κριτηρίων. Η κρίση γίνεται μέσα από συγκεκριμένο πρίσμα απόψεων - διαφορετικές απόψεις οδηγούν σε διαφορετικά αποτελέσματα (Nicholson, 2004). Για το λόγο αυτό η επιλογή πολλαπλών κριτηρίων αξιολόγησης και η εξέτασή τους μέσα από διαφορετικά πρίσματα απόψεων είναι ουσιώδους σημασίας για την ολιστική προσέγγιση της αξιολόγησης. Το προτεινόμενο πλαίσιο αξιολόγησης δίνει τη δυνατότητα στους οργανισμούς καταρχήν να καταγράψουν τα κριτήρια αξιολόγησης που ήδη χρησιμοποιούν και στη συνέχεια να τα συνδυάσουν με τους παράγοντες και τις μεθόδους μέτρησης που περιέχονται στους Πίνακες 1 και 2. Αυτή η διαδικασία θα καθοδηγήσει τους αξιολογητές στην επιλογή πρόσθετων μεθόδων μέτρησης ή κριτηρίων αξιολόγησης. Στην παρούσα φάση ανάπτυξης του πλαισίου αξιολόγησης έχουν επιλεχθεί τέσσερα καθολικά κριτήρια: το κριτήριο της αποτελεσματικότητας, το συνδυαστικό κριτήριο κόστους - αποτελεσματικότητας, η δέσμευση της διοίκησης και η ποιότητα των διαδικασιών που σχετίζονται με τη διαχείριση της ασφάλειας. Το κριτήριο της αποτελεσματικότητας εξετάζει κατά πόσο ικανοποιούνται οι στόχοι του συστήματος. Σε ένα μη δομημένο σύστημα διαχείρισης της ασφάλειας, ο πρωταρχικός στόχος είναι η αποφυγή τραυματισμών και ασθενειών, επομένως η μέτρηση αυτών των στοιχείων θα δώσουν μία πρώτη προσέγγιση της αποτελεσματικότητας, ενώ οι προσωπικές μαρτυρίες ατυχημάτων ή παρ ολίγον ατυχημάτων θα συμπληρώσουν την εικόνα αυτή. Άλλοι στόχοι μπορεί να είναι η αποφυγή αστοχιών και υλικών ζημιών, η συμμόρφωση με τη νομοθεσία κ.ο.κ. και αντίστοιχα συγκεντρώνονται τα απαραίτητα στοιχεία. Γενικά, το κριτήριο της αποτελεσματικότητας συνδυάζει τους στόχους του συστήματος διαχείρισης της ασφάλειας του οργανισμού με στοιχεία αποτελεσμάτων. Μόλις αξιολογηθεί η αποτελεσματικότητα, ο συνδυασμός της με τα στοιχεία κόστους παρέχουν πληροφορίες για το συνδυαστικό κριτήριο κόστουςαποτελεσματικότητας). Η δέσμευση της διοίκησης, συνδέεται με τη δυναμική και τις προοπτικές του υφιστάμενου συστήματος διαχείρισης της ασφάλειας, και μπορεί να αξιολογηθεί μέσα από στοιχεία που αφορούν την πολιτική, τους στόχους ασφάλειας και τα παρεχόμενα μέσα (συμβατότητα), το κόστος ασφάλειας, το κλίμα και την κουλτούρα ασφάλειας. Τέλος, η ποιότητα των διαδικασιών που συνδέονται με την εφαρμογή του συστήματος, αφορά μόνο την αξιολόγηση του συστήματος διαχείρισης της ασφάλειας και μπορεί να αξιολογηθεί μέσα από τις επιθεωρήσεις του συστήματος, αλλά και από συνεντεύξεις και ερωτηματολόγια. 3.5 Στάδιο 4. Επέκταση σε όλα τα επίπεδα της ιεραρχίας Τα ίδια κριτήρια μπορεί να αξιολογηθούν διαφορετικά από διαφορετικούς συμμετέχοντες στη διαδικασία αξιολόγησης. Για παράδειγμα το κριτήριο κόστους αποτελεσματικότητας μπορεί να αξιολογηθεί διαφορετικά από έναν εργαζόμενο, από τη διοίκηση του οργανισμού και από ένα μέλος της κοινότητας που συνορεύει με τον οργανισμό. Για το λόγο αυτό είναι βασικό για την ολιστική προσέγγιση της αξιολόγησης να λαμβάνονται υπόψη οι διαφορετικές απόψεις όλων όσων μπορεί να επηρεάζονται από τις αποφάσεις που θα ακολουθήσουν την αξιολόγηση. Η προσέγγιση του οργανισμού ως ένα πολυεπίπεδο σύστημα κυριάρχησε στις αρχές της ανάπτυξης της Οργανωσιακής Θεωρίας. Οι περισσότερες από τις προσεγγίσεις εκείνης της εποχής διαχώριζαν τα επίπεδα: οργανισμού - ομάδας - ατόμου, και ανέπτυσσαν διαφορετικές θεωρίες για κάθε επίπεδο. Τις δύο τελευταίες δεκαετίες η Οργανωσιακή Επιστήμη ανέπτυξε πολυεπίπεδα μοντέλα στα οποία συνδυάζεται η μικρο- και μακρο-ανάλυση και λαμβάνονται υπόψη οι σχέσεις μεταξύ παραγόντων διαφορετικών επιπέδων (Mohaghegh, 2007). Για τις ανάγκες της αξιολόγησης της επίδοσης της ασφάλειας, απαιτείται ένα πολυεπίπεδο πλαίσιο όπου να ενσωματώνεται η ανάλυση σε επίπεδο ατόμου και ομάδας (μίκρο-ανάλυση) και η ανάλυση σε επίπεδο διοίκησης και οργανισμού (μακρο-ανάλυση), καθώς η ανάλυση σε κάθε επίπεδο αποκαλύπτει μια διαφορετική ομάδα παραγόντων, ενώ η δια-επίπεδη προσέγγιση επιτρέπει τον καθορισμό των σχέσεων μεταξύ παραγόντων διαφορετικών επιπέδων. Στο Σχήμα 2 παρουσιάζεται η επέκταση του προτεινόμενου πλαισίου αξιολόγησης που αναλύθηκε στις προηγούμενες παραγράφους σε τρία επίπεδα: το ατομικό, το επίπεδο των άμεσα υπεύθυνων και το επίπεδο της διοίκησης. 8

9 Στο ατομικό επίπεδο, οι εργαζόμενοι παρέχουν ορισμένα από τα στοιχεία που απαιτούνται για τις μετρήσεις που αφορούν κυρίως ανθρώπινους παράγοντες, όπως. στοιχεία που αφορούν την εκπαίδευση, εμπειρία, κίνητρα κ.ά. Στο επίπεδο αυτό καλούνται επίσης να αξιολογήσουν κάποιους παράγοντες που συνδέονται με το σύστημα διαχείρισης της ασφάλειας και τα αποτελέσματά του (κλίμα ασφάλειας, κουλτούρα ασφάλειας, αξιολόγηση των υπάρχοντων μέτρων ασφαλείας κ.ά). Σχήμα 2. Πλαίσιο αξιολόγησης της επίδοσης σε θέματα ασφάλειας Στο επόμενο επίπεδο των άμεσα προϊσταμένων, οι επιβλέποντες και οι διευθυντές πρώτης γραμμής (line managers) καθώς και οι ειδικοί της ασφάλειας, καλούνται να λάβουν υπόψη τα αποτελέσματα των αξιολογήσεων των εργαζομένων αλλά και να διενεργήσουν μετρήσεις άλλων ή/και των ίδιων παραγόντων, μέσω επιθεωρήσεων ασφαλείας, μετρήσεων περιβαλλοντικών παραγόντων, επιθεωρήσεων του συστήματος διαχείρισης της ασφάλειας (audits). Επίσης καλούνται μέσα από συνεντεύξεις ή ερωτηματολόγια να κάνουν μία υποκειμενική αξιολόγηση συνολικά της επίδοσης του οργανισμού σε θέματα ασφάλειας. Στο ανώτερο επίπεδο, η διοίκηση και όσοι λαμβάνουν στρατηγικές αποφάσεις για τα θέματα ασφάλειας λαμβάνουν υπόψη τα αποτελέσματα όλων των μετρήσεων και αξιολογήσεων των προηγούμενων επιπέδων, καθώς και τα στοιχεία αποτελεσμάτων (συμβάντα, κόστη, κυρώσεις, επικοινωνία με τρίτα μέρη) για τη συνολική αξιολόγηση της επίδοσης ασφάλειας του οργανισμού. Στη συνέχεια, και σε συνδυασμό με πληροφορίες που αφορούν την γενικότερη κατάσταση του οργανισμού και του εξωτερικού περιβάλλοντος, λαμβάνουν τις αποφάσεις εκείνες για την πολιτική και τα προγράμματα ασφαλείας που θα κληθούν να εφαρμόσουν τα δύο χαμηλότερα επίπεδα. Οι αποφάσεις αυτές θα ανατροφοδοτήσουν τα αντικειμενικά στοιχεία και τις υποκειμενικές αξιολογήσεις που αφορούν την επίδοση σε θέματα ασφάλειας, κλείνοντας με αυτόν τον τρόπο τον κύκλο: Μέτρηση Παραγόντων > Αξιολόγηση > Απόφαση > Εφαρμογή > Μέτρηση Νέων Παραγόντων Τα πιο πάνω επίπεδα αξιολόγησης αναπαριστώνται με μία πυραμίδα, στη βάση της οποίας βρίσκονται οι πίνακες παραγόντων και μεθόδων μέτρησης. Στα επόμενα επίπεδα της πυραμίδας τα στοιχεία των μετρήσεων αξιολογούνται από διαφορετικές ομάδες εμπλεκομένων, όσο ανεβαίνουμε την πυραμίδα οι ομάδες έχουν μικρότερο αριθμό ατόμων, αλλά μεγαλύτερη επιρροή στη διαχείριση της ασφάλειας. Επίσης το κάθε επίπεδο αξιολόγησης τροφοδοτείται με τις αξιολογήσεις όλων των προηγούμενων επιπέδων. 9

10 4. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Η αξιολόγηση της επίδοσης σε θέματα ασφάλειας πρέπει να παρέχει αξιόπιστες πληροφορίες, να υποστηρίζει τη λήψη αποφάσεων, καθώς και να παρακινεί για συνεχή βελτίωση των δραστηριοτήτων που στοχεύουν στη μείωση των κινδύνων για την προσωπική ασφάλεια & υγεία κατά την εργασία. Για να επιτευχθούν οι πιο πάνω στόχοι απαιτείται μία ολιστική προσέγγιση του οργανισμού, του συστήματος διαχείρισης της ασφάλειας και των παραγόντων που αλληλεπιδρούν εντός και εκτός αυτών. Απαιτείται επίσης ένας διαχωρισμός μεταξύ των μετρήσεων ή αξιολογήσεων επιμέρους παραγόντων (που μπορεί να γίνεται με διαφορετικές ποιοτικές, ποσοτικές ή συνδυαστικές μεθόδους), με την αξιολόγηση της συνολικής επίδοσης ενός οργανισμού σε θέματα ασφάλειας, για την οποία απαιτείται ο καθορισμός συγκεκριμένων κριτηρίων αξιολόγησης. Τέλος απαιτείται μία πολυ-επίπεδη ανάλυση των παραγόντων αυτών, που να εξασφαλίζει ότι τα κριτήρια τίθενται και αξιολογούνται από όλους όσους συμμετέχουν στη διαδικασία ανάπτυξης και εφαρμογής ενός συστήματος διαχείρισης της ασφάλειας Το προτεινόμενο ολιστικό πλαίσιο προληπτικής αξιολόγησης έχει αναπτυχθεί με βάση τις πιο πάνω αρχές και στηρίζεται στη Θεωρία Συστημάτων, στην Οργανωσιακή Θεωρία και στη Θεωρία Δραστηριότητας. Στα βασικά πλεονεκτήματά του εντάσσεται η δυνατότητα εφαρμογής του σε διαφορετικές παραγωγικές και οργανωτικές δομές, καθώς και το στοιχείο της ανατροφοδότησης που αποτελεί κύριο συστατικό της συνεχούς βελτίωσης. Οι παράγοντες και οι αντίστοιχες μέθοδοι μέτρησής τους, καθώς και τα κριτήρια αξιολόγησης που παρουσιάστηκαν σε αυτήν την εργασία αποτελούν μία αρχική προσέγγιση του προτεινόμενου πλαισίου, η ανάπτυξη του οποίου βρίσκεται στη φάση επαλήθευσης και αξιολόγησης. 5. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Bacharach, S., 1989, Organizational Theories: Some Criteria for Evaluation, Academy of Management Review, Vol.14, pp Bertalanffy, L.V., General System Theory: Foundations, Development, Applications (2 nd Ed.) George Braziler Inc., New York Budworth, N., Indicators of performance in safety management, The Safety & Health Practitioner, November 1996, Carder, B., Ragan, P A survey-based system for safety measurement and improvement. Journal of Safety Research 34(2), Cooper, D., Phillips, R., Exploratory analysis of the safety climate and safety behavior relationship, Journal of Safety Research 35(5), Dahlgren, K., Lederman, L., Palomo, J., Szikszai, T., Safety Performance Indicators, IAEA Topical Issue Paper No 5. Available at: Flin, R., Mearns, K., O'Connor, P., Bryden, R., Measuring safety climate: identifying the common features, Safety Science 34(1-3), Grabowski, M., Ayyalasomayajula, P., Merrick, J., Mccafferty, D., Accident precursors and safety nets: leading indicators of tanker operations safety, Maritime Policy & Management, 34:5, Guldenmund, F., The nature of safety culture: a review of theory and research, Safety Science 34(1-3), Hale, A., Why safety performance indicators? Safety Science 47(4), Hatch, M.J., Organization Theory: Modern, symbolic, and post-modern perspectives., 2nd Ed. Oxford University Press Health and Safety Executive (HSE), A Guide to Measuring Health & Safety Performance. Health and Safety Executive, Available at: Health and Safety Executive (HSE), Reducing error and influencing behaviour. (HSG48). HSE Books Sudbury, Suffolk Heinrich, H.W., Industrial Accident Prevention: A Scientific Approach, fourth ed. McGraw-Hill, New York. Hopkins, 2009a. Thinking about process safety indicators, Safety Science 47(4), Hopkins, 2009b. Reply to comments, Safety Science 47(4), Hudson, Process indicators: Managing safety by the numbers, Safety Science 47(4), International Atomic Energy Authority (IAEA) (2000). Operational safety performance indicators for nuclear power plants. Available at: International Atomic Energy Authority (IAEA) (1986). Summary report on the post accident review meeting on the Chernobyl accident 75I (NSAG-I). IAEA,Vienna Krause, T., Moving to the 2 nd generation in behaviour-based safety. Professional Safety, May 2001, 27-10

11 32 Leontev, A.N., Activity, Conciousness & Personality, Prentice-Hall. Available at: Mengolini et Debarberis, 2008 Mohaghegh, Z., On The Theoretical Foundation and Principles of Organizational Safety Risk Analysis. Ph.D Thesis, University of Maryland, College Park. Mohaghegh, Z., On The Theoretical Foundation and Principles of Organizational Safety Risk Analysis. Ph.D Thesis, University of Maryland, College Prak. Newell, S., A new paradigm for safety and health metrics: Framework, tools, applications and opportunities. Organization Resources Counselors Inc., Available at: k/newell_stephen_a.pdf Nicholson, S., A Conceptual Framework for the Holistic Measurement and Cumulative Evaluation of Library Services, Journal of Documentation 60(2) O Connor, T., Measurement, reliability & validity. Available at: Oak Ridge Associated Universities (ORAU), How to Measure Performance. A Handbook of Techniques and Tools. Available at: Petersen, D., The Safety Scorecard: Using Multiple Measures to Judge Safety System Effectiveness. Occupational Hazards, January 2001, Available at: Petersen, D., Techniques of safety management-a systems approach. ASSE (3 rd ed.), Des Plaines IL Powell, R., The measurement of safety performance. SafetyLine Institute, Worksafe Western Australia, Available at: Rasmussen, J., Risk management in a dynamic society: a modelling problem, Safety Science 27(2/3), Scriven, M., Evaluation Thesaurus (4th edition). Newbury Park: Sage Publications. Sgourou, E., Katsakiori, P., Goutsos, S., Manatakis, Em., Assessment of selected safety performance evaluation methods in regards to their conceptual, methodological and practical characteristics. Safety Science 48 (2010), pp Sherif, M., Scorecard Approach to Benchmarking Organizational Safety Culture in Construction. Journal of Construction Engineering and Management, January/February 2003, Stevens, S., Mathematics, measurement and psychophysics. In S. S. Stevens (Ed.), Handbook of experimental psychology, pp Wiley, New York. Van de Kerckhove,, J., Safety audits and management audits. Encyclopaedia of Occupational Health and Safety (4 th ed.) Vol. II. International Labour Office, Geneva Whetten, D. A., 1989, What constitutes a theoretical contribution? Academy of Management Review, Vol. 14, No. 4, pp Willey, R, Improving occupational health and safety in healthcare using a balanced scorecard approach. Proceedings from ASSE Professional Development Conference, June 2003, Denver CO Wilson, T.D., A re-examination of information seeking behaviour in the context of activity theory. Information Research, 11(4) paper 260. Available at 11

«Διαχείριση Ποιότητας»

«Διαχείριση Ποιότητας» ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΑΣ ΕΙΔΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΘΕΜΑΤΩΝ ΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗΣ, ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΕΕ-ΤΠΔΠ Ενημερωτική Εκδήλωση «Διαχείριση Ποιότητας» Αθήνα, 4 Απριλίου 2012 Τεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

Μία νέα προσέγγιση µελέτης του εργασιακού στρες και εφαρµογή της σε κέντρο τηλεφωνικής εξυπηρέτησης πελατών

Μία νέα προσέγγιση µελέτης του εργασιακού στρες και εφαρµογή της σε κέντρο τηλεφωνικής εξυπηρέτησης πελατών Μία νέα προσέγγιση µελέτης του εργασιακού στρες και εφαρµογή της σε κέντρο τηλεφωνικής εξυπηρέτησης πελατών Σ. ΠΑΠΑ ΟΠΟΥΛΟΣ (1), Ν. ΜΑΡΜΑΡΑΣ (2) (1) (2) ΕΡΓΟΝΟΜΙΑ ΕΠΕ, Ελ. Βενιζέλου 63-71, 142 31 Νέα Ιωνία,

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού 1 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ Μέτρο 2.2 Αναµόρφωση Προγραµµάτων Προπτυχιακών Σπουδών ιεύρυνση Τριτοβάθµιας Κατ. Πράξης 2.2.2.α Αναµόρφωση Προγραµµάτων

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα Συστημάτων Διαχείρισης :

Πρότυπα Συστημάτων Διαχείρισης : Πρότυπα Συστημάτων Διαχείρισης : Οφέλη από την εφαρμογή τους Εκδήλωση ΤΕΕ / ΤΚΜ : 7 Νοεμβρίου 2008 αμφιθέατρο Τοπογράφων «Αλ. Τσιούμης» Πολυτεχνική Σχολή ΑΠΘ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ν. ΜΑΘΙΟΥΔΑΚΗΣ - Μηχανικός Μεταλλείων

Διαβάστε περισσότερα

«Επαγγελματικοί Κίνδυνοι στις Τηλεπικοινωνίες: Λαμβάνοντας υπόψη τη φωνή των εργαζομένων»

«Επαγγελματικοί Κίνδυνοι στις Τηλεπικοινωνίες: Λαμβάνοντας υπόψη τη φωνή των εργαζομένων» «Επαγγελματικοί Κίνδυνοι στις Τηλεπικοινωνίες: Λαμβάνοντας υπόψη τη φωνή των εργαζομένων» Χαράλαμπος Μηναδάκης, Τ.Α. ΕΣΥΠΠ ΟΤΕ Δημήτρης Ζαμάνης, Επιστημονικός Υπεύθυνος Τ.Α. ΕΣΥΠΠ ΟΤΕ, Μηχανολόγος Μηχανικός,

Διαβάστε περισσότερα

13.1 Γιατί ένα Σύστηµα ιαχείρισης;

13.1 Γιατί ένα Σύστηµα ιαχείρισης; 13. ιαχείριση της Ποιότητας µε βάση το διεθνές πρότυπο ISO 9001:2000 13.1 Γιατί ένα Σύστηµα ιαχείρισης; Όπως αναπτύχθηκε στα προηγούµενα, ένα Σύστηµα ιαχείρισης αποτελεί ένα από τα πλέον κατάλληλα εργαλεία

Διαβάστε περισσότερα

ISO 50001. Συστήματα Διαχείρισης της Ενέργειας. Improving performance, reducing risk

ISO 50001. Συστήματα Διαχείρισης της Ενέργειας. Improving performance, reducing risk ISO 50001 Συστήματα Διαχείρισης της Ενέργειας Improving performance, reducing risk Ενέργεια... Όλες οι μορφές εμπορικώς διαθέσιμης ενέργειας, συμπεριλαμβανομένης της ηλεκτρικής ενέργειας, του φυσικού αερίου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ

ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΣΠΑ 2007-2013 ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ» «ΔΙΑΡΘΡΩΤΙΚΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΝΤΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ» ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 1 Η ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ... 23 2 Η ΕΠΙΛΟΓΗ ΘΕΜΑΤΟΣ... 25 2.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 25 2.2 ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ... 26 2.2.1 ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΕΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ... 26 2.2.2

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός επιβίωσης και ανάπτυξης μεταφορικών επιχειρήσεων Best practices

Οδηγός επιβίωσης και ανάπτυξης μεταφορικών επιχειρήσεων Best practices Ημερίδα Οδηγός επιβίωσης και ανάπτυξης μεταφορικών επιχειρήσεων Best practices Κυριακή 7/4/2013 13.30 16.30 Metropolitan Expo Παρουσίαση για το ISO 39001:2012 (Road Traffic Safety)...Making our world safer

Διαβάστε περισσότερα

PwC. Νομοθετικό πλαίσιο και βέλτιστες πρακτικές Εσωτερικού Ελέγχου σε Ασφαλιστικές Εταιρείες

PwC. Νομοθετικό πλαίσιο και βέλτιστες πρακτικές Εσωτερικού Ελέγχου σε Ασφαλιστικές Εταιρείες Νομοθετικό πλαίσιο και βέλτιστες πρακτικές Εσωτερικού Ελέγχου σε Ασφαλιστικές Εταιρείες Ανδρέας Γ. Κουτούπης MIIA, PIIA, CIA, CCSA Senior Manager, Internal Audit Services PwC Εισαγωγή Η Εταιρική ιακυβέρνηση

Διαβάστε περισσότερα

ISO 9001:2008. Οι αλλαγές του νέου προτύπου ISO 9001:2008 σε σχέση με την προηγούμενη έκδοση ISO 9001:2000

ISO 9001:2008. Οι αλλαγές του νέου προτύπου ISO 9001:2008 σε σχέση με την προηγούμενη έκδοση ISO 9001:2000 ISO 9001:2008 Οι αλλαγές του νέου προτύπου ISO 9001:2008 σε σχέση με την προηγούμενη έκδοση ISO 9001:2000 Όπως και το νέο πρότυπο ρητά αναφέρει οι αλλαγές δεν είναι μεγάλης έκτασης και δεν εισάγονται νέες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΘΕΜΑΤΩΝ ΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗΣ, ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ. Εισηγήτρια: Γκαβέλα Σταματία Δρ. Χημικός Μηχανικός ΕΜΠ

ΕΙΔΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΘΕΜΑΤΩΝ ΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗΣ, ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ. Εισηγήτρια: Γκαβέλα Σταματία Δρ. Χημικός Μηχανικός ΕΜΠ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΕΕ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΑΣ ΕΕΕ ΤΠΔΠ ΕΙΔΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΘΕΜΑΤΩΝ ΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗΣ, ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Θέμα εισήγησης: «ΕΛΟΤ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΙMP3ROVE

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΙMP3ROVE Value thrugh Research and Innvatin ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΙMP3ROVE ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΚΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΜΙΑΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ ΙMP3ROVE Αθήνα Ιανουάριος 2014 Ο Κοκκινοπλίτης Κωνσταντίνος είναι Πιστοποιημένος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΑ και άλλες βιομηχανικές δραστηριότητες

ΕΤΑ και άλλες βιομηχανικές δραστηριότητες Το παρακάτω κείμενο περιέχει οδηγίες, παραδείγματα και διευκρινήσεις σχετικά με το τι θεωρείται Έρευνα και Τεχνολογική Ανάπτυξη, με έμφαση σε βιομηχανικές δραστηριότητες. Βασίζεται στο εγχειρίδιο Frascati

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτική Ποιότητας & Σ.Ο.Π.Ε.Π Αξιολόγηση Έργου

Πολιτική Ποιότητας & Σ.Ο.Π.Ε.Π Αξιολόγηση Έργου Πολιτική Ποιότητας & Σ.Ο.Π.Ε.Π Αξιολόγηση Έργου Σύνταξη Δημήτριος Τσέλιος Πρακτική Άσκηση ΤΕΙ Λάρισας Υποέργο 02 Ε 2.21 Περιεχόμενα ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2 Ι. ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΗΣ Π.Α 2

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ ΠΡΟΤΥΠΩΝ ISO 9001:2015 & ISO 14001:2015 ΚΑΙ ΟΦΕΛΗ ΑΠΟ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ

ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ ΠΡΟΤΥΠΩΝ ISO 9001:2015 & ISO 14001:2015 ΚΑΙ ΟΦΕΛΗ ΑΠΟ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ ΠΡΟΤΥΠΩΝ ISO 9001:2015 & ISO 14001:2015 ΚΑΙ ΟΦΕΛΗ ΑΠΟ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ Παρουσίαση: Βάσος Βασιλείου Αναπληρωτής Διευθυντής Πιστοποίησης Εκπρόσωπος CYS στην Διεθνή Τεχνική Επιτροπή ISO/TC 176/SC 2

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚ Ι Ο Κ Ο Ε ΠΙ Π Τ Ι Ε Τ Λ Ε ΕΙΟ Ι Ο Ε Θ Ε Ν Θ ΙΚ Ι Η Κ Σ Η Α Μ

ΓΕΝΙΚ Ι Ο Κ Ο Ε ΠΙ Π Τ Ι Ε Τ Λ Ε ΕΙΟ Ι Ο Ε Θ Ε Ν Θ ΙΚ Ι Η Κ Σ Η Α Μ ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΜΥΝΑΣ ΚΛΑΔΟΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ & ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΜΥΝΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ Σεμινάριο ΔΙΑΚΛΑΔΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ -ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ - ΣΤΟΧΟΘΕΣΙΑΣ Θέμα: «Τεχνικές Διαχείρισης

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Πέρα από την τυπολογία της χρηματοδότησης, των εμπλεκόμενων ομάδων-στόχων και την διάρκεια, κάθε project διακρατικής κινητικότητας αποτελεί μια

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΙ. Σύστηµα: το σύνολο αλληλοσχετιζόµενων ή αλληλεπιδρώντων στοιχείων

ΟΡΙΣΜΟΙ. Σύστηµα: το σύνολο αλληλοσχετιζόµενων ή αλληλεπιδρώντων στοιχείων ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΜΥΝΑΣ ΚΛΑΔΟΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ & ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΜΥΝΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ Σεμινάριο ΔΙΑΚΛΑΔΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ -ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ - ΣΤΟΧΟΘΕΣΙΑΣ Θέμα: «Πιστοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ - ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΥ MANAGEMENT

ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ - ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΥ MANAGEMENT ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ - ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΥ MANAGEMENT Βασικός στόχος του προγράμματος είναι η κατάρτιση των ανέργων υποχρεωτικής, δευτεροβάθμιας, μεταδευτεροβάθμιας εκπαίδευσης ή και

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικό Σχεδιασµό Πληροφοριακών Συστηµάτων

Στρατηγικό Σχεδιασµό Πληροφοριακών Συστηµάτων Μέθοδοι και Τεχνικές για τον Στρατηγικό Σχεδιασµό Πληροφοριακών Συστηµάτων (SISP) Στρατηγική και Διοίκηση Πληροφοριακών Συστηµάτων Μάθηµα 2 No 1 Δοµή της Παρουσίασης l 1. Εισαγωγή l 2. Μεθοδολογία SISP

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρία του Έργου. Διαχείριση Έργου Κύκλος Ζωής. Μαρίνα Α.Τσιρώνη Πολιτικός Μηχανικός, MSc ΕΔΑ Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας.

Θεωρία του Έργου. Διαχείριση Έργου Κύκλος Ζωής. Μαρίνα Α.Τσιρώνη Πολιτικός Μηχανικός, MSc ΕΔΑ Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας. Θεωρία του Έργου Διαχείριση Έργου Κύκλος Ζωής Μαρίνα Α.Τσιρώνη Πολιτικός Μηχανικός, MSc ΕΔΑ Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας Οκτώβριος 2009 Διαχείριση του Έργου (Project Management) Ορισμοί Κάθε μιά όχι

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΣΤΟ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΣΤΟ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΣΤΟ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ιόνιο Πανεπιστήµιο Τµήµα Αρχειονοµίας-Βιβλιοθηκονοµίας Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Σπουδών2007-2008 ιδάσκουσα: Κατερίνα Τοράκη (Οι διαλέξεις περιλαµβάνουν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ISO. Διαχείριση της Ποιότητας των Υπηρεσιών Φύλαξης

ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ISO. Διαχείριση της Ποιότητας των Υπηρεσιών Φύλαξης C H A M P I O N Α Ν Α Τ Ο Λ Η ΑΕ Π Α Ρ Ο Χ Η Υ Π Η Ρ Ε Σ Ι Ω Ν Α Σ Φ Α Λ Ε Ι Α Σ Κ Α Θ Α Ρ Ι Ο Τ Η Τ Α Σ Ε Μ Π Ο Ρ Ι Α Π Α Ν Τ Ο Σ Ε Ι Δ Ο Υ Σ ΑΓ. ΕΛΕΟΥΣΗΣ 2, ΑΓΙΑ ΒΑΡΒΑΡΑ Τ.Κ. 12351 ΤΗΛ:2105451114 FAX:2105624401

Διαβάστε περισσότερα

Έκδοση στην Ελληνική γλώσσα του ΕΛΟΤ ΕΝ ISO 22000 Αθήνα, 2006-02-20

Έκδοση στην Ελληνική γλώσσα του ΕΛΟΤ ΕΝ ISO 22000 Αθήνα, 2006-02-20 Έκδοση στην Ελληνική γλώσσα του ΕΛΟΤ ΕΝ ISO 22000 Αθήνα, 2006-02-20 1. Νέο διεθνές πρότυπο για τα συστήματα διαχείρισης της ασφάλειας τροφίμων Το νέο πρότυπο ΕΛΟΤ ΕΝ ISO 22000 «Συστήματα διαχείρισης της

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή Ψυχολογία

Οργανωσιακή Ψυχολογία Οργανωσιακή Ψυχολογία Ιωάννης Νικολάου Επίκουρος Καθηγητής Οργανωσιακής Συμπεριφοράς Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα ιοικητικής Επιστήμης και Τεχνολογίας www.inikolaou.gr inikol@aueb.gr Ιωάννης Νικολάου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ

ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ 1 Ποιότητα και Ποιοτικός Έλεγχος Ο όρος «ποιότητα» συχνά χρησιµοποιείται χωρίς την πραγµατική της έννοια. ηλαδή δεν προσδιορίζεται αν το προϊόν στο οποίο αναφέρεται

Διαβάστε περισσότερα

Εγχειρίδιο Ποιότητας

Εγχειρίδιο Ποιότητας ΚΩΔΙΚΟΣ: ΕΓΧΠ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΚΔΟΤΗΣ: ΜΟΔΙΠ Εγχειρίδιο Ποιότητας Σύστημα Διαχείρισης Ποιότητας κατά ΕΛΟΤ ΕΝ ISO 9001:2008 ΑΝΤΙΤΥΠΟ 1 ΠΡΩΤΟΤΥΠΟ Περιεχόμενα 1. Αντικείμενο και πεδίο εφαρμογής... 3

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοτικές ερευνητικές προσεγγίσεις

Ποσοτικές ερευνητικές προσεγγίσεις ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (PROJECT) Ποσοτικές ερευνητικές προσεγγίσεις (Quantitative Approaches to Research) Δρ ΚΟΡΡΕΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΑΘΗΝΑ 2013 Ποσοτικές ερευνητικές προσεγγίσεις (Quantitative Research

Διαβάστε περισσότερα

Σύστημα Διαχείρισης Ποιότητας

Σύστημα Διαχείρισης Ποιότητας Σύστημα Διαχείρισης Ποιότητας Παράπονα & Έρευνα Ικανοποίησης Πελάτη σ.1.5 1.0 ΣΚΟΠΟΣ Σκοπός της Διαδικασίας αυτής είναι: Ο καθορισμός της μεθόδου αντιμετώπισης και διαχείρισης των παραπόνων των πελατών

Διαβάστε περισσότερα

Νέα πρότυπα & Αειφορία

Νέα πρότυπα & Αειφορία Χαράλαμπος Αγγελούδης Διευθυντής Πιστοποίησης Οκτώβριος 2014 Ο ουσιαστικός ρόλος των προτύπων στην Αειφόρο ανάπτυξη Το όραμα του ISO για τα προϊόντα του είναι να «αναγνωρίζονται και να γίνονται σεβαστά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ. Κατευθυντήριες Γραμμές

ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ. Κατευθυντήριες Γραμμές ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ Κατευθυντήριες Γραμμές eco-commerce 1.1 ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΩΝ ΓΡΑΜΜΩΝ eco-commerce Το eco-commerce αναπτύχθηκε από την Εθνική Συνομοσπονδία Ελληνικού Εμπορίου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΜΕΓΑΛΗΣ ΕΚΤΑΣΗΣ Γενικές διαπιστώσεις. ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΜΕΓΑΛΗΣ ΕΚΤΑΣΗΣ Η ανάγκη για συνεχή βελτίωση. ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΜΕΓΑΛΗΣ ΕΚΤΑΣΗΣ Βασικές αρχές-στόχοι

ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΜΕΓΑΛΗΣ ΕΚΤΑΣΗΣ Γενικές διαπιστώσεις. ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΜΕΓΑΛΗΣ ΕΚΤΑΣΗΣ Η ανάγκη για συνεχή βελτίωση. ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΜΕΓΑΛΗΣ ΕΚΤΑΣΗΣ Βασικές αρχές-στόχοι SEVESO ΙΙΙ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΕΙΣ ΥΓΕΙΑ & ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΕΤΗΣΙΑ ΣΥΣΚΕΨΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΩΝ REACH, CLP-2015 & Εθνική Συνάντηση Εργασίας (Workshop) Ευρωπαϊκού Προγράμματος PROTEAS ΑΘΗΝΑ, 27 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 ΑΝΤΩΝΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΗΤΑ στην Αιμοδοσία

ΠΟΙΟΤΗΤΑ στην Αιμοδοσία ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ - ΔΙΑΠΙΣΤΕΥΣΗ Νίκη Βγόντζα Διευθύντρια Αιμοδοσίας Κωνσταντοπούλειο Γ.Ν.Ν. Ιωνίας Σημαίνει : ΠΟΙΟΤΗΤΑ στην Αιμοδοσία μετάγγιση σωστού και ασφαλούς αίματος στο σωστό ασθενή τη κατάλληλη

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική διαδικασία και συγγραφή διατριβής: Μεθοδολογικές παρατηρήσεις ρ. Ηλίας Μαυροειδής Σ.Ε.Π., Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Τα στάδια της ερευνητικής διαδικασίας Τα βασικά στάδια για την εκπόνηση

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφοριακό έντυπο διαχείριση κινδύνων υγείας και ασφάλειας στο χώρο εργασίας

Πληροφοριακό έντυπο διαχείριση κινδύνων υγείας και ασφάλειας στο χώρο εργασίας Πληροφοριακό έντυπο διαχείριση κινδύνων υγείας και ασφάλειας στο χώρο εργασίας Αυτό το πληροφοριακό έντυπο παρέχει γενικές οδηγίες στα πρόσωπα (φυσικά ή νομικά) που εκτελούν μια επιχείρηση ή αναλαμβάνων

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Δράσης Ποιοτική μορφή έρευνας Πολυμορφική εξαε. Δρ. Μαρία Φραγκάκη

Έρευνα Δράσης Ποιοτική μορφή έρευνας Πολυμορφική εξαε. Δρ. Μαρία Φραγκάκη Έρευνα Δράσης Ποιοτική μορφή έρευνας Πολυμορφική εξαε Δρ. Μαρία Φραγκάκη Research areas in D.E: Macro level: Distance Education Systems & Theory Meso level: Management-Organization-Technologies Micro level:

Διαβάστε περισσότερα

5 Δραστηριότητες και λειτουργίες

5 Δραστηριότητες και λειτουργίες 5 Δραστηριότητες και λειτουργίες 5.1 Η Αναζήτηση ευκαιριών Ο εντοπισμός και η αξιοποίηση των νέων ευκαιριών που παρουσιάζονται αποτελεί βασική προϋπόθεση για την ανάπτυξη και τη διεύρυνση του οργανισμού.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ MANAGEMENT

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ MANAGEMENT MANAGEMENT ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΣΩΣΤΗ ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΤΩΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ, ΟΙ ΟΠΟΙΕΣ ΕΚΤΕΛΟΥΝΤΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΑ ΜΕΣΑ ΣΕ ΜΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΛΛΗΛΟΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ MANAGEMENT 1.ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 3 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 3 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 3 ο Διεύθυνση-Παρακίνηση 3.1. Ηγεσία-Βασικές έννοιες Η επιτυχία των επιχειρήσεων ή των οργανισμών

Διαβάστε περισσότερα

Το Open Eclass ως Σύστημα Διαχείρισης Μάθησης

Το Open Eclass ως Σύστημα Διαχείρισης Μάθησης Θερινό Σχολείο, 14 20 Ιουλίου 2014 Το Open Eclass ως Σύστημα Διαχείρισης Μάθησης Βάλια Τριπερίνα Γιώργος Φουρτούνης Μονάδα Αριστείας ΕΛ/ΛΑΚ ΤΕΙ Αθήνας Περιγραφή 2 Συστήματα διαχείρισης μάθησης Open eclass

Διαβάστε περισσότερα

Αναφορές Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης στην Ελλάδα Μία Εμπειρική Μελέτη

Αναφορές Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης στην Ελλάδα Μία Εμπειρική Μελέτη Αναφορές Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης στην Ελλάδα Μία Εμπειρική Μελέτη Tων Νικόλαου Α. Παναγιώτου Λέκτορα ΕΜΠ, Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών, Τομέας Βιομηχανικής Διοίκησης & Επιχειρησιακής Eρευνας* και Κωνσταντίνου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΣ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ CONFLICT OF INTEREST POLICY

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΣ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ CONFLICT OF INTEREST POLICY ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΣ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ CONFLICT OF INTEREST POLICY Το νομικό και κανονιστικό πλαίσιο (νομοθεσία) που διέπει τις δραστηριότητες της εταιρείας «ΠΑΝΤΕΛΑΚΗΣ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

GLOBALGAP (EUREPGAP)

GLOBALGAP (EUREPGAP) GLOBALGAP (EUREPGAP) Το Διεθνές Σχήμα Πιστοποίησης Κώδικας Ορθής Γεωργικής Πρακτικής GLOBALGAP, λειτουργεί ως αντικειμενικό εργαλείο αξιολόγησης του βαθμού συμμόρφωσης με τις σχετικές απαιτήσεις για όλες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ AMAZE A.E. ΕΚΔΟΣΗ 02

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ AMAZE A.E. ΕΚΔΟΣΗ 02 ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ AMAZE A.E. ΕΚΔΟΣΗ 02 Αθήνα, 26/5/2011 Σελίδα 2 από11 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 3 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ... 4 ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ... 5 ΓΕΝΙΚΑ... 5 ΟΡΓΑΝΟΓΡΑΜΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.)

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (Π.Ι.Ε.)

Διαβάστε περισσότερα

- 1 - Κ.Δ.Π.../2006 Αριθμός. Οι περί Εκπαιδευτικών Λειτουργών ( Προγράμματα Κατάρτισης Υποψηφίων για Προαγωγή) Κανονισμοί του 2006.

- 1 - Κ.Δ.Π.../2006 Αριθμός. Οι περί Εκπαιδευτικών Λειτουργών ( Προγράμματα Κατάρτισης Υποψηφίων για Προαγωγή) Κανονισμοί του 2006. - 1 - Κ.Δ.Π.../2006 Αριθμός Οι περί Εκπαιδευτικών Λειτουργών ( Προγράμματα Κατάρτισης Υποψηφίων για Προαγωγή) Κανονισμοί του 2006 O ΠΕPΙ ΤHΣ ΔHΜOΣΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚHΣ ΥΠHPΕΣΙΑΣ ΝOΜOΣ ΤOΥ 1969 (10 ΤOΥ 1969)

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΣΜΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΙΠΕ 2009-2010

ΔΕΣΜΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΙΠΕ 2009-2010 ΔΕΣΜΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΙΠΕ 2009-2010 Αριθμός πρωτοκόλλου έργου: ΚΟΙΝΩ/0609/ΒΙΕ/13 Τίτλος έργου: Η ολιστική προσέγγιση του προβλήματος της αναποτελεσματικής αντιμετώπισης του φαινομένου των οδικών ατυχημάτων

Διαβάστε περισσότερα

Η νέα έκδοση του ISO 14001:2015

Η νέα έκδοση του ISO 14001:2015 Η νέα έκδοση του ISO 14001:2015 Σεπτέμβριος 2015 Το νέο πρότυπο. ISO14001:2015: Environmental management systems Requirements with guidance for use ISO14001:2015: Συστήματα Περιβαλλοντικής Διαχείρισης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΙΟΙΚΗΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακό στη Διοίκηση Επιχειρήσεων ΜΒΑ

Μεταπτυχιακό στη Διοίκηση Επιχειρήσεων ΜΒΑ Μεταπτυχιακό στη Διοίκηση Επιχειρήσεων ΜΒΑ (Master in Business Administration) Αναγνωρισμένο από το ΔΟΑΤΑΠ To MBA πρόγραμμα του Πανεπιστημίου Λευκωσίας έχει ως στόχο να παρέχει στους φοιτητές μια στερεή

Διαβάστε περισσότερα

BUSINESS EXCELLENCE ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΑΡΙΣΤΕΙΑ

BUSINESS EXCELLENCE ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΑΡΙΣΤΕΙΑ EUROPEAN FOUNDATION FOR QUALITY MANAGEMENT ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ BUSINESS EXCELLENCE ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΑΡΙΣΤΕΙΑ Στόχος μας... Να δοθεί στον καθένα η ευκαιρία Να εξοικειωθεί με τις

Διαβάστε περισσότερα

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Ελευθερία Μαντέλου Ψυχολόγος Ψυχοθεραπεύτρια Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Τα τελευταία χρόνια, οι ειδικοί της οικογενειακής θεραπείας παροτρύνουν τους θεραπευτές του κλάδου να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΟΣ ΤΜΗΜΑ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΓΙΑ ΝΕΟΥΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ Εισηγήτρια : Γκίκα Γεωργία Διπλ. Μηχανολόγος Μηχανικός Α.Π.Θ.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ (Meta-Analysis)

ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ (Meta-Analysis) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 23 ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ (Meta-Analysis) ΕΙΣΑΓΩΓΗ Έχοντας παρουσιάσει τις βασικές έννοιες των ελέγχων υποθέσεων, θα ήταν, ίσως, χρήσιμο να αναφερθούμε σε μια άλλη περιοχή στατιστικής συμπερασματολογίας

Διαβάστε περισσότερα

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ.

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ. 2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες Έχει παρατηρηθεί ότι δεν υπάρχει σαφής αντίληψη της σηµασίας του όρου "διοίκηση ή management επιχειρήσεων", ακόµη κι από άτοµα που

Διαβάστε περισσότερα

Το σύστημα ISO9000. Παρουσιάστηκε το 1987, αναθεωρήθηκε το 1994 και το 2000.

Το σύστημα ISO9000. Παρουσιάστηκε το 1987, αναθεωρήθηκε το 1994 και το 2000. Το σύστημα ISO9000 Παρουσιάστηκε το 1987, αναθεωρήθηκε το 1994 και το 2000. Με τις αλλαγές δόθηκε έμφαση στην εφαρμογή της πολιτικής της ποιότητας και σε πιο πλήρεις διορθωτικές ενέργειες. Σε όλο τον κόσμο,

Διαβάστε περισσότερα

Το υπό έκδοση διεθνές πρότυπο πιστοποίησης ISO 22000 «Συστήµατα διαχείρισης

Το υπό έκδοση διεθνές πρότυπο πιστοποίησης ISO 22000 «Συστήµατα διαχείρισης «Νέο διεθνές πρότυπο πιστοποίησης για τα συστήµατα διαχείρισης της ασφάλειας τροφίµων και ανταπόκριση στις σύγχρονες ανάγκες των επιχειρήσεων στην παγκόσµια αλυσίδα τροφίµων» Ιωάννης Χ. Σαριδάκης Συντονιστής

Διαβάστε περισσότερα

Η υγιεινή και ασφάλεια, μετρήσιμος στόχος βελτίωσης της απόδοσης και μέτρο επιτυχίας στο νοσοκομείο

Η υγιεινή και ασφάλεια, μετρήσιμος στόχος βελτίωσης της απόδοσης και μέτρο επιτυχίας στο νοσοκομείο ΑΡΘΡΟ ΣΥΝΤΑΞΗΣ - EDITORIAL Η υγιεινή και ασφάλεια, μετρήσιμος στόχος βελτίωσης της απόδοσης και μέτρο επιτυχίας στο νοσοκομείο Ο όρος υγεία και ασφάλεια στην εργασία αφορά τις συνθήκες και τους παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

TO ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΣΕ ΕΝΑ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΙΟΙΚΗΣΗΣ

TO ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΣΕ ΕΝΑ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΙΟΙΚΗΣΗΣ TO ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΣΕ ΕΝΑ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΙΟΙΚΗΣΗΣ Φασούλα Ευαγγελία, Πανούσης Ιωάννης ΝEOSET A.E, Βασιλικό Χαλκίδας KEYWORDS :ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΙΟΙΚΗΣΗΣ, ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Διαβάστε περισσότερα

Προγράμματα Κατάρτισης από την ITMC A.E.

Προγράμματα Κατάρτισης από την ITMC A.E. Ι Τ Μ C Α. Ε. Σ Υ Μ Β Ο Υ Λ Ο Ι Ε Π Ι Χ Ε Ι Ρ Η Σ Ε Ω Ν INNOVATION, TECHNOLOGY & MAΝAGEMENT CONSULTANTS «Στόχος μας είναι ο μετασχηματισμός των εταιρικών πελατών μας σε δυναμικούς, αποτελεσματικούς και

Διαβάστε περισσότερα

1. ΠΟΙΟΤΗΤΑ 2. ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ 3. ΑΡΧΕΣ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ 4. ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ISO 9001:2000 5. ΚΟΣΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ

1. ΠΟΙΟΤΗΤΑ 2. ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ 3. ΑΡΧΕΣ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ 4. ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ISO 9001:2000 5. ΚΟΣΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ 1. ΠΟΙΟΤΗΤΑ 2. ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ 3. ΑΡΧΕΣ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ 4. ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ISO 9001:2000 5. ΚΟΣΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ISO 9000 : 2000 Ορισµός Ποιότητας Ο βαθµός ISO 9000 : 2000 Απαίτηση Η ανάγκη ή

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενο. «ιοικώ σηµαίνει διαχειρίζοµαι πληροφορίες για να πάρω αποφάσεις» Βασικότερες πηγές πληροφοριών. Τι είναι η Έρευνα Μάρκετινγκ

Περιεχόµενο. «ιοικώ σηµαίνει διαχειρίζοµαι πληροφορίες για να πάρω αποφάσεις» Βασικότερες πηγές πληροφοριών. Τι είναι η Έρευνα Μάρκετινγκ ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕ 0111 «Σύγχρονα Θέµατα ιοίκησης Αθλητισµού»

Διαβάστε περισσότερα

Διερεύνηση ψυχοκοινωνικών παραγόντων & μυοσκελετικών συμπτωμάτων σε εργαζόμενους σε τηλεφωνικά κέντρα

Διερεύνηση ψυχοκοινωνικών παραγόντων & μυοσκελετικών συμπτωμάτων σε εργαζόμενους σε τηλεφωνικά κέντρα Διερεύνηση ψυχοκοινωνικών παραγόντων & μυοσκελετικών συμπτωμάτων σε εργαζόμενους σε τηλεφωνικά κέντρα Θεώνη Κουκουλάκη Τοπογράφος Μηχανικός, Εργονόμος, Υπεύθυνη Κέντρου Ασφάλειας της Εργασίας Ελληνικό

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη σχέσεων συνεργασίας

Ανάπτυξη σχέσεων συνεργασίας Οι θεμελιώδεις αρχές της Ανθρωπιστικής Ψυχολογία αποτελούν τις βάσεις για την ανάπτυξη σχέσεων συνεργασίας. Και ειδικότερα: Επικέντρωση της προσοχής στο άτομο και στη βιωματική του εμπειρία Έμφαση σε κάποια

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 ο. Έννοια του Συστήματος. 1.1 Τι είναι Σύστημα

Κεφάλαιο 1 ο. Έννοια του Συστήματος. 1.1 Τι είναι Σύστημα Κεφάλαιο 1 ο Έννοια του Συστήματος 1.1 Τι είναι Σύστημα Ο όρος «Σύστημα» παρότι είναι πολυχρησιμοποιημένος στη καθημερινή ζωή μας, εν τούτοις παραμένει αρκετά «νεφελώδης» και παρεξηγημένος. Στην πραγματικότητα,

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΣΑΝ ΔΕΙΚΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Παναγιώτου Χρυσούλα Ανώτερη Νοσηλευτικός Λειτουργός Νοσηλεύτρια Ελέγχου Λοιμώξεων ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΦΟΥ

ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΣΑΝ ΔΕΙΚΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Παναγιώτου Χρυσούλα Ανώτερη Νοσηλευτικός Λειτουργός Νοσηλεύτρια Ελέγχου Λοιμώξεων ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΦΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΣΑΝ ΔΕΙΚΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Παναγιώτου Χρυσούλα Ανώτερη Νοσηλευτικός Λειτουργός Νοσηλεύτρια Ελέγχου Λοιμώξεων ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΦΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΣΑΝ ΔΕΙΚΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Φτάνοντας

Διαβάστε περισσότερα

Ηγεσία. Ενότητα 6: Ηγεσία - Οργανωσιακή μάθηση - Αλλαγές. Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής

Ηγεσία. Ενότητα 6: Ηγεσία - Οργανωσιακή μάθηση - Αλλαγές. Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Ηγεσία Ενότητα 6: Ηγεσία - Οργανωσιακή μάθηση - Αλλαγές Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΛΛΑΓΗ ΩΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑ

Η ΑΛΛΑΓΗ ΩΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑ ATHENS UNIVERSITY OF ECONOMICS & BUSINESS Η ΑΛΛΑΓΗ ΩΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑ Καθηγητής Δημήτρης Μπουραντάς Δ/ντής Executive MBA και M.Sc. in Human Resources Management ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Δείκτες Μέτρησης Ανθρώπινου Δυναµικού. Δρ. Κωνσταντίνος Τασούλης Καθηγητής Διοίκησης Ανθρώπινου Δυναµικού Deree The American College of Greece

Δείκτες Μέτρησης Ανθρώπινου Δυναµικού. Δρ. Κωνσταντίνος Τασούλης Καθηγητής Διοίκησης Ανθρώπινου Δυναµικού Deree The American College of Greece + Δείκτες Μέτρησης Ανθρώπινου Δυναµικού Δρ. Κωνσταντίνος Τασούλης Καθηγητής Διοίκησης Ανθρώπινου Δυναµικού Deree The American College of Greece Πρόγραµµα σεµιναρίου ü Συγκριτική αξιολόγηση (Benchmarking)

Διαβάστε περισσότερα

Οι αλλαγές του νέου προτύπου ISO 14001:2015

Οι αλλαγές του νέου προτύπου ISO 14001:2015 Οι αλλαγές του νέου προτύπου ISO 14001:2015 Νικόλαος Σηφάκης Αναπληρωτής Διευθυντής Πιστοποίησης Οκτώβριος 2014 Το νέο πρότυπο. ISO/DIS 14001:2015: Environmental management systems Requirements with guidance

Διαβάστε περισσότερα

ιοίκηση αθλητικών εγκαταστάσεων

ιοίκηση αθλητικών εγκαταστάσεων Παράγοντες αποτελεσµατικής λειτουργίας αθλητικής ιοίκηση αθλητικών εγκαταστάσεων Βασικά Ζητήµατα Οργάνωσης & ιοίκησης Μιας Αθλητικής Εγκατάστασης Η αποτελεσµατική λειτουργία µιας αθλητικής καθορίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Management. Facility. Η εύρυθμη λειτουργία στο επίκεντρο. Special Report: Facility Management. HR Professional

Management. Facility. Η εύρυθμη λειτουργία στο επίκεντρο. Special Report: Facility Management. HR Professional HR Professional Special Report: Facility Management Facility Management Η εύρυθμη λειτουργία στο επίκεντρο Η υποστήριξη και συντήρηση των «πάγιων στοιχείων» μιας επιχείρησης αποτελεί τη δεύτερη μεγαλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Εισηγητής : Γαλατσάνος Χ.

Εισηγητής : Γαλατσάνος Χ. ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΟΔΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΙΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΠΡΟΤΥΠΟΥ ISO 39001:2012 & ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΙΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Εμπειρική διερεύνηση των στάσεων των καταναλωτών απέναντι στα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας

Εμπειρική διερεύνηση των στάσεων των καταναλωτών απέναντι στα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας Εμπειρική διερεύνηση των στάσεων των καταναλωτών απέναντι στα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας Ονοματεπώνυμο: Φανή Φιλίππου Σειρά: 9 Επιβλέπων Καθηγητής: Παρασκευάς Αργουσλίδης Δεκέμβριος 2012 1 Σκοπός της

Διαβάστε περισσότερα

«Εισαγωγή στα Συστήµατα ιαχείρισης: Ποιότητα Περιβάλλον Ασφάλεια Τροφίµων»

«Εισαγωγή στα Συστήµατα ιαχείρισης: Ποιότητα Περιβάλλον Ασφάλεια Τροφίµων» «Εισαγωγή στα Συστήµατα ιαχείρισης: Ποιότητα Περιβάλλον Ασφάλεια Τροφίµων» ρ. Ευάγγελος Ευµορφόπουλος, Επιθεωρητής του ΕΦΕΤ, Επιστηµονικός Συνεργάτης του ΤΕΙ Αθηνών Σε ένα ανταγωνιστικό παγκόσµιο περιβάλλον,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗΣ 2008

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗΣ 2008 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗΣ 2008 ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΟΥ: "Μελέτη της χρηματοοικονομικής αποτύπωσης περιβαλλοντικών πληροφοριών, της περιβαλλοντικής διαχείρισης, επίδοσης και αποτελεσματικότητας των ελληνικών επιχειρήσεων"

Διαβάστε περισσότερα

2 ο Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ

2 ο Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ 2 ο Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις της µορφής «σωστό λάθος» Να χαρακτηρίσετε µε Σ (σωστό) ή µε Λ (λάθος) καθεµιά από τις παρακάτω προτάσεις.

Διαβάστε περισσότερα

A Project Management D SS based on a GIS Platform. Ένα χωρικό σύστημα υποστήριξης αποφάσεων για την διαχείριση έργων

A Project Management D SS based on a GIS Platform. Ένα χωρικό σύστημα υποστήριξης αποφάσεων για την διαχείριση έργων A Project Management D SS based on a GIS Platform Lazaros Kotsikas Civil Engineer, PhD lkotsikas@gmail.com Abstract In this paper we present a spatial decision support system for project management. The

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ Υπό ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΑΡΤΙΚΗ, ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ ΣΟΥΓΙΑΝΝΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΤ1ΚΗ Ανωτάτη Βιομηχανική Σχολή Πειραιά 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Τα συνήθη κριτήρια αξιολόγησης επενδύσεων βασίζονται

Διαβάστε περισσότερα

Η ερευνητική διαδικασία: Προετοιμασία ερευνητικής πρότασης

Η ερευνητική διαδικασία: Προετοιμασία ερευνητικής πρότασης Η ερευνητική διαδικασία: Προετοιμασία ερευνητικής πρότασης και συγγραφή ερευνητικής έκθεσης / διατριβής. Δρ. Ηλίας Μαυροειδής Σ.Ε.Π.,., Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Τα στάδια της ερευνητικής διαδικασίας

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα ιερεύνησης: Ο καιρός

Θέµα ιερεύνησης: Ο καιρός Θέµα ιερεύνησης: Ο καιρός Αντικείµενο της συγκεκριµένης δραστηριότητας είναι η µεθοδική παρατήρηση των καιρικών συνθηκών για ένα σχετικά µεγάλο χρονικό διάστηµα, η καταγραφή και οργάνωση των παρατηρήσεων

Διαβάστε περισσότερα

BELBIN. Στον τρόπο, δηλαδή με τον οποίο υποδέχονται και εξυπηρετούν τον πελάτη.

BELBIN. Στον τρόπο, δηλαδή με τον οποίο υποδέχονται και εξυπηρετούν τον πελάτη. 15ο Newsletter. 14/05/2012 BELBIN AN ΔΕΝ ΕΠΙΘΥΜΕΙΤΕ ΝΑ ΛΑΜΒΑΝΕΤΕ NEWSLETTERS, ΠΑΡΑΚΑΛΩ ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΤΕ ΤΟ ΣΤΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ: info@progressthrough.gr ή info@belbin.gr ΕΞΥΠΗΡΕΤΗΣΗ ΠΕΛΑΤΩΝ ΣΕ ΑΥΤΟ ΤΟ ΤΕΥΧΟΣ ΕΞΥΠΗΡΕΤΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Σύστηµα ιαπίστευσης Α.Ε.

Εθνικό Σύστηµα ιαπίστευσης Α.Ε. ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΑ Ο ΗΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΕΠΙΚΙΝ ΥΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΛΥΨΗ ΤΗΣ ΑΣΤΙΚΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΤΩΝ ΦΟΡΕΩΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ/ ΕΛΕΓΧΟΥ ΕΣΥ ΚΟ-ΑΣΤΙΚΕΥΘ/01/00/30-06-2008 1/5 ΕΣΥ ΚΟ-ΑΣΤΙΚΕΥΘ Έκδοση: 01

Διαβάστε περισσότερα

SELF DIAGNOSIS METHOD

SELF DIAGNOSIS METHOD SELF DIAGNOSIS METHOD Benefits from adopting an EMS Cost saving and improved management control, Compliance with legislation and good relations with stakeholders, Meeting customer expectations, Demonstration

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΥΓΙΕΙΝΗ - ΔΙΚΑΙΟ Τομέας Μεταλλευτικής Τμήμα Μηχανικών Μεταλλείων Μεταλλουργών

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΥΓΙΕΙΝΗ - ΔΙΚΑΙΟ Τομέας Μεταλλευτικής Τμήμα Μηχανικών Μεταλλείων Μεταλλουργών ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΥΓΙΕΙΝΗ - ΔΙΚΑΙΟ Τομέας Μεταλλευτικής Τμήμα Μηχανικών Μεταλλείων Μεταλλουργών ΕΝΟΤΗΤΑ 6. ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Ιωάννης Πασπαλιάρης, Καθηγητής, Τομέας Μεταλλουργίας Γεώργιος Ν. Παναγιώτου,

Διαβάστε περισσότερα

IMPROVE: Οδηγίες για την Πιστοποίηση Επαγγελµατιών Συµβούλων Επαγγελµατικού Προσανατολισµού

IMPROVE: Οδηγίες για την Πιστοποίηση Επαγγελµατιών Συµβούλων Επαγγελµατικού Προσανατολισµού IMPROVE: Οδηγίες για την Πιστοποίηση Επαγγελµατιών Συµβούλων Επαγγελµατικού Προσανατολισµού 1. Στόχος: 1.1. Οι οδηγίες έχουν αναπτυχθεί από τους συνεργάτες του προγράµµατος «IMPROVE: Improving Validation

Διαβάστε περισσότερα

- 1 - ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΘΟΔΟΥ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗΣ ΕΡΓΑΤΙΚΩΝ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ MILI (Method of Investigation for Labour Inspectors)

- 1 - ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΘΟΔΟΥ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗΣ ΕΡΓΑΤΙΚΩΝ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ MILI (Method of Investigation for Labour Inspectors) - 1 - ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΘΟΔΟΥ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗΣ ΕΡΓΑΤΙΚΩΝ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ MILI (Method of Investigation for Labour Inspectors) ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΚΑΤΣΑΚΙΩΡΗ, ΕΥΑ ΣΓΟΥΡΟΥ, ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΜΑΝΑΤΑΚΗΣ, ΣΤΑΥΡΟΣ ΓΟΥΤΣΟΣ, ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

CRM. Σηµειώσεις για το σεµινάριο Αθανάσιος Ν. Σταµούλης. Customer Relationship Management

CRM. Σηµειώσεις για το σεµινάριο Αθανάσιος Ν. Σταµούλης. Customer Relationship Management CRM Σηµειώσεις για το σεµινάριο Αθανάσιος Ν. Σταµούλης Customer Relationship Management Το Customer Relationship Management ή Marketing είναι µια συνολική πελατοκεντρική προσέγγιση που επιτρέπει τον εντοπισµό,

Διαβάστε περισσότερα

Εξωτερικός Έλεγχος Ποιότητας (External Quality Audit) στην Ακτινοθεραπεία στην Ελλάδα. Κώστας Ι. Χουρδάκης Ελληνική Επιτροπή Ατομικής Ενέργειας

Εξωτερικός Έλεγχος Ποιότητας (External Quality Audit) στην Ακτινοθεραπεία στην Ελλάδα. Κώστας Ι. Χουρδάκης Ελληνική Επιτροπή Ατομικής Ενέργειας Εξωτερικός Έλεγχος Ποιότητας (External Quality Audit) στην Ακτινοθεραπεία στην Ελλάδα Κώστας Ι. Χουρδάκης Ελληνική Επιτροπή Ατομικής Ενέργειας Θεσσαλονίκη, 13 Απριλίου 2014 Εργαλεία Ποιότητας Διασφάλιση

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή Δέσμευση και η επίδρασή της στην εργασιακή ικανοποίηση των υπαλλήλων της Ανώτατης Τεχνολογικής Εκπαίδευσης. Ανδρουλακάκη Αικατερίνη

Οργανωσιακή Δέσμευση και η επίδρασή της στην εργασιακή ικανοποίηση των υπαλλήλων της Ανώτατης Τεχνολογικής Εκπαίδευσης. Ανδρουλακάκη Αικατερίνη Π.Μ.Σ. ΔΙΕΘΝΗΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Οργανωσιακή Δέσμευση και η επίδρασή της στην εργασιακή ικανοποίηση των υπαλλήλων της Ανώτατης Τεχνολογικής Εκπαίδευσης Ανδρουλακάκη Αικατερίνη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΥΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΖΩΤΙΚΗΣ ΣΗΜΑΣΙΑΣ: ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΩΝ 2014 2015

ΠΟΛΥΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΖΩΤΙΚΗΣ ΣΗΜΑΣΙΑΣ: ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΩΝ 2014 2015 ΠΟΛΥΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΖΩΤΙΚΗΣ ΣΗΜΑΣΙΑΣ: ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΩΝ 2014 2015 ΑΡΧΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΚΥΠΡΟΥ ΙΟΥΛΙΟΣ 2013 Π Ρ Ο Ο Ι Μ Ι Ο Η σημασία του ανθρώπινου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ»

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ» ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Α. ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Dr. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΜΙΝΑΚΗΣ

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Dr. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΜΙΝΑΚΗΣ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Dr. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΜΙΝΑΚΗΣ Εκπαίδευση: 5.2010-10.2013 PhD in Marketing and Communication (Άριστα) Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Μάρκετινγκ και Επικοινωνίας 9.2008-5.2010 MSc

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΕΝΟΠΛΩΝ ΔΥΝΑΜΕΩΝ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΕΝΟΠΛΩΝ ΔΥΝΑΜΕΩΝ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΕΝΟΠΛΩΝ ΔΥΝΑΜΕΩΝ Υφηγητής Δρ. Α.Γ. Βαρηάς Επιτελής Δομών Ποιότητας, Έρευνας & Ανάπτυξης Επικοινωνία: a.varias@hndgs.mil.gr ΔΟΜΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΕΝΟΠΛΩΝ ΔΥΝΑΜΕΩΝ Τυποποίηση. Ενοποιημένες

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση Θέσεων ΣΕΣ για την Οδική Ασφάλεια

Παρουσίαση Θέσεων ΣΕΣ για την Οδική Ασφάλεια Ημερίδα για την Εβδομάδα Οδικής Ασφάλειας Αθήνα, 19 Μαρτίου 2013 Παρουσίαση Θέσεων ΣΕΣ για την Οδική Ασφάλεια Γιώργος Γιαννής, Κώστας Αντωνίου, Ματθαίος Καρλαύτης Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Η Οδική Ασφάλεια

Διαβάστε περισσότερα

Ανθρώπινοι πόροι ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ

Ανθρώπινοι πόροι ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ-ΠΘ-ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Θα παρουσιαστούν Η σπουδαιότητα των ανθρώπινων πόρων Οι λειτουργίες της διοίκησης ανθρώπινων πόρων

Διαβάστε περισσότερα