ΠEPIOΔIKH EKΔOΣH ΓIA EPEYNA, ANAΠTYΞH KAI KAINOTOMIA ISSN TEYXOΣ ΣΕΠΤEΜΒΡΙΟΣ - ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ Αφιέρωμα DNA

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠEPIOΔIKH EKΔOΣH ΓIA EPEYNA, ANAΠTYΞH KAI KAINOTOMIA ISSN 1986-0218 TEYXOΣ ΣΕΠΤEΜΒΡΙΟΣ - ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2009. Αφιέρωμα DNA"

Transcript

1 ISSN ΠEPIOΔIKH EKΔOΣH ΓIA EPEYNA, ANAΠTYΞH KAI KAINOTOMIA ΣΕΠΤEΜΒΡΙΟΣ - ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2009 TEYXOΣ 27 Αφιέρωμα DNA

2 ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗΣ ΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

3 TEYXOΣ 27 ΥΨIΠEΤΗΣ ΣΕΛΙΔΑ 03 Περιεχόμενα Ερευνητικό QUIZ Τι συνέβηκε στον εγκέφαλο μας σε σχέση με τους πιο πρόσφατους πρόγονους μας, τους ανθρώπους Νεάντερνταλ; Α Μειώθηκε σε μέγεθος Β Αυξήθηκε σε μέγεθος Γ Μετακινήθηκε στα δεξιά Δ Μετακινήθηκε στα αριστερά Τι είναι η μετάλλαξη; Ορθή Απάντηση: Α Α Η αντικατάσταση μίας από τις μονάδες που συνιστούν το DNA με μία άλλη Β Η αντικατάσταση ενός υγιούς κυττάρου με ένα άλλο, κατεστραμμένο κύτταρο Γ Η αντικατάσταση ενός ολόκληρου μορίου DNA με ένα άλλο Δ Η αντικατάσταση ενός μέρους του σώματος με ένα άλλο Ορθή Απάντηση: A ΥΨΙΠΕΤΗΣ Περιοδική Έκδοση του Ιδρύματος Προώθησης Έρευνας Τεύχος 27 Σεπτέμβριος - Οκτώβριος 2009 Υπεύθυνος Σύνταξης-Επιμέλεια Ύλης: Έλενα Πουλλή Στο Τεύχος 27 συνεργάστηκαν: Σέπου Καλυψώ, Αντωνίου Λεωνίδας, Τσούμπανου Λίνα, Κλεάνθους Γεωργία, Σεργίδου-Λοΐζου Ιωάννα, Χριστοφόρου Άννα Μαρία, Ιουλιανός Αντώνης, Παφίτης Χαράλαμπος, Πορτοκαλλίδης Μαρίνος, Μακρή Κωνσταντίνα, Παπαδόπουλος Ανδρέας, Γαβριήλ Ελεάνα, Χρυσάφη Ρεβέκκα, Καρή Κατερίνα, Παρασκευά Μαριλένα, Θεοχάρους Χριστάκης, Κομωδρόμου Μαριλένα. Σχεδίαση και Παραγωγή Εντύπου: D-Tales Design Studio Ltd 03 Περιεχόμενα + Ερευνητικό Quiz Στήριξη στην Έρευνα 04 7ΠΠ - Αποτελέσματα Κυπριακής Συμμετοχής 08 Τομέας Τεχνολογιών Πληροφορικής & Επικοινωνιών στην Ε.Ε. 11 Δράσεις Διεθνούς Συνεργασίας 13 Διαγωνισμός ΜΕΡΑ Εκδήλωση «Βραδιά του Ερευνητή» Αφιέρωμα 15 DNA 21 Ποιες είναι οι τελευταίες εφαρμογές του DNA στην Ιατρική Μοριακή Διαγνωστική και στην Ιστορία και Ανθρωπολογία 22...στον Σχεδιασμό Εμβολίων και Φαρμάκων για Μολυσματικές Ασθένειες και Γονιδιακής Θεραπείας 23...στην Ιατροδικαστική & Εγκληματολογία 24...στην Γενετική Μετάλλαξη Φυτών 25 Η ιστορία της έρευνας γύρω από το DNA 26 Κάρολος Δαρβίνος 26 Γκρέγκορ Μέντελ Ευρωπαϊκές Ευκαιρίες 27 Νέες Προσκλήσεις Υποβολής Προτάσεων στα Πλαίσια Δραστηριοτήτων και Θεματικών Προτεραιοτήτων του 7ΠΠ 29 Δραστηριότητα «Περιφέρειες της Γνώσης» (Regions of Knowledge) του 7ΠΠ 4η Πρόσκληση Υποβολής Προτάσεων 30 Αναζητήσεις Συνεργατών για Συμμετοχή σε Ερευνητικές Προτάσεις σε Θεματικές Προτεραιότητες του 7ΠΠ 32 Κοινή Τεχνολογική Πρωτοβουλία «Fuel Cells and Hydrogen» - Αναζήτηση Συνεργατών 32 Συμμετοχή Εταίρων από Τρίτες Χώρες σε Έργα του 7ΠΠ 32 Eureka Tourism - Αναζήτηση Συνεργατών Αποτελέσματα Έρευνας 33 Μοριακή Παθολογία της Κληρονομικής Αιματουρίας σε Κυπριακές Οικογένειες 37 Εναλλακτικές Μέθοδοι Καταπολέμησης Κουνουπιών στην Κύπρο Ημερολόγιο Ερευνητή 40 Το Ημερολόγιο του Ερευνητή 42 Συνέδρια - Ημερίδες - Εκδηλώσεις Ευρωπαϊκό Κέντρο Επιχειρηματικής Στήριξης Κύπρου 43 Ημερίδες Μεταφοράς Τεχνολογίας 44 Προσφορές Τεχνολογίας που αφορά στο DNA 45 Προσφορές Τεχνολογίας 51 Αναζητήσεις Τεχνολογίας Yψιπέτης: ύψι + πέτομαι: που πετά ψηλά / [μτφ] που εκφράζει υψηλές έννοιες 52 Διάσημοι Ερευνητές 52 Watson - Crick - Wilkins - Franklin

4 Στήριξη στην Έρευνα ΣΕΛΙΔΑ 04 TEYXOΣ 27 ΥΨIΠEΤΗΣ 7ΠΠ - Αποτελέσματα Κυπριακής Συμμετοχής Αποτελέσματα Κυπριακής Συμμετοχής σε Προγράμματα και Δραστηριότητες του 7ου Προγράμματος Πλαισίου για Έρευνα και Τεχνολογική Ανάπτυξη της Ε.Ε. ( ) στα Πρώτα Δύο Χρόνια της Εφαρμογής του Έχει ολοκληρωθεί από το Ίδρυμα Προώθησης Έρευνας η καταγραφή των αποτελεσμάτων της κυπριακής συμμετοχής σε Προγράμματα και Δραστηριότητες του Εβδόμου Προγράμματος Πλαισίου για Έρευνα και Τεχνολογική Ανάπτυξη της Ε.Ε. ( ), (7ουΠΠ) στα πρώτα δύο χρόνια της εφαρμογής του ( ). Τα στοιχεία για τα συνολικά αποτελέσματα στην Ευρώπη προέρχονται από σχετική Έκθεση που δημοσίευσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Ιούνιο του Τα στοιχεία που αφορούν στην κυπριακή συμμετοχή πηγάζουν από τις Εκθέσεις των Εκπροσώπων της Κύπρου στις Διαχειριστικές Επιτροπές των οριζόντιων Ειδικών Προγραμμάτων και των Θεματικών Προτεραιοτήτων του 7ουΠΠ καθώς και από δεδομένα που συλλέγει το Ίδρυμα Προώθησης Έρευνας μέσα από τα Προγράμματα και τις Δράσεις του. Τα αποτελέσματα βασίζονται σε στοιχεία 2 και αναλύσεις για προτάσεις έργων που υποβλήθηκαν στο 7οΠΠ στα πλαίσια 110 Προσκλήσεων Υποβολής Προτάσεων που ανακοινώθηκαν κατά τη διάρκεια του στα 5 Ειδικά Προγράμματα και στις 16 Θεματικές Προτεραιότητες / Δράσεις του 7ουΠΠ. Ανάλυση Αποτελεσμάτων για την Κυπριακή Συμμετοχή στο 7οΠΠ ( ) Συνολικά, στις 110 Προσκλήσεις Υποβολής Προτάσεων του 7ουΠΠ, υποβλήθηκαν 656 επιλέξιμες προτάσεις έργων με 730 κυπριακές συμμετοχές ενώ οι εμπλεκόμενοι φορείς από την Κύπρο ανέρχονται στους 211. Από αυτές τις προτάσεις έργων, 184 έχουν περάσει όλα τα κριτήρια αξιολόγησης και προωθήθηκαν στις επιλαχούσες λίστες για χρηματοδότηση. Από το σύνολο των επιλέξιμων προτάσεων που υποβλήθηκαν (656): - 64% υποβλήθηκε στο Πρόγραμμα «Συνεργασία», - 20% υποβλήθηκε στο Πρόγραμμα «Ικανότητες», - 9% υποβλήθηκε στο Πρόγραμμα «Άνθρωποι», - 7% υποβλήθηκε στο Πρόγραμμα «Ιδέες». ΣΥΝΟΛΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ Επιλέξιμες Προτάσεις που υποβλήθηκαν: Αριθμός Φορέων που συμμετείχαν: Αριθμός Προτάσεων που επιλέγησαν για χρηματοδότηση: (16%) Αριθμός Συμβολαίων που υπογράφτηκαν: Χρηματοδότηση που δόθηκε από Ε.Ε.: 6, 7 δισεκατομμύρια ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΠΡΟ Επιλέξιμες Προτάσεις που υποβλήθηκαν με κυπριακή συμμετοχή: 656 Αριθμός κυπριακών συμμετοχών: 730 Αριθμός φορέων από την Κύπρο: 211 Αριθμός προτάσεων με συντονιστή από την Κύπρο: 115 Αριθμός ΜΜΕ που συμμετείχαν: Αριθμός Προτάσεων που επιλέγησαν για χρηματοδότηση: 184 Αριθμός Συμβολαίων: 76 Χρηματοδότηση που δόθηκε από Ε.Ε.: ,70 Το σύνολο των Συμβολαίων Έργων που έχουν υπογραφτεί ανέρχονται στα 76 (ποσοστό επιτυχίας 11,59% 4 ). Το συνολικό ποσό που αποκόμισαν οι κυπριακοί φορείς βάσει των Συμβολαίων Έργων που έχουν υπογραφεί μέχρι και το Μάιο του 2009 ανέρχεται στα ,70 εκ. ευρώ. Συγκρίνοντας τα αποτελέσματα της κυπριακής συμμετοχής με άλλες χώρες και ειδικότερα με τις χώρες που έγιναν μέλη της Ε.Ε. ταυτόχρονα με την Κύπρο, διαπιστώνει κανείς πως η συμμετοχή της Κύπρου υπήρξε ικανοποιητική δεδομένων και των παραμέτρων σύγκρισης που έχουν να κάνουν με το μέγεθος της χώρας, τον αριθμό του ερευνητικού δυναμικού, των ακαδημαϊκών ιδρυμάτων και των επιχειρήσεων καθώς και της ύπαρξης βιομηχανίας κ.α. Πίνακας 1: Ποσοστά Συμμετοχής ανά Πρόγραμμα 1 Πηγή: European Commission, Research Directorate General, Directorate A Interinstitutional and Legal Matters Framework Programme, FP7 Subscription, Performance, Implementation during the first two years of operation , Brussels, June Τα στοιχεία αφορούν σε ολοκληρωμένες Προσκλήσεις Υποβολής Προτάσεων και σε Συμβόλαια Έργου που έχουν υπογραφεί μέχρι και το Μάιο του 2009 βάσει των επίσημων στοιχείων που υπάρχουν στην ιστοσελίδα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το 7οΠΠ (www.cordis.europa.eu). 3 Τα στοιχεία για τις ΜΜΕ είναι σύμφωνα με τη δήλωση των φορέων που συμμετέχουν στην υποβολή της πρότασης έργου χωρίς να επιβεβαιώνονται από την Ε.Ε. 4 Σημειώνεται ότι τα ποσοστά επιτυχίας βασίζονται στον αριθμό των επιλέξιμων προτάσεων που υποβλήθηκαν (eligibile proposals ).

5 TEYXOΣ 27 ΥΨIΠEΤΗΣ ΣΕΛΙΔΑ 05 Στήριξη στην Έρευνα Πίνακας 2: Συμμετοχή των Κρατών - Μελών της Ε.Ε. στο 7οΠΠ ( ) Tο Πρόγραμμα «Συνεργασία» αποτελεί το πιο πετυχημένο πρόγραμμα όσον αφορά στη χρηματοδότηση που εξασφάλισαν οι κυπριακοί φορείς, εκ. ευρώ, που αντιστοιχεί σε 59% του συνολικού ποσού που δόθηκε στους κυπριακούς φορείς. Ακολουθεί το Πρόγραμμα «Ιδέες» με το ποσό των ,00 εκ. ευρώ που αντιστοιχεί σε ποσοστό 23% του συνολικού ποσού, το Πρόγραμμα «Ικανότητες» με ,00 εκ. ευρώ που αντιστοιχεί στο 10% του συνολικού ποσού και τέλος, το Πρόγραμμα «Ανθρωποι» με ,00 εκ. ευρώ που αντιστοιχεί στο 8% του συνολικού ποσού. Πίνακας 4: Ποσοστά επί του Συνολικού Ποσού που Αποκόμισαν οι Κυπριακοί Φορείς ανά Θεματική Προτεραιότητα / Δράση / Πρόγραμμα Αποτελέσματα ανά Πρόγραμμα / Θεματικές Προτεραιότητες / Δράσεις Ειδικό Πρόγραμμα «Συνεργασία»: Δημοφιλέστερο Πρόγραμμα και στην Κύπρο Όπως έδειξαν και τα συνολικά αποτελέσματα στην Ευρώπη, το Πρόγραμμα «Συνεργασία» αποτελεί το δημοφιλέστερο Πρόγραμμα και για τους κυπριακούς φορείς. Από το σύνολο των επιλέξιμων προτάσεων που υποβλήθηκαν: 64% υποβλήθηκε στο Πρόγραμμα «Συνεργασία», 59% του συνολικού ποσού που δόθηκε στους κυπριακούς φορείς είναι μέσω του Προγράμματος «Συνεργασία», 11,6% ποσοστό επιτυχίας. Πίνακας 3: Συνολικό Ποσό (σε ευρώ) που Αποκόμισαν οι Κυπριακοί Φορείς από την Ε.Ε. ανά Πρόγραμμα Πίνακας 5: Αριθμός Προτάσεων που Υποβλήθηκαν και Συμβολαίων που Υπογράφτηκαν ανά Πρόγραμμα Όπως διαπιστώνεται και από τον Πίνακα που ακολουθεί (Πίνακας 4), η Θεματική Προτεραιότητα «Τεχνολογίες Πληροφορικής και Επικοινωνιών» (ΤΠΕ) κατάφερε να εξασφαλίσει το μεγαλύτερο ποσοστό χρηματοδότησης επί του συνόλου του προϋπολογισμού που εξασφάλισαν οι κυπριακοί φορείς. Πιο συγκεκριμένα, τα 24 Συμβόλαια Έργου που υπογράφησαν στη Θεματική αυτή απέφεραν το ποσό των εκ. ευρώ στους κυπριακούς φορείς, ποσό που αντιστοιχεί στο 43% του συνολικού ποσού που αποκόμισαν οι φορείς της Κύπρου στα πρώτα δύο χρόνια εφαρμογής του 7ου ΠΠ. Πιο συγκεκριμένα, στο Πρόγραμμα «Συνεργασία» υποβλήθηκαν 416 προτάσεις εκ των οποίων οι 46 ήταν πετυχημένες και προχώρησαν σε Συμβόλαια Έργου με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή (ποσοστό επιτυχίας 11,6%). Σημειώνεται ότι τα ποσοστά επιτυχίας για το Πρόγραμμα Ευρατόμ είναι ενδεικτικά καθώς δεν υπάρχουν πλήρη στοιχεία για όλες τις προτάσεις που υποβλήθηκαν.

6 Στήριξη στην Έρευνα ΣΕΛΙΔΑ 06 TEYXOΣ 27 ΥΨIΠEΤΗΣ 7ΠΠ - Αποτελέσματα Κυπριακής Συμμετοχής [συνέχεια] Κυριαρχία της Θεματικής Προτεραιότητας «Τεχνολογίες Πληροφορίας & Επικοινωνιών» Αναλύοντας τα αποτελέσματα ανά Θεματική Προτεραιότητα / Δράση, στο σύνολο των 656 προτάσεων, οι 177 υποβλήθηκαν στη Θεματική Προτεραιότητα «Τεχνολογίες Πληροφορίας & Επικοινωνιών», ακολουθεί η Δραστηριότητα «Έρευνα προς Όφελος των ΜΜΕ» με 86 προτάσεις, το Πρόγραμμα «Άνθρωποι» με 61 προτάσεις, «Ιδέες με 45 και οι Θεματικές Προτεραιότητες της «Υγείας» και των «Κοινωνικών & Ανθρωπιστικών Επιστημών» με 44 και 43 προτάσεις αντίστοιχα. Πίνακας 7: Ποσοστά Επιτυχίας (προτάσεις που υποβλήθηκαν και Συμβόλαια Έργων) Πίνακας 6: Πετυχημένες Προτάσεις Έργων που Υποβλήθηκαν ανά Θεματική Προτεραιότητα /Δράση / Πρόγραμμα Όπως διαπιστώνεται και από τον Πίνακα που ακολουθεί τα ποσοστά επιτυχίας είναι απόλυτα πετυχημένα για τη Θεματική Προτεραιότητα «Διάστημα» (100% στις 2 προτάσεις που υποβλήθηκαν με κυπριακή συμμετοχή), ακολουθούν οι προτάσεις «ΕRANET» με ποσοστό επιτυχίας 60% και οι «Υποδομές Έρευνας» με 40%. Ειδικό Πρόγραμμα «ΙΔΕΕΣ»: Χαμηλά Ποσοστά Επιτυχίας στο ERC (European Research Council) Στο Πρόγραμμα «Ιδέες» υποβλήθηκαν 45 προτάσεις εκ των οποίων μόνο 3 ήταν πετυχημένες (2 στις «Υποτροφίες Εκκίνησης» και 1 «Υποτροφία Έμπειρου Ερευνητή»). Τα ποσοστά επιτυχίας είναι μεν χαμηλά (6,67%), ωστόσο, είναι αναμενόμενα βάσει και των συνολικών αποτελεσμάτων στην Ευρώπη. Παρά το γεγονός ότι τα ποσοστά επιτυχίας των Υποτροφιών ERC είναι εξαιρετικά χαμηλά, στις πετυχημένες περιπτώσεις η ανταμοιβή για τους δικαιούχους είναι αποδοτική γεγονός που δικαιολογεί και το μεγάλο αριθμό προτάσεων που υποβάλλονται. Συνεπώς, η συμμετοχή των ερευνητών από την Κύπρο μπορεί να θεωρηθεί πετυχημένη καθώς το ποσοστό επί του συνολικού προϋπολογισμού που εξασφάλισαν οι κυπριακοί φορείς από την Ε.Ε. μέσω του Προγράμματος «Ιδέες» ανέρχεται στο 23% του συνολικού ποσού. Επιπλέον, βάσει της πληροφόρησης που έχει το Ίδρυμα από τους Εκπροσώπους στις Διαχειριστικές Επιτροπές, 6 ακόμη προτάσεις στη Θεματική Προτεραιότητα «Μεταφορές» και 2 προτάσεις στη Θεματική Προτεραιότητα «Ασφάλεια» έχουν εγκριθεί για χρηματοδότηση και αναμένεται σύντομα η υπογραφή των Συμβολαίων. Στη Θεματική Προτεραιότητα «Τεχνολογίες Πληροφορικής και Επικοινωνιών» υπήρξε ο μεγαλύτερος αριθμός κυπριακών συμμετοχών 197 (σε 177 προτάσεις) και επομένως αναλογικά και ο μεγαλύτερος αριθμός έργων που χρηματοδοτήθηκαν (24 έργα). Καταγράφτηκε, ωστόσο, χαμηλό ποσοστό επιτυχίας σε σχέση με άλλες Θεματικές Προτεραιότητες / Δράσεις, μόνο 13,56% (ελαφρώς υψηλότερο από τα αποτελέσματα που ανακοίνωσε το Ίδρυμα την προηγούμενη χρονιά 13%). Συμπεραίνεται, λοιπόν, ότι οι φορείς που δραστηριοποιούνται στη συγκεκριμένη Θεματική Προτεραιότητα θα πρέπει να δώσουν ιδιαίτερη έμφαση στην ποιότητα των προτάσεων που λαμβάνουν μέρος καθώς ο ανταγωνισμός είναι ιδιαίτερα υψηλός. Χαμηλά ποσοστά επιτυχίας παρατηρούνται και στις Θεματικές Προτεραιότητες «Περιβάλλον», μόλις 2,58% και «Υγεία» με 4,55%. Πίνακας 8: Ποσοστά Επιτυχίας (προτάσεις που υποβλήθηκαν και Συμβόλαια Έργων) ανά Πρόγραμμα Ειδικό Πρόγραμμα «ΑΝΘΡΩΠΟΙ»: «Ικανοποιητικά Ποσοστά Επιτυχίας Τα υψηλότερα ποσοστά επιτυχίας σε σχέση με τις συμμετοχές και τις πετυχημένες προτάσεις σημειώθηκαν στο Πρόγραμμα «Άνθρωποι» όπου από τις 61 προτάσεις που υποβλήθηκαν, οι 11 προχώρησαν σε υπογραφή Συμβολαίων (ποσοστό επιτυχίας 18,03%), ενώ το συνολικό ποσό που εξασφάλισαν οι κυπριακοί φορείς μέσω αυτού του Προγράμματος ανέρχεται στα ,00 εκ. ευρώ που αντιστοιχεί στο 8% του συνολικού ποσού. Επιπλέον, βάσει της πληροφόρησης που έχει το Ίδρυμα, 2 ακόμη προτάσεις στο Πρόγραμμα αυτό έχουν εγκριθεί για χρηματοδότηση και αναμένεται σύντομα η υπογραφή των Συμβολαίων.

7 TEYXOΣ 27 ΥΨIΠEΤΗΣ ΣΕΛΙΔΑ 07 Στήριξη στην Έρευνα Ειδικό Πρόγραμμα «ΙΚΑΝΟΤΗΤΕΣ»: Υψηλά Ποσοστά Επιτυχίας στη Δραστηριότητα Ερευνητική Υποδομή Στο Πρόγραμμα «Ικανότητες» σημειώθηκαν παρόμοια συνολικά ποσοστά επιτυχίας με το Πρόγραμμα «Συνεργασία» (11,28%) καθώς από τις 133 προτάσεις που υποβλήθηκαν οι 15 προχώρησαν σε υπογραφή Συμβολαίων, ενώ το συνολικό ποσό που κέρδισαν οι κυπριακοί φορείς μέσω αυτού του Προγράμματος ανέρχεται στις ,00 εκ. ευρώ που αντιστοιχεί στο 10% του συνολικού ποσού. Ιδιαίτερα ενθαρρυντικά υπήρξαν τα αποτελέσματα στη Δραστηριότητα «Ερευνητική Υποδομή» όπου το ποσοστό επιτυχίας αγγίζει το 40% (από τις 15 προτάσεις με κυπριακή συμμετοχή οι 6 προχώρησαν σε Συμβόλαιο Έργου). Επιπλέον, 6 ακόμη προτάσεις στη Δραστηριότητα της «Έρευνα προς Όφελος των ΜΜΕ» έχουν εγκριθεί για χρηματοδότηση και αναμένεται σύντομα η υπογραφή των Συμβολαίων. Συντονισμός Ευρωπαϊκών Έργων από Κυπριακούς Φορείς «Μη ενθαρρυντικά τα στοιχεία που αφορούν στο Συντονισμό Ευρωπαϊκών Έργων από Κυπριακούς Φορείς Στις 656 επιλέξιμες προτάσεις έργων που υποβλήθηκαν υπήρξαν 730 κυπριακές συμμετοχές ενώ οι εμπλεκόμενοι φορείς από την Κύπρο ανέρχονται στους 211. Από τις προτάσεις αυτές, μόνο 115 (17,53%) είχαν Συντονιστή Έργου κυπριακό φορέα. Επιπλέον, από τα 76 Συμβόλαια Έργων που έχουν υπογραφεί και συμμετέχουν κυπριακοί φορείς, τα 14 έχουν Συντονιστή από την Κύπρο (18,42%). Ωστόσο, τα 8 Έργα από αυτά έχουν υποβληθεί στο Πρόγραμμα «Άνθρωποι» και τα 3 στο Πρόγραμμα «Ιδέες» όπου οι προτάσεις υποβάλλονται κατά κύριο λόγο από έναν οργανισμό χωρίς να απαιτείται η δημιουργία διεθνικού δικτύου συνεργασίας. Στα 76 Συμβόλαια Έργων που έχουν υπογραφεί υπήρξαν 80 κυπριακές συμμετοχές. Πιο πετυχημένη, από πλευράς εξασφάλισης των κονδυλίων, κρίνεται η συμμετοχή των Πανεπιστημίων (33 Συμβόλαια Έργου), ακολουθεί ο Ιδιωτικός Τομέας με 20 Συμβόλαια, o Δημόσιος Τομέας με 17 και τέλος οι Ερευνητικοί Φορείς με 10. και Επικοινωνιών» αλλά και της Δραστηριότητας «Έρευνα προς Όφελος των ΜΜΕ» όπου οι κυπριακές συμμετοχές ήταν ιδιαίτερα αυξημένες. Συμπεράσματα / Εισηγήσεις Τα μέχρι τώρα αποτελέσματα από τις αξιολογήσεις προτάσεων που υποβλήθηκαν από κυπριακούς φορείς κρίνονται ως ενθαρρυντικά. Πρέπει να αναγνωριστεί όμως πως υπάρχουν σημαντικά περιθώρια για βελτίωση, ιδιαίτερα σε ορισμένες δραστηριότητες του Προγράμματος Πλαισίου. Ο Ρόλος του Ιδρύματος Προώθησης Έρευνας Ο συντονισμός των δραστηριοτήτων για τη συμμετοχή της Κύπρου στο 7οΠΠ έχει ανατεθεί στο Ίδρυμα Προώθησης Έρευνας (ΙΠΕ). Το Ίδρυμα, αξιοποιώντας την εμπειρία του σε θέματα επιστημονικής και τεχνολογικής πληροφόρησης, αλλά και τη συμμετοχή του σε ευρωπαϊκά δίκτυα για την έρευνα και την καινοτομία, υποστηρίζει ενεργά τους κυπριακούς φορείς στην προσπάθειά τους να συμμετέχουν με επιτυχία στα ερευνητικά έργα της Ε.Ε. Δεδομένου μάλιστα ότι τα μέσα υλοποίησης του 7ουΠΠ αφορούν έργα υψηλού προϋπολογισμού και μεγάλου αριθμού εταίρων, ο ρόλος του ΙΠΕ καθίσταται ακόμη πιο σημαντικός. Το ΙΠΕ είναι στη διάθεση των ερευνητών για παροχή άμεσης πληροφόρησης και συμβουλευτικών υπηρεσιών, αλλά και για την ουσιαστική υποστήριξη των κυπριακών φορέων. Με στόχο, λοιπόν, τη διευκόλυνση της συμμετοχής κυπριακών φορέων στο 7οΠΠ έχουν διοριστεί Εθνικά Σημεία Επαφής για όλες τις δραστηριότητες του Προγράμματος με κύριες αρμοδιότητες: τη συστηματική και σε βάθος ενημέρωσή τους για την ενότητα την οποία εκπροσωπούν, τη συστηματική διοχέτευση πληροφοριών προς την ερευνητική κοινότητα της Κύπρου αναφορικά με τη θεματική για την οποία έχουν ορισθεί ως υπεύθυνοι, την παροχή βοήθειας στο στάδιο ετοιμασίας ερευνητικών προτάσεων (για ανεύρεση εταίρων, διαδικαστικά θέματα, επικοινωνία με την Ε.Ε. κ.λ.π.). Πίνακας 9: Φορείς που Συμμετέχουν σε Συμβόλαια Έργων Το Ίδρυμα διοργανώνει κατά καιρούς ενημερωτικές εκδηλώσεις για τις Θεματικές Προτεραιότητες / Δράσεις ή εκπαιδευτικά σεμινάρια για θέματα του 7ουΠΠ. Συμμετέχει το ίδιο σε Δράσεις Ειδικής Στήριξης που εγκρίθηκαν τόσο στα πλαίσια του 7ουΠΠ και στόχο έχουν να προετοιμάσουν και διευκολύνουν τους ενδιαφερόμενους ερευνητές να υποβάλουν ερευνητικές προτάσεις στο 7οΠΠ. Συμμετοχή Μικρο - Μεσαίων Επιχειρήσεων «Ενθαρρυντικά τα Στοιχεία που Αφορούν στη Συμμετοχή ΜΜΕ» Βάσει των μέχρι τώρα αποτελεσμάτων, συμμετείχαν σε όλα τα Προγράμματα του 7ου ΠΠ συνολικά 113 κυπριακές Μικρο-Μεσαίες Επιχειρήσεις (ΜΜΕ), αριθμός που αποτελεί σχεδόν το 50% όλων των φορέων που συμμετείχαν από την Κύπρο. Το στοιχείο αυτό συνάδει και με τα αποτελέσματα της συμμετοχής των κυπριακών φορέων στη Θεματική Προτεραιότητα «Τεχνολογίες Πληροφορικής α) Πανεπιστήμια Δημόσια και Ιδιωτικά, β) επιχειρήσεις μικρομεσαίες και μεγάλες, γ) ερευνητικοί φορείς δημόσιοι και ιδιωτικοί, δ) οργανισμοί του ευρύτερου δημόσιου τομέα.

8 Στήριξη στην Έρευνα ΣΕΛΙΔΑ 08 TEYXOΣ 27 ΥΨIΠEΤΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΣΤΗΝ Ε.Ε. Έκθεση για την Έρευνα & Ανάπτυξη στον τομέα των Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών (ΤΠΕ) στην Ευρωπαϊκή Ένωση Ο τομέας των Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών (ΤΠΕ) αποτελεί την κινητήριο μηχανή για την Έρευνα και Ανάπτυξη (Ε&Α) στην Ευρώπη. Αντιπροσωπεύει το 26% του συνόλου των δαπανών της βιομηχανίας για Έρευνα και Ανάπτυξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση (Ε.Ε.) και απασχολεί το 32% των ερευνητών στον τομέα των επιχειρήσεων, σύμφωνα με την Έκθεση του 2009 για την Ε&Α στον τομέα των ΤΠΕ στην Ε.Ε. που δημοσιεύθηκε πρόσφατα από το Ινστιτούτο Μελετών Τεχνολογικών Προβλέψεων (Institute for Prospective Technological Studies, ΙPTS) του Κοινού Κέντρου Ερευνών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (ΚΚΕρ). Η Έκθεση δημοσιεύτηκε στα πλαίσια ενός ερευνητικού έργου (PREDICT: Prospective Insights on R&D in ICT) συγχρηματοδοτούμενου από το JRC - IPTS και τη Γενική Διεύθυνση για την Κοινωνία της Πληροφορίας και των Μέσων Ενημέρωσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Η εν λόγω Έκθεση είναι η πρώτη από μια σειρά που θα δημοσιεύεται κάθε χρόνο. Η έρευνα αυτή είχε σαν αποτέλεσμα να παρουσιαστεί για πρώτη φορά μια συνολική επισκόπηση των επενδύσεων που γίνονται για Ε&Α στον τομέα των ΤΠΕ στην Ε.Ε. ( ). Η Έκθεση περιέχει πληροφορίες σχετικά με την οικονομική εξέλιξη στον τομέα των ΤΠΕ σε παγκόσμιο επίπεδο, την εξέταση της σχέσης εισροών-εκροών των επενδύσεων για Ε&Α που γίνονται στον τομέα σε επίπεδο των 27 μελών κρατών της Ε.Ε., καθώς και πληροφορίες για τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας στην Ε.Ε. Συμπεράσματα της Έκθεσης PREDICT Η σημασία των Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών Αν και ο τομέας των ΤΠΕ αντιπροσωπεύει μόνο το 3% περίπου της συνολικής απασχόλησης στην Ε.Ε. και το 4,9% του ΑΕΠ, είναι μακράν ο μεγαλύτερος επενδυτικός τομέας για Ε&Α στην ευρωπαϊκή οικονομία καταλαμβάνοντας το 18% των Ακαθάριστων Δαπανών (Gross Expenditure on Research and Development, GERD), το αντίστοιχο 26% των δαπανών των επιχειρήσεων (Business Expenditure on R&D, δείκτης BERD) και απασχολώντας το 32% των ερευνητών στον τομέα των επιχειρήσεων συμβάλλοντας έτσι σημαντικά στην οικονομία της γνώσης της Ε.Ε. Σχήμα 1: Μερίδιο των ΤΠΕ στο Συνολικό Δείκτη BERD στην Ε.Ε., Έτος 2005 Πηγή Eurostat & IPTS Το Ινστιτούτο Μελετών Τεχνολογικών Προβλέψεων (IPTS) είναι ένα από τα επτά ερευνητικά ινστιτούτα του Κοινού Κέντρου Ερευνών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (Joint Research Centre, JRC). Όλες οι σχετικές πληροφορίες που παρουσιάζονται αποτελούν μέρος της Έκθεσης, The 2009 Report on R&D in ICT in the European Union, EUR EN, Luxembourg: Office for Official Publications of the European Communities. Περισσότερες πληροφορίες οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να βρουν στην ακόλουθη ηλεκτρονική διεύθυνση:

9 TEYXOΣ 27 ΥΨIΠEΤΗΣ ΣΕΛΙΔΑ 09 Στήριξη στην Έρευνα Ο τομέας των ΤΠΕ έχει πολύ υψηλότερο από το μέσο όρο ποσοστό παραγωγικότητας της εργασίας (όπως μετράται από την προστιθέμενη αξία ανά απασχολούμενο). Οδηγεί ταυτόχρονα και άλλους οικονομικούς τομείς, από την άποψη της Ε&Α, εξοπλίζοντάς τους ταυτόχρονα με τεχνολογία που ενισχύει την παραγωγικότητα. Συμβάλλει έτσι άμεσα αλλά και έμμεσα στην αύξηση της παραγωγικότητας της εργασίας και κατ επέκτασιν στην ανταγωνιστικότητα της οικονομίας της Ε.Ε. Συνδυάζοντας εθνικά στατιστικά στοιχεία καθώς και δεδομένα και δείκτες για την τεχνολογία από τον ιδιωτικό τομέα, η Έκθεση αποδεικνύει επίσης ότι πραγματοποιούνται επενδύσεις για Ε&Α που αφορούν σε ΤΠΕ σε τομείς που δεν είναι κατεξοχήν τεχνολογικοί όπως για παράδειγμα ο τομέας των αυτοκινητοβιομηχανιών. Πολλές από τις έρευνες που γίνονται στον τομέα των αυτοκινήτων αφορούν σε ενσωματωμένα ηλεκτρονικά συστήματα ενώ μεγάλο μέρος της ανάπτυξης έργων στην αεροδιαστημική αφορούν σε ηλεκτρονικά συστήματα διαχείρισης. Αν και η βιβλιογραφική ανασκόπηση δείχνει ότι κανείς δεν έχει υπολογίσει με ακριβείς αριθμούς ακόμη την ύπαρξη των ενσωματωμένων ηλεκτρονικών υπολογιστών (computer embedded systems), σύμφωνα με έρευνα του ΟΟΣΑ (Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης), ένα μεγάλο μερίδιο της Ε&Α που επενδύεται σε βιομηχανικούς τομείς που δεν ασχολούνται άμεσα με ΤΠΕ (περίπου το ένα τέταρτο) οδηγεί σε προϊόντα των ΤΠΕ. Περαιτέρω απόδειξη της σημασίας του τομέα των ΤΠΕ είναι το γεγονός ότι υπήρξε 10% αύξηση των ερευνητών που ασχολούνται με το αντικείμενο κατά τη διάρκεια της περιόδου Παρά τη μείωση από το 2001 του αριθμού των ερευνητών στον τομέα των ΤΠΕ της Μεταποίησης (ICT Manufacturing), ο αριθμός αντισταθμίστηκε από την αύξηση των ερευνητών στον τομέα των ΤΠΕ των Υπηρεσιών (ICT Services) ιδίως στον τομέα των ΤΠΕ Υπηρεσιών Ηλεκτρονικών Υπολογιστών και Λογισμικού. Ο τομέας αυτός άλλωστε παρουσιάζει μια σαφή τάση συνεχούς αύξησης του δείκτη BERD (συνολικές δαπάνες των επιχειρήσεων σε Ε&Α) με πάνω από 40% από το 2001 έως το 2005 και ταυτόχρονης αύξησης των ποσοστών απασχόλησης των ερευνητών με πάνω από 60% κατά την ίδια περίοδο. Τέλος, το 21% όλων των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας της Ε.Ε. αφορούν στον τομέα των ΤΠΕ. Σύγκριση Δεικτών της Ε.Ε. για Ε&Α στον Τομέα Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών με τους Ανταγωνιστές της σε Παγκόσμιο Επίπεδο Η Έκθεση σημειώνει ότι ο τομέας των ΤΠΕ έχει επίσης ηγετικό ρόλο στις αντίστοιχες οικονομίες των κύριων ανταγωνιστών της Ε.Ε. όπως είναι οι ΗΠΑ, η Ιαπωνία και η Κορέα, όσον αφορά στις δαπάνες που κάνουν για Ε&Α. Αποτελεί συνεπώς ένα βασικό τομέα για την επιδίωξη των στόχων της Λισαβόνας, δεδομένου του ρόλου των ΤΠΕ στην οικονομική ανάπτυξη των προηγμένων οικονομιών. Εντούτοις, ο τομέας των ΤΠΕ εξακολουθεί να είναι η αχίλλειος πτέρνα της Ε.Ε. στον ανταγωνισμό της με άλλες προηγμένες οικονομίες από την άποψη της έντασης σε Ε&Α. Σημειώνεται στην Έκθεση ότι οι κύριοι ανταγωνιστές της Ε.Ε. (ΗΠΑ, Ιαπωνία και Κορέα) επενδύουν σημαντικά περισσότερο στον τομέα των ΤΠΕ για Ε&Α. Για παράδειγμα, αναφέρεται ότι τα αντίστοιχα ποσοστά για τις ΗΠΑ είναι δύο φορές μεγαλύτερα από εκείνα που επενδύει η Ε.Ε. Από την άποψη των συνολικών επενδύσεων για Ε&Α (σε όλους τους τομείς), το χάσμα μεταξύ της Ε.Ε. και των ΗΠΑ είναι 73 δισ. ευρώ, εκ των οποίων σχεδόν το μισό (33 δισ. ευρώ) οφείλεται στον κλάδο των ΤΠΕ. Επιπλέον, μολονότι οι Υπηρεσίες Ηλεκτρονικών Υπολογιστών και Λογισμικού είναι σήμερα το πιο δυναμικό κομμάτι των ΤΠΕ στην Ε.Ε. όσον αφορά στις επενδύσεις για Ε&Α, οι αμερικανικές επιχειρήσεις κυριαρχούν σε μεγάλο βαθμό και σε αυτό τον κλάδο σε παγκόσμιο επίπεδο. Συμπερασματικά, υπογραμμίζεται στην Έκθεση ότι οι συνολικές επενδύσεις για Ε&Α της Ε.Ε. είναι χαμηλότερες από τους στόχους που τέθηκαν στην ατζέντα της Λισαβόνας και συγκεκριμένα το στόχο της Βαρκελώνης για 3% του ΑΕΠ σε Aκαθάριστες Δαπάνες για Ε&Α (GERD) με τον τομέα των επιχειρήσεων να συμβάλλει με μερίδιο των δύο τρίτων επί του ποσοστού αυτού. Σχήμα 2: Ο Στόχος της Βαρκελώνης: Σύνολο Επενδύσεων Ιδιωτικού και Δημόσιου Τομέα (GERD) και Επενδύσεων για ΤΠΕ (ICT GERD) για Ε&Α ως Ποσοστό % του ΑΕΠ, για την Ε.Ε. των 27 και τις ΗΠΑ, Πηγή Eurostat & IPTS

10 Στήριξη στην Έρευνα ΣΕΛΙΔΑ 10 TEYXOΣ 27 ΥΨIΠEΤΗΣ Επενδύσεις Κρατών - Μελών της Ε.Ε. για Ε&Α στον Τομέα Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών Η Έκθεση PREDICT υπογραμμίζει ότι σήμερα οι κυβερνήσεις της Ε.Ε. χρηματοδοτούν μόνο ένα σχετικά μικρό μερίδιο επενδύσεων για Ε&Α σε ΤΠΕ (Δείκτης GBAORD, Government Budget Appropriations or Outlays on R&D). Όπως φαίνεται και από το Σχήμα 3, ο δείκτης κυριαρχείται σε μεγάλο βαθμό από τις μεγάλες οικονομίες όπως η Γερμανία (21,2%), η Γαλλία (16,8%), το Ηνωμένο Βασίλειο (13,5%), η Ισπανία (12,3%) και η Ιταλία (10,8%) που αντιπροσωπεύουν από κοινού το 75% του συνολικού ευρωπαϊκού δείκτη. Όπως ήταν αναμενόμενο, μπορεί να συμπεράνει κανείς ότι οι κυβερνήσεις επενδύουν αναλόγως της οικονομικής τους δυνατότητας. Επιπλέον, εντός της Ε.Ε., ο δείκτης BERD (Business Expenditure on R&D) σε μεγάλο βαθμό κυριαρχείται και εδώ από ορισμένες από τις μεγαλύτερες οικονομίες, δηλαδή τη Γερμανία, τη Γαλλία και τη Βρετανία, και ακολουθούν η Σουηδία, η Φινλανδία και η Ιταλία (Σχήμα 4). Σε γενικές γραμμές, η Ε.Ε. των 15 συνεισφέρει το 98% των δαπανών των επιχειρήσεων σε ΤΠΕ για Ε&Α, ενώ τα νέα κράτη μέλη (Ε.Ε.12) συμβάλλουν μόνο το 2%. Στοιχεία που έχουν να κάνουν με την απασχόληση δείχνουν, σύμφωνα με την Έκθεση, ότι η Γερμανία είναι πιο ισχυρή σε θέματα έρευνας στον τομέα των ΤΠΕ στη Μεταποίηση ενώ το Ηνωμένο Βασίλειο είναι πρώτο σε ΤΠΕ στις Υπηρεσίες. Το γεγονός όμως ότι είναι πιο πίθανο η έρευνα για ΤΠΕ στη Μεταποίηση να οδηγήσει σε διπλώματα ευρυσυτεχνίας, καθιστά τη Γερμανία πρωτοπόρο στα θέματα αυτά με μερίδιο 50% (2005) του συνόλου των διπλωμάτων ευρυσυτεχνίας. Αποδεικνύει ταυτόχρονα τη θετική συσχέτιση που υπάρχει μεταξύ διπλωμάτων ευρυσυτεχνίας και μετατροπής των επενδύσεων για Ε&Α σε εφαρμοσμένες ΤΠΕ. Σχήμα 3: Κατανομή Δαπανών των Κυβερνήσεων σε ΤΠΕ (Δείκτης GBAORD) στις χώρες της Ε.Ε.27. Σχήμα 4: Κατανομή Δαπανών των Επιχειρήσεων σε ΤΠΕ (Δείκτης BERD) στις χώρες της Ε.Ε.27. Πηγή Eurostat & IPTS Συμπερασματικά, η Έκθεση αναφέρει ότι το μεγαλύτερο ποσοστό των επενδύσεων για Ε&Α στον τομέα των ΤΠΕ στην Ε.Ε. πραγματοποιείται από λίγα μόνο κράτη μέλη. Ταυτόχρονα όμως υπογραμμίζει ότι ένα σημαντικό μειονέκτημα των στοιχείων που παρουσιάζονται για την Ε&Α των επιχειρήσεων είναι ότι δεν λαμβάνουν υπόψη την έρευνα στις ΤΠΕ σε άλλους κλάδους, όπως για παράδειγμα στα λεγόμενα ενσωματωμένα συστήματα, που θα μπορούσαν να αποτελούν ένα σημαντικό μερίδιο της συνολικής έρευνας στις ΤΠΕ. Ο τομέας των ΤΠΕ είναι ο μεγαλύτερος επενδυτής, εργοδότης και παίκτης σε θέματα Έρευνας και Ανάπτυξης στην Ευρώπη, όπως βέβαια είναι και σε παγκόσμιο επίπεδο. Αποτελεί, λοιπόν, τον τομέα κλειδί για την επίτευξη των στόχων της Λισαβόνας δεδομένου του ρόλου της βιομηχανίας των ΤΠΕ στις προηγμένες οικονομίες. Γι αυτό άλλωστε και ο πυλώνας της ευρωπαϊκής πολτικής για την Κοινωνία της Πληροφορίας διαθέτει και το μεγαλύτερο προϋπολογισμό στο Πρόγραμμα Πλαίσιο για Έρευνα και Τεχνολογική Ανάπτυξη της Ε.Ε. 3 Οι 12 χώρες μέλη που μπήκαν στην Ε.Ε. το 2004 (Κύπρος, Τσεχία, Εσθονία, Ουγγαρία, Λετονία, Λιθουανία, Μάλτα, Πολωνία, Σλοβακία και Σλοβενία) και το 2007 (Βουλγαρία και Ρουμανία).

11 TEYXOΣ 27 ΥΨIΠEΤΗΣ ΣΕΛΙΔΑ 11 Στήριξη στην Έρευνα ΔΡΑΣΕΙΣ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ Δράσεις Διεθνούς Συνεργασίας του Ειδικού Προγράμματος «Ικανότητες» του 7ου Προγράμματος Πλαισίου της Ε.Ε. Η διεθνής ανταγωνιστικότητα των σύγχρονων οικονομιών συνδέεται όλο και περισσότερο με την ικανότητά τους να δημιουργούν, να προσαρμόζουν και να χρησιμοποιούν νέες γνώσεις. Η Επιστήμη και η Τεχνολογία (Ε & Τ) θεωρούνται βασικοί παράγοντες στην επίτευξη της αειφόρου ανάπτυξης, της ευημερίας και της οικονομικής ανάπτυξης. Οι Ε & Τ έχουν επίσης καθοριστικό ρόλο στην ενίσχυση και τον εμπλουτισμό πολλών άλλων τομέων πολιτικής που έχουν αντίκτυπο στις εξωτερικές σχέσεις, όπως το εμπόριο, την ανάπτυξη, το περιβάλλον, την ενέργεια, τις τηλεπικοινωνίες, κλπ. Το 7ο Πρόγραμμα Πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης ( ) θέτει νέα έμφαση στη Διεθνή Συνεργασία στις Επιστήμες και την Τεχνολογία, η οποία ολοένα και περισσότερο θεωρείται ότι βρίσκεται στο επίκεντρο των πολιτικών αποφάσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. 1. Πού Στοχεύει; Η δραστηριότητα «Διεθνής Συνεργασία» στο 7o Πρόγραμμα Πλαίσιο (7οΠΠ), επιλαμβάνεται τριών αλληλένδετων στόχων: την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας, μέσω της σύναψης στρατηγικών συνεργασιών με τρίτες χώρες σε επιλεγμένους επιστημονικούς τομείς, και της δέσμευσης των καλύτερων επιστημόνων τρίτων χωρών να εργαστούν στην Ευρώπη, τη διευκόλυνση επαφών με συνεργάτες από τρίτες χώρες, με στόχο τη βελτίωση της πρόσβασης στην έρευνα που διενεργείται σε άλλα μέρη του κόσμου, και την αντιμετώπιση των ειδικών προκλήσεων που αντιμετωπίζουν οι τρίτες χώρες ή που έχουν παγκόσμιο χαρακτήρα, με βάση το αμοιβαίο συμφέρον και όφελος (π.χ. αντιμετώπιση της παγκόσμιας αλλαγής του κλίματος, καταπολέμηση της απώλειας της βιοποικιλότητας, των υδάτων και της ανεπάρκειας ενέργειας). 2. Τι χρηματοδοτείται; Έρευνα διεθνούς συνεργασίας σε εξειδικευμένα θέματα διεξάγεται στα πλαίσια του Προγράμματος «Συνεργασία» (Συγκεκριμένες Δραστηριότητες Διεθνούς Συνεργασίας / Specific International Cooperation Activities, SICAs). Στον τομέα του ανθρώπινου δυναμικού, διεθνής συνεργασία διεξάγεται στο πλαίσιο του προγράμματος «Άνθρωποι» (υποτροφίες σε Ευρωπαίους Ερευνητές για τρίτες χώρες & υποτροφίες σε Ερευνητές από τρίτες χώρες για Ευρώπη). Το πρόγραμμα «Ικανότητες» εφαρμόζει οριζόντιες δράσεις και μέτρα υποστήριξης, με έμφαση σε τομείς χωρίς συγκεκριμένο θεματικό ή διεπιστημονικό τομέα. Επιδιώκει επίσης να υποστηρίξει το συντονισμό των εθνικών προγραμμάτων για τη διεθνή επιστημονική συνεργασία, καθώς και τις διάφορες δράσεις διεθνούς συνεργασίας στο πλαίσιο των διαφόρων προγραμμάτων του 7ου ΠΠ. σε θέματα Ε & Τ, συμπεριλαμβανομένου του καθορισμού προτεραιοτήτων και πολιτικών συνεργασίας και του εντοπισμού και επίδειξης αμοιβαίου συμφέροντος και οφέλους της συνεργασίας με τρίτες χώρες. Συγκέντρωση των φορέων χάραξης πολιτικής, της επιστημονικής κοινότητας, της κοινωνίας των πολιτών και του ιδιωτικού τομέα από την Ε.Ε. και τρίτες χώρες, για να καθοριστούν οι προτεραιότητες και να προσδιοριστεί ο προσανατολισμός των πολιτικών διεθνούς έρευνας. Εφαρμογή ειδικών δραστηριοτήτων για ενίσχυση και ενδυνάμωση της συμμετοχής στοχευμένων χωρών και περιφερειών στο 7οΠΠ, συμπεριλαμβανομένης της παροχής πληροφοριών σε τρίτες χώρες. 3. Πρόγραμμα Εργασίας Διεθνούς Συνεργασίας 2010 Το Πρόγραμμα Εργασίας του 2010, το οποίο περιλαμβάνει περιγραφή των δραστηριοτήτων που θα υποστηριχθούν εντός του έτους, σκοπεύει να ολοκληρώσει τις δραστηριότητες των προηγούμενων δύο Προγραμμάτων Εργασίας ( και 2009), με ιδιαίτερη έμφαση στην ενίσχυση της συνεργασίας σε περιφερειακό και διμερές επίπεδο. Επίσης, θα βοηθήσει στην ενίσχυση της εξωτερικής διάστασης του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας (ΕΧΕ) και ιδίως θα συμβάλει στην υλοποίηση των ανακοινώσεων σχετικά με το στρατηγικό πλαίσιο για Διεθνή Συνεργασία σε θέματα Ε & Τ. Για την επίτευξη αυτών των στόχων, η ακόλουθη προσέγγιση χρησιμοποιείται στο Πρόγραμμα Εργασίας: Ενισχύεται περαιτέρω σε περιφερειακό επίπεδο ο διάλογος και η δικτύωση σε θέματα Ε & Τ, ώστε να προσδιοριστούν οι τομείς προτεραιότητας για τη διεθνή συνεργασία. Τα δίκτυα αυτά θα προωθήσουν την περιφερειακή ενοποίηση και θα χρησιμοποιηθούν για την ενίσχυση του συντονισμού της συνεργασίας σε θέματα Ε & Τ και της συμπληρωματικότητας των δραστηριοτήτων που πραγματοποιούνται από άλλα όργανα Κοινοτικής πολιτικής (Δραστηριότητα INCO-NET), Ενισχύονται οι συνεργασίες με τις τρίτες χώρες, ιδίως στο πλαίσιο συμφωνιών Συνεργασίας σε θέματα Ε & Τ (Δραστηριότητα BILAT), Ενθαρρύνεται ο συντονισμός των εθνικών και περιφερειακών πολιτικών και των προγραμμάτων των κρατών μελών και Συνεργαζόμενων χωρών στον τομέα της Συνεργασίας σε θέματα Ε & Τ, σε συνεργασία με χώρες στρατηγικής σημασίας (Δραστηριότητα ERA-NET), και Ενισχύονται οι ικανότητες συνεργασίας των πιο υποσχόμενων ερευνητικών κέντρων που βρίσκονται στις χώρες Ευρωπαϊκής Πολιτικής Γειτονίας και οι οποίες δεν συνδέονται με το 7οΠΠ (Δραστηριότητα ERA-WIDE). Οι πρωτοβουλίες στο πλαίσιο του προγράμματος «Ικανότητες» περιλαμβάνουν: Διμερή και διαπεριφερειακό συντονισμό της συνεργασίας Στα πλαίσια του Προγράμματος Εργασίας έχουν ανακοινωθεί οι ακόλουθες Προσκλήσεις Υποβολής Προτάσεων:

12 Στήριξη στην Έρευνα ΣΕΛΙΔΑ 12 TEYXOΣ 27 ΥΨIΠEΤΗΣ FP7-INCO Διαπεριφερειακός Συντονισμός της Συνεργασίας σε Θέματα Ε & Τ, Συμπεριλαμβανομένου του Καθορισμού Προτεραιοτήτων & Πολιτικών Συνεργασίας - Δραστηριότητα INCO-NET Η πρόσκληση INCO-NET, παρέχει την ευκαιρία στα Έργα INCO- NET τα οποία είχαν επιλεγεί στην πρόσκληση FP7-INCO (CAAST-NET, MIRA, WBC-INCO.NET και SEA-EU-NET) να επεκτείνουν τη γεωγραφική τους κάλυψη ή / και εμβαθύνουν τις δραστηριότητες συντονισμού και διάρθρωσης τους. Οι προτάσεις θα πρέπει να υποβληθούν από τους συντονιστές των Έργων INCO- NET που απαριθμούνται στο πρόγραμμα εργασίας (CAAST-NET, MIRA, WBC-INCO.NET και SEA-EU-NET), ενεργώντας εκ μέρους όλων των υφιστάμενων συμμετεχόντων στο έργο και δεν πρέπει να αφορούν μόνο μία θεματική ενότητα. FP7-INCO Διαπεριφερειακός Συντονισμός για Ενίσχυση & Δημιουργία Συνεργασιών σε Θέματα Ε & Τ - Δραστηριότητα BILAT Οι προσκλήσεις BILAT στοχεύουν σε χώρες που έχουν πρόσφατα ζητήσει συμφωνία Επιστημονικής και Τεχνολογικής συνεργασίας με την ΕΕ και οι οποίες βρίσκονται σε διαδικασία διαπραγμάτευσης μιας τέτοιας συμφωνίας. Αυτή η πρόσκληση στοχεύει μόνο στην Αλγερία και προτάσεις που θα αφορούν μόνο μία θεματική περιοχή θα κριθούν μη επιλέξιμες. FP7-INCO Υποστήριξη Συντονισμού Εθνικών & Περιφερειακών Πολιτικών & Δραστηριοτήτων των Κρατών Μελών της ΕΕ και των Συνεργαζόμενων Χωρών στον Τομέα της Διεθνούς Συνεργασίας - Δραστηριότητα ERA-NET Ο στόχος της δραστηριότητας ERA-NET είναι να ενισχύσει τη συνεργασία και το συντονισμό των εθνικών πολιτικών και ραστηριοτήτων των κρατών μελών της ΕΕ και των Συνεργαζόμενων Χωρών στον τομέα της διεθνούς επιστημονικής και τεχνολογικής συνεργασίας μέσω της δικτύωσης και της ανάπτυξης και εφαρμογής κοινών ερευνητικών δραστηριοτήτων. Ως εκ τούτου οι προτάσεις θα πρέπει να συμβάλλουν στη δημιουργία και εγκαθίδρυση του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας, μέσω της βελτίωσης της συνοχής και του συντονισμού της διεθνούς Επιστημονικής και Τεχνολογικής συνεργασίας σε προγράμματα σε όλη την Ευρώπη. Τα προγράμματα που θα σχεδιαστούν, θα πρέπει είτε να χρηματοδοτούνται ή να διαχειρίζονται απευθείας από εθνικούς ή περιφερειακούς δημόσιους φορείς ή από οργανισμούς (π.χ. υπηρεσίες) που να συνδέονται στενά με δημόσιες αρχές. FP7-INCO Ενσωμάτωση Γειτονικών Χωρών στον Ευρωπαϊκό Χώρο Έρευνας - Δραστηριότητα ERA-WIDE Η ενίσχυση της συνεργασίας με τις γειτονικές χώρες της Ευρώπης στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας, είναι ένα σημαντικό μέρος του Στρατηγικού Πλαισίου για Διεθνή Συνεργασία σε θέματα Ε & Τ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Η πρόσκληση δίνει την ευκαιρία σε αυτές τις χώρες να βελτιώσουν τις ερευνητικές δραστηριότητες των καλύτερων ή των πιο υποσχόμενων τους ερευνητικών κέντρων στις θεματικές προτεραιότητες του 7ου ΠΠ. Η πρόταση θα πρέπει να αφορά μόνο ένα ερευνητικό κέντρο με αποδεδειγμένο υψηλό επίπεδο ικανοτήτων Ε & Τ, το οποίο είναι εγκατεστημένο σε μια από τις χώρες της Πρόσκλησης. Η δημοσίευση των πιο πάνω Προσκλήσεων έγινε στις 30 Ιουλίου 2009 στην Ιστοσελίδα και η καταληκτική Ημερομηνία Υποβολής Προτάσεων είναι στις 19 Ιανουαρίου Συνοπτικά παρατίθενται οι πιο κάτω πληροφορίες: Κωδικός Πρόσκλησης Τίτλος Δράσης Προϋπολογισμός (ΕΥΡΩ) Ιστοσελίδα FP7-INCO INCO Διαπεριφερειακός συντονισμός της συνεργασίας σε θέματα Ε & Τ, συμπεριλαμβανομένου του καθορισμού προτεραιοτήτων και πολιτικών συνεργασίας. 4,00 εκατομ. CapacitiesDetailsCallPage&call_ id=228 FP7-INCO INCO Αλγερία. 0,50 εκατομ. CapacitiesDetailsCallPage&call_ id=229 FP7-INCO INCO Αφρική. INCO Βραζιλία, Καναδάς, Κίνα, Ιαπωνία, ΗΠΑ. INCO Ανατολική Ευρώπη και Νότιος Καύκασος: Μολδαβία, Γεωργία, Ουκρανία, Λευκορωσία, Αρμενία, Αζερμπαϊτζάν. 6,00 εκατομ. CapacitiesDetailsCallPage&call_ id=230 FP7-INCO INCO Χώρες Μεσογειακής Συνεργασίας: Μαρόκο, Αλγερία, Τυνησία, Λιβύη, Αίγυπτος, Ιορδανία, Παλαιστίνη, Λίβανος, Συρία. 7,50 εκατομ. CapacitiesDetailsCallPage&call_ id=231 Περισσότερες πληροφορίες: Γεωργία Κλεάνθους, Ίδρυμα Προώθησης Έρευνας

13 TEYXOΣ 27 ΥΨIΠEΤΗΣ ΣΕΛΙΔΑ 13 Στήριξη στην Έρευνα ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΜΑΘΗΤΕΣ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ - ΜΕΡΑ » Εντυπώσεις από το London International Youth Science Forum (LIYSF) Στα πλαίσια του Προγράμματος «Καλλιέργεια Ερευνητικής και Καινοτομικής Κουλτούρας» της «Δέσμης Προγραμμάτων του Ιδρύματος Προώθησης Έρευνας για Έρευνα, Τεχνολογική Ανάπτυξη και Καινοτομία 2008», προκηρύχθηκε το Δεκέμβριο 2008 από το Ίδρυμα Προώθησης Έρευνας σε συνεργασία με το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού και το Πανεπιστήμιο Κύπρου, ο Διαγωνισμός «Μαθητές στην Έρευνα - ΜΕΡΑ» για το Σχολικό Έτος Συνολικά υλοποιήθηκαν από ομάδες μαθητών Δημοτικής και Μέσης Εκπαίδευσης 37 Ερευνητικές Εργασίες οι οποίες αξιολογήθηκαν σύμφωνα με τις διαδικασίες αξιολόγησης του Διαγωνισμού, από Επιστημονική Επιτροπή Αξιολόγησης. Στη Λυκειακή Εκπαίδευση το πρώτο βραβείο απονεμήθηκε στο Λύκειο Αγίου Ιωάννη στη Λεμεσό με το ερευνητικό έργο «Η Ανακύκλωση στα Νοικοκυριά της Περιοχής Αποστόλου Ανδρέα και Κάτω Πολεμιδιών στη Λεμεσό». H ερευνητική ομάδα αποτελείτο από τους μαθητές Χριστόφορο Κωνσταντίνου, Χριστόδουλο Μενελάου Στέφανη Τυλληρίδου, Στέφανη Χατζηπέτρου και Κάλια Θεοδώρου. Εκτός από το Χρηματικό Βραβείο ύψους 3500 που απονεμήθηκε στο σχολείο, τρεις από τους μαθητές της ομάδας (Χριστόδουλος Μενελάου, Στέφανη Τυλληρίδου, Κάλια Θεοδώρου ) είχαν τη δυνατότητα να συμμετάσχουν στο London International Youth Science Forum (LIYSF) που έγινε στο Λονδίνο μεταξύ 29 Ιουλίου 2009 και 12 Αυγούστου Οι μαθητές επέστρεψαν στην Κύπρο με τις καλύτερες εντυπώσεις. Πιο κάτω παραθέτουμε τα λόγια και τις εντυπώσεις της Στέφανης Τυλληρίδου: «Το LIYSF 2009 ήταν μια καταπληκτική εμπειρία!!! Περάσαμε υπέροχες στιγμές εκεί και μάθαμε πολλά, τόσο για τις διάφορες επιστήμες όσο και για την ζωή σε μια ξένη χώρα. Πήραμε μια γεύση για το πώς θα είναι η ζωή όταν θα πάμε να σπουδάσουμε και δεν θα έχουμε την βοήθεια των γονιών μας συνεχώς. Μέσα από το forum κατάφερα να κάνω φιλίες με άτομα από όλο τον κόσμο και αυτές οι φιλίες πιστεύω θα κρατήσουν! Ανταλλάξαμε s και μιλούμε τακτικά με αυτά τα άτομα! Ακόμη, η ζωή στην Αγγλία ήταν μια εμπειρία καταπληκτική! Καταφέραμε να εξερευνήσουμε μόνοι μας την μαγεία του Λονδίνου και να πάμε σε μέρη που ποτέ μας δεν θα είχαμε την ευκαιρία να πάμε!!! Γενικά πιστεύω πως το LIYSF ήταν μια καταπληκτική εμπειρία που θα την θυμάμαι για όλη μου τη ζωή!!! Σας ευχαριστώ πολύ που μας δώσατε αυτή την ευκαιρία!!!» Η Τελετή Βράβευσης όλων των βραβευθέντων Ερευνητικών Έργων πραγματοποιήθηκε στις 25 Σεπτεμβρίου 2009, στα πλαίσια της Εκδήλωσης για τη «Βραδιά του Ερευνητή 2009», που έγινε στην Κρατική Έκθεση. Ο Διαγωνισμός ΜΕΡΑ προκηρύχθηκε στις 5 Οκτωβρίου Το ΙΠΕ προτίθεται να χρηματοδοτήσει και φέτος τη συμμετοχή βραβευθέντων στο LIYSF το οποίο θα πραγματοποιηθεί από τις 21 Ιουλίου μέχρι 4 Αυγούστου 2010.

14 Στήριξη στην Έρευνα ΣΕΛΙΔΑ 14 TEYXOΣ 27 ΥΨIΠEΤΗΣ ΕΚΔHΛΩΣΗ «ΒΡΑΔΙΑ ΤΟΥ ΕΡΕΥΝΗΤΗ 2009» Η «Ευρωπαϊκή Γωνιά» φιλοξένησε την Έκθεση των Αφισών που υποβλήθηκαν στα πλαίσια του Διαγωνισμού Αφίσας «Δημιούργησε την Αφίσα για τη Βραδιά Ερευνητή 2010!». Στην Ευρωπαϊκή Γωνιά το κοινό είχε επίσης την ευκαιρία να λάβει ενημερωτικό υλικό με έμφαση στην Ευρωπαϊκή διάσταση της «Βραδιάς του Ερευνητή» και δώρα από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Ίδρυμα Προώθησης Έρευνας. Το Ίδρυμα Προώθησης Έρευνας διοργάνωσε με επιτυχία, για τέταρτη συνεχή χρονιά, την Παρασκευή, 25 Σεπτεμβρίου 2009, την Εκδήλωση «Βραδιά του Ερευνητή», στα πλαίσια της ειδικής πρωτοβουλίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, με επίκεντρο τους ερευνητές. Οι εκδηλώσεις πραγματοποιούνται την ίδια μέρα και ώρα σχεδόν σε όλες τις Ευρωπαϊκές χώρες. Η φετινή Εκδήλωση στην Κύπρο που τελούσε υπό την αιγίδα του Εξοχότατου Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας κ. Δημήτρη Χριστόφια, είχε ως θέμα τις «Τεχνολογίες Πληροφορικής και Επικοινωνιών» και διοργανώθηκε σε συνεργασία με το Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου, το Πανεπιστήμιο Κύπρου, το Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, το Πανεπιστήμιο Frederick και το Τεχνολογικό Πανεπιστήμιου Κύπρου. Χορηγοί Επικοινωνίας της Εκδήλωσης ήταν το Ραδιοφωνικό Ίδρυμα Κύπρου και η εφημερίδα «Ο Φιλελεύθερος». Η Εκδήλωση περιελάβανε την «Τελετή Βράβευσης» που πραγματοποιήθηκε για τη βράβευση των Μαθητών, Φοιτητών και Ερευνητών οι οποίοι διακρίθηκαν στους Διαγωνισμούς Έρευνας του Ιδρύματος Προώθησης Έρευνας «Μαθητές στην Έρευνα - ΜΕΡΑ», «Τεχνολογία και Καινοτομία στην Εκπαίδευση - ΤΕΚΕ», «Φοιτητές στην Έρευνα - ΦΟΙΤΩ» αλλά και στο Διαγωνισμό για το «Βραβείο Έρευνας Νίκος Συμεωνίδης». Νικητής του φετινού Διαγωνισμού, ο οποίος καθιερώθηκε προς τιμή του αείμνηστου πρώτου Γενικού Διευθυντή του Ιδρύματος Προώθησης Έρευνας, είναι ο Δρ. Θεόδωρος Ζαχαριάδης, του Τεχνολογικού Πανεπιστημίου Κύπρου, ο οποίος βραβεύτηκε για το ερευνητικό έργο: «Ενεργειακές, Οικονομικές και Περιβαλλοντικές Αναλύσεις για την Αειφόρο Ανάπτυξη στην Ευρώπη και την Κύπρο». Στην Τελετή, απηύθυνε χαιρετισμό ο Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του Ιδρύματος Προώθησης Έρευνας, Δρ. Ανδρέας Μολέσκης, ενώ το χαιρετισμό του Εξοχότατου Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας κ. Δημήτρη Χριστόφια απηύθυνε ο Υφυπουργός παρά τω Προέδρω, Δρ. Τίτος Χριστοφίδης. Ο θεσμός της «Βραδιάς του Ερευνητή» έχει καθιερωθεί σε πανευρωπαϊκό επίπεδο από το 2005 και κυρίως στοχεύει στο να φέρει το ευρύ κοινό, ανεξαρτήτως ηλικίας, φύλου, μορφωτικού ή κοινωνικού επιπέδου μαζί με τους ερευνητές και να περάσει το μήνυμα ότι οι ερευνητές προσφέρουν ουσιαστικά στη βελτίωση της ποιότητας ζωής, μέσω του έργου τους. Κατά τη διάρκεια της φετινής Εκδήλωσης, η οποία πραγματοποιήθηκε στην Αρχή Κρατικών Εκθέσεων Κύπρου στη Λευκωσία, λειτούργησε εκθεσιακός χώρος όπου εκπρόσωποι ακαδημαϊκών, εκπαιδευτικών και ερευνητικών φορέων και επιχειρήσεων ενημέρωσαν το κοινό για διάφορα επιστημονικά θέματα σε σχέση με τις «Τεχνολογίες Πληροφορικής και Επικοινωνιών». Επίσης στον εκθεσιακό χώρο παρουσιάστηκαν οι κατασκευές των ομάδων μαθητών που βραβεύθηκαν μέσα στα πλαίσια του Διαγωνισμού «Τεχνολογία και Καινοτομία στην Εκπαίδευση - ΤΕΚΕ ». e- N I G H T

15 TEYXOΣ 27 ΥΨIΠEΤΗΣ ΣΕΛΙΔΑ 15 Αφιέρωμα DNA Το γενετικό υλικό ενός ευκαρυωτικού οργανισμού (οργανισμού με σχηματισμένο πυρήνα) εμπεριέχεται στον πυρήνα του κάθε κυττάρου του. Στον άνθρωπο, τα μόνα κύτταρα τα οποία έχουν χάσει το γενετικό τους υλικό είναι τα ερυθρά αιμοσφαίρια. Το γενετικό αυτό υλικό περιέχει την πληροφορία που απαιτείται για να δημιουργηθεί ένας ολόκληρος οργανισμός από το μονοκυτταρικό διπλοειδές ζυγωτό που προκύπτει από τη σύντηξη των απλοειδών κυττάρων ωαρίου και σπερματοζωαρίου. Τα κύτταρα των πολυκύτταρων οργανισμών διαφοροποιούνται κατά την εμβρυογένεση και μετατρέπονται σε ειδικά κύτταρα, το καθένα με την εξειδίκευσή του (κύτταρα καρδίας, κύτταρα μυών, κλπ), έχοντας πάντα τον ίδιο γενετικό κώδικα. Η αποκρυπτογράφηση αυτού του γενετικού υλικού, δηλαδή η γνώση της αλληλουχίας των γονιδίων που περιέχει, η λειτουργία ενός έκαστου και η αλληλεπίδρασή τους, αποτελεί τον μεγαλύτερο τομέα στην έρευνα της μοριακής βιολογίας σήμερα. Αναπάντητο παραμένει ακόμη ένα από τα βασικότερα ερωτήματα της μοριακής βιολογίας, που είναι ο τρόπος με τον οποίο εξασφαλίζεται η διαφορετική έκφραση των γονιδίων, δηλαδή το πώς από τα χιλιάδες γονίδια που περιέχει το κάθε κύτταρο επιλέγονται να εκφραστούν μόνο εκείνα τα οποία χρειάζονται για τη λειτουργία του, ενώ τα υπόλοιπα παραμένουν σιωπηλά. Το κάθε ανθρώπινο κύτταρο αποτελείται από: 46 χρωμοσώματα σε 23 ζεύγη, περίπου 25,000 γονίδια, 3 δισ. βάσεις DNA. Κύτταρο -> Πυρήνας -> Χρωμόσωμα -> Γονίδιο -> DNA Τι είναι το Κύτταρο; Kύτταρο ονομάζεται η βασική δομική και λειτουργική μονάδα που εκδηλώνει το φαινόμενο της ζωής. Είναι το μικρότερο δομικό υλικό της έμβιας ύλης, που αποτελείται από μια συστηματικά οργανωμένη ομάδα μορίων, που βρίσκονται σε δυναμική αλληλεπίδραση μεταξύ τους. Το κύτταρο διαθέτει την ικανότητα της αφομοίωσης, της ανάπτυξης και της αναπαραγωγής. Στην κλίμακα της εξέλιξης, τα κύτταρα διακρίνονται σε προκαρυωτικά και ευκαρυωτικά, ανάλογα με το αν διαθέτουν σχηματισμένο πυρήνα (ευκαρυωτικά) ή όχι (προκαρυωτικά). Προκαρυωτικά είναι τα κύτταρα των κατώτερων οργανισμών, όπως τα βακτήρια. Ο πυρήνας του κυττάρου περιέχει: Την πυρηνική μεμβράνη, η οποία διαχωρίζει το πυρηνόπλασμα από το περιβάλλον κυτταρόπλασμα. Η πυρηνική μεμβράνη φέρει οπές οι οποίες ονομάζονται πυρηνικοί πόροι, οι οποίοι επιτρέπουν την επικοινωνία κυτταροπλάσματος - πυρήνα. Τον πυρηνίσκο, ο οποίος είναι ο τόπος σύνθεσης του RNA. Διάφορες χημικές ενώσεις, όπως νουκλεοτίδια, ένζυμα και άλλες πρωτεΐνες. Το Πυρηνόπλασμα, το οποίο περιέχει την χρωματίνη, η οποία σχηματίζει τα χρωμοσώματα. Τι είναι Χρωμόσωμα; Το χρωμόσωμα είναι μια οργανωμένη δομή DNA και πρωτεϊνών. Είναι ένα μοναδικό κομμάτι περιελιγμένου DNA που περιλαμβάνει πολλά γονίδια και άλλες ακολουθίες νουκλεοτιδίων. Τα χρωμοσώματα περιέχουν τις συνδεδεμένες πρωτεΐνες, οι οποίες χρησιμεύουν για να συσκευάσουν το DNA και να ελέγξουν τις λειτουργίες του. Το χρωμόσωμα είναι ο φορέας των γονιδίων.

16 Αφιέρωμα ΣΕΛΙΔΑ 16 TEYXOΣ 27 ΥΨIΠEΤΗΣ Τι είναι Γονίδιο; Είναι η στοιχειώδης λειτουργική μονάδα του DNA. Τα γονίδια παίζουν ρόλο ή καθορίζουν ή είναι υπεύθυνα για ένα σωρό χαρακτηριστικών του οργανισμού, όπως είναι το χρώμα των μαλλιών, το ύψος, η προδιάθεση για παχυσαρκία, οι διάφορες ασθένειες όπως η θαλασσαιμία και η μυϊκή δυστροφία, κλπ. Η ακολουθία βάσεων η οποία μεταφέρει την πληροφορία που απαιτείται για να δημιουργηθεί μια συγκεκριμένη πρωτεΐνη, σε μορφή κώδικα. Η βασική μονάδα κληρονομικότητας. Τι είναι το DNA; Το δε(σ)οξυριβο(ζο)νουκλεϊ(νι)κό οξύ (Deoxyribonucleic acid - DNA) είναι το μόριο που περιέχει τα γονίδια και άλλες χρήσιμες αλληλουχίες του γενετικού κώδικα. Αποτελείται από τέσσερις βασικές δομικές μονάδες οι οποίες εναλλάσσονται με σημασία χιλιάδες φορές. Ως μόριο έχει τις ιδιότητες του οξέος και βρίσκεται στον πυρήνα των ευκαρυωτικών κυττάρων, γι αυτό και αποκαλείται νουκλεϊκό οξύ (nucleus = πυρήνας). Η βασική δομή DNA Το ανθρώπινο DNA αποτελείται συνολικά από 3 δισεκατομμύρια νουκλεοτίδια (δομικές μονάδες), που με τη σειρά τους είναι κατασκευασμένα από άτομα πέντε μόνο στοιχείων: Υδρογόνου, Άνθρακα, Αζώτου, Οξυγόνου και Φωσφόρου. Τα άτομα αυτά συγκροτούν τα τρία είδη υπομονάδων-μορίων από το οποία αποτελείται το DNA: Μόρια φωσφορικού οξέως, Mόρια του σακχάρου δεοξυριβόζη, Eτεροκυκλικές ενώσεις οι οποίες αναφέρονται ως βάσεις και είναι η αδενίνη (Α), η θυμίνη (Τ), η γουανίνη (G ) και η κυτοσίνη (C). Το DNA συνήθως έχει τη μορφή διπλής έλικας με δύο κλώνους, η σύνδεση των οποίων γίνεται με δεσμούς υδρογόνου. Η αλυσίδα του DNA αποτελείται από ζεύγη βάσεων οι οποίες είναι συμπληρωματικές μεταξύ τους. Η διάταξη των νουκλεοτιδίων είναι τέτοια ώστε: η Α, στη μία αλυσίδα, να συνδέεται πάντα με την Τ στην άλλη και * η G, στη μία αλυσίδα, με την C στην άλλη. Η γραμμική αλληλουχία των βάσεων σε κάθε μόριο DNA λειτουργεί ως κώδικας για τη γενετική πληροφορία. Το κάθε είδος οργανισμού έχει το δικό του DNA, σε ό,τι αφορά τη μοναδική αλληλουχία των νουκλεοτιδίων στα γονίδια και στα χρωμοσώματά του. Όμως όλοι οι ζωντανοί οργανισμοί χρησιμοποιούν το DNA ως το γενετικό τους υλικό και μάλιστα με τον ίδιο κώδικα (εκτός ελαχίστων εξαιρέσεων). Η Λειτουργία της Ζωής Οι πρωτεΐνες είναι απαραίτητες για τις ζωτικές λειτουργίες της ζωής. Η σύνθεση των πρωτεϊνών γίνεται με αμινοξέα. Κάθε γονίδιο είναι υπεύθυνο για την κωδικοποίηση της συναρμολόγησης μιας διαφορετικής πρωτεΐνης. Σε ένα γονίδιο, συνεχόμενες τριπλέτες βάσεων καθορίζουν τη σειρά με την οποία τα αμινοξέα συνδέονται, ώστε να δημιουργήσουν μια πρωτεΐνη, προσφέροντας την απαραίτητη πληροφορία για να γίνει η πρωτεϊνοσύνθεση. Δηλαδή, ο γενετικός κώδικας συνίσταται στο ότι τα γονίδια κωδικοποιούν για κάθε αμινοξύ στην πρωτεΐνη, με την αλληλουχία τριών νουκλεοτιδίων στο DNA: DNA -> RNA -> Πρωτεΐνη -> Λειτουργία Ιδιότητες DNA Το DNA καθορίζει: Σωματικά χαρακτηριστικά, όπως χρώμα ματιών, ύψος, βάρος, κλπ. Διατροφικά χαρακτηριστικά, όπως ο τρόπος με τον οποίο αντιδρά ο οργανισμός στα θρεπτικά συστατικά. Προδιάθεση σε ασθένειες, όπως καρδιαγγειακά, παθήσεις οστών, σακχαρώδης διαβήτης, κλπ (κληρονομικότητα). To DNA είναι ο φορέας των γενετικών πληροφοριών του κυττάρου, όχι μόνον με την έννοια της μεταβίβασης χαρακτηριστικών από γενεά σε γενεά, αλλά και της ρύθμισης της εξειδίκευσης κάθε κυττάρου για την επιτέλεση των ιδιαίτερων λειτουργιών του. Τι μπορεί να συμβεί στο DNA: Αντιγραφή για παραγωγή άλλου DNA (διπλασιασμός γενετικού υλικού): Το ένζυμο DNA πολυμεράση κινείται κατά μήκος του μορίου του DNA με τέτοιο τρόπο ώστε οι αλυσίδες του μορίου να χωρίζουν στη θέση του ενζύμου, ενώ συμπληρωματικά νουκλεοτίδια προστίθενται και συνδέονται για να σχηματίσουν καινούργιες αλυσίδες. Όταν το ένζυμο διατρέξει ολόκληρο το μόριο, θα υπάρχουν πια δύο όμοια DNA εκεί που πριν υπήρχε ένα. Μεταγραφή σε RNA και μετάφραση του RNA σε πρωτεΐνη. Μετάλλαξη, επιτρέποντας τη δημιουργία γενετικής ποικιλότητας. Ήξερες ότι; Το DNA διαφέρει ανάμεσα σε ανθρώπους κατά 0,1%; Το ανθρώπινο DNA είναι κατά 98% πανομοιότυπο με αυτό των χιμπαντζήδων; Το 97% του DNA στο ανθρώπινο γονιδίωμα έχει άγνωστη λειτουργία; Υπάρχουν 3 x 10 9 γράμματα στο γενετικό κώδικα σε κάθε κύτταρο του ανθρώπινου σώματος; Υπάρχουν 100,000 δισεκατομμύρια κύτταρα στο σώμα; Οι πρωτεΐνες αποτελούν περίπου το 60% της μάζας ενός κυττάρου; Οι αριθμοί γονιδίων στους ανθρώπους και στα ποντίκια είναι περίπου 25,000, και στο σκουλήκι είναι 19,000; Οι ανθρώπινες γενετικές διαφοροποιήσεις οδηγούν στη γενετική μοναδικότητα κάθε ανθρώπου; Μετά την ανακάλυψη του DNA ως του γενετικού υλικού και την ανάπτυξη τεχνολογίας χειρισμού του και πειραματισμού με αυτό, το μεγαλύτερο επίτευγμα της μοριακής βιολογίας ήταν η ολοκλήρωση της ανάγνωσης της αλληλουχίας του ανθρώπινου γονιδιώματος. Πιο κάτω αναφέρονται τρεις μεγάλες έρευνες βασισμένες στο επίτευγμα αυτό, καθώς και οι λόγοι που το κάνουν τόσο σημαντικό.

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΕΚΕ 2013 2014»

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΕΚΕ 2013 2014» ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΕΚΕ 2013 2014» Γ Ε Ν Ι Κ Α Σ Τ Ο Ι Χ Ε Ι Α Πρόγραμμα Διαγωνισμός : Καλλιέργεια Ερευνητικής και Καινοτομικής Κουλτούρας : Τεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΜΑΘΗΤΕΣ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕΡΑ 2013 2014»

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΜΑΘΗΤΕΣ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕΡΑ 2013 2014» ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΜΑΘΗΤΕΣ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕΡΑ 2013 2014» Γ Ε Ν Ι Κ Α Σ Τ Ο Ι Χ Ε Ι Α Πρόγραμμα : Καλλιέργεια Ερευνητικής και Καινοτομικής Κουλτούρας Διαγωνισμός : Μαθητές στην Έρευνα ΜΕΡΑ 2013-2014 Κωδικός Πρόσκλησης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΕΠΛ 450 ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Παύλος Αντωνίου

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΕΠΛ 450 ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Παύλος Αντωνίου ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΕΠΛ 450 ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Παύλος Αντωνίου Με μια ματιά: Εισαγωγή στη Βιολογία Ευθυγράμμιση Ακολουθιών Αναζήτηση ομοίων ακολουθιών από βάσεις δεδομενων Φυλογενετική πρόβλεψη Πρόβλεψη

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτήριο TO ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ Σχολικό Έτος 2007-2008 Συνθετικές εργασίες στο μάθημα Πληροφορική Τεχνολογία της Β Γυμνασίου: Όψεις της Τεχνολογίας

Εκπαιδευτήριο TO ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ Σχολικό Έτος 2007-2008 Συνθετικές εργασίες στο μάθημα Πληροφορική Τεχνολογία της Β Γυμνασίου: Όψεις της Τεχνολογίας Εκπαιδευτήριο TO ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ Σχολικό Έτος 2007-2008 Συνθετικές εργασίες στο μάθημα Πληροφορική Τεχνολογία της Β Γυμνασίου: Όψεις της Τεχνολογίας Θέμα: DNA Τμήμα: ΗΥ: Ομάδα: Β2 pc29 Μηλαθιανάκης Μιχάλης

Διαβάστε περισσότερα

: Καλλιέργεια Ερευνητικής και Καινοτομικής Κουλτούρας Διαγωνισμός : Μαθητές στην Έρευνα ΜΕΡΑ 2014-2015

: Καλλιέργεια Ερευνητικής και Καινοτομικής Κουλτούρας Διαγωνισμός : Μαθητές στην Έρευνα ΜΕΡΑ 2014-2015 Γ Ε Ν Ι Κ Α Σ Τ Ο Ι Χ Ε Ι Α Πρόγραμμα : Καλλιέργεια Ερευνητικής και Καινοτομικής Κουλτούρας Διαγωνισμός : Μαθητές στην Έρευνα ΜΕΡΑ 2014-2015 Κωδικός Πρόσκλησης : ΚΟΥΛΤΟΥΡΑ/ΜΕΡΑ/0914 Χ Ρ Ο Ν Ο Δ Ι Α Γ Ρ

Διαβάστε περισσότερα

8. Σε στέλεχος του βακτηρίου E.coli δε λειτουργεί το γονίδιο που παράγει τον καταστολέα του οπερόνιου της λακτόζης. Ποιο είναι το αποτέλεσμα σε σχέση

8. Σε στέλεχος του βακτηρίου E.coli δε λειτουργεί το γονίδιο που παράγει τον καταστολέα του οπερόνιου της λακτόζης. Ποιο είναι το αποτέλεσμα σε σχέση Γονιδιακή ρύθμιοη 1. Εντοπίστε δύο διαφορές στον έλεγχο της γονιδιακής έκφρασης ανάμεσα στους προκαρυωτικούς και στους ευκαρυωτικούς οργανισμούς. Α. Η ρύθμιση της γσνιδιακής έκφρασης στους προκαρυωτικούς

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΔΟΜΕΣ - ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΔΟΜΕΣ - ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ ΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑ I ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : Γεράσιμος Π. Βανδώρος ΒΑΣΙΚΕΣ ΔΟΜΕΣ - ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ Οι βασικές δομές που εξετάζουμε στην ανατομία μπορούν ιεραρχικά να ταξινομηθούν ως εξής:

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα).

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). ΒΙΟΛΟΓΙΑ Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). Είδη οργανισμών Υπάρχουν δύο είδη οργανισμών: 1. Οι μονοκύτταροι, που ονομάζονται μικροοργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Γ Γενικού Λυκείου Θετικής κατεύθυνσης. Κεφάλαιο 1α Το Γενετικό Υλικό

Βιολογία Γ Γενικού Λυκείου Θετικής κατεύθυνσης. Κεφάλαιο 1α Το Γενετικό Υλικό Βιολογία Γ Γενικού Λυκείου Θετικής κατεύθυνσης Κεφάλαιο 1α Το Γενετικό Υλικό Το DNA είναι το γενετικό υλικό Αρχικά οι επιστήμονες θεωρούσαν ότι οι πρωτεΐνες αποτελούσαν το γενετικό υλικό των οργανισμών.

Διαβάστε περισσότερα

Η ζητούμενη σειρά έχει ως εξής: αδενίνη < νουκλεοτίδιο < νουκλεόσωμα < γονίδιο < χρωματίδα < χρωμόσωμα < γονιδίωμα.

Η ζητούμενη σειρά έχει ως εξής: αδενίνη < νουκλεοτίδιο < νουκλεόσωμα < γονίδιο < χρωματίδα < χρωμόσωμα < γονιδίωμα. ΚΕΦ. 1 ο ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΡΙΣΕΩΣ 1. Να κατατάξετε σε σειρά αυξανόμενου μεγέθους τις παρακάτω έννοιες που σχετίζονται με το γενετικό υλικό των οργανισμών: νουκλεόσωμα, χρωμόσωμα, αδενίνη, νουκλεοτίδιο, γονίδιο

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα πριν τις εξετάσεις. Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία

Θέματα πριν τις εξετάσεις. Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία Θέματα πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία 2013-2014 Θέματα πολλαπλής επιλογής Μετουσίωση είναι το φαινόμενο α. κατά το οποίο συνδέονται δύο αμινοξέα για τον σχηματισμό μιας πρωτεΐνης β. κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΟΝΑΣ ΙΙΙ. Ανάπτυξη Έρευνας και Καινοτοµίας στις Επιχειρήσεις ΕΣΜΗ 2009-2010

ΑΞΟΝΑΣ ΙΙΙ. Ανάπτυξη Έρευνας και Καινοτοµίας στις Επιχειρήσεις ΕΣΜΗ 2009-2010 ΑΞΟΝΑΣ ΙΙΙ Ανάπτυξη Έρευνας και Καινοτοµίας στις Επιχειρήσεις ΕΣΜΗ 2009-2010 Ι ΡΥΜΑΤΟΣ ΠΡΟΩΘΗΣΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Χριστάκης Θεοχάρους Επιστηµονικός Λειτουργός ΣΤΟΧΟΣ: Βελτίωση της ανταγωνιστικότητας και της βιωσιµότητας

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Κοκκινοπλίτης

Κωνσταντίνος Κοκκινοπλίτης Κωνσταντίνος Κοκκινοπλίτης Στρατηγική Έξυπνης Εξειδίκευσης για την Α.Μ.Θ. : καθορισμός προτεραιοτήτων και πιλοτικές προσκλήσεις χρηματοδότησης του Επιχειρησιακού Προγράμματος Α.Μ.Θ. 2014 2020 Καβάλα, 23

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ο.Ε.Φ.Ε. 2004 ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ο.Ε.Φ.Ε. 2004 ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ο.Ε.Φ.Ε. 2004 ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε την ορθή πρόταση: ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1. Το κωδικόνιο του mrna που κωδικοποιεί το αµινοξύ µεθειονίνη είναι α. 5 GUA

Διαβάστε περισσότερα

Σύνοψη της Σύμβασης Εταιρικής Σχέσης για την Κύπρο, 2014-2020

Σύνοψη της Σύμβασης Εταιρικής Σχέσης για την Κύπρο, 2014-2020 ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 20 Ιουνίου 2014 Σύνοψη της Σύμβασης Εταιρικής Σχέσης για την Κύπρο, 2014-2020 Συνολική πληροφόρηση Η σύμβαση εταιρικής σχέσης με την Κύπρο καθορίζει ένα ορόσημο για επενδύσεις

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοποίηση Ερευνητικών Αποτελεσμάτων και Επιχειρηματικότητα Διεθνοποίηση μέσω του Ευρωπαϊκού Κέντρου Επιχειρηματικής Στήριξης Κύπρου

Αξιοποίηση Ερευνητικών Αποτελεσμάτων και Επιχειρηματικότητα Διεθνοποίηση μέσω του Ευρωπαϊκού Κέντρου Επιχειρηματικής Στήριξης Κύπρου Ευρωπαϊκές Ημέρες Εργασίας Νεολαία σε Κίνηση 2013 Συζήτηση Στρογγυλής Τραπέζης Συνεδριακό Κέντρο Φιλοξενία 22 Νοεμβρίου 2013 Αξιοποίηση Ερευνητικών Αποτελεσμάτων και Επιχειρηματικότητα Διεθνοποίηση μέσω

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργία Συνεργατικών Δικτύων Ανοιχτής Καινοτομίας Coopetitive Open Innovation Networks - COINs

Δημιουργία Συνεργατικών Δικτύων Ανοιχτής Καινοτομίας Coopetitive Open Innovation Networks - COINs Δημιουργία Συνεργατικών Δικτύων Ανοιχτής Καινοτομίας Coopetitive Open Innovation Networks - COINs «Στρατηγικές Ανάπτυξης Συνεργατικών Σχηματισμών στις Ελληνικές Περιφέρειες» Κωνσταντίνος Μπουρλετίδης Οικονομολόγος

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΟ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ

ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΟ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΟ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Το μόριο DNA μιας χρωματίδας μεταφασικού χωμοσώματος ενός φυσιολογικού ευκαρυωτικού κυττάρου περιέχει το 29% των νουκλεoτιδίων του με αζωτούχα βάση την T. a. Ποιο είναι

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακας αποτελεσμάτων της Ένωσης για την Καινοτομία το 2015. Σύνοψη Γλωσσική έκδοση ΕL

Πίνακας αποτελεσμάτων της Ένωσης για την Καινοτομία το 2015. Σύνοψη Γλωσσική έκδοση ΕL Πίνακας αποτελεσμάτων της Ένωσης για την Καινοτομία το 2015. Σύνοψη Γλωσσική έκδοση ΕL Εσωτερική Αγορά, Βιομηχανία, Επιχειρηματικότη τα και ΜΜΕ ΣΥΝΟΨΗ Πίνακας επιδόσεων της Ένωσης για την Καινοτομία το

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 10: Κυτταρική Διαίρεση

Ενότητα 10: Κυτταρική Διαίρεση Ενότητα 10: Κυτταρική Διαίρεση Κυτταρική διαίρεση: παραγωγή γενετικά πανομοιότυπων θυγατρικών κυττάρων Κυτταρική διαίρεση Μονοκύτταροι οργανισμοί: η διαίρεση του κυττάρου συνεπάγεται αναπαραγωγή ολόκληρου

Διαβάστε περισσότερα

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ Τάξη: Γ Λυκείου Τμήμα: Βαθμός: Ονοματεπώνυμο: Καθηγητές: ΠΑΣΣΙΑ Α. Θ Ε Μ Α A 1. Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση: Α1. Κάθε μεταφορικό RNA

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για τον μήνα Σεπτέμβριο 2012 - Πηγή Eurostat -

ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για τον μήνα Σεπτέμβριο 2012 - Πηγή Eurostat - ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΟ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12-9-2015

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΟ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12-9-2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΟ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12-9-2015 ΘΕΜΑ Α Α1. α. in vitro β. in vivo γ. in vitro δ. in vitro Α2. γ Μεταξύ των δύο δεοξυριβονουκλεοτιδίων έχουμε συμπληρωματικότητα (Α=Τ)

Διαβάστε περισσότερα

MEDLAB: Mediterranean Living Lab for Territorial Innovation

MEDLAB: Mediterranean Living Lab for Territorial Innovation MEDLAB: Mediterranean Living Lab for Territorial Innovation Παραδοτέο 2.1.2 ΣΥΝΟΨΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ: ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΓΙΑ Ε&Α, ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ Θεσσαλονίκη, Αύγουστος 2010 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σύνθεση

Διαβάστε περισσότερα

Ο στόχος αυτός είναι σε άμεση συνάρτηση με τη στρατηγική της Λισαβόνας, και συγκεκριμένα την ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής μέσω:

Ο στόχος αυτός είναι σε άμεση συνάρτηση με τη στρατηγική της Λισαβόνας, και συγκεκριμένα την ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής μέσω: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ Δελτίο Τύπου Ομιλία Γενικού Γραμματέα Διαχείρισης Κοινοτικών & Άλλων Πόρων Του Υπουργείου Απασχόλησης και Κοινωνικής Προστασίας Κυρίου Κωνσταντίνου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΓΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ

ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΓΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΓΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΓΙΑ ΣΥΝΤΟΜΗΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΣΕ ΙΔΡΥΜΑΤΑ-ΕΤΑΙΡΟΥΣ ΔΕΥΤΕΡΗ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. γ Α3. δ Α4. γ Α5. β

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. γ Α3. δ Α4. γ Α5. β ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. γ Α3. δ Α4. γ Α5. β 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΤΕΤΑΡΤΗ 10 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

γ ρ α π τ ή ε ξ έ τ α σ η σ τ ο μ ά θ η μ α ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

γ ρ α π τ ή ε ξ έ τ α σ η σ τ ο μ ά θ η μ α ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ γ ρ α π τ ή ε ξ έ τ α σ η σ τ ο μ ά θ η μ α ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ Τάξη: Γ Λυκείου Τμήμα: Βαθμός: Ονοματεπώνυμο: Καθηγητές: Θ Ε Μ Α A 1. Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση: Α1. Το γονίδιο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 1 ΙΟΥΛΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 1 ΙΟΥΛΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 1 ΙΟΥΛΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο 1. β 2. γ 3. α 4. γ 5. δ ΘΕΜΑ 2ο 1. Σχολικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗΣ 2014-2020

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗΣ 2014-2020 ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗΣ 2014-2020 Οι νέοι κανόνες και η νομοθεσία που διέπουν τον επόμενο γύρο επένδυσης από την πολιτική συνοχής της ΕΕ για την περίοδο 2014-2020 υιοθετήθηκαν

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικές συμπράξεις στους τομείς της εκπαίδευσης, της κατάρτισης και της νεολαίας

Στρατηγικές συμπράξεις στους τομείς της εκπαίδευσης, της κατάρτισης και της νεολαίας KA2 Συνεργασία για Καινοτομία και Ανταλλαγή Καλών Πρακτικών Αναμενόμενα αποτελέσματα Τα σχέδια που υποστηρίζονται στο πλαίσιο αυτής της Δράσης αναμένονται να επιφέρουν τα παρακάτω αποτελέσματα: Καινοτόμες

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΟΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ: ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΩΝ 2014 2015 ΑΡΧΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΚΥΠΡΟΥ

ΜΟΝΟΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ: ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΩΝ 2014 2015 ΑΡΧΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΚΥΠΡΟΥ ΜΟΝΟΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ: ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΩΝ 2014 2015 ΑΡΧΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΚΥΠΡΟΥ ΙΟΥΛΙΟΣ 2013 Π Ρ Ο Ο Ι Μ Ι Ο Η σημασία του ανθρώπινου

Διαβάστε περισσότερα

Διαγωνισμός «Μαθητές στην Έρευνα-ΜΕΡΑ 2013-2014. Έλενα Πουλλή Επιστημονικός Λειτουργός Ίδρυμα Προώθησης Έρευνας

Διαγωνισμός «Μαθητές στην Έρευνα-ΜΕΡΑ 2013-2014. Έλενα Πουλλή Επιστημονικός Λειτουργός Ίδρυμα Προώθησης Έρευνας Διαγωνισμός «Μαθητές στην Έρευνα-ΜΕΡΑ 2013-2014 Έλενα Πουλλή Επιστημονικός Λειτουργός Ίδρυμα Προώθησης Έρευνας Πλάνο Παρουσίασης 1. Χρονοδιάγραμμα 2. Ερευνητική Εργασία Έντυπο Υποβολής 3. Ο ρόλος του Εκπαιδευτικού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΣΜΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ 2009-2010

ΕΣΜΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ 2009-2010 ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΕΕ Π Ρ Ο Σ Κ Λ Η Σ Η Υ Π Ο Β Ο Λ Η Σ Π Ρ Ο Τ Α Σ Ε Ω Ν Σ Τ Ο Π Λ Α Ι Σ Ι Ο Τ Η Σ ΕΣΜΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΥΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΖΩΤΙΚΗΣ ΣΗΜΑΣΙΑΣ: ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΩΝ 2014 2015

ΠΟΛΥΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΖΩΤΙΚΗΣ ΣΗΜΑΣΙΑΣ: ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΩΝ 2014 2015 ΠΟΛΥΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΖΩΤΙΚΗΣ ΣΗΜΑΣΙΑΣ: ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΩΝ 2014 2015 ΑΡΧΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΚΥΠΡΟΥ ΙΟΥΛΙΟΣ 2013 Π Ρ Ο Ο Ι Μ Ι Ο Η σημασία του ανθρώπινου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 22 ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 22 ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ www.romvos.edu.gr ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 22 ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α 1.Β 2.Γ 3.Α 4.Δ 5.Γ ΘΕΜΑ Β Β1) 1.Α 2.Β 3.Β 4.Α 5.Α 6.Α 7.Β 8.Β Β2) Σελ. 40 σχολικού βιβλίου : Κατά την έναρξη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΟΜΙΛΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΕΡΑΣΜΟΣ+ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2015-2016

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΟΜΙΛΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΕΡΑΣΜΟΣ+ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2015-2016 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΟΜΙΛΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΕΡΑΣΜΟΣ+ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2015-2016 ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΓΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας

Η ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας Η ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας Στοιχεία της Επετηρίδας για την Παγκόσμια Ανταγωνιστικότητα του International Institute for Management Development - IMD World Competitiveness Yearbook 2015

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΣΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ, ΣΤΙΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΣΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ, ΣΤΙΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΣΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ, ΣΤΙΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Δρ. Ιωάννης Χατζηκιάν, Επιστημονικός Συνεργάτης Τμήματος Διοίκησης Επιχειρήσεων, ΣΔΟ,

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική παραγωγή υστερεί σε καινοτοµικότητα. Η ελληνική κατανάλωση καθυστερεί στην απορρόφηση καινοτοµιών.

Η ελληνική παραγωγή υστερεί σε καινοτοµικότητα. Η ελληνική κατανάλωση καθυστερεί στην απορρόφηση καινοτοµιών. Έρευνα και Ανάλυση Παρατηρητήριο Ανταγωνιστικότητας Τεύχος 18 Μάρτιος 2004 ελτίο Ανταγωνιστικότητας Η ελληνική παραγωγή υστερεί σε καινοτοµικότητα. Η ελληνική κατανάλωση καθυστερεί στην απορρόφηση καινοτοµιών.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 24 ΜΑΪΟΥ 2013

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 24 ΜΑΪΟΥ 2013 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 24 ΜΑΪΟΥ 2013 ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2. β Α3. α Α4. δ Α5. α ΘΕΜΑ Β Β1. Σελ. 123 124 σχολ. βιβλίου: «Η διαδικασία που ακολουθείται παράγουν το ένζυμο ADA». Β2. Σελ. 133 σχολ.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΜΟΥ (YΠΟ ( ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΜΟΥ (YΠΟ ( ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΜΟΥ (YΠΟ ( ΣΥΓΓΡΑΦΗ): ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (Θα περιέχει ερωτήσεις θεωρίας µε απαντήσεις, ασκήσεις ανοικτούκλειστού τύπου µε

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Δεύτερες εκτιμήσεις για την εξέλιξη του Ακαθάριστου

ΘΕΜΑ: Δεύτερες εκτιμήσεις για την εξέλιξη του Ακαθάριστου ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ: 210.32.59.197 FAX: 210.32.59.229 ΘΕΜΑ: Δεύτερες εκτιμήσεις για την εξέλιξη του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕΠ), κατά τη διάρκεια του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΥΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΖΩΤΙΚΗΣ ΣΗΜΑΣΙΑΣ Θ Ε Μ Α Τ Ο Λ Ο Γ Ι Ο 2 0 1 5 2 0 1 6 ΑΡΧΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΚΥΠΡΟΥ

ΠΟΛΥΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΖΩΤΙΚΗΣ ΣΗΜΑΣΙΑΣ Θ Ε Μ Α Τ Ο Λ Ο Γ Ι Ο 2 0 1 5 2 0 1 6 ΑΡΧΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΚΥΠΡΟΥ ΠΟΛΥΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΖΩΤΙΚΗΣ ΣΗΜΑΣΙΑΣ Θ Ε Μ Α Τ Ο Λ Ο Γ Ι Ο 2 0 1 5 2 0 1 6 ΑΡΧΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΚΥΠΡΟΥ ΙΟΥΛΙΟΣ 2014 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Με σκοπό την επίτευξη των στρατηγικών

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 18/5/2011 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΒΙΟΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ

Αθήνα, 18/5/2011 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΒΙΟΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ Αθήνα, 18/5/2011 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΒΙΟΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ Σας αποστέλλουμε τις προτεινόμενες απαντήσεις που αφορούν τα θέματα της Βιολογίας Θετικής Κατεύθυνσης των Ημερησίων Γενικών Λυκείων. Η Επιτροπή Παιδείας

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων. Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014. Απαντήσεις Θεμάτων

Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων. Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014 Απαντήσεις Θεμάτων ΘΕΜΑ Α A1. Τα πλασμίδια είναι: δ. κυκλικά δίκλωνα μόρια DNA

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΑ 1 ΚΑΙ 2

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΑ 1 ΚΑΙ 2 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΑ 1 ΚΑΙ 2 ΘΕΜΑ 1 ο Α. Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ....3 ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ 1. Ακαθάριστος κύκλος εργασιών....4 2. Λειτουργικό Κέρδος....7 3. Άποψη για την οικονομική κρίση... 10 4. Τα περισσότερο σημαντικά επιχειρησιακά

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΙΚΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ: Η χρονική διάρκεια κάθε έργου ορίζεται από 12 έως 24 μήνες.

ΧΡΟΝΙΚΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ: Η χρονική διάρκεια κάθε έργου ορίζεται από 12 έως 24 μήνες. ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΚΟΠΟΣ: Η δράση υποστηρίζει την διευκόλυνση της αξιοποίησης ενός τεκμηριωμένα ώριμου ερευνητικού αποτελέσματος σε επιχειρηματική / εμπορική δραστηριότητα. Συγκεκριμένα,

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΔΡΥΜΑΤΟΣ Π ΡΟΩΘΗΣΗΣ Ε ΡΕΥΝΑΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΥΠΟΒΟΛΗΣ A ΙΤΗΣΕΩΝ ΣΤΟ ΠΑΙΣΙΟ ΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΤΟΥ «ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΕ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΔΙΚΤΥΩΣΗΣ» ΔΡΑΣH ΚΩΔΙΚΟΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗΣ

Ι ΔΡΥΜΑΤΟΣ Π ΡΟΩΘΗΣΗΣ Ε ΡΕΥΝΑΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΥΠΟΒΟΛΗΣ A ΙΤΗΣΕΩΝ ΣΤΟ ΠΑΙΣΙΟ ΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΤΟΥ «ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΕ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΔΙΚΤΥΩΣΗΣ» ΔΡΑΣH ΚΩΔΙΚΟΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΥΠΟΒΟΛΗΣ A ΙΤΗΣΕΩΝ ΣΤΟ ΠΑΙΣΙΟ ΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΤΟΥ Ι ΔΡΥΜΑΤΟΣ Π ΡΟΩΘΗΣΗΣ Ε ΡΕΥΝΑΣ ΔΡΑΣH ΚΩΔΙΚΟΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗΣ «ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΕ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΔΙΚΤΥΩΣΗΣ» ΜΕΤΡΑ/ΣΥΝΕΔ/0215 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΑΙΤΗΣΕΩΝ...

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλαδικές εξετάσεις Γ Τάξης Ημερήσιου Γενικού Λυκείου Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης Τετάρτη 4 Ιουνίου 2014

Πανελλαδικές εξετάσεις Γ Τάξης Ημερήσιου Γενικού Λυκείου Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης Τετάρτη 4 Ιουνίου 2014 Πανελλαδικές εξετάσεις Γ Τάξης Ημερήσιου Γενικού Λυκείου Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης Τετάρτη 4 Ιουνίου 2014 ΘΕΜΑ Α Α1.δ Α2.γ Α3.β Α4.γ Α5.β ΘΕΜΑ Β Β1. 4,2,1,6,3,5 Β2. α. DNA πολυμεράση β. πριμόσωμα γ.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΔΙΕΘΝΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΔΡΑΣΕΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑΣ 2013-2014

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΔΙΕΘΝΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΔΡΑΣΕΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑΣ 2013-2014 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΔΙΕΘΝΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΔΡΑΣΕΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑΣ 2013-2014 1 Συνολική παρουσία Υπουργείου Εξωτερικών ανά τον κόσμο ΓΡΑΦΕΙΑ ΟΕΥ ΠΡΕΣΒΕΙΕΣ/ ΓΕΝ. ΠΡΟΞΕΝΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2. γ Α3. α Α4. β Α5. β ΘΕΜΑ B B1. B2.

ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2. γ Α3. α Α4. β Α5. β ΘΕΜΑ B B1. B2. ΘΕΜΑ Α Α1. γ (το πριμόσωμα) Α2. γ (οι υποκινητές και οι μεταγραφικοί παράγοντες κάθε γονιδίου) Α3. α (μεταφέρει ένα συγκεκριμένο αμινοξύ στο ριβόσωμα) Α4. β (αποδιάταξη των δύο συμπληρωματικών αλυσίδων)

Διαβάστε περισσότερα

igenetics ΜΑΘΗΜΑ 3 Το γενετικό υλικό

igenetics ΜΑΘΗΜΑ 3 Το γενετικό υλικό igenetics ΜΑΘΗΜΑ 3 Το γενετικό υλικό ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ ΓΕΝΕΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗ Στο DNA (RNA ιών) οι πληροφορίες για τα χαρακτηριστικά ενός οργανισμού (γονίδια) ΔΙΑΤΗΡΗΣΗ Από κύτταρο σε κύτταρο και από

Διαβάστε περισσότερα

Δασική Γενετική Εισαγωγή: Βασικές έννοιες

Δασική Γενετική Εισαγωγή: Βασικές έννοιες Δασική Γενετική Εισαγωγή: Βασικές έννοιες Χειμερινό εξάμηνο 2014-2015 Γενετική Πειραματική επιστήμη της κληρονομικότητας Προέκυψε από την ανάγκη κατανόησης της κληρονόμησης οικονομικά σημαντικών χαρακτηριστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΣΥΓΧΡΟΝΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΣΤΟ ΚΑΤΩΦΛΙ ΤΟΥ 21ου ΑΙΩΝΑ. Συμβολή στην ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού

ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΣΥΓΧΡΟΝΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΣΤΟ ΚΑΤΩΦΛΙ ΤΟΥ 21ου ΑΙΩΝΑ. Συμβολή στην ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΣΥΓΧΡΟΝΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΣΤΟ ΚΑΤΩΦΛΙ ΤΟΥ 21ου ΑΙΩΝΑ Συμβολή στην ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΑΡΧΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για τον μήνα Ιούλιο 2012 - Πηγή Eurostat -

ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για τον μήνα Ιούλιο 2012 - Πηγή Eurostat - ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για

Διαβάστε περισσότερα

Η οικονομία της γνώσης και η απόδοση της καινοτομίας στην Ελλάδα

Η οικονομία της γνώσης και η απόδοση της καινοτομίας στην Ελλάδα Η οικονομία της γνώσης και η απόδοση της καινοτομίας στην Ελλάδα Δρ. Ιωάννης Χατζηκιάν, Επιστημονικός Συνεργάτης Τμήματος Διοίκησης Επιχειρήσεων, ΣΔΟ, ΤΕΙ Αθηνών, Εισήγηση στην ημερίδα του Γραφείου Διαμεσολάβησης

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή τη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

H συμβολή του ΣΕΤΕ & της Marketing Greece στην ανάπτυξη του Συνεδριακού τουρισμού στην Ελλάδα. Στρατηγική & άξονες δράσεις.

H συμβολή του ΣΕΤΕ & της Marketing Greece στην ανάπτυξη του Συνεδριακού τουρισμού στην Ελλάδα. Στρατηγική & άξονες δράσεις. H συμβολή του ΣΕΤΕ & της Marketing Greece στην ανάπτυξη του Συνεδριακού τουρισμού στην Ελλάδα. Στρατηγική & άξονες δράσεις. 1 Το MICE παρουσιάζει σχετικά μικρό βαθµό εποχικότητας % 2010 Ιαν 2 Φεβ Μαρ 5

Διαβάστε περισσότερα

ΕΣΜΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ 2009-2010

ΕΣΜΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ 2009-2010 ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΕΕ Π Ρ Ο Σ Κ Λ Η Σ Η Υ Π Ο Β Ο Λ Η Σ Π Ρ Ο Τ Α Σ Ε Ω Ν Σ Τ Ο Π Λ Α Ι Σ Ι Ο Τ Η Σ ΕΣΜΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγική για τη Διεθνοποίηση του Πανεπιστημίου Κύπρου

Στρατηγική για τη Διεθνοποίηση του Πανεπιστημίου Κύπρου Στρατηγική για τη Διεθνοποίηση του Πανεπιστημίου Κύπρου 1. Σύνοψη Σύμφωνα με το στρατηγικό σχεδιασμό της Πρυτανείας για τα έτη 2010-2020, το Πανεπιστήμιο Κύπρου έχει θέσει αριθμό προτεραιοτήτων ως τη βάση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β )

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 18 / 05 / 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΡΟΧΕΙΡΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για το μήνα Φεβρουάριο 2012 - Πηγή Eurostat -

ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για το μήνα Φεβρουάριο 2012 - Πηγή Eurostat - ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ Τετάρτη, 18 Απριλίου ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 - ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου

Διαβάστε περισσότερα

Ευκαιρίες Χρηματοδότησης από Ταμεία και Ανταγωνιστικά Προγράμματα της ΕΕ 5 Δεκεμβρίου 2014

Ευκαιρίες Χρηματοδότησης από Ταμεία και Ανταγωνιστικά Προγράμματα της ΕΕ 5 Δεκεμβρίου 2014 Ευκαιρίες Χρηματοδότησης από Ταμεία και Ανταγωνιστικά Προγράμματα της ΕΕ 5 Δεκεμβρίου 2014 Άδωνις Κωνσταντινίδης Γενική Διεύθυνση Ευρωπαϊκών Προγραμμάτων, Συντονισμού και Ανάπτυξης Δομή Παρουσίασης Εισαγωγή:

Διαβάστε περισσότερα

Ευκαιρίες δικτύωσης & συνεργασίας: Δίκτυο ΠΡΑΞΗ & Enterprise Europe Network

Ευκαιρίες δικτύωσης & συνεργασίας: Δίκτυο ΠΡΑΞΗ & Enterprise Europe Network Ευκαιρίες δικτύωσης & συνεργασίας: Δίκτυο ΠΡΑΞΗ & Enterprise Europe Network Χημεία & Βιομηχανία της Κρήτης Ηράκλειο, 14 Μαΐου 2010 Dr Απόστολος Δημητριάδης Σύμβουλος Μεταφοράς Τεχνολογίας Αναπληρωματικό

Διαβάστε περισσότερα

Χρηματοδοτικά Προγράμματα για την Ενέργεια

Χρηματοδοτικά Προγράμματα για την Ενέργεια Χρηματοδοτικά Προγράμματα για την Ενέργεια Ανθή Χαραλάμπους Διευθύντρια Ενεργειακό Γραφείο Κυπρίων Πολιτών - Cyprus Energy Agency - 7 ο Πρόγραμμα Πλαίσιο Για την έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη 2007-2013

Διαβάστε περισσότερα

Κουπόνια Καινοτομίας Πρόσκληση υποβολής προτάσεων

Κουπόνια Καινοτομίας Πρόσκληση υποβολής προτάσεων EU Horizon 2020 no. 646457 01/04/2015-31/03/2018 www.securechain.eu Κουπόνια Καινοτομίας Το Cluster Βιοενέργειας και Περιβάλλοντος Δυτικής Μακεδονίας, μέσα από το Πρόγραμμα SECURECHAIN, το οποίο χρηματοδοτείται

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΤΗΣ ΕΞΥΠΝΗΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ (SMART SPECIALIZATION)

ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΤΗΣ ΕΞΥΠΝΗΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ (SMART SPECIALIZATION) ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΤΗΣ ΕΞΥΠΝΗΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ (SMART SPECIALIZATION) Κοκκινοπλίτης Κωνσταντίνος Kokkinoplitis Konstantinos is Expert to DG Regio, European Commission in Innovation

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΤΕΚΕ 2010 2011»

ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΤΕΚΕ 2010 2011» ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΤΕΚΕ 2010 2011» Γ Ε Ν Ι Κ Α Σ Τ Ο Ι Χ Ε Ι Α Πρόγραµµα ιαγωνισµός Κωδικός Πρόσκλησης : Καλλιέργεια Ερευνητικής και Καινοτοµικής Κουλτούρας : Τεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Πανελλαδικών 2000-2013

Θέματα Πανελλαδικών 2000-2013 Θέματα Πανελλαδικών 2000-2013 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ Κεφάλαιο 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΘΕΜΑ 1 ο Γράψτε τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω προτάσεις και δίπλα το γράμμα

Διαβάστε περισσότερα

Η Επιτροπή Παιδείας της ΠΕΒ. Αθήνα, 4/6/2014 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΒΙΟΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ

Η Επιτροπή Παιδείας της ΠΕΒ. Αθήνα, 4/6/2014 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΒΙΟΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ Αθήνα, 4/6/2014 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΒΙΟΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ Σας αποστέλλουμε τις προτεινόμενες απαντήσεις που αφορούν τα θέματα της Βιολογίας Θετικής Κατεύθυνσης των Ημερησίων Γενικών Λυκείων και ΕΠΑΛ (Ομάδα Β ).

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 30 ΜΑΪΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 30 ΜΑΪΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 30 ΜΑΪΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς

Διαβάστε περισσότερα

Ευρώπη 2020 Αναπτυξιακός προγραμματισμός περιόδου 2014-2020 ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012

Ευρώπη 2020 Αναπτυξιακός προγραμματισμός περιόδου 2014-2020 ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ & ΘΡΑΚΗΣ Ενδιάμεση Διαχειριστική Αρχή Ευρώπη 2020 Αναπτυξιακός προγραμματισμός περιόδου 2014-2020 ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012 Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Μακεδονία Θράκη»

Διαβάστε περισσότερα

Η σημασία της καινοτομίας για μικρές επιχειρήσεις. Αθήνα, Μάιος 2015

Η σημασία της καινοτομίας για μικρές επιχειρήσεις. Αθήνα, Μάιος 2015 Η σημασία της καινοτομίας για μικρές επιχειρήσεις Αθήνα, Μάιος 2015 ΜΜΕ Σύνολο επιχειρήσεων (2011): 728.282 κατά μέσο όρο μικρότερες απ ότι απ ότι σε μεγάλες χώρες Μέγεθος εταιρειών μικρό: Ελλάδα / ΕΕ

Διαβάστε περισσότερα

Η συνολική δημόσια δαπάνη της δράσης ανέρχεται σε 30 εκ. και ο συνολικός προϋπολογισμός της εκτιμάται ότι θα ανέλθει σε 45 εκ..

Η συνολική δημόσια δαπάνη της δράσης ανέρχεται σε 30 εκ. και ο συνολικός προϋπολογισμός της εκτιμάται ότι θα ανέλθει σε 45 εκ.. Προδημοσίευση Δράσης Εθνικής Εμβέλειας «Πρόγραμμα Ανάπτυξης Βιομηχανικής Έρευνας & Τεχνολογίας (ΠΑΒΕΤ)» Σκοπός της δράσης είναι η υποστήριξη ερευνητικών έργων, που εκτελούνται από δυναμικές εγχώριες επιχειρήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΑ 1 ΚΑΙ 2

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΑ 1 ΚΑΙ 2 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΑ 1 ΚΑΙ 2 ΘΕΜΑ 1 ο Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής 1. β 2. δ 3. α 4. γ 5. δ Β. Ερωτήσεις σωστού λάθους 1. Λάθος 2. Σωστό 3. Σωστό 4. Σωστό 5.

Διαβάστε περισσότερα

«Καθ οδόν προς την προσβασιμότητα»

«Καθ οδόν προς την προσβασιμότητα» «Καθ οδόν προς την προσβασιμότητα» του Andrea Campagna, τεχνικού & επιστημονικού συντονιστή του έργου FutureMed Project n 2S-MED11-29 Project co-funded by the European Regional Development Fund (ERDF)

Διαβάστε περισσότερα

(αδρές αποικίες) Θέρμανση (λείες αποικίες) ζωντανά ποντίκια ζωντανά ποντίκια νεκρά ποντίκια

(αδρές αποικίες) Θέρμανση (λείες αποικίες) ζωντανά ποντίκια ζωντανά ποντίκια νεκρά ποντίκια Το DNA είναι το γενετικό υλικό 1. Πείραμα Griffith (1928) Βακτήριο πνευμονιόκοκκου (Diplococcus pneumoniae) Χωρίς κάλυμμα Με κάλυμμα (αδρές αποικίες) Θέρμανση (λείες αποικίες) ζωντανά ποντίκια ζωντανά

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκό Κέντρο Επιχειρηµατικής Στήριξης Κύπρου Ευρωπαϊκό Κέντρο

Ευρωπαϊκό Κέντρο Επιχειρηµατικής Στήριξης Κύπρου Ευρωπαϊκό Κέντρο Ευρωπαϊκό Κέντρο Επιχειρηµατικής Στήριξης Κύπρου Ευρωπαϊκό Κέντρο Επιχειρηµατικής Στήριξης Κύπρου Μαριλένα Παρασκευά Λειτουργός Α Περιεχόµενα Enterprise Europe Network Ευρωπαϊκό Κέντρο Επιχειρηµατικής

Διαβάστε περισσότερα

Α) Παρουσίαση του έργου ECOFUNDING (Στόχος, Κύριες δράσεις, Εταίροι) B) Υπηρεσίες υποστήριξης «πράσινης» επιχειρηματικότητας.

Α) Παρουσίαση του έργου ECOFUNDING (Στόχος, Κύριες δράσεις, Εταίροι) B) Υπηρεσίες υποστήριξης «πράσινης» επιχειρηματικότητας. Α) Παρουσίαση του έργου ECOFUNDING (Στόχος, Κύριες δράσεις, Εταίροι) B) Υπηρεσίες υποστήριξης «πράσινης» επιχειρηματικότητας Ιωάννινα, 27 Μαρτίου 2015, Ενημερωτικό Τεχνικό Σεμινάριο ECOFUNDING 1 Το Επιμελητήριο

Διαβάστε περισσότερα

Αποτυπώνοντας την εθνική δραστηριότητα έρευνας, καινοτομίας και ανάπτυξης

Αποτυπώνοντας την εθνική δραστηριότητα έρευνας, καινοτομίας και ανάπτυξης Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης Αποτυπώνοντας την εθνική δραστηριότητα έρευνας, καινοτομίας και ανάπτυξης Δρ Νένα Μάλλιου Προϊσταμένη Τμήματος Καταγραφής, Μέτρησης & Υπηρεσιών Ερευνητικής & Καινοτομικής Δραστηριότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β) ΤΕΤΑΡΤΗ 4 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β) ΤΕΤΑΡΤΗ 4 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β) ΤΕΤΑΡΤΗ 4 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Α1. δ Α2. γ Α3. β Α4. γ Α5. β ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ευκαιρίες Χρηματοδότησης από Ταμεία και Ανταγωνιστικά Προγράμματα της ΕΕ

Ευκαιρίες Χρηματοδότησης από Ταμεία και Ανταγωνιστικά Προγράμματα της ΕΕ Ευκαιρίες Χρηματοδότησης από Ταμεία και Ανταγωνιστικά Προγράμματα της ΕΕ Λευκωσία, 13 Δεκεμβρίου 2014 Γεωργία Χριστοφίδου Διευθύντρια Προγραμματισμού Γενική Διεύθυνση Ευρωπαϊκών Προγραμμάτων, Συντονισμού

Διαβάστε περισσότερα

Επιμελητήριο Σερρών Πέμπτη 18.06.2015. Γιώργος Εμμανουηλίδης Τμήμα Μελετών και Έρευνας ΕΒΕΘ

Επιμελητήριο Σερρών Πέμπτη 18.06.2015. Γιώργος Εμμανουηλίδης Τμήμα Μελετών και Έρευνας ΕΒΕΘ Παρουσίαση της Δράσης Συμβουλευτικής υποστήριξης επιχειρήσεων του ΕΒΕΘ, έργο Smart Specialization, Πρόγραμμα «Ελλάδα - Βουλγαρία 2007-2013», στις Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις της Περιφερειακής Ενότητας Σερρών

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 16-2-2014 ΘΕΜΑ 1 ο Α. Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. (Μονάδες 25)

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 16-2-2014 ΘΕΜΑ 1 ο Α. Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. (Μονάδες 25) ΤΣΙΜΙΣΚΗ &ΚΑΡΟΛΟΥ ΝΤΗΛ ΓΩΝΙΑ THΛ: 270727 222594 ΑΡΤΑΚΗΣ 12 - Κ. ΤΟΥΜΠΑ THΛ: 919113 949422 ΕΠΩΝΥΜΟ:... ΟΝΟΜΑ:... ΤΜΗΜΑ:... ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:... ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 16-2-2014 ΘΕΜΑ 1 ο Α. Να βάλετε σε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΡΑ ΦΟΙΤΗΣΗΣ ΣΤΟΝ 2 Ο ΚΥΚΛΟ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΔΙΔΑΚΤΡΑ ΦΟΙΤΗΣΗΣ ΣΤΟΝ 2 Ο ΚΥΚΛΟ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΛΤΑ Πηγή: Ευρυδίκη (2011a, 2012) ΔΙΔΑΚΤΡΑ ΦΟΙΤΗΣΗΣ ΣΤΟΝ 2 Ο ΚΥΚΛΟ ΣΠΟΥΔΩΝ Ποσοστό φοιτητών που πληρώνουν δίδακτρα για φοίτηση στον 2 o κύκλο σπουδών 13,8% Κανένας δεν πληρώνει ΦΙΝΛΑΝΔΙΑ 31,0% Όλοι πληρώνουν

Διαβάστε περισσότερα

Νικόλαος Σιαφάκας Λέκτορας Διαγνωστικής Ιολογίας Εργαστήριο Κλινικής Μικροβιολογίας ΠΓΝ «ΑΤΤΙΚΟΝ»

Νικόλαος Σιαφάκας Λέκτορας Διαγνωστικής Ιολογίας Εργαστήριο Κλινικής Μικροβιολογίας ΠΓΝ «ΑΤΤΙΚΟΝ» Νικόλαος Σιαφάκας Λέκτορας Διαγνωστικής Ιολογίας Εργαστήριο Κλινικής Μικροβιολογίας ΠΓΝ «ΑΤΤΙΚΟΝ» DNA RNA: ΑΝΤΙΓΡΑΦΗ, ΜΕΤΑΓΡΑΦΗ, ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ DNA RNA: Βασικά Χαρακτηριστικά Ρόλος Κεντικό Δόγμα της Βιολογίας:

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων. Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014. Απαντήσεις Θεμάτων

Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων. Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014 Απαντήσεις Θεμάτων ΘΕΜΑ Α A1. Τα πλασμίδια είναι: δ. κυκλικά δίκλωνα μόρια DNA

Διαβάστε περισσότερα

Επιχειρήσεις και καινοτομία. Λευκωσία, 4 Δεκεμβρίου 2013 Γιώργος Κ Γεωργίου (Μέλος Δ.Σ ΚΣΕΕΚ, Δ/ντής NOVATEX SOLUTIONS LTD

Επιχειρήσεις και καινοτομία. Λευκωσία, 4 Δεκεμβρίου 2013 Γιώργος Κ Γεωργίου (Μέλος Δ.Σ ΚΣΕΕΚ, Δ/ντής NOVATEX SOLUTIONS LTD Επιχειρήσεις και καινοτομία Λευκωσία, 4 Δεκεμβρίου 2013 Γιώργος Κ Γεωργίου (Μέλος Δ.Σ ΚΣΕΕΚ, Δ/ντής NOVATEX SOLUTIONS LTD Βασικός στόχος Η2014 2020 Ανάπτυξη βασισμένη στην καινοτομία ΚΥΚΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αφιέρωμα. Προσκλήσεις Δέσμης 2009-2010 ΠEPIOΔIKH EKΔOΣH ΓIA EPEYNA, ANAΠTYΞH KAI KAINOTOMIA. Συμμετοχή των Κυπριακών Φορέων στο 7 ο Πρόγραμμα ΠΠ.

Αφιέρωμα. Προσκλήσεις Δέσμης 2009-2010 ΠEPIOΔIKH EKΔOΣH ΓIA EPEYNA, ANAΠTYΞH KAI KAINOTOMIA. Συμμετοχή των Κυπριακών Φορέων στο 7 ο Πρόγραμμα ΠΠ. ISSN 1986-0218 ΠEPIOΔIKH EKΔOΣH ΓIA EPEYNA, ANAΠTYΞH KAI KAINOTOMIA ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2010 - ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2011 TEYXOΣ 34 Αφιέρωμα Συμμετοχή των Κυπριακών Φορέων στο 7 ο Πρόγραμμα ΠΠ. Προσκλήσεις Δέσμης 2009-2010

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συμπληρώνει σωστά την πρόταση. 1. H β- θαλασσαιμία είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ (ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ): ΕΞΩΣΤΡΕΦΕΙΑ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ II

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ (ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ): ΕΞΩΣΤΡΕΦΕΙΑ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ II ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ (ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ): ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ II ΙΟΥΝΙΟΣ 2013 ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ Η Γενική Γραμματεία Βιομηχανίας του Υπουργείου Ανάπτυξης και Ανταγωνιστικότητας προχώρησε την Τετάρτη

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα και Ανάπτυξη (Research and Development, R&D)

Έρευνα και Ανάπτυξη (Research and Development, R&D) Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ Έρευνα και Ανάπτυξη (Research and Development, R&D) Οι Howenstine και Zeile (1992) ανακαλύπτουν μια χαλαρή συσχέτιση μεταξύ Έρευνας και Ανάπτυξης (R&D) και του συνόλου των εργαζομένων σε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2008

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2008 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2008 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ηµιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη λέξη

Διαβάστε περισσότερα

Μαρίνος Πορτοκαλλίδης Επιστημονικός Λειτουργός Κέντρο Επιχειρηματικής Στήριξης Κύπρου Τομέας Καινοτομίας και Επιχειρήσεων Εθνικό Σημείο Επαφής του

Μαρίνος Πορτοκαλλίδης Επιστημονικός Λειτουργός Κέντρο Επιχειρηματικής Στήριξης Κύπρου Τομέας Καινοτομίας και Επιχειρήσεων Εθνικό Σημείο Επαφής του Μαρίνος Πορτοκαλλίδης Επιστημονικός Λειτουργός Κέντρο Επιχειρηματικής Στήριξης Κύπρου Τομέας Καινοτομίας και Επιχειρήσεων Εθνικό Σημείο Επαφής του Προγράμματος HORIZON 2020, Πρόγραμμα «Πρόσβαση σε Χρηματοδότηση»

Διαβάστε περισσότερα

Πάνος Καρβούνης, Επικεφαλής της Αντιπροσωπείας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην Ελλάδα

Πάνος Καρβούνης, Επικεφαλής της Αντιπροσωπείας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην Ελλάδα «Ενεργειακά δίκτυα στην Ευρώπη η υλοποίηση ενός οράματος» The Economist «Η Θάλασσα της Ευρώπης: Σκιαγραφώντας τον χάρτη της οικονομικής ανάπτυξης» Θεσσαλονίκη, 17 Φεβρουαρίου 2014 Πάνος Καρβούνης, Επικεφαλής

Διαβάστε περισσότερα

Η Διεθνής Κινητικότητα στο πλαίσιο του Erasmus+

Η Διεθνής Κινητικότητα στο πλαίσιο του Erasmus+ Η Διεθνής Κινητικότητα στο πλαίσιο του Erasmus+ Αθήνα, Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, 5 Δεκεμβρίου 2014 Αθανάσιος Καυκαλίδης Υπεύθυνος για τη Διεθνή Κινητικότητα & τις Κεντρικές Δράσεις ΕRASMUS + Τομέας Ανώτατης

Διαβάστε περισσότερα

Καθηγητής Ιωάννης Βλαχάβας Κοσμήτορας Σχολής Επιστημών Τεχνολογίας. Διεθνές Πανεπιστήμιο της Ελλάδος

Καθηγητής Ιωάννης Βλαχάβας Κοσμήτορας Σχολής Επιστημών Τεχνολογίας. Διεθνές Πανεπιστήμιο της Ελλάδος Διεθνές Πανεπιστήμιο της Ελλάδος Καθηγητής Ιωάννης Βλαχάβας Κοσμήτορας Σχολής Επιστημών Τεχνολογίας Διεθνές Πανεπιστήμιο της Ελλάδος Εκδήλωση Κτίριο & Ενέργεια Πέμπτη, 11 Ιουνίου 2015 Διεθνές Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα