ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΝΟΣΟΥ ALZHEIMER ΚΑΙ ΣΥΝΑΦΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΝΟΣΟΥ ALZHEIMER ΚΑΙ ΣΥΝΑΦΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ"

Transcript

1 Επικοινωνία για τη νόσο Alzheimer 3 ΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚΔΟΣΗ ΤΕΥΧΟΣ 54 ο ΕΤΟΣ 15 ο ΙΟΥΝΙΟΣ 13 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΝΟΣΟΥ ALZHEIMER ΚΑΙ ΣΥΝΑΦΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ Αγαπητές φίλες και φίλοι, Α ρχίζοντας τη νέα ακαδημαϊκή χρονιά έχουμε καινούργιες ιδέες και καινούργια πρωτοποριακά προγράμματα, τα οποία θα ακολουθήσουμε έτσι ώστε οι ηλικιωμένοι που έχουν νοητικά, λειτουργικά ή και ήπια συμπεριφορικά και ψυχολογικά προβλήματα, αλλά και οι περιθάλποντές τους και οι οικογένειες ολόκληρες να έχουν καλύτερη ποιότητα ζωής. Μέσα από τα προγράμματα «Αριστεία», «Συνεργασία» και διδακτορικών διατριβών που βρίσκονται σε εξέλιξη επιστήμονες πολλών ειδικοτήτων του ΑΠΘ, αλλά και του Ερευνητικού Κέντρου Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης (ΕΚΕΤΑ) προσπαθούμε να αναπτύξουμε με τη βοήθεια των νέων τεχνολογιών Νέες Νευροψυχολογικές Εκτιμήσεις, -Salonica Test, Amsterdam ADL τεστ- Νέες και πρωτοποριακές Νευροφυσιολογικές Εκτιμήσεις Ηλεκτροεγκεφαλογράφημα, Προκλητά υναμικά-, Νέα Γονιδιακά Τest (APOE, TREM2), και τέλος εξετάσεις στο Εγκεφαλονωτιαίο υγρό (β-αμυλοειδές και ο- λική τ πρωτεΐνη) και όλα αυτά για την πρώιμη διάγνωση της άνοιας. Επίσης η προσπάθειά μας είναι εντατική στο να βοηθήσουμε τους ασθενείς με άνοια να ζουν για όσο μεγαλύτερο διάστημα μπορούν στα σπίτια τους είτε είναι μόνοι τους είτε ζουν με τις οικογένειές τους (έξυπνα σπίτια). Σας καλούμε όλους να ενώσουμε τις προσπάθειές μας και με τη βοήθεια και την φώτιση του Θεού να προχωρήσουμε και αυτή τη χρονιά για να πετύχουμε τους στόχους μας. Μάγδα Τσολάκη Εκδηλώσεις για την Παγκόσμια Ημέρα 1. Stand της Εταιρείας στη Βαλκανική Πλατεία, Νεάπολη 2 8 Σεπτεμβρίου 2. Stand στην Αριστοτέλους και Τσιμισκή στις Σεπτεμβρίου από τις ο Φιλανθρωπικό Ατομικό Πρωτάθλημα Σκάκι, το Σάββατο 21/9/2013 στην αίθουσα εκδηλώσεων του Κολεγίου ελασάλ 4. Stand σε συνεργασία με την κοινωνική οργάνωση «Αγάπη» επανδρωμένο από 2 ψυχολόγους μας στην Ικτίνου, στις 21 Σεπτεμβρίου, από τις Περίπατος μνήμης τη ευτέρα, 23 Σεπτεμβρίου. Αφετηρία: Πλατεία Αριστοτέλους (άγαλμα του Αριστοτέλη) στις 18.30, πορεία παραλιακώς μέχρι το κινηματοθέατρο «Αλέξανδρος», Εθνικής Αμύνης 1. Έναρξη εκδηλώσεων στις :30 ΓΡΑΜΜΗ ΒΟΗΘΕΙΑΣ ΓΡΑΜΜΗ ΒΟΗΘΕΙΑΣ : :30 000

2 2 Στόχοι Στόχοι της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Νόσου Alzheimer & Συναφών ιαταραχών και του περιοδικού Η Ομοσπονδία δημιουργήθηκε με στόχο: 1. Να προωθήσει την κατανόηση, την υποστήριξη καθώς και τη δράση όλων όσων έχουν οποιαδήποτε σχέση ή ενδιαφέρον που αφορά αυτή τη νόσο στα πλαίσια της ελληνικής επικράτειας 2. Να εγκαταστήσει επαφή με τις αντίστοιχες οργανώσεις άλλων χωρών 3. Να βοηθήσει στη δημιουργία Κέντρων Ημέρας και Οικοτροφείων (Ξενώνων) που θα ανακουφίζουν την οικογένεια από τη φροντίδα του ασθενούς 4. Να ενθαρρύνει τη συνεργασία, το συντονισμό των ενεργειών και των δραστηριοτήτων μεταξύ των συλλόγων σε όλη την Ελλάδα για την επίτευξη κοινών πρωτοβουλιών 5. Να ενθαρρύνει τη συγγραφική και εκπαιδευτική δραστηριότητα που θα απευθύνεται τόσο στους επαγγελματίες υγείας όσο και σε εκείνους που δεν έχουν καμία σχέση με το χώρο αυτό 6. Να βοηθήσει στη δημιουργία του κλίματος εκείνου, στην κοινωνία, που θα οδηγήσει στην όσο το δυνατόν μικρότερη περιθωριοποίηση των ασθενών και των οικογενειών τους, αλλά και στην πιο έγκαιρη αναζήτηση φροντίδας 7. Να προωθήσει την επιστημονική έρευνα καθώς και την ταχεία εισαγωγή στη χώρα μας νέων θεραπευτικών μεθόδων 8. Να οργανώσει παρεμβάσεις σε επίπεδο φορέων της Πολιτείας που διαμορφώνουν την οικονομική πολιτική και την πολιτική στο χώρο της υγείας 9. Σκοπός της έκδοσης του περιοδικού είναι να απαντάει στα συνήθη ερωτήματα των συγγενών με Νόσο Alzheimer και Συγγενών ιαταραχών, να ανακοινώνει και να σχολιάζει τα καινούρια επιτεύγματα στο χώρο και να αποτελέσει μέσο επικοινωνίας των ανθρώπων που φροντίζουν ασθενείς μέσω αλληλογραφίας Αγγελίδου Ε. Αδαλή Μ. Αλεξιάδου Σ. Αμερίδου Ι. Ανδριοπούλου Γ. Βασιλάκης Β. Βελεγράκη Θ. Βελημβασάκη Π. Βήτας Α. Βοσκοπούλου. Γάτος Κ. Γεώργιος Μ. Γεωργούση Μ. Γκλέτσος Α. Γκουλιόβα Α. ήμας Κ. Ελευθερίου Μ. Ευθυμίου Α. Επιστημονική Ομάδα της Ελληνικής Ομοσπονδίας Νόσου Alzheimer Ευσταθίου Κ. Ζαγανάς Ι. Ζαρκάδας Ν. Ζαφειρίου. Ζαχείλα Κ. Κακογιάννη Ν. Κάλφας. Καπτσιανού Γ. Καραγιώργος Α. Καρτσακλής Λ. Κασσιδιάρης Σ. Κουφογιάννη Κ. Κυριακουλάκη Ε. Κυριάκου Μ. Λυγερά Τ. Μαρκάτη Λ. Μάρκου Ν. Μελισσάρη Ι. Μερτζιάνη Ε. Μεταλληνός Ι. Μούγιας Α. Μπίσσας Κ. Μπουλγκούρα Β. Μπρουχάτσα Ε. Οικονομίδης. Παγίτσας Ι. Παναγιωτάκης Σ. Παπαλιάγκας Β. Παπαναστασίου Π. Παπαποστόλου Π. Παππά Α. Παρασκευαϊδης Ν. Παττακού Β. Πέτρου. Πετρούλιας Κ. Πλατής Α. Επιμέλεια: Τσολάκη Μάγδα, Νικολαΐδου Ευδοκία Ηλεκτρονική επιμέλεια: Λυκάκης Ελευθέριος Ιδιοκτήτης: Πανελλήνια Ομοσπονδία Νόσου Alzheimer & Συναφών ιαταραχών Εκδότης: Τσολάκη Μάγδα Επωνυμία: Έδρα: Πέτρου Συνδίκα 13, ΤΚ , Θεσσαλονίκη Τηλ: , Fax: (Αγ. Ελένη), (Αγ. Ιωάννης), (Κ.Η.Φ.Η.) Site: Εκτύπωση: ΚΕΘΕΑ ΣΧΗΜΑ + ΧΡΩΜΑ Μήνας - Τεύχος: Σεπτέμβριος - 54 ο Πόπτση Ε. Ρηγοπούλου Σ. Σκιάνης Ι. Σουμπάρα Μ. Σταματάκης Ν. Τζανακάκη Μ. Τζανουδάκη Α. Τζουράκης Π. Τσάνταλη Ε. Τσοκανάρη Ι. Τσολάκη Μ. Τσούνη Π. Φωτιάδου Α. Φωτόπουλος. Χατζηαδαμίδου Θ. Χατζηγεωργίου Γ. Ψαρουδάκη Κ. Πανελλήνια Ομοσπονδία Νόσου Alzheimer & Συναφών ιαταραχών

3 Κέντρα Ημέρας 3 Σ τη Θεσσαλονίκη λειτουργούν καθημερινά εκτός Σαββάτου και Κυριακής- δύο Κέντρα Ημέρας. Η «Αγία Ελένη» στην Πέτρου Συνδίκα 13 και ο «Άγιος Ιωάννης» στην Κωνσταντίνου Καραμανλή 164. Τα Κέντρα Ημέρας στελεχώνονται από έμπειρο και εξειδικευμένο προσωπικό που προσφέρουν τις υπηρεσίες τους για την καλύτερη και αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση της άνοιας. Θεραπευτικά προγράμματα «Αγία Ελένη» «Νοητική εκπαίδευση Ικανοτήτων προσοχής και εκτελεστικής λειτουργίας: με συζήτηση και σχολιασμό ντοκιμαντέρ σε video», εξασκεί τομείς της ακουστικής και οπτικής προσοχής μέσω της χρήσης ντοκιμαντέρ. Επίσης, προωθεί την κοινωνική συμμετοχή και την αλληλεπίδραση των συμμετεχόντων μέσα στην ομάδα. «Προσανατολισμός στην επικαιρότητα»: αποτελείται από μια δομημένη συζήτηση γύρω από την καθημερινή επικαιρότητα, την προβολή οπτικοακουστικού υλικού (ντοκιμαντέρ) και γύρω από το θέμα συζητούν το σχολιασμό του υλικού. Οι στόχοι του είναι η καλλιέργεια των νοητικών ικανοτήτων, η ενίσχυση της κοινωνικότητας και η μεταβίβαση των νέων γνώσεων στην καθημερινή ζωή. «Νοητική Εκπαίδευση μέσω Νοερής Απεικόνισης»: χρησιμοποιεί ως μέσο τη νοερή εικόνα καθώς και τις τεχνικές χαλάρωσης, προκειμένου να αντιμετωπίσει διαταραχές άγχους και να βελτιώσει την ικανότητα της οπτικής μνήμης σε ασθενείς με ήπια νοητική διαταραχή και σε ασθενείς με ήπια άνοια. «Χοροθεάτρο»: χρησιμοποιεί ως μέσο το χορό και το θεατρικό παιχνίδι προκειμένου να αντιμετωπιστούν διαταραχές συμπεριφοράς, όπως είναι η επιθετικότητα, το άγχος, η κατάθλιψη και η ευερεθιστότητα. Ταυτόχρονα καλλιεργεί ικανότητες, προσοχής, μνήμης, λόγου και εκτελεστικής λειτουργίας και απευθύνεται τόσο σε ασθενείς με άνοια όσο και σε άτομα με ήπια νοητική διαταραχή. «Νοητική Εκπαίδευση μέσω μουσικών ερεθισμάτων»: αποτελεί μια φαρμακευτική θεραπευτική μέθοδο σε άτομα με ήπια νοητική διαταραχή ή σε ασθενείς με άνοια. Γενικός στόχος του είναι η διατήρηση ή βελτίωση των νοητικών δεξιοτήτων. Οι συμμετέχοντες καλούνται να εκτελούν οδηγίες που αφορούν τα μουσικά αποσπάσματα που ακούνε, μέσω των οποίων εξασκούνται ικανότητες προσοχής, μνήμης, γλώσσας και διπλού έργου. «ΡΕΑ: Νοητική εκπαίδευση μέσω κινητικών εντολών»: αποτελείται από ασκήσεις ισορροπίας, Ελληνική Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συγγενών ιαταραχών βάδισης και συντονισμό κινήσεων, οι οποίες απαιτούν μνημονικές και οπτικοχωρικές ικανότητες, καθώς και ικανότητες προσοχής και διπλού έργου. Οι κινητικές ασκήσεις είναι οπτικοκινητικές και λεκτικοκινητικές, και έχουν ως στόχο τη διατήρηση και βελτίωση νοητικών ικανοτήτων. ευτερεύων στόχος είναι η βελτίωση της ισορροπίας, της βάδισης και το εύρος κίνησης των αρθρώσεων. Απευθύνεται σε άτομα με ήπια νοητική διαταραχή και σε ασθενείς με ήπια άνοια. «Άσκηση προσοχής και παραμέτρων εκτελεστικών λειτουργιών»: είναι ένα πρόγραμμα νοητικής εκπαίδευσης και αποτελείται από ασκήσεις που εκτελούνται γραπτά. Μέσω της άσκησης της προσοχής και των εκτελεστικών λειτουργιών βελτιώνονται και οι υπόλοιπες νοητικές λειτουργίες αλλά και η καθημερινή λειτουργικότητα των φυσιολογικών ηλικιωμένων, των α- τόμων με ΗΝ αλλά και των ασθενών με ήπια άνοια. «ιδασκαλία εσωτερικών στρατηγικών μνήμης»: εφαρμόζεται σε φυσιολογικούς ηλικιωμένους με προβλήματα μνήμης καθώς και σε άτομα με ήπια νοητική διαταραχή. Στοχεύει στη διδασκαλία μνημονικών στρατηγικών στους συμμετέχοντες, εφόσον δε διαθέτουν οι ίδιοι, και στην ενθάρρυνση της χρήσης αυτών σε διάφορους τομείς της καθημερινής ζωής όπως είναι τα ψώνια, τα ραντεβού, η μνήμη ονομάτων, καθώς και πρόσφατων γεγονότων. «ΠΗΤΕΡ ΠΑΝ: Νοητική εκπαίδευση μέσω παιχνιδιού»: απευθύνεται σε ασθενείς με ήπια και μέτρια άνοια. Μέσω του παιχνιδιού, καλλιεργείται η ακουστική και οπτική επιλεκτική προσοχή, η ικανότητα διπλού έργου, η εργαζόμενη και επεισοδιακή μνήμη, ο λόγος και οι οπτικοχωρικές ικανότητες. Στόχος του προγράμματος είναι η διατήρηση της νοητικής και λειτουργικής κατάστασης των ασθενών. «Άσκηση προσοχής και μνήμης σε Η/Υ»: εφαρμόζεται ειδικό λογισμικό για την άσκηση ικανοτήτων προσοχής, πλευρών εκτελεστικής λειτουργίας, ταχύτητας επεξεργασίας της πληροφορίας, οπτικής μνήμης, οπτικής αντίληψης και οπτικοχωρικών ικανοτήτων. Η άσκηση μέσω Η/Υ γίνεται αποδεκτή με ικανοποίηση και αισθήματα επιτυχίας από τους ασθενείς και έχει τη δυνατότητα να αναχαιτίσει τη νοητική έκπτωση που χαρακτηρίζει την άνοια και έτσι να σταθεροποιήσει ή και να βελτιώσει τις νοητικές επιδόσεις. «Λόγος»: στοχεύει στην καλλιέργεια και τη βελτίωση των γλωσσικών ικανοτήτων όσον αφορά στην κατανόηση και την παραγωγή του λόγου. Το πρόγραμμα πραγματοποιείται με τρεις τρόπους: Γραπτό, προφορικό και μέσα από τη χρήση του Η/Υ. «Εικαστική θεραπεία»: απευθύνεται σε ασθενείς με άνοια χρησιμοποιώντας την τέχνη προκειμένου να κινητο :30 ΓΡΑΜΜΗ ΒΟΗΘΕΙΑΣ :30-07:30

4 4 Προγράμματα Ομάδα Κατ οίκον ποιηθεί η σκέψη και η έκφραση των συναισθημάτων τους. «Ψυχοθεραπευτική προσέγγιση Gestalt»: συμμετέχουν άτομα με ήπια νοητική διαταραχή, προκειμένου να βελτιωθεί η ψυχική υγεία και το άγχος για τις νοητικές απώλειες. Παράλληλα πραγματοποιούνται ομάδες Σκάκι για τη διατήρηση της νοητικής εγρήγορσης και ομάδες Πληροφορικής με σκοπό την εξοικείωση με τη νέα τεχνολογία και τη βελτίωση της ταχύτητας επεξεργασίας και της προσοχής. Έχουν δημιουργηθεί ομάδες Ζωγραφικής με σκοπό την έκφραση συναισθημάτων, αλλά και τη βελτίωση της ψυχικής υγείας. Στο κέντρο ημέρας επίσης, πραγματοποιείται το πρόγραμμα της Χορωδίας, στο οποίο συμμετέχουν μέλη της εταιρείας και πάντα δίνουν το παρόν με ενθουσιασμό στις εκδηλώσεις της. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να τους δίνει την αίσθηση ότι είναι χρήσιμοι, έχουν αισθήματα ευεξίας και καλής διάθεσης. Επίσης υπάρχουν άτομα που συμμετέχουν σε πρόγραμμα Παραδοσιακών και μοντέρνων Ευρωπαϊκών χορών με σκοπό τη βελτίωση της ψυχικής τους υγείας, καθώς και της ποιότητας ζωής. Πρόγραμμα Ψυχοκινητικής Παρέμβασης Ψ υχοκινητική θεραπεία είναι μία μέθοδος παρέμβασης που στοχεύει στην ψυχοκινητική α- νάπτυξη και εξέλιξη των ατόμων (παιδιά, έφηβοι και ενήλικες), με κύρια μέσα το ανθρώπινο σώμα και διάφορες κινητικές και σωματικές δραστηριότητες. Το πρόγραμμα της Ψυχοκινητικής Παρέμβασης που εφαρμόζεται στη Μονάδα Αντιμετώπισης Προβλημάτων Νόσου Alzheimer «Αγία Ελένη» στοχεύει στη: 1. Βελτίωση των φυσικών ικανοτήτων (δύναμη, ταχύτητα, αντοχή, ευκινησία, ευλυγισία 2. Βελτίωση των νοητικών ικανοτήτων (αντίληψη, προσοχή, μνήμη, γλώσσα, σκέψη) 3. Βελτίωση των λειτουργικών ικανοτήτων 4. Βελτίωση της διάθεσης των συμμετεχόντων Μουζακίδης Χρήστος, Καθηγητής Φυσικής Αγωγής Η ομάδα «κατ οίκον φροντίδας», της Μονάδας Αντιμετώπισης προβλημάτων της νόσου Alzheimer «Αγία Ελένη», αποτελείται από Γιατρό, Οδοντίατρο, Ψυχολόγο και Κοινωνική Λειτουργό. Στόχος της ομάδας είναι να πραγματοποιεί επισκέψεις σε σπίτια ασθενών με άνοια τελικού σταδίου ή λιγότερο προχωρημένου σταδίου που για διάφορους λόγους δεν μπορούν να έρθουν στη μονάδα. Κάθε μέλος της διεπιστημονικής ομάδας εκτιμά την κατάσταση του ασθενούς από τη δική του πλευρά και προσφέρει το μέγιστο δυνατό. Το πεδίο δράσης της ομάδας συνίσταται σε αρχική εκτίμηση των αναγκών και των παρόντων προβλημάτων με στόχο τον αρτιότερο σχεδιασμό δράσεων παροχής υπηρεσιών και διενέργεια παρεμβάσεων, αξιολόγηση των αποτελεσμάτων, ανατροφοδότηση και νέο σχεδιασμό. Γίνεται νευροψυχολογική εκτίμηση του ασθενούς, στις περιπτώσεις που είναι εφικτό, διερεύνηση της ψυχολογικής κατάστασης του περιθάλποντα με κατάλληλες κλίμακες και ερωτηματολόγια και στη συνέχεια συμβουλευτική και στήριξη. Παρέχονται συμβουλές για την καλύτερη πρόληψη και ανακούφιση ποικίλων προβλημάτων (δυσκοιλιότητα, κατακλίσεις). Γίνεται εκτίμηση των κοινωνικών αναγκών της οικογένειας γενικότερα. Παρέχεται στήριξη και συμβουλευτική σχετικά με την κοινωνική ε- νεργοποίηση της οικογένειας εκ νέου και δίνονται πληροφορίες σχετικά με τους φορείς από τους οποίους μπορούν να αντλήσουν βοήθεια. Επίσης, γίνεται ενημέρωση σχετικά με τις παροχές που μπορούν να έχουν από τα ασφαλιστικά τους ταμεία και προσφέρεται εξυπηρέτηση στη διεκπεραίωση ζητημάτων με τα ασφαλιστικά ταμεία. Προσφέρονται κυρίως πράξεις προληπτικής οδοντιατρικής και παρέχονται συμβουλές για έγκαιρη διάγνωση στοματολογικών προβλημάτων και σωστή στοματική υγιεινή. Τέλος, κύριο μέλημα όλης της ομάδας είναι η διαρκής εκπαίδευση του περιθάλποντα τόσο με διευκρίνιση αποριών σχετικών με τη νόσο, όσο και με εκμάθηση απλών δεξιοτήτων που μπορεί όμως να βελτιώνουν α- ποτελεσματικά την καθημερινή φροντίδα του ασθενούς με άνοια και την ποιότητα ζωής του περιθάλποντα. Ευγενία Γκαβοπούλου, Οδοντίατρος Μαρίνα Ελευθερίου, Ψυχολόγος Ιωάννα Τσοκανάρη, Κοινωνική Λειτουργός Πανελλήνια Ομοσπονδία Νόσου Alzheimer & Συναφών ιαταραχών

5 Παρεχόμενες Υπηρεσίες 5 Ελληνική Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συγγενών ιαταραχών Παρεχόμενες Υπηρεσίες «Άγιος Ιωάννης» Νευροψυχολογική εκτίμηση Ψυχοκινητική εκτίμηση Ιατρείο (παθολογικό- νευρολογικό) Ομάδες στήριξης και εκπαίδευσης Περιθαλπόντων Οικογενειακή θεραπεία Ηλεκτροεγκεφαλογράφημα Φυσιοθεραπεία Γυμναστική Πληροφορική (εκμάθηση) Προγράμματα νοητικής αποκατάστασης (ομαδικά) 1. Ασκήσεις μνήμης και εκτελεστικής λειτουργίας 2. Ασκήσεις λόγου 3. Ασκήσεις μνήμης και προσοχής σε Η/Υ 4. Χαλάρωση με πολυαισθητηριακά ερεθίσματα 5. Ανάκληση ευχάριστων αναμνήσεων 6. Εκπαιδευτική Τηλεόραση 7. Ρομποτική Μονάδα Περιθαλπόντων «Πνοή» Παρεμβάσεις για τους περιθάλποντες ασθενών με άνοια 1. Ομάδα ψυχολογικής υποστήριξης Η ομάδα ψυχολογικής υποστήριξης βοηθά τους περιθάλποντες να ανταπεξέλθουν στο ρόλο τους, να λειτουργήσουν αποτελεσματικά και να παρέχουν υψηλή ποιότητα ζωής στους ασθενείς και στους εαυτούς τους. 2. Ομάδα ψυχοεκπαίδευσης μέσω διαδικτύου Η εξ αποστάσεως υπηρεσία στήριξης στοχεύει να καλύψει τις ανάγκες της μερίδας των περιθαλπόντων, οι ο- ποίοι λόγω γεωγραφικών, χρονικών ή άλλων περιορισμών δυσκολεύονται να συμμετάσχουν σε μια εκ του σύνεγγυς ομάδα στήριξης. Στόχος της είναι η παροχή πληροφοριών και πρακτικών συμβουλών προκειμένου η φροντίδα να είναι αποτελεσματικότερη. 3. Ομάδα διαχείρισης πένθους Απευθύνεται σε περιθάλποντες που βιώνουν πένθος λόγω της απώλειας του συγγενή τους. Στόχος της ομάδας είναι η παροχή ψυχολογικής υποστήριξης, η διαχείριση των συναισθημάτων του πένθους και η προσαρμογή στο νέο κύκλο ζωής τους. 4. Ομάδα για επαγγελματίες περιθάλποντες Απευθύνεται σε άτομα που φροντίζουν επαγγελματικά ασθενείς με άνοια. Ο στόχος της ομάδας είναι, κυρίως, η εκπαίδευση των επαγγελματιών στην άνοια και η εξειδίκευσή τους σε αυτή. Παρέχονται, επίσης, συμβουλές διαχείρισης των συναισθημάτων που προκύπτουν λόγω της φροντίδας. 5. Οικογενειακή στήριξη Απευθύνεται σε όλα τα μέλη της οικογένειας που φροντίζουν ένα άτομο με άνοια και στοχεύει στη βελτίωση της επικοινωνίας και των σχέσεων μεταξύ των μελών, με απώτερο στόχο την καλύτερη προσαρμογή της οικογένειας στη νέα κατάσταση. Χρησιμοποιούνται τεχνικές, κυρίως, από τη συστημική προσέγγιση. 6. υαδική Παρέμβαση Συμμετέχοντες είναι το άτομο που λαμβάνει φροντίδα και το άτομο που την παρέχει. Στόχοι της παρέμβασης είναι η βελτίωση της επικοινωνίας και η εκμάθηση νέων τρόπων αλληλεπίδρασης, η συζήτηση προβλημάτων σχετικά με τις νοητικές και λειτουργικές ελλείψεις του ασθενή και το πώς αυτές επηρεάζουν ξεχωριστά τον καθένα αλλά και τη σχέση τους, καθώς και ο καλύτερος προγραμματισμός για το μέλλον. 7. Πρόγραμμα διαχείρισης άγχους μέσω τεχνικών χαλάρωσης Στόχος του προγράμματος είναι η μείωση του άγχους και η διαχείριση των ψυχοσωματικών συμπτωμάτων που αυτό προκαλεί. Χρησιμοποιούνται θεραπευτικές τεχνικές όπως η προοδευτική νευρομυική χαλάρωση και η αυτογενής χαλάρωση που στοχεύουν στη βαθιά χαλάρωση του σώματος αλλά και του νου :30 ΓΡΑΜΜΗ ΒΟΗΘΕΙΑΣ ΓΡΑΜΜΗ ΒΟΗΘΕΙΑΣ : :30 000

6 64 Παγκόσμια Gestalt Ημέρα και Alzheimer Άνοια Εσένα πως σου φαίνεται γιατρέ; What does it look like? A Gestalt approach to dementia του Frans Meulmeester Σχόλια περίληψη: Κατερίνα Σιαμπάνη, Msc Συμβουλευτική ψυχολόγος Ψυχοθεραπεύτρια και Εκπαιδεύτρια Gestalt Τ ο παρόν κεφάλαιο περιέχεται στο βιβλίο Gestalt Therapy in Clinical Practice το οποίο πραγματεύεται θέματα ψυχοπαθολογίας από την οπτική της ψυχοθεραπείας Gestalt, η οποία σε ένα μεγάλο βαθμό βοηθά το άτομο να «κατακτήσει» την επαφή. Συνολικά 54 συγγραφείς, όλοι τους ψυχοθεραπευτές Gestalt, συμμετείχαν στη δημιουργία αυτού του βιβλίου που διαιρείται σε 4 μέρη. Προσωπικά κλήθηκα από τον εκδότη Jan Roubal να σχολιάσω το κείμενο του εξαιρετικού συναδέλφου μου Frans Meulmeester με τίτλο: What Does it Look Like? A Gestalt Approach to Dementia. Όπως χαρακτηριστικά υπογραμμίζει ο Frans ο τίτλος είναι η απάντηση που έδωσε στο γιατρό της μια ηλικιωμένη διαγνωσμένη με άνοια τύπου Alzheimer στο τρίτο στάδιο. Σύμφωνα με τα λόγια του γιατρού της: «Βρισκόταν ολοκληρωτικά σε σύγχυση και δεν είχε καμία επαφή με την πραγματικότητα», παρόλα αυτά, όταν ο γιατρός την είδε ξαπλωμένη στο πάτωμα και την ρώτησε: «Είσαι καλά κυρία Λιντς;». Η κυρία Λιντς του απάντησε: «Εσένα πως σου φαίνεται γιατρέ;»!!! Για εμάς τους θεραπευτές Gestalt πολλά στοιχεία των διαφόρων ψυχοπαθολογιών μπορούν να θεραπευθούν εάν το άτομο μάθει και αναλάβει την ευθύνη να επικοινωνεί τον αληθινό του εαυτό να κάνει δηλαδή επαφή με ολόκληρο τον εαυτό του (σκέψεις, συναισθήματα, ιδέες, σωματικές αισθήσεις, συναισθήματα, δηλαδή, με όλα αυτά που απαρτίζουν την ύπαρξή μας: νους, σώμα, ψυχή, πνεύμα). Οι περισσότεροι άνθρωποι και ιδιαίτερα εμείς που ζούμε στον υτικό λεγόμενο κόσμο, έχουμε δώσει έμφαση στο νοητικό μας εαυτό, έχουμε δηλαδή μάθει σε ένα μεγάλο βαθμό να εστιάζουμε στη σκέψη και αυτό δεν είναι κακό από μόνο του. Το κακό είναι ότι ένα μεγάλο μέρος των σκέψεων που κάνουμε αφορά υποθέσεις, σενάρια, φαντασίες τόσο για τους άλλους, όσο και για τον εαυτό μας. Με αποτέλεσμα ένα μεγάλο μέρος της ζωής μας να μην το βιώνουμε, να μην ζούμε δηλαδή στο παρόν, αλλά να το σκεφτόμαστε, να το ζούμε δηλαδή στο μυαλό μας. Έτσι, χάνουμε την επαφή με τον εαυτό μας, με την αλήθεια μας, με τους άλλους γύρω μας και κατά συνέπεια με τον κόσμο φύση, ζώα, κ.λ.π. Αυτό μπορεί να ξεκινά από την βρεφική και την παιδική ηλικία με τη μορφή των αμυντικών μηχανισμών που όλοι αναπτύσσουμε στην προσπάθειά μας να επιβιώσουμε. Αυτό σημαίνει πολύ απλά, ότι εάν εγώ σαν βρέφος είχα μια μητέρα που με παραμελούσε, που δεν απαντούσε στο κλάμα μου, με μια αγκαλιά, ένα χάδι, ένα χαμόγελο, ή το στήθος της για να θηλάσω, σιγά σιγά έμαθα να περιορίζω το κλάμα μου ή να ουρλιάζω για να με ακούσει. Εάν τώρα αυτή η μητέρα απαντά κάποια στιγμή με δυσφορία, με γκρίνια, με ξύλο: «Αμάν πια με κούφανες παλιόπαιδο, πάρε μια για να σκάσεις. Όλο κλαις, δεν μπορείς να ησυχάσεις λίγο». Ως βρέφος μαθαίνω να αναστρέφω τις ανάγκες μου. Ήδη έχω φτιάξει έναν αμυντικό μηχανισμό, αναστροφή, που συχνά σχετίζεται με την κατάθλιψη. Έχει ενδιαφέρον να αναφέρω στο σημείο αυτό τον τρόπο με τον οποίο μας εισάγει ο Frans στην άνοια και σας συνδέω από την πλευρά μου με όλα όσα προανέφερα. Ο Frans περιγράφει την άνοια με ένα ποίημα που έγραψε ο ίδιος και το παραθέτω μεταφρασμένο: Άνοια είναι στο τέλος της ζωής σου να διαπραγματεύεσαι με το παρελθόν σου. Να παλεύεις τώρα με ότι δεν πάλεψες τότε. Να κλαις τώρα για όσα δεν έκλαψες τότε. Να μιλάς ειλικρινά για όσα δεν μίλησες ανοιχτά τότε. Ένα μεγάλο ψυχόδραμα με εσένα σε ρόλο πρωταγωνιστή. Εάν λοιπόν φέρουμε πάλι στο μυαλό μας το παράδειγμα με το βρέφος που όταν κλαίει η μητέρα του δεν εμφανίζεται να το καθησυχάσει, μπορούμε να κάνουμε ίσως μια σύνδεση με μια μελλοντική ψυχοπαθολογία. Είπαμε πως μαθαίνει να αναστρέφει το κλάμα του, να μην εκφράζει τα συναισθήματά του και εάν αυτό συνεχιστεί για χρόνια να εξελιχθεί σε έναν καταθλιπτικό άτομο. Εάν τώρα σκεφτούμε ότι συνεχίζει ως ενήλικας να κρύβει την κατάθλιψη μέσα από δραστηριότητες και να καλύπτει τον εαυτό του με επίπλαστη ευτυχία, για παράδειγμα να βιώνει ευχαρίστηση μέσα από ένα επάγγελμα, έναν έρωτα ή και πολλούς, θα συνεχίσει να ζει μια ζωή που φαίνεται φυσιολογική. Το άτομο που έχει αναπτύξει την άμυνα της αναστροφής μπορεί κάλλιστα να ξεγελά και να κρύβει ακόμα και από τον ίδιο του τον εαυτό τα αληθινά του συναισθήματα. Και τι γίνεται όταν το άτομο πλησιάζει ή απομακρύνεται, λόγω ηλικίας τις περισσότερες φορές - χωρίς αυτό να είναι απαραίτητο, η ηλικία, εννοώ - από τις επίπλαστες επιτυχίες του; Όταν για παράδειγμα, συνταξιοδοτηθεί και βρίσκεται αντιμέτωπος με τον ίδιο του τον εαυτό; Και με την ιδέα αυτού που έρχεται σιγά σιγά όλο και πιο κοντά, ότι δηλαδή η ζωή του τελειώνει; Πόσο έτοιμος είναι αυτός ο άνθρωπος, Πανελλήνια Ομοσπονδία Νόσου Alzheimer & Συναφών ιαταραχών

7 Μια άλλη οπτική 7 πόσο αντέχει να εισέλθει σε ένα βαθύτερο υπαρξιακό επίπεδο; Πόσο έτοιμος είναι να δεχθεί, να δει την αλήθεια του τώρα; Τώρα που δεν έχει το επάγγελμα που τον κάλυπτε, τώρα που δεν έχει τον έρωτα που τον ευχαριστούσε; Τώρα που δεν έχει τα παιδιά να πάρει ευχαρίστηση φροντίζοντάς τα; Όλα τα παραπάνω έχουν ένα νόημα για εμάς τους θεραπευτές Gestalt που ασχολούμαστε με τις θεραπευτικές μη φαρμακευτικές παρεμβάσεις που στόχο έχουμε να υποστηρίξουμε ψυχολογικά τόσο το άτομο που πάσχει από άνοια όσο και το περιβάλλον του, τους περιθάλποντές του δηλαδή. Ο Frans άλλωστε στο κείμενο αυτό ξεκαθαρίζει ότι δεν τον ενδιαφέρει να μιλήσει για θέματα διάγνωσης ανάμεσα στους διάφορους τύπους άνοιας, όπως την άνοια τύπου Alzheimer που εμφανίζεται σε πρώιμη ηλικία ούτε για την Αγγειακή άνοια. Ο στόχος του συγκεκριμένου άρθρου είναι να προσεγγίσει το πώς βιώνει ο ίδιος ο ασθενής την άνοια που αφορά την τρίτη ηλικία. Όπως χαρακτηριστικά σημειώνει, στην περίπτωση της άνοιας που εμφανίζουν όλο και πιο συχνά ηλικιωμένα άτομα, δεν υπάρχει πάντα ξεκάθαρη βλάβη ή αλλαγή στη δομή του εγκεφάλου υποκείμενη στην άνοια και γι αυτό εν μέρει είναι ανοιχτό το ερώτημα: τι επιφέρει και ποιες είναι οι αιτίες αυτού του τύπου της άνοιας; Ο Frans χαρακτηρίζει την άνοια ως μια τρομερή διάγνωση, πρώτα για το ίδιο το άτομο, το οποίο ωστόσο δεν έχει καμία γνώση της διάγνωσης γιατί απλά κανείς δεν του το λέει. Σε υποσημείωση αναφέρει ότι μπορεί να προκαλεί έκπληξη, αλλά στην πραγματικότητα η άνοια είναι η μόνη ασθένεια που δεν δίνεται η διάγνωση στον ασθενή. ίνεται στη/στο σύζυγο, ή στα παιδιά, αλλά κρατείται μυστική από τον ασθενή. Ωστόσο, στις περισσότερες περιπτώσεις το άτομο έχει επίγνωση ότι κάτι του συμβαίνει, αλλά σπάνια μπορεί να γνωρίζει ή να καταλαβαίνει τι ακριβώς του συμβαίνει. εύτερον, είναι μια τρομερή διάγνωση για την/τον σύζυγο και/ή για τα παιδιά. Στις περισσότερες χρόνιες ασθένειες δεν υποφέρει μόνο ο ασθενής, υποφέρει ολόκληρη η οικογένεια. Στην πραγματικότητα, η διάγνωση της άνοιας είναι μια τρομερή διάγνωση και για έναν ακόμη λόγο, και αυτός είναι η ετυμολογία της λέξης άνοια, που σημαίνει: χωρίς νου. Στα αγγλικά επίσης, dementia= without mental abilities. Με άλλα λόγια, η λέξη άνοια υπονοεί ότι το άτομο χάνει το μυαλό του πράγμα που ερμηνεύεται ως οτιδήποτε λέει ή κάνει, δεν βγάζει νόημα. Κάτω από αυτό το πρίσμα, δεν είναι παράξενο που πολλοί ασθενείς έχουν την αίσθηση ότι κανείς πλέον δεν τους παίρνει στα σοβαρά πια και γι αυτό κάποιοι γίνονται επιθετικοί, κάτω από την αδυναμία να κάνουν τον εαυτό τους κατανοητό από τους άλλους. Ο Frans αναφέρει ότι αυτό τείνει να αλλάξει στο μέλλον και στη θέση του όρου «άνοια» ελπίζει να χρησιμοποιείται ο όρος «άτομα σε σύγχυση» ή «αποπροσανατολισμένα». Και σε υποσημείωση αναφέρει ότι ο όρος «αποπροσανατολισμένος» εισήχθη από τη Naomi Feil, η οποία εργάστηκε με τη συγκεκριμένη ομάδα ανθρώπων για πάνω από σαράντα χρόνια. Επιπλέον, είναι η ιδρύτρια της: Validation approach, η οποία είναι επίσης ανθρωποκεντρική προσέγγιση για τα άτομα που πάσχουν από άνοια (Feil, 1993). Ο Frans περιγράφει τα τρία στάδια της άνοιας κάτω από το πρίσμα των όρων Μορφή και Φόντο, ιδιαίτερα γνωστοί σε εμάς τους ψυχοθεραπευτές Gestalt, ωστόσο όχι και τόσο άγνωστοι σε όσους έχουν σπουδές ψυχολογίας ή ψυχιατρικής, μιας και είναι πολλοί κοντά στους όρους συνειδητό και ασυνείδητο, όχι όμως με τη στενή Φροϋδική ερμηνεία τους. Πρώτο στάδιο: Γνωρίζω ότι δεν γνωρίζω (ξεχνώ) à Μορφή και Αυτό με ενοχλεί à Φόντο. Η Μορφή εδώ είναι μια ξεκάθαρη ιστορία ζωής (το άτομο θυμάται ποιο είναι και τα βιώματά του). Το Φόντο εδώ είναι ο φόβος του «χάνω το μυαλό μου». Τα παραπάνω λόγια ίσως κάνουν κατανοητά την κατάσταση κρίσης ταυτότητας που βιώνει το άτομο στο πρώτο στάδιο της άνοιας: «Μπορείς να μου πεις, τι μου συμβαίνει; Μερικές φορές ξέρω τι κάνω και ξαφνικά δεν θυμάμαι ποιος είμαι ή τι μου συμβαίνει. Είναι όπως ακριβώς ένας διακόπτης που κάποιος τον ανοίγει ή τον κλείνει». «Σε παρακαλώ μπορείς να μου πεις τι μου συμβαίνει; Είναι σαν να έχω μια τρύπα στο κεφάλι μου. Σαν το κεφάλι μου να αδειάζει. Χάνω το μυαλό μου». Πως νιώθετε ακούγοντας τις δύο παραπάνω προτάσεις; Προσωπικά ένιωσα φόβο, έως και τρόμο. Αυτά είναι τα συναισθήματα που κυριαρχούν στα άτομα που πάσχουν από άνοια στο πρώτο στάδιο. Ενδιαφέρον έχει να μείνουμε λίγο στη στήριξη που δίνουμε στο άτομο. Είναι σημαντικό να βοηθήσουμε τόσο τον ίδιο τον ασθενή όσο και τα μέλη της οικογένειάς του με το να είμαστε πρόθυμοι να τους ακούσουμε. Το πιο σημαντικό στις περιπτώσεις που τα άτομα βρίσκονται σε τέτοια έντονη υπαρξιακή κρίση είναι να μιλήσουν για το βίωμά τους, να «ανοιχτούν», να μοιραστούν και να νιώσουν ότι κάποιος τους καταλαβαίνει. Το να καταφέρουμε από την πλευρά του ειδικού να εκφράσει ο ασθενής τα συναισθήματά του, τον φόβο και τις ανησυχίες του και να το βοηθήσουμε στη συνέχεια να τα διαχειριστεί είναι η αρχή μιας υποστηρικτικής και θεραπευτικής παρέμβασης. Είναι επίσης σημαντικό να στηρίξουμε την οικογένεια στο να είναι ειλικρινείς μεταξύ τους, με το να :30 ΓΡΑΜΜΗ ΒΟΗΘΕΙΑΣ ΓΡΑΜΜΗ ΒΟΗΘΕΙΑΣ : :30 000

8 8 Πρωταγωνιστής το άτομο είμαστε κι εμείς από την πλευρά μας ειλικρινείς, δίνοντας όλες τις πληροφορίες που μας ζητάνε και απαντώντας σε όλες ερωτήσεις που μας κάνουν. Αποκρύπτοντας τη διάγνωση από το άτομο, ακόμα και όταν το ζητάει αυτό, είναι στην πραγματικότητα έγκλημα: περιορίζουμε το άτομο στο να επεξεργαστεί την κατάστασή του. εύτερο στάδιο: εν γνωρίζω και δεν με νοιάζει που δεν γνωρίζω à Μορφή Το παρελθόν μου με ενοχλεί - Φόντο Στο δεύτερο στάδιο τα άτομα με άνοια ζούνε όλο και περισσότερο σε ένα δικό τους κόσμο, ένα κόσμο από συναισθήματα. Καταλαβαίνουμε ότι γίνεται ιδιαίτερα κρίσιμο εδώ το θέμα των παρεμβάσεων που προσφέρουμε, γιατί τους δίνουμε τη δυνατότητα να μένουν σε επαφή με την πραγματικότητα σε μεγαλύτερη διάρκεια από όσο οι ίδιοι από μόνοι τους θα κατάφερναν. Εδώ είναι σημαντική η στήριξη μας να περιέχει συζητήσεις, να τους προσκαλούμε σε δραστηριότητες που αφορούν επίκαιρα θέματα και εργασίες της καθημερινότητας. Σε ότι αφορά το Φόντο, «μεταφερόμαστε» κατά κάποιο τρόπο στον κόσμο τους και ακούμε με προσοχή. Οτιδήποτε νιώθει το άτομο, σκέφτεται ή κάνει στο τώρα μπορεί να σχετίζεται με το παρελθόν που για το άτομο έρχεται μπροστά του τώρα. Έχει ενδιαφέρον εδώ το παράδειγμα του Frans: Κατά τη διάρκεια της αλλαγής της νυχτερινής βάρδιας η Κυρία Σ. είναι στο κρεβάτι της, αλλά ακόμα ξύπνια και κλαίει. «Φαίνεσαι πολύ λυπημένη κυρία Σ., συνέβη κάτι σήμερα;». «Ναι, μου είπανε για τον γιο μου». «Συνέβη κάτι στον γιο σας;» «Είχε ένα ατύχημα και σκοτώθηκε». «Αυτό είναι τρομερό. Θα πρέπει να είναι πολύ σκληρό για εσάς». ( σιωπή) «Ξέρεις, ποτέ δεν του είπα πόσο πολύ τον αγαπώ και πόσο περήφανη ήμουν για αυτόν». «Αυτό το κάνει ακόμα πιο τρομερό, έτσι δεν είναι;». Ακολουθεί μια μεγάλης διάρκειας σιωπή, όπου κρατώντας τα χέρια της η κυρία Σ. κλαίει απαλά. Μετά από λίγο παρατηρώ ότι σταμάτησε να κλαίει και ότι η αναπνοή της έχει αλλάξει. Είναι ήρεμη τώρα και έχει πέσει σ ένα βαθύ ύπνο. Στο παράδειγμα αυτό, το γεγονός είναι ότι ο γιος της κυρίας Σ. σκοτώθηκε σε αυτοκινητιστικό ατύχημα πριν από πενήντα χρόνια. Ωστόσο, σήμερα πήγε στην κηδεία της αδελφής της που πέθανε σε ηλικία 98 ετών. Βρισκόμενη εκεί και μοιραζόμενη την θλίψη «πυροδοτήθηκε» η παλιά «μισοτελειωμένη εμπειρία». Ίσως η κυρία Σ. δεν είχε ποτέ την ευκαιρία να εκφράσει την θλίψη της ή να μοιραστεί τα συναισθήματα ενοχής και η εμπειρία της είναι ακόμα μισοτελειωμένη. Με το να την ακούσουμε και να αποδεχθούμε τα συναισθήματά και τις σκέψεις της ως απόλυτα ρεαλιστικές και κατάλληλες, η κυρία Σ. έχει την ευκαιρία να τις εκφράσει και να τις μοιραστεί στο τώρα και να βρει κάποια ανακούφιση. Το ερώτημα που θέτει ο Frans είναι: «Μπορεί αυτό να την βοηθήσει; Την βοηθάει αυτό να ολοκληρώσει ή να κλείσει την μισοτελειωμένη εμπειρία;». Κατά κάποιο τρόπο ναι. Οπωσδήποτε δεν μπορούμε να λύσουμε τα θέματα του παρελθόντος, ούτε μπορούμε να λύσουμε οτιδήποτε μεταφέρθηκε και κρύφτηκε από το άτομο για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα. Αυτό που μπορούμε να κάνουμε είναι να βοηθήσουμε το άτομο να εκφράσει αυτό που υπονοεί και να μοιραστεί αυτό που το ενοχλεί και κάνοντας αυτό ίσως είναι ικανό να μειώσει το βάρος αυτών των συναισθημάτων και σκέψεων που έχει αυτό το φορτίο. Έστω και για λίγο. Τρίτο στάδιο: Εσύ δεν γνωρίζεις πια, τι εγώ ακόμη γνωρίζω. Η βασική διαφορά αυτού του σταδίου από το πρώτο και το δεύτερο, είναι ότι ο ασθενής «χάνει» όλο και περισσότερο την ικανότητα της λεκτικής επικοινωνίας. Ωστόσο, είναι σημαντικό να τονιστεί εδώ ότι πρέπει να είμαστε προσεκτικοί με τη δήλωση «απώλεια των ικανοτήτων», γιατί αυτό δηλώνει ότι το άτομο χάνει την ικανότητα του λόγου εξαιτίας κάποιας βλάβης ή κάποιων αλλαγών στη δομή του εγκεφάλου, όπως για παράδειγμα βλέπουμε μετά από ένα ατύχημα στο αριστερό μέρος του εγκεφάλου (αφασία). Στην περίπτωση της γεροντικής άνοιας, αυτή η σύνδεση με κάποια βλάβη ή αλλαγές στη δομή του εγκεφάλου δεν είναι πάντα ξεκάθαρη και γι αυτό η ελάττωση της λεκτικής επικοινωνίας δεν είναι πάντα συνδεδεμένη με κάποια μορφή βλάβης. Εδώ η εξήγηση της ελάττωσης της λεκτικής επικοινωνίας δεν βρίσκεται μόνο στις πλευρές του εγκεφάλου που πλήττονται (με ιατρικούς όρους), αλλά θα πρέπει να εξετάσουμε για μια παρατεταμένη απουσία προσοχής ή απουσία αληθινής επικοινωνίας. Παράδειγμα: Μια μέρα μια ηλικιωμένη γυναίκα σε ένα ίδρυμα ηλικιωμένων, η οποία είχε διαγνωστεί ως ανίκανη να μιλάει πια, άνοιξε το στόμα της και είπε: «Σ ευχαριστώ. Είσαι πολύ καλή νοσοκόμα». Η νοσοκόμα που της απεύθυνε η ηλικιωμένη τα λόγια αυτά σοκαρίστηκε και δυσκολεύτηκε να το πιστέψει: «Κυρία Τ. μπορείς να μιλήσεις; Εσύ δεν μιλάς ποτέ». Και η ηλικιωμένη της εξήγησε: «Ναι, βέβαια μπορώ και μιλάω, αλλά τι νόημα έχει να μιλάω εδώ, όταν κανείς δεν με παίρνει στα σοβαρά ή δεν Πανελλήνια Ομοσπονδία Νόσου Alzheimer & Συναφών ιαταραχών

9 On-line Υποστήριξη 9 με ακούει καν;». Η στήριξη στους ασθενείς αυτού του σταδίου μπορεί να αποτελείται από την προσφορά επαφής με μέσα όπως το άγγιγμα, η βλεμματική επικοινωνία, και κυρίως στο να εκφράζουμε από την πλευρά μας το προφανές. Αυτό σημαίνει να δίνουμε λόγια σε κινήσεις και ήχους και στα πιθανά συναισθήματα που υποθέτουμε ότι «δηλώνει» το άτομο μέσα από αυτές τις κινήσεις και τους ήχους. Αναγνωρίζουμε κατά κάποιον τρόπο τη συμπεριφορά του ατόμου ως μια έκφραση από την ιστορία της ζωής του. Παράδειγμα: Ο κύριος Στήβενς κάθεται στην καρέκλα του με κλειστά μάτια τρίβοντας τον βραχίονά του και βαριαναστενάζοντας. Εάν ήσασταν εσείς κοντά του τι θα του λέγατε; Ο Frans προτείνει: «Κύριε Στήβενς, είστε πολύ απασχολημένος σήμερα; Είναι πολύ δύσκολη η δουλειά που κάνετε σήμερα; Πάντα δουλεύατε πολύ. Ή μήπως όχι;» Ένα άλλο παράδειγμα, Ο κύριος Πέτερσον, περπατά πάνω κάτω στο δωμάτιο τοποθετώντας την μια καρέκλα δίπλα στην άλλη στα τραπέζια, ενώ σφυρίζει το αγαπημένο του τραγούδι. Εάν ήσασταν μαζί του στο δωμάτιο αυτό τι θα κάνατε; Ο Frans προτείνει: «Λοιπόν κύριε Πέτερσον, καθαρίζεις τα έπιπλα πάλι; Υποθέτω ότι αυτό το έκανες πολλές φορές στο μπαρ σου; εν το έκανες; Θα πρέπει να είχες πολύ καθαρό το μπαρ σου». Με αυτόν τον τρόπο δείχνουμε ότι κατανοούμε και σεβόμαστε το άτομο και επιπλέον λειτουργούμε ως μια «επαφή άξια εμπιστοσύνης με τον εξωτερικό κόσμο». Κλείνοντας είναι σημαντικό να επισημάνουμε ότι ο κόσμος των ανθρώπων με άνοια και των περιθαλπόντων τους είναι σκληρός. εν είναι καθόλου εύκολο να είναι κανείς αντιμέτωπος με το γεγονός ότι η ζωή του τελειώνει με «χάσιμο του μυαλού» και «επιστρέφοντας σε μια βρεφική κατάσταση». Για τους παραπάνω λόγους αντίστοιχα δεν είναι καθόλου εύκολο και για τον/την σύζυγο, ή/και τα παιδιά που έρχονται αντιμέτωπα με το γεγονός ότι χάνουν το αγαπημένο τους πρόσωπο με αυτόν τον τρόπο. Ομάδες ψυχοεκπαίδευσης περιθαλπόντων μέσω διαδικτύου Η Ελληνική Εταιρεία Νόσου Alzheimer και Συγγενών ιαταραχών παρέχει τη δυνατότητα συμμετοχής σε ομάδες ψυχοεκπαίδευσης μέσω διαδικτύου. Η εξ αποστάσεως υπηρεσία στήριξης στοχεύει να καλύψει τις ανάγκες της μερίδας των περιθαλπόντων οι οποίοι λόγω γεωγραφικών, χρονικών ή άλλων περιορισμών δυσκολεύονται να συμμετάσχουν σε μια εκ του σύνεγγυς ομάδα στήριξης. Στόχος αυτών των διαδικτυακών συναντήσεων είναι: η παροχή πληροφοριών και πρακτικών συμβουλών προκειμένου η φροντίδα να είναι αποτελεσματικότερη και η παροχή συναισθηματικής υποστήριξης στους περιθάλποντες. Κωνσταντίνα Καραγκιόζη, Υπεύθυνη Τμήματος Περιθαλπόντων - Ψυχολόγος Εμπειρία από περιθάλπουσα «Είμαι χαρούμενη που σε γνώρισα. Βρισκόμουν σε πολλή δύσκολη θέση, μάλλον σε αδιέξοδο και έψαχνα κάποιον να με συμβουλέψει πως να χειριστώ και να αντιμετωπίσω την άνοια που έχει ο σύζυγός μου. Ταλαιπωρήθηκα πολύ. Θύμωνα, νευρίαζα, νόμιζα ότι μου έλεγε ψέματα. Προσπαθούσα να τον πλησιάσω αλλά ήταν δύσκολο, μέχρι που σε γνώρισα. εν μπορούσα να φανταστώ ότι θα σε έβλεπα και θα με έβλεπες μέσα από τον υπολογιστή καθώς και τις άλλες κυρίες και θα συζητούσαμε. Πήρα αρκετή βοήθεια. Aπ όσα μας είπες τα πιο πολλά τα έχω ζήσει, εκείνο που μου έκανε εντύπωση όμως είναι που χειρίστηκα διαφορετικά τη συμπεριφορά μου και με βοήθησε να είμαι πιο ήρεμη. Σ ευχαριστώ πάρα πολύ.» Κ. Ρ., Αίγιο :30 ΓΡΑΜΜΗ ΒΟΗΘΕΙΑΣ ΓΡΑΜΜΗ ΒΟΗΘΕΙΑΣ : :30 000

10 10 14 Εμείς και οι άλλοι Άνοια και κοινωνικές σχέσεις Πανελλήνια Ομοσπονδία Νόσου Alzheimer & Συναφών ιαταραχών

11 14 Η ψυχική Υγεία στην οθόνη 11 Εταιρεία Ανάπτυξης Κοινοτικών Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας Παιδιών και Ενηλίκων «Πανάκεια» Ρόδου Μ ε επιτυχία πραγματοποιήθηκε από τις 11 έως 16 Ιουλίου 2013 η προβολή ταινιών στο Θερινό Κινηματοθέατρο Ρόδον στο πλαίσιο του 3 ου Φεστιβάλ Ταινιών Ψυχικής Υγείας που συνδιοργάνωσε η Εταιρεία Ανάπτυξης Κοινοτικών Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας Παιδιών και Ενηλίκων «Πανάκεια» και η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου. Κάθε ταινία αναφερόταν σε μία ψυχική διαταραχή και μετά την προβολή της, το προσωπικό της "Πανάκεια" απαντούσε σε ερωτήσεις του κοινού σχετικές με την ψυχική υγεία. Παράλληλα, διανεμήθηκε σχετικό ενημερωτικό υλικό. πολύ από την ασθένεια. Κλείνοντας θα θέλαμε να τονίσουμε ότι η ενθουσιώδης ανταπόκριση του κοινού και αυτή τη χρονιά στο 3 ο Φεστιβάλ ταινιών ψυχικής υγείας αποδεικνύει την αναγκαιότητα ύπαρξης υπηρεσιών που προάγουν την πρόληψη και ευαισθητοποίηση σε θέματα ψυχικής υγείας γενικότερα και μνήμης-άνοιας ειδικότερα. Για την εταιρεία ΠΑΝΑΚΕΙΑ Καλούδη Αγγελική, Λογοθεραπεύτρια του Κέντρου Ημερήσιας Φροντίδας Ασθενών με Άνοια Αρσινόη ΩΡΕΑΝ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Κυριακή 26 Ιουνίου, ώρα 9 μ.μ. Προβολή της ταινίας "Trainspotting" Κήπος του Κέντρου Πρόληψης " ίοδος", που αποτελεί μέρος της Ροδιακής Έπαυλης Κυριακή 3 Ιουλίου, ώρα 9 μ.μ Προβολή της ταινίας "Καλύτερα δεν γίνεται - As good as it gets" Προαύλιος χώρος Γυμνασίου Παραδεισίου Παρασκευή 15 Ιουλίου, ώρα 9 μ.μ. Προβολή της ταινίας "Η φωλιά του κούκου" Προαύλιος χώρος του 2ου ημοτικού Σχολείου Αρχαγγέλου Παρασκευή 22 Ιουλίου, ώρα 9 μ.μ. Προβολή της ταινίας "Patch Adams" Άγιος Σουλάς Σημαντική ήταν η προσέλευση του κόσμου στην προβολή της ταινίας «Η σιδηρά κυρία (The Iron Lady)-2011» την ευτέρα 15 Ιουλίου Η ταινία παρουσιάζει πολλά από τα συμπτώματα της άνοιας σε νοητικό, λειτουργικό και ψυχικό επίπεδο και δείχνει την αποδιοργάνωση του ατόμου κυρίως στα τελικά στάδια της νόσου. Πιο συγκεκριμένα, η Μάργκαρετ Θάτσερ, η πρώτη γυναίκα πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου από το , έπασχε από τη νόσο Alzheimer την τελευταία δεκαετία της ζωής της και στα 87 έτη της κατέληξε μετά από μια σειρά εγκεφαλικών επεισοδίων. Στη διάρκεια της ταινίας ο θεατής βλέπει τη «σιδηρά κυρία» να αναπολεί το παρελθόν και να παρουσιάζει μια σειρά ποικίλων συμπτωμάτων χαρακτηριστικών της ασθένειας όπως δυσκολία στο να θυμηθεί τα ονόματα δικών της ανθρώπων, ανικανότητα να συμμετάσχει σε μια συζήτηση, α- ποπροσανατολισμό στο χρόνο και τον τόπο, χρησιμοποίηση αυτοματοποιημένων εκφράσεων που χρησιμοποιούσε όταν ήταν υγιής, τρόμος στα άκρα. Έντονα παρουσιάζεται ο κόσμος της μέσα στις ψευδαισθήσεις καθώς βλέπει, συνομιλεί και «ζει» με τον νεκρό άντρα της. Παράλληλα, διαφαίνεται το φορτίο και ο ψυχισμός του περιθάλποντα, όταν η κόρη της κλαίει και δεν μπορεί να αποδεχθεί ότι ο δικός της άνθρωπος έχει αλλάξει τόσο Μήνυμα ευγνωμοσύνης από περιθάλποντα 4/12/2012 Προς την Εταιρεία Alzheimer Θεσσαλονίκης, Θα ήθελα να σας εκφράσω τις ευχαριστίες μου και τη βαθιά ευγνωμοσύνη για τη συμπαράσταση και το θερμό ενδιαφέρον των συνεργατών σας κατά τη διάρκεια της ασθένειας του συζύγου μου, ο οποίος απεβίωσε πρόσφατα. Οι επισκέψεις, οι συμβουλές και η στήριξη που μας πρόσφεραν συνέβαλαν ώστε να αντιμετωπίσουμε τα καθημερινά προβλήματα με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Εύχομαι να είστε όλοι πάντα καλά και να έχετε υγεία και δύναμη, για να συνεχίσετε την πολύτιμη προσφορά σας στους ανθρώπους, που την έχουν ανάγκη. Με ευγνωμοσύνη, Γρηγοριάδου Παυλίνα Φιλόλογος Καθηγήτρια της Επιστημονικά Υπεύθυνης των Μονάδων μας, κ. Μάγδας Τσολάκη :30 ΓΡΑΜΜΗ ΒΟΗΘΕΙΑΣ ΓΡΑΜΜΗ ΒΟΗΘΕΙΑΣ : :30 000

12 12 Ενημέρωση παιδιών Πανελλήνια Ομοσπονδία Νόσου Alzheimer & Συναφών ιαταραχών

13 13 Ανακοίνωση της νόσου σε παιδιά και εφήβους Π αρά το γεγονός ότι η πλειοψηφία των ατόμων με άνοια είναι ηλικιωμένοι, συνήθως υπάρχουν παιδιά και έφηβοι στην οικογένεια, τα οποία επηρεάζονται πολύ από την α- σθένεια κάποιου που αγαπούν. Ίσως είναι ο παππούς τους με διάγνωση άνοιας, ή στην περίπτωση πρώιμης άνοιας ή ήπιας νοητικής εξασθένησης, ο γονέας τους. Τη χρονική στιγμή που προσπαθούν να αντιμετωπίσουν την ενηλικίωσή τους, ανακαλύπτουν ότι πρέπει, επίσης, να αντιμετωπίσουν την ασθένεια ενός μέλους της οικογενείας. Θυμηθείτε ότι τα μικρά παιδιά ίσως δεν είναι ικανά να επεξεργαστούν πολλές πληροφορίες μαζί. Καλό είναι να τους μιλήσετε απλά και να προσπαθήσετε να απαντήσετε στις ερωτήσεις τους, σύμφωνα με την ηλικία τους. ΜΙΛΩΝΤΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙ ΙΑ... Ο πιο κατάλληλος τρόπος να βοηθήσετε τα παιδιά να διαχειριστούν την άνοια είναι να μιλήσετε ειλικρινά και να είστε πρόθυμοι να τα ακούσετε. Έχουν την ανάγκη να τους δοθεί η ευκαιρία να ρωτήσουν αυτά που τους προβληματίζουν και να εκφράσουν τα συναισθήματά τους χωρίς φόβο ή αρνητικές αντιδράσεις. Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε διάφορους τρόπους για να πλησιάσετε ένα παιδί και να μιλήσετε μαζί του για το αγαπημένο του πρόσωπο που βλέπει ότι αλλάζει. Αυτό μπορεί να γίνει μέσα από το παιχνίδι του παιδιού, μέσα απο τις ζωγραφιές του, μέσω ενός παραμυθιού ή ακόμα ακούγοντας ένα τραγούδι που μιλάει για τον παππού ή τη γιαγιά ή κοιτάζοντας μια φωτογραφία του. ΕΦΗΒΟΙ Οι έφηβοι είναι συνήθως καλοί στο να εκφράζουν τον εαυτό τους και τα συναισθήματά τους, αλλά μην εκπλαγείτε εάν δεν ξεκινήσουν οι ίδιοι μια συζήτηση. Επομένως, παρατηρήστε σημάδια στη συμπεριφορά τους που δείχνουν ότι κάτι τους απασχολεί και έπειτα προσπαθήστε να συζητήσετε ανοιχτά μαζί τους. Ορισμένοι νέοι ίσως έχουν πρόβλημα να συζητούν με τους γονείς τους διότι δεν θέλουν να τους ανησυχήσουν ή φοβούνται μήπως τους στενοχωρήσουν ή ακόμη, φοβούνται μήπως νιώσουν περισσότερο επιβαρυμένοι. Πιθανόν κάποιοι να αισθάνονται ότι δεν θα τους καταλάβουν και φοβούμενοι μην απογοητευτούν δεν ανοίγουν τον εαυτό τους. Ίσως προτιμούν να μιλήσουν με άτομα της ηλικίας τους ή με κάποιον ειδικό. είξτε τους ότι είστε διατεθειμένοι να συζητήσετε μαζί τους ό, τι τους απασχολεί και αφήστε τους να πάρουν το χρόνο που χρειάζονται μέχρι να το κάνουν. ΘΥΜΗΘΕΙΤΕ... Τα παιδιά θα αντιδράσουν διαφορετικά ανάλογα με : Την ηλικία και τα στάδιο ανάπτυξής τους Την προσωπικότητά τους Το πόσο σημαντικό είναι το άτομο με άνοια στη ζωή τους Το πόσο συχνά επικοινωνούν και συναναστρέφονται με αυτό το άτομο Συνήθεις ερωτήσεις των παιδιών και των εφήβων : Τι συμβαίνει στο άτομο με άνοια ; Γιατί συμβαίνει ; Γιατί τα φάρμακα δεν μπορούν να θεραπεύσουν την ασθένεια αυτή ; Έκανα κάτι εγώ και τον/την αρρώστησα ; Θα το πάθω κι εγώ ; Θα πεθάνει ; Τί μπορώ να κάνω εγώ για να γίνει καλύτερα ; Ποιος θα φροντίσει για μένα ; Γιατί είναι συνέχεια όλοι τόσο στενοχωρημένοι και θυμωμένοι ; Γιατί δεν μπορούν τα πράγματα να γίνουν όπως πριν ; Τα παιδιά ίσως νιώσουν : Φόβο Ενοχές Άρνηση Ζήλια υσανασχέτηση Απογοήτευση Θυμό Λύπη Ένταση και άγχος Ντροπή Αίσθηση υπερβολικών ευθυνών :30 ΓΡΑΜΜΗ ΒΟΗΘΕΙΑΣ ΓΡΑΜΜΗ ΒΟΗΘΕΙΑΣ : :30 000

14 14 ράσεις Εγκαίνια Έκθεσης Φωτογραφίας Memento Άρνηση να αναλάβουν ευθύνες Απόγνωση και απελπισία Αβοηθησία ΤΙ ΝΑ ΟΚΙΜΑΣΕΤΕ Ενημερώστε τους για ό,τι ενδιαφέρονται να μάθουν σχετικά με την άνοια. ώστε τους το χώρο να εκφράσουν αυτό που πραγματικά νιώθουν μη φοβάστε τα συναισθήματα των παιδιών ή τα δικά σας. Βοηθήστε τους να αντιμετωπίσουν και να διαχειριστούν τους χειρότερους φόβους τους. Ορισμένες φορές οι φόβοι αυτοί δεν είναι πραγματικοί, ωστόσο μοιάζουν πραγματικοί στα μάτια των παιδιών και των εφήβων. Προσπαθήστε να διατηρήσετε σταθερή την οικογενειακή δομή. Συνεχίστε να κάνετε πράγματα που συνηθίζατε να κάνετε ως οικογένεια, καθώς αυτό θα δώσει στα παιδιά και στους εφήβους μια αίσθηση ασφάλειας. Προσπαθήστε να περνάτε χρόνο μαζί τους αφιερώνοντάς τους την προσοχή σας. Ενθαρρύνετε τους εφήβους να συνεχίσουν τη ζωή τους και να κάνουν σχέδια. Αντιμετωπίστε τις διαμάχες και τα προβλήματα. Μην τα αγνοείτε. Ενημερώστε το δάσκαλο του παιδιού σας ότι κάποιο μέλος της οικογένειας έχει άνοια. Σε συνεργασία με το σχολείο μπορείτε να παρατηρείτε αν το παιδί σας α- ντιμετωπίζει κάποια προβλήματα. Ενθαρρύνετε την ενημέρωση για την άνοια στο σχολικό περιβάλλον. Επικοινωνήστε με την Ελληνική Εταιρεία Alzheimer για να βρείτε τους κατάλληλους τρόπους. Φροντίστε τον εαυτό σας και καθησυχάστε τα παιδιά σας ότι δεν θα νοσήσετε και εσείς. Μιλήστε με κάποιον ειδικό για το πώς να αντιμετωπίσετε πιθανές δυσκολίες στην επικοινωνία σας και στη σχέση σας με το παιδί σας. εν χρειάζεται να έχετε γνώσεις ειδικού για να μιλήσετε στο παιδί σας για την άνοια. Απλά μιλήστε του για τα συναισθήματά σας, ρωτήστε το για εκείνο και καθησυχάστε το. Μ ε μεγάλη επιτυχία πραγματοποιήθηκαν στις 11/9/13 τα εγκαίνια της Έκθεσης Φωτογραφίας Memento στα Λουτρά Παράδεισος, Θεσσαλονίκη. Παρευρέθηκαν η Προϊσταμένη της 9 ης Εφορίας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων κα. Μακροπούλου, ο Πρόεδρος της Alzheimer Ελλάς κ. Σ. Γκαβόπουλος, η Ταμίας του Σ κα Γ.Τσαπικίδου κ.α. Οι επισκέπτες είχαν την ευκαιρία να περιηγηθούν στους χώρους ενός λαμπρού μνημείου της Θεσσαλονίκης και να θαυμάσουν τα εκθέματα από ταξίδια που έκαναν στην Ινδία οι φωτογράφοι:, Αθανασία Παπαδοπούλου, Κορνηλία Σιδηρά και Μερόπη Μήτρου. Μετάφραση - Επιμέλεια : Μαργαριτίδου Πετρίνα, Ψυχολόγος Καραγκιόζη Κωνσταντίνα, Ψυχολόγος Ηλεκτρονική πηγή: Πανελλήνια Ομοσπονδία Νόσου Alzheimer & Συναφών ιαταραχών

15 Εκδηλώσεις 15 Εμπειρίες και απόψεις των ασθενών & περιθαλπόντων από τα Κέντρα Ημέρας της Ελληνικής Εταιρείας Alzheimer & Συγγενών ιαταραχών :30 ΓΡΑΜΜΗ ΒΟΗΘΕΙΑΣ :30-07:30

16 16 ράσεις Πανελλήνια Ομοσπονδία Νόσου Alzheimer & Συναφών ιαταραχών

17 Σχέδιο ράσης 17 Παρέμβαση στη Βουλή σχετικά με το Σχέδιο ράσης για τη νόσο Alzheimer Σάββατο, 7 Σεπτεμβρίου 2013 Εθνικό Σχέδιο ράσης για τη νόσο Alzheimer «Πρόληψη και έγκαιρη διάγνωση - εξειδικευμένες δομές - διάθεση κονδυλίων για έρευνα» Ζητά με παρέμβασή του ο Λευτέρης Αυγενάκης. Στην κατάρτιση Εθνικού Σχεδίου ράσης για τη νόσο Alzheimer, δεδομένου ότι η άνοια αποτελεί πλέον μείζον ιατρικό, κοινωνικό και οικονομικό πρόβλημα, αναφέρεται σε κοινοβουλευτική του παρέμβαση ο Βουλευτής Ηρακλείου κ. Λευτέρης Αυγενάκης προς τον Υπουργό Υγείας κ. Άδωνι Γεωργιάδη Η Άνοια, με πιο συχνή μορφή τη νόσο Alzheimer, αποτελεί μείζον ιατρικό, κοινωνικό και οικονομικό πρόβλημα και χαρακτηρίζεται από τους επιστήμονες ως η επιδημία του 21ου αιώνα. Σήμερα υπάρχουν ασθενείς με νόσο Alzheimer στην Ελλάδα, στην Ευρώπη και ασθενείς παγκοσμίως. Λόγω της αύξησης του προσδόκιμου επιβίωσης οι αριθμοί αυτοί αναμένεται να υπερδιπλασιαστούν μέχρι το Το κόστος της Άνοιας παγκοσμίως (έμμεσο και άμεσο) ήταν 604 δις εκατ. δολάρια για το 2010 και κάθε χρόνο αυξάνεται δραματικά, ώστε να απειλεί με χρεοκοπία τα εθνικά συστήματα υγείας (δημόσια και ιδιωτικά). Στην Ευρωπαϊκή Ένωση η νόσος Alzheimer απορροφά αυτή τη στιγμή το 25% του συνόλου των δαπανών για την Υγεία. Σχεδόν όλα τα ευρωπαϊκά κράτη ήδη εφαρμόζουν ή εκπονούν στρατηγικά σχέδια δράσης για την αντιμετώπιση της νόσου Alzheimer. Στην Ελλάδα περιθάλποντες παρέχουν καθημερινά φροντίδα στους ανθρώπους με Άνοια με πιο συχνή μορφή την νόσο Alzheimer, επωμιζόμενοι ένα τεράστιο πρακτικό, οικονομικό και ψυχικό φορτίο. «εδομένου ότι η άνοια αποτελεί πλέον μείζον ιατρικό, κοινωνικό και οικονομικό πρόβλημα, είναι σημαντικό να υπάρξει ιδιαίτερη μέριμνα προκειμένου η Άνοια να αποτελεί προτεραιότητα στη ημόσια Υγεία μέσω εκπόνησης και εφαρμογής Εθνικού Σχεδίου ράσης για τη νόσο Alzheimer» υπογραμμίζει ο Λευτέρης Αυγενάκης στο έγγραφό του. Όπως επισημαίνει ο Ηρακλειώτης Βουλευτής: «το Εθνικό Σχέδιο ράσης για τη νόσο Alzheimer πρέπει να περιλαμβάνει τα εξής βασικά σημεία: α) ενημέρωση και ευαισθητοποίηση του κοινού για την πρόληψη και την έγκαιρη διάγνωση της Άνοιας, β) ίδρυση εξειδικευμένων δομών και υπηρεσιών για ασθενείς με Άνοια - ιατήρηση της εύρυθμης λειτουργίας των υπαρχόντων υπηρεσιών και δομών, γ) πρόσβαση όλων των ασθενών σε φαρμακευτικές και μη φαρμακευτικές θεραπείες δ) σεβασμός στα δικαιώματα των ασθενών - θέσπιση νομικού πλαισίου για ασθενείς με Άνοια, ε) εκπαίδευση και υποστήριξη των φροντιστών των ασθενών - επιδόματα και βοηθήματα για τις οικογένειες των ασθενών με Άνοια, στ) διάθεση κονδυλίων για την έρευνα σχετικά με τη νόσο Alzheimer, ζ) συνεργασία των αρμόδιων φορέων σε εθνικό και πανευρωπαϊκό επίπεδο διάχυση καλών πρακτικών» :30 ΓΡΑΜΜΗ ΒΟΗΘΕΙΑΣ ΓΡΑΜΜΗ ΒΟΗΘΕΙΑΣ : :30 000

18 18 Εκδηλώσεις Εμπειρίες και απόψεις των ασθενών & περιθαλπόντων από τα Κέντρα Ημέρας της Ελληνικής Εταιρείας Alzheimer & Συγγενών ιαταραχών Πανελλήνια Ομοσπονδία Νόσου Alzheimer & Συναφών ιαταραχών

19 Εγγραφή 19 ελτίο εγγραφής μέλους ΑΙΤΗΣΗ Επιθυμώ να γίνω μέλος / να ανανεώσω την ετήσια συνδρομή μου στην Ελληνική Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συγγενών ιαταραχών και να έχω όλα τα προνόμια καθώς και τη συμμετοχή στις διάφορες δραστηριότητες της Εταιρείας. Το ποσό της ετήσιας συνδρομής είναι 30. ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ... ΙΕΥΘΥΝΣΗ... ΑΡΙΘΜ....Τ.Κ.... ΠΟΛΗ...ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ......ΤΗΛ... Ηλεκτρονική ιεύθυνση ( ) Η διεύθυνση αποστολής της ταχυδρομικής επιταγής είναι: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΝΟΣΟΥ ALZHEIMER & ΣΥΓΓΕΝΩΝ ΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΠΕΤΡΟΥ ΣΥΝ ΙΚΑ 13, ΤΚ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, ΤΗΛ: , FAX: :30 ΓΡΑΜΜΗ ΒΟΗΘΕΙΑΣ ΓΡΑΜΜΗ ΒΟΗΘΕΙΑΣ : :30 000

20 20 Εταιρείες Alzheimer ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΝΟΣΟΥ ALZHEIMER ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΝΟΣΟΥ ALZHEIMER & ΣΥΓΓΕΝΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ (Ε.Ε.Ν.Α.Σ.Δ.) ΑΓΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ Ε.Ε.Ν.Α.Σ.Δ. Ν. Λασιθίου Επιμενίδου 39γ, TK , Άγιος Νικόλαος, , : , ΑΘΗΝΑ Σωματείο Αλληλοβοήθειας Φροντιστών Ασθενών με Nόσο Alzheimer Κάνιγγος 23, ΤΚ , Αθήνα , : , Γρ. Βοήθειας: 210 Εταιρεία Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών Κέντρο Ημέρας Ανοϊκών Ασθενών Μάρκου Μουσούρου 89 & Στίλπωνος 33, Παγκράτι, ΤΚ , Αθήνα , : 210 ΑΡΓΑΛΑΣΤΗ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ Σωματείο Nόσου Alzheimer Αργαλαστής Πηλίου Δημαρχείο Αργαλαστής, Τ. Κ , Νομός Μαγνησίας / : ΑΧΑΪΑ Ε.Ε.Ν.Α.Σ.Δ. Μνημοσύνη Πάτρας Σωσικράτους 12, ΤΚ , Πάτρα, : , ΒΟΛΟΣ Ινστιτούτο Alzheimer Βόλου Η Αγία Σοφία Ρόζου 135, ΤΚ , Βόλος , : , Γρ. Βοήθειας: ΕΥΒΟΙΑ Ε.Ε.Ν.Α.Σ.Δ. Κονιστρών Ευβοίας Κονίστρες Εύβοιας, ΤΚ , : ΗΡΑΚΛΕΙΟ Ε.Ε.Ν.Α.Σ.Δ Αλληλεγγύη Ηρακλείου Νταλιάνη 22, , Ηράκλειο, , : ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Ε.Ε.Ν.Α.Σ.Δ. Μονάδα Αντιμετώπισης Προβλημάτων Νόσου Alzheimer Αγία Ελένη, Πέτρου Συνδίκα 13, , Θεσσαλονίκη , : Μονάδα Αντιμετώπισης Προβλημάτων Νόσου Alzheimer Άγιος Ιωάννης, Κωνσταντίνου Καραμανλή 164, ΤΚ , : , Γρ. Βοήθειας: Ε.Ε.Ν.Α.Σ.Δ. Καλαμαριάς Νικομηδείας 24, ΤΚ , Πανελλήνιο Ινστιτούτο Νευροεκφυλιστικών Νοσημάτων Κατακόμβη Αγ. Νεκταρίου, ΤΚ , , Εταιρεία Μελέτης Νόσου Alzheimer & Αγγειακών Α- Πανελλήνια Ομοσπονδία νοιών Κεντρικής Μακεδονίας Στεφάνου Τάττη 10, ΤΚ546 21, Θεσσαλονίκη , : , ΚΑΡΥΩΤΙΣΣΑ - Ν. ΠΕΛΛΑΣ Σωματείο στήριξης ασθενών νόσου Alzheimer - Συναφών Διαταραχών & υπερηλίκων Νομού Πέλλας Κ.Η. Καρυώτισσας, ΤΚ , ΚΟΜΟΤΗΝΗ Σύλλογος οικογενειών & φίλων πασχόντων από νόσο Alzheimer & συναφείς διαταραχές, «Ο Λόγος» Πολυλειτουργικό Κέντρο Δήμου Κομοτηνής, Γρ. Μαρασλή 1, TK , , ΛΑΡΙΣΑ Κέντρο Ημέρας Ε.Ε.Ν.Α.Λ. Β ΚΑΠΗ Λάρισας, Τέρμα Λαγού, TK , Λάρισα, , ΛΕΣΒΟΣ Λεσβιακός Σύλλογος Νόσου Alzheimer & Συγγενών Διαταραχών Μυτιλήνης Ερμού 104, ΤΚ 81100, Μυτιλήνη , : , ΝΕΑ ΚΑΛΛΙΚΡΑΤΕΙΑ Ν. ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ Ε.Ε.Ν.Α.Σ.Δ. N. Καλλικράτειας Χατζηαργύρου 68, ΤΚ , ΞΑΝΘΗ Σωματείο Alzheimer Ξάνθης 28η Οκτωβρίου 252, ΤΚ Ξάνθη, , ΠΕΙΡΑΙΑΣ Ε.Ε.Ν.Α.Σ.Δ. Β Πειραιά Κλεισόβης 93,ΤΚ , Πειραιάς, , ΡΕΘΥΜΝΟ Ε.Ε.Ν.Α.Σ.Δ. Νομού Ρεθύμνης «Συμπαράσταση», Μάχης Ποταμών 9, Καλλιθέα, ΤΚ , Ρέθυμνο ΡΟΔΟΣ Εταιρεία Ανάπτυξης Κοινοτικών Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας παιδιών και ενηλίκων "Πανάκεια" Στ. Καζούλη 18, ΤΚ , Ρόδος, ΧΑΛΚΙΔΑ Ε.Ε.Ν.Α.Σ.Δ. Χαλκίδας Κ. Η. «Αγία Ειρήνη» Μεσσαπίων 4, Τ. Κ , Χαλκίδα , ΧΑΝΙΑ Ε.Ε.Ν.Α.Σ.Δ. Χανίων Ινστιτούτο έρευνας -εκπαίδευσης ψυχιατρικών ανοϊκών ασθενών Alzheimer Χρυσοπηγής 58, ΤΚ , Χανιά, ΧΙΟΣ Ελληνική Εταιρεία Αγωγής Υγείας Παράρτημα Χίου Αλ. Παχνού 11, ΤΚ , Χίος , : , Νόσου Alzheimer & Συναφών ιαταραχών

ΣΑΥΤΡΡΤΘΜΑ ΕΜΙΝΑΡΙΑ/ΕΡΓΑΣΗΡΙΑ ΓΙΑ ΤΓΓΕΝΕΙ ΚΑΙ ΠΕΡΙΘΑΛΠΟΝΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΑΘΕΝΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ

ΣΑΥΤΡΡΤΘΜΑ ΕΜΙΝΑΡΙΑ/ΕΡΓΑΣΗΡΙΑ ΓΙΑ ΤΓΓΕΝΕΙ ΚΑΙ ΠΕΡΙΘΑΛΠΟΝΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΑΘΕΝΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ ΣΑΥΤΡΡΤΘΜΑ ΕΜΙΝΑΡΙΑ/ΕΡΓΑΣΗΡΙΑ ΓΙΑ ΤΓΓΕΝΕΙ ΚΑΙ ΠΕΡΙΘΑΛΠΟΝΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΑΘΕΝΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ Το Πανελλήνιο Ινστιστούτο Νευροεκφυλιστικών Νοσημάτων (P.I.N.Dis) σε συνεργασία με την Ελληνική Εταιρεία Νόσου

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ Εντάσσεται στο Μέτρο 2.3 «Ενέργειες Πρόληψης Ενίσχυσης της Κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ KEK ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ΝΕΥΡΟΕΚΦΥΛΙΣΤΙΚΩΝ ΝΟΣΩΝ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ KEK ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ΝΕΥΡΟΕΚΦΥΛΙΣΤΙΚΩΝ ΝΟΣΩΝ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ KEK ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ΝΕΥΡΟΕΚΦΥΛΙΣΤΙΚΩΝ ΝΟΣΩΝ (PINDis) (15 ατόμων) (580 ωρών) (80 ώρες θεωρία-500 ώρες πρακτική άσκηση) Επιστημονικά Υπεύθυνες: Τσολάκη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΙΝΑΡΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΤΗ ΓΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΣΙΕ ΤΓΕΙΑ ΚΑΙ ΦΟΙΣΗΣΕ. Νοσημάτων ( P.I.N.Dis ) σε συνεργασία με την Ελληνική Εταιρεία

ΕΜΙΝΑΡΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΤΗ ΓΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΣΙΕ ΤΓΕΙΑ ΚΑΙ ΦΟΙΣΗΣΕ. Νοσημάτων ( P.I.N.Dis ) σε συνεργασία με την Ελληνική Εταιρεία ΕΜΙΝΑΡΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΤΗ ΓΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΣΙΕ ΤΓΕΙΑ ΚΑΙ ΦΟΙΣΗΣΕ Το Κέντρο Επαγγελματικής Κατάρτισης του Πανελλήνιου Ινστιστούτου Νευροεκφυλιστικών Νοσημάτων ( P.I.N.Dis ) σε συνεργασία με την Ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΚΚΑ. Nευρολόγος-Ψυχίατρος, Πρόεδρος της Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών ALZHEIMER

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΚΚΑ. Nευρολόγος-Ψυχίατρος, Πρόεδρος της Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών ALZHEIMER ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΚΚΑ Nευρολόγος-Ψυχίατρος, Πρόεδρος της Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών ALZHEIMER ΤΟ ΦΟΡΤΙΟ ΤΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ ΤΟ ΦΟΡΤΙΟ ΤΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι.

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι. Μελαγχολία Το φυλλάδιο θα σου φανεί χρήσιμο στην περίπτωση που νιώθεις θλίψη ή μελαγχολία. Θα σε βοηθήσει να καταλάβεις αν έχεις συμπτώματα κατάθλιψης και πώς μπορείς να βοηθήσεις τον εαυτό σου ή κάποιον

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Κινδυνεύει κάποιο από τα αγαπημένα σας πρόσωπα;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Κινδυνεύει κάποιο από τα αγαπημένα σας πρόσωπα; www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

Αρετή Ευθυμίου. Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών

Αρετή Ευθυμίου. Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών Αρετή Ευθυμίου Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών Ποιος είναι ο Φροντιστής Σύμφωνα με τον ορισμό που δίνει το δίκτυο EUROCARERS (www.eurocarers.org), φροντιστής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009 EUFAMI ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009 Επιμέλεια Πανελ. Συλ. Οικογ. για την Ψυχική Ύγεία ΣΟΨΥ 1 1 Σκοποί της έρευνας To 2008, η EUFAMI έκανε μια έρευνα σε 11 Ευρωπαϊκές χώρες, για να αξιολογήσει:

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα;

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Το λέμφωμα είναι δυνητικά ιάσιμη νόσος Με την επιστημονική συνεργασία του Αιματολογικού Τμήματος, Γ Πανεπιστημιακής Παθολογικής Κλινικής,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ;

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ; ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ; Με την επιστημονική συνεργασία της Αιματολογικής Μονάδας, Γ Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Με

Διαβάστε περισσότερα

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Χριστιάνα Μήτση Ψυχολόγος Μsc-Ψυχοθεραπεύτρια Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Εισαγωγή στην Κλινική Νευροψυχολογία της Μείζωνος Κατάθλιψης & της Σχιζοφρένειας (ONLINE CLINICAL SEMINAR) Εισηγητής: Δρ. Αλεξάνδρα

Διαβάστε περισσότερα

διοτι ολος ο νομος εις εναν λογο συμπληρουται εις τον θελεις αγαπα τον πλησιον σου ως σεαυτον Γαλάτας, κεφ. Ε, εδ. 14

διοτι ολος ο νομος εις εναν λογο συμπληρουται εις τον θελεις αγαπα τον πλησιον σου ως σεαυτον Γαλάτας, κεφ. Ε, εδ. 14 διοτι ολος ο νομος εις εναν λογο συμπληρουται εις τον θελεις αγαπα τον πλησιον σου ως σεαυτον Γαλάτας, κεφ. Ε, εδ. 14 το όραμα φιλοδοξούμε σε ένα κόσμο που η ανθρωπότητα πλήγεται καθημερινά από ασθένειες,

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

Η Γιαγιά δε με Γνωρίζει

Η Γιαγιά δε με Γνωρίζει Η Γιαγιά δε με Γνωρίζει < Η Γιαγιά δε με Γνωρίζει Συγγραφή παραμυθιού: Εύα Στεφανάτου, εκπ/κός, υπεύθυνη Αγωγής Υγείας της Π.Ε. Ν. Ηρακλείου Επιμέλεια εικονογράφησης & ηλεκτρονική επεξεργασία: Εύα Στεφανάτου

Διαβάστε περισσότερα

ΖΩΝΤΑΣ ΜΕ ΚΥΣΤΙΚΗ ΙΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Αγγελική Πρεφτίτση

ΖΩΝΤΑΣ ΜΕ ΚΥΣΤΙΚΗ ΙΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Αγγελική Πρεφτίτση ΖΩΝΤΑΣ ΜΕ ΚΥΣΤΙΚΗ ΙΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Αγγελική Πρεφτίτση Όταν, σε ηλικία 11 ετών, µου ανακοίνωσαν ότι πάσχω από Κυστική Ίνωση, µια ασθένεια παντελώς άγνωστη σε µένα µέχρι τότε, είναι αλήθεια πως δεν θορυβήθηκα

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΚΑΥΚΙΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ 1 ο Μάθημα Προγραμματισμένα μαθήματα 2/10, 9/10, 16/10, 23/10, 30/10, 6/11, 13/11, 20/11, 27/11, 4/12, 11/12,

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του!

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Όλοι οι γονείς, αλλά ιδιαίτερα οι μονογονείς, έχουν ένα άγχος παραπάνω σε ό,τι αφορά την ασφάλεια του παιδιού τους. Μία φίλη διαζευγμένη με ένα κοριτσάκι

Διαβάστε περισσότερα

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Γιατί ακόμα και όταν η αγάπη είναι δεδομένη, η επικοινωνία είναι κάτι που μαθαίνεται* *Προγράμματα βασισμένα στην «Επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ

ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ 1 of 18 4/16/2015 4:11 PM ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Το ερωτηματολόγιο αυτό έχει διάφορες ενότητες για τα ψηφιακά παιχνίδια που παίζονται σε συσκευές κινητής τεχνολογίας και ειδικότερα

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Γ. ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) Ημ/νίες Διεξαγωγής: 16-17/11, 30/11, 01/12, 07 08/12, 2013, 11-12/01, 25-26/01, 01-02/02, 15-16/02,

Διαβάστε περισσότερα

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων.

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. 1. Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. Υπολογίζεται ότι περίπου ένα στα πέντε παιδιά πέφτει θύμα σεξουαλικής βίας, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής κακοποίησης. Μπορείτε να βοηθήσετε να μη

Διαβάστε περισσότερα

«Γκρρρ,» αναφωνεί η Ζέτα «δεν το πιστεύω ότι οι άνθρωποι μπορούν να συμπεριφέρονται έτσι μεταξύ τους!»

«Γκρρρ,» αναφωνεί η Ζέτα «δεν το πιστεύω ότι οι άνθρωποι μπορούν να συμπεριφέρονται έτσι μεταξύ τους!» 26 σχεδιασε μια ΦωτογρΑΦιΑ τήσ προσκλήσήσ που ελαβεσ Απο τον ΔΑσκΑλο σου. παρουσιασε το λογοτυπο και το σλογκαν που χρήσιμοποιει το σχολειο σου για τήν εβδομαδα κατα τήσ παρενοχλήσήσ. ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΠΑΡΕΝΟΧΛΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Η απώλεια του «ονειρεμένου παιδιού» Οι γονείς βιώνουν μιαν απώλεια. Βιώνουν την απώλεια του παιδιού που έκτισαν μέσα στο

Διαβάστε περισσότερα

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Ο Μικρός Πρίγκιπας έφτασε στη γη. Εκεί είδε μπροστά του την αλεπού. - Καλημέρα, - Καλημέρα, απάντησε ο μικρός πρίγκιπας, ενώ έψαχνε να βρει από πού ακουγόταν η

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση και διαχείριση άγχους για τα παιδιά

Αντιμετώπιση και διαχείριση άγχους για τα παιδιά Αντιμετώπιση και διαχείριση άγχους για τα παιδιά Άρτεμις Τσίτσικα Επίκ. Καθηγήτρια Παιδιατρικής-Εφηβικής Ιατρικής Παν/μιου Αθηνών Επιστ. Υπεύθυνος Μονάδας Εφηβικής Υγείας (ΜΕΥ) Β Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΑΤΗΣΤΕ ΤΟ ΜΥΑΛΟ ΣΑΣ ΣΕ ΦΟΡΜΑ!

ΚΡΑΤΗΣΤΕ ΤΟ ΜΥΑΛΟ ΣΑΣ ΣΕ ΦΟΡΜΑ! > της Νεκταρίας Καρακώστα ΟΛΓΑ ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΥ ΚΡΑΤΗΣΤΕ ΤΟ ΜΥΑΛΟ ΣΑΣ ΣΕ ΦΟΡΜΑ! 16 Άνοια/Alzheimer: Γιατί λαμβάνουν επιδημικές διαστάσεις; Η άνοια και το Alzheimer είναι δύο όροι αλληλένδετοι, αλλά όχι ταυτόσημοι,

Διαβάστε περισσότερα

Η τέχνη της συνέντευξης Martes, 26 de Noviembre de 2013 12:56 - Actualizado Lunes, 17 de Agosto de 2015 18:06

Η τέχνη της συνέντευξης Martes, 26 de Noviembre de 2013 12:56 - Actualizado Lunes, 17 de Agosto de 2015 18:06 No hay traducción disponible. του Χουάν Μαγιόργκα 4 ΠΡΟΣΩΠΑ: 3 Γυναίκες (γιαγιά, μητέρα και εγγονή) και ένας άντρας γύρω στα 30. Το τελευταίο έργο του μεγάλου Ισπανού δραματουργού που ανέβηκε στο Εθνικό

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρωμένο Πρόγραμμα Αστικής Ανάπτυξης της παλιάς πόλης Ρεθύμνου. Δράσεις Συγχρηματοδοτούμενες από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο ΕΚΤ

Ολοκληρωμένο Πρόγραμμα Αστικής Ανάπτυξης της παλιάς πόλης Ρεθύμνου. Δράσεις Συγχρηματοδοτούμενες από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο ΕΚΤ Ολοκληρωμένο Πρόγραμμα Αστικής Ανάπτυξης της παλιάς πόλης Ρεθύμνου Δράσεις Συγχρηματοδοτούμενες από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο ΕΚΤ Δράσεις Συγχρηματοδοτούμενες από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο ΕΚΤ

Διαβάστε περισσότερα

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013 Εμπειρίες που αποκόμισα από το Διήμερο Σεμινάριο που αφορά στην ένταξη Παιδιών με Απώλεια Ακοής στη Μέση Γενική και Μέση Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση Είχα την τύχη να συμμετάσχω στο διήμερο σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης µεσήλικης γυναίκας µε Aποφευκτική ιαταραχή Προσωπικότητας και Αγοραφοβία 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14 17 Μαϊου 2009, Βόλος, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Χ. Βαρβέρη-Γ.

Διαβάστε περισσότερα

«Ενημερωθείτε για την Υγεία σας, Ζήστε καλύτερα! Άνοια Νευροπαθητικός Πόνος λόγω Σακχαρώδη Διαβήτη Σεξουαλική Ζωή στην Τρίτη Ηλικία - Ακράτεια»

«Ενημερωθείτε για την Υγεία σας, Ζήστε καλύτερα! Άνοια Νευροπαθητικός Πόνος λόγω Σακχαρώδη Διαβήτη Σεξουαλική Ζωή στην Τρίτη Ηλικία - Ακράτεια» Το Εθνικό Διαδημοτικό Δίκτυο Υγιών Πόλεων Προαγωγής Υγείας και οι Δήμος Νεάπολης-Συκεών, στα πλαίσια της συνεργασίας τους για την έγκυρη ενημέρωση των πολιτών σε θέματα Υγείας και Πρόληψης, διοργάνωσαν

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ:

Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: ΓΝΩΡΙΖΩ-ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ-ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΩ 2 Ιουνίου 2014 / 14 O Δημοτικό Σχολείο Ιλίου ΒΡΟΧΙΚΟ ΑΣΜΑ & ΠΑΙΔΙΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ Π. ΚΩΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ:«ΠΩ,ΠΩ, ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΩΣΕΣ!!!!»

ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ:«ΠΩ,ΠΩ, ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΩΣΕΣ!!!!» ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ:«ΠΩ,ΠΩ, ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΩΣΕΣ!!!!» Υπεύθυνες Προγράμματος: Κιοσκερίδου Αικατερίνη Σχολική Νοσηλεύτρια. Παπαγερίδου Φωτεινή Κοινωνική Λειτουργός ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ: Διαφυλικές

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΙΙ ΓΑΤΣΙΑ ΕΥΦΡΟΣΥΝΗ ΔΗΜΗΤΡΑ ΜΙΙ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ

ΜΙΙΙ ΓΑΤΣΙΑ ΕΥΦΡΟΣΥΝΗ ΔΗΜΗΤΡΑ ΜΙΙ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΜIV ΜΗΛΙΩΝΗ ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΜΙΙΙ ΓΑΤΣΙΑ ΕΥΦΡΟΣΥΝΗ ΔΗΜΗΤΡΑ ΜΙΙ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Παγκόσμια Ημέρα Alzheimer Η Παγκόσμια Ημέρα Αlzheimer γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 21 Σεπτεμβρίου. Σκοπόs: ευαισθητοποίηση της

Διαβάστε περισσότερα

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Πανταζής Α. Ιορδανίδης Διδάκτωρ Ψυχιατρικής Α.Π.Θ Καθηγητής Ψυχολογίας & Διατροφής, ΑΤΕΙ Ιορδανίδης,, 10/3/11 1 ρ.πανταζής Ιορδανίδης, 10/3/11 2

Διαβάστε περισσότερα

ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΑΠΟ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΔΑ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ FS-ICU (24)

ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΑΠΟ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΔΑ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ FS-ICU (24) ΕΡΕΥΝΑ ΝΟΥΜΕΡΟ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ: : ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΑΠΟ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΔΑ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ FS-ICU (24) ΠΩΣ ΔΟΥΛΕΥΟΥΜΕ; Οι απόψεις σας για την πρόσφατη εισαγωγή του μέλους της οικογενείας σας στην

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Κώστας Νικολάου ψυχίατρος Παρουσίαση βασισμένη στο: BPSD Educational Pack, International Psychogeriatric Association (IPA) 2002 Τα Συμπεριφορικά και Ψυχολογικά συμπτώματα

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες διαχείρισης του θυμού και της επιθετικότητας των παιδιών:

Οδηγίες διαχείρισης του θυμού και της επιθετικότητας των παιδιών: Οδηγίες διαχείρισης του θυμού και της επιθετικότητας των παιδιών: 1. Αν αισθάνεστε ως γονείς πως δεν έχετε καταφέρει να αντιμετωπίζετε ικανοποιητικά τον θυμό του παιδιού σας, ξεκινήστε να διαβάζετε, να

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Όλα όσα θέλετε να ξέρετε αν κάποιο αγαπημένο σας πρόσωπο είναι ασθενής

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Όλα όσα θέλετε να ξέρετε αν κάποιο αγαπημένο σας πρόσωπο είναι ασθενής www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ.

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 22-3-2011 ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 1. Εισαγωγή 2. Η Πρώτη Συνάντηση της Ομάδας Μαθητών. 3. Η Δεύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα.

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Μαρία Φωτουλάκη Επίκουρη καθηγήτρια Παιδιατρικής-Παιδιατρικής Γαστρεντερολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ»

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» Σκοπός της εκπόνησης του Προγράμματος Αγωγής Υγείας ήταν Να γνωρίσουν τα παιδιά το σώμα τους και βασικές του λειτουργίες. Nα γνωρίσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ «ΛΗΤΩ ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ» ΚΑΙ ΒΡΕΦΟΚΟΜΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟY

ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ «ΛΗΤΩ ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ» ΚΑΙ ΒΡΕΦΟΚΟΜΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟY ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ «ΛΗΤΩ ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ» ΚΑΙ ΒΡΕΦΟΚΟΜΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟY Προσαρμογή- Αποχωρισμός Αγαπητοί γονείς, Κατανοώντας τους προβληματισμούς και τα ερωτήματα σας γύρω από θέματα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ (με βάση το παράθεμα σελ.157 του σχολικού βιβλίου) Η νόσος Alzheimer

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ (με βάση το παράθεμα σελ.157 του σχολικού βιβλίου) Η νόσος Alzheimer ΕΠΩΝΥΜΟ: Κ. ΟΝΟΜΑ: ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΑΞΗ-ΤΜΗΜΑ: Α 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 26/3/2014 ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ (με βάση το παράθεμα σελ.157 του σχολικού βιβλίου) Η νόσος Alzheimer Η νόσος Alzheimer είναι η πιο συχνή μορφή άνοιας,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ Η Νόσος Alzheimerή γεροντική άνοια είναι µια χρόνια νευροεκφυλιστικήασθένεια του Κεντρικού Νευρικού Συστήµατος, που χαρακτηρίζεται στην ήπια µορφή της από σταδιακή απώλεια της µνήµης και περιορισµό

Διαβάστε περισσότερα

Γ. Συµπεράσµατα από οµάδες εργασίας του Συνεδρίου

Γ. Συµπεράσµατα από οµάδες εργασίας του Συνεδρίου Γ. Συµπεράσµατα από οµάδες εργασίας του Συνεδρίου 1. Θα βοηθούσε η ανάπτυξη ενός συντονιστικού οργάνου για θέµατα οικογένειας και παιδιών (π.χ. Υπουργείο Οικογένειας, Παιδιού και Νεότητας) 2. Η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο γονέων παιδιών με αναπηρία

Ερωτηματολόγιο γονέων παιδιών με αναπηρία Εισαγωγή Το ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΤΩΡΑ σε συνεργασία με ευρωπαϊκούς φορείς συμμετέχει σε ένα πρόγραμμα για την υποστήριξη δημιουργίας θετικού οικογενειακού κλίματος σε οικογένειες με παιδιά με και ευνοϊκών συνθηκών

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Τι είναι ''social media''; Τι είναι ο εθισμός; Τι είναι εθισμός στο διαδίκτυο;

Εισαγωγή. Τι είναι ''social media''; Τι είναι ο εθισμός; Τι είναι εθισμός στο διαδίκτυο; Εισαγωγή Τι είναι ''social media''; Ως μέσα κοινωνικής δικτύωσης (social media) ορίζονται τα μέσα, τα οποία αλληλεπιδρούν μεταξύ ομάδων ανθρώπων μέσω των διαδικτυακών κοινοτήτων. Υπάρχουν διάφορες μορφές

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

2 ο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Άνοιας «Εκπαιδευτικά εργαστήρια για την Άνοια: πρακτικές απαντήσεις σε προβλήματα» Ξενοδοχείο CROWNE PLAZA

2 ο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Άνοιας «Εκπαιδευτικά εργαστήρια για την Άνοια: πρακτικές απαντήσεις σε προβλήματα» Ξενοδοχείο CROWNE PLAZA 2 ο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Άνοιας «Εκπαιδευτικά εργαστήρια για την Άνοια: πρακτικές απαντήσεις σε προβλήματα» Ξενοδοχείο CROWNE PLAZA ΤΕΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Παρασκευή 22 Νοεμβρίου 2013 17:00-17:15 Προσέλευση

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία Εισαγωγή «Όποιος έχει υγεία, έχει ελπίδα. Και όποιος έχει ελπίδα, έχει τα πάντα.» Τόμας Κάρλαϊλ Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο Ο πατέρας μου είναι γιατρός, ένας από τους καλύτερους παθολόγους που

Διαβάστε περισσότερα

1η συνάντηση: Γνωριμία, σπάσιμο πάγου, αυτοπαρουσίαση μελών ομάδας, κανόνες λειτουργίας ομάδας, ονοματοδοσία ομάδας.

1η συνάντηση: Γνωριμία, σπάσιμο πάγου, αυτοπαρουσίαση μελών ομάδας, κανόνες λειτουργίας ομάδας, ονοματοδοσία ομάδας. Από τον Σεπτέμβριο του 2011 συγκροτούνται ομάδες αυτοβοήθειας ψυχικά ασθενών (πχ πάσχοντες από κατάθλιψη, διάφορα είδη σχιζοφρένειας, σχιζοσυναισθηματική διαταραχή, διάφορα είδη διπολικής διαταραχής ή

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

Ατομικό ιστορικό νηπίου

Ατομικό ιστορικό νηπίου σημαντικές πληροφορίες στοιχεία επικοινωνίας Ατομικό ιστορικό νηπίου στοιχεία της προσωπικότητας του παιδιού Βοηθείστε μας να γνωρίσουμε καλύτερα το παιδί σας Σχολική χρονιά 2015-2016 Όνομα Παιδιού: Συμπληρώστε

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Ποιός είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Ποιός είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί; www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

«Προγραμματίζοντας την Επιτυχία μας εν μέσω κρίσης»

«Προγραμματίζοντας την Επιτυχία μας εν μέσω κρίσης» ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗ 2013 «Προγραμματίζοντας την Επιτυχία μας εν μέσω κρίσης» Δημήτρης Γκόντας Περιβάλλον κρίσης! Τι σημαίνει κρίση; Μισθοί της πείνας. Οικονομικό αδιέξοδο. Ανεργία άνω του 25%, δεν βρίσκω

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Τηλέφωνα επικοινωνίας : 2421083930, 6908664695, 6982501266

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Τηλέφωνα επικοινωνίας : 2421083930, 6908664695, 6982501266 ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Όνομα : Λέκκα Στυλιανή Ημερομηνία γέννησης : 24/6/1976 Τόπος γέννησης : Οικογενειακή κατάσταση : Βόλος έγγαμη Τέκνα: 2 Διεύθυνση κατοικίας Αναγνωστοπούλου 30β, Βόλος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ Εκπαιδευτικών - Γονιών παιδιών με Μαθησιακές Δυσκολίες. Δρ. ΣΩΤΗΡΙΑ ΤΖΙΒΙΝΙΚΟΥ

ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ Εκπαιδευτικών - Γονιών παιδιών με Μαθησιακές Δυσκολίες. Δρ. ΣΩΤΗΡΙΑ ΤΖΙΒΙΝΙΚΟΥ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ Εκπαιδευτικών - Γονιών παιδιών με Μαθησιακές Δυσκολίες Δρ. ΣΩΤΗΡΙΑ ΤΖΙΒΙΝΙΚΟΥ 1 Θετική συμβολή της Πρώιμης Παρέμβασης: ως προς τους γονείς1 Άμεση πρόσβαση σε πληροφορίες σχετικά: Με τη διάγνωση

Διαβάστε περισσότερα

Γνώσεις για την εγκεφαλική παράλυση

Γνώσεις για την εγκεφαλική παράλυση Οδηγός Εκπαιδευτή Ενότητα κατάρτισης Γνώσεις για την εγκεφαλική παράλυση Επιμέλεια Miguel Santos Συγγραφείς Karina Riiskjaer Raun Mette Kliim-Due Betina Rasmussen Peder Esben Bilde Kirsten Caesar Petersen

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΙΔΡΥΜΑΤΑ 7 ου ΕΞΑΜΗΝΟΥ

ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΙΔΡΥΜΑΤΑ 7 ου ΕΞΑΜΗΝΟΥ Τ.Ε.Ι. ΛΑΡΙΣΑΣ Σ.Ε.Υ.Π. ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΙΔΡΥΜΑΤΑ 7 ου ΕΞΑΜΗΝΟΥ Ονοματεπώνυμο φοιτητριών: ΤΣΙΜΗΤΡΑ ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΤΣΙΩΡΑ ΓΕΩΡΓΙΑ Υπεύθυνη καθηγήτρια: κ. ΚΥΠΑΡΙΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ

Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ Τρόποι θετικής προσαρμογής Ελένη Τσαχαγέα Κλινική Ψυχολόγος Επιστ. Συνεργάτης Νευρολογικό Τμήμα Γ.Ν.Α «Γιώργος Γεννηματάς» Σκοπός Ομιλίας Να παρουσιάσει το

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η )

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) 1 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ JACKSON POLLOCK ΣΤΟΝ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟ WILLIAM WRIGHT ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΤΟΥ 1950. Το καλοκαίρι του 1950 o δημοσιογράφος William Wright πήρε μια πολύ ενδιαφέρουσα ηχογραφημένη

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό. Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό. Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Ποιες είναι οι ψυχολογικές Ο όρος «Εξάσκηση Ψυχολογικών Δεξιοτήτων» χρησιμοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Ορισμός μαθησιακών διαταραχών Η αδυναμία των μαθητών να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ενός κανονικού σχολείου. Τα μαθησιακά προβλήματα ΔΕΝ οφείλονται

Διαβάστε περισσότερα

Βασικό εργαλείο αυτοαξιολόγησης Ερωτηματολόγιο για γονείς και κηδεμόνες

Βασικό εργαλείο αυτοαξιολόγησης Ερωτηματολόγιο για γονείς και κηδεμόνες Βασικό εργαλείο αυτοαξιολόγησης Ερωτηματολόγιο για γονείς και κηδεμόνες Σημερινή ημερομηνία Παρακαλείσθε όπως συμπληρώσετε. Αριθμός ερωτηματολογίου Συμπληρώνεται από το σχολείο. Αγαπητοί γονείς, αγαπητοί

Διαβάστε περισσότερα

Ζώντας με Πνευμονική Αρτηριακή Υπέρταση

Ζώντας με Πνευμονική Αρτηριακή Υπέρταση H Πνευμονική Υπέρταση Ελλάδας ευχαριστεί την PH EUROPE για την συνδρομή της στην δημιουργία αυτού του εργαλείου Ζώντας με Πνευμονική Αρτηριακή Υπέρταση Πνευμονική Υπέρταση Ελλάδας - HPH Δερβενακίων 11β

Διαβάστε περισσότερα

Αιτίες. Η Αγάπη για τη ρουτίνα. Συνήθεις Διαταραχές Ύπνου. Δυσκολίες επικοινωνίας. ! Εφιάλτες! Ακράτεια! Ροχαλητό! Ανήσυχος Ύπνος!

Αιτίες. Η Αγάπη για τη ρουτίνα. Συνήθεις Διαταραχές Ύπνου. Δυσκολίες επικοινωνίας. ! Εφιάλτες! Ακράτεια! Ροχαλητό! Ανήσυχος Ύπνος! Διαταραχές ύπνου και Αυτισµός Ελένη Λούκουτου Λογοθεραπεύτρια ΙΟΥΝΙΟΣ 2014 Ο ύπνος είναι ένα σημαντικό συστατικό της υγείας. Παρόλο που δε μπορούμε να κατανοήσουμε όλες τις λειτουργίες του, ο ύπνος είναι

Διαβάστε περισσότερα

02/06/15. Όταν αισθανθούμε ότι κάτι μας απειλεί ο οργανισμός μας ετοιμάζεται για το σύνδρομο Fight or Flight, δηλαδή παλεύω ή φεύγω.

02/06/15. Όταν αισθανθούμε ότι κάτι μας απειλεί ο οργανισμός μας ετοιμάζεται για το σύνδρομο Fight or Flight, δηλαδή παλεύω ή φεύγω. Αντιμετωπίζοντας το στρες για μια χαρούμενη και δημιουργική ζωή Το στρες μπορεί από εχθρός μας να γίνει σύμμαχος Ένα ποσοστό άγχους είναι αναγκαίο στη ζωή μας γιατί μας βοηθάει να ενεργοποιηθούμε και να

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός εκπαιδευτή. Ενότητα κατάρτισης. Ένταξη και αποδοχή. Επιμέλεια Miguel Santos. Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti

Οδηγός εκπαιδευτή. Ενότητα κατάρτισης. Ένταξη και αποδοχή. Επιμέλεια Miguel Santos. Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti Οδηγός εκπαιδευτή Ενότητα κατάρτισης Ένταξη και αποδοχή Επιμέλεια Miguel Santos Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti 1 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Ενότητα κατάρτισης για γονείς και

Διαβάστε περισσότερα

«Ηθικά Διλήμματα και Νέες Τεχνολογίες στην Άνοια»

«Ηθικά Διλήμματα και Νέες Τεχνολογίες στην Άνοια» Πρόγραμμα Διημερίδας με θέμα: «Ηθικά Διλήμματα και Νέες Τεχνολογίες στην Άνοια» 19-20 Σεπτεμβρίου 2014 Κέντρο Διάδοσης Ερευνητικών Αποτελεσμάτων, Αριστοτέλειο Παν/μιο Θεσ/νίκης ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Μάγδα

Διαβάστε περισσότερα

Συμπτώματα συνεξάρτησης

Συμπτώματα συνεξάρτησης Συμπτώματα συνεξάρτησης Οι συνεξαρτητικές συμπεριφορές είναι αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές. Το συνεξαρτητικό άτομο προσπαθεί να βοηθήσει τους άλλους καταστρέφοντας τον εαυτό του. Τέτοιου είδους συμπεριφορές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ Στρεσσογόνος παράγοντας Οτιδήποτε κάνει τον άνθρωπο να βιώνει στρες Είναι μια αλλαγή στην ομοιόσταση του ατόμου Παράγοντες που προκαλούν στρες Ενδογενείς Εξωγενείς Ενδογενείς

Διαβάστε περισσότερα

Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο. 1 φωτοτυπία ανά μαθητή με τον έλεγχο παραγωγή προφορικού λόγου, παραγωγή γραπτού λόγου

Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο. 1 φωτοτυπία ανά μαθητή με τον έλεγχο παραγωγή προφορικού λόγου, παραγωγή γραπτού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο B Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική

Διαβάστε περισσότερα

Naoki HigasHida. Γιατί χοροπηδώ. Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού. david MiTCHELL. Εισαγωγή:

Naoki HigasHida. Γιατί χοροπηδώ. Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού. david MiTCHELL. Εισαγωγή: Naoki HigasHida Γιατί χοροπηδώ Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού Εισαγωγή: david MiTCHELL 41 Ε13 Προτιμάς να είσαι μόνος σου; «Α, μην ανησυχείτε γι αυτόν προτιμά να είναι μόνος του». Πόσες φορές το

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Η ψυχολογία των αθλητών και η άμεση σχέση της με την προπόνηση και τη φυσικοθεραπεία

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Η ψυχολογία των αθλητών και η άμεση σχέση της με την προπόνηση και τη φυσικοθεραπεία ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 1. Κριτήρια Επιλογής Θέματος キ キ キ キ ενδιαφέρον απόκτηση γνώσεων και πληροφοριών διαμόρφωση απόψεων για το θέμα φιλομάθεια για τη ψυχολογία των αθλητών 2. Τίτλος της έρευνας Η ψυχολογία

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια ρ ZΩΗ ΚΑΤΣΑΡΟΥ Νευρολόγος ιευθύντρια ΕΣΥ Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια µορφή κατάθλιψης,

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι.

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι. Εισαγωγή Ο οδηγός που κρατάς στα χέρια σου είναι μέρος μιας σειράς ενημερωτικών οδηγών του Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας. Σκοπό έχει να δώσει απαντήσεις σε κάποια βασικά ερωτήματα που μπορεί να έχεις

Διαβάστε περισσότερα

BRAIN MATTERS INSTITUTE. Προγράμματα. Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015. Promoting Excellence in Mental Health through Learning

BRAIN MATTERS INSTITUTE. Προγράμματα. Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015. Promoting Excellence in Mental Health through Learning BRAIN MATTERS INSTITUTE Προγράμματα Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015 Στόχος του η Προώθηση της Ψυχικής Υγείας μέσα από την Μάθηση Promoting Excellence in Mental Health through Learning www.brainmattersinstitute.com

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Χάρτινη αγκαλιά Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Εργασίες 1 α ) Κατά τη γνώμη μου, το βιβλίο που διαβάσαμε κρύβει στις σελίδες του βαθιά και πολύ σημαντικά μηνύματα, που η συγγραφέας θέλει να μεταδώσει

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008

Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ - ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΜΑΣΤΟΥ Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008 Ο καρκίνος του µαστού είναι ο συχνότερος καρκίνος στις γυναίκες. Οι Ελληνίδες φαίνεται να ανησυχούν αρκετά για το ενδεχόµενο να νοσήσουν οι ίδιες, χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού

Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού Πώς γίνεται ένα παιδί να έχει ιδιαίτερη κλίση στα μαθηματικά, στη μουσική, στις ξένες γλώσσες, στη μετεωρολογία, να έχει ξεχωριστές ικανότητες και ενδιαφέροντα,

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργικό Παιχνίδι ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΧΝΙΔΙΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ Φ.Α. Διάλεξη 3η

Δημιουργικό Παιχνίδι ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΧΝΙΔΙΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ Φ.Α. Διάλεξη 3η Δημιουργικό Παιχνίδι ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΧΝΙΔΙΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ Φ.Α. Διάλεξη 3η Σκοποί της παρουσίασης Εξέταση των προϋποθέσεων καταλληλότητας των παιχνιδιών σε σχέση με τα προγράμματα Φ.Α. Εισαγωγή στα

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo. Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.gr Διαχείριση κρίσεων: Ψυχο-κοινωνικές «Ακόμα και οι χώρες που είναι εξοπλισμένες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ (ΕΔΒ) κατά Marshall B. Rosenberg

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ (ΕΔΒ) κατά Marshall B. Rosenberg ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ (ΕΔΒ) κατά Marshall B. Rosenberg Η επικοινωνία δίχως βία είναι μια μέθοδος η οποία: Διευκολύνει την ροή της επικοινωνίας. Εστιάζει στην έκφραση, μέσω της ομιλίας, των συναισθημάτων

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες ένας αριθµός εναλλακτικών µοντέλων για τον πόνο πέραν του ιατρικού ενσωµατώνουν ψυχολογικούς(αντίληψη,

Διαβάστε περισσότερα

και Π Ρ Ο για τον ΑΓΩΓΗ Εγκέφαλο Τ Η ΥΓΕΙΑΣ

και Π Ρ Ο για τον ΑΓΩΓΗ Εγκέφαλο Τ Η ΥΓΕΙΑΣ Ερ ω τή σ Εγκέφαλο ις Υ Γ Ε Ι Α Σ για τον σε τή Τ Η Σ και αν Π Ρ Ο Α Γ Ω Γ Η ΥΓΕΙΑΣ Απ ει ς ΑΓΩΓΗ Σχεδιασμός, επιμέλεια εικονογράφησης, κείμενα: Εύα Στεφανάτου, Εκπαιδευτικός ΠΕ 60, Υπεύθυνη Αγωγής Υγείας

Διαβάστε περισσότερα