Το γνωσιακό - συμπεριφορικό πρόγραμμα ομαδικής θεραπείας της κατάθλιψης του Lewinsohn: Δομή, Ε- φαρμογή και Αποτελεσματικότητα του προγράμματος

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Το γνωσιακό - συμπεριφορικό πρόγραμμα ομαδικής θεραπείας της κατάθλιψης του Lewinsohn: Δομή, Ε- φαρμογή και Αποτελεσματικότητα του προγράμματος"

Transcript

1 Το γνωσιακό - συμπεριφορικό πρόγραμμα ομαδικής θεραπείας της κατάθλιψης του Lewinsohn: Δομή, Ε- φαρμογή και Αποτελεσματικότητα του προγράμματος ΚωνσταντΙνοσ ΕυθυμΙου*, μαρινα Ι. Ψωμα* Περίληψη το The coping with depression course - CWDC (To Πρόγραμμα για την αντιμετώπιση της Κατάθλιψης) των Lewinsohn et al. (1984) είναι μια ομαδική γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία για την κατάθλιψη. αποτελεί μια δομημένη ψυχοεκπαιδευτική θεραπεία που βασίζεται στη θεωρία της κοινωνικής μάθησης και στην κλινική της εφαρμογή, στην θεραπεία της συμπεριφοράς. το πρόγραμμα αποτελείται από 12 συνεδρίες και 2 αναμνηστικές. Η ψυχοεκπαιδευτική του δομή επιτρέπει να χρησιμοποιηθεί εύκολα και σε βιβλιοθεραπευτικές προσεγγίσεις (αυτοβοήθεια) καθώς και ως μέθοδος πρόληψης. Όπως η διεθνής βιβλιογραφία δείχνει, το πρόγραμμα εφαρμόζεται σε ενήλικες, εφήβους, ηλικιωμένους, εξωνοσοκομειακούς ασθενείς, ομάδες μειονοτήτων, καθώς και χρόνιους καταθλιπτικούς που δεν ανταποκρίνονται σε αντικαταθλιπτική θεραπεία. σειρά ερευνών δείχνουν ότι αποτελεί μια αποτελεσματική θεραπεία της κατάθλιψης ακόμα και σε ασθενείς με χρόνια και ανθεκτική κατάθλιψη που δεν ανταποκρίνονταν σε αντικαταθλιπτική θεραπεία. το πρόγραμμα έχει μεταφραστεί και προσαρμοστεί στα Ελληνικά, εφαρμόζεται στο Ινστιτούτο Έρευνας και θεραπείας της συμπεριφοράς καθώς και σε πανεπιστημιακά συμβουλευτικά κέντρα, δεν έχει όμως ακόμη παρουσιάσει την αποτελεσματικότητά του σε ελληνικό δείγμα ασθενών. Λέξεις κλειδιά: ομαδική γνωσιακή συμπεριφορική ψυχοθεραπεία, πρόγραμμα αντιμετώπισης της κατάθλιψης, ψυχοεκπαίδευση, κατάθλιψη *Δρ Κλινικής Ψυχολογίας Παν/μίου Αθηνών Διδάσκων ΕΚΠΑ (Π.Δ. 407/80) Υπεύθυνος Τμήματος Θεραπειών Ενηλίκων του Ινστιτούτου Έρευνας και Θεραπείας της Συμπεριφοράς **Ψυχολόγος, - Ψυχοθεραπεύτρια, MSc Σχολικής Ψυχολογία MSc. Παν/μίου Αθηνών Ινστιτούτο Έρευνας και Θεραπείας της Συμπεριφοράς Εισαγωγή, θεωρητικό πλαίσιο Η κατάθλιψη είναι μια διαταραχή που επηρεάζει τη διάθεση του ατόμου και συνοδεύεται συνήθως από μειωμένη ενεργητικότητα και αυξημένη κόπωση. Το άτομο με κατάθλιψη συνήθως βιώνει αλλαγές στην όρεξη, στο βάρος, στον ύπνο, στον τρόπο όπου βλέπει τον εαυτό του (μειωμένη αυτοεκτίμηση και εμπιστοσύνη), τις σχέσεις του με τους άλλους αλλά και στο πως βιώνει καταστάσεις. Το καταθλιπτικό συναίσθημα έχει ένταση, διαρκεί μεγάλο χρονικό διάστημα και οδηγεί σε έκπτωση της λειτουργικότητας του ατόμου σε πολλούς τομείς [1,2]. Η Γνωσιακή - Συμπεριφορική θεραπεία (ΓΣΘ) που χρησιμοποιείται συχνότερα για την κατάθλιψη βασίζεται στο μοντέλο του Aaron Beck [3]. Το μοντέλο περιλαμβάνει τρεις βασικές έννοιες με τις οποίες εξηγείται το ψυχολογικό υπόστρωμα της κατάθλιψης. Οι έννοιες αυτές είναι η γνωσιακή τριάδα, τα σχήματα και οι γνωσιακές παραποιήσεις. Η γνωσιακή τριάδα, στην κατάθλιψη, αναφέρεται στον αρνητικό τρόπο με τον οποίο το άτομο αντιλαμβάνεται τον εαυτό του (ανεπαρκής, ανάξιος, μη αρεστός, άρρωστος), το κόσμο γύρω του (απαιτητικός, απορριπτικός) και το μέλλον (ζοφερό, επιφυλάσσει διαρκείς δυσκολίες, ματαιώσεις, απώλειες). Το σχήμα αναφέρεται σε μια γνωστική κατασκευή η οποία αποτελείται από σταθερά πρότυπα ερμηνείας ενός ορισμένου συνόλου ερεθισμάτων. Στην κατάθλιψη τα κυρίαρχα δυσλειτουργικά σχήματα οδηγούν σε συστηματική παραμόρφωση της πραγματικότητας (αρνητικές αντιλήψεις). Επίσης, οι γνωσιακές παραποιήσεις συντηρούν την πίστη του ατόμου στην ορθότητα και εγκυρότητα των αρνητικών πεποιθήσεων παρά την ύπαρξη στοιχείων για το αντίθετο. Συνήθη είδη γνωσιακών παραποιήσεων είναι το αυθαίρετο συμπέρασμα, η επιλεκτική αφαίρεση, η υπεργενίκευση, η μεγιστοποίηση και ελαχιστοποίηση, η προσωποποίηση και η διπολική σκέψη [4]. Η ομαδική παρέμβαση γνωσιακής συμπεριφορι-

2 κής κατεύθυνσης ακολουθεί τις βασικές αρχές της Γνωσιακής Συμπεριφορικής θεωρίας. Στηρίζεται σε τρία στοιχεία: την ύπαρξη προγράμματος για κάθε συνάντηση, την επανατροφοδότηση και την αποσαφήνιση των στόχων [5]. Παράλληλα, δευτερογενώς χρησιμοποιείται η δυναμική της ομάδας για τη διευκόλυνση της επίτευξης των στόχων της. Μέχρι τώρα έχουν αναπτυχθεί προγράμματα Γνωσιακής - Συμπεριφορικής ομαδικής παρέμβασης για ένα μεγάλο εύρος διαταραχών τόσο για κλινικά σύνδρομα ενηλίκων όπως είναι οι αγχώδεις και οι συναισθηματικές διαταραχές, η σχιζοφρένεια, οι διαταραχές διατροφής και η μετατραυματική διαταραχή άγχους, όσο και για ψυχικές διαταραχές και μαθησιακές δυσκολίες παιδιών και εφήβων όπως είναι η διαταραχή ελλειμματικής προσοχής υπερκινητικότητα, η νοητική υστέρηση, οι διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές, οι διαταραχές βασικών σωματικών λειτουργιών και οι διαταραχές μάθησης και επικοινωνίας. Παράλληλα αναπτύχθηκαν προγράμματα για προβλήματα και δυσκολίες όπως είναι η διαχείριση του θυμού, ο πόνος, τα χρόνια προβλήματα υγείας, η επίτευξη αυτοελέγχου κ.ά. Στη χώρα μας ομαδικές παρεμβάσεις έχουν γίνει για τη διαχείριση του άγχους και των αγχωδών διαταραχών, για τη διαχείριση του στρες, για την αντιμετώπιση του άγχους σε παιδιά, εφήβους και εκπαιδευτικούς, για τη βελτίωση της ψυχοσωματικής υγείας μέσω της ενίσχυσης των προσδοκιών αυτοαποτελεσματικότητας, σε εφήβους με ινσουλοεξαρτώμενο διαβήτη, καθώς σε παιδιά με νεφρωσικό σύνδρομο6. Οι Γνωσιακές - Συμπεριφορικές ομαδικές παρεμβάσεις είναι σύντομες, επαρκείς και αποτελεσματικές, φαίνεται να είναι αποτελεσματικότερες από άλλους τύπους ομαδικών παρεμβάσεων (ψυχοδυναμικού ή διαπροσωπικού τύπου) καθώς οι συμμετέχοντες διατηρούν τα θεραπευτικά οφέλη [6,7]. Επίσης, συγκρίνοντας την αποτελεσματικότητα της ατομικής και με την ομαδική παρέμβαση δεν διέφεραν μεταξύ τους, εμφάνιζαν όμως σαφή ανωτερότητα από τη λίστα αναμονής [8]. Αν εξαιρεθεί το κόστος χρόνου και χρήματος, τόσο το ατομικό όσο και το ομαδικό θεραπευτικό μοντέλο για την κατάθλιψη αποδεικνύονται εξίσου αποτελεσματικά [7]. Η θεωρία που αναπτύχθηκε από τον Lewinsohn [9] για την κατάθλιψη (σχήμα 1) βασίζεται στη σχέση μεταξύ κατάθλιψης και ρυθμού ενίσχυσης. Συγκεκριμένα, ένα χαμηλό επίπεδο θετικής ενίσχυσης δρα προκαλώντας καταθλιπτική συμπεριφορά. Η κατάθλιψη διατηρείται μέσω αυτού του χαμηλού επιπέδου. Η θετική ενίσχυση εξαρτάται από τα γεγονότα και τις δραστηριότητες, την μαθησιακή προϊστορία, την ηλικία, το φύλο κ.α. Επίσης εξαρτάται από την διαθεσιμότητα των ενισχυτών, την κατάσταση και τις δεξιότητες του ανθρώπου. Η ενίσχυση τρίτων (συμπάθεια, λύπηση κ.α.) ιδίως του άμεσου κοινωνικού περιβάλλοντος είναι υπεύθυνη για την διατήρηση της κατάθλιψης καθότι αναστέλλει τον καταθλιπτικό να προσπαθήσει να αποκαταστήσει την μειωμένη ροή θετικής ενίσχυσης επηρεάζοντας τους παράγοντες που έδρασαν πάνω του για την ανάπτυξή της. Σύμφωνα με αυτό το μοντέλο, η θεραπεία εστιάζεται στην αύξηση των θετικών ενισχυτών καθώς ο καταθλιπτικός περνά πολύ χρόνο με παθητικές ενασχολήσεις που αποκλείουν θετική ενίσχυση. Παράλληλα η θεραπεία πρέπει να επικεντρωθεί στην ανάπτυξη κοινωνικών δραστηριοτήτων γιατί στους καταθλιπτικούς λείπει η ικανότητα να συμπεριφερθούν με τέτοιο τρόπο που θα κάνουν τον συνομιλητή τους να αισθανθεί άνετα (χαμηλωμένο βλέμμα, σιγανή φωνή, έλλειψη ανατροφοδότησης στην συζήτηση, έλλειψη ενδιαφέροντος για το περιεχόμενο της συζήτησης και για τους άλλους). Δεν ξέρουν να δείχνουν ανοιχτά τα αρνητικά τους συναισθήματα αλλά γκρινιάζουν και είναι εχθρικοί. Τέλος, πρέπει να βελτιώσουν τον τρόπο επικοινωνίας τους (παράπονο, έλλειψη ικανότητας να καταλάβουν τα μηνύματα των άλλων κ.α.) [10]. Σχήμα 1:Σχηματική απεικόνιση της αιτιολογίας και της διατήρησης της καταθλιπτικής συμπεριφοράς [11] Οι Lewinsohn, Hoberman, Teri και Hautzinger [12] κατασκεύασαν ένα πιο ολοκληρωμένο θεωρητικό μοντέλο για την παθολογία και διατήρηση της κατάθλιψης (δες σχήμα 2). Το μοντέλο αυτό υποθέτει ότι υπάρχει ένας μεγάλος αριθμός προσωπικών και περιβαντολλογικών παραγόντων που σχετίζονται με την εμφάνιση της κατάθλιψης. Επίσης, υποστηρίζει ότι η κατάθλιψη μπορεί να μειωθεί αλλάζοντας τις συμπεριφορές, σκέψεις, συναισθήματα και το περιβάλλον του ατόμου. 61

3 62 Το Πρόγραμμα για την Αντιμετώπιση της Κατάθλιψης, δομή και εφαρμογή Σχήμα 2. Ένα ολοκληρωμένο μοντέλο για την κατάθλιψη [14] Σύμφωνα με αυτό το μοντέλο στρες ευαλωτότητας, οι καταθλιπτικογόνες διαδικασίες ξεκινούν με την ύπαρξη προδιαθετικών παραγόντων ή γεγονότων που προκαλούν κατάθλιψη. Αυτοί οι στρεσογόνοι παράγοντες εισάγουν το άτομο σε ένα καταθλιπτικό επεισόδιο σε τέτοιο βαθμό που εμποδίζεται σημαντικά η ανάπτυξη θετικών συμπεριφορών του ατόμου. Η παρεμπόδιση αυτών των θετικών αλληλεπιδράσεων ατόμουπεριβάλλοντος επιφέρει μία αλλαγή στην ποιότητα των αλληλεπιδράσεων και έχει ως αποτέλεσμα την εμφάνιση αρνητικών συναισθημάτων (δυσφορία). Συνεπώς το άτομο αρχίζει να βιώνει όλο και περισσότερα αρνητικές αλληλεπιδράσεις. Η συνεχόμενη αποτυχία του ατόμου για θετική ενίσχυση το οδηγεί σε αυξημένη επαγρύπνηση που οδηγεί σε αυτοκριτική, μεγέθυνση των αρνητικών επιδράσεων και απόσυρση. Αυτή η επαγρύπνηση οδηγεί το άτομο σε μεγέθυνση της αντίληψης ότι αποτυγχάνει να αντιμετωπίσει τις καταστάσεις. Με τη σειρά του αυτό φέρνει περισσότερη αρνητική κριτική και απόσυρση. Όλα αυτά οδηγούν σε μεγαλύτερη δυσφορία και κατάθλιψη. Επομένως, το άτομο βιώνει ακόμα περισσότερες αρνητικές αλληλεπιδράσεις. Όλο αυτό δημιουργεί ένα φαύλο κύκλο που συντηρεί την κατάθλιψη. Η θεραπεία της κατάθλιψης σύμφωνα με αυτό το μοντέλο απευθύνεται στην ύπαρξη στρεσσογόνων γεγονότων ζωής, αρνητικών, δυσλειτουργικών γνωσιών, και στοχεύει στην αύξηση των ευχάριστων δραστηριοτήτων και την ανάπτυξη κοινωνικών δραστηριοτήτων [13]. Το Πρόγραμμα «Coping With Depression Course» αναπτύχθηκε από τους Lewinsohn και Clarke [13] και πρόκειται για μια ομαδική γνωσιακή συμπεριφορική παρέμβαση για την κατάθλιψη. Αποτελεί μια αυστηρά δομημένη ψυχοεκπαιδευτική θεραπεία που βασίζεται στη θεωρία της κοινωνικής μάθησης [15] σύμφωνα με την οποία η συμπεριφορά (η κατάθλιψη) είναι αποτέλεσμα μάθησης που επηρεάζεται από την αλληλεπίδραση του ατόμου με το περιβάλλον. Τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι καταθλιπτικοί θεωρούνται να είναι αποτέλεσμα δυσπροσαρμοστικής μάθησης και κατά συνέπεια πρέπει να ξεμάθουν ή να ξαναμάθουν [16]. Το πρόγραμμα αποτελείται από 12 συνεδρίες (κάθε μία διαρκεί δύο ώρες) και 2 αναμνηστικές μετά από ένα μήνα και έξι μήνες μετά το πέρας της θεραπείας. Το πρόγραμμα διαρκεί οχτώ εβδομάδες και για τις πρώτες τέσσερις εβδομάδες λαμβάνουν χώρα δύο συνεδρίες τη βδομάδα. Στις δύο πρώτες συνεδρίες συζητούνται οι κανόνες της ομάδας, η συλλογιστική της θεραπείας, η θέση της θεωρίας της κοινωνικής μάθησης για την κατάθλιψη, ενώ παράλληλα δίδονται και οδηγίες για την εκμάθηση δεξιοτήτων αυτορρύθμισης. Στις επόμενες οχτώ συνεδρίες δίνεται αρχικά έμφαση στην αύξηση των ευχάριστων δραστηριοτήτων, διδάσκονται κοινωνικές δεξιότητες, δίνεται έμφαση στον έλεγχο αρνητικών ή δυσλειτουργικών σκέψεων σύμφωνα με το πρότυπο του Ellis [17] και τέλος γίνεται εκπαίδευση στη χαλάρωση. Οι τελευταίες δύο συνεδρίες εστιάζουν σε θέματα που αφορούν στην ολοκλήρωση, διατήρηση των θεραπευτικών επιτυχιών και πρόληψη της υποτροπής. Όλες οι συνεδρίες περιλαμβάνουν μια σύντομη εισαγωγή από τον θεραπευτή στην οποία χρησιμοποιείται πλούσιο υλικό από το «Εγχειρίδιο του θεραπευτή», ανασκόπηση των εργασιών στο σπίτι, συζήτηση, παιχνίδια ρόλων τα οποία διδάσκονται με τη βοήθεια του συνθεραπευτή και δομημένες δραστηριότητες. Κατά την διάρκεια του προγράμματος χρησιμοποιείται ένα βιβλίο αυτοβοήθειας (Έλεγξε την κατάθλιψή σου, Control your depression) [18], ένα τετράδιο εργασιών για τους συμμετέχοντες (participant workbook) [19] και ένα εγχειρίδιο για τον συντονιστή (instructor s manual) [20]. Όλα τα πιο πάνω έχουν μεταφραστεί και προσαρμοστεί στα ελληνικά σε ένα εγχειρίδιο το οποίο βρίσκεται υπό έκδοση [21]. Η ομάδα συνιστάται να περιλαμβάνει 6-10 θεραπευόμενους και έναν ή δύο θεραπευτές

4 [13]. Οι υποψήφιοι συμμετέχοντες λαμβάνουν μέρος σε δίωρη συνέντευξη, όπου συλλέγονται πληροφορίες ιστορικού και παρέχεται πληροφόρηση για το πρόγραμμα ώστε να αποφασίσουν τη συμμετοχή τους έχοντας επαρκή πληροφόρηση. Τα κριτήρια αποκλεισμού είναι η ύπαρξη νοητικής υστέρησης, σοβαρών δυσκολιών στην όραση ή την ακοή, διπολικής διαταραχής, σχιζοφρένειας ή χρήσης ουσιών [13]. Ο ρόλος του συντονιστή της ομάδας είναι περισσότερο εκπαιδευτικός παρά θεραπευτικός και οι συμμετέχοντες, κατά μία έννοια, θεωρούνται περισσότερο ως εκπαιδευόμενοι παρά ως ασθενείς. Δεν υπάρχει η κλασική θεραπευτική σχέση μεταξύ συντονιστή και συμμετεχόντων όπως είναι γνωστή από ομάδες αυτογνωσίας. Ο συντονιστής αναμένεται να είναι ενθουσιώδης, σαφής, ζεστός και ενδιαφέρεται για τη συνοχή της ομάδας, αλλά ως κύριο μέλημά του να αντιλαμβάνεται την αυστηρή εφαρμογή όλων των στοιχείων που απαρτίζουν το αυστηρά δομημένο πρόγραμμα παρέμβασης. Η δημιουργία θεραπευτικής συμμαχίας δεν αποτελεί κεντρικό σημείο της θεραπείας ή αυτοσκοπό όπως συμβαίνει με άλλες θεραπείες (ψυχοδυναμικές, προσωποκεντρικές), αλλά διευκολυντική των θεραπευτικών τεχνικών [16]. Το πρόγραμμα είναι ευέλικτο και προσαρμόζεται εύκολα έτσι ώστε να εφαρμοστεί σε ειδικούς πληθυσμούς. Αν και αρχικά το πρόγραμμα αυτό είχε σχεδιαστεί για να εφαρμόζεται σε ενήλικες, έχει χρησιμοποιηθεί, ύστερα από την κατάλληλη τροποποίηση, και με άλλους ειδικούς πληθυσμούς. Ήδη έχει αναπτυχθεί εγχειρίδιο παρέμβασης για εφήβους προσαρμοσμένο στις ανάγκες τους, ενώ παράλληλα προσφέρεται πρόγραμμα για γονείς [14], ηλικιωμένους με λιγότερες συνεδρίες και τεχνικές για να είναι λιγότερο κουραστικό, εξωνοσοκομειακούς ασθενείς, ομάδες μειονοτήτων και φροντιστές ηλικιωμένων [16]. Ακόμα, έχει χρησιμοποιηθεί σε ασθενείς με χρόνια κατάθλιψη που δεν ανταποκρίνονταν σε αντικαταθλιπτική θεραπεία [22] Στην Ελλάδα το πρόγραμμα αυτό έχει χρησιμοποιηθεί σε ομάδες στο Συμβουλευτικό Κέντρο Φοιτητών του Πανεπιστημίου Αθηνών καθώς και στο Ινστιτούτο Έρευνας και Θεραπείας της Συμπεριφοράς (ΙΕΘΣ). Τη δεδομένη χρονική στιγμή λαμβάνουν χώρα δύο ομάδες για την διαχείριση των καταθλιπτικών συμπτωμάτων στο ΙΕΘΣ και αναμένεται σύντομη ανακοίνωση των αποτελεσμάτων. Η αποτελεσματικότητα του προγράμματος Κατά το παρελθόν πολλές έρευνες έχουν δείξει την αποτελεσματικότητα της ατομικής ψυχοθεραπείας στην θεραπεία της κατάθλιψης [23,24,25]. Η αποτελεσματικότητα οποιασδήποτε μεθόδου θεραπείας της κατάθλιψης φαίνεται ότι σχετίζεται με τη βαρύτητα της κατάθλιψης πριν τη θεραπεία, τις προσδοκίες των συμμετεχόντων από τη θεραπεία, την ικανοποίηση σε σημαντικούς τομείς της ζωής, την υποστήριξη από το οικογενειακό περιβάλλον, τη σωματική υγεία, την έλλειψη αυτοκτονικών συμπεριφορών, τον βαθμό προσωπικού ελέγχου στη ζωή τους [13]. Συγκεκριμένα, ανασκοπήσεις έχουν δείξει ότι «το πρόγραμμα αντιμετώπισης της κατάθλιψης» του Lewinsohn είναι αποτελεσματικό για τη θεραπεία της κατάθλιψης και η αποτελεσματικότητά του μπορεί να συγκριθεί με άλλες μορφές ψυχοθεραπείας. Σε μια μεταανάλυση που έγινε από τον Cuijpers [16] συμπεριλήφθηκαν 20 έρευνες που επιλέχθηκαν με βάση συγκεκριμένα κριτήρια. Οι έρευνες περιελάμβαναν πειραματικό σχεδιασμό (χρήση ομάδας ελέγχου, τυχαία κατανομή στις συνθήκες, στοιχεία σχετικά με άτομα που εγκαταλείψαν και αξιολόγησης αποτελεσματικότητας μετά το πέρας της θεραπείας), συλλογή στοιχείων πριν και μετά την εφαρμογή του προγράμματος, ικανοποιητική περιγραφή της διαδικασίας και χρήση των κατάλληλων στατιστικών αναλύσεων (αξιοπιστία και εγκυρότητα των εργαλείων). Σε τρεις από τις δέκα έρευνες της μεταανάλυσης του Cuijpers [16] όπου «το πρόγραμμα αντιμετώπισης της κατάθλιψης» του Lewinsohn συγκρινόταν με μια ομάδα ελέγχου, βρέθηκε ότι το μέγεθος επίδρασης 26 ήταν 0,65 το οποίο υποδηλώνει μεγάλη αποτελεσματικότητα του προγράμματος. Επίσης, υπολογίστηκε το μέγεθος επίδρασης (d) συγκρίνοντας την βελτίωση πριν και μετά την εφαρμογή του προγράμματος. Το μέγεθος επίδρασης ήταν 1,21 (εξαιρετικά μεγάλη επίδραση). Επιπλέον υπολογίστηκε το μέγεθος επίδρασης για 1 μήνα, 6 μήνες, 1 χρόνο, 2 χρόνια μετά το πέρας της θεραπείας. Η επίδραση παραμένει σταθερή για ένα ως έξι μήνες. Μετά τον ένα χρόνο φαίνονται περισσότερα στοιχεία βελτίωσης Αν και η ποιότητα των περισσότερων μελετών είναι υψηλή (high quality studies), τα αποτελέσματα αυτά πρέπει να εξεταστούν με μεγάλη προσοχή καθώς ο αριθμός των μελετών είναι σχετικά μικρός και δεν υπάρχει ομάδα ελέγχου στην επαναληπτική σύγκριση 63

5 μετά από 1-2 χρόνια. Επιπλέον, σε τέσσερις από τις πέντε ομάδες που υπάρχουν δεδομένα για μετά από 1 και 2 χρόνια οι συμμετέχοντες είναι έφηβοι. Συνεπώς, δεν είναι ξεκάθαρο κατά πόσο τα αποτελέσματα αυτά μπορούν να γενικευτούν σε άλλες ομάδες. Επίσης, ο αριθμός των συμμετεχόντων είναι σχετικά μικρός. Σε κάποιες περιπτώσεις συμπεριλήφθηκαν ομάδες κάτω των 10 συμμετεχόντων. Ακόμα, στις περισσότερες έρευνες η ομάδα ελέγχου είναι από άτομα που περίμεναν στη λίστα αναμονής. Έρευνες έχουν δείξει ότι υπάρχουν διαφορές μεταξύ της ομάδας ελέγχου από άτομα που περιμένουν στη λίστα αναμονής, από εικονική ομάδα και ομάδα χωρίς θεραπεία. Ακόμα, διαφέρουν τα κριτήρια με τα οποία επιλέχθηκαν οι συμμετέχοντες. Σε 8 μελέτες, οι συμμετέχοντες πληρούσαν τα κριτήρια του DSM για την κατάθλιψη. Στις υπόλοιπες, οι συμμετέχοντες είτε δεν πληρούσαν όλα τα κριτήρια της κατάθλιψης είτε χρησιμοποιήθηκαν μη κλινικές συνεντεύξεις για τη διάγνωση. Επιπλέον, μόνο δύο έρευνες συγκρίνουν «το πρόγραμμα αντιμετώπισης της κατάθλιψης» με κάποια άλλη παρέμβαση [16]. Παρ όλους αυτούς τους περιορισμούς μία μεταανάλυση κρίνεται απαραίτητη καθώς προσφέρει μια γενική εικόνα για την αποτελεσματικότητα αυτού του προγράμματος και η εικόνα αυτή δείχνει αισιόδοξα αποτελέσματα. Θέλοντας να συγκριθεί η αποτελεσματικότητα του «προγράμματος αντιμετώπισης της κατάθλιψης» σε σχέση με άλλες παρεμβάσεις, συγκρίθηκε το μέγεθος επίδρασης αυτής της έρευνας με άλλη μεταανάλυση. Στην μεταανάλυση των Robinson, Berman και Neimeyer [27] για χρήση ψυχοθεραπείας στη θεραπεία της κατάθλιψης, το μέγεθος επίδρασης ήταν λίγο μεγαλύτερο (0,73). Η διαφορά είναι μικρή και μπορεί να οφείλεται σε διαφορές στην μέθοδο που χρησιμοποιήθηκε, στην επιλογή των μελετών (έρευνες με βιβλιοθεραπεία) και των συμμετεχόντων (χρήστες ουσιών, φροντιστές ηλικιωμένων). Επομένως, αν εστιαστούμε στο «πρόγραμμα αντιμετώπισης της κατάθλιψης» για ενήλικες, το μέγεθος επίδρασης είναι 0,84. Επιπλέον, συγκρίθηκαν τα στοιχεία στο Beck Depression Inventory (BDI) πριν και μετά την εφαρμογή του «προγράμματος αντιμετώπισης της κατάθλιψης» του Lewinsohn (σχημ. 3). Θα πρέπει να σημειωθεί ότι η σύγκριση έγινε με εστίαση σε ένα μόνο δεδομένο, τις μετρήσεις του BDI. Στο σχήμα 3 κάτω από την επικεφαλίδα «Ψυχοθεραπεία» συμπεριλήφθηκαν παραδοσιακές μορφές ομαδικής γνωσιακής ή συμπεριφορικής ή διαπροσωπικής θεραπείας, όπως και φαρμακοθεραπείας) Σχήμα 3. Η επίδραση διαφόρων μορφών ψυχοθεραπείας και του προγράμματος αντιμετώπισης της κατάθλιψης του Lewinsohn, όπως μετρήθηκε με το BDI [16] Σε έρευνα με ασθενείς που έχουν χρόνια κατάθλιψη και δεν ανταποκρίνονταν σε άλλη αντικαταθλιπτική θεραπεία που είχε χρησιμοποιηθεί κατά το παρελθόν, βρέθηκε ότι μειώθηκαν σημαντικά τα συμπτώματα της κατάθλιψης, βελτιώθηκε η ποιότητα της ζωής μετά το πέρας της θεραπείας και τα αποτελέσματα διατηρήθηκαν ακόμα και μετά από 26 εβδομάδες [22]. Επίσης, σε έρευνα με ασθενείς που είχαν υποκλινικά καταθλιπτικά συμπτώματα, φάνηκε ότι είναι αποτελεσματικό στη μείωση των καταθλιπτικών συμπτωμάτων και αύξηση των ευχάριστων δραστηριοτήτων [28]. Μακροχρόνια επωφελήθηκαν κυρίως αυτοί που είχαν αρχικά χαμηλά επίπεδα κατάθλιψης [29]. Επομένως φαίνεται ότι το πρόγραμμα με κάποιες τροποποιήσεις μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως μέθοδος πρόληψης της κατάθλιψης. Συζήτηση Συμπερασματικά, «το πρόγραμμα αντιμετώπισης της κατάθλιψης» κατορθώνει να συνδυάσει τη θεωρία της κοινωνικής μάθησης με την έρευνα ώστε να εδραιώσει καλύτερα το θεωρητικό κομμάτι [30]. Φαίνεται ότι αποτελεί μια αποτελεσματική θεραπεία της κατάθλιψης λαμβάνοντας πάντα υπόψη τον σχετικά μικρό αριθμό μελετών και τους περιορισμούς που υπάρχουν. 64

6 Είναι αποτελεσματική ακόμα και με ασθενείς που έχουν χρόνια κατάθλιψη και δεν ανταποκρίνονταν σε άλλη αντικαταθλιπτική θεραπεία που είχε χρησιμοποιηθεί κατά το παρελθόν [22]. Το γεγονός ότι είναι ένα ομαδικό πρόγραμμα το κάνει να υπερτερεί της ατομικής θεραπείας λόγω του ότι είναι πιο συμφέρον οικονομικά καθώς ένας θεραπευτής θεραπεύει ταυτόχρονα έναν αριθμό ασθενών μέσα σε συγκεκριμένη χρονική περίοδο, ενώ παράλληλα επιτρέπει μέσω παιχνιδιών-ρόλων με τους συμμετέχοντες την ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων, βασικό στοιχείο της διαταραχής αλλά και της πρόληψης της κατάθλιψης. Ακόμα, επειδή τα προβλήματα των συμμετεχόντων είναι διαφορετικά, το κάθε άτομο εκτίθεται σε τεχνικές επίλυσης ποικιλίας προβλημάτων, κάτι που βοηθάει στη γενίκευση των γνώσεων σε νέα προβλήματα που μπορεί να αντιμετωπίσουν στο μέλλον [13]. Επιπλέον, η ομαδική θεραπεία αυξάνει την πιθανότητα αρνητικών κοινωνικών συγκρίσεων μεταξύ των συμμετεχόντων. Το γεγονός αυτό παρέχει ευκαιρίες για αλλαγή που μπορεί να μην εμφανιστούν στην ατομική θεραπεία. Ακόμη, είναι πιο εύκολο για το άτομο να εντοπίσει τα γνωσιακά λάθη των άλλων και να επαναξιολογεί τις σκέψεις τους. Η διαδικασία αυτή το εισάγει σε μια διαδικασία επαναξιολόγησης των δικών του σκέψεων. Έτσι αυξάνεται η ικανότητά του να διορθώνει τις δικές του δυσπροσαρμοστικές αντιδράσεις [31]. Επιπλέον, η ψυχοεκπαιδευτική του δομή και τα κριτήρια επιλογής των συμμετεχόντων συμβάλλουν στην ευκολότερη προσέγγιση ανθρώπων, οι οποίοι κάτω από άλλες συνθήκες δεν θα επιζητούσαν θεραπεία, μια και γνωρίζουμε ότι μεγάλο ποσοστό ανθρώπων με κατάθλιψη δεν λαμβάνουν κάποια επαγγελματική βοήθεια. Ακόμα, το γεγονός ότι είναι ένα δομημένο πρόγραμμα που διδάσκει δεξιότητες βοηθά τους ασθενείς να αισθάνονται ότι έχουν τον έλεγχο της συμπεριφοράς τους και μπορούν να αντιμετωπίσουν την κατάθλιψη. Επίσης, είναι ένα σύντομο και αποτελεσματικό στο χρόνο πρόγραμμα που μπορεί να προσαρμοστεί εύκολα και να χρησιμοποιηθεί με αρκετούς πληθυσμούς και σε μια ποικιλία καταστάσεων. Τέλος, λόγω του αρκετά δομημένου του προγράμματος μπορεί να χρησιμοποιηθεί εύκολα σε βιβλιοθεραπευτικές προσεγγίσεις καθώς και ως μια μέθοδο για την πρόληψη της υποτροπής και για την πρωτογενή και δευτερογενή πρόληψη της κατάθλιψης [16]. Περαιτέρω έρευνα χρειάζεται ώστε να συγκριθεί η αποτελεσματικότητά του με άλλες ψυχοθεραπευτικές και φαρμακευτικές προσεγγίσεις [32]. Ακόμα, είναι σημαντικό να χρησιμοποιηθούν άλλες ομάδες ελέγχου και να αξιολογηθούν και αλλά στοιχεία λειτουργικότητας των συμμετεχόντων όπως ο κοινωνικός, διαπροσωπικός και επαγγελματικός τομέας. Καλό είναι να εξεταστεί η αποτελεσματικότητα του και σε άλλους πληθυσμούς όπως δυσθυμικούς, διπολικούς και να χρησιμοποιηθεί ως μέθοδος πρόληψης σε ασθενείς με μέτρια κατάθλιψη. Τέλος, με ενδιαφέρον αναμένεται η αξιολόγηση της ελληνικής προσαρμογής του προγράμματος. 65 Βιβλιογραφία 1. American Psychiatric Association. Diagnostic and Statistical manual of mental disorders, fourth edition, text revision. Washington DC: American Psychiatric Association, 2000 Chapter 13 pp Στεφανής Κ, Σολδάτος Κ, Μαυρέας Β. Ταξινόμηση ICD-10 Ψυχικών Διαταραχών και Διαταραχών της Συμπεριφοράς. Αθήνα: Εκδόσεις Βήτα; Beck AT, Rush AJ, Shaw BF, Emery G. Cognitive therapy of depression. New York: The Guilford Press, 1979 Chapter 1 pp Λέκκα Φ, Μαλτέζος Σ, Ποτουρίδου Π, Σανίδα Σ, Ευθυμίου Κ. Συμπεριφοριστικά γνωσιακά ερμηνευτικά μοντέλα της κατάθλιψης. Αθήνα: Εκδόσεις του ΙΕΘΣ; White JR. Introduction. In Cognitive behavioral group therapy. White JR, Freeman AS. (Eds.). Washington, DC: American Psychological Association, 2000 pp Καλαντζή-Αζίζι Α, Καραδήμας ΕΧ. Ομαδικές παρεμβάσεις γνωσιακής-συμπεριφοριστικής κατεύθυνσης. Ψυχολογία 2006; 13: Lynch D, Laws KR, McKenna PJ. Cognitive behavioural therapy for major psychiatric disorder: does it really work? A meta-analytical review of well-controlled trials. Psychol Med 2010; 40: Sharp DM, Power KG, Swanson V. A comparison of the efficacy and acceptability of group versus individual Cognitive Behaviour Therapy in the treatment of panic disorder and agoraphobia in Primary Care. Clin Psychol Psychother 2004; 11: Lewinsohn PM. The Behavioral Study and Treatment of Depression. In Progress in Behavior Modification. Hersen M, Eisler R, Miller P (Eds.). Academic Press, 1975 pp Ευθυμίου Κ. Εφαρμογή της συμπεριφοριστικής / γνωσιακής ψυχοθεραπείας στην κατάθλιψη. Αθήνα: Εκδόσεις του ΙΕΘΣ; Μπουλουγούρης Γ. Συμπεριφεριολογική ανάλυση και σχεδια σμός θεραπευτικής προσέγγισης. Στο Θέματα

7 66 Ψυχοθεραπείας της Συμπεριφοράς. Καλαντζή-Αζίζι Α, Δέγλερης Ν (Επιμ.). Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα, 1992 σελ Lewinsohn PM, Hoberman H, Teri L, Hautzinger M. An integrative theory of unipolar depresssion. In Theoretical issues in behavioral therapy. Reiss S, Bootzin R. (Eds.). New York: Academic Press, 1985 pp Lewinsohn PM, Clarke G. Group treatment of depressed individuals: The coping with depression course. Adv. Behav. Res. Ther. 1984; 6: Clarke G, Lewinsohn P, Hops H. Leader s manual for adolescent groups. Adolescent coping with depression course. New York: Edition Credits; Bandura A. Social Learning Theory. New Jersey: Prentice Hall, 1977 Chapter 1 pp Cuijpers P. A psychoeducational approach to the treatment of depression: A meta-analysis of Lewinsohn's Coping with Depression Course. Behav Ther 1998; 29: Ellis A, Harper RA. A guide to rational living. Hollywood, California: Wilshire Book; Lewinsohn PM, Muñoz RF, Youngren MA, Zeiss AM. Control your depression (revised edition). Englewood Cliffs, New Jersey: Prentice-Hall; Brown RA, Lewinsohn PM. Participant workbook for the Coping with Depression Course. Oregon: Castalia Publishing Company; Steinmetz JL, Antonuccio DO, Bond M, McKay G, Brown R, Lewinsohn PM. Instructor's manual for the Coping With Depression Course. Unpublished mimeograph, University of Oregon; Ευθυμίου Κ, Καπνογιάννη Γ, Κακλαμάνη Γ. Νικήστε την κατάθλιψη. Ένα δομημένο πρόγραμμα γνωσιακής συμπεριφοριστικής θεραπείας βασισμένο στο πρόγραμμα The coping with depression του Lewinsohn. Αθήνα: Εκδόσεις του ΙΕΘΣ; υπό έκδοση. 22. Swan J, Sorrell E, Mac Vicar B, Durham R, Matthews K. Coping with Depression : an open study of efficacy of a group psychoeducational intervention in chronic, treatmentrefractory depression. J Affect Disord 2004; 82: Beck AT, Alford BA. Depression: Causes and Treatment (2nd ed.). Philadelphia: University of Pennsylvania Press, 2009 Chapter 1 pp Cuijpers P, van Straten A, Warmerdam L, Andersson G. Psychological treatment of depression: A meta-analytic database of randomized studies. BMC Psychiatry 2008; 8(1): Cuijpers P, van Straten A, Schuurmans J, van Oppen P, Hollon SD, Anderson G. Psychotherapy for chronic major depression and dysthymia: A meta-analysis. Clin Psychol Rev 2009; 30(1): Schwarzer R. Meta-analysis programs. Berlin: Freie Universitaet; Robinson A, Berman S, Neimeyer A. Psychotherapy for the treatment of depression: A comprehensive review of controlled outcome studies. Psychol Bull 1990; 108: Allart-van Dam E, Hosman C, Hoogduin C, Schaap C. The Coping with Depression course: Short-term outcomes and mediating effects of a randomized controlled trial in the treatment of subclinical depression. Behav Ther 2003; 34: Allart-van Dam E, Hosman C, Hoogduin C, Schaap C. Prevention of Depression in subclinically depressed adults: Follow up effects on the Coping with Depression course. J Affect Disord 2007; 97: Koldjeski D. The coping with depression course: A psychoeducational intervention for unipolar depression: Peter M. Lewinsohn, David O. Antonuccio, Julia L. Steinmetz and Linda Teri. Eugene, Oregon: Castalia Publishing Company, 1984, Book Review. Patient Educ Counsel 1986; 8: Hollon S, Shaw B. Group cognitive therapy for depressed patients. In Cognitive therapy of depression. Beck A, Rush A, Shaw B (Eds.). New York: Guilford Press, 1979 pp McDermut W, Miller IW, Brown RA. The efficacy of group psychotherapy for depression: A meta-analysis and review of the empirical research. J Clin Psychol 2001; 8:

Ευθυμίου Κωνσταντίνος, Ψυχολόγος PhD Καπνογιάννη Σοφία, Ψυχολόγος MSc Κακλαμάνη Γεωργία, Ψυχολόγος MSc Αργαλιά Ευτυχία, Ψυχολόγος Βλασσοπούλου

Ευθυμίου Κωνσταντίνος, Ψυχολόγος PhD Καπνογιάννη Σοφία, Ψυχολόγος MSc Κακλαμάνη Γεωργία, Ψυχολόγος MSc Αργαλιά Ευτυχία, Ψυχολόγος Βλασσοπούλου Ευθυμίου Κωνσταντίνος, Ψυχολόγος PhD Καπνογιάννη Σοφία, Ψυχολόγος MSc Κακλαμάνη Γεωργία, Ψυχολόγος MSc Αργαλιά Ευτυχία, Ψυχολόγος Βλασσοπούλου Αγγελική, Ψυχολόγος Oμαδικό πρόγραμμα αντιμετώπισης της κατάθλιψης

Διαβάστε περισσότερα

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Ευάγγελος Χ. Καραδήµας & Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι Τοµέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήµιο Αθηνών Ένα οµαδικό παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Παρουσίαση στη ιηµερίδα του

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Γ. ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) Ημ/νίες Διεξαγωγής: 16-17/11, 30/11, 01/12, 07 08/12, 2013, 11-12/01, 25-26/01, 01-02/02, 15-16/02,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ Ένα ομαδικό γνωσιακό συμπεριφοριστικό πρόγραμμα για σχιζοφρενείς με σκοπό την αποκατάσταση και αποασυλοποιήση τους μέσω της βελτίωσης των γνωστ

ΓΕΝΙΚΑ Ένα ομαδικό γνωσιακό συμπεριφοριστικό πρόγραμμα για σχιζοφρενείς με σκοπό την αποκατάσταση και αποασυλοποιήση τους μέσω της βελτίωσης των γνωστ Η ελληνική έκδοση του IPT Απαρτιωτική Ψυχολογική Θεραπεία για Σχιζοφρενείς Κ. Ευθυμίου & Σ. Ρακιτζή Ινστιτούτο Έρευνας και Θεραπείας της Συμπεριφοράς ΓΕΝΙΚΑ Ένα ομαδικό γνωσιακό συμπεριφοριστικό πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής

Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής Εισαγωγή Η διάγνωση καρκίνου του μαστού αποτελεί ιδιαίτερα τραυματικό γεγονός 1,2 Στην τελευταία έκδοση του Diagnostic and Statistical

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Ζυγά, Επίκουρος Καθηγήτρια Βασικής Νοσηλευτικής, Τμήμα Νοσηλευτικής, Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου

Σοφία Ζυγά, Επίκουρος Καθηγήτρια Βασικής Νοσηλευτικής, Τμήμα Νοσηλευτικής, Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΓΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΩΣ ΒΑΣΙΚΗ ΔΕΞΙΟΤΗΤΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΩΝ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΩΝ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ Σοφία Ζυγά, Επίκουρος Καθηγήτρια Βασικής

Διαβάστε περισσότερα

Η Γνωσιακή Συμπεριφοριστική Θεραπεία στην Κατάθλιψη

Η Γνωσιακή Συμπεριφοριστική Θεραπεία στην Κατάθλιψη Η Γνωσιακή Συμπεριφοριστική Θεραπεία στην Κατάθλιψη Dr. Κωνσταντίνος Ευθυμίου Κλινικός Ψυχολόγος Ψυχοθεραπευτής & Αναστασία Σοφιανοπούλου, MSc Κλινική Ψυχολόγος - Ψυχοθεραπεύτρια Ινστιτούτο Έρευνας και

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Δανιηλίδου Νικολίνα, Ψυχολόγος, MSc στην Ψυχολογία της Υγείας

Γράφει: Δανιηλίδου Νικολίνα, Ψυχολόγος, MSc στην Ψυχολογία της Υγείας Γράφει: Δανιηλίδου Νικολίνα, Ψυχολόγος, MSc στην Ψυχολογία της Υγείας Η ιατρική ορίζει ως χρόνια ασθένεια την ασθένεια που είναι μακρόχρονη ή με συχνά επεισόδια. Παλαιότερα, η διάγνωση μιας σημαντικής

Διαβάστε περισσότερα

17/12/2007. Βασιλική Ζήση, PhD. Ποιότητα ζωής. Είναι ένα συναίσθημα που σχεδόν όλοι καταλαβαίνουμε, αλλά δεν μπορούμε να ορίσουμε (Spirduso, 1995)

17/12/2007. Βασιλική Ζήση, PhD. Ποιότητα ζωής. Είναι ένα συναίσθημα που σχεδόν όλοι καταλαβαίνουμε, αλλά δεν μπορούμε να ορίσουμε (Spirduso, 1995) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Μεταπτυχιακό πρόγραμμα ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ Μάθημα: Ψυχολογική Υποστήριξη σε Κλινικούς Πληθυσμούς Γνωστικοί & συναισθηματικοί παράγοντες Γνωστική Ψυχική ευεξία λειτουργία Υγεία & fittness

Διαβάστε περισσότερα

ιακοϖή καϖνίσµατος: Παρουσίαση ενός εγχειριδίου για θεραϖευτές και θεραϖευόµενους K. Ευθυµίου & Α. Σοφιανοϖούλου, Ινστιτούτο Έρευνας και Θεραϖείας της Συµϖεριφοράς ιακόϖτουµε το κάϖνισµα ζούµε ξανά ελεύθεροι

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ψυχοθεραπεία;

Τι είναι ψυχοθεραπεία; (M. HERSEN και W. SLEDGE, Encyclopedia of Psychotherapy Academic Press, 2002) 1 Τι είναι ψυχοθεραπεία; Ψυχοθεραπεία είναι η λεκτική επικοινωνία μεταξύ θεραπευόμενου και ψυχοθεραπευτή με σκοπό : Την διάγνωση

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ.

Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ. Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ. Ευσταθίου Γνωσιακή συµπεριφοριστική θεραπεία Σειρά προτάσεων παρέµβασης

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΣΙΑΚΗ-ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΣΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ AΓΟΡΑΦΟΒΙΑΣ. Ντιάνα Χαρίλα, MSc. Κλινική Ψυχολόγος (PhD) aharila@psych.uoa.gr

ΓΝΩΣΙΑΚΗ-ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΣΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ AΓΟΡΑΦΟΒΙΑΣ. Ντιάνα Χαρίλα, MSc. Κλινική Ψυχολόγος (PhD) aharila@psych.uoa.gr ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΓΝΩΣΙΑΚΗ-ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΣΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ AΓΟΡΑΦΟΒΙΑΣ Ντιάνα Χαρίλα, MSc. Κλινική Ψυχολόγος (PhD) aharila@psych.uoa.gr Σηµειώσεις Α έτος 2006 Η αγοραφοβία ανήκει

Διαβάστε περισσότερα

Διετές εκπαιδευτικό πρόγραμμα 2013-2014 Η Θεραπεία Συμπεριφοράς στις Διαταραχές Άγχους. Οργανώνεται από

Διετές εκπαιδευτικό πρόγραμμα 2013-2014 Η Θεραπεία Συμπεριφοράς στις Διαταραχές Άγχους. Οργανώνεται από Διετές εκπαιδευτικό πρόγραμμα 2013-2014 Η Θεραπεία Συμπεριφοράς στις Διαταραχές Άγχους Οργανώνεται από Το Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής (Ε.Π.Ι.Ψ.Υ.) Την Α Ψυχιατρική Κλινική του

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη περιστατικών (case studies) στο Γνωσιακό Συµπεριφοριστικόµοντέλο:παρουσίαση και ανάλυση περιπτώσεων Οργανωτής: Ινστιτούτο Έρευνας και Θεραπείας τηςσυµπεριφοράς, Αθήνα Πρόεδρος: Κ. Ευθυµίου Συζητητής:

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΩΜΑΤΙΚΟ- ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΜΕ ΘΕΜΑ: «ΟΜΑΔΙΚΕΣ ΨΥΧΟΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΣΧΙΖΟΦΡΕΝΕΙΑΣ» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΒΙΩΜΑΤΙΚΟ- ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΜΕ ΘΕΜΑ: «ΟΜΑΔΙΚΕΣ ΨΥΧΟΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΣΧΙΖΟΦΡΕΝΕΙΑΣ» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου και Κοινωνικού Κεφαλαίου ΒΙΩΜΑΤΙΚΟ- ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΜΕ ΘΕΜΑ: «ΟΜΑΔΙΚΕΣ ΨΥΧΟΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΣΧΙΖΟΦΡΕΝΕΙΑΣ» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΗΜΕΡ/ΝΙΑ ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ψυχιατρική Φίλιππος Γουρζής

Εισαγωγή στην Ψυχιατρική Φίλιππος Γουρζής Εισαγωγή στην Ψυχιατρική Φίλιππος Γουρζής Απαρτιωμένη Διδασκαλία Εισαγωγή στην Ψυχιατρική 21 ος αιώνας μεγάλη πρόοδος των συναφών επιστημών: Νευροεπιστήμες, Ψυχολογία, Κοινωνιολογία Προηγήθηκε περίοδος

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Εισαγωγή στην Κλινική Νευροψυχολογία της Μείζωνος Κατάθλιψης & της Σχιζοφρένειας (ONLINE CLINICAL SEMINAR) Εισηγητής: Δρ. Αλεξάνδρα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΑΙΤΙΑ & ΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΑΙΤΙΑ & ΘΕΡΑΠΕΙΑ Συνεδρίου-Σεμιναρίου Μητρικού Θηλασμού Μιλένα Ρούσκοβα 22-26 Οκτωβρίου 2014 ΞΑΝΘΗ ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΑΙΤΙΑ & ΘΕΡΑΠΕΙΑ Παναγιώτης Μ. Σαμαράς Ψυχολόγος Mphil, PgDip, BSc Hons κατάθλιψη της λοχείας Κύρια

Διαβάστε περισσότερα

Γνωσιακή-Συμπεριφοριστική Θεραπεία

Γνωσιακή-Συμπεριφοριστική Θεραπεία Γνωσιακή-Συμπεριφοριστική Θεραπεία Εκπαίδευση 2014-15 α β γ δ ε στ 2 Αγαπητοί συνεργάτες και σπουδαστές, Με μεγάλη χαρά παρουσιάζουμε το πρόγραμμα εκπαίδευσης στη γνωσιακήσυμπεριφοριστική θεραπεία για

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ: ΜΙΑ ΕΡΕΥΝΑ ΔΡΑΣΗΣ. Γεωργία Γκαντώνα¹ & Νικόλαος Παρίτσης²

Η ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ: ΜΙΑ ΕΡΕΥΝΑ ΔΡΑΣΗΣ. Γεωργία Γκαντώνα¹ & Νικόλαος Παρίτσης² Η ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ: ΜΙΑ ΕΡΕΥΝΑ ΔΡΑΣΗΣ Γεωργία Γκαντώνα¹ & Νικόλαος Παρίτσης² Οικοτροφείο ΕΠΑΚΜΟΣ, Εταιρία Συστημικής Θεραπείας και Παρέμβασης

Διαβάστε περισσότερα

Journal Club. Journal club. Journal club

Journal Club. Journal club. Journal club Ορόλοςτηςγραπτήςµελέτηςπερίπτωσης (case study) ως εκπαιδευτικό εργαλείο και ως πιστοποίηση της επιτυχηµένης εκπαίδευσης στο Γνωσιακό Συµπεριφοριστικό µοντέλο θεραπείας Κ. Ευθυµίου Ινστιτούτο Έρευνας και

Διαβάστε περισσότερα

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Χριστιάνα Μήτση Ψυχολόγος Μsc-Ψυχοθεραπεύτρια Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

Γνωσιακή-Συμπεριφοριστική Θεραπεία

Γνωσιακή-Συμπεριφοριστική Θεραπεία Γνωσιακή-Συμπεριφοριστική Θεραπεία Εκπαίδευση 2016-17 2 α β γ δ ε στ Πρόγραμμα εκπαίδευσης 2016-17 3 Η Εταιρεία Γνωσιακών Συμπεριφοριστικών Σπουδών συνεχίζει το εκπαιδευτικό έργο του Ινστιτούτου Έρευνας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΙΑΧΥΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Βάγια Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΙΑΧΥΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Βάγια Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος «Ενδυνάμωση και υποστήριξη ομάδων οικογενειών ατόμων με αυτισμό» Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων ΙΙ ΕΠΕΑΕΚ Ενέργεια 1.1.4 Εκπαίδευση Ατόμων με Ειδικές Ανάγκες Πράξη 1.1.4 α Φορέας Υλοποίησης:

Διαβάστε περισσότερα

Τα αποτελέσµατα της οµαδικής Γνωσιακής/Συµπεριφοριστικής παρέµβασης στη διακοπή του καπνίσµατος µε και χωρίς τη χρήση bupropion

Τα αποτελέσµατα της οµαδικής Γνωσιακής/Συµπεριφοριστικής παρέµβασης στη διακοπή του καπνίσµατος µε και χωρίς τη χρήση bupropion Τα αποτελέσµατα της οµαδικής Γνωσιακής/Συµπεριφοριστικής παρέµβασης στη διακοπή του καπνίσµατος µε και χωρίς τη χρήση bupropion Αγγελή, Κ., Ευθυµίου, Κ., Χαρίλα,, Ν., Καλπάκογλου,, Θ., Βλάχου, Μ., & Καλαντζή

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ 1 ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ Α. ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Το πρόγραμμα ειδίκευσης στη συστημική διάγνωση που προσφέρει το Λόγω Ψυχής Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές Διαταραχές. Κεφάλαια 7 8

Διατροφικές Διαταραχές. Κεφάλαια 7 8 Διατροφικές Διαταραχές Κεφάλαια 7 8 7. Πώς να βοηθήσουμε τα άτομα που υποφέρουν από Ψυχογενή Ανορεξία Στόχος η πάσχουσα να τρέφεται κανονικά ώστε να αποκατασταθεί το φυσιολογικό της βάρος. Ο στόχος αυτός

Διαβάστε περισσότερα

Εισηγήτρια: Ασπασία Τασίου και Τίνα Γκουντή

Εισηγήτρια: Ασπασία Τασίου και Τίνα Γκουντή Ινστιτούτο Έρευνας & Θεραπείας της Συµπεριφοράς ΤΜΗΜΑ Παιδιών και Εφήβων του ΙΕΘΣ Γλάδστωνος 10, (5 ος ορ.), Πλ. Κάνιγγος, 106 77 Αθήνα Τηλ. 210 3840129 Fax 210 3840803 http://www.ibrt.gr, e-mail: ibrt@ibrt.gr

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα για Συζήτηση. Παγίδες προς αποφυγή Τελικά.;

Θέματα για Συζήτηση. Παγίδες προς αποφυγή Τελικά.; 4/22/2016 template from www.brainybetty.com copyright 2006 2 Θέματα για Συζήτηση. Όροι και Ορολογία Συμμόρφωση Προσκόλληση Συνεργατική Θεραπεία - Αυτοδιαχείριση Παράγοντες που επιδρούν Πως εκτιμάται η

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΕ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΙΣΤΙΚΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣ (ΔΑΦ)

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΕ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΙΣΤΙΚΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣ (ΔΑΦ) Κατερίνα Μάσχα Λέκτορας Αναπτυξιακής Ψυχολογίας Τμήμα Ψυχολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης kmascha@psy.soc.uoc.gr ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΕ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΙΣΤΙΚΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Πανταζής Α. Ιορδανίδης Διδάκτωρ Ψυχιατρικής Α.Π.Θ Καθηγητής Ψυχολογίας & Διατροφής, ΑΤΕΙ Ιορδανίδης,, 10/3/11 1 ρ.πανταζής Ιορδανίδης, 10/3/11 2

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: ΔΙΑΦΥΛΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ

ΟΜΑΔΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: ΔΙΑΦΥΛΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΟΜΑΔΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: ΔΙΑΦΥΛΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ Μυρτώ Λεμονούδη και Έλλη Κουβαράκη MSc Κλινική Ψυχολογία Παν/μίου Αθηνών -Ψυχοθεραπεύτριες Επόπτης: Γιώργος Ευσταθίου Διδάκτωρ Κλινικής Ψυχολογίας Παν/μίου Αθηνών-Ψυχοθεραπευτής

Διαβάστε περισσότερα

BRAIN MATTERS INSTITUTE. Προγράμματα. Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015. Promoting Excellence in Mental Health through Learning

BRAIN MATTERS INSTITUTE. Προγράμματα. Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015. Promoting Excellence in Mental Health through Learning BRAIN MATTERS INSTITUTE Προγράμματα Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015 Στόχος του η Προώθηση της Ψυχικής Υγείας μέσα από την Μάθηση Promoting Excellence in Mental Health through Learning www.brainmattersinstitute.com

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος του νοσηλευτή στην ψυχολογική προσέγγιση του διαβητικού ασθενή

Ο ρόλος του νοσηλευτή στην ψυχολογική προσέγγιση του διαβητικού ασθενή Ο ρόλος του νοσηλευτή στην ψυχολογική προσέγγιση του διαβητικού ασθενή Κωνσταντίνος Τούφας, Νοσηλευτής, Msc Προϊστάμενος ΜΗΝ ΠΓΝΘ ΑΧΕΠΑ Εργαστηριακός Συνεργάτης ΑΤΕΙΘ Νοσηλευτικής Συντονιστής Εργαστηρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική Διευθυντής: Καθηγητής Φ. Γουρζής ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Ακ. Έτος 2014-2015 Πάτρα, 2014 Επιστημονικό Προσωπικό Ψυχιατρικής Κλινικής Διευθυντής: Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ

ΨΥΧΟΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΓΕΩΡΓΙΑ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΟΡΙΣΜΟΣ: Ψυχοεκπαιδευση είναι μια μορφή εκπαίδευσης και θεραπεία επιλογής για τα άτομα με ψυχικό πρόβλημα η οποία συνδιάζει διάφορες μορφές θεραπείας όπως η συμπεριφορική και η προσωποκεντρική.

Διαβάστε περισσότερα

Το IPT (Intergriertes Psychologisches Therapieprogramm bei Schizophren Erkrankten) είναιέναγνωσιακό συµπεριφοριστικό οµαδικό θεραπευτικό πρόγραµµα µε

Το IPT (Intergriertes Psychologisches Therapieprogramm bei Schizophren Erkrankten) είναιέναγνωσιακό συµπεριφοριστικό οµαδικό θεραπευτικό πρόγραµµα µε Μια σύντοµη παρουσίαση του προγράµµατος «Απαρτιωτικό, θεραπευτικόπρόγραµµαστη σχιζοφρένεια (ΙΡΤ)». Κ. Ευθυµίου & Σ. Ρακιτζή Ινστιτούτο Έρευνας και Θεραπείας της Συµπεριφοράς 1 Εισαγωγή Ι Το IPT (Intergriertes

Διαβάστε περισσότερα

Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας Παιδιών και Ενηλίκων (Ι.Ψ.Υ.Π.Ε.) Ψυχιατρική Περίθαλψη στο Σπίτι του Ασθενούς (Ψ.Π.Σ.Α.)

Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας Παιδιών και Ενηλίκων (Ι.Ψ.Υ.Π.Ε.) Ψυχιατρική Περίθαλψη στο Σπίτι του Ασθενούς (Ψ.Π.Σ.Α.) Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας Παιδιών και Ενηλίκων (Ι.Ψ.Υ.Π.Ε.) ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ: ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ Π. ΥΠΕΥΘΥΝOI ΤΜΗΜΑΤΟΣ Ψ.Π.Σ.Α.: ΤΣΙΠΟΥΡΙΔΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ: ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΖΕΙΚΟΥ ΕΒΕΛΙΝΑ: ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΥΤΡΙΑ Ψυχιατρική

Διαβάστε περισσότερα

Τι Είναι η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητα;

Τι Είναι η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητα; Τι Είναι η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητα; Τα κύρια συμπτώματα των παιδιών με ΔΕΠ-Υ είναι η εκδήλωση συμπτωμάτων απροσεξίας, υπερκινητικότητας και/ή παρορμητικότητας σε βαθμό δυσανάλογο

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Θέματα που θα αναπτυχθούν Άσκηση και κατάθλιψη Άσκηση και σχιζοφρένεια Άσκηση και αλκοόλ Εισαγωγή Για την αντιμετώπιση της κατάθλιψης και

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ Εντάσσεται στο Μέτρο 2.3 «Ενέργειες Πρόληψης Ενίσχυσης της Κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

Αναγνωρισμένο από το Ινστιτούτο Albert Ellis Νέα Υόρκη, Η.Π.Α. Διήμερο (2) Εργαστήριο Εκπαίδευσης σε Ψυχοθεραπευτικές Δεξιότητες.

Αναγνωρισμένο από το Ινστιτούτο Albert Ellis Νέα Υόρκη, Η.Π.Α. Διήμερο (2) Εργαστήριο Εκπαίδευσης σε Ψυχοθεραπευτικές Δεξιότητες. Αναγνωρισμένο από το Ινστιτούτο Albert Ellis Νέα Υόρκη, Η.Π.Α. Διήμερο (2) Εργαστήριο Εκπαίδευσης σε Ψυχοθεραπευτικές Δεξιότητες Εκπαιδεύτρια: Δρ. Kristine Doyle Διευθύντρια του Ινστιτούτου Albert Ellis

Διαβάστε περισσότερα

Φωτεινή Πολυχρόνη Επίκουρη Καθηγήτρια Πανεπιστήμιο Αθηνών Γιώτα Δημητροπούλου Λέκτορας Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων

Φωτεινή Πολυχρόνη Επίκουρη Καθηγήτρια Πανεπιστήμιο Αθηνών Γιώτα Δημητροπούλου Λέκτορας Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Μαθησιακές Δυσκολίες Φωτεινή Πολυχρόνη Επίκουρη Καθηγήτρια Πανεπιστήμιο Αθηνών Γιώτα Δημητροπούλου Λέκτορας Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων 1 Θεματικές ενότητες του μαθήματος Θεωρητικό πλαίσιο της διαδικασίας εκμάθησης

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση Υγεία και Ποιότητα Ζωής. Εισαγωγή. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Άσκηση Υγεία και Ποιότητα Ζωής. Εισαγωγή. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Άσκηση Υγεία και Ποιότητα Ζωής Εισαγωγή Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Θέματα που θα μελετηθούν Ορισμοί σχετικοί με την ψυχολογία άσκησης, την ψυχική υγεία, κλπ. Ποια πρέπει να είναι τα χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνιο Συνέδριο Ιατρικής Εργασίας & Περιβάλλοντος Αθήνα, 26 Νοεμβρίου Χρόνιος σπονδυλικός πόνος

Πανελλήνιο Συνέδριο Ιατρικής Εργασίας & Περιβάλλοντος Αθήνα, 26 Νοεμβρίου Χρόνιος σπονδυλικός πόνος Πανελλήνιο Συνέδριο Ιατρικής Εργασίας & Περιβάλλοντος Αθήνα, 26 Νοεμβρίου 2016 Χρόνιος σπονδυλικός πόνος Τζάνος Ιωάννης Αλέξανδρος Φυσίατρος, Διδάκτωρ ΕΚΠΑ Χρόνιος σπονδυλικός πόνος Διατήρηση του πόνου

Διαβάστε περισσότερα

Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΓΕΩΡΓΙΛΑ ΕΛΕΝΗ Απαρτιωμένη Διδασκαλία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Διάγνωση: είναι η πολύπλοκη διαδικασία αναγνώρισης και ταυτοποίησης μιας διαταραχής που γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ

ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ Διάρκεια 160 ώρες 1ος κύκλος (2014-15) Υπεύθυνη εκπαιδευτικού προγράμματος: Δρ. Μυτσκίδου Πασχαλιά Συνεργαζόμενοι φορείς ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Προγράμματα Ψυχολογικής Προετοιμασίας: Θεωρία, έννοιες και εφαρμογές. Νεκτάριος Α. Σταύρου Αθλητικός Ψυχολόγος

Προγράμματα Ψυχολογικής Προετοιμασίας: Θεωρία, έννοιες και εφαρμογές. Νεκτάριος Α. Σταύρου Αθλητικός Ψυχολόγος Προγράμματα Ψυχολογικής Προετοιμασίας: Θεωρία, έννοιες και εφαρμογές Νεκτάριος Α. Σταύρου Αθλητικός Ψυχολόγος Εισαγωγή Στο πλαίσιο του σύγχρονου αθλητισμού, τόσο οι προπονητές, όσο και οι αθλητές, αναγνωρίζουν

Διαβάστε περισσότερα

Τ , , Νέος κύκλος Σεµιναρίου Εκπαίδευση Αποτελεσµατικού Γονέα

Τ , , Νέος κύκλος Σεµιναρίου Εκπαίδευση Αποτελεσµατικού Γονέα www.apotinarxi.gr Τ. 210 7211953, 6944841313, Νέος κύκλος Σεµιναρίου Εκπαίδευση Αποτελεσµατικού Γονέα Το σεµινάριο έχει βοηθήσει εκατοµµύρια γονείς να βελτιώσουν τη σχέση τους µε τα παιδιά τους. Το σεµινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα στη Γνωστική Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία

Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα στη Γνωστική Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία Oδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2016-17 Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα στη Γνωστική Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία Επωνυμία και Βασική Περιγραφή Εκπαιδευτικού Προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Περίγραμμα Εισηγήσεων

Περίγραμμα Εισηγήσεων Περίγραμμα Εισηγήσεων Τίτλος Μαθήματος: Αναπτυξιακή ψυχολογία Κωδικός Μαθήματος: 724 Διάλεξη 1 Εισαγωγή στην αναπτυξιακή ψυχολογία πρέπει να γνωρίζουν: τους στόχους και το αντικείμενο της Εξελικτικής Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη (150 λέξεις) Ελληνικά (και Αγγλικά αν ζητείται) Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής:

Περίληψη (150 λέξεις) Ελληνικά (και Αγγλικά αν ζητείται) Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Έντυπο Συµµόρφωσης προς το Υπόδειγµα Συγγραφής Μελέτης Περίπτωσης µε Κύρια ιάγνωση στον Άξονα Ι Σηµειώστε: Τίτλος Έναρξη µε "Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης..."

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες ένας αριθµός εναλλακτικών µοντέλων για τον πόνο πέραν του ιατρικού ενσωµατώνουν ψυχολογικούς(αντίληψη,

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Εξειδίκευσης στην Ειδική Αγωγή

Πρόγραμμα Εξειδίκευσης στην Ειδική Αγωγή ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΨΥΧΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Χαρ. Τρικούπη 24, Αθήνα Τηλ: 210 3626445 www.kemepse.com e-mail: special.education.program.2013@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

Η Εταιρεία Γνωσιακών Συμπεριφοριστικών Σπουδών συνεχίζει το εκπαιδευτικό έργο του Ινστιτούτου

Η Εταιρεία Γνωσιακών Συμπεριφοριστικών Σπουδών συνεχίζει το εκπαιδευτικό έργο του Ινστιτούτου ΓΝΩΣΙΑΚΉ-ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΣΤΙΚΉ ΘΕΡΑΠΕΊΑ (Πρόγραμμα Εκπαίδευσης 2015-2016) 3 Η Εταιρεία Γνωσιακών Συμπεριφοριστικών Σπουδών συνεχίζει το εκπαιδευτικό έργο του Ινστιτούτου Έρευνας και Θεραπείας της Συμπεριφοράς,

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΓΙΑ ΤΟΝ ΘΕΡΑΠΕΥΤΗ. Εισαγωγή

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΓΙΑ ΤΟΝ ΘΕΡΑΠΕΥΤΗ. Εισαγωγή ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΓΙΑ ΤΟΝ ΘΕΡΑΠΕΥΤΗ Εισαγωγή Το παρόν εγχειρίδιο αποτελεί ένα δομημένο πρόγραμμα ομαδικής Γνωσιακής-Συμπεριφοριστικής Θεραπείας για το Κοινωνικό Άγχος. Πρόκειται για μία βραχεία παρέμβαση δέκα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΩΡΑ ΠΕΜΠΤΗ 6 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2014 16:30 Υποδοχή - Εγγραφή συνέδρων 18:00 Τελετή έναρξης 18:30 Κεντρική ομιλία Α. Καλαντζή-Αζίζι Η ψυχολογία των διδασκόντων στα Ανώτατα Εκπαιδευτικά

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογές της Γνωσιακής Συμπεριφοριστικής Ομαδικής Θεραπείας στην Κοινωνική Φοβία: Βιβλιογραφική ανασκόπηση

Εφαρμογές της Γνωσιακής Συμπεριφοριστικής Ομαδικής Θεραπείας στην Κοινωνική Φοβία: Βιβλιογραφική ανασκόπηση ΓΝΩΣΙΑΚΗ - ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΣΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ & ΘΕΡΑΠΕΙΑ TΟΜ. 2, TΕΥΧ. 1, ΣΕΛ. 53-64, 2016 Εφαρμογές της Γνωσιακής Συμπεριφοριστικής Ομαδικής Θεραπείας στην Κοινωνική Φοβία: Βιβλιογραφική ανασκόπηση ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΉ

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών. Αναστασία Σοφιανοπούλου, MSc, PhD

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών. Αναστασία Σοφιανοπούλου, MSc, PhD Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Αναστασία Σοφιανοπούλου, MSc, PhD Η επιστημονική μέθοδος (Ι) Πληροφορίες αμερόληπτες και αντικειμενικές Πέντε βήματα: Παρατήρηση Διατύπωση ερευνητικού ερωτήματος

Διαβάστε περισσότερα

Η περίπτωση έφηβης, 16 χρονών, με άγχος υγείας

Η περίπτωση έφηβης, 16 χρονών, με άγχος υγείας Η περίπτωση έφηβης, 16 χρονών, με άγχος υγείας Το κρίσιμο ζήτημα της εμπιστευτικότητας και της τήρησης του απορρήτου στη θεραπεία εφήβων Ευτυχία Αργαλιά, Ψυχολόγος, MSc Κλινικής Ψυχολογίας Επόπτρια: Δρ

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτισμός και ψυχοπαθολογία:

Πολιτισμός και ψυχοπαθολογία: Πολιτισμός και ψυχοπαθολογία: Επιπτώσεις στη συμβουλευτική και ψυχοθεραπεία με μετανάστες και τις οικογένειές τους Βασίλης Παυλόπουλος Τομέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών vpavlop@psych.uoa.gr http://www.psych.uoa.gr/~vpavlop

Διαβάστε περισσότερα

Επικοινωνία μεταξύ προσωπικού υγείας και ασθενών Ικανοποίηση Τήρηση των οδηγιών

Επικοινωνία μεταξύ προσωπικού υγείας και ασθενών Ικανοποίηση Τήρηση των οδηγιών Επικοινωνία μεταξύ προσωπικού υγείας και ασθενών Ικανοποίηση Τήρηση των οδηγιών Γ. Κουλιεράκης, Ph.D. Ψυχολόγος της Υγείας Τομέας Κοινωνιολογίας, Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας 17/10/2009 Π.Μ.Σ. Δ.Υ. & Δ.Υ.Υ.

Διαβάστε περισσότερα

Νοσηλευτική Ψυχικής Υγείας

Νοσηλευτική Ψυχικής Υγείας Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Νοσηλευτική Ψυχικής Υγείας Ενότητα 3: Παθολογική και Φυσιολογική Συμπεριφορά. Ψυχική Υγεία και Ψυχική Νόσος. Κριτική Θεώρηση. Μαίρη Γκούβα 1

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Πορεία, Πρόγνωση και Θεραπεία. Φίλιππος Γουρζής Καθηγητής Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών

ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Πορεία, Πρόγνωση και Θεραπεία. Φίλιππος Γουρζής Καθηγητής Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Πορεία, Πρόγνωση και Θεραπεία Φίλιππος Γουρζής Καθηγητής Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών Πορεία, Πρόγνωση Η πορεία είναι κρίσιμος παράγοντας για την εκτίμηση των κοινωνικών συνεπειών, του κόστους,

Διαβάστε περισσότερα

Εποπτεία στο 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Γνωσιακών Ψυχοθεραπειών 2 4 Νοεµβρίου 2007, Πάτρα Γ. Ευσταθίου

Εποπτεία στο 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Γνωσιακών Ψυχοθεραπειών 2 4 Νοεµβρίου 2007, Πάτρα Γ. Ευσταθίου Εποπτεία στο 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Γνωσιακών Ψυχοθεραπειών 2 4 Νοεµβρίου 2007, Πάτρα Γ. Ευσταθίου ΙΕΘΣ Αστική µη-κερδοσκοπική εταιρεία, ιδρύθηκε το 1992 από µέλη της ΕΕΕΣ ως ένα οργανωµένο πλαίσιο συστηµατικής

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι διακοπής καπνίσµατος

Μέθοδοι διακοπής καπνίσµατος Μέθοδοι διακοπής καπνίσµατος Ηβραχείαςµορφής Συµβουλευτική διαδικασία Η εφαρµογή του Γνωσιακού-Συµπερι φοριστικού µοντέλου ψυχοθεραπείας στη διακοπή του καπνίσµατος Μέθοδοι διακοπής καπνίσµατος Το διαθεωρητικό

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Κώστας Νικολάου ψυχίατρος Παρουσίαση βασισμένη στο: BPSD Educational Pack, International Psychogeriatric Association (IPA) 2002 Τα Συμπεριφορικά και Ψυχολογικά συμπτώματα

Διαβάστε περισσότερα

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Λαδιάς Αναστάσιος, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής Β Αθήνας Μπέλλου Ιωάννα, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής

Διαβάστε περισσότερα

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΚΩΔΙΚΟΣ: Ε.202-2 ΕΝΤΥΠΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΝΤΥΠΟ: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΚΔΟΤΗΣ: ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΥ Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ A ΜΕΡΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Υ ΕΞΑΜΗΝΟ: Γ ΜΑΘΗΜΑ:

Διαβάστε περισσότερα

Προαγωγή Υγείας. Προγράμματα άσκησης

Προαγωγή Υγείας. Προγράμματα άσκησης Προαγωγή Υγείας Προγράμματα άσκησης Σύσταση 13: Συστήνεται οι Γενικοί Ιατροί, άλλοι Ιατροί, καθώς και επαγγελματίες υγείας της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας να ενθαρρύνουν τους ασθενείς με κατάθλιψη (κυρίως

Διαβάστε περισσότερα

02/06/15. Όταν αισθανθούμε ότι κάτι μας απειλεί ο οργανισμός μας ετοιμάζεται για το σύνδρομο Fight or Flight, δηλαδή παλεύω ή φεύγω.

02/06/15. Όταν αισθανθούμε ότι κάτι μας απειλεί ο οργανισμός μας ετοιμάζεται για το σύνδρομο Fight or Flight, δηλαδή παλεύω ή φεύγω. Αντιμετωπίζοντας το στρες για μια χαρούμενη και δημιουργική ζωή Το στρες μπορεί από εχθρός μας να γίνει σύμμαχος Ένα ποσοστό άγχους είναι αναγκαίο στη ζωή μας γιατί μας βοηθάει να ενεργοποιηθούμε και να

Διαβάστε περισσότερα

Τηλ.210-6136075, 210-7252227, κιν.6974124411 kefthim@psych.uoa.gr. ibrt@ibrt.gr

Τηλ.210-6136075, 210-7252227, κιν.6974124411 kefthim@psych.uoa.gr. ibrt@ibrt.gr οµή και οδηγίες για την γραπτή παρουσίαση (case study) της θεραπείας ενός περιστατικού 1 Κωνσταντίνος Ευθυµίου Κλινικός Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπευτής (επόπτης Ι.Ε.Θ.Σ.) Παπαδιαµαντοπούλου 14, Αθήνα. Τηλ.210-6136075,

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχολογία της διατροφής

Ψυχολογία της διατροφής ΚαλλιOΠη ΕμμανουηλIδου Ψυχολογία της διατροφής Πώς οι διατροφικές συνήθειες αντανακλούν τον συναισθηματικό μας κόσμο Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α Πρόλογος Εισαγωγή Η διατροφή στη ζωή μας Πώς σχετίζεται η επιστήμη

Διαβάστε περισσότερα

Η Χυχιατρική στην Κοινότητα Αρχές Χυχοκοινωνικής Αποκατάστασης. Ρ. Γουρνέλλης Επίκουρος Καθηγητής Χυχιατρικής Β ΧΚΠΑ, ΠΓΝ «ΑΣΣΙΚΟΝ»

Η Χυχιατρική στην Κοινότητα Αρχές Χυχοκοινωνικής Αποκατάστασης. Ρ. Γουρνέλλης Επίκουρος Καθηγητής Χυχιατρικής Β ΧΚΠΑ, ΠΓΝ «ΑΣΣΙΚΟΝ» Η Χυχιατρική στην Κοινότητα Αρχές Χυχοκοινωνικής Αποκατάστασης Ρ. Γουρνέλλης Επίκουρος Καθηγητής Χυχιατρικής Β ΧΚΠΑ, ΠΓΝ «ΑΣΣΙΚΟΝ» Κοινωνική Χυχιατρική Η Κοινωνική Χυχιατρική αποτελεί κλάδο της ψυχιατρικής

Διαβάστε περισσότερα

Μάριος Γούδας Θέματα Διάλεξης. Ένας κοινά αποδεκτός ορισμός για τον όρο Θετική Ανάπτυξη είναι ο παρακάτω:

Μάριος Γούδας Θέματα Διάλεξης. Ένας κοινά αποδεκτός ορισμός για τον όρο Θετική Ανάπτυξη είναι ο παρακάτω: Ψυχολογία Φυσικής Αγωγής Διάλεξη 1 Θετική Ανάπτυξη μέσω της Φυσικής Αγωγής και του Παιδικού Αθλητισμού Μάριος Γούδας Θέματα Διάλεξης Τι εννοούμε με τον όρο Θετική Ανάπτυξη Φυσική Αγωγή, Παιδικός Αθλητισμός

Διαβάστε περισσότερα

Ομαδικό Πρόγραμμα για τη Μείωση του Σωματικού Βάρους και τη Βελτίωση της Εικόνας Σώματος

Ομαδικό Πρόγραμμα για τη Μείωση του Σωματικού Βάρους και τη Βελτίωση της Εικόνας Σώματος Ομαδικό Πρόγραμμα για τη Μείωση του Σωματικού Βάρους και τη Βελτίωση της Εικόνας Σώματος Ιόλα Αλ-Μπάχρι Σταυρούλα Ανθή Επιστημονικά Υπεύθυνη Φωτεινή Λέκκα Γενικές πληροφορίες Απευθύνεται σε ανθρώπους που

Διαβάστε περισσότερα

Περίγραμμα Μαθήματος

Περίγραμμα Μαθήματος Περίγραμμα Μαθήματος Κωδικός Μαθήματος: Τίτλος Μαθήματος Πιστωτικές Μονάδες (Credits/ECTS) SOWK-521 Μέθοδοι και Παρεμβάσεις 10 σε Ομάδες Τμήμα Εξάμηνο Προαπαιτούμενα Κοινωνικής Εαρινό Κανένα Εργασίας Είδος

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονικές Εκδόσεις Σειρά: «Κλινική ψυχολογία - ψυχοθεραπεία» Διεύθυνση: Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι

Επιστημονικές Εκδόσεις Σειρά: «Κλινική ψυχολογία - ψυχοθεραπεία» Διεύθυνση: Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι Επιστημονικές Εκδόσεις Σειρά: «Κλινική ψυχολογία - ψυχοθεραπεία» Διεύθυνση: Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι Μετάφραση: Λιζέττα Κονσουλίδου Επιμέλεια μετάφρασης: Χρύσα Ξενάκη Εξώφυλλο: Ντίνα Κόφφα ISBN 978-960-9405-21-8

Διαβάστε περισσότερα

Αρετή Ευθυμίου. Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών

Αρετή Ευθυμίου. Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών Αρετή Ευθυμίου Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών Ποιος είναι ο Φροντιστής Σύμφωνα με τον ορισμό που δίνει το δίκτυο EUROCARERS (www.eurocarers.org), φροντιστής

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Β. Α. Παπαγεωργίου MD, Med, Δρ. Α.Π.Θ. Παιδοψυχίατρος - TEACCH Consultant τ. Επίκουρος Καθηγήτρια Παιδοψυχιατρικής Οι Δ.Π.Τ. Δεν είναι απλώς αποκλίνουσες διατροφικές

Διαβάστε περισσότερα

Μετεκπαίδευση στη Νεοψυχαναλυτική διάγνωση και ψυχοθεραπεία παιδιών κι ενηλίκων - ΔΙ.ΚΕ.Ψ.Υ

Μετεκπαίδευση στη Νεοψυχαναλυτική διάγνωση και ψυχοθεραπεία παιδιών κι ενηλίκων - ΔΙ.ΚΕ.Ψ.Υ Oδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2016-17 Μετεκπαίδευση στη Νεοψυχαναλυτική διάγνωση και Επωνυμία και Βασική Περιγραφή Εκπαιδευτικού Προγράμματος Το ΔΙ.ΚΕ.Ψ.Υ.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ & ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: ΝΕΟΤΕΡΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ. Ο. Καρδακάρη, Νοσηλεύτρια M sc,κ/δ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΓΝΙ

ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ & ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: ΝΕΟΤΕΡΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ. Ο. Καρδακάρη, Νοσηλεύτρια M sc,κ/δ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΓΝΙ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ & ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: ΝΕΟΤΕΡΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ Ο. Καρδακάρη, Νοσηλεύτρια M sc,κ/δ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΓΝΙ Καρδιακή ανεπάρκεια & Κατάθλιψη θέμα μεγάλου ενδιαφέροντος: λόγω του υψηλού επιπολασμού τους & της τάσης

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ειδική Εκπαίδευση

Εισαγωγή στην Ειδική Εκπαίδευση Εισαγωγή στην Ειδική Εκπαίδευση Παιδιά με ειδικές ανάγκες Κατηγορίες διαφορετικών δυνατοτήτων Διανοητικές αναπηρίες (νοητική καθυστέρηση) Μαθησιακές δυσκολίες Συναισθηματικές ή συμπεριφορικές διαταραχές

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑ. Σοφία Πορτινού Ελληνικό Κέντρο Ψυχικής Υγιεινής και Ερευνών Μονάδα Γνωσιακών Ψυχοθεραπειών Αιγινήτειο Νοσοκομείο

ΓΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑ. Σοφία Πορτινού Ελληνικό Κέντρο Ψυχικής Υγιεινής και Ερευνών Μονάδα Γνωσιακών Ψυχοθεραπειών Αιγινήτειο Νοσοκομείο ΓΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Σοφία Πορτινού Ελληνικό Κέντρο Ψυχικής Υγιεινής και Ερευνών Μονάδα Γνωσιακών Ψυχοθεραπειών Αιγινήτειο Νοσοκομείο Γνωσιακή Ψυχοθεραπεία Βασική γνωσιακή αρχή: «Ταράσσει τους ανθρώπους

Διαβάστε περισσότερα

«Μαζί για την γυναίκα» Κακοποίηση: Ισότητα και Ενεργή Κοινωνία

«Μαζί για την γυναίκα» Κακοποίηση: Ισότητα και Ενεργή Κοινωνία «Μαζί για την γυναίκα» Κακοποίηση: Ισότητα και Ενεργή Κοινωνία 1 Ο NEWSLETTER ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2015 Ο Σύνδεσμος Μελών Γυναικείων Σωματείων Ηρακλείου & Νομού Ηρακλείου ξεκινά μια σειρά ενημερώσεων της κοινής γνώμης

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Σκαλούμπακας Ειδικός Παιδαγωγός M.ED.

Χρήστος Σκαλούμπακας Ειδικός Παιδαγωγός M.ED. Παιδαγωγική προσέγγιση των Διαταραχών Συμπεριφοράς και της Διαταραχής Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) Χρήστος Σκαλούμπακας Ειδικός Παιδαγωγός M.ED. ΓΝΠ «Π. & Α. Κυριακού» Β Παιδοψυχιατρικό

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιο Αθηνών. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ Μαράσλειο Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης

Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιο Αθηνών. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ Μαράσλειο Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιο Αθηνών ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ Μαράσλειο

Διαβάστε περισσότερα

Oδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Παιδεία Ομαδικο-Αναλυτικής Οικογενειακής Θεραπειας

Oδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Παιδεία Ομαδικο-Αναλυτικής Οικογενειακής Θεραπειας Oδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2016-17 Παιδεία Ομαδικο-Αναλυτικής Οικογενειακής Θεραπειας Επωνυμία και Βασική Περιγραφή Εκπαιδευτικού Προγράμματος Η ομαδικο-αναλυτική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΜΑΘΗΣΗ

ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΜΑΘΗΣΗ ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΜΑΘΗΣΗ Γιάννης Ιωάννου Β.Δ. MSc, MA 1 Θεωρητικό Υπόβαθρο Φιλοσοφία & Γνωστική Ψυχολογία Το Μεταμοντέρνο κίνημα Αποδοχή της διαφορετικότητας Αντίσταση στις συγκεντρωτικές

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργος Τσουβέλας. MSc, MPH, cphd Ψυχολόγος - Γνωσιακός Ψυχοθεραπευτής

Γιώργος Τσουβέλας. MSc, MPH, cphd Ψυχολόγος - Γνωσιακός Ψυχοθεραπευτής Εστιασμένη στο τραύμα γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία και ο ρόλος του σχολικού ψυχολόγου στη θεραπευτική υποστήριξη παιδιών θυμάτων σεξουαλικής κακοποίησης. Γιώργος Τσουβέλας MSc, MPH, cphd Ψυχολόγος -

Διαβάστε περισσότερα

Αυτισμός Υψηλής Λειτουργικότητας (Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος με Υψηλή Λειτουργικότητα) Χαρακτηριστικά

Αυτισμός Υψηλής Λειτουργικότητας (Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος με Υψηλή Λειτουργικότητα) Χαρακτηριστικά Αυτισμός Υψηλής Λειτουργικότητας (Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος με Υψηλή Λειτουργικότητα) Χαρακτηριστικά Ιουλιέττα Καλλή-Λαούρη, M.D., Ph.D. Παιδοψυχίατρος, Ψυχοθεραπεύτρια Παιδιών & Εφήβων 1 ο Παγκύπριο

Διαβάστε περισσότερα

MSc Cognitive Behavioural Psychotherapy (Adult) / Μεταπτυχιακό στη Γνωσιακή-Συμπεριφοριστική Ψυχοθεραπεία (Ενήλικες)

MSc Cognitive Behavioural Psychotherapy (Adult) / Μεταπτυχιακό στη Γνωσιακή-Συμπεριφοριστική Ψυχοθεραπεία (Ενήλικες) Oδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2016-17 MSc Cognitive Behavioural Psychotherapy (Adult) / Μεταπτυχιακό στη Γνωσιακή-Συμπεριφοριστική Ψυχοθεραπεία Επωνυμία

Διαβάστε περισσότερα

Σχιζοφρένεια. Τι Είναι η Σχιζοφρένεια; Από Τι Προκαλείται η Σχιζοφρένεια; Ποια Είναι Τα Συμπτώματα Της Σχιζοφρένειας;

Σχιζοφρένεια. Τι Είναι η Σχιζοφρένεια; Από Τι Προκαλείται η Σχιζοφρένεια; Ποια Είναι Τα Συμπτώματα Της Σχιζοφρένειας; Σχιζοφρένεια Τι Είναι η Σχιζοφρένεια; Η σχιζοφρένεια, μια πνευματική ασθένεια που προκαλεί διαταραχή στον τρόπο που σκέφτεται το άτομο, επηρεάζει περίπου το 1% του πληθυσμού. Συνήθως ξεκινά από τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ

ΣΥΝΘΕΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ ΣΥΝΘΕΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ Τσαμπίκα Μπαφίτη, M.Sc., Ph.D. Κλινική και σχολική ψυχολόγος Ψυχοθεραπεύτρια, ECP Εκ των Ένδον Χώρος Συμβουλευτικής & Ψυχοθεραπείας Εκπαιδεύτρια και επόπτρια, Λόγω

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ Η Ψυχοθεραπεία Κοινωνικοσυναισθηματικής Ανάπτυξης - ΨΚΣΑ στη διαχείριση των Διαταραχών Αυτιστικού Φάσματος Μέσης και Υψηλής Λειτουργικότητας: Εισαγωγή στις βασικές έννοιες. 9 Συναντήσεις,

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΙΔΑ Η ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ. Παρασκευή 23 Νοεμβρίου 2007. ώρα 9.30-14.45

ΗΜΕΡΙΔΑ Η ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ. Παρασκευή 23 Νοεμβρίου 2007. ώρα 9.30-14.45 ΗΜΕΡΙΔΑ Η ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ Παρασκευή 23 Νοεμβρίου 2007 ώρα 9.30-14.45 Αμφιθέατρο «Ι. Δρακόπουλος» Κεντρικό κτήριο Πανεπιστημίου Αθηνών (Πανεπιστημίου 30) ΟΡΓΑΝΩΣΗ Συμβουλευτικό

Διαβάστε περισσότερα