το αλάτι, τα άλατα και η στερεά κατάσταση

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "το αλάτι, τα άλατα και η στερεά κατάσταση"

Transcript

1 Ε Ν Ο Τ Η Τ Α το αλάτι, τα άλατα και η στερεά κατάσταση B B 1 το αλάτι και η κρυσταλλική κατάσταση B 2 ο αριθμός οξείδωσης και ο περιοδικός πίνακας B 3 τα άλατα, τα οξείδια των μετάλλων και τα υδροξείδια των μετάλλων B 4 τα μοριακά στερεά B 5 τα μέταλλα B 6 τα στερεά απόβλητα και η διαχείρισή τους

2 74 Β 1 ΤΟ ΑΛΑΤΙ ΚΑΙ Η ΚΡΥΣΤΑΛΛΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ Β 1.1 Το μαγειρικό αλάτι Το γνωστό μας μαγειρικό αλάτι ή φυσικό αλάτι είναι η χημική έ- νωση χλωριούχο νάτριο (NaCl). Στο θαλασσινό νερό είναι διαλυμένη μεγάλη ποσότητα χλωριούχου νατρίου (3,5%) και σε αυτό οφείλεται η αλμυρότητά του. Βέβαια στο θαλασσινό νερό είναι διαλυμένα σε πολύ μικρότερες ποσότητες και άλλα άλατα (π.χ. άλατα βρωμίου και μαγνησίου). Το NaCl παραλαμβάνεται στις αλυκές (αβαθείς δεξαμενές σε θαλάσσιους κόλπους) από το θαλασσινό νερό. Λόγω του μικρού βάθους, το καλοκαίρι ε- ξατμίζεται το νερό και απομένουν το αλάτι και τα άλλα διαλυμένα στο θαλασσινό νερό άλατα. Από το φυσικό αυτό αλάτι παίρνουμε το καθαρό αλάτι με ανακρυστάλλωση. Αλλά και σε πολλές περιοχές της Γης, και σε αποξηραμένες αλμυρές λίμνες και θάλασσες, το αλάτι σχηματίζει εκτεταμένα στρώματα (ορυκτό αλάτι). Το ορυκτό αλάτι αποτελεί το κύριο ορυκτό του νατρίου. Από τα αλατωρυχεία το αλάτι εξάγεται με εξόρυξη ή με διαβίβαση θερμού νερού (στο οποίο το αλάτι έχει μεγάλη διαλυτότητα) και αναρρόφηση του αλατούχου διαλύματος (άλμη). Στο μαγειρικό αλάτι προστίθεται ιωδιούχο κάλιο (ΚΙ) (~50 ppm) για την προστασία του θυρεοειδούς αδένα (ιωδιούχο αλάτι). Εξάλλου, επειδή το νάτριο στον οργανισμό του ανθρώπου συμβάλλει σε αύξηση της αρτηριακής πίεσης (της πίεσης του αίματος), όσοι έχουν αυξημένη πίεση (υπερτασικοί) πρέπει να περιορίζουν τη χρήση του αλατιού στο φαγητό τους. Υπάρχει όμως και αλάτι με λιγότερο NaCl. Αυτό περιέχει χλωριούχο κάλιο (KCl) σε ποσότητες 25% ή και 50% κ.β. Εκτός από τη μαγειρική, το αλάτι χρησιμοποιείται ως συντηρητικό τροφίμων, για την παρασκευή του χλωρίου, της σόδας και άλλων χημικών ουσιών. Ορυκτά είναι ομογενή στερεά συστατικά του φλοιού της Γης που έχουν καθορισμένη σύσταση και κρυσταλλική δομή. Κρυστάλλωση και ανακρυστάλλωση Αν πάρουμε θαλασσινό νερό και το βράσουμε σε μια κατσαρόλα, θα εξατμιστεί γρήγορα το νερό και στον πυθμένα θα μείνει μια άσπρη σκόνη, που δεν είναι τίποτε άλλο παρά διάφορες ουσίες (κυρίως άλατα) και κυρίως NaCl. Μερικές φορές οι κρύσταλλοι που έχουμε ή που βρίσκουμε στη φύση δεν είναι καθαροί, αλλά περιέχουν διάφορες προσμίξεις π.χ. χώμα. Αυτό οφείλεται στο ότι εξατμίστηκε όλο το νερό. Μπορούμε να πάρουμε καθαρούς κρυστάλλους αν διαλύσουμε την ουσία σε καθαρό νερό και εν συνεχεία κάνουμε κρυστάλλωση, χωρίς να αφήσουμε να εξατμιστεί όλος ο διαλύτης. Επειδή διαλύσαμε τους κρυστάλλους και ξαναφτιάξαμε κρυστάλλους, η διαδικασία λέγεται ανακρυστάλλωση. Η ανακρυστάλλωση χρησιμοποιείται συχνά στη χημεία, ακριβώς για να παίρνουμε καθαρές ουσίες.

3 75 Το NaCl είναι ηλεκτρολύτης Σε στερεά κατάσταση, το NaCl είναι κακός αγωγός του ηλεκτρισμού. Αντίθετα το υδατικό διάλυμά του ή το τήγμα του είναι καλός αγωγός του ηλεκτρισμού (Σχήμα 1). Με τη διέλευση του ηλεκτρικού ρεύματος συμβαίνει το φαινόμενο της ηλεκτρόλυσης. Στα δύο ηλεκτρόδια, ελευθερώνονται τα συστατικά στοιχεία του χλωριούχου νατρίου: μεταλλικό νάτριο στο αρνητικό ηλεκτρόδιο (κάθοδος) και αέριο χλώριο (άνοδος). Επειδή το σημείο τήξεως του NaCl είναι σχετικά υψηλό, παρόμοιο πείραμα μπορεί να γίνει ευκολότερα χρησιμοποιώντας υδροξείδιο του νατρίου NaOH (θ.τ. 318 ο C). Στην περίπτωση αυτη, τα προϊόντα της ηλεκτρόλυσης είναι μέταλλο νάτριο στην κάθοδο και αέριο οξυγόνο στην άνοδο. Σχήμα 1 Με τήξη ο κρύσταλλος NaCl «σπάζει», οπότε τα ιόντα κινούνται ελεύθερα (καλός αγωγός του ηλεκτρισμού). Β 1.2 Ο ιοντικός ή ετεροπολικός δεσμός Η ηλεκτρική αγωγιμότητα του τήγματος και του υδατικού διαλύματος του NaCl οφείλεται στον ίδιο λόγο: στο ότι οι δομικές μονάδες στο NaCl είναι ηλεκτρικά φορτισμένα σωματίδια (τα ιόντα). Το άτομο του νατρίου (Ζ =11) έχει ένα ηλεκτρόνιο σθένους και το συγκρατεί χαλαρά: το νάτριο έχει μικρή ηλεκτραρνητικότητα, είναι ηλεκτροθετικό στοιχείο. Γι αυτό αποβάλλει εύκολα το ηλεκτρόνιο σθένους του και μετατρέπεται σε θετικό ιόν (κατιόν): Τα ιόντα ονομάζονται έτσι διότι στην ηλεκτρόλυση κινούνται προς τα αντίθετα φορτισμένα ηλεκτρόδια (ιόν: μετοχή αορίστου του ρήματος έρχομαι) Na Na + + e - To Na + έχει τη δομή σθένους του αμέσως προηγούμενου σε ατομικό αριθμό ευγενούς αερίου (του νέου, Ne, Z=10) με 8 ηλεκτρόνια σθένους.

4 76 Αντίθετα, το χλώριο (Ζ=17) έχει 7 ηλεκτρόνια σθένους και εύκολα προσλαμβάνει ένα ηλεκτρόνιο (ηλεκτραρνητικό στοιχείο), αποκτώντας έτσι τη δομή σθένους του αμέσως επόμενου ευγενούς αερίου (του αργού, Αr, Ζ=18). Έτσι σχηματίζεται το αρνητικό ιόν (ανιόν) χλωρίου: Cl 2 + 2e - 2 Cl - Κατά την ηλεκτρόλυση, τα κατιόντα κινούνται προς το αρνητικά φορτισμένο ηλεκτρόδιο (κάθοδος), ενώ τα ανιόντα προς το θετικά φορτισμένο ηλεκτρόδιο (άνοδος). Λόγω του ηλεκτρικού φορτίου, τα ιόντα δεν υπάρχουν ελεύθερα στη φύση. Μπορεί όμως ένα κατιόν να συνυπάρχει με ένα ανιόν, οπότε το ένα έλκει το άλλο και έτσι συγκρατούνται σε σταθερή απόσταση με δυνάμεις ηλεκτροστατικής φύσης (δυνάμεις Coulomb). Λέμε τότε ότι υπάρχει ιοντικός ή ετεροπολικός (χημικός) δεσμός μεταξύ τους. + Νa + Cl - Η ηλεκτρονιακή θεωρία του σθένους Την ίδια χρονιά (1916) που ο G.N. Lewis ερμήνευσε τον ομοιοπολικό δεσμό στα μη πολικά (ομοπυρηνικά) μόρια (π.χ. Η 2 ), ο S. Kossel διατύπωσε την ηλεκτρονιακή θεωρία του σθένους. Με τη θεωρία αυτή εξηγήθηκε ο σχηματισμός σταθερών ιόντων, με την τάση των ατόμων να παίρνουν ή να δίνουν ηλεκτρόνια ώστε να αποκτήσουν δομή ευγενούς αερίου. Δύναμη Coulomb Η δύναμη Coulomb ανάμεσα σε ένα κατιόν και ένα ανιόν είναι τόσο μεγαλύτερη όσο μεγαλύτερα είναι τα φορτία των δύο ιόντων και όσο μικρότερη είναι η απόσταση μεταξύ των κέντρων των δύο πυρήνων. H παραπάνω «ιστορία» δεν τελειώνει εδώ. Τα δύο ιόντα που σχημάτισαν τον παραπάνω ιοντικό δεσμό δεν είναι «απομονωμένα» από τα υπόλοιπα ιόντα, δεν έχουμε δηλαδή σχηματισμό μορίου, όπως στην περίπτωση του ομοιοπολικού δεσμού. Καθένα ιόν είναι διαθέσιμο να σχηματίσει και άλλους ιοντικούς δεσμούς με άλλα αντίθετα φορτία. Έτσι τα ιόντα που σχηματίζονται συγκρατούνται με ισχυρές ηλεκτροστατικές δυνάμεις σε ορισμένες θέσεις στον κρύσταλλο του NaCl. Στον κρύσταλλο αυτό οι δυνάμεις Coulomb ασκούνται προς όλες τις διευθύνσεις. Έτσι, τα ιόντα συσσωρεύονται, ώστε το κάθε κατιόν να περιβάλλεται από έξι ανιόντα και κάθε ανιόν να περιβάλλεται από έξι κατιόντα. Αυτή η «συσσωρευμένη» κατάσταση εξασφαλίζει την ελάχιστη ενέργεια στο σύστημα, δηλαδή τη μέγιστη σταθερότητα (Σχήματα 2 και 3) Επομένως, στις ιοντικές ενώσεις δεν υπάρχει η έννοια του μορίου. Ο δε χημικός τύπος, π.χ. NaCl, δείχνει την απλούστερη ακέραια αναλογία κατιόντων και ανιόντων στον κρύσταλλο. Έτσι σχηματίζεται ένας τριδιάστατος κρύσταλλος. Επειδή στις ιοντικές ενώσεις δεν υπάρχει η έννοια του μορίου, γι αυτό ορισμένες φορές χρησιμοποιείται ο όρος τυπική μάζα αντί της σχετικής μοριακής μάζας ή τυπικό βάρος αντί του μοριακού βάρους.

5 77 Σχήμα 2 Εικονική παρουσίαση του σχηματισμού στερεού χλωριούχου νατρίου (κοινό επιτραπέζιο αλάτι) από στερεό νάτριο και αέριο χλώριο. Aπεικόνιση του κρυσταλλικού πλέγματος NaCl (ανεπτυγμένη μορφή). Ενέργεια Κάθετος διατομή του κρυστάλλου (πρώτο στρώμα). Κάθετος διατομή του κρυστάλλου (δεύτερο στρώμα). Σχήμα 3 Σχηματισμός κρυστάλλου NaCl από Na(s) και Cl 2 (g). Παρατηρήστε ότι τα ιόντα Νa +, που προκύπτουν με αποβολή ηλεκτρονίων, έχουν μικρότερο μέγεθος από τα άτομα Na (αργυρόχρωμες σφαίρες), ενώ τα ανιόντα Cl - που προκύπτουν με πρόσληψη ηλεκτρονίων έχουν μεγαλύτερο μέγεθος από τα άτομα Cl (κιτρινοπράσινες σφαίρες). Επίσης μη ξεχνάτε ότι ο ιοντικός δεσμός οδηγεί το σύστημα σε χαμηλότερη ενέργεια, όπως παραστατικά παρουσιάζεται στο σχήμα. Η διάλυση του NaCl(s) στο νερό προκαλεί διάσταση στον κρύσταλλο, οπότε τα ιόντα κινούνται ελεύθερα (καλός αγωγός του ηλεκτρισμού).

6 78 Σχήμα 4 Απεικόνιση του κρυστάλλου NaCl (συμπαγής μορφή). Η φωτογραφία δεξιά δίνει την εικόνα του κρυστάλλου του NaCl όπως εμφανίζεται στον μακρόκοσμο. Β 1.3 Οι κρύσταλλοι Κρύσταλλος είναι κάθε στερεό τα άτομα ή τα μόρια του οποίου είναι τοποθετημένα σε μια κανονική, επαναλαμβανόμενη διάταξη στο χώρο, σχηματίζοντας έτσι μια τριδιάστατη περιοδική δομή. Στη δομή αυτή οφείλεται και η συμμετρία του κρυστάλλου. Όταν η περιοδικότητα της δομής επαναλαμβάνεται σε όλο τον όγκο του υλικού, το υλικό αποτελεί έναν μονοκρύσταλλο. Μονοκρύσταλλοι είναι οι περισσότεροι πολύτιμοι λίθοι. Τα περισσότερα κρυσταλλικά υλικά είναι πολυκρυσταλλικά, αποτελούνται δηλαδή από έναν πολύ μεγάλο αριθμό μικροσκοπικών μονοκρυστάλλων. Εξάλλου, υπάρχουν και στερεά που δεν εμφανίζουν καμιά περιοδικότητα στη δομή τους και ονομάζονται άμορφα, π.χ. οι ύαλοι (το γυαλί). Μια ειδική κατηγορία κρυστάλλων είναι οι υγροί κρύσταλλοι. Αυτοί είναι μια κατάσταση της ύλης την οποία αποκτούν με την τήξη ή τη διάλυσή τους πολλές οργανικές κρυσταλλικές ουσίες. Χαρακτηριστική ιδιότητα των υγρών κρυστάλλων είναι ότι με την εφαρμογή ηλεκτρικού ή μαγνητικού πεδίου, τα μόριά τους προσανατολίζονται ανάλογα με την κατεύθυνση του πεδίου. Η ιδιότητα αυτή βρίσκει εφαρμογή στις οθόνες τηλεφώνων και τηλεοράσεων, στα ψηφιακά ρολόγια κ.ά. (βλέπε διπλανή εικόνα). Η κρυσταλλική δομή χαρακτηρίζεται από το λεγόμενο χωρικό πλέγμα και τη στοιχειώδη ή μοναδιαία κυψελίδα του κρυστάλλου (Σχήμα 5). Υπάρχουν 7 κρυσταλλικά συστήματα, όπου αυτό με τη μεγαλύτερη συμμετρία έχει τον κύβο ως στοιχειώδη κυψελίδα και λέγεται κυβικό σύστημα. Κατά σειρά μειούμενης συμμετρίας, τα 7 κρυσταλλικά συστήματα είναι τα παρακάτω: Κυβικό, εξαγωνικό, τετραγωνικό, τριγωνικό, ορθορομβικό, μονοκλινές και τρικλινές. Η τήξη μοριακών κρυστάλλων μεγάλων μορίων (μακρομορίων) πολικών οργανικών ενώσεων έχει ως αποτέλεσμα τα επιμήκη, ραβδόμορφα μόριά τους να διατηρούν, σε πολλές περιπτώσεις, μέρος της κρυσταλλικής τάξης στην υγρή μορφή. Υγροί κρύσταλλοι

7 79 Τα επτά κρυσταλλικά συστήματα Το Σχήμα 5 δείχνει ένα παράδειγμα χωρικού πλέγματος. Σ αυτό γύρω από κάθε σημείο τα άλλα σημεία κατανέμονται κατά παρόμοιο τρόπο. Στα σημεία του πλέγματος αυτού τοποθετούνται τα άτομα ή μόρια της κρυσταλλικής ουσίας. Στο σχήμα δείχνεται και η στοιχειώδης ή μοναδιαία κυψελίδα. Αυτή έχει όλες τις ιδιότητες του κρυστάλλου, ενώ ένας κρύσταλλος σχηματίζεται με την περιοδική επανάληψη στο χώρο μιας στοιχειώδους κυψελίδας. Σχήμα 5 Χωρικό πλέγμα με στοιχειώδη κυψελίδα. Στη στοιχειώδη κυψελίδα ορίζουμε ένα σύστημα κρυσταλλογραφικών αξόνων, όπως δείχνει το Σχήμα 6. Σχήμα 6 Σχηματική αναπαράσταση κρυσταλλογραφικών αξόνων. Μπορεί να δειχθεί ότι υπάρχουν επτά τέτοια διαφορετικά συστήματα αξόνων ή κρυσταλλογραφικά συστήματα. Το κυβικό σύστημα έχει τη μεγαλύτερη συμμετρία και χαρακτηρίζεται από τις σχέσεις: r r r ) ) ) ο a = b = c και α = β = γ = 90. Τη μικρότερη συμμετρία έχει το τρικλινές σύστημα όπου: a b c και α β γ r r r ) ) ).

8 80 Πώς προσδιορίζεται η κρυσταλλική δομή Η δομή των διαφόρων κρυστάλλων προσδιορίζεται με τη μέθοδο των ακτίνων Χ. Οι ακτίνες Χ έχουν τα βασικά χαρακτηριστικά και τη συμπεριφορά του φωτός, είναι δηλαδή ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία. Μια ιδιότητά τους είναι η περίθλαση, δηλαδή η εκτροπή της ακτινοβολίας από την ευθύγραμμη διάδοση όταν αυτή πρέπει να περάσει από μια μικρή οπή ή σχισμή (όταν συναντά ένα μικρό εμπόδιο) (Σχήμα 7). Ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία Είναι το είδος της ενέργειας που διαδίδεται ακόμη και στο κενό με τη μορφή ηλεκτρομαγνητικών κυμάτων, δηλαδή τοπικών και χρονικών μεταβολών του ηλεκτρικού και μαγνητικού πεδίου. Σχήμα 7 Εικόνα περίθλασης ορατού φωτός Οι κρύσταλλοι έχουν την ιδιότητα να περιθλούν τις ακτίνες Χ. Έτσι αναπτύχθηκε ο κλάδος της κρυσταλλογραφίας, που μέσω των ακτίνων Χ μάς αποκαλύπτει τη δομή των κρυστάλλων, δηλαδή μας αποκαλύπτει τις θέσεις και τις αποστάσεις των ατόμων στο κρυσταλλικό πλέγμα. Οι ακτίνες Χ εκπέμπονται από διάφορα μέταλλα που βομβαρδίζονται με ηλεκτρόνια μέσα στον σωλήνα καθοδικών ακτίνων.

9 81 Οι ακτίνες Χ και η περίθλασή τους στους κρυστάλλους Οι ακτίνες Χ είναι ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία με ενέργεια μεγαλύτερη από την ενέργεια της ακτινοβολίας του ορατού φωτός. Ανακαλύφθηκαν το 1895 από τον Γερμανό φυσικό Ραίντγκεν (Rontgen) και ονομάστηκαν έτσι λόγω της άγνωστης τότε φύσης τους. Παράγονται σε συσκευές που ονομάζονται λυχνίες ή σωλήνες ακτίνων Χ. Τα μήκη κύματος των ακτίνων Χ είναι μικρά, (γύρω στο 1 Å), γι αυτό μπορούν να διαπερνούν σε αρκετό πάχος αδιαφανή υλικά. Στην ιδιότητα τους αυτή, καθώς και στη διαφορετική απορρόφηση τους από διαφορετικά υλικά οφείλουν την εφαρμογή τους στη ιατρική (ακτινοδιαγνωστική). Περίθλαση Είναι το φαινόμενο που προκαλείται κατά τη διάδοση ενός κύματος όταν αυτό περνά μέσα από μια μικρή οπή ή σχισμή ή συναντά ένα εμπόδιο (φράγμα) και συνδέεται με την παρεκτροπή του κύματος από την ευθύγραμμη διάδοση του. Το φαινόμενο γίνεται έκδηλο όσο οι διαστάσεις των σχισμών πλησιάζουν το μήκος κύματος. Ένας κρύσταλλος αποτελεί ένα φυσικό τριδιάστατο φράγμα (εμπόδιο) περίθλασης για τις ακτίνες Χ λόγω του ότι οι αποστάσεις μεταξύ των ατόμων στον κρύσταλλο, (που αποτελούν τα κέντρα σκέδασης των ακτίνων Χ) είναι της ίδιας τάξεως μεγέθους με το μήκος κύματος των ακτίνων Χ (~ 1 Å). Η κρυσταλλογραφία είναι η μελέτη της περίθλασης των ακτίνων Χ σε κρυστάλλους. Αν είναι γνωστή η κρυσταλλική δομή, μπορούμε να υπολογίσουμε το μήκος κύματος της ακτινοβολίας. Αντιστρόφως, αν ξέρουμε το μήκος κύματος μπορούμε να αποκαλύπτουμε την κρυσταλλική δομή. Η κρυσταλλογραφία μελετά τον τρόπο με τον οποίο τα άτομα ή τα μόρια είναι διατεταγμένα σε ένα κρυσταλλικό στερεό. Έχει εφαρμογή στη χημεία, στη φυσική, στη γεωχημεία, στην ορυκτολογία, τη μεταλλουργία και ακόμη και στη βιολογία. Έτσι με τη βοήθεια της κρυσταλλογραφίας ανακαλύφθηκε, το 1953, η δομή (η διπλή έλικα) του DNA (δεοξυριβονουκλεϊνικό οξύ) που είναι το βασικό μόριο της ζωής. Εικόνα ακτινογραφίας χεριού

10 110 Β 5 ΤΑ ΜΕΤΑΛΛΑ Β 5.1 Χαρακτηριστικές ιδιότητες των μετάλλων Μεταλλικός δεσμός Μέταλλα ονομάζουμε τα στοιχεία που έχουν τις παρακάτω ιδιότητες: Έχουν μεταλλική λάμψη Επιδέχονται πολλές ειδικές κατεργασίες. Μπορούν να σφυρηλατηθούν και να μετατραπούν σε λεπτά φύλλα, είναι δηλαδή ελατά. Επίσης από αυτά κατασκευάζονται λεπτά σύρματα, είναι δηλαδή όλκιμα. Χυτεύονται σε καλούπια και παίρνουν επιθυμητά σχήματα Είναι αγωγοί της θερμότητας και του ηλεκτρισμού. Μεταλλικός Δεσμός Όπως είναι γνωστό τα τρία τέταρτα των στοιχείων του περιοδικού πίνακα είναι μέταλλα. Επομένως είναι σημαντικό και χρήσιμο να εξετάσουμε τη φύση του δεσμού με τον οποίο ενώνονται μεταξύ τους τα άτομα των μετάλλων. Τα άτομα του μετάλλου στον κρύσταλλο βρίσκονται πολύ κοντά το ένα με το άλλο, με αποτέλεσμα τα ηλεκτρόνια σθένους να μην είναι ενωμένα, πολύ χρόνο, με ένα συγκεκριμένο πυρήνα αλλά να μετατοπίζονται σε όλα τα άτομα. Μπορούμε επομένως να θωρήσουμε ότι το μεταλλικό πλέγμα αποτελείται από ιόντα τα οποία έλκουν τα ευκίνητα ηλεκτρόνια. Για την εξήγηση του δεσμού στα μέταλλα έχουν προταθεί διάφορα μοντέλα. Εδώ θα αναφερθούμε στο μοντέλο των ελεύθερων ηλεκτρονίων. Σύμφωνα με το μοντέλο αυτό, τα ηλεκτρόνια είναι ελεύθερα να κινηθούν όπως ένα αέριο οπουδήποτε μέσα στα όρια του μεταλλικού κρυστάλλου. Αυτό το μοντέλο είναι χρήσιμο για την εξήγηση των θερμικών και ηλεκτρικών ιδιοτήτων των μετάλλων. Το μήκος του δεσμού στις κρυσταλλικές αυτές δομές εξαρτάται από τον αριθμό των ηλεκτρονίων σθένους τα οποία συνεισφέρει κάθε άτομο. Τα άτομα των στοιχείων K, Ca, Sc, Ti, V, Cr, που ανήκουν στην ίδια περίοδο του περιοδικού πίνακα, μπορούν να συνεισφέρουν 1, 2, 3, 4, 5 και 6 ηλεκτρόνια αντιστοίχως. Ανάλογα αυξάνει και η ι- σχύς των δεσμών, που αποδεικνύεται με τη σταθερή αύξηση των θερμοκρασιών τήξης και της σκληρότητας των μετάλλων.

11 111 Β 5.2 Σχέση των οξειδωτικών καταστάσεων και του αριθμού οξείδωσης με τα φαινόμενα της οξείδωσης και της αναγωγής Στην ενότητα Α ορίσαμε την οξείδωση ως την ένωση ενός στοιχείου με το οξυγόνο ή την αφαίρεση υδρογόνου από ένωση. Σχετικό με το φαινόμενο της οξείδωσης είναι το φαινόμενο της αναγωγής που οριζόταν αρχικά ως ένωση ενός στοιχείου με το υδρογόνο ή αφαίρεση οξυγόνου από ένωση. Ας θεωρήσουμε την αντίδραση του υδρογόνου με το οξυγόνο προς νερό: 2Η 2(g) + Ο 2(g) Η 2 Ο (l) Σύμφωνα με τον παραπάνω ορισμό, το υδρογόνο οξειδώθηκε (προσέλαβε οξυγόνο), ενώ το οξυγόνο ανάχθηκε (προσέλαβε υδρογόνο). Ε- ξάλλου, στο προϊόν της αντίδρασης τόσο το υδρογόνο όσο και το οξυγόνο έχουν διαφορετικούς Α.Ο. από ό,τι στα αντιδρώντα. Το υδρογόνο άλλαξε από Α.Ο. 0 σε +1, ενώ το οξυγόνο ελαττώθηκε από 0 σε 2. Ας πάρουμε και το κλασικό παράδειγμα της οξείδωσης του σιδήρου: 2Fe (s) + O 2(g) 2FeO (s) 4Fe (s) + 3O 2(g) 2Fe 2 O 3(s) Παρατηρούμε ότι ο Fe αύξησε τον Α.Ο. από 0 σε +2 και +3 αντίστοιχα, ενώ το Ο 2 ελάττωσε πάλι τον Α.Ο. από 0 σε 2. Τέλος ας θεωρήσουμε και την αντίδραση αναγωγής του χλωρίου από το υδρογόνο προς υδροχλώριο: Η 2(g) + Cl 2(g) 2HCl (g) Εδώ παρατηρούμε ότι το χλώριο ελάττωσε τον Α.Ο. από 0 σε 1, ενώ το υδρογόνο τον αύξησε από 0 σε +1. Με βάση τα παραπάνω, μπορούμε να δώσουμε έναν νέο ορισμό για την οξείδωση και την αναγωγή: Οξείδωση είναι η αλγεβρική αύξηση του Α.Ο. Αναγωγή είναι η αλγεβρική μείωση του Α.Ο. Σε μια αντίδραση όπου συμβαίνει οξείδωση, συμβαίνει ταυτόχρονα και αναγωγή. Το συνολικό φαινόμενο ονομάζεται οξειδοαναγωγή. Ο παραπάνω ορισμός είναι γενικότερος από τον αρχικό διότι μπορεί να περιλάβει και αντιδράσεις στις οποίες δεν υπεισέρχονται το ο- ξυγόνο και /ή το υδρογόνο, π.χ.

12 112 2Νa (s) + Cl 2(g) 2NaCl (s) Εδώ το νάτριο αυξάνει τον Α.Ο. από 0 σε +1, άρα οξειδώνεται, ενώ το χλώριο ελαττώνει τον Α.Ο. από 0 σε 1, άρα ανάγεται. Από τα παραπάνω είναι φανερό ότι τα φαινόμενα της οξείδωσης και της αναγωγής είναι αλληλένδετα: στην ίδια αντίδραση όπου συμβαίνει οξείδωση συμβαίνει και αναγωγή και αντιστρόφως (οξειδοαναγωγή). Η οξειδοαναγωγή ως μεταφορά (αποβολή και πρόσληψη) ηλεκτρονίων Στην περίπτωση σχηματισμού ιόντων μπορούμε να καταλάβουμε πώς μεταβάλλεται ο αριθμός οξείδωσης. Ας πάρουμε την αντίδραση του νατρίου με το χλώριο προς χλωριούχο νάτριο: 2Na (s) + Cl 2(g) 2NaCl (s) Η αντίδραση αυτή μπορεί να αναλυθεί σε δύο ημιαντιδράσεις: Νa Na + + e - Μια ημιαντίδραση περιλαμβάνει στη χημική εξίσωσή της και ηλεκτρόνια. Ημιαντιδράσεις συμβαίνουν στα ηλεκτρόδια κατά την ηλεκτρόλυση. Cl 2 + 2e - 2Cl - Παρατηρούμε ότι στην πρώτη ημιαντίδραση, ο Α.Ο. του Νa αυξήθηκε από 0 σε +1, με την αποβολή ενός ηλεκτρονίου από κάθε άτομο Na. Αντίθετα, στη δεύτερη ημιαντίδραση ο Α.Ο. του χλωρίου ελαττώθηκε από 0 σε 1 με την πρόσληψη ενός ηλεκτρονίου από κάθε άτομο Cl. Γενικά, οι αντιδράσεις οξειδοαναγωγής συνδέονται με μεταφορά ηλεκτρονίων: η οξείδωση με αποβολή ηλεκτρονίων η αναγωγή με πρόσληψη ηλεκτρονίων. Οι αντιδράσεις οξειδοαναγωγής μπορεί να γίνουν και με τη βοήθεια του ηλεκτρικού ρεύματος (στις ηλεκτρολύσεις). Χρησιμοποιούνται α- κόμη για παραγωγή ηλεκτρικού ρεύματος στις μπαταρίες. Ο κλάδος της χημείας που μελετά τη σχέση του ηλεκτρικού ρεύματος με τις χημικές αντιδράσεις ονομάζεται ηλεκτροχημεία. Β 5.3 Ο σίδηρος Είναι μεταλλικό στοιχείο της ομάδας VIII B του περιοδικού πίνακα (στην ίδια ομάδα και στην ίδια περίοδο μαζί με τα μέταλλα κοβάλτιο, Co, και νικέλιο, Ni, με τα οποία παρουσιάζει ομοιότητες). Εμφανίζει αριθμούς οξείδωσης 0, +2 και +3. Είναι το χρησιμότερο από τα μέ- Η συστηματική χρήση του σιδήρου άρχισε γύρω στο 1500 μ.χ και σήμανε το τέλος της εποχής του χαλκού και την αρχή της εποχής του σιδήρου.

13 113 ταλλα. Αυτό το οφείλει τόσο στις μηχανικές ιδιότητές του όσο και στην αφθονία του στη φύση (είναι το τέταρτο στοιχείο, μετά το οξυγόνο, το πυρίτιο και το αργίλιο). Σιδηρούχα μεταλλεύματα απαντώνται σε όλες τις περιοχές της Γης και σε ελάχιστες περιπτώσεις αυτά περιέχουν μικρή ποσότητα αυτοφυούς σιδήρου. Κυριότερα ορυκτά του είναι ο αιματίτης (Fe 2 O 3 ), o μαγνητίτης (Fe 3 O 4 : μεικτό οξείδιο FeO Fe 2 O 3 ), ο λειμωνίτης (2Fe 2 O 3 3Η 2 Ο), ο σιδηρίτης (FeCO 3 ) και ο σιδηροπυρίτης (FeS 2 ). Η κυριότερη μέθοδος παρασκευής του σιδήρου είναι η αναγωγή του στην υψικάμινο (Σχήμα 20). Στο κάτω μέρος της υψικαμίνου λαμβάνεται τήγμα σιδήρου που περιέχει διάφορες προσμείξεις. Με βραδεία ψύξη σε καλούπια, αυτό μας δίνει τον γκρίζο, πορώδη, και εύθραυστο χυτοσίδηρο (μαντέμι), που δεν μπορεί να σφυρηλατηθεί, να μετατραπεί σε ελάσματα ή να υποστεί συγκόλληση. Γι αυτό χρησιμοποιείται για την κατασκευή μόνο χυτών αντικειμένων. Με σύντηξη χυτοσιδήρου και αιματίτη οξειδώνονται και απομακρύνονται ως «σκουριά» ή ως αέρια οξείδια, οι περισσότερες προσμείξεις και ιδιαίτερα ο άνθρακας, το ποσοστό του οποίου πέφτει από 2,5 4% σε λιγότερο από 0,5%. Η μορφή αυτή είναι γνωστή ως σφυρήλατος σίδηρος, έχει μηχανική αντοχή, είναι ελατός και όλκιμος και μπορεί να σφυρηλατείται. Αποτελεί το υλικό κατασκευής πολλών ε- ξαρτημάτων, συρμάτων, ελασμάτων κ.ά. Μετάλλευμα: Ονομάζεται το ορυκτό που περιέχει ένα μέταλλο σε ποσοστό που καθιστά οικονομικώς συμφέρουσα την παραγωγή του μετάλλου από αυτό. Φόρτωση ορυκτού, κοκ και ασβεστόλιθος καπνοδόχος Ζεστά αέρια Ζώνη αναγωγής Θερμός αέρας Τηγμένος σίδηρος σκουριά Σχήμα 20: H υψικάμινος

14 114 H παραγωγή του σιδήρου στην υψικάμινο Για την αναγωγή χρησιμοποιείται κοκ (ένας τεχνητός άμορφος άνθρακας) μαζί με ανθρακικό ασβέστιο (CaCO 3 ). Το τελευταίο χρησιμοποιείται για να κατεβάζει τη θερμοκρασία τήξης και λέγεται συλλίπασμα. Το μετάλλευμα μαζί με το αναγωγικό υλικό (κοκ) και το συλλίπασμα φέρονται στο πάνω μέρος της υψικαμίνου. Οι κύριες αντιδράσεις που γίνονται είναι: C (s) + O 2(s) CO 2(g) (1) 1600 o C C (s) + CO 2(g) 2CO (g) (2) Fe 2 O 3(s) + 3CO (g) 2Fe (s) + 3CO 2(g) (3) Fe 2 O 3(s) + 3C (s) 2Fe (s) + 3CO (g) (4) To οξυγόνο που απαιτείται για την εξώθερμη αντίδραση (1) προέρχεται από ρεύμα θερμού ( ο C) αέρα. H θερμότητα που ελευθερώνεται από την (1) ανεβάζει τη θερμοκρασία στους 1600 ο C. Έτσι γίνεται η αντίδραση (2). Το μονοξείδιο του άνθρακα που παράγεται από τη (2) ανάγει το οξείδιο του σιδήρου σύμφωνα με την (3), ενώ ο διάπυρος άνθρακας μπορεί να αναγάγει το Fe 2 O 3 κατά την (4). Το δημιουργούμενο CO δρα ως αναγωγικό στο επόμενο στρώμα ορυκτού στην υψικάμινο κι έτσι επαναλαμβάνονται οι αντιδράσεις. Ο σίδηρος είναι σημαντικό ιχνοστοιχείο των οργανισμών. Είναι συστατικό της αιμοσφαιρίνης ή αιμογλοβίνης και των πρωτεϊνών όπως μυοσφαιρίνης ή μυογλοβίνης που χρησιμεύουν για τη μεταφορά και αποθήκευση του οξυγόνου αντίστοιχα. Ο οργανισμός του ανθρώπου χρειάζεται την ημέρα 1 mg σιδήρου (σε χημική ένωση). Έλλειψη σιδήρου προκαλεί παθολογικές καταστάσεις π.χ. αναιμία. Ιχνοστοιχείο: Χημικό στοιχείο που σε ελάχιστη ποσότητα είναι απαραίτητο για τη λειτουργία του οργανισμού. Ο χάλυβας Ο χάλυβας (κοινώς το ατσάλι) είναι κράμα σιδήρου και άνθρακα. Έχει αυξημένη σκληρότητα και αντοχή και είναι πιο ελαστικός από το σφυρήλατο σίδηρο. Είναι όμως εύθραυστος. Με προσθήκη άλλων μετάλλων αποκτά βελτιωμένες ιδιότητες. Έτσι με προσθήκη χρωμίου, Cr (15 18% κ.β.) και νικελίου, Ni (~10% κ.β.) δίνει τους ανοξείδωτους χάλυβες που χρησιμοποιούνται ευρέως για την κατασκευή ανοξείδωτων αντικειμένων π.χ. μαχαιροπήρουνα και δίσκοι.

15 115 Β 5.4 Το αργίλιο ή αλουμίνιο Είναι μεταλλικό στοιχείο της ΙΙΙΑ ομάδας του περιοδικού πίνακα, με 3 ηλεκτρόνια σθένους. Οι αριθμοί οξείδωσής του είναι 0 και +3. Είναι το αφθονότερο στοιχείο στη Γη και το τρίτο σε αφθονία στη φύση μετά το οξυγόνο και το πυρίτιο. Δεν απαντάται ως αυτοφυές, αλλά βρίσκεται στο οξείδιο και στα πυριτικά άλατά του με κυριότερα το κορούνδιο (Al 2 O 3 ), τους οστρίους [πυριτικά άλατα με τα μέταλλα των αλκαλίων NaSiO 3, KSiO 3 ), τους μαρμαρυγίες (πυριτικά άλατα με τα αλκάλια, το μαγνήσιο, MgSiO 3 και το σίδηρο, FeSiO 3, Fe 2 (SiO 3 ) 3 ], στον βωξίτη (ένυδρο οξείδιο του αργιλίου, με οξείδια του πυριτίου και αργιλοπυριτικά άλατα) και τις διάφορες αργίλους: τον καολίνη Al 2 O 3 2SiO 2 2H 2 O και τον πηλό που είναι ακάθαρτη άργιλος. Το αργίλιο είναι αρκετά ηλεκτροθετικό στοιχείο, γι αυτό η παραγωγή του γίνεται κυρίως με ηλεκτρόλυση. Το καθαρό αργίλιο είναι πολύ δραστικό μέταλλο. Όταν εκτεθεί στον αέρα αντιδρά με το οξυγόνο και καλύπτεται από στρώμα οξειδίου: Στην παρουσία του στις αργίλους, οφείλει το αργίλιο το ελληνικό του όνομα. 4Al (s) + 3O 2(g) 2Al 2 O 3(s) Με αύξηση της θερμοκρασίας, το πάχος του στρώματος αυξάνει και είναι πολύ ισχυρά προσροφυμένο στο μέταλλο. Το οξείδιο είναι πολύ δύστηκτο (θ.τ ο C), σκληρό και απρόσβλητο από διάφορα αντιδραστήρια (π.χ. οξέα). Λέμε ότι το μέταλλο απέκτησε παθητική κατάσταση, που το προστατεύει από τη διάβρωση. Ο βωξίτης είναι μετάλλευμα που αφθονεί στη Στερεά Ελλάδα. Περιέχει 40 60% αλουμίνα (Al 2 O 3 ). Η κύρια μέθοδος για την βιομηχανική παραγωγή του αλουμινίου είναι η μέθοδος Bayer, που περιλαμβάνει δύο στάδια: (1) Την απομόνωση της αλουμίνας από το βωξίτη. (2) Την ηλεκτρόλυση στης αλουμίνας. Τα κράματα του αργιλίου με διάφορα μέταλλα έχουν εξαιρετικές μηχανικές και φυσικές ιδιότητες. Είναι εύχυτα και δέχονται μεγάλη ποικιλία επικαλύψεων. Λόγω της μεγάλης αντοχής τους και της ελαφρότητάς τους, χρησιμοποιούνται για την κατασκευή αεροπλάνων, μηχανών και τροχών αυτοκίνητων, εξωτερικών θυρών και παραθύρων. Πολύ χρήσιμα είναι και τα γνωστά μας φύλλα αλουμινόχαρτου, που είναι πολύ λεπτά φύλλα αλουμινίου.

16 116 Η ηλεκτρολυτική παρασκευή του αλουμινίου Η ηλεκτρόλυση γίνεται σε ατσάλινα δοχεία-κάδους, που είναι επενδυμένα με στρώμα γραφίτη. Ο γραφίτης αυτός παίζει το ρόλο της καθόδου στην ηλεκτρόλυση και πάνω σ αυτόν γίνεται η απόθεση του μετάλλου. Ως άνοδος χρησιμοποιούνται ράβδοι γραφίτη. Τα ηλεκτρολυτικά δοχεία συνδέονται σε σειρά (συστοιχία), π.χ. 200 δοχεία. Κατά τη δίοδο του ηλεκτρικού ρεύματος, συμβαίνει και ελευθέρωση θερμότητας που προκαλεί την απαραίτητη για την ηλεκτρόλυση τήξη του υλικού. Η απόσταση της ανόδου από την κάθοδο ρυθμίζεται έτσι ώστε η θερμοκρασία του τήγματος να φθάνει τους ο C. Η ηλεκτρική τάση ανάμεσα σε άνοδο και κάθοδο ρυθμίζεται στα 4 6 V, οπότε για 200 δοχεία απαιτείται τάση γύρω στα 1000 V. Η ένταση του ηλεκτρικού ρεύματος είναι μεγάλη και η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας ανέρχεται σε kwh (κιλοβατώρες) ανά κιλό παραγόμενου αλουμινίου. Οι ημιαντιδράσεις που γίνονται στα δύο ηλεκτρόδια είναι: Κατά την ηλεκτρόλυση, στη θετικά φορτισμένη άνοδο συμβαίνει οξείδωση, ενώ στην αρνητικά φορτισμένη κάθοδο συμβαίνει αναγωγή. κάθοδος (-) Al e - Al (αναγωγή) άνοδος (+) 2O 2- O 2 + 4e - (οξείδωση) και συνολικά 2Al 2 O 3(s) 4Al (s) + 3O 2(g) (1) Ατσάλινη κάθοδος (-) Παγωμένος φλοιός ηλεκτρολύτη Άνοδος γραφίτη Εσωτερική επένδυση άνθρακα Τηγμένο Al Σχήμα 21 Συστοιχία ηλεκτρολυτικών δοχείων για την παραγωγή αλουμινίου. ηλεκτρολύτης Λόγω της υψηλής θερμοκρασίας, το παραγόμενο στην άνοδο οξυγόνο αντιδρά με το γραφίτη της ανόδου, ενώ ο γραφίτης της καθόδου καλύπτεται από τήγμα αργιλίου: C (s) + O 2(g) CO 2(g) (2) Οι προσβαλλόμενες ράβδοι του γραφίτη της ανόδου (με φθορά 0,46 kg C /kg Al) πρέπει να αντικαθίστανται. Η συνολική αντίδραση που γίνεται στα ηλεκτρολυτικά δοχεία είναι το άθροισμα των (1) και (2): 2Al 2 O 3(s) + 3C (s) 4Al (s) + 3CO 2(g)

17 117 Β 5.5 Ο χαλκός Είναι μεταλλικό στοιχείο της ομάδας Ι Β του περιοδικού πίνακα και εμφανίζει Α.Ο: 0, +1, +2. Στις ενώσεις του συνηθέστερος είναι ο +2, π.χ. οξείδιο του χαλκού (IΙ), CuO, θειικός χαλκός, CuSO 4. Α.Ο. +1 εμφανίζει π.χ. στην ένωση οξείδιο του χαλκού (Ι) Cu 2 O. Είναι πολύ χρήσιμο μέταλλο, τρίτο στη σειρά από άποψη εφαρμογών, μετά το σίδηρο και το αλουμίνιο. Δεν έχει όμως μεγάλη φυσική αφθονία. Τα σπουδαιότερα ορυκτά του είναι ο χαλκοπυρίτης, CuFeS 2, o κυπρίτης, Cu 2 O, ο χαλκοσίτης, Cu 2 S, o χαλκανθίτης, CuSO 4 5Η 2 Ο, ο μαλαχίτης, Cu(OH) 2 CuCO 3 και ο αζουρίτης, Cu(OH) 2 2CuCO 3. Ο χαλκός (σε χημικές ενώσεις) είναι ιχνοστοιχείο των ζωντανών οργανισμών, όντας συστατικό της αιμοκυανίνης, που στα οστρακοειδή, τα αρθρόποδα και άλλα είδη έχει παρόμοια φυσιολογική δράση με την αιμοσφαιρίνη. Οι ημερήσιες ανάγκες του ανθρώπινου οργανισμού είναι 1 2 mg (χημικά ενωμένου) χαλκού. Ο χαλκός είναι ερυθρωπό μέταλλο και σε πρόσφατη τομή έχει ι- σχυρή μεταλλική λάμψη. Είναι πολύ ελατός και όλκιμος και σχετικά μαλακός. Έχει μεγάλη θερμική και ηλεκτρική αγωγιμότητα και χρησιμοποιείται για την κατασκευή ηλεκτρικών καλωδίων. Κατά το τέλος της εποχής του λίθου, ο χαλκός άρχισε να χρησιμοποιείται ως υποκατάστατο της πέτρας. Γύρω στο π.χ. ο άνθρωπος μπορούσε να λιώσει το μέταλλο και να κατασκευάσει χυτά αντικείμενα. Το λατινικό όνομα του χαλκού (cuprum) έχει την ίδια ρίζα με το όνομα της Κύπρου, που ήταν φημισμένη στην αρχαιότητα για τα χαλκορρυχεία της. Παρασκευή του χαλκού Για την παραγωγή του χαλκού χρησιμοποιούνται κυρίως τα ορυκτά του, αλλά και με ανακύκλωση, τα παλιά κράματά του. Το ορυκτό μετατρέπεται σε οξείδιο του χαλκού, από το οποίο ο χαλκός παράγεται με αναγωγή με άνθρακα: θ CuCO 3(s) CuO (s) + CO 2(g) 2CuO (s) + C (s) 2Cu (s) + CO 2(g) Τα θειούχα ορυκτά, διαβρεχόμενα συνεχώς με νερό, μετατρέπονται σε θειικό χαλκό με οξείδωση από ατμοσφαιρικό οξυγόνο (Cu 2 S CuSO 4 ). Ο θειικός χαλκός είναι ευδιάλυτο στο νερό άλας και παραλαμβάνεται από το μείγμα με νερό. Από το υδατικό διάλυμα του θειικού χαλκού, ο χαλκός παραλαμβάνεται με ηλεκτρόλυση ή με επίδραση σιδήρου: CuSO 4(aq) + Fe (s) FeSO 4(aq) + Cu (s) O σίδηρος είναι πιο ηλεκτροθετικό μέταλλο από το χαλκό, γι αυτό τον αντικαθιστά στις ενώσεις του. Με διάφορες παρόμοιες ή άλλες τεχνικές, ο χαλκός μπορεί να εξαχθεί και από τα άλλα μεταλλεύματα του.

18 118 Στον ξηρό αέρα μένει ανεπηρέαστος, ενώ σε υγρό αέρα, με την επίδραση του νερού και του διοξειδίου του άνθρακα καλύπτεται από πράσινο προστατευτικό στρώμα (πατίνα) βασικού ανθρακικού χαλκού, CuCO 3 Cu(OH) 2. Σ αυτό οφείλεται το πράσινο χρώμα των χάλκινων γλυπτών. Στο θαλασσινό νερό σχηματίζει παρόμοιο στρώμα βασικού χλωριούχου χαλκού, CuCl 2 3Cu(OH) 2. Με θέρμανση οξειδώνεται από το οξυγόνο του αέρα στο κόκκινο οξείδιο Cu 2 O, ενώ με παρατεταμένη θέρμανση στο μαύρο οξείδιο CuO. Λόγω της μικρής ηλεκτροθετικότητάς του είναι σχετικά αδρανές χημικό στοιχείο. Με άλλα μέταλλα σχηματίζει διάφορα κράματα. Τα κράματα με ψευδάργυρο (Ζn) ονομάζονται ορείχαλκοι, ενώ τα κράματά του κυρίως με κασσίτερο (Sn) ονομάζονται μπρούντζοι. Τα κράματα είναι ομογενή διαλύματα μετάλλων ή μετάλλων και άνθρακα. παρασκευάζονται με σύντηξη των συστατικών τους.

Εισαγωγική Χηµεία Λυκείου µε βάση την Προσέγγιση Καταστάσεων της Ύλης (SOMA)

Εισαγωγική Χηµεία Λυκείου µε βάση την Προσέγγιση Καταστάσεων της Ύλης (SOMA) Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων Εισαγωγική Χηµεία Λυκείου µε βάση την Προσέγγιση Καταστάσεων της Ύλης (SOMA) Η Προσέγγιση Καταστάσεων της Ύλης (Τσαπαρλής, 1998) [States-of-Matter Approach (SOMA), Tsaparlis 2000)]

Διαβάστε περισσότερα

2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να επισημαίνουμε τη θέση των μετάλλων στον περιοδικό πίνακα των στοιχείων. Να αναφέρουμε

Διαβάστε περισσότερα

1 ο Γυμνάσιο Αργυρούπολης. Χημεία Γ Γυμνασίου. 1. Γενικά να γνωρίζεις Α. τα σύμβολα των παρακάτω στοιχείων

1 ο Γυμνάσιο Αργυρούπολης. Χημεία Γ Γυμνασίου. 1. Γενικά να γνωρίζεις Α. τα σύμβολα των παρακάτω στοιχείων 1 ο Γυμνάσιο Αργυρούπολης Π. Γκίνης 1. Γενικά να γνωρίζεις Α. τα σύμβολα των παρακάτω στοιχείων Β. τις παρακάτω ρίζες Χημεία Γ Γυμνασίου Οξυγόνο O Βρώμιο Br Χαλκός Cu Υδρογόνο H Ιώδιο I Αργίλιο Al Άζωτο

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΟΙ ΔΕΣΜΟΙ. Να δίδουν τον ορισμό του χημικού δεσμού. Να γνωρίζουν τα είδη των δεσμών. Να εξηγούν το σχηματισμό του ιοντικού ομοιοπολικού δεσμού.

ΧΗΜΙΚΟΙ ΔΕΣΜΟΙ. Να δίδουν τον ορισμό του χημικού δεσμού. Να γνωρίζουν τα είδη των δεσμών. Να εξηγούν το σχηματισμό του ιοντικού ομοιοπολικού δεσμού. ΧΗΜΙΚΟΙ ΔΕΣΜΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Στο τέλος αυτής της διδακτικής ενότητας οι μαθητές θα πρέπει να μπορούν: Να δίδουν τον ορισμό του χημικού δεσμού. Να γνωρίζουν τα είδη των δεσμών Να εξηγούν το σχηματισμό

Διαβάστε περισσότερα

2.3 Είδη χημικών δεσμών: Ιοντικός ομοιοπολικός δοτικός ομοιοπολικός δεσμός.

2.3 Είδη χημικών δεσμών: Ιοντικός ομοιοπολικός δοτικός ομοιοπολικός δεσμός. 2.3 Είδη χημικών δεσμών: Ιοντικός ομοιοπολικός δοτικός ομοιοπολικός δεσμός. 11.1. Ποια είδη χημικών δεσμών γνωρίζετε; Υπάρχουν δύο βασικά είδη χημικών δεσμών: ο ιοντικός ή ετεροπολικός δεσμός και ο ομοιοπολικός

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΚΥΚΚΟΥ ΠΑΦΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2010 2011 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2011 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ : Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΑΘΜΟΣ:.

ΛΥΚΕΙΟ ΚΥΚΚΟΥ ΠΑΦΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2010 2011 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2011 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ : Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΑΘΜΟΣ:. ΛΥΚΕΙΟ ΚΥΚΚΟΥ ΠΑΦΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2010 2011 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2011 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ : Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΑΘΜΟΣ:. ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 24.05.2011 ΧΡΟΝΟΣ : 10.30 12.30 ( Χημεία - Φυσιογνωστικά)

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Θέματα της Τράπεζας στη Χημεία που σχετίζονται με το Χημικό Δεσμό

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Θέματα της Τράπεζας στη Χημεία που σχετίζονται με το Χημικό Δεσμό Όλα τα Θέματα της Τράπεζας στη Χημεία που σχετίζονται με το Χημικό Δεσμό Θέμα 1. Να αναφέρετε δυο διαφορές μεταξύ ομοιοπολικών και ιοντικών ενώσεων. Στις ιοντικές ενώσεις οι δομικές μονάδες είναι τα ιόντα,

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ B ΛΥΚΕΙΟΥ

ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ B ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΗ: ΟΡΙΣΜΟΊ ΟΞΕΊΔΩΣΗΣ ΟΡΙΣΜΟΊ ΑΝΑΓΩΓΉΣ Οξείδωση είναι η ένωση ενός στοιχείου με οξυ Αναγωγή είναι η ένωση ενός στοιχείου με υδρο γόνο ή η αφαίρεση υδρογόνου από μία χημική γόνο ή η αφαίρεση

Διαβάστε περισσότερα

Ca. Να μεταφέρετε στην κόλλα σας συμπληρωμένο τον παρακάτω πίνακα που αναφέρεται στο άτομο του ασβεστίου: ΣΤΙΒΑΔΕΣ νετρόνια K L M N Ca 2

Ca. Να μεταφέρετε στην κόλλα σας συμπληρωμένο τον παρακάτω πίνακα που αναφέρεται στο άτομο του ασβεστίου: ΣΤΙΒΑΔΕΣ νετρόνια K L M N Ca 2 Ερωτήσεις Ανάπτυξης 1. Δίνεται ότι: 40 20 Ca. Να μεταφέρετε στην κόλλα σας συμπληρωμένο τον παρακάτω πίνακα που αναφέρεται στο άτομο του ασβεστίου: ΣΤΙΒΑΔΕΣ νετρόνια K L M N Ca 2 2. Tι είδους δεσμός αναπτύσσεται

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ: Μαρίνος Ιωάννου, Σταυρούλα Γκιτάκου

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ: Μαρίνος Ιωάννου, Σταυρούλα Γκιτάκου ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 14 12-2014 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ: Μαρίνος Ιωάννου, Σταυρούλα Γκιτάκου ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α.1 έως Α.4 να γράψετε στην κόλλα σας το

Διαβάστε περισσότερα

ηλεκτρονιακές Κατανοµή

ηλεκτρονιακές Κατανοµή ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΗΜΙΚΟΙ ΕΣΜΟΙ 1. ίνεται ο πίκας: Σύµβολο Στοιχείου Να Ηλεκτρονιακή Κατανοµή X K (2) L(4) Ψ K (2) L(8) M(7) Ζ K (2) L(7) αντιγράψετε τον πίκα Οµάδα Π.Π. στη κόλλα Περίοδος Π.Π. σας τον

Διαβάστε περισσότερα

Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος:

Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: 1 1.2 Καταστάσεις των υλικών 1. Συμπληρώστε το παρακάτω σχεδιάγραμμα 2 2. Πώς ονομάζονται οι παρακάτω μετατροπές της φυσικής κατάστασης; 3 1.3

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ: 1.2

ΧΗΜΕΙΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ: 1.2 ΕΝΟΤΗΤΑ: 1.2 Η ύλη συναντάται σε τρεις φυσικές καταστάσεις: Στερεή: έχει καθορισμένη μάζα, σχήμα και όγκο. Υγρή: έχει καθορισμένη μάζα και όγκο, ενώ σχήμα κάθε φορά παίρνει το σχήμα του δοχείου που το

Διαβάστε περισσότερα

Μg + 2 HCL MgCl 2 +H 2

Μg + 2 HCL MgCl 2 +H 2 Εργαστηριακή άσκηση 3: Επεξήγηση πειραμάτων: αντίδραση/παρατήρηση: Μέταλλο + νερό Υδροξείδιο του μετάλλου + υδρογόνο Νa + H 2 0 NaOH + ½ H 2 To Na (Νάτριο) είναι αργυρόχρωμο μέταλλο, μαλακό, κόβεται με

Διαβάστε περισσότερα

Μεταλλουργικά προιόντα Μεταλλουργικές πρώτες ύλες Ιδιότητες Μετάλλων

Μεταλλουργικά προιόντα Μεταλλουργικές πρώτες ύλες Ιδιότητες Μετάλλων ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΙΩΝ - ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΛΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΑΣ 157 80 ΖΩΓΡΑΦΟΥ Παραγωγικές Διεργασίες Eξαγωγική Μεταλλουργία

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου 1. Το ιόν του νατρίου, 11Νa +, προκύπτει όταν το άτομο του Na προσλαμβάνει ένα ηλεκτρόνιο. Λ, όταν αποβάλλει ένα ηλεκτρόνιο 2. Σε 2 mol NH3

Διαβάστε περισσότερα

Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: vyridis.weebly.com

Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: vyridis.weebly.com Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: vyridis.weebly.com 1 1.2 Καταστάσεις των υλικών 1. Συμπληρώστε το παρακάτω σχεδιάγραμμα 2. Πώς ονομάζονται οι παρακάτω μετατροπές της φυσικής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 205-6 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα πρέπει να είναι σε θέση: ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Διδ. περ. Σύνολο διδ.περ.. Η συμβολή της Χημείας στην εξέλιξη του πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΤΟΧΗΣ ΣΤΗ ΔΙΑΒΡΩΣΗ ΤΟΥ ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΥ ΑΝΟΔΙΩΣΗ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΤΟΧΗΣ ΣΤΗ ΔΙΑΒΡΩΣΗ ΤΟΥ ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΥ ΑΝΟΔΙΩΣΗ Εισαγωγή ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΤΟΧΗΣ ΣΤΗ ΔΙΑΒΡΩΣΗ ΤΟΥ ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΥ ΑΝΟΔΙΩΣΗ Το γαλβανικό κελί (γαλβανική διάβρωση) είναι μια ηλεκτροχημική αντίδραση οξείδωσης-αναγωγής (redox), η οποία συμβαίνει όταν δύο ανόμοια μέταλλα

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 3 Χημικές Αντιδράσεις

Κεφάλαιο 3 Χημικές Αντιδράσεις Κεφάλαιο 3 Χημικές Αντιδράσεις Οι χημικές αντιδράσεις μπορούν να ταξινομηθούν σε δύο μεγάλες κατηγορίες, τις οξειδοαναγωγικές και τις μεταθετικές. Α. ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ Στις αντιδράσεις αυτές

Διαβάστε περισσότερα

Χημικές Αντιδράσεις. Εισαγωγική Χημεία

Χημικές Αντιδράσεις. Εισαγωγική Χημεία Χημικές Αντιδράσεις Εισαγωγική Χημεία Κατηγορίες Χημικών Αντιδράσεων Πέντε κυρίως κατηγορίες: Σύνθεσης Διάσπασης Απλής αντικατάστασης Διπλής αντικατάστασης Καύσης Αντιδράσεις σύνθεσης Ένωση δύο ή περισσότερων

Διαβάστε περισσότερα

2.1 Ηλεκτρονική δοµή των ατόµων

2.1 Ηλεκτρονική δοµή των ατόµων ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ ΤΟΥ 2ου ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 2.1 Ηλεκτρονική δοµή των ατόµων ΕΡΩΤΗΣΗ 1 : Πως περιέγραψε ο Bohr την δοµή του ατόµου; ΑΠΑΝΤΗΣΗ : Ο Bohr φαντάστηκε το άτοµο σαν ένα µικροσκοπικό

Διαβάστε περισσότερα

ΓΑΛΒΑΝΙΚΑ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΙΚΑ ΚΕΛΙΑ

ΓΑΛΒΑΝΙΚΑ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΙΚΑ ΚΕΛΙΑ ΓΑΛΒΑΝΙΚΑ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΙΚΑ ΚΕΛΙΑ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η κατανόηση του μηχανισμού λειτουργίας των γαλβανικών και ηλεκτρολυτικών κελιών καθώς και των εφαρμογών τους. Θεωρητικό Μέρος Όταν φέρουμε

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2 Χημικοί Δεσμοί

Κεφάλαιο 2 Χημικοί Δεσμοί Κεφάλαιο 2 Χημικοί Δεσμοί Σύνοψη Παρουσιάζονται οι χημικοί δεσμοί, ιοντικός, μοριακός, ατομικός, μεταλλικός. Οι ιδιότητες των υλικών τόσο οι φυσικές όσο και οι χημικές εξαρτώνται από το είδος ή τα είδη

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΣΕΙΣ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑΣ ΧΗΜΕΙΑΣ 2011 Α ΤΑΞΗΣ

ΛΥΣΕΙΣ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑΣ ΧΗΜΕΙΑΣ 2011 Α ΤΑΞΗΣ ΛΥΣΕΙΣ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑΣ ΧΗΜΕΙΑΣ 011 Α ΤΑΞΗΣ Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται από έξι θέματα Α, Β, Γ, Δ, Ε και Ζ Να απαντήσετε σε όλα τα θέματα Θέμα Α (μονάδες 0) 1 Να συμπληρώσετε στον πιο κάτω πίνακα τα πρωτόνια,

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις στο 2o κεφάλαιο από τράπεζα θεμάτων. Περιοδικός πίνακας. Σταυρακαντωνάκης Γιώργος Λύκειο Γαζίου Page 1

Ερωτήσεις στο 2o κεφάλαιο από τράπεζα θεμάτων. Περιοδικός πίνακας. Σταυρακαντωνάκης Γιώργος Λύκειο Γαζίου Page 1 Ερωτήσεις στο 2o κεφάλαιο από τράπεζα θεμάτων 1. Για τις ενέργειες ΕL και ΕN των στιβάδων L και N αντίστοιχα, ισχύει ότι ΕL < ΕN ΣΩΣΤΟ, Όσο απομακρυνόμαστε από τον πυρήνα τόσο αυξάνεται η ενεργειακή στάθμη

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ. Οι φυσικές καταστάσεις της ύλης είναι η στερεή, η υγρή και η αέρια.

ΦΥΣΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ. Οι φυσικές καταστάσεις της ύλης είναι η στερεή, η υγρή και η αέρια. ΦΥΣΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ Οι φυσικές καταστάσεις της ύλης είναι η στερεή, η υγρή και η αέρια. Οι μεταξύ τους μεταβολές εξαρτώνται από τη θερμοκρασία και την πίεση και είναι οι παρακάτω: ΣΗΜΕΙΟ ΤΗΞΗΣ ΚΑΙ ΣΗΜΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΟΝΤΙΚΟΣ Η ΕΤΕΡΟΠΟΛΙΚΟΣ ΔΕΣΜΟΣ (ΙΟΝΙC BOND)

ΙΟΝΤΙΚΟΣ Η ΕΤΕΡΟΠΟΛΙΚΟΣ ΔΕΣΜΟΣ (ΙΟΝΙC BOND) ΙΟΝΤΙΚΟΣ Η ΕΤΕΡΟΠΟΛΙΚΟΣ ΔΕΣΜΟΣ (ΙΟΝΙC BOND) Ο χημικός δεσμός που δημιουργείται λόγω των ελκτικών δυνάμεων αντιθέτως φορτισμένων ιόντων λέγεται ετεροπολικός ή ιοντικός δεσμός, αφού η δημιουργία του oφείλεται

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΗ. γ) Cl2 (ομοιοπολική ένωση) To μόριο του HCl έχει ηλεκτρονιακό τύπο: H( C

ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΗ. γ) Cl2 (ομοιοπολική ένωση) To μόριο του HCl έχει ηλεκτρονιακό τύπο: H( C ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΗ Αριθμός οξείδωσης (Α.Ο.: στις ιοντικές (ετεροπολικές ενώσεις, ονομάζεται το πραγματικό φορτίο που έχει ένα ιόν. στις ομοιοπολικές (μοριακές ενώσεις, ονομάζεται το φαινομενικό φορτίο που θα

Διαβάστε περισσότερα

Είμαστε τυχεροί που είμαστε δάσκαλοι ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ 39 A' Λυκείου Ον/μο:. 22/12/2013

Είμαστε τυχεροί που είμαστε δάσκαλοι ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ 39 A' Λυκείου Ον/μο:. 22/12/2013 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ 39 ' Λυκείου Ον/μο:. 22/12/2013 ΘΕΜΑ 1 0 1.Ποιες από τις παρακάτω προτάσεις που αναφέρονται στο άτομο του είναι σωστές? α) Περιέχει στον πυρήνα του 19p και 21n β) Έχει ίδιες χημικές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΕΝΩΣΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΧΗΜΕΙΑΣ 2011

ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΕΝΩΣΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΧΗΜΕΙΑΣ 2011 ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΕΝΩΣΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΧΗΜΕΙΑΣ 011 Για την Α τάξη Λυκείων ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΙΔΑ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ, 0 ΜΑΡΤΙΟΥ 011 ΔΙΑΡΚΕΙΑ: δύο () ώρες ΝΑ ΜΕΛΕΤΗΣΕΤΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΙΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ 2013

ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΙΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ 2013 ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΙΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ 2013 ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 21/05/2013 ΤΑΞΗ: Α ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΕΞΕΤΑΣΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ-ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ: 2 ώρες ΩΡΑ: 10:45 12:45

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ πρωτονίων. ηλεκτρονίω Γ

ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ πρωτονίων. ηλεκτρονίω Γ Αµυραδάκη 20, Νίκαια (210-4903576) ΘΕΜΑ 1 Ο : 1. Ποια είναι η δοµή του ατόµου; ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2012 2. Ποιος αριθµός ονοµάζεται ατοµικός και ποιος µαζικός; Ποιος από τους δύο αποτελεί την ταυτότητα του χηµικού

Διαβάστε περισσότερα

Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία

Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία Α) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΟΝΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΜΕΤΑΛΛΑ Στοιχείο Σύμβολο Σθένος Νάτριο Να 1 Κάλιο Κ 1 Μαγνήσιο Mg 2 Ασβέστιο Ca 2 Σίδηρος Fe 2 ή 3 Χαλκός Cu 2 Ψευδάργυρος Zn 2 Λίθιο Li 1 Άργυρος

Διαβάστε περισσότερα

e 12 K L P K + Cl" Mg 2+ 19Κ Cl 24». 12 Mg

e 12 K L P K + Cl Mg 2+ 19Κ Cl 24». 12 Mg 14. ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΔΕΣΜΟΙ 14. Βλέπε απαντήσεις στο τέλος του κεφαλαίου. 15. α) (φορτισμένα πρωτόνια) (ουδέτερα) β) (πυρήνα) (καθορισμένες) (ηλεκτρόνια) 16. Βλέπε απαντήσεις στο τέλος του κεφαλαίου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ο αριθμός Avogadro, N A, L = 6,022 10 23 mol -1 η σταθερά Faraday, F = 96 487 C mol -1 σταθερά αερίων R = 8,314 510 (70) J K -1 mol -1 = 0,082 L atm mol -1 K -1 μοριακός

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγορίες Χημικών Αντιδράσεων

Κατηγορίες Χημικών Αντιδράσεων Κατηγορίες Χημικών Αντιδράσεων Β. ΜΕΤΑΘΕΤΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ Στις αντιδράσεις αυτές οι αριθμοί οξείδωσης όλων των στοιχείων που μετέχουν στην αντίδραση παραμένουν σταθεροί. Τέτοιες αντιδράσεις είναι οι: 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Γ' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. + SO 4 Βάσεις είναι οι ενώσεις που όταν διαλύονται σε νερό δίνουν ανιόντα υδροξειδίου (ΟΗ - ). NaOH Na

ΧΗΜΕΙΑ Γ' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. + SO 4 Βάσεις είναι οι ενώσεις που όταν διαλύονται σε νερό δίνουν ανιόντα υδροξειδίου (ΟΗ - ). NaOH Na ΧΗΜΕΙΑ Γ' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΟΞΕΩΝ Αλλάζουν το χρώμα των δεικτών. Αντιδρούν με μέταλλα και παράγουν αέριο υδρογόνο (δες απλή αντικατάσταση) Αντιδρούν με ανθρακικά άλατα και παράγουν αέριο CO2. Έχουν όξινη

Διαβάστε περισσότερα

1. ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΚΟΚΚΩΝ ΑΝΘΡΑΚΙΚΟΥ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ 2. ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΘΑΛΑΣΣΙΟΥ ΝΕΡΟΥ 3. ΚΥΡΙΑ ΑΝΘΡΑΚΙΚΑ ΟΡΥΚΤΑ 4. ΠΡΩΤΟΓΕΝΗΣ ΚΑΘΙΖΗΣΗ 5.

1. ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΚΟΚΚΩΝ ΑΝΘΡΑΚΙΚΟΥ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ 2. ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΘΑΛΑΣΣΙΟΥ ΝΕΡΟΥ 3. ΚΥΡΙΑ ΑΝΘΡΑΚΙΚΑ ΟΡΥΚΤΑ 4. ΠΡΩΤΟΓΕΝΗΣ ΚΑΘΙΖΗΣΗ 5. 1. ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΚΟΚΚΩΝ ΑΝΘΡΑΚΙΚΟΥ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ 2. ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΘΑΛΑΣΣΙΟΥ ΝΕΡΟΥ 3. ΚΥΡΙΑ ΑΝΘΡΑΚΙΚΑ ΟΡΥΚΤΑ 4. ΠΡΩΤΟΓΕΝΗΣ ΚΑΘΙΖΗΣΗ 5. ΒΙΟΓΕΝΗΣ ΚΑΘΙΖΗΣΗ 1 Σχηματισμός μέσα σε λεκάνες απόθεσης κυρίως στη θάλασσα Θαλάσσια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΕΝΩΣΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ. ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΧΗΜΕΙΑΣ 2013 Για την A τάξη Λυκείων

ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΕΝΩΣΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ. ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΧΗΜΕΙΑΣ 2013 Για την A τάξη Λυκείων ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΕΝΩΣΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΧΗΜΕΙΑΣ 2013 Για την A τάξη Λυκείων ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΙΔΑ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ, 18 ΜΑΡΤΙΟΥ 2012 ΔΙΑΡΚΕΙΑ: δύο (2) ΚΥΡΙΑΚΗ 7 ΑΠΡΙΛΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ

ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η παρατήρηση και η κατανόηση των μηχανισμών των οξειδοαναγωγικών δράσεων. Θεωρητικό Μέρος Οξείδωση ονομάζεται κάθε αντίδραση κατά την οποία συμβαίνει

Διαβάστε περισσότερα

Στην περσινή χρονιά έμαθες ότι η Χημεία έχει τη δική της γλώσσα! Στη γλώσσα της Χημείας:

Στην περσινή χρονιά έμαθες ότι η Χημεία έχει τη δική της γλώσσα! Στη γλώσσα της Χημείας: 12 Κεφάλαιο 1ο 1.2 ΟΞΕΑ ΚΑΤΑ ARRHENIUS Που οφείλεται ο όξινος χαρακτήρας; Στην περσινή χρονιά έμαθες ότι η Χημεία έχει τη δική της γλώσσα! Στη γλώσσα της Χημείας: Τα γράμματα είναι τα σύμβολα των χημικών

Διαβάστε περισσότερα

29ο Μάθημα ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ ΤΑ ΧΗΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

29ο Μάθημα ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ ΤΑ ΧΗΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 29ο Μάθημα ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ ΤΑ ΧΗΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Έχουν τόσες διαφορές (αλλά και ομοιότητες) στις φυσικές και στις χημικές τους ιδιότητες! Τόσο από την εμπειρία μας, όσο και από τα προηγούμενα μαθήματα,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΚΕΡΑΜΙΚΩΝ. Χ. Κορδούλης

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΚΕΡΑΜΙΚΩΝ. Χ. Κορδούλης ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΚΕΡΑΜΙΚΩΝ Χ. Κορδούλης ΚΕΡΑΜΙΚΑ ΥΛΙΚΑ Τα κεραμικά υλικά είναι ανόργανα µη μεταλλικά υλικά (ενώσεις μεταλλικών και μη μεταλλικών στοιχείων), τα οποία έχουν υποστεί θερμική κατεργασία

Διαβάστε περισσότερα

1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα

1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα 1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα Θεωρία 3.1. Ποια είναι τα δομικά σωματίδια της ύλης; Τα άτομα, τα μόρια και τα ιόντα. 3.2. SOS Τι ονομάζεται άτομο

Διαβάστε περισσότερα

1 o ΓΕΛ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ ΚΟΡΔΕΛΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ A ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1- ΒΑΣΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ-ΣΩΜΑΤΙΔΙΑ - Τι πρέπει να γνωρίζουμε

1 o ΓΕΛ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ ΚΟΡΔΕΛΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ A ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1- ΒΑΣΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ-ΣΩΜΑΤΙΔΙΑ - Τι πρέπει να γνωρίζουμε 1 o ΓΕΛ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ ΚΟΡΔΕΛΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ A ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1- ΒΑΣΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ-ΣΩΜΑΤΙΔΙΑ - Τι πρέπει να γνωρίζουμε 1. Βασικά μεγέθη και μονάδες αυτών που θα χρησιμοποιηθούν

Διαβάστε περισσότερα

Επιχάλκωση μεταλλικού αντικειμένου και συγκεκριμένα ενός μικρού ελάσματος αλουμινίου με τη μέθοδο της γαλβανοπλαστικής επιμετάλλωσης.

Επιχάλκωση μεταλλικού αντικειμένου και συγκεκριμένα ενός μικρού ελάσματος αλουμινίου με τη μέθοδο της γαλβανοπλαστικής επιμετάλλωσης. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Επιχάλκωση μεταλλικού αντικειμένου και συγκεκριμένα ενός μικρού ελάσματος αλουμινίου με τη μέθοδο της γαλβανοπλαστικής επιμετάλλωσης. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο

Διαβάστε περισσότερα

Τήξη Στερεών Πρώτων Υλών. Εξαγωγική Μεταλλουργία

Τήξη Στερεών Πρώτων Υλών. Εξαγωγική Μεταλλουργία Τήξη Στερεών Πρώτων Υλών Εξαγωγική Μεταλλουργία Τήξη Πρώτων Υλών και Μεταλλευμάτων Σκοπός της Τήξης (smelting) είναι η παραγωγή ρευστού μετάλλου, κράματος, χλωριούχου ένωσης ή matte. Η τήξη είναι μια διεργασία

Διαβάστε περισσότερα

5. ΤΟ ΠΥΡΙΤΙΟ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

5. ΤΟ ΠΥΡΙΤΙΟ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 5. ΤΟ ΠΥΡΙΤΙΟ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να εντοπίζουμε τη θέση του πυριτίου στον περιοδικό πίνακα Να αναφέρουμε τη χρήση του πυριτίου σε υλικά όπως

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγορίες οξειδοαναγωγικών αντιδράσεων.

Κατηγορίες οξειδοαναγωγικών αντιδράσεων. Κατηγορίες οξειδοαναγωγικών αντιδράσεων. 1) Αντιδράσεις σύνθεσης: Στις αντιδράσεις αυτές δύο ή περισσότερα στοιχεία ενώνονται προς σχηματισμό μιας χημικής ένωσης. π.χ. C + O 2 CO 2 2) Αντιδράσεις αποσύνθεσης:

Διαβάστε περισσότερα

Όγδοη Διάλεξη Οξέα - Βάσεις - Άλατα

Όγδοη Διάλεξη Οξέα - Βάσεις - Άλατα Όγδοη Διάλεξη Οξέα - Βάσεις - Άλατα Οξέα Είναι οι χημικές ενώσεις οι οποίες όταν διαλυθούν στο νερό, ελευθερώνουν κατιόντα υδρογόνου (Η + ) Ιδιότητες Οξέων 1. Έχουν όξινη γεύση. 2. Επιδρούν με τον ίδιο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 8 - Μελέτη της ηλεκτρόλυσης CuSO 4 ΑΣΚΗΣΗ 8. Μελέτη της ηλεκτρόλυσης CuSO 4

ΑΣΚΗΣΗ 8 - Μελέτη της ηλεκτρόλυσης CuSO 4 ΑΣΚΗΣΗ 8. Μελέτη της ηλεκτρόλυσης CuSO 4 ΑΣΚΗΣΗ 8 Μελέτη της ηλεκτρόλυσης CuSO 4 Συσκευές: Ένα τροφοδοτικό συνεχούς τάσης, ένα αμπερόμετρο, ένα χρονόμετρο και ένα βολτάμετρο. Το βολτάμετρο ή κουλομβόμετρο αποτελείται από ένα γυάλινο δοχείο που

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Τεχνολογίας Υλικών

Εργαστήριο Τεχνολογίας Υλικών Εργαστήριο Τεχνολογίας Υλικών Εργαστηριακή Άσκηση 01 Κατηγοριοποιήση υλικών-επίδειξη δοκιμίων Διδάσκοντες: Δρ Γεώργιος Ι. Γιαννόπουλος Δρ Θεώνη Ασημακοπούλου Δρ ΘεόδωροςΛούτας Τμήμα Μηχανολογίας ΑΤΕΙ Πατρών

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2013-14 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΤΑΞΗ :Γ ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΒΑΘΜΟΣ:.. ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 04/06/14 ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 2 ΩΡΕΣ (Βιολογία Χημεία) Αριθμός σελίδων γραπτού:7

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Χημεία της ζωής 1

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Χημεία της ζωής 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Χημεία της ζωής 1 2.1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Η Βιολογία μπορεί να μελετηθεί μέσα από πολλά και διαφορετικά επίπεδα. Οι βιοχημικοί, για παράδειγμα, ενδιαφέρονται περισσότερο

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική Χημεία ΙΙ. Ηλεκτροχημικά στοιχεία. Κεφ.1 Ηλεκτροδιαλυτική τάση. Σημειώσεις για το μάθημα. Ευκλείδου Τ. Παναγιώτου Σ. Γιαννακουδάκης Π.

Φυσική Χημεία ΙΙ. Ηλεκτροχημικά στοιχεία. Κεφ.1 Ηλεκτροδιαλυτική τάση. Σημειώσεις για το μάθημα. Ευκλείδου Τ. Παναγιώτου Σ. Γιαννακουδάκης Π. Σημειώσεις για το μάθημα Φυσική Χημεία ΙΙ Ηλεκτροχημικά στοιχεία Κεφ.1 Ηλεκτροδιαλυτική τάση Ευκλείδου Τ. Παναγιώτου Σ. Γιαννακουδάκης Π. Τμήμα Χημείας ΑΠΘ 1. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΗΛΕΚΤΡΟΔΙΑΛΥΤΙΚΗ ΤΑΣΗ 1.1 των µετάλλων

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman.

Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο τέλος

Διαβάστε περισσότερα

Δομικά σωματίδια - Καταστάσεις και ιδιότητες της ύλης

Δομικά σωματίδια - Καταστάσεις και ιδιότητες της ύλης Δομικά σωματίδια - Καταστάσεις και ιδιότητες της ύλης 1. Πόσα πρωτόνια, νετρόνια και ηλεκτρόνια περιέχει καθένα από τα επόμενα άτομα: 7 26 112 3 12 47 Li, Mg, Ag. 7 3Li : Ο ατομικός αριθμός (Ζ) είναι 3

Διαβάστε περισσότερα

Μετά το τέλος της μελέτης του 2ου κεφαλαίου, ο μαθητής θα πρέπει να είναι σε θέση: Να γνωρίζει τα βασικά σημεία του ατομικού προτύπου του Bohr.

Μετά το τέλος της μελέτης του 2ου κεφαλαίου, ο μαθητής θα πρέπει να είναι σε θέση: Να γνωρίζει τα βασικά σημεία του ατομικού προτύπου του Bohr. Μετά το τέλος της μελέτης του 2ου κεφαλαίου, ο μαθητής θα πρέπει να είναι σε θέση: Να γνωρίζει τα βασικά σημεία του ατομικού προτύπου του Bohr. Να κατανέμει σε στιβάδες τα ηλεκτρόνια ατόμων και ιόντων.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΒΡΩΣΗ ΟΡΙΣΜΟΣ ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ ΖΗΜΙΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΔΙΑΒΡΩΣΗ ΖΗΜΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ (ΑΙΤΙΑ) ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΔΙΑΒΡΩΣΗ = ΟΞΕΙΔΩΣΗ

ΔΙΑΒΡΩΣΗ ΟΡΙΣΜΟΣ ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ ΖΗΜΙΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΔΙΑΒΡΩΣΗ ΖΗΜΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ (ΑΙΤΙΑ) ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΔΙΑΒΡΩΣΗ = ΟΞΕΙΔΩΣΗ 1 ΔΙΑΒΡΩΣΗ ΟΡΙΣΜΟΣ ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ ΖΗΜΙΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΔΙΑΒΡΩΣΗ ΖΗΜΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ (ΑΙΤΙΑ) ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΔΙΑΒΡΩΣΗ = ΟΞΕΙΔΩΣΗ 2 ΔΙΑΒΡΩΣΗ ΟΡΙΣΜΟΣ: Κάθε αυθόρμητη ή εκβιασμένη, ηλεκτρομηχανική

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 Χημικός δεσμός

Κεφάλαιο 1 Χημικός δεσμός Κεφάλαιο 1 Χημικός δεσμός 1.1 Άτομα, Ηλεκτρόνια, και Τροχιακά Τα άτομα αποτελούνται από + Πρωτόνια φορτισμένα θετικά μάζα = 1.6726 X 10-27 kg Νετρόνια ουδέτερα μάζα = 1.6750 X 10-27 kg Ηλεκτρόνια φορτισμένα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΛΑΝΤΖΙΑΣ Σχολική Χρονιά ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ - ΤΑΞΗ Β. Ονοματεπώνυμο μαθητή/τριας:...

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΛΑΝΤΖΙΑΣ Σχολική Χρονιά ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ - ΤΑΞΗ Β. Ονοματεπώνυμο μαθητή/τριας:... ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΛΑΝΤΖΙΑΣ Σχολική Χρονιά 2014-2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ - ΤΑΞΗ Β Ονοματεπώνυμο μαθητή/τριας:... Τμήμα:... :... Βαθμός/Ολογράφως:... Χρόνος: 2 ώρες Φυσική

Διαβάστε περισσότερα

5.1 ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΓΡΑΜΜΟΙΣΟΔΥΝΑΜΟΥ ΙΟΝΤΟΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ, ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ ΚΑΙ ΧΑΛΚΟΥ ΜΕ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΣΗ

5.1 ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΓΡΑΜΜΟΙΣΟΔΥΝΑΜΟΥ ΙΟΝΤΟΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ, ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ ΚΑΙ ΧΑΛΚΟΥ ΜΕ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΣΗ 5.1 ΑΣΚΗΣΗ 5 ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΓΡΑΜΜΟΙΣΟΔΥΝΑΜΟΥ ΙΟΝΤΟΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ, ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ ΚΑΙ ΧΑΛΚΟΥ ΜΕ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΣΗ Α' ΜΕΡΟΣ: Ηλεκτρόλυση του νερού. ΘΕΜΑ: Εύρεση της μάζας οξυγόνου και υδρογόνου που εκλύονται σε ηλεκτρολυτική

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΑ, ΒΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΛΑΤΑ. ΜΑΘΗΜΑ 1 o : Γενικά για τα οξέα- Ιδιότητες - είκτες ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΟΞΕΑ, ΒΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΛΑΤΑ. ΜΑΘΗΜΑ 1 o : Γενικά για τα οξέα- Ιδιότητες - είκτες ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΟΞΕΑ, ΒΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΛΑΤΑ 1.1 Τα οξέα ΜΑΘΗΜΑ 1 o : Γενικά για τα οξέα Ιδιότητες είκτες ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ 1. Ποιες χηµικές ενώσεις ονοµάζονται οξέα; Με ποιόν χηµικό τύπο παριστάνουµε γενικά τα οξέα; Οξέα είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Να ονομαστούν οι ενώσεις: 1. NH 4 F 2. K 2 SΟ 4 3. Ca(CN) Mg 3 (PO 4 ) 2 6. K 2 O 7. Cu(NO 3 ) Mg(OH) 2 10.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Να ονομαστούν οι ενώσεις: 1. NH 4 F 2. K 2 SΟ 4 3. Ca(CN) Mg 3 (PO 4 ) 2 6. K 2 O 7. Cu(NO 3 ) Mg(OH) 2 10. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 1. α) Να γράψεις τους τύπους των επόμενων χημικών ενώσεων: 1. θειϊκό οξύ. 2. αμμωνία. 3. νιτρικό οξύ. 4. οξείδιο του ασβεστίου. 5. υδροξείδιο του νατρίου. 6. ανθρακικό οξύ. 7. μονοξείδιο του

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα Χημεία Α Λυκείου

Τράπεζα Χημεία Α Λυκείου Τράπεζα Χημεία Α Λυκείου 1 ο Κεφάλαιο Όλα τα θέματα του 1 ου Κεφαλαίου από τη Τράπεζα Θεμάτων 25 ερωτήσεις Σωστού Λάθους 30 ερωτήσεις ανάπτυξης Επιμέλεια: Γιάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός Ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

5. Να βρείτε τον ατομικό αριθμό του 2ου μέλους της ομάδας των αλογόνων και να γράψετε την ηλεκτρονιακή δομή του.

5. Να βρείτε τον ατομικό αριθμό του 2ου μέλους της ομάδας των αλογόνων και να γράψετε την ηλεκτρονιακή δομή του. Ερωτήσεις στο 2o κεφάλαιο από τράπεζα θεμάτων 1. α) Ποιος είναι ο μέγιστος αριθμός ηλεκτρονίων που μπορεί να πάρει κάθε μία από τις στιβάδες: K, L, M, N. β) Ποιος είναι ο μέγιστος αριθμός ηλεκτρονίων που

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ(Θ)

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ(Θ) ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ(Θ) Ενότητα 2: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ Ανθυμίδης Κωνσταντίνος Διδάκτορας Μηχανολόγος Μηχανικός ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΕ 1 Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήριο ΕΠΙΓΝΩΣΗ Αγ. Δημητρίου Προτεινόμενα θέματα τελικών εξετάσεων Χημεία Α Λυκείου. ΘΕΜΑ 1 ο

Φροντιστήριο ΕΠΙΓΝΩΣΗ Αγ. Δημητρίου Προτεινόμενα θέματα τελικών εξετάσεων Χημεία Α Λυκείου. ΘΕΜΑ 1 ο Προτεινόμενα θέματα τελικών εξετάσεων Χημεία Α Λυκείου ΘΕΜΑ 1 ο Για τις ερωτήσεις 1.1 έως 1.4 να επιλέξετε τη σωστή απάντηση: 1.1 Δίνεται το χημικό στοιχείο 15 Χ. Για το στοιχείο αυτό ισχύει: α. όταν ενώνεται

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήρια ΕΠΙΓΝΩΣΗ Αγ. Δημητρίου 2015. Προτεινόμενα θέματα τελικών εξετάσεων Χημεία Α Λυκείου. ΘΕΜΑ 1 ο

Φροντιστήρια ΕΠΙΓΝΩΣΗ Αγ. Δημητρίου 2015. Προτεινόμενα θέματα τελικών εξετάσεων Χημεία Α Λυκείου. ΘΕΜΑ 1 ο Προτεινόμενα θέματα τελικών εξετάσεων Χημεία Α Λυκείου ΘΕΜΑ 1 ο Για τις ερωτήσεις 1.1 έως 1.5 να επιλέξετε τη σωστή απάντηση: 1.1 Τα ισότοπα άτομα: α. έχουν ίδιο αριθμό νετρονίων β. έχουν την ίδια μάζα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ / A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16 / 02 / 2014

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ / A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16 / 02 / 2014 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ / A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16 / 02 / 2014 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α.1 έως Α.5 να γράψετε το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση δίπλα στον αριθμό της ερώτησης.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΒΑΘΜΟΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ Αριθμητικά... ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/06/2015 ΒΑΘΜΟΣ:... Ολογράφως..... ΤΑΞΗ: Γ Υπ. Καθηγητή... ΧΡΟΝΟΣ:

Διαβάστε περισσότερα

2.7 Χημική αντίδραση

2.7 Χημική αντίδραση 1 2.7 Χημική αντίδραση Ερωτήσεις θεωρίας με απάντηση 7-1. Τι ονομάζουμε φαινόμενο στη Φυσική και στη Χημεία; Φαινόμενο είναι η μεταβολή 7-2. Τι ονομάζουμε φυσικά φαινόμενα ή φυσικές μεταβολές; Είναι οι

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικές Ασκήσεις

Επαναληπτικές Ασκήσεις Επαναληπτικές Ασκήσεις Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Χημεία 1.1 Στον επόμενο πίνακα δίνονται τα σημεία τήξης και τα σημεία ζέσης διαφόρων υλικών. Υλικό Σημείο Tήξης ( ο C) Σημείο Zέσης ( ο C) Α 0 100 Β 62 760

Διαβάστε περισσότερα

3.2 ΧΗΜΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ

3.2 ΧΗΜΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com 3.2 ΧΗΜΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ 1 Λέξεις κλειδιά: Ηλεκτρολυτικά διαλύματα, ηλεκτρόλυση,

Διαβάστε περισσότερα

Β ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ

Β ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ Β ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ: Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 2 ΩΡΕΣ (ΦΥΣΙΚΗ + ΧΗΜΕΙΑ) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 05/06/2015 ΒΑΘΜΟΣ:

Διαβάστε περισσότερα

6. To στοιχείο νάτριο, 11Na, βρίσκεται στην 1η (IA) ομάδα και την 2η περίοδο του Περιοδικού Πίνακα.

6. To στοιχείο νάτριο, 11Na, βρίσκεται στην 1η (IA) ομάδα και την 2η περίοδο του Περιοδικού Πίνακα. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου 1. Το ιόν του νατρίου, 11 Νa +, προκύπτει όταν το άτομο του Na προσλαμβάνει ένα ηλεκτρόνιο. 2. Σε 2 mol NH 3 περιέχεται ίσος αριθμός μορίων

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΙΚΑ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ

ΥΛΙΚΑ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ ΥΛΙΚΑ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ Ι 2 Κατηγορίες Υλικών ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΛΙΚΩΝ Παραδείγματα Το πεντάγωνο των υλικών Κατηγορίες υλικών 1 Ορυκτά Μέταλλα Φυσικές πηγές Υλικάπουβγαίνουναπότηγημεεξόρυξηήσκάψιμοή

Διαβάστε περισσότερα

Na 2. +CO 2 + 2HCl 2NaCl + SiO 2

Na 2. +CO 2 + 2HCl 2NaCl + SiO 2 Το διοξείδιο του πυριτίου εμφανίζεται ως άμορφο και ως κρυσταλλικό. Ο χαλαζίας είναι η πιο σημαντική κρυσταλλική μορφή του διοξειδίου του πυριτίου. Παρασκευάζεται σύμφωνα με την αντίδραση: SiO 2 +Na 2

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦ.2 ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ, ΧΗΜΙΚΟΙ ΔΕΣΜΟΙ

ΚΕΦ.2 ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ, ΧΗΜΙΚΟΙ ΔΕΣΜΟΙ ΚΕΦ.2 ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ, ΧΗΜΙΚΟΙ ΔΕΣΜΟΙ Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΝΩΣΗΣ ΤΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ 2.1 Ποιοι κανόνες (3) εφαρμόζονται για την κατανομή των ηλεκτρονίων σε στιβάδες; Ποια ηλεκτρόνια έχουν μεγαλύτερη ενέργεια, αυτά

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ 60 λεπτά. ΟΛΕΣ πένα με μπλε ή μαύρο μελάνι. οκτώ (8) σελίδες,

ΟΔΗΓΙΕΣ 60 λεπτά. ΟΛΕΣ πένα με μπλε ή μαύρο μελάνι. οκτώ (8) σελίδες, ΟΔΗΓΙΕΣ Η εξέταση έχει διάρκεια 60 λεπτά. Δεν επιτρέπεται να εγκαταλείψετε την αίθουσα εξέτασης πριν περάσει μισή ώρα από την ώρα έναρξης. Όλες α ερωτήσεις (σύνολο 40) είναι ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής.

Διαβάστε περισσότερα

Βουκλής Χ. Αλέξανδρος Αριθμός οξείδωσης, χημικοί τύποι, γραφή - ονοματολογία χημικών ενώσεων Παρουσίαση σε μορφή ερωτωαπαντήσεων

Βουκλής Χ. Αλέξανδρος Αριθμός οξείδωσης, χημικοί τύποι, γραφή - ονοματολογία χημικών ενώσεων Παρουσίαση σε μορφή ερωτωαπαντήσεων Βουκλής Χ. Αλέξανδρος Αριθμός οξείδωσης, χημικοί τύποι, γραφή ονοματολογία χημικών ενώσεων Παρουσίαση σε μορφή ερωτωαπαντήσεων 1. Τι εννοούμε όταν λέμε «η γλώσσα της Χημείας»; Η χημεία είναι μια συμβολική

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 1 Ο ( 1 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ)

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 1 Ο ( 1 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ) ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 1 Ο ( 1 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ) ΘΕΜΑ 1 Ο Να εξηγήσετε ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι σωστές και να διορθώσετε τις λανθασµένες: 1. Τα άτοµα όλων των στοιχείων είναι διατοµικά.. Το 16 S έχει ατοµικότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΧΡΟΝΟΣ: 2 Ώρες (Χημεία + Φυσική)

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΧΡΟΝΟΣ: 2 Ώρες (Χημεία + Φυσική) ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: XHMEIA (35/100) ΤΑΞΗ: Β Γυμνασίου ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 8/6/2015. ΧΡΟΝΟΣ: 2 Ώρες (Χημεία + Φυσική) ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑ Αριθμητικά:.

Διαβάστε περισσότερα

Κατανομή μετάλλων και αμετάλλων στον Π.Π.

Κατανομή μετάλλων και αμετάλλων στον Π.Π. Κατανομή μετάλλων και αμετάλλων στον Π.Π. Ιδιότητες Μετάλλων και Αμετάλλων ΜΕΤΑΛΛΑ ΑΜΕΤΑΛΛΑ Ιόντα αντιπροσωπευτικών στοιχείων Ιόντα αντιπροσωπευτικών μετάλλων Ιόντα μετάλλων με δομή ευγενούς αερίου (1Α,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ. ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΕΙΣ (4) ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΘΕΜΑΤΩΝ: ΚΑΛΑΜΑΡΑΣ ΓΙΑΝΝΗΣ xhmeiastokyma.

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ. ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΕΙΣ (4) ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΘΕΜΑΤΩΝ: ΚΑΛΑΜΑΡΑΣ ΓΙΑΝΝΗΣ xhmeiastokyma. ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΕΙΣ (4) ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΘΕΜΑΤΩΝ: ΚΑΛΑΜΑΡΑΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως Α5 να γράψετε τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα

Διαβάστε περισσότερα

Σο πυρίτιο Φημεία Γ Γυμνασίου

Σο πυρίτιο Φημεία Γ Γυμνασίου Σο πυρίτιο Φημεία Γ Γυμνασίου Επιμέλεια: Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός ΤΝΟΠΣΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΟ ΠΤΡΙΣΙΟ 1. ΣΟ ΠΤΡΙΣΙΟ ΣΗ ΥΤΗ Το πυρίτιο (Si) ανήκει στη 14 η ομάδα του περιοδικού πίνακα και στη τρίτη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α: (μονάδες 4) Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις. Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με δύο (2) μονάδες. Ερώτηση 1

ΜΕΡΟΣ Α: (μονάδες 4) Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις. Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με δύο (2) μονάδες. Ερώτηση 1 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: XHMEIA (20/100) ΤΑΞΗ: Γ Γυμνασίου ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/6/2015 ΧΡΟΝΟΣ: 2 Ώρες (Χημεία + Βιολογία) ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑ Αριθμητικά:.

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα 2ο 2.1. Α) Β) α) 2.2. Α) Θέμα 4ο

Θέμα 2ο 2.1. Α) Β) α) 2.2. Α) Θέμα 4ο 2.1. Α) Το στοιχείο X έχει 17 ηλεκτρόνια. Αν στον πυρήνα του περιέχει 3 νετρόνια περισσότερα από τα πρωτόνια, να υπολογισθούν ο ατομικός και ο μαζικός αριθμός του στοιχείου Χ. (μονάδες 6) Β) α) Να γίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 08 03 2015 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ: Σταυρούλα Γκιτάκου, Μαρίνος Ιωάννου

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 08 03 2015 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ: Σταυρούλα Γκιτάκου, Μαρίνος Ιωάννου ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 08 03 2015 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ: Σταυρούλα Γκιτάκου, Μαρίνος Ιωάννου ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α.1 έως Α.5 να γράψετε στην κόλλα σας το

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΤΟΜΟ. n Πυρήνας p Κ

ΤΟ ΑΤΟΜΟ. n Πυρήνας p Κ 1 ΤΟ ΑΤΟΜΟ e Στοιβάδες L n Πυρήνας p Κ Το άτοµο µοιάζει µε µια µικρή σφαίρα που αποτελείται από: Ι) Το πυρήνα δηλαδή µια µικρότερη σφαίρα στο κέντρο του ΙΙ) Τις στοιβάδες δηλαδή κυκλικές τροχιές πάνω στις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2015-2016 1 Ο ΘΕΜΑ Α1. Για την ισορροπία : 22( g) O2( g) 2 H2 O( g), θ C ισχύει ότι K c =0,25. Για την ισορροπία: H2 O( g) 2( g) O2( g), θ C, ισχύει ότι:

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις Σωστού Λάθους

Ερωτήσεις Σωστού Λάθους Ερωτήσεις Σωστού Λάθους Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές (Σ) ή λανθασμένες (Λ) και να αιτιολογήσετε την απάντησή σας. 1. Το ιόν του νατρίου, 11 Na +, προκύπτει όταν το άτομο του Na προσλαμβάνει

Διαβάστε περισσότερα

Ελαστικότητα είναι η ιδιότητα ενός υλικού να επανέρχεται στο αρχικό του σχήμα μετά από παραμόρφωση.

Ελαστικότητα είναι η ιδιότητα ενός υλικού να επανέρχεται στο αρχικό του σχήμα μετά από παραμόρφωση. Η σκληρότητα ενός υλικού εκφράζει τη δυνατότητά του να χαράζει ή να χαράζεται από άλλα από άλλα υλικά. Η μέτρηση της σκληρότητας, κυρίως για τα ορυκτά, γίνεται με την εμπειρική σκληρομετρική κλίμακα Μος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Για τη Β τάξη Λυκείου ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Για τη Β τάξη Λυκείου ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΧΗΜΕΙΑΣ 2013 Για τη Β τάξη Λυκείου ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΜΕΡΟΣ Α Ερώτηση 1 (5 μονάδες) (α): (ιν), (β): (ιιι), (γ): (ι), (δ): (ιι) (4x0,5= μ. 2) Μεταξύ των μορίων του ΗF αναπτύσσονται

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Τεχνολογίας Υλικών

Εργαστήριο Τεχνολογίας Υλικών Εργαστήριο Τεχνολογίας Υλικών Εργαστηριακή Άσκηση 04 Επιμετάλλωση Διδάσκοντες: Δρ Γεώργιος Ι. Γιαννόπουλος Δρ Θεώνη Ασημακοπούλου Δρ Θεόδωρος Λούτας Τμήμα Μηχανολογίας ΑΤΕΙ Πατρών Πάτρα 2011 Διάβρωση Διάβρωση

Διαβάστε περισσότερα

διατήρησης της μάζας.

διατήρησης της μάζας. 6. Ατομική φύση της ύλης Ο πρώτος που ισχυρίστηκε ότι η ύλη αποτελείται από δομικά στοιχεία ήταν ο αρχαίος Έλληνας φιλόσοφος Δημόκριτος. Το πείραμα μετά από 2400 χρόνια ήρθε και επιβεβαίωσε την άποψη αυτή,

Διαβάστε περισσότερα

2.9 Υποατομικά σωματίδια Ιόντα

2.9 Υποατομικά σωματίδια Ιόντα 1 Ερωτήσεις θεωρίας με απαντήσεις 2.9 Υποατομικά σωματίδια Ιόντα 9-1. Ποια είναι τα «υποατομικά σωματίδια»: 1. Τα πρωτόνια (ρ). Κάθε πρωτόνιο είναι ένα θετικά φορτισμένο σωματίδιο με μία μονάδα θετικού

Διαβάστε περισσότερα

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ XHMEIAΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:...

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ XHMEIAΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:... ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ XHMEIAΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 05 /06 /15 ΔΙΑΡΚΕΙΑ : Χημεία Βιολογία 2 ώρες ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:...

Διαβάστε περισσότερα

Ατομική Ακτίνα ατομική ακτίνα δραστικού μείωση δραστικό πυρηνικό φορτίο και ο κύριος κβαντικός αριθμός των εξωτ. ηλεκτρονίων

Ατομική Ακτίνα ατομική ακτίνα δραστικού μείωση δραστικό πυρηνικό φορτίο και ο κύριος κβαντικός αριθμός των εξωτ. ηλεκτρονίων ATOMIKH AKTINA Ατομική Ακτίνα ορίζεται ως το μισό της απόστασης μεταξύ δύο γειτονικών ατόμων, όπως αυτά διατάσσονται στο κρυσταλλικό πλέγμα του στοιχείου. Η ατομική ακτίνα ενός στοιχείου: Κατά μήκος μιας

Διαβάστε περισσότερα