PHOTOTHERAPYEUROPE ΣΤΙΣ ΦΥΛΑΚΕΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "PHOTOTHERAPYEUROPE ΣΤΙΣ ΦΥΛΑΚΕΣ"

Transcript

1 PHOTOTHERAPYEUROPE ΣΤΙΣ ΦΥΛΑΚΕΣ Ευρωπαϊκά χρηματοδοτούμενο πρόγραμμα που μελετά τη χρήση της φωτοθεραπείας με σκοπό την προαγωγή της συναισθηματικής μάθησης κρατουμένων

2 PHOTOTHERAPYEUROPE στις Φυλακές: Εγχειρίδιο Εισαγωγή: Το Πρόγραμμα PhototherapyEurope στις Φυλακές. 4 Τι Είναι η Φωτοθεραπεία;... 7 Η Πρακτική Εφαρμογή της Φωτοθεραπείας και της Θεραπευτικής Φωτογραφίας στη Φυλακή Σχέδιο Πρώτης Εκπαιδευτικής Συνάντησης: Χρησιμοποιώντας τη Φωτοθεραπεία στο Περιβάλλον της Φυλακής 16 i. Έντυπο: Εμπιστευτικότητα και Εκτίμηση Κινδύνου ii. Έντυπο Αξιολόγησης της Εκπαιδευτικής Συνάντησης Σχέδιο Δεύτερης Εκπαιδευτικής Συνάντησης: Προάγοντας τη Συναισθηματική Μάθηση. 24 i. Έντυπο: Βασικές Συνθήκες ii. Έντυπο Αξιολόγησης/Επισκόπησης της Συμβουλευτικής Συνέντευξης Σχέδιο Τρίτης Εκπαιδευτικής Συνάντησης: Η Χρήση Φωτοκαρτών στη Φωτοθεραπεία.. 31 i. Έντυπο: Βασικές Συμβουλές για την Καταγραφή Σημειώσεων από Φωτοθεραπευτικές Συνεδρίες ii. Έντυπο: Μελέτη Περίπτωσης Σχέδιο Τέταρτης Εκπαιδευτικής Συνάντησης: Η Δημιουργία Φωτοάλμπουμ.. 38 i. Υπόδειγμα Φωτοάλμπουμ.. ii. Έντυπο: Φωτο-συναισθηματική Γραφή: Μελέτη Περίπτωσης στην Προσέγγιση του Φωτοάλμπουμ 5. Σχέδιο Πέμπτης Εκπαιδευτικής Συνάντησης: Η Χρήση της Φωτογραφίας για τον Σκοπό της Επανένταξης και της

3 Απασχολησιμότητας. 51 i. Έντυπο: Μέθοδος Σχέδιο Έκτης Εκπαιδευτικής Συνάντησης: Αυτοπορτρέτο.. 56 Έντυπο: Παράδειγμα Αναφοράς μιας Δραστηριότητας Αυτοπορτρέτου. Εταίροι του Προγράμματος

4 PHOTOTHERAPYEUROPE στις Φυλακές: Εγχειρίδιο Ευρωπαϊκά χρηματοδοτούμενο πρόγραμμα που μελετά τη χρήση της φωτοθεραπείας με σκοπό την προαγωγή της συναισθηματικής μάθησης κρατουμένων Αριθμός προγράμματος: LLP UK-GRUNDTVIG-GMP Το παρόν εγχειρίδιο έχει δημιουργηθεί με στόχο να προσφέρει κατευθυντήριες γραμμές για την εκπαίδευση στην εφαρμογή των σκοπών του προγράμματος με τον τίτλο: PHOTOTHERAPYEUROPE in Prisons Το παρόν έντυπο δημιουργήθηκε με την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αποκλειστική ευθύνη για το περιεχόμενό του φέρουν οι εταίροι του προγράμματος και σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι απηχεί τις απόψεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης. 3

5 Εισαγωγή 4

6 Το Πρόγραμμα Φωτοθεραπείας Το πρόγραμμα Phototherapy Europe (στις Φυλακές) είναι ένα ευρωπαϊκά χρηματοδοτούμενο πρόγραμμα που μελετά τη χρήση της φωτοθεραπείας με σκοπό την προαγωγή της συναισθηματικής μάθησης των κρατουμένων. Η συναισθηματική μάθηση, δηλαδή η διεργασία μέσω της οποίας το άτομο μπορεί να αναπτύξει συναισθηματική νοημοσύνη, έχει να κάνει με την απόκτηση ικανοτήτων και δεξιοτήτων αναγνώρισης, μετάδοσης, απαρτίωσης και ρύθμισης του συναισθήματος και της σκέψης, τόσο του εαυτού όσο και των άλλων (Mayer et al. 2000) 1. Η ανάγκη για συναισθηματική μάθηση στις φυλακές είναι ιδιαίτερα σημαντική, αν λάβουμε υπόψη τη μειωμένη προσαρμογή και αυτεπίγνωση που παρουσιάζουν συχνά οι κρατούμενοι, καθώς και στοιχεία που δείχνουν ότι η συναισθηματική νοημοσύνη ενδέχεται να είναι παράγοντας που επηρεάζει την εγκληματική συμπεριφορά (Santesso et al., 2006) 2. Το ζήτημα αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς έχει υποστηριχθεί ότι η ανάπτυξη της ικανότητας ρύθμισης και διαχείρισης του συναισθήματος αποτελεί ενδεχομένως σημαντικό παράγοντα για την επιτυχή επανένταξη των παραβατών (Gaum et al., 2006) 3 και θεωρείται ότι οδηγεί σε μείωση των επεισοδίων βίας και της αυτοτραυματικής συμπεριφοράς στις φυλακές (Safer Custody, 2002) 4. Με βάση τα ευρήματα αυτά, προέκυψε η πρόταση των εταίρων του προγράμματος σχετικά με την ανάγκη εκπαίδευσης στη συναισθηματική νοημοσύνη. Το παρόν πρόγραμμα, λοιπόν, αποσκοπεί στην προώθηση της χρήσης της φωτοθεραπείας για την προαγωγή της συναισθηματικής μάθησης των κρατουμένων σε φυλακές της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ), μέσω της συμμετοχής επτά εταίρων οργανισμών. Η πρωτοποριακή θέσπιση ενός διεθνικού δικτύου και η ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών για τις φυλακές της ΕΕ έχει ιδιαίτερη σημασία, και ειδικά όσον αφορά την παροχή ψυχολογικής θεραπείας, για την προώθηση αλλαγών που αφορούν στη συμπεριφορά και στην ευημερία των κρατουμένων. 1 Mayer, J. D., Salovey, P., & Caruso, D. R. (2000). Models of emotional intelligence.in R.J. Sternberg (ed.), Handbook of intelligene (pp ). Cambridge: Cambridge University Press. 2 Santesso, D. L., Reker,D. L., Schmidt, L. A. & Segalowitz, S. J. (2006). Frontal electroencephalogram activation asymmetri, emotional intelligence, and externalizing behaviours in 10-year-old children. Child Psychiatry and Human Development, 36, Gaum, G., Hoffman, S., & Venter, J. H, (2006). Factors that influence adult recidivism: An exploratory study in Pollsmoor Prison. South African Journal of Psychology, 36(2), Safer Custody Group (2002). Safer Custody Report for 2001: Self-inflicted deaths in Prison Service custody. London: HM Prison Service. 5

7 Συνοπτικά, οι αρχές και σκοποί των προγράμματος Phototherapy Europe στις Φυλακές (PIP) είναι οι εξής: Η δημιουργία μιας σύγχρονης βιβλιογραφικής επισκόπησης σχετικά με την πολιτική και τις πρακτικές της ΕΕ για τις φυλακές, με ειδικότερη αναφορά στις ψυχολογικές παρεμβάσεις σε όλη την ΕΕ. Η δημιουργία και η δοκιμασία τεχνικών και στρατηγικών φωτοθεραπείας, που μπορούν να εφαρμοστούν από ενδιαφερόμενους επαγγελματίες. Η παραγωγή καινοτόμου υλικού φωτοθεραπείας σε έντυπη και διαδικτυακή μορφή για χρήση από επαγγελματίες του χώρου (θεραπευτές μέσω τέχνης, συμβούλους, σωφρονιστικούς υπαλλήλους, ψυχοθεραπευτές, εμψυχωτές ομάδων, και επαγγελματίεςπρόσωπα αναφοράς) που εργάζονται με κρατούμενους σε φυλακές της ΕΕ, με σκοπό τη διευκόλυνση της συναισθηματικής μάθησης. Η εκπαίδευση επαγγελματιών που ασχολούνται με τη συναισθηματική ανάπτυξη των κρατουμένων (θεραπευτές μέσω τέχνης, σύμβουλοι, σωφρονιστικοί υπάλληλοι, ψυχοθεραπευτές, εμψυχωτές ομάδων και επαγγελματίες-πρόσωπα αναφοράς) στη χρήση τεχνικών φωτοθεραπείας. Η αξιολόγηση της χρήσης της φωτοθεραπείας από εκπαιδευόμενους επαγγελματίες μέσω της δημιουργίας μιας βάσης δεδομένων μετά το πέρας της εκπαίδευσης. Το εγχειρίδιο Το εγχειρίδιο χωρίζεται σε τέσσερα μέρη. Το πρώτο μέρος περιλαμβάνει μια επισκόπηση του ίδιου του προγράμματος, ενώ το δεύτερο μέρος εξηγεί τι είναι η φωτοθεραπεία. Στο δεύτερο μέρος γίνεται και μια σημαντική διάκριση μεταξύ φωτοθεραπείας και θεραπευτικής φωτογραφίας. Στην πρώτη περίπτωση εμπλέκονται θεραπευτές στη διεργασία της φωτοθεραπείας, ενώ στη δεύτερη εμπλέκονται άλλοι επαγγελματίες/εκπαιδευτές στη διεργασία της θεραπευτικής φωτογραφίας στη φυλακή. Ακολουθεί μια σειρά από οδηγούς μαθημάτων που μπορεί να χρησιμοποιήσει κανείς για να εκπαιδεύσει όσους/ες ενδιαφέρονται να εργαστούν στις φυλακές χρησιμοποιώντας αυτήν την προσέγγιση. 6

8 Τι Είναι η Φωτοθεραπεία; 7

9 Τι Είναι η Φωτοθεραπεία; Υπάρχουν διάφοροι παρεμφερείς όροι οι οποίοι χρησιμοποιούνται για να περιγράψουν την εφαρμογή της φωτογραφίας για θεραπευτικούς σκοπούς. Ο όρος που χρησιμοποιείται συχνότερα είναι η «φωτοθεραπεία». Έτσι αποκαλείται η χρήση της φωτογραφίας σε ένα παραδοσιακό ψυχοθεραπευτικό πλαίσιο. Σε αυτή την προσέγγιση, ο εκπαιδευμένος επαγγελματίας ψυχικής υγείας χρησιμοποιεί αυτές τις τεχνικές για να βοηθήσει τους πελάτες του στο πλαίσιο συνεδριών συμβουλευτικής ή ψυχοθεραπείας. Ορισμένοι από τους όρους που χρησιμοποιούνται στο πλαίσιο αυτής της παράδοσης είναι «θεραπευτική φωτογραφία», «αυτοβιογραφική φωτογραφία», «φωτογραφική αντιμετώπιση του εαυτού» και «φωτογραφικές πολιτισμικές σπουδές». Σύμφωνα με τον Loewenthal (2011) 5 «Στη θεραπεία, οι φωτογραφίες μπορεί να θεωρηθεί πως αποτελούν μια οδό προς το ασυνείδητο ενώ τα νοήματα που οι πελάτες αποδίδουν στη φωτογραφία, τα οποία μπορούμε να υποθέσουμε πως είναι το αποτέλεσμα προβολών του πελάτη, μάλλον συνδέονται με αυτά που είχαν προηγουμένως απωθηθεί. Η απώθηση θεωρείται ένας ασυνείδητος αποκλεισμός αναμνήσεων, παρορμήσεων, επιθυμιών και σκέψεων, οι οποίες είναι πολύ δύσκολο ή μη αποδεκτό να αντιμετωπιστούν στη συνείδηση. «Η ουσία της απώθησης έγκειται απλώς στο ότι απομακρύνει κάποια πράγματα από το συνειδητό και τα κρατά σε απόσταση από αυτό» (Freud 1915, σ. 147) 6» Σε ορισμένα από τα κράτη-εταίρους, καθώς και σε άλλα κράτη της Ευρώπης, δεν υπάρχει παράδοση ψυχοθεραπευτικής εργασίας στο σύστημα των φυλακών. Υπάρχουν κράτη όπου ο επαγγελματικός τίτλος του «ψυχοθεραπευτή» δεν είναι επίσημα θεσμοθετημένος, και μπορεί κανείς να εργαστεί ως ψυχοθεραπευτής χωρίς επίσημη άδεια άσκησης. Στην περίπτωση αυτή, αν κάποιος χρησιμοποιεί τις προσεγγίσεις που περιγράφονται σε αυτό το εγχειρίδιο δεν θα πρέπει να υποστηρίζει πως ασκεί φωτοθεραπεία, αλλά ότι χρησιμοποιεί την προσέγγιση της «θεραπευτικής φωτογραφίας». Ένας τρόπος να αντιληφθούμε τη «φωτοθεραπεία» είναι ως τη χρήση φωτογραφιών στη συνήθη πρακτική της ψυχοθεραπείας και της συμβουλευτικής, στην οποία όμως ο πελάτης επιλέγει, είτε σε ατομική είτε σε ομαδική συνθήκη, μια φωτογραφία που του «λέει κάτι» και που βοηθά να έρθει στην επιφάνεια αυτό που μπορεί να απασχολεί τον ίδιο. 5 Loewenthal, D. (2011). Talking Pictures Therapy: The Use of Photographs in Counselling and Psychotherapy. Στο Halkola κ.ά. (2011). PHOTOTHERAPYEUROPE Learning and Healing with Phototherapy. Αναπαραγωγή από: 6 Freud, S. (1915/1984). The Unconscious. Στο A. Richards (Επιμ.) The Pelican Freud Library: Vol. II. On metaphsychology: The theory of psychoanalysis (σσ ). Harmondworth: Penguin 8

10 Στη «θεραπευτική φωτογραφία», από την άλλη πλευρά, συχνά ο ίδιος ο πελάτης βγάζει φωτογραφίες και με αυτόν τον τρόπο επεξεργάζεται κάποιο σημείο στο οποίο είναι συναισθηματικά περιορισμένος. Σε αυτό το πρόγραμμα, ο όρος «φωτοθεραπεία» χρησιμοποιήθηκε αρχικά για να καλύψει κάθε θεραπευτική χρήση των φωτογραφιών. Μάλιστα η διάκριση μεταξύ φωτοθεραπείας και θεραπευτικής φωτογραφίας δεν είναι πάντοτε προφανής, και ορισμένοι επαγγελματίες στο χώρο χρησιμοποιούν εναλλάξ και τις δύο μεθόδους στην πρακτική τους. Ωστόσο, αυτό που έχει ζωτική σημασία είναι το γεγονός ότι η θεραπευτική πρακτική ρυθμίζεται με διαφορετικούς τρόπους σε διαφορετικές χώρες και ότι αν θέλει κανείς να χρησιμοποιήσει τις προσεγγίσεις που συμπεριλαμβάνονται στο πρόγραμμα «Phototherapy Europe στις Φυλακές» θα πρέπει να ελέγξει τους κανόνες που διέπουν την εφαρμογή της ψυχοθεραπείας και της συμβουλευτικής στη χώρα όπου εργάζεται. Επιπλέον, είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι η προσέγγιση της φωτοθεραπείας αποφεύγει την παθολογικοποίηση των κρατουμένων. Στο πλαίσιο αυτής της προσέγγισης δεν θεωρείται πως όλοι οι κρατούμενοι υπόκεινται σε κάποια μη φυσιολογική κατάσταση ή πως είναι ψυχολογικά μη υγιείς. Αποτελεί μια προσέγγιση που κυρίως προσφέρει τη δυνατότητα στους κρατούμενους να μιλήσουν για τον εαυτό τους και για ό,τι οι ίδιοι θεωρούν σημαντικό για τον «εαυτό» τους και για τους «άλλους». Τόσο η φωτοθεραπεία όσο και η θεραπευτική φωτογραφία οδηγούν στην ανάπτυξη της συναισθηματικής μάθησης, και αμφότερες χρησιμοποιούν κυρίως μια προσωποκεντρική προσέγγιση (πχ. του Carl Rogers) για την κατανόηση της προσωπικότητας και των ανθρωπίνων σχέσεων. Αντί να περιγράψουμε πιο συγκεκριμένα «τι» είναι η φωτοθεραπεία, οι συγγραφείς του εγχειριδίου επιθυμούμε να καταδείξουμε τον πλούτο αυτής της προσέγγισης μέσω των σχεδίων εκπαίδευσης και των παραδειγμάτων που τα συνοδεύουν, στα επόμενα κεφάλαια. Οι προσεγγίσεις που εφαρμόστηκαν σε αυτό το πρόγραμμα Ως αποτέλεσμα της βιβλιογραφικής ανασκόπησης, συμφωνήθηκε ο κάθε εταίρος να υλοποιήσει τις παρακάτω δράσεις σε δύο φυλακές κατά τη διάρκεια έξι μηνών: 1. Να χρησιμοποιήσει φωτοκάρτες σε έξι ωριαίες ατομικές συνεδρίες (διάρκειας 50 λεπτών) με τουλάχιστον τρεις (ιδανικά τέσσερις) κρατούμενους οι οποίοι συμμετέχουν εθελοντικά σε αυτές τις συνεδρίες συμβουλευτικής / ενδυνάμωσης. Οι συνεδρίες αυτές πραγματοποιούνται από άτομα που δεν έχουν κάποιον άλλο ρόλο (ή οποιαδήποτε συγκεκριμένη επιδίωξη) σε σχέση με τους συγκεκριμένους συμβουλευόμενους και οι 9

11 οποίοι δεν πρόκειται να μεταφέρουν τι είπαν οι κρατούμενοι, παρά μόνο σε περίπτωση που υπάρχει κίνδυνος ο κρατούμενος να βλάψει τον εαυτό του ή κάποιον άλλο. Υλικό προς χρήση: «φασματοκάρτες» (spectro cards), «ομιλούσες εικόνες» (talking pictures cards) του Loewenthal, κολάζ και άλλες παρεμφερείς τεχνικές και υλικά. 2. Τουλάχιστον τρείς (ιδανικά τέσσερις) κρατούμενοι να βοηθηθούν να δημιουργήσουν φωτοάλμπουμ για τα παιδιά τους, χρησιμοποιώντας ως βάση τις «ομιλούσες εικόνες» του Loewenthal. 3. Τουλάχιστον τρεις (ιδανικά τέσσερις) κρατούμενοι να χρησιμοποιήσουν φωτογραφικές μηχανές για να βγάλουν φωτογραφίες συνοδευόμενες από λεζάντες σχετικά με την προετοιμασία αποφυλάκισής τους, με στόχο την αύξηση της πιθανότητας εργασιακής τους πρόσληψης. Κατά τη διάρκεια της φάσης της Έρευνας Δράσης, δοκιμάστηκε από τους εταίρους του προγράμματος και μια τέταρτη προσέγγιση, το πορτραίτο, κατά την οποία τουλάχιστον τρεις (ιδανικά τέσσερις) κρατούμενοι συμμετείχαν σε κάποιας μορφής προσωπογραφία, όπως αυτή ορίστηκε από κάθε εταίρο. Διαπιστώθηκε όμως πως η μέθοδος αυτή δεν μπορεί να γενικευτεί και έτσι δεν εφαρμόστηκε σε κατοπινές δράσεις και εκπαίδευση. 10

12 Η Πρακτική Εφαρμογή της Φωτοθεραπείας και της Θεραπευτικής Φωτογραφίας στη Φυλακή 11

13 Φωτοθεραπεία και Θεραπευτική Φωτογραφία στη Φυλακή Η χρήση της φωτογραφίας στις φυλακές Οι αναγνώστες του εγχειριδίου μπορεί να ξαφνιαστούν από την πρόταση χρήσης φωτογραφιών και φωτογραφικού εξοπλισμού μέσα σε μια φυλακή. Μπορεί κανείς να έχει την εντύπωση ότι η φωτογραφία και οι φυλακές έρχονται σε πλήρη αντίθεση μεταξύ τους. Δεν θα ήταν περίεργο να έχει κανείς μια τέτοια εντύπωση, καθώς κυρίαρχος παράγοντας σε μια φυλακή είναι η διατήρηση της ασφάλειας και η χρήση φωτογραφικών μηχανών θεωρείται συχνά απειλή για την ασφάλεια. Στο σημείο αυτό, θα θέλαμε να τονίσουμε δύο σημεία: A. Μπορεί κανείς να εφαρμόσει τη φωτοθεραπεία στις φυλακές χωρίς να χρησιμοποιήσει φωτογραφικό εξοπλισμό. Όπως θα φανεί από τα παραδείγματα που παραθέτουμε, μπορεί κανείς να χρησιμοποιήσει φωτογραφίες που φέρνει ο σύμβουλος/εκπαιδευτής, ή και φωτογραφίες που ανήκουν στους ίδιους τους κρατούμενους. B. Η σχέση μεταξύ φωτογραφίας και φυλακής δεν είναι καινούρια και δεν περιορίζεται μόνο στη φωτοθεραπεία. Η φωτογραφία έχει χρησιμοποιηθεί στις φυλακές με διάφορες μορφές και σε διάφορα προγράμματα που έχουν υλοποιηθεί παγκοσμίως. Η πρακτική εφαρμογή της φωτοθεραπείας / θεραπευτικής φωτογραφίας Η εφαρμογή της φωτοθεραπείας στις φυλακές συνεπάγεται πολλούς περιορισμούς που δεν συναντά κανείς όταν την ασκεί εκτός φυλακής. Οι περιορισμοί αυτοί διαφέρουν αρκετά από χώρα σε χώρα, αλλά σε γενικές γραμμές μπορούμε να τους χωρίσουμε σε δύο κατηγορίες: τους περιορισμούς που αφορούν τους κανόνες ασφάλειας του συγκεκριμένου πλαισίου και αυτούς που αφορούν την επαφή με άτομα που έχουν καταδικαστεί για εγκληματική συμπεριφορά. Κάθε συμμετέχων στο πρόγραμμα πρέπει να ελέγξει, πριν επισκεφτεί τη φυλακή, τους συγκεκριμένους κανονισμούς της φυλακής που πρόκειται να επισκεφτεί. Οι κανονισμοί αυτοί είναι απλές και συχνά εύλογες οδηγίες. Αν τις ακολουθήσετε, θα κάνετε ευκολότερη τόσο τη 12

14 δική σας ζωή όσο και αυτή της διοίκησης των φυλακών, και θα λάβετε υποστήριξη στην εφαρμογή του προγράμματος στη φυλακή. 7 Αρχές δεοντολογίας της φωτοθεραπείας Είναι σημαντικό να δοθούν οι Αρχές Δεοντολογίας της Φωτοθεραπείας στη διεύθυνση των φυλακών πριν την έναρξη του προγράμματος. Οι παρακάτω είναι οι αρχές δεοντολογίας που ακολουθήθηκαν από τους συμμετέχοντες στο πρόγραμμα. 1. Οποιαδήποτε δημοσίευση σε οποιαδήποτε μορφή και για οποιονδήποτε σκοπό η οποία προκύπτει από το πρόγραμμα Phototherapy Europe στις Φυλακές θα πρέπει να έχει την αποδοχή των αρχών των φυλακών πριν δημοσιοποιηθεί. 2. Οποιαδήποτε δημοσίευση σε οποιαδήποτε μορφή και για οποιονδήποτε σκοπό η οποία προκύπτει από το πρόγραμμα Phototherapy Europe στις Φυλακές θα πρέπει να σέβεται την ανωνυμία των συμμετεχόντων. 3. Όσοι εργάζονται στο πρόγραμμα θα χρησιμοποιούν το υφιστάμενο δεοντολογικό πλαίσιο και τις διαδικασίες για τη διασφάλιση της δεοντολογίας που ισχύουν στη χώρα τους. 4. Ο σύμβουλος θα χειρίζεται ζητήματα πιθανών περιορισμών στην εμπιστευτικότητα με βάση την πολιτική της αρμόδιας θεραπευτικής υπηρεσίας (π.χ. θα ενημερώνει τους συμμετέχοντες στη φωτοθεραπεία ότι θα πρέπει να αναφερθεί στις κατάλληλες αρχές οποιοσδήποτε κίνδυνος σοβαρής βλάβης προς τον εαυτό ή τους άλλους κλπ.). Αυτό θα πρέπει να αναγράφεται στο έντυπο συναίνεσης και να συζητείται πριν την έναρξη των συνεδριών. 5. Θα ακολουθούνται πιστά/αυστηρά οι κανόνες και οι κανονισμοί της χώρας για τις φυλακές. 6. Οι κρατούμενοι παραπέμπονται για θεραπεία με βάση τα κριτήρια σχετικά με τη συμμετοχή σε θεραπεία, που έχει η εκάστοτε συνεργαζόμενη υπηρεσία. Αυτές οι υπηρεσίες αναμένεται ότι θα έχουν εδραιωθεί, έχοντας εξαρχής διασυνδέσεις με υπηρεσίες ψυχικής υγείας, ξεκάθαρους κανονισμούς σχετικά με την ψυχική υγεία και 7 Βλ. επίσης: Working in HM Prisons: A guide for information, advice and guidance practitioners. Πληροφορίες για τον ισχύοντα Σωφρονιστικό Κώδικα: 13

15 καλά διαμορφωμένο σύστημα παραπομπής σε ψυχιάτρους και ψυχολόγους, στο πλαίσιο των οποίων θα πρέπει να εργάζεται ο ερευνητής. 7. Η συμμετοχή στις συνεδρίες είναι αυστηρά εθελοντική. Οι συμμετέχοντες στη φωτοθεραπεία θα προσεγγιστούν μέσα από τις ήδη υφιστάμενες υπηρεσίες. Δεν θα πρέπει να υπάρχει καμία επίπτωση για οποιονδήποτε πιθανό συμμετέχοντα αποφασίσει τελικά να μη συμμετάσχει και δεν θα πρέπει να προσφέρεται καμία χρηματική ανταμοιβή ή άλλο δέλεαρ ως αντάλλαγμα για τη συμμετοχή των κρατουμένων στο πρόγραμμα. 8. Οι σύμβουλοι θα πρέπει να ακολουθούν τους κανόνες υγιεινής και ασφάλειας που ισχύουν κατά τόπο. 9. Οι ατομικές συνεδρίες είναι εμπιστευτικές. Σχέδια εκπαιδευτικών συναντήσεων Ακολουθούν έξι σχέδια εκπαιδευτικών συναντήσεων προς χρήση όσων επιθυμούν να εφαρμόσουν στη χώρα τους τις μεθόδους του προγράμματος Phototherapy Europe στις Φυλακές. Δεν αποτελούν παρά έναν οδηγό, το περιεχόμενο του οποίου ο εκπαιδευτής μπορεί να τροποποιήσει ώστε να αντανακλά τις ιδιαίτερες συνθήκες και παραδόσεις της χώρας του, τόσο όσον αφορά τη δουλειά στις φυλακές όσο και την εκπαίδευση ενηλίκων και την εργασία με αυτούς. Κάθε σχέδιο περιλαμβάνει μια σειρά από δραστηριότητες για κάθε εκπαιδευτική συνάντηση. Προτείνεται οι εκπαιδευτές να συμπληρώσουν αυτές τις δραστηριότητες με άλλες, έτσι ώστε να μπορέσουν οι εκπαιδευόμενοι να αντιληφθούν τη θεωρία, τη θεραπευτική πρακτική και τις φωτοθεραπευτικές μεθόδους που εμπεριέχονται στο πρόγραμμα. Οι εκπαιδευτές καλούνται να δημιουργήσουν και να διανείμουν σημειώσεις και άλλο υλικό, συμπληρωματικά του εγχειριδίου αυτού. Όλοι οι εκπαιδευτές θα πρέπει να συμπληρώσουν ένα ομαδικό συμβόλαιο πριν την έναρξη του εκπαιδευτικού προγράμματος με τους συμμετέχοντες. Σε αυτό θα πρέπει να συμπεριλαμβάνεται συζήτηση για το ζήτημα της εμπιστευτικότητα, κατά την οποία θα τονίζεται σε όλους τους εκπαιδευόμενους ότι θα πρέπει να φροντίσουν τον εαυτό τους κατά τη διάρκεια της εκπαίδευσης και να μην αποκαλύπτουν πληροφορίες για τον εαυτό τους που ενδέχεται να τους κάνουν να νιώσουν ευάλωτοι κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Παρόμοια, οποιαδήποτε 14

16 αναφορά σε πελάτες/ασθενείς και σε συγκεκριμένα εργασιακά πλαίσια θα πρέπει να γίνεται χωρίς να δίνονται πληροφορίες ή υλικό με βάση τα οποία είναι δυνατό να αναγνωριστεί η ταυτότητα των συμμετεχόντων. 15

17 Σχέδιο Πρώτης Εκπαιδευτικής Συνάντησης: Χρησιμοποιώντας τη Φωτοθεραπεία στο Περιβάλλον της Φυλακής Σχέδιο εκπαιδευτικής συνάντησης Διάρκεια Σκοποί και στόχοι Τι αναμένεται να μάθουν οι εκπαιδευόμενοι 1 ώρα Προετοιμασία για εργασία στο περιβάλλον της φυλακής Να διερευνήσουν σε τι μπορεί να διαφέρει η δουλειά με κρατούμενους σε σχέση με άλλες ομάδες. Βοηθητικό υλικό Πίνακας και στυλό. Αποσπάσματα από τις τηλεοπτικές σειρές: Orange is the new Black https://www.youtube.com/watch?v=slezbiyxc9g Scum 1979 https://www.youtube.com/watch?v=4chi480s_z4 Δραστηριότητες Οι συμμετέχοντες χωρίζονται σε ομάδες και καταγράφουν πώς νομίζουν ότι μπορεί να διαφέρει η εργασία με κρατούμενους από τη δουλειά με άλλες ομάδες. Προβολή αποσπασμάτων από την τηλεοπτική σειρά Orange is the new Black, ή εναλλακτικά από τη σειρά Scum Συζητιέται πώς τέτοιες «εικόνες» μπορεί να διαμορφώνουν την άποψή μας για το τι να περιμένουμε στη φυλακή. Παρουσιάζονται οι ιδέες στη μεγάλη ομάδα και συζητιούνται. Οι συντονιστές θα πρέπει να συζητήσουν τις ιδέες αυτές και να 16 θέσουν υπό αμφισβήτηση ιδιαίτερα τις προκαταλήψεις, επικρίσεις κλπ.

18 30 λεπτά Θεραπεία με κρατούμενους Παρουσιάζεται σύντομη εισαγωγή για τις δυνατότητες ψυχοθεραπείας που είναι διαθέσιμες στο πλαίσιο της φυλακής. Εισαγωγή στην ψυχοθεραπεία στις φυλακές. 1 ώρα Απόρρητο και εμπιστευτικότητα σχετικά με την πρακτική στις φυλακές Οι εκπαιδευόμενοι θα Παράδειγμα εντύπου: Δήλωση εμπιστευτικότητας ενημερωθούν για θέματα και απορρήτου απορρήτου και εμπιστευτικότητας σε σχέση με τη φωτοθεραπεία στις φυλακές Εισαγωγή σε ζητήματα απορρήτου και εμπιστευτικότητας στη δουλειά με κρατούμενους. Τήρηση αρχείου σημειώσεων τόσο εντός της φυλακής όσο και για το πρόγραμμα Phototherapy Europe στις Φυλακές. 1 ώρα Άρση απορρήτου και εμπιστευτικότητας Οι εκπαιδευόμενοι θα μάθουν πότε έχουν υποχρέωση να άρουν την εμπιστευτικότητα. Υλικό προσομοίωσης ρόλου Άρση απορρήτου και εμπιστευτικότητας παραδείγματα τέτοιων περιπτώσεων. Πότε μπορεί να αρθεί η εμπιστευτικότητα; Υπόδυση ρόλου: δημιουργούνται κάποια σενάρια και οι εκπαιδευόμενοι καλούνται να συζητήσουν και να αποφασίσουν σε ποιο σημείο θα πρέπει να αρθεί το απόρρητο και η εμπιστευτικότητα. 17

19 1 ώρα Επικινδυνότητα Οι εκπαιδευόμενοι θα αποκτήσουν βασικές δεξιότητες στην εκτίμηση της επικινδυνότητας 30 λεπτά Αξιολόγηση Οι εκπαιδευόμενοι θα έχουν τη δυνατότητα να δώσουν ανατροφοδότηση για την εκπαίδευση. Έντυπο αξιολόγησης της συνάντησης Εισαγωγή σε ζητήματα επικινδυνότητας και στην εκτίμηση της επικινδυνότητας. Ζητήματα Αξιολόγηση ασφάλειας της συνάντησης. στη φυλακή. Αναγνώριση των θετικών σημείων της συνάντησης, ιδέες για το τι θα μπορούσε να έχει γίνει καλύτερα και προτάσεις για το πώς θα μπορούσε να βελτιωθεί. 18

20 Εμπιστευτικότητα και εκτίμηση κινδύνου Κάθε χώρα-εταίρος έχει τις δικές της ρήτρες εμπιστευτικότητας και τις δικές της διαδικασίες εκτίμησης κινδύνου όσον αφορά την εργασία στις φυλακές. Είναι σημαντικό να ξεκινήσει κανείς με μια εισαγωγή στις οδηγίες εμπιστευτικότητας, εκτίμησης κινδύνου και δεοντολογικά ορθής πρακτικής με κρατουμένους φυλακών, όπως αυτές ισχύουν στη χώρα του. Οι οδηγίες αυτές θα πρέπει να δοθούν σε όλους τους εκπαιδευόμενους στην πρώτη εκπαιδευτική συνάντηση και προτείνεται να αφιερωθούν τουλάχιστον τρεις εκπαιδευτικές ώρες στη δεοντολογικά ορθή πρακτική σε συνάρτηση με ζητήματα επικινδυνότητας και εμπιστευτικότητας σε χώρους κράτησης. Κάθε χώρα-εταίρος θα πρέπει να βασιστεί στα παρακάτω έγγραφα (εφόσον είναι διαθέσιμα) ως οδηγό για τις εκπαιδευτικές συναντήσεις που αφορούν την εκτίμηση επικινδυνότητας/κινδύνου και την εμπιστευτικότητα και να εξοικειώσει τους εκπαιδευόμενους με αυτά, πριν προχωρήσει στην εκπαίδευση σε δεξιότητες φωτοθεραπείας: Αντίγραφο εντύπου που αφορά τη δεοντολογία και ειδικότερα την εμπιστευτικότητα Αντίγραφο εγγράφων για την εκτίμηση επικινδυνότητας που τυχόν χρησιμοποιήθηκαν Αντίγραφο των κανονισμών της φυλακής Αντίγραφο των κανονισμών εργασίας για τους εργαζόμενους στις φυλακές. Υπόδειγμα δήλωσης με όρους εμπιστευτικότητας Οι δηλώσεις και οι όροι εμπιστευτικότητας μπορεί να διαφέρουν σε διαφορετικές φυλακές και χώρες και σε σχέση με διαφορετικούς πληθυσμούς. Η παρακάτω δήλωση αποτελεί ένα βασικό υπόδειγμα. Πριν ξεκινήσουν την εργασία τους στις φυλακές, οι εκπαιδευόμενοι θα πρέπει να διασφαλίσουν ότι ο/η κρατούμενος γνωρίζει τα όρια της εμπιστευτικότητας και τις συγκεκριμένες περιστάσεις στις οποίες μπορεί να πρέπει να αρθεί το απόρρητο, κάτι που θα πρέπει και οι εκπαιδευόμενοι επίσης να γνωρίζουν. Υπόδειγμα δήλωσης: Κατά τη διάρκεια των συνεδριών φωτοθεραπείας θα σεβαστώ το απόρρητο της διαδικασίας. Αυτό σημαίνει πως ό,τι μου πείτε θα παραμείνει εμπιστευτικό μεταξύ μας. Ωστόσο, υπάρχουν συγκεκριμένες περιστάσεις όπου μπορεί να μου πείτε κάτι για το οποίο θα χρειαστεί να παραβιάσω το απόρρητο και να αναφέρω ορισμένα πράγματα από όσα μου έχετε πει κατά τη διάρκεια των 19

21 συνεδριών. Περιστάσεις στις οποίες θα πρέπει ενδεχομένως να παραβιάσω το απόρρητο είναι οι εξής: Αν μου αναφέρετε ότι μπορεί να βλάψετε τον εαυτό σας Αν μου αναφέρετε ότι μπορεί να βλάψετε κάποιον άλλο Αν μου αναφέρετε οποιαδήποτε συμπεριφορά που έχει θέσει ή πρόκειται να θέσει σε κίνδυνο ένα παιδί Αν μου αναφέρετε συγκεκριμένες λεπτομέρειες σχετικά με εγκληματικές ενέργειες ή πράξεις (στο παρελθόν ή στο μέλλον) Εξηγώντας δηλώσεις εμπιστευτικότητας και όρους εμπιστευτικότητας σε ευάλωτους ανθρώπους Ορισμένοι από τους ανθρώπους με τους οποίους δουλεύουμε μπορεί να είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι και να έχουν την τάση να παρερμηνεύουν τις δηλώσεις και τους όρους εμπιστευτικότητας. Σε αυτήν την κατηγορία εμπίπτουν ενδεχομένως κάποιοι κρατούμενοι ή ομάδες ατόμων με παραβατική συμπεριφορά. Οι κρατούμενοι είναι επίσης πολύ πιθανότερο να αναφέρουν εγκληματικές ενέργειες και επικίνδυνες συμπεριφορές από ό,τι άλλα άτομα που συνεργάζονται με κάποιον σύμβουλο. Αυτοί είναι και οι συνηθέστεροι λόγοι για τους οποίους θα πρέπει να αρθεί μια συμφωνία εμπιστευτικότητας σε οποιαδήποτε μορφή θεραπείας με οποιονδήποτε πληθυσμό. Για τον λόγο αυτό είναι απαραίτητο όλοι οι σύμβουλοι να έχουν επίγνωση των περιπτώσεων εκείνων όπου μπορεί να χρειαστούν επιπλέον καθοδήγηση και επίβλεψη σχετικά με θέματα εμπιστευτικότητας στις συνεδρίες φωτοθεραπείας. Τέτοια παραδείγματα αποτελούν οι εξής ομάδες: Κρατούμενοι με μαθησιακές δυσκολίες Κρατούμενοι με ψυχιατρικές διαγνώσεις Κρατούμενοι με γνωστικές διαταραχές και διαταραχές της μνήμης Κρατούμενοι που παρουσιάζουν υψηλή επικινδυνότητα (π.χ. όσοι μπορεί να βλάψουν τον εαυτό τους ή παρουσιάζουν τάση αυτοκτονίας) Νεαροί παραβάτες 20

22 Σε αυτές τις περιπτώσεις οι σύμβουλοι είναι καλό: Να επαναλαμβάνουν τη δήλωση και τους όρους εμπιστευτικότητας στην αρχή κάθε συνεδρίας Να παρέχουν παραδείγματα περιπτώσεων όπου το απόρρητο μπορεί να πρέπει να αρθεί Να συζητούν σε βάθος τους λόγους για τους οποίους μπορεί να αρθεί το απόρρητο Να ζητούν από τον κρατούμενο/ευάλωτο άτομο να δείξει ότι κατάλαβε, επαναλαμβάνοντας και εξηγώντας στον σύμβουλο τη δήλωση και τους όρους εμπιστευτικότητας. 21

23 Έντυπο Αξιολόγησης της Εκπαιδευτικής Συνάντησης Όνομα συντονιστή: Θέμα της συνάντησης: Ημ/νία Αναφέρετε ποια είναι κατά τη γνώμη σας τα δυνατά σημεία αυτής της συνάντησης: Αναφέρετε ποιες πτυχές αυτής της συνάντησης θεωρείτε ότι χρειάζονται βελτίωση Παρακαλούμε αξιολογήστε τη συνάντηση με βάση τα παρακάτω Ήταν καλός ο σχεδιασμός και η προετοιμασία της συνάντησης Ο συντονισμός της συνάντησης ήταν καλός Ως εκπαιδευόμενος/η νιώθω ότι έμαθα κάτι Ως εκπαιδευόμενος/η νιώθω ότι θα χρησιμοποιήσω όσα έμαθα Η αλληλεπίδραση εκπαιδευτή/εκπαιδευόμενων ήταν καλή Υπήρχε χρόνος για ερωτήσεις Υπήρχε χρόνος για αλληλεπίδραση με τους υπόλοιπους εκπαιδευόμενους Ο εκπαιδευτής κατέχει καλά το αντικείμενο Υπήρξε ανατροφοδότηση σχετικά με τη συμμετοχή των εκπαιδευόμενων Δεν υπήρξε κάποιο πρόβλημα με τον συντονισμό της συνάντησης Η αξιολόγηση, εφόσον υπήρξε, ήταν σχετική με το θέμα που καλύφθηκε στη συνάντηση Η συνάντηση κράτησε την προσοχή μου Διαφωνώ πολύ Συμφωνώ πολύ Διαφωνώ πολύ Συμφωνώ πολύ Διαφωνώ πολύ Συμφωνώ πολύ Διαφωνώ πολύ Συμφωνώ πολύ Διαφωνώ πολύ Συμφωνώ πολύ Διαφωνώ πολύ Συμφωνώ πολύ Διαφωνώ πολύ Συμφωνώ πολύ Διαφωνώ πολύ Συμφωνώ πολύ Διαφωνώ πολύ Συμφωνώ πολύ Διαφωνώ πολύ Συμφωνώ πολύ Διαφωνώ πολύ Συμφωνώ πολύ Διαφωνώ πολύ Συμφωνώ πολύ Θα ήθελα να προτείνω τα εξής στοιχεία που μπορεί να βελτιώσουν μια παρόμοια συνάντηση: 22

24 Άλλα σχόλια: Σας ευχαριστούμε Ο συντονιστής 23

25 Σχέδιο Δεύτερης Εκπαιδευτικής Συνάντησης: Προάγοντας τη Συναισθηματική Μάθηση Σχέδιο εκπαιδευτικής συνάντησης Διάρκεια Σκοποί και στόχοι Τι αναμένεται να μάθουν οι εκπαιδευόμενοι Βοηθητικό υλικό Δραστηριότητες 1 ώρα και 30 λεπτά Δεξιότητες ακρόασης Θα διερευνήσουν ζητήματα και προβλήματα σχετικά με την ακρόαση και την συναισθηματική απόκριση. Φωτοκάρτες Σε δυάδες κάθε εκπαιδευόμενος επιλέγει μια κάρτα που θεωρεί ότι περιγράφει καλύτερα πώς νιώθει τη δεδομένη στιγμή. Ο καθένας μιλάει επί πέντε λεπτά για τον εαυτό του σε σχέση με την κάρτα. Κατόπιν κάθε εκπαιδευόμενος παρουσιάζει το ζευγάρι του σε όλη την ομάδα, μιλώντας για το πώς νιώθει το ζευγάρι του. Ο εκπαιδευτής κατόπιν διερευνά πού μπορεί να παρουσιάστηκαν δυσκολίες, πού κάποιος μπορεί να ξέχασε κάτι κλπ. 1 ώρα Ακρόαση και συναισθηματική απόκριση Θα συζητήσουν πιθανά προβλήματα στην ακρόαση και στην συναισθηματική απόκριση. Συζητιέται η τελευταία άσκηση, συζητούνται τα προβλήματα στην ακρόαση/απόκριση και το πώς θα βελτιωθούν οι δεξιότητες ακρόασης. Θα αξιολογήσουν τις υπάρχουσες δεξιότητές τους. 24

26 1 ώρα Δεξιότητες παράφρασης και σύνοψης Θα βελτιωθούν οι υπάρχουσες δεξιότητες ακρόασης. Παρουσιάζεται η παράφραση ως δεξιότητα ακρόασης. Σε ζευγάρια, οι εκπαιδευόμενοι επαναλαμβάνουν την προηγούμενη άσκηση χρησιμοποιώντας την παράφραση. Δίνεται ανατροφοδότηση σε όλη την ομάδα. 30 λεπτά Αντανάκλαση του περιεχόμενου και των υποκείμενων συναισθημάτων Θα συνδυάζουν την ακρόαση με την απόκριση και την ερμηνεία. Σε ζευγάρια διερευνάται το περιεχόμενο της αρχικής άσκησης. Συζητιέται πώς μπορεί να διαφέρουν οι ερμηνείες και να αλλάζει να το νόημα. Παρουσίαση στην ομάδα. Να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στις διαφορές της ερμηνείας για την ίδια κάρτα. Συζήτηση στην ομάδα. 1 ώρα Οι Βασικές Συνθήκες του Rogers Παρέχεται γνώση σχετική με βασικές θεραπευτικές θεωρητικές αρχές και δεξιότητες. Εισαγωγή στο έργο του Rogers. Εξήγηση της προσωποκεντρικής προσέγγισης. Διερεύνηση των βασικών συνθηκών και της χρήσης τους. 30 λεπτά Ανασκόπηση των δεξιοτήτων που εξετάστηκαν Παρέχεται χώρος στους εκπαιδευόμενους να εξασκήσουν νέες δεξιότητες. Φωτοκάρτες Αλλάζουν τα ζευγάρια. Ο καθένας επιλέγει μια νέα κάρτα που αντανακλά το πώς νιώθει και το μεταφέρει στο ζευγάρι του, ο οποίος χρησιμοποιεί τις δεξιότητες που διδάχθηκαν και κατόπιν παρουσιάζει το νέο ζευγάρι του στην ομάδα. Συζητιέται στην ομάδα κατά πόσο οι δεξιότητες που διδάχθηκαν οι συμμετέχοντες μπορεί να βελτίωσαν την ακρόαση, τη μνήμη και την απόκριση. 25

27 30 λεπτά Αξιολόγηση και ανατροφοδότηση Παρέχεται χώρος στους εκπαιδευόμενους να δώσουν ανατροφοδότηση, να εξετάσουν τις δεξιότητες που έμαθαν και να προτείνουν ιδέες που μπορεί να βελτιώσουν την εκπαίδευση. Έντυπο αξιολόγησης της συνάντησης Αξιολόγηση της συνάντησης. Αναγνώριση των θετικών στοιχείων της συνάντησης, ιδέες για το τι θα μπορούσε να είχε γίνει καλύτερα και προτάσεις για το πώς μπορεί να βελτιωθεί στο μέλλον η ίδια εκπαιδευτική συνάντηση. 26

28 Έντυπο: Οι Βασικές Συνθήκες Ο Carl Rogers (1957, 1959) υποστήριξε ότι υπάρχουν έξι βασικές συνθήκες στην αποτελεσματική συμβουλευτική, οι οποίες είναι αναγκαίες (δηλαδή, χωρίς αυτές δεν μπορεί να υπάρξει αποτελεσματική αλλαγή) και επαρκείς για να δημιουργηθεί μια επουλωτική/θεραπευτική σχέση. Οι συνθήκες αυτές είναι οι εξής: 1. Η ψυχολογική επαφή μεταξύ θεραπευτή και πελάτη σε μια σχέση στην οποία είναι σημαντικός ο ένας για τον άλλο 2. Η αίσθηση ασυμβατότητας του πελάτη, μια κατάσταση στην οποία οι εμπειρίες και η ψυχολογική επίγνωση του πελάτη δεν αντιστοιχούν με τις εμπειρίες και την ψυχολογική επίγνωση που επιθυμεί 3. Η αυθεντικότητα του θεραπευτή, μια συνθήκη γνησιότητας του θεραπευτή 4. Η άνευ όρων θετική αποδοχή, σύμφωνα με την οποία ο θεραπευτής αποδέχεται τον πελάτη χωρίς όρους και χωρίς να τον επικρίνει 5. Η ενσυναίσθηση, δηλαδή η ικανότητα του θεραπευτή να κατανοεί πλήρως και να συμπονά τον πελάτη 6. Η επικοινωνία, δηλαδή η ικανότητα του θεραπευτή να δείχνει την ενσυναίσθηση και τη άνευ όρων θετική αποδοχή. Ο Rogers ισχυριζόταν ότι οι πιο σημαντικές ή «βασικές» συνθήκες είναι οι εξής: 1. Η άνευ όρων θετική αποδοχή δηλαδή η ικανότητα του θεραπευτή να βρίσκεται σε μια σχέση με τον πελάτη η οποία δεν βασίζεται σε κάποια αξιολόγηση ή σε όρους και προϋποθέσεις, ώστε να μπορέσει ο πελάτης να εμπιστευτεί αρκετά τον θεραπευτή και να μιλήσει με ειλικρίνεια για τον εσωτερικό του κόσμο. 2. Η ενσυναίσθηση δηλαδή η συνθήκη κατά την οποία ο θεραπευτής αντανακλά τις ιδέες και τα συναισθήματα του πελάτη, με τρόπο που δείχνει ότι ο θεραπευτής κατανοεί τον πελάτη «σαν να» βίωνε και ο ίδιος τα συναισθήματα του πελάτη. 3. Αυθεντικότητα δηλαδή η συνθήκη κατά την οποία ο θεραπευτής είναι αληθινός και γνήσιος και ο πελάτης αντιμετωπίζεται ως ίσος. Αν ο 27

29 θεραπευτής βλέπει τον εαυτό του ως αυθεντία, είναι πιθανό ότι ο πελάτης θα διαμορφώσει τις απαντήσεις του έτσι ώστε να συμμορφώνονται με τις προσδοκίες του θεραπευτή. Βιβλιογραφία Rogers, C. (1957) The necessary and sufficient conditions of therapeutic personality change, Journal of Consulting Psychology, 21 (2): Rogers, C. (1959). A Theory of Therapy, Personality and Interpersonal Relationships as Developed in the Client-centered Framework. Στο S. Koch, (Επιμ.) Psychology: A Study of a Science. Vol. 3: Formulations of the Person and the Social Context. New York: McGraw Hill. 28

30 Έντυπο Αξιολόγησης/Επισκόπησης της Συμβουλευτικής Συνέντευξης Όνομα εκπαιδευόμενου συμβούλου: Ημ/νία: Κυκλώστε το νούμερο που θεωρείτε ότι εκφράζει περισσότερο την προσέγγιση του συμβούλου Βαθμός αρχικής αποδοχής/όπως εκφράστηκε μέσα από τη φωνή, τις εκφράσεις του προσώπου και τις κινήσεις του σώματος. Δεξιότητα αντανάκλασης των συναισθημάτων του πελάτη και ικανότητα του συμβούλου να ακολουθεί και να προχωρά αυτά που φέρνει ο πελάτης Βαθμός ενσυναίσθησης που εκφράστηκε λεκτικά και μηλεκτικά. Απουσία αυταρχικότητας και τάσης ελέγχου από τον σύμβουλο Βαθμός στον οποίο ο σύμβουλος εξέφρασε αποδοχή του πελάτη συμπεριλαμβανομένων και των εχθρικών ή αρνητικών συναισθημάτων του πελάτη. Βαθμός στον οποίο δόθηκε στον πελάτη χρόνος να σκεφτεί και το ελεύθερο να εκφράσει τα συναισθήματά του όταν το ήθελε/επέλεξε. Βαθμός στον οποίο ο πελάτης εξέφρασε συναισθήματα και δεν στάθηκε στο περιεχόμενο ή σε απλή συζήτηση/αναφορά γεγονότων. Βαθμός στον οποίο ο πελάτης φαίνεται πως κατάφερε να κατανοήσει κάτι σημαντικό για τον εαυτό του. Βαθμός στον οποίο ο σύμβουλος μπόρεσε να μοιραστεί κοινές εμπειρίες και να υιοθετήσει το προσωπικό πλαίσιο αναφοράς του πελάτη. Ποια θεωρείτε ότι ήταν τα δυνατά σημεία αυτή της συμβουλευτικής συνεδρίας; 29

31 Ποιες δεξιότητες πιστεύετε ότι χρειάζεται να βελτιώσει ο σύμβουλος; 1 Πολύ καλή 2 Καλή 3 Μέτρια 4 Κάτω του μετρίου 5 Κακή 30

32 Σχέδιο Τρίτης Εκπαιδευτικής Συνάντησης: Η Χρήση Φωτοκαρτών στη Φωτοθεραπεία Σχέδιο εκπαιδευτικής συνάντησης Διάρκεια Σκοποί και στόχοι Τι αναμένεται να μάθουν οι Βοηθητικό υλικό Δραστηριότητες εκπαιδευόμενοι 1 ώρα Να εξοικειώσετε τους εκπαιδευόμενους με το υλικό (φωτοκάρτες). Εξοικείωση με τις φωτοκάρτες Φωτοκάρτες Συνέχιση της χρήσης φωτοκαρτών Εξοικείωση με υλικά που χρησιμοποιούνται στη φωτοθεραπεία Φωτοκάρτες Διερεύνηση της χρήσης φωτοκαρτών σε ομάδες 31

33 2 ώρες Να εξασκήσουν τις δεξιότητες που απέκτησαν κατά την προηγούμενη εκπαιδευτική συνάντηση συγκεκριμένα στη χρήση φωτοκαρτών. Οι εκπαιδευόμενοι θα βοηθηθούν να επεξεργαστούν τον κάθε ένα από τους τρεις ρόλους και να διερευνήσουν τις προσωποκεντρικές προσεγγίσεις με τη χρήση φωτοκαρτών. Θα ασκηθούν σε δεξιότητες ενσυναισθητικής ερμηνείας. Φωτοκάρτες Φόρμες ανατροφοδότησης παρατηρητή (Έντυπο: Βασικές συμβουλές για την καταγραφή σημειώσεων από φωτοθεραπευτικές συνεδρίες) Ομαδική άσκηση Σε ομάδες των τριών, ένας συμμετέχων αναλαμβάνει τον ρόλο του πελάτη, ένας του θεραπευτή και ο τρίτος του παρατηρητή. Ο πελάτης διαλέγει μια κάρτα και ο θεραπευτής διερευνά (χρησιμοποιώντας τις βασικές συνθήκες και τις δεξιότητες που διδάχθηκε στη δεύτερη εκπαιδευτική συνάντηση) και βοηθάει τον πελάτη στην ερμηνεία και στη διερεύνηση. Ο παρατηρητής κρατάει σημειώσεις και δίνει ανατροφοδότηση 1 ώρα Να κατανοήσουν την πρακτική και τη διαδικασία της χρήσης φωτοκαρτών. Οι εκπαιδευόμενοι θα βοηθηθούν να κατανοήσουν τη χρήση φωτοκαρτών καθώς και τον τρόπο καταγραφής μιας συνεδρίας και στοχασμού επάνω σε αυτήν. Έντυπο: Φωτοκάρτες με ομιλούσες εικόνες Μελέτη περίπτωσης: Τζον Κάθε ομάδα έχει 15 λεπτά για τον κάθε ρόλο. Οι εκπαιδευόμενοι διαβάζουν το έντυπο ο καθένας ατομικά. Συζητούν το έντυπο σε δυάδες. Τα κύρια συμπεράσματα συζητιούνται στη μεγάλη ομάδα. 30 λεπτά Αξιολόγηση και ανατροφοδότηση Παρέχεται στους εκπαιδευόμενους χώρος για ανατροφοδότηση. Έντυπο αξιολόγησης συνάντησης Αξιολόγηση της συνάντησης. Αναγνώριση των θετικών στοιχείων της συνάντησης, ιδέες για το τι θα μπορούσε να είχε γίνει καλύτερα και προτάσεις για τους τρόπους με τους οποίους η ίδια εκπαιδευτική συνάντηση θα μπορούσε να βελτιωθεί στο μέλλον. 32

34 Έντυπο: Βασικές Συμβουλές για την Καταγραφή Σημειώσεων από Φωτοθεραπευτικές Συνεδρίες Παρακάτω δίνονται μερικές συμβουλές για την καταγραφή των δραστηριοτήτων στις οποίες συμμετέχετε. Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε αυτές τις οδηγίες για όλες τις δραστηριότητες που περιλαμβάνονται στον οδηγό: Ημ/νία Διάρκεια: Από: Έως: Τόπος Παρόντες στη δραστηριότητα: Πληροφορίες για τον πελάτη/συμμετέχοντα: Περιγραφή του πελάτη (ή των πελατών) με όρους σχετικούς και χρήσιμους για την κατανόηση της διεργασίας (π.χ. φύλο, ηλικία, εθνοτική καταγωγή, άλλες πιθανά χρήσιμες πληροφορίες, πώς αποφάσισε ο πελάτης να λάβει μέρος στο πρόγραμμα διαδικασία παραπομπής). Σύνοψη κύριου προβλήματος/ζητημάτων που απασχολούν τον συμμετέχοντα από τη δική του οπτική γωνία. Λόγους για τους οποίους ο συμμετέχων αποφάσισε να λάβει μέρος στο πρόγραμμα. Στόχοι των συνεδριών φωτοθεραπείας όπως διαμορφώθηκαν μετά από συζήτηση με τον συμμετέχοντα. Σημειώσεις διεργασίας: Συμπεριλάβετε ζητήματα που συζητήθηκαν με τη σειρά με την οποία ανέκυψαν, συγκεκριμένες φωτοθεραπευτικές ή άλλες δραστηριότητες που χρησιμοποιήθηκαν, την ανταπόκριση των συμμετεχόντων στις δραστηριότητες, αποφάσεις σχετικά με μελλοντικές δράσεις, όποιες άλλες παρατηρήσεις έγιναν από τους συντονιστές και παρατηρήσεις/σκέψεις που προέκυψαν στη συζήτηση της συνεδρίας/εποπτείας. (Συνιστούμε να κρατάτε σημειώσεις που αφορούν τις σκέψεις, τα συναισθήματα, τις υποθέσεις σας κλπ. ξεχωριστά από την καταγραφή όσων πραγματικά συνέβησαν στη συνεδρία/συνάντηση). Αυτές οι σημειώσεις θα 33

35 πρέπει να θεωρούνται εξαιρετικά απόρρητες. Αξιολόγηση των συνεδριών από τον συμμετέχοντα Αξιολόγηση των συνεδριών από τους συμμετέχοντες. Μπορεί να έχει πιο τυπική μορφή, δηλαδή να συμπεριλαμβάνει δομημένη συνέντευξη ή ερωτηματολόγιο, ή μπορεί να έχει ανεπίσημο χαρακτήρα. Αξιολόγηση των συνεδριών από τον συντονιστή Αξιολόγηση των συνεδριών από τους συντονιστές. Μπορεί να έχει πιο τυπική μορφή, δηλαδή να συμπεριλαμβάνει δομημένη συνέντευξη ή ερωτηματολόγιο, ή μπορεί να έχει ανεπίσημο χαρακτήρα. Καταγραφή των υλικών που παράχθηκαν (Π.χ. φωτογραφίες που χρησιμοποιήθηκαν, φωτοάλμπουμ κλπ.) Θυμηθείτε να εξασφαλίσετε τη συναίνεση των συμμετεχόντων, αν πρόκειται να χρησιμοποιήσετε αυτό το υλικό πέραν του σκοπού της άσκησης (π.χ. σε μια φωτογραφική έκθεση). 34

36 Έντυπο: Ομιλούσες Εικόνες: Η Περίπτωση του Τζον Τα παρακάτω αποτελούν σύντομα αποσπάσματα από σημειώσεις συνεδριών: Ο Τζον είναι 22 ετών και ήρθε εθελοντικά για έξι πενηντάλεπτες συνεδρίες. Συνήθως ξεκινούσε τις συνεδρίες με θετική διάθεση. 1 η συνεδρία: Συμπλήρωσα μαζί με τον Τζον ορισμένα προκαταρκτικά ερωτηματολόγια. Διάλεξε κάποιες φωτογραφίες και μου είπε τι του άρεσε σε αυτές. Αφού μιλήσαμε για αυτές, του είπα: «είπες πως δυσκολεύεσαι να τα βγάλεις πέρα όταν τα πράγματα δεν πάνε καλά, ποιες φωτογραφίες σου έρχονται στο νου σε σχέση με αυτή τη δυσκολία;» Ο Τζον διάλεξε τις φωτογραφίες 3 και 4: «Φαίνεται πως κάτι κακό θα συμβεί στη μελλοντική ή την προηγούμενη γενιά. Μπορεί κάποιος να πεθάνει ή να πάθει σοκ από τα κακά νέα». Μιλήσαμε ακόμη για την επιθυμία του να ταξιδεύσει και την ελπίδα ότι ο γιος του θα επέλεγε να μείνει μαζί του. Ο Τζον τελείωσε λέγοντας ότι δεν ήθελε να έχουν αυτός και η σύντροφός του πολλές ελπίδες «και μετά να τα θαλασσώσει». 2 η συνάντηση: Δεν πρότεινα να χρησιμοποιήσουμε τις φωτογραφίες γιατί ο Τζον φάνηκε να μην τις χρειάζεται για να μπορέσει να μιλήσει. Μιλήσαμε για το ότι δεν ήθελε να τα θαλασσώσει με τον γιο του και την πρώην σύντροφό του. Ο Τζον ένιωθε ότι η σχέση του με την πρώην σύντροφό του ήταν μια «εφηβική υπόθεση» και πως πιθανά θα είχαν χωρίσει μέχρι τώρα. Μίλησε για την ποινή του και για τους αδελφούς του. Μίλησε ξανά για ταξίδια και για άλλη μια φορά έφυγε δείχνοντας ευχαριστημένος. 3 η συνεδρία: Ο Τζον διάλεξε κάρτες, και ένιωσα πως υπήρχε κάτι διαφορετικό σε αυτή τη συνεδρία. Συνήθως ο Τζον φαινόταν σαν να είναι σε πολύ καλύτερη ψυχική κατάσταση από μένα, αλλά αυτή τη φορά αν και ήταν φανερό πως σκεφτόταν πολύ τον γιο του, οι κάρτες που διάλεξε περιείχαν συχνά κάτι πιο προβληματικό στην περιγραφή τους, όπως η φωτογραφία με το χέρι που τη συνδύασε με τον γιο του που προσπαθούσε να το σκάσει και να απομακρυνθεί. Και η φωτογραφία με το ψάρι για την οποία είπε ότι ο γιος του μπορεί να είχε ρίξει στη λεκάνη της τουαλέτας ένα ζωντανό χρυσόψαρο. Και η εικόνα με τις πάπιες την οποία συνέδεσε με τον γιο του που παραλίγο να πέσει στο νερό. Αυτό το μοτίβο συνεχίστηκε και στην ιστορία με τη σύντροφό του, που ο ίδιος νομίζει ότι δεν είναι καλή για εκείνον, αλλά ίσως είναι καλό για τον γιο του να μείνει ο Τζον μαζί της. Στο τέλος έδειχνε πιο κακοδιάθετος, και αυτό με οδήγησε πιθανόν να ισχυριστώ πως το να μιλάει μαζί μου, ακόμη και αν εγείρει δύσκολα θέματα, μπορεί να του είναι βοηθητικό. 35

37 4 η συνεδρία: Ο Τζον άρχισε λέγοντας πως η φυλακή τον καταβάλει συναισθηματικά. Μιλήσαμε για τη μοίρα και τον βαθμό στον οποίο έχει αυτονομία και αυτενέργεια. Η συνεδρία είχε διαφορετική αίσθηση/ ατμόσφαιρα. Έμοιαζε περισσότερο με κουβεντούλα αλλά με τη διαφορά ότι ο Τζον μου ανοίχθηκε σε ό,τι αφορούσε τη μάλλον μπερδεμένη σχέση που είχε με τον πατριό του και είπε πως είναι λίγο πεσμένος, πράγμα πολύ ασυνήθιστο για εκείνον. Επίσης, σκέφτηκα πως το ερώτημά του, για το κατά πόσο έφταιγε η μοίρα του ή είχε τη δυνατότητα να βελτιώσει ο ίδιος τη ζωή του, ήταν μάλλον πολύ σημαντικό. Μου φάνηκε πως αυτό το θέμα, το κατά πόσο είχε τον έλεγχο της ζωής του ώστε να τη βελτιώσει, διαπερνούσε όλη τη συνεδρία, και στο τέλος του είπα ότι είχε μιλήσει για τη μοίρα αυτή ήταν η λέξη που χρησιμοποίησε και πρόσθεσα «ναι αλλά έχουμε και αυτή τη λέξη, την αυτενέργεια», και ο Τζον κούνησε το κεφάλι του καταφατικά. Υπήρχε σε όλους αυτούς του ανθρώπους μια πολύ ισχυρή ελπίδα που τους δίνει η σκέψη των παιδιών τους, αν και κάπου γνωρίζουν ότι στη πραγματικότητα τα πράγματα δεν θα γίνουν όπως τα ονειρεύονται και εδώ τίθεται το ερώτημα του κατά πόσο θα πρέπει ο θεραπευτής να συμμαχεί με αυτή τη φαντασία. Νομίζω ότι μερικές φορές έχει ζωτική σημασία, όπως με τους ασθενείς που ελπίζουν τόσο πολύ πως ένας από τους γονείς τους, που μπορεί να είναι και νεκρός, είναι καλός. Αυτή η ελπίδα τους βοηθάει να επιβιώνουν μέσα σε απίστευτες καταστάσεις, αν και αργότερα στη ζωή τους η ελπίδα αυτή καταλήγει να είναι λιγότερο βοηθητική ή ακόμη και επιβλαβής. 5 η συνεδρία: Ο Τζον ξεκίνησε πάλι με αισιοδοξία ελπίζει να τον στείλουν σε μια ανοιχτή φυλακή όπου περνάς δύο εβδομάδες μέσα και πέντε ημέρες έξω [πρόσεξα πως κάθε φορά είχε την ανάγκη να προσμένει κάτι]. Τον ρώτησα για αυτό που είχε αναφέρει, ότι ήθελε να πάει στο σπίτι για μερικές ημέρες. Είπε πως δεν ήξερε ακόμη, αλλά πως θα μπορούσε να είναι την επόμενη Πέμπτη. Μιλήσαμε για τα χρήματα στη φυλακή, και ο Τζον είπε «Είναι δύσκολο για μερικούς, γιατί μέχρι πρότινος η μαμά τους τούς έστρωνε το κρεβάτι. Είναι ακόμη δυσκολότερο όταν φεύγουν από δω, μερικοί δεν έχουν κανένα. Εγώ είχα τη μάνα μου και τον πατριό μου, και υπάρχουν και μερικοί φίλοι εδώ». Εγώ είπα «τους γνώρισες εδώ;» και ο Τζον απάντησε: «όχι τους γνώριζα από πριν». Τελευταία συνεδρία: Ο Τζον επέλεξε να χρησιμοποιήσει φωτογραφίες πάλι και η παρουσία ανθρώπων, όπως ο πατριός του, είναι πολύ πιο κυρίαρχη μέσα στο δωμάτιο. Μιλάει για όταν πέθανε ο πατέρας του και λέει ότι είναι λίγο στεναχωρημένος. Με ρωτάει αν θα ξαναγυρίσω. Υπήρχαν πολλές σιωπές και μας βοήθησε και τους δύο που μπορούσαμε να κοιτάμε τις φωτογραφίες στο πάτωμα. 36

38 Μέσω αυτών των συνεδριών, ο Τζον φάνηκε να απαρτιώνει καλύτερα τις ελπίδες με τις απογοητεύσεις του. Έδινε την εντύπωση ενός ανθρώπου που ξεκίνησε σαν να είναι όλα πολύ θετικά, αλλά στην πορεία μπόρεσε να εκφράσει τις αμφιβολίες του για το κατά πόσο τα πράγματα θα πήγαιναν όντως καλά, και ένιωσα πως ήμουν κάποιος στον οποίο μπορούσε να μιλήσει, ακόμη και να μοιραστεί την αίσθηση απελπισίας που βίωνε, κάτι που είχε ανάγκη αλλά δεν είχε προηγούμενα καταφέρει να κάνει. Φωτογραφία 1 Φωτογραφία 2 Φωτογραφία 3 Φωτογραφία 4 37

39 Σχέδιο Τέταρτης Εκπαιδευτικής Συνάντησης: Η Δημιουργία Φωτοάλμπουμ Σχέδιο εκπαιδευτικής συνάντησης Διάρκεια Σκοποί και στόχοι Τι αναμένεται να μάθουν οι εκπαιδευόμενοι Βοηθητικό υλικό Δραστηριότητες 1 ώρα Να εξοικειωθούν οι εκπαιδευόμενους με το φωτοάλμπουμ υλικά. Να εξοικειωθούν με την προσέγγιση και τη δημιουργία φωτοάλμπουμ. Φωτοάλμπουμ Εισαγωγή της ομάδας στο φωτοάλμπουμ. Μελετήστε ένα υπόδειγμα και εξηγήστε το σκεπτικό που διέπει αυτή την προσέγγιση. 2 ώρες Να χρησιμοποιήσουν το φωτοάλμπουμστην πράξη. Να ασκηθούν στην πράξη, να δεχθούν ανατροφοδότηση σχετικά με τις δεξιότητές τους. Φωτοάλμπουμ Έντυπα παρατήρησης Σε ομάδες των τριών, ο κάθε συμμετέχων υποδύεται εναλλάξ τον ρόλο του πελάτη, του θεραπευτή και του παρατηρητή. Ο καθένας έχει τη δυνατότητα να δημιουργήσει το δικό του φωτοάλμπουμ, να βοηθήσει κάποιον άλλο να το δημιουργήσει και να παρατηρήσει τη διεργασία. 1 ώρα Να εξασκήσουν τις δεξιότητές τους με τα παρεχόμενα φωτοάλμπουμ. Να χρησιμοποιήσουν τα υλικά, να αναστοχαστούν την πρακτική τους, να χρησιμοποιήσουν σχετικές δεξιότητες. Έντυπο: Φωτοσυναισθηματική γραφή: μια μελέτη περίπτωσης στην προσέγγιση του φωτοάλμπουμ Οι ομάδες επαναλαμβάνουν την άσκηση, χρησιμοποιώντας όλες τις δεξιότητες που διδάχθηκαν στο πρόγραμμα. 38

40 30 λεπτά Αξιολόγηση και ανατροφοδότηση Παρέχεται στους εκπαιδευόμενους χώρος για ανατροφοδότηση. Έντυπο αξιολόγησης συνάντησης Αξιολόγηση της συνάντησης. Αναγνώριση των θετικών στοιχείων της συνάντησης, ιδέες για το τι θα μπορούσε να είχε γίνει καλύτερα και προτάσεις για τους τρόπους με τους οποίους η ίδια εκπαιδευτική συνεδρία θα μπορούσε να βελτιωθεί στο μέλλον. 39

41 Υπόδειγμα Φωτοάλμπουμ 40

42 41

43 42

44 43

45 44

46 45

47 46

48 47

49 Έντυπο: Φωτο-συναισθηματική Γραφή: Μελέτη Περίπτωσης στην Προσέγγιση του Φωτοάλμπουμ Διάρκεια: Έναρξη Σεπτέμβριος 2013, διάρκεια έως Οκτώβριο Τέσσερις συναντήσεις με την ομάδα. Τόπος: Τμήμα Εκπαίδευσης του Γραφείου Κοινωνικών Υπηρεσιών Νέων, Μπολόνια, Ιταλία. Διάρκεια κάθε συνάντησης: 1,5 ώρα. Πληροφορίες για τον πελάτη/συμμετέχοντα: Περιγραφή του πελάτη (ή των πελατών) με όρους που να έχουν σημασία και χρησιμότητα (π.χ. φύλο, ηλικία, εθνικότητα, άλλες πιθανά χρήσιμες πληροφορίες): Ηλικία: Φύλο: τρία κορίτσια, πέντε αγόρια. Εθνικότητα: Ιταλική, Ρουμανική, Μαροκινή. Περιγραφή της προσέγγισης: Κάθε πελάτης επιλέγει μια εικόνα, την αφιερώνει σε ένα ή περισσότερα άτομα, και σημειώνει τι του φέρνει στον νου. Η υποβλητική δύναμη της εικόνας μπορεί να προκαλέσει συνειρμούς, να προάγει την προσωπική έκφραση, την αυτεπίγνωση, και να διευκολύνει διαδράσεις μεταξύ διαφορετικών ατόμων. Στη διαδικασία συμμετέχουν 8 νεαροί ενήλικες και δύο «εμψυχωτές», σε τέσσερις εβδομαδιαίες συναντήσεις διάρκειας μιάμισης ώρας η καθεμία. Σε κάθε συνάντηση οι εμψυχωτές προτείνουν στους συμμετέχοντες να «απαντήσουν» σε κάποιες ερωτήσεις μέσα από την επιλογή εικόνων. Μέσα από τις απαντήσεις δημιουργείται, στο τέλος της διεργασίας, ένα βιβλίο το οποίο μετά δίνεται στους πελάτες. Οι πελάτες συμμετέχουν σε εθελοντική βάση. Λόγοι για τους οποίους ο συμμετέχων αποφάσισε να πάρει μέρος στο πρόγραμμα Δίνεται η δυνατότητα να επιλέξει ελεύθερα αν θα συμμετάσχει ή όχι Έχει την ευκαιρία να μιλήσει για τον εαυτό του χωρίς τον φόβο της επίκρισης Από περιέργεια για έναν διαφορετικό τρόπο δουλειάς, που χρησιμοποιεί εικόνες. 48

50 Στο τέλος των συνεδριών Αξιολόγηση των συνεδριών από τους συμμετέχοντες: Κάθε πελάτης συμπλήρωσε ένα έντυπο αξιολόγησης, με στόχο να αναλύσει τις παρακάτω πτυχές: προηγούμενη συμμετοχή σε παρόμοιες δραστηριότητες, δυσκολίες στη δουλειά με ομάδες, δυσκολίες στη δουλειά με τα συναισθήματα, επίγνωση συγκεκριμένων αλλαγών. Αξιολόγηση των συνεδριών από τους εμψυχωτές: Οι εμψυχωτές συμπλήρωσαν το έντυπο αξιολόγησης και ολοκλήρωσαν τη μελέτη περίπτωσης. Τα κυριότερα θέματα που προέκυψαν είναι τα παρακάτω: Η χρήση της φωτογραφίας ως «εργαλείο διαμεσολάβησης», τόσο στις διαπροσωπικές σχέσεις όσο και στην ενδοσκόπηση του συναισθηματικού κόσμου των συμμετεχόντων. Η ευκαιρία να εκτονώσουν/«κάνουν πέρα» τα συναισθήματα που ένιωσαν κατά τη διάρκεια της δραστηριότητας με τις φωτογραφίες, μέσω της γραφής και του σχεδίου. Η δυνατότητα να δουλέψουν στην πράξη «ενδοσκοπικά» μέσω του γεγονότος ότι τους επιστρέφεται ένα τελικό προϊόν (βιβλίο). 49

51 Ένας από τους δύο εμψυχωτές είχε τον ρόλο του παρατηρητή, κάτι που του επέτρεψε να δουλέψει πιο αβίαστα και χαλαρά, ιδιαίτερα στις ατομικές συνεδρίες. Καταγραφή των υλικών που παρήχθησαν (π.χ. φωτογραφίες που χρησιμοποιήθηκαν, φωτοάλμπουμ κλπ.) μετά από την εξασφάλιση συναίνεσης για τη χρήση τους: Όλα τα υλικά καταγράφηκαν και κρατήθηκαν. 50

52 Σχέδιο Πέμπτης Εκπαιδευτικής Συνάντησης: Η Χρήση της Φωτογραφίας για τον Σκοπό της Επανένταξης και της Απασχολησιμότητας Σχέδιο εκπαιδευτικής συνάντησης Διάρκεια Σκοποί και στόχοι Τι αναμένεται να μάθουν οι εκπαιδευόμενοι Βοηθητικό υλικό Δραστηριότητες 30 λεπτά Να εξοικειωθούν οι συμμετέχοντες με τις έννοιες. Βασική κατανόηση Φωτοκάρτες και πίνακας Εισαγωγή στις βασικές έννοιες 2 ώρες Εισαγωγή στη χρήση υλικών για την απασχολησιμότητα Εισαγωγή στους στόχους της χρήσης της φωτοθεραπείας για την απασχολησιμότητα Εγχειρίδιο: Μέθοδος Εισαγωγή στη φωτοθεραπεία για την απασχολησιμότητα Εισαγωγή στην ανάλυση παραγόντων πεδίου 1 ώρα Σύνδεση δεξιοτήτων, υλικών και ανάλυσης παραγόντων πεδίου Θα αναπτύξουν δεξιότητες στην ανάλυση παραγόντων πεδίου. Θα βελτιώσουν και να αναπτύξουν περαιτέρω τις δεξιότητές τους στη χρήση της ανάλυσης παραγόντων πεδίου για τον σκοπό της επανένταξης και της απασχολησιμότητας. Κάρτες Έντυπα παρατήρησης Εισαγωγή στην ανάλυση παραγόντων πεδίου Δουλειά σε ομάδα με τη χρήση σχετικών υλικών και ανάλυση παραγόντων πεδίου. Θεραπευτής, πελάτης, παρατηρητής. 51

53 1 ώρα Απασχολησιμότητα μέσω φωτοκαρτών: πρακτική εφαρμογή Θα κατανοήσουν πώς μπορούν να εφαρμόσουν την προσέγγιση για την προαγωγή της απασχολησιμότητας. Να συζητηθεί η φωτοσυναισθηματική γραφή από το έντυπο που δόθηκε 30 λεπτά Αξιολόγηση/ανατροφοδότηση Παρέχεται στους εκπαιδευόμενους χώρος για ανατροφοδότηση. Έντυπο αξιολόγησης συνεδρίας Αξιολόγηση της συνάντησης. Αναγνώριση των θετικών στοιχείων της συνάντησης, ιδέες για το τι θα μπορούσε να είχε γίνει καλύτερα και προτάσεις για τους τρόπους με τους οποίους η ίδια εκπαιδευτική συνεδρία θα μπορούσε να βελτιωθεί στο μέλλον. 52

54 Επανένταξη και Απασχολησιμότητα: Μέθοδος Αυτή η προσέγγιση στην απασχολησιμότητα εφαρμόζεται σε διάστημα δύο ημερών με την παρακάτω σειρά και μπορεί να πραγματοποιηθεί ατομικά ή σε ομάδα. Πρώτη ημέρα 1. Εκμάθηση χρήσης φωτογραφικής μηχανής 2. Εξέταση φωτογραφιών και σχολιασμός τους 3. Προσδιορισμός μέσω «καταιγισμού ιδέων» των εξωτερικών παραγόντων που βοηθούν και των εξωτερικών παραγόντων που εμποδίζουν την ανεύρεση εργασίας 4. Οι συμμετέχοντες πηγαίνουν και βγάζουν φωτογραφίες αυτών των εξωτερικών παραγόντων που βοηθούν ή παρεμποδίζουν την ανεύρευση εργασίας 5. Επιστρέφουν και εξετάζουν κριτικά τις φωτογραφίες και σκέφτονται πιθανές λεζάντες για τις φωτογραφίες που επιλέγουν τελικά Δεύτερη ημέρα 1. Οι συμμετέχοντες επαναλαμβάνουν τα παραπάνω βήματα 3 έως 5, αλλά αυτή τη φορά για τους εσωτερικούς και όχι για τους εξωτερικούς παράγοντες που βοηθούν ή εμποδίζουν της ανεύρεση εργασίας. 2. Κάθε συμμετέχων τραβάει μια ευθεία γραμμή που συμβολίζει την ανεύρεση εργασίας και μετά σχηματίζει έναν άξονα και τοποθετεί πάνω από την ευθεία όλους τους εξωτερικούς παράγοντες που θεωρεί σημαντικούς για την ανεύρεση εργασίας, και κάτω από την ευθεία, πάλι σε όλο το μήκος της, όλους τους εξωτερικούς παράγοντες που εμποδίζουν αυτόν τον στόχο. 3. Ο συντονιστής βοηθάει τους συμμετέχοντες να τραβήξουν γραμμές προς τα κάτω για όλους τους εξωτερικούς παράγοντες που επενεργούν βοηθητικά στην ανεύρεση εργασίας, με το μήκος κάθε γραμμής να αντιστοιχεί στη δύναμη κάθε παράγοντα. 4. Παρόμοια, ο συντονιστής βοηθάει τον συμμετέχοντα να τραβήξει γραμμές προς τα πάνω για όλους τους σχετικούς παράγοντες που επηρεάζουν αρνητικά την ανεύρεση εργασίας. 5. Ο συντονιστής κατόπιν βοηθάει τον συμμετέχοντα να αποφασίσει ποιοι παράγοντες υπέρ της ανεύρεσης εργασίας μπορούν ευκολότερα να επιμηκυνθούν (δηλαδή να ενισχυθούν) και στη συνέχεια ποιοι παράγοντες ενάντια στην ανεύρεση εργασίας μπορούν ευκολότερα να μειωθούν (δηλαδή να αποδυναμωθούν). 53

55 6. Ο συντονιστής βοηθάει τον συμμετέχοντα να διαμορφώσει ένα σχέδιο δράσης βασισμένο στο 6 ο βήμα. 7. Η διαδικασία των αμέσως προηγούμενων βημάτων 2-6 επαναλαμβάνεται, αυτή τη φορά για τους εσωτερικούς και όχι για τους εξωτερικούς παράγοντες. Παράδειγμα στην επόμενη σελίδα. 54

56 Παράδειγμα ανάλυσης παραγόντων πεδίου Εξωτερικοί βοηθητικοί παράγοντες και εμπόδια στην ανεύρεση εργασίας: Εκπαίδευση Εμπόδια Αγορά εργασίας Ποινικό μητρώο Φαρμακευτική Αγωγή Βιογραφικό Κακές συστάσεις Διαδίκτυο Φιλανθρωπικά ιδρύματα Γνωριμίες ΟΑΕΔ Επιχειρήσεις Προγράμματα επανένταξης στην εργασία Βοηθητικοί παράγοντες 55

57 Σχέδιο Έκτης Εκπαιδευτικής Συνάντησης: Αυτοπορτρέτο Σχέδιο εκπαιδευτικής συνάντησης Διάρκεια Σκοποί και στόχοι Τι αναμένεται να μάθουν οι εκπαιδευόμενοι 30 λεπτά Διδασκαλία θεωρίας Βασική κατανόηση του εαυτού και της θεραπείας Βοηθητικό υλικό Υλικό των εκπαιδευτών Δραστηριότητες Εισαγωγή στο αυτοπορτρέτο στη θεραπεία 1 ώρα Να εξετασθεί η χρήση του Να χρησιμοποιηθεί η Φωτογραφική μηχανή, εκτυπωτής, Ομαδική δραστηριότητα φωτογράφισης/οι αυτοπορτρέτου στη μέθοδος στην πράξη. φωτογράφος συμμετέχοντες βγάζουν και βγαίνουν θεραπευτική πρακτική. Πεντάλεπτο πορτρέτο Πλήρης φωτογράφιση πορτρέτου φωτογραφίες. Εξέταση της χρήσης της φωτογραφικής μηχανής/τεχνικές για τη φωτογράφιση πορτρέτου https://www.youtube.com/watch?v=v51l GZfro-k Φωτογραφία πορτρέτου 2 ώρες Να χρησιμοποιηθεί το Ο εκπαιδευόμενος θα Η ομάδα χωρίζεται σε τριάδες: πορτρέτο ως εργαλείο στη μάθει πώς να χρησιμοποιεί θεραπευτής, πελάτης και παρατηρητής. θεραπεία. αυτοπορτρέτα στη Επαναλαμβάνονται διεργασίες που 56

58 θεραπεία. καλύφθηκαν σε προηγούμενα σχέδια εκπαδευτικών συναντήσεων 1 ώρα Συγγραφή αναφοράς για τη Ο εκπαιδευόμενος θα Έντυπο: Παράδειγμα αναφοράς για μια Συγγραφή αναφοράς για τα παραπάνω. χρήση του αυτοπορτρέτου μάθει πώς να γράφει μια δραστηριότητα αυτοπορτρέτου αναφορά για τη χρήση και τα οφέλη του αυτοπορτρέτου. 1 ώρα Να χρησιμοποιηθεί το Ο εκπαιδευόμενος θα Έντυπο: Παράδειγμα αναφοράς για μια Συζήτηση μιας μελέτης περίπτωσης πορτρέτο ως εργαλείο στη μάθει πώς να χρησιμοποιεί δραστηριότητα αυτοπορτρέτου θεραπεία. το αυτοπορτρέτο στη θεραπεία. 30 λεπτά Αξιολόγηση Παρέχεται στους Έντυπο αξιολόγησης συνάντησης Αξιολόγηση της συνάντησης. Αναγνώριση /ανατροφοδότηση εκπαιδευόμενους χώρος των θετικών στοιχείων της συνάντησης, για ανατροφοδότηση. ιδέες για το τι θα μπορούσε να είχε γίνει καλύτερα και προτάσεις για τους τρόπους με τους οποίους η ίδια εκπαιδευτική συνεδρία θα μπορούσε να βελτιωθεί στο μέλλον. 57

59 Έντυπο: Παράδειγμα Αναφοράς μιας Δραστηριότητας Αυτοπορτρέτου Αριθμός συμμετεχόντων: 2 κρατούμενοι Αριθμός συνεδριών: 2 Μορφή συνεδριών: Διάρκεια κάθε συνεδρίας: Υλικά που χρησιμοποιήθηκαν: ατομικές 50 λεπτά Φωτογραφίες που λήφθηκαν από κάθε κρατούμενο Περιγραφή: 1 η συνεδρία Η συνεδρία αφιερώθηκε στη λεπτομερή ενημέρωση των συμμετεχόντων σχετικά με τη συγκεκριμένη τεχνική και ταυτόχρονα έγινε και φωτογράφιση. Οι κρατούμενοι εκπαιδεύτηκαν στη χρήση της φωτογραφικής μηχανής και μετά χρησιμοποιήσαμε προσομοίωση ρόλου, ζητώντας από τον ένα κρατούμενο να είναι ο φωτογράφος και από τον άλλο να είναι το μοντέλο. Κατόπιν, οι ρόλοι αντιστράφηκαν. Το μοντέλο είχε τη δυνατότητα να επιλέξει το ντεκόρ στο οποίο ήθελε να φωτογραφηθεί. Όλα αυτά συνέβησαν στον χώρο ψυχαγωγίας των κρατουμένων. Κάθε κρατούμενος έπρεπε να βγάλει πέντε φωτογραφίες του εαυτού του. 2 η συνεδρία Κάθε συμμετέχων έπρεπε να διαλέξει μια εικόνα που του άρεσε περισσότερο από τις πέντε που του έβγαλαν. Μετά καλούνταν να της δώσει έναν τίτλο, να τονίσει/ υπογραμμίσει/ σημειώσει το μήνυμα που περιείχε η φωτογραφία, να περιγράψει τον εαυτό του σε αυτήν, να πει τι πιστεύει πως λείπει από τη φωτογραφία, σε ποιον θα την έδινε, καθώς και τι θα σκέφτονταν η οικογένεια και οι κοντινοί του άνθρωποι αν την έβλεπαν. Στο τέλος κάθε συνεδρίας κάθε κρατούμενος καλούνταν να δώσει ανατροφοδότηση σχετικά με τη χρησιμότητα της τεχνικής. Αξιολόγηση: Τους άρεσε που είχαν τη δυνατότητα να παίξουν τον ρόλο τόσο του φωτογράφου όσο και του μοντέλου Αξιολόγησαν θετικά το γεγονός ότι μπορούσαν να επιλέξουν το ντεκόρ ή να το αλλάξουν 58

60 ειδικά για τη φωτογράφιση Τους εξέπληξε το γεγονός πως μια φωτογραφία μπορούσε να πει τόσα πολλά πράγματα για τον εαυτό τους Αν και είχαν την ευκαιρία να φτιάξουν το δικό τους ντεκόρ, το βρήκαν απρόσωπο και τους υπενθύμιζε το γεγονός ότι είναι κρατούμενοι. 59

61 Εταίροι του Προγράμματος 60

62 Εταίροι του Προγράμματος Πανεπιστήμιο του Roehampton Τον συντονισμό του προγράμματος έχει το Πανεπιστήμιο του Roehampton [University of Roehampton] στο Λονδίνο, στο οποίο υπάγεται το Ερευνητικό Κέντρο για την Εκπαίδευση στη Θεραπεία [Research Centre for Therapeutic Education (RCTE)], το οποίο είναι από τα πιο μεγάλα κέντρα εκπαίδευσης σε πολλές διαφορετικές ψυχολογικές θεραπείες στη Βρετανία, με αντίστοιχα εκπαιδευτικά προγράμματα στη συμβουλευτική, στην ψυχοθεραπεία και στις θεραπείες μέσω τέχνης και στην παιγνιοθεραπεία. Kiipula Καθολικό Πανεπιστήμιο Ο δεύτερος εταίρος είναι το Κέντρο Εκπαίδευσης και Επανένταξης του Kiipula [Kiipula Centre of Education and Rehabilitation (KVC)], στη Φινλανδία, το οποίο παρέχει υπηρεσίες επαγγελματικής ειδικής αγωγής, εκπαίδευσης ενηλίκων, επανένταξης και ανάπτυξης εργασιακής ζωής. Το KVC εξειδικεύεται στην εκπαίδευση ατόμων με μειωμένη εργασιακή και λειτουργική ικανότητα. Διαθέτει μεγάλη εμπειρία στην εργασία με κρατούμενους και εργαζόμενους στις φυλακές. Ο τρίτος εταίρος είναι το Καθολικό Πανεπιστήμιο του Sacro Cuore [Università Cattolica del Sacro Cuore, Italy,] στην Ιταλία. Πρόκειται για το μεγαλύτερο ιδιωτικό πανεπιστήμιο της Ευρώπης, το οποίο με τις πέντε πανεπιστημιουπόλεις του είναι το μοναδικό πανεπιστήμιο στην Ιταλία που λειτουργεί σε πανεθνικό επίπεδο. Η ερευνητική δραστηριότητα του UCSC καλύπτεται από 54 ινστιτούτα και στοχεύει στη μελέτη και στην κατανόηση ζωτικών θεμάτων της ζωής και της κοινωνίας. Το δραστήριο τμήμα κλινικής ψυχολογίας ασχολείται με πολλούς τομείς της ψυχολογίας και της ψυχοθεραπείας. Το εργαστήριο Κλινικής Ψυχολογίας του UCSC ασχολείται ιδιαίτερα με τη χρήση της φωτογραφίας στο πεδίο της ψυχοθεραπείας, ταυτόχρονα και από ερευνητική σκοπιά Ευρωπαϊκός Σύνδεσμος Εκπαίδευσης στη Φυλακή Παράρτημα Μάλτας 61

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ Τερψιχόρη Γκιόκα Μέλος ΠΟΔ Αττικής Η «Συμβουλευτική Ψυχολογία» είναι ο εφαρμοσμένος κλάδος της Ψυχολογίας, ο οποίος διευκολύνει την δια βίου προσωπική

Διαβάστε περισσότερα

1) Γιατί ασχοληθήκατε με το Έργο EduRom

1) Γιατί ασχοληθήκατε με το Έργο EduRom Στις 28 Φεβρουαρίου, δύο από τους εθελοντές του Edurom από το Μεσογειακό Σχολείο της Ταρραγόνα βρέθηκαν στην Ημέρα Εκπαίδευσης του «Δικτύου για τη δημοκρατική εκπαίδευση των ενηλίκων: μπροστά με τη δύναμη

Διαβάστε περισσότερα

888 ΧΡΟΝΙΑ. Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014. χεν θεσσαλονίκης ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

888 ΧΡΟΝΙΑ. Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014. χεν θεσσαλονίκης ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014 888 ΧΡΟΝΙΑ ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ χεν θεσσαλονίκης Μητροπόλεως 18 546 24 Θεσσαλονίκη Τηλ.: 2310-276 144 Fax: 2310 276 144 E-mail: xenthesalonikis1@windowslive.com

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ 1 ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ Α. ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Το πρόγραμμα ειδίκευσης στη συστημική διάγνωση που προσφέρει το Λόγω Ψυχής Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Γ. ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) Ημ/νίες Διεξαγωγής: 16-17/11, 30/11, 01/12, 07 08/12, 2013, 11-12/01, 25-26/01, 01-02/02, 15-16/02,

Διαβάστε περισσότερα

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups INTERVIEWS REPORT February / March 2012 - Partner: Vardakeios School of Hermoupolis - Target group: Immigrants, women 1 η συνέντευξη Από την Αλβανία Το 2005 Η γλώσσα. Ήταν δύσκολο να επικοινωνήσω με τους

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΤΟΥ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΨΥΧΟΔΡΑΜΑΤΙΣΤΗ

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΤΟΥ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΨΥΧΟΔΡΑΜΑΤΙΣΤΗ ΨΥΧΟΔΡΑΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΨΥΚΑΠ) Μιχαλακολούλου 173 115 27 ΑΘΗΝΑ Τηλ.: 2106462797 Δικτυακός Τόπος: http://www.psychodrama.gr Ηλεκτρονική Διεύθυνση: kostas.letsios@psychodrama.gr

Διαβάστε περισσότερα

Γνώσεις για την εγκεφαλική παράλυση

Γνώσεις για την εγκεφαλική παράλυση Οδηγός Εκπαιδευτή Ενότητα κατάρτισης Γνώσεις για την εγκεφαλική παράλυση Επιμέλεια Miguel Santos Συγγραφείς Karina Riiskjaer Raun Mette Kliim-Due Betina Rasmussen Peder Esben Bilde Kirsten Caesar Petersen

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακή φοιτήτρια: Τσιρογιαννίδου Ευδοξία. Επόπτης: Πλατσίδου Μ. Επίκουρη Καθηγήτρια Β Βαθμολογητής: Παπαβασιλείου-Αλεξίου Ι.

Μεταπτυχιακή φοιτήτρια: Τσιρογιαννίδου Ευδοξία. Επόπτης: Πλατσίδου Μ. Επίκουρη Καθηγήτρια Β Βαθμολογητής: Παπαβασιλείου-Αλεξίου Ι. Μεταπτυχιακή φοιτήτρια: Τσιρογιαννίδου Ευδοξία Επόπτης: Πλατσίδου Μ. Επίκουρη Καθηγήτρια Β Βαθμολογητής: Παπαβασιλείου-Αλεξίου Ι.- Λέκτορας Συναισθηματική Νοημοσύνη - Μια μορφή κοινωνικής νοημοσύνης, η

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΙΣ ΕΝΝΟΙΕΣ:

Γλωσσάρι ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΙΣ ΕΝΝΟΙΕΣ: Γλωσσάρι Αυτό το γλωσσάρι, παρέχει ορισμούς / εξηγήσεις για όλες τις λέξεις ή φράσεις που χρησιμοποιούνται στην έρευνα, οι οποίες επιλέχθηκαν από τους εταίρους από όλα τα κράτη μέλη της Ε.Ε., που ενδεχομένως

Διαβάστε περισσότερα

«Γκρρρ,» αναφωνεί η Ζέτα «δεν το πιστεύω ότι οι άνθρωποι μπορούν να συμπεριφέρονται έτσι μεταξύ τους!»

«Γκρρρ,» αναφωνεί η Ζέτα «δεν το πιστεύω ότι οι άνθρωποι μπορούν να συμπεριφέρονται έτσι μεταξύ τους!» 26 σχεδιασε μια ΦωτογρΑΦιΑ τήσ προσκλήσήσ που ελαβεσ Απο τον ΔΑσκΑλο σου. παρουσιασε το λογοτυπο και το σλογκαν που χρήσιμοποιει το σχολειο σου για τήν εβδομαδα κατα τήσ παρενοχλήσήσ. ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΠΑΡΕΝΟΧΛΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Γιατί ακόμα και όταν η αγάπη είναι δεδομένη, η επικοινωνία είναι κάτι που μαθαίνεται* *Προγράμματα βασισμένα στην «Επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι.

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι. Μελαγχολία Το φυλλάδιο θα σου φανεί χρήσιμο στην περίπτωση που νιώθεις θλίψη ή μελαγχολία. Θα σε βοηθήσει να καταλάβεις αν έχεις συμπτώματα κατάθλιψης και πώς μπορείς να βοηθήσεις τον εαυτό σου ή κάποιον

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ Αγγελική Γουδέλη, 2011 Κοινωνικό Άγχος Αμηχανία Φόβος Το κοινωνικό άγχος, ή αλλιώς κοινωνική φοβία, θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές συλλογής δεδομένων στην ποιοτική έρευνα

Τεχνικές συλλογής δεδομένων στην ποιοτική έρευνα Το κείμενο αυτό είναι ένα απόσπασμα από το Κεφάλαιο 16: Ποιοτικές ερμηνευτικές μέθοδοι έρευνας στη φυσική αγωγή (σελ.341-364) του βιβλίου «Για μία καλύτερη φυσική αγωγή» (Παπαιωάννου, Α., Θεοδωράκης Ι.,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ 1 ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΓΛΥΦΑΔΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ Στο 1 ο Δημοτικό Σχολείο Γλυφάδας εφαρμόστηκε για πρώτη φορά πρόγραμμα προαγωγής ψυχικής υγείας, το οποίο σχεδιάστηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΒΙΟΓΡΑΦΙΑ ΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΣΥΝΑΝΤΗΣΕΩΝ

ΑΥΤΟΒΙΟΓΡΑΦΙΑ ΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΣΥΝΑΝΤΗΣΕΩΝ ΑΥΤΟΒΙΟΓΡΑΦΙΑ ΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΣΥΝΑΝΤΗΣΕΩΝ Πληροφορίες για τον εκπαιδευτικό: Η Αυτοβιογραφία ιαπολιτισµικών Συναντήσεων, είναι ένα υλικό το οποίο µπορεί να χρησιµοποιηθεί ευρύτερα από τους εκπαιδευτικούς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΑΘΗΝΑ

ΕΚΘΕΣΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΑΘΗΝΑ [1] ΕΚΘΕΣΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΑΘΗΝΑ Επεξεργασία & ανάλυση στοιχείων: Δήμητρα Αντωνοπούλου * Στο σεμινάριο επιμόρφωσης «Διακρίσεις σε βάρος των νέων. Το πρόβλημα και η αντιμετώπισή του» που πραγματοποίησε η «ΕΠΑΝΟΔΟΣ»

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική πρόταση 2 1 : Οι μετακινήσεις ανθρώπων σε άλλες περιοχές της γης κατά την Αρχαϊκή Εποχή

Διδακτική πρόταση 2 1 : Οι μετακινήσεις ανθρώπων σε άλλες περιοχές της γης κατά την Αρχαϊκή Εποχή Διδακτική πρόταση 2 1 : Οι μετακινήσεις ανθρώπων σε άλλες περιοχές της γης κατά την Αρχαϊκή Εποχή Ερώτημα-κλειδί 2 Οι άνθρωποι της Αρχαϊκής Εποχής μετακινούνταν για τους ίδιους λόγους και με τον ίδιο τρόπο

Διαβάστε περισσότερα

DeSqual Ενότητες κατάρτισης 1. Ενδυνάμωση των εξυπηρετούμενων

DeSqual Ενότητες κατάρτισης 1. Ενδυνάμωση των εξυπηρετούμενων DeSqual Ενότητες κατάρτισης 1. Ενδυνάμωση των εξυπηρετούμενων 2 x 4 ώρες Μέτρηση και Βελτίωση Ενδυνάμωσης Ορισμός της Ενδυνάμωσης: Η ενδυνάμωση είναι η διαδικασία της αύξησης της ικανότητας των ατόμων

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση Γλωσσάρι Η ομάδα MATURE διαθέτει σημαντική εμπειρία στη διαχείριση και υλοποίηση Ευρωπαϊκών προγραμμάτων και γνωρίζει ότι τα ζητήματα επικοινωνίας ενδέχεται να προκαλέσουν σύγχυση. Προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ: ΛΕΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΜΗ ΛΕΚΤΙΚΗ. ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ: ΛΕΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΜΗ ΛΕΚΤΙΚΗ. ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ: ΛΕΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΜΗ ΛΕΚΤΙΚΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ: 3.2. Ανάπτυξη Κοινωνικών Δεξιοτήτων και Σχέσεων ΤΑΞΗ: Α Γυμνασίου ΧΡΟΝΟΣ: 1 διδακτική περίοδος

Διαβάστε περισσότερα

Πλαίσιο Θεραπευτικής Συνεργασίας

Πλαίσιο Θεραπευτικής Συνεργασίας Πλαίσιο Θεραπευτικής Συνεργασίας Μαρία Γκλιάου Όπως σας έχει ή θα σας επεξηγηθεί προφορικά κατά τη διάρκεια της πρώτης συνεδρίας, η θεραπεία είναι μια σχέση που λειτουργεί εν μέρει λόγω των σαφώς προσδιορισμένων

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΑΛΕΙΟ

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΑΛΕΙΟ Preventing Hnur Related Vilence by educatin and dialgue thrugh Immigrant NGOs ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΑΛΕΙΟ Ερωτήσεις και συζήτηση για το βιβλίο «Στα 20 ξεκινάς να σαπίζεις» ΟΝΟΜΑ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ: Örebr Cunty Administrative

Διαβάστε περισσότερα

Πώς γράφεις αυτές τις φράσεις;

Πώς γράφεις αυτές τις φράσεις; Πρόλογος Όταν ήμουν μικρός, ούτε που γνώριζα πως ήμουν παιδί με ειδικές ανάγκες. Πώς το ανακάλυψα; Από τους άλλους ανθρώπους που μου έλεγαν ότι ήμουν διαφορετικός, και ότι αυτό ήταν πρόβλημα. Δεν είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΑΠΟ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΔΑ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ FS-ICU (24)

ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΑΠΟ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΔΑ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ FS-ICU (24) ΕΡΕΥΝΑ ΝΟΥΜΕΡΟ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ: : ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΑΠΟ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΔΑ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ FS-ICU (24) ΠΩΣ ΔΟΥΛΕΥΟΥΜΕ; Οι απόψεις σας για την πρόσφατη εισαγωγή του μέλους της οικογενείας σας στην

Διαβάστε περισσότερα

Ο καθημερινός άνθρωπος ως «ψυχολόγος» της προσωπικότητάς του - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχο

Ο καθημερινός άνθρωπος ως «ψυχολόγος» της προσωπικότητάς του - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχο Έ να πολύ μεγάλο ποσοστό ανθρώπων που αντιμετωπίζουν έντονο άγχος, δυσθυμία, «κατάθλιψη» έχει την «τάση» να αποδίδει λανθασμένα τις ψυχικές αυτές καταστάσεις, σε έναν «προβληματικό εαυτό του», (μία δυστυχώς

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητα «ΜΥΘΙΚΑ ΤΑΞΙΔΙΑ» Γενικές κατευθύνσεις για την εφαρμογή των δραστηριοτήτων. Θεματική ενότητα: «Επίλυση συγκρούσεων»

Δραστηριότητα «ΜΥΘΙΚΑ ΤΑΞΙΔΙΑ» Γενικές κατευθύνσεις για την εφαρμογή των δραστηριοτήτων. Θεματική ενότητα: «Επίλυση συγκρούσεων» Εταιρεία Σχολικής και Οικογενειακής Συμβουλευτικής και Έρευνας (ΕΣΟΣΕ) Κέντρο Έρευνας και Εφαρμογών Σχολικής Ψυχολογίας (ΚΕΕΣΧΟΨΥ) Πανεπιστήμιο Αθηνών «Ε.Μ.Ε.Ι.Σ.: Πρόγραμμα εξειδικευμένης κατάρτισης εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις ΠΡΟΛΟΓΟΣ Οι δυσκολίες μάθησης των παιδιών συνεχίζουν να απασχολούν όλους όσοι ασχολούνται με την ανάπτυξη των παιδιών και με την εκπαίδευση. Τους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι, μέσα στην τάξη τους, βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Η απώλεια του «ονειρεμένου παιδιού» Οι γονείς βιώνουν μιαν απώλεια. Βιώνουν την απώλεια του παιδιού που έκτισαν μέσα στο

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 6: Η σημασία των ερωτήσεων στην εκπαιδευτική διαδικασία

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 6: Η σημασία των ερωτήσεων στην εκπαιδευτική διαδικασία Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 6: Η σημασία των ερωτήσεων στην εκπαιδευτική διαδικασία Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική

Διαβάστε περισσότερα

«STORI» Stages of Recovery Instrument. Andresen, R., Caputi, P., & Oades, L., 2006 (μτφ. Ζήνδρος Ι., Μήλιου Α. & Παπανικολοπούλου Π.

«STORI» Stages of Recovery Instrument. Andresen, R., Caputi, P., & Oades, L., 2006 (μτφ. Ζήνδρος Ι., Μήλιου Α. & Παπανικολοπούλου Π. «STORI» Stages of Recovery Instrument Andresen, R., Caputi, P., & Oades, L., 2006 (μτφ. Ζήνδρος Ι., Μήλιου Α. & Παπανικολοπούλου Π., 2012) Το ερωτηματολόγιο που ακολουθεί διερευνά το πώς αισθάνεστε για

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά και Πληροφορική. Διδακτική Αξιοποίηση του Διαδικτύου για τη Μελέτη και την Αυτο-αξιολόγηση των Μαθητών.

Μαθηματικά και Πληροφορική. Διδακτική Αξιοποίηση του Διαδικτύου για τη Μελέτη και την Αυτο-αξιολόγηση των Μαθητών. Μαθηματικά και Πληροφορική. Διδακτική Αξιοποίηση του Διαδικτύου για τη Μελέτη και την Αυτο-αξιολόγηση των Μαθητών. Α. Πέρδος 1, I. Σαράφης, Χ. Τίκβα 3 1 Ελληνογαλλική Σχολή Καλαμαρί perdos@kalamari.gr

Διαβάστε περισσότερα

www.thelonaxero.com Η συγκεκριμένη εργασία αφορά την παρουσίαση του βιβλίου «www.thelonaxero.com» με αξιοποίηση του εργαλείου Power Point.

www.thelonaxero.com Η συγκεκριμένη εργασία αφορά την παρουσίαση του βιβλίου «www.thelonaxero.com» με αξιοποίηση του εργαλείου Power Point. www.thelonaxero.com Η συγκεκριμένη εργασία αφορά την παρουσίαση του βιβλίου «www.thelonaxero.com» με αξιοποίηση του εργαλείου Power Point. Συγγραφέας του βιβλίου είναι η Τζακλίν Ουίλσον και απευθύνεται

Διαβάστε περισσότερα

«Μαζί για την γυναίκα» Κακοποίηση: Ισότητα και Ενεργή Κοινωνία

«Μαζί για την γυναίκα» Κακοποίηση: Ισότητα και Ενεργή Κοινωνία «Μαζί για την γυναίκα» Κακοποίηση: Ισότητα και Ενεργή Κοινωνία 1 Ο NEWSLETTER ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2015 Ο Σύνδεσμος Μελών Γυναικείων Σωματείων Ηρακλείου & Νομού Ηρακλείου ξεκινά μια σειρά ενημερώσεων της κοινής γνώμης

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακά Αποτελέσματα Matrix Ελληνική Έκδοση

Μαθησιακά Αποτελέσματα Matrix Ελληνική Έκδοση , Matrix, Ελληνική έκδοση Matrix Ελληνική Έκδοση Συντάχθηκε από: LMETB Μεταφράστηκε από: CARDET , Matrix Εισαγωγικό Επίπεδο (για μαθητές ηλικίας 12 14 χρονών) Προσωπικό προφίλ ( ) (να θεωρηθούν από τη

Διαβάστε περισσότερα

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΚΩΔΙΚΟΣ: Ε.202-2 ΕΝΤΥΠΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΝΤΥΠΟ: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΚΔΟΤΗΣ: ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΥ Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ A ΜΕΡΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Υ ΕΞΑΜΗΝΟ: Β ΜΑΘΗΜΑ:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Όλα όσα θέλετε να ξέρετε αν κάποιο αγαπημένο σας πρόσωπο είναι ασθενής

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Όλα όσα θέλετε να ξέρετε αν κάποιο αγαπημένο σας πρόσωπο είναι ασθενής www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης

Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης Κατσιούλα Παναγιώτα, Εκπαιδευτικός, Σύμβουλος ΣΕΠ, ΚΕΣΥΠ Κιλκίς Σιάνου Χατζηκαμάρη Παναγιώτα, Εκπαιδευτικός,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: ΔΙΑΦΥΛΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ

ΟΜΑΔΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: ΔΙΑΦΥΛΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΟΜΑΔΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: ΔΙΑΦΥΛΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ Μυρτώ Λεμονούδη και Έλλη Κουβαράκη MSc Κλινική Ψυχολογία Παν/μίου Αθηνών -Ψυχοθεραπεύτριες Επόπτης: Γιώργος Ευσταθίου Διδάκτωρ Κλινικής Ψυχολογίας Παν/μίου Αθηνών-Ψυχοθεραπευτής

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογική εξήγηση των δυσκολιών στην ανθρώπινη επικοινωνία - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχολόγ

Βιολογική εξήγηση των δυσκολιών στην ανθρώπινη επικοινωνία - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχολόγ Οι άνθρωποι κάνουμε πολύ συχνά ένα μεγάλο και βασικό λάθος, νομίζουμε ότι αυτό που λέμε σε κάποιον άλλον, αυτός το εκλαμβάνει όπως εμείς το εννοούσαμε. Νομίζουμε δηλαδή ότι ο «δέκτης» του μηνύματος το

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας:

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Συστηματική περιγραφή και κατανόηση των ψυχολογικών φαινομένων. Η ψυχολογική έρευνα χρησιμοποιεί μεθόδους συστηματικής διερεύνησης για τη συλλογή, την ανάλυση και την ερμηνεία

Διαβάστε περισσότερα

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013 Εμπειρίες που αποκόμισα από το Διήμερο Σεμινάριο που αφορά στην ένταξη Παιδιών με Απώλεια Ακοής στη Μέση Γενική και Μέση Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση Είχα την τύχη να συμμετάσχω στο διήμερο σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Διαπολιτισμική συμβουλευτική και ψυχοθεραπεία με μετανάστες

Διαπολιτισμική συμβουλευτική και ψυχοθεραπεία με μετανάστες Διαπολιτισμική συμβουλευτική και ψυχοθεραπεία με μετανάστες Πολιτισμική επίγνωση Διαπολιτισμική ενσυναίσθηση Πολιτισμική επάρκεια Πολιτισμική ενδυνάμωση Διαπολιτισμική διαμεσολάβηση Παράγοντες κινδύνου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ-ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ-ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ-ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΔΑΣΚΩΝ/ ΟΥΣΑ: ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ:. Σας παρακαλούμε, απαντώντας στα δύο ερωτηματολόγια που ακολουθούν,

Διαβάστε περισσότερα

Ενίσχυση των σχέσεων και της συνεργασίας ανάμεσα στα σχολεία και στους εκπαιδευτικούς. Στηρίζεται στην ενεργητική παρουσία των συμμετεχόντων, στην

Ενίσχυση των σχέσεων και της συνεργασίας ανάμεσα στα σχολεία και στους εκπαιδευτικούς. Στηρίζεται στην ενεργητική παρουσία των συμμετεχόντων, στην Ενίσχυση των σχέσεων και της συνεργασίας ανάμεσα στα σχολεία και στους εκπαιδευτικούς. Στηρίζεται στην ενεργητική παρουσία των συμμετεχόντων, στην ανταλλαγή απόψεων και εμπειριών και στην αξιοποίηση της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΒΙΟΣΥΝΘΕΣΗΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΒΙΟΣΥΝΘΕΣΗΣ Oδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2016-17 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ Επωνυμία και Βασική Περιγραφή Εκπαιδευτικού Προγράμματος Προϋπόθεση για την εγγραφή τους στο πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

INNO-CAREER. 4 η ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ

INNO-CAREER. 4 η ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ INNO-CAREER Είμαστε στην ευχάριστη θέση να μοιραστούμε μαζί σας το 4ο ενημερωτικό δελτίο του έργου INNO CAREER το οποίο καλύπτει το χρονικό διάστημα 1 Μαΐου 2015 30 Σεπτεμβρίου 2015. Το κύριο αντικείμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ/ΚΑΝΟΝΕΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕ ΠΑΙΔΙΑ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ

ΑΡΧΕΣ/ΚΑΝΟΝΕΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕ ΠΑΙΔΙΑ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΑΡΧΕΣ/ΚΑΝΟΝΕΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕ ΠΑΙΔΙΑ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ Η εκπαιδευτική έρευνα οφείλει να εφαρμόζει τη δεοντολογία που προβλέπει τον σεβασμό της προσωπικότητας, της

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση στην Υπαρξιακή προσέγγιση στην Ψυχοθεραπεία και την Συμβουλευτική

Εκπαίδευση στην Υπαρξιακή προσέγγιση στην Ψυχοθεραπεία και την Συμβουλευτική Oδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2016-17 Εκπαίδευση στην Υπαρξιακή προσέγγιση στην Ψυχοθεραπεία και την Συμβουλευτική Επωνυμία και Βασική Περιγραφή Εκπαιδευτικού

Διαβάστε περισσότερα

TEACCH: ΘΕΡΑΠΕΙΑ & ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ & ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ. Β. Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος

TEACCH: ΘΕΡΑΠΕΙΑ & ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ & ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ. Β. Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος TEACCH: ΘΕΡΑΠΕΙΑ & ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ & ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Β. Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος Τι Είναι ο Αυτισμός; 1. Διαταραχή Επικοινωνίας: Επηρεάζει την κατανόηση και τη χρήση όλων των

Διαβάστε περισσότερα

Η Φιλοσοφία της Συνθετικής Ψυχοθεραπείας

Η Φιλοσοφία της Συνθετικής Ψυχοθεραπείας ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ Η Φιλοσοφία της Συνθετικής Ψυχοθεραπείας Σύμφωνα με τον ορισμό της Ευρωπαϊκής Εταιρίας Συνθετικής Ψυχοθεραπείας (ΕΑΙP) (www.eaip.eu), η συνθετική ψυχοθεραπεία εφαρμόζει, πρωταρχικά,

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς

Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς Σκοπός της έρευνας αυτής είναι η διερεύνηση των απόψεων των εκπαιδευτικών αναφορικά με την ιδιαίτερη πολιτική του σχολείου τους. Η έρευνα αυτή εξετάζει, κυρίως, την πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα : Ψ WORKS FOR YOU BASIC EDITION

Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα : Ψ WORKS FOR YOU BASIC EDITION Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα : Ψ WORKS FOR YOU BASIC EDITION Έχετε ποτέ αναρωτηθεί Πως λειτουργεί ο εγκέφαλός σας και αν μπορείτε να αξιοποιήσετε περισσότερες δυνατότητές του; Γιατί ορισμένοι άνθρωποι «τα πάνε

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδεύτρια: Ελένη Παπαϊωάννου

Εκπαιδεύτρια: Ελένη Παπαϊωάννου Εκπαιδεύτρια: Ελένη Παπαϊωάννου Αρχές εκπαίδευσης ενηλίκων Χαρακτηριστικά ενήλικων εκπαιδευομένων Ο αποτελεσματικός εκπαιδευτής ενηλίκων Διάλειμμα Αποτελεσματική προετοιμασία μαθήματος στην ενήλικη εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα εκπαίδευσης και κατάρτισης για τις δεξιότητες ηγεσίας. Εποικοδομητική κριτική

Ενότητα εκπαίδευσης και κατάρτισης για τις δεξιότητες ηγεσίας. Εποικοδομητική κριτική 3 Ενότητα εκπαίδευσης και κατάρτισης για τις δεξιότητες ηγεσίας Εποικοδομητική κριτική Εποικοδομητική κριτική Γενική περιγραφή της ενότητας: Όταν εργάζεστε με άλλους, πολλές φορές υπάρχουν καταστάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική/Σχολική Ψυχολογία

Μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική/Σχολική Ψυχολογία Μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική/Σχολική Ψυχολογία Στόχοι του Προγράμματος Ο γενικός στόχος του προγράμματος είναι η ανάπτυξη επιστημονικής γνώσης στη θεωρία και στην εφαρμογή των ψυχολογικών και κοινωνικών

Διαβάστε περισσότερα

Αυτοαξιολόγηση του μαθητή: Βήματα και στρατηγικές για αποτελεσματική εφαρμογή

Αυτοαξιολόγηση του μαθητή: Βήματα και στρατηγικές για αποτελεσματική εφαρμογή Αυτοαξιολόγηση του μαθητή: Βήματα και στρατηγικές για αποτελεσματική εφαρμογή Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 31 Οκτωβρίου 2015 ΣΥΝΕΔΡΙΟ «ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΗΓΕΣΙΑ ΚΑΙ (ΑΥΤΟ) ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ» Αποφασίζοντας το σκοπό Η εκπαιδευτική

Διαβάστε περισσότερα

ΒΛΑΣΤΗΣΗ (ΜΑΤΘΑΙΟΥ) !"Τίτλος διερεύνησης: Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν το πόσο γρήγορα θα βλαστήσουν τα σπέρματα των οσπρίων.

ΒΛΑΣΤΗΣΗ (ΜΑΤΘΑΙΟΥ) !Τίτλος διερεύνησης: Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν το πόσο γρήγορα θα βλαστήσουν τα σπέρματα των οσπρίων. ΒΛΑΣΤΗΣΗ (ΜΑΤΘΑΙΟΥ)!"Τίτλος διερεύνησης: Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν το πόσο γρήγορα θα βλαστήσουν τα σπέρματα των οσπρίων.!"σύντομη περιγραφή διερεύνησης: Στη διερεύνησή μας μετρήθηκε ο χρόνος που χρειάστηκαν

Διαβάστε περισσότερα

10 DaniEl GolEman PEtEr SEnGE

10 DaniEl GolEman PEtEr SEnGE Eισαγωγή Για σκεφτείτε το: ένα άτομο κάτω των δεκαοκτώ ετών κατά πάσα πιθανότητα δεν έχει ζήσει ποτέ χωρίς ίντερνετ. Επιπλέον, σε όλο και πιο πολλά μέρη της υφηλίου, τα περισσότερα παιδιά κάτω των δέκα

Διαβάστε περισσότερα

()#µ*&+,-./ (0)1#2"345$ ()#µ'&+,4#05$ 67$4&,$

()#µ*&+,-./ (0)1#2345$ ()#µ'&+,4#05$ 67$4&,$ !"µ#$%&#' ()#µ*&+,-./ (0)1#2"345$ ()#µ'&+,4#05$ 67$4&,$ 8"4&%2#' (&91-#5$!.µ"#5-"#/ (0)1#2":4: (;7$.

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου 1. Ταυτότητα δραστηριότητας Τίτλος: Και πάλι στο σχολείο Δημιουργός: Μαρία Νέζη Πεδίο, διδακτικό αντικείμενο και διδακτική ενότητα: Μάθημα: Νεοελληνική Λογοτεχνία Τάξη:

Διαβάστε περισσότερα

Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου)

Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου) Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου) Ομιλία-συζήτηση με βασικό άξονα προσέγγισης το Φάσμα του Αυτισμού και με αφορμή το βιβλίο της Εύας Βακιρτζή «Το Αυγό» στο

Διαβάστε περισσότερα

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Χριστιάνα Μήτση Ψυχολόγος Μsc-Ψυχοθεραπεύτρια Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΩΡΑ ΠΕΜΠΤΗ 6 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2014 16:30 Υποδοχή - Εγγραφή συνέδρων 18:00 Τελετή έναρξης 18:30 Κεντρική ομιλία Α. Καλαντζή-Αζίζι Η ψυχολογία των διδασκόντων στα Ανώτατα Εκπαιδευτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΛΩΝΤΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΒΒΑΔΙΑ Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας

ΜΙΛΩΝΤΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΒΒΑΔΙΑ Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας ΜΙΛΩΝΤΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΒΒΑΔΙΑ Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας 29.05.2015 Ερωτήματα που μας απασχολούν Τι κάνουμε όταν αμφιβάλλουμε για το αν θα τα καταφέρουμε να κρατήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Εκτίμηση Αξιολόγηση της Μάθησης

Εκτίμηση Αξιολόγηση της Μάθησης Εκτίμηση Αξιολόγηση της Μάθησης Ορισμοί Ο διδάσκων δεν αρκεί να κάνει μάθημα, αλλά και να διασφαλίζει ότι πετυχαίνει το επιθυμητό αποτέλεσμα της μάθησης Η εκτίμηση της μάθησης αναφέρεται στην ανατροφοδότηση

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοποίηση: Σύντομη θεωρητική εισαγωγή και υποδειγματικές εφαρμογές. Μαρία Καλλέρη και Άννα Σπύρτου

Τριγωνοποίηση: Σύντομη θεωρητική εισαγωγή και υποδειγματικές εφαρμογές. Μαρία Καλλέρη και Άννα Σπύρτου Τριγωνοποίηση: Σύντομη θεωρητική εισαγωγή και υποδειγματικές εφαρμογές Μαρία Καλλέρη και Άννα Σπύρτου 1 Ορισμός Μπορεί να οριστεί ως η χρήση δύο ή περισσοτέρων μεθόδων συλλογής δεδομένων Ονομάζεται και

Διαβάστε περισσότερα

Oδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ετής Εκπαίδευση στη Δικαστική Ψυχοθεραπεία

Oδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ετής Εκπαίδευση στη Δικαστική Ψυχοθεραπεία Oδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2016-17 4ετής Εκπαίδευση στη Δικαστική Ψυχοθεραπεία Επωνυμία και Βασική Περιγραφή Εκπαιδευτικού Προγράμματος Η Εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

Έργο: «Εκπόνηση μελετών» Δράση 3: Διακρίσεις και εμπόδια για τα άτομα με αναπηρία στην πρωτοβάθμια, δευτεροβάθμια και μεταλυκειακή εκπαίδευση

Έργο: «Εκπόνηση μελετών» Δράση 3: Διακρίσεις και εμπόδια για τα άτομα με αναπηρία στην πρωτοβάθμια, δευτεροβάθμια και μεταλυκειακή εκπαίδευση Έργο: «Εκπόνηση μελετών» Δράση 3: Διακρίσεις και εμπόδια για τα άτομα με αναπηρία στην πρωτοβάθμια, δευτεροβάθμια και μεταλυκειακή εκπαίδευση Παραδοτέο 3Γ: Τελική Μελέτη ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 Οδηγός Συνέντευξης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΔΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΚΑΙ ΓΙΑ ΜΙΑ ΦΙΛΙΚΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΔΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΚΑΙ ΓΙΑ ΜΙΑ ΦΙΛΙΚΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ THEAM TRAINING HEALTHCARE MULTIDISCIPLINARY TEAMS ON CHILDREN S RIGHTS AND ON CHILD-FRIENDLY JUSTICE (THEAM) ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΔΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΚΑΙ ΓΙΑ ΜΙΑ ΦΙΛΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Δημητρίου Γεώργιος. Αναφορά Απασχολησιμότητας. Απρίλιος, 2013. Αναφορά Απασχολησιμότητας Δημητρίου Γεώργιος Απρίλιος, 2013 Σελίδα 1 / 7

Δημητρίου Γεώργιος. Αναφορά Απασχολησιμότητας. Απρίλιος, 2013. Αναφορά Απασχολησιμότητας Δημητρίου Γεώργιος Απρίλιος, 2013 Σελίδα 1 / 7 Δημητρίου Γεώργιος Απρίλιος, 2013 Αναφορά Απασχολησιμότητας Αναφορά Απασχολησιμότητας Δημητρίου Γεώργιος Απρίλιος, 2013 Σελίδα 1 / 7 Περιεχόμενα Εισαγωγή... 3 Προφίλ Απασχολησιμότητας... 3 Πώς να διαβάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Σέργια Σεργίδου, Φιλόλογος Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων 28 Μαρτίου 2015

Σέργια Σεργίδου, Φιλόλογος Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων 28 Μαρτίου 2015 Σέργια Σεργίδου, Φιλόλογος Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων 28 Μαρτίου 2015 ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΩΝ Η σημαντικότερη από τις ανθρώπινες λειτουργίες. Η τέχνη της αποτελεσματικής ανταλλαγής πληροφοριών,

Διαβάστε περισσότερα

Το εργαλείο γνώσης της μανθάνουσας ΜΚΟ

Το εργαλείο γνώσης της μανθάνουσας ΜΚΟ Το εργαλείο γνώσης της μανθάνουσας ΜΚΟ Το ερωτηματολόγιο αυτό μπορεί να εφαρμοστεί σε όλη την οργάνωση, σε ένα τμήμα σε μια συγκεκριμένη δράση ή ομάδα εργασίας. Είναι σημαντικό να διασαφηνιστεί σε πιο

Διαβάστε περισσότερα

Σχιζοφρένεια. Τι Είναι η Σχιζοφρένεια; Από Τι Προκαλείται η Σχιζοφρένεια; Ποια Είναι Τα Συμπτώματα Της Σχιζοφρένειας;

Σχιζοφρένεια. Τι Είναι η Σχιζοφρένεια; Από Τι Προκαλείται η Σχιζοφρένεια; Ποια Είναι Τα Συμπτώματα Της Σχιζοφρένειας; Σχιζοφρένεια Τι Είναι η Σχιζοφρένεια; Η σχιζοφρένεια, μια πνευματική ασθένεια που προκαλεί διαταραχή στον τρόπο που σκέφτεται το άτομο, επηρεάζει περίπου το 1% του πληθυσμού. Συνήθως ξεκινά από τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Ποιός είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Ποιός είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί; www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

Ευγενία Μαυρομάτη Παιδοψυχολόγος Δήμος Πειραιά

Ευγενία Μαυρομάτη Παιδοψυχολόγος Δήμος Πειραιά Ευγενία Μαυρομάτη Παιδοψυχολόγος Δήμος Πειραιά Η Συναισθηματική Νοημοσύνη είναι η σύνθεση όλων εκείνων των παραγόντων που κάνουν έναν άνθρωπο να πετυχαίνει στη ζωή του Αυτοεπίγνωση (αναγνώριση των συναισθημάτων

Διαβάστε περισσότερα

Τα χαρισματικά παιδιά είναι προβληματικά για τους γονείς τους. Σε αντίθεση με τους συνομηλίκους τους ενδιαφέρονται περισσότερο για γεγονότα, ευφυή

Τα χαρισματικά παιδιά είναι προβληματικά για τους γονείς τους. Σε αντίθεση με τους συνομηλίκους τους ενδιαφέρονται περισσότερο για γεγονότα, ευφυή Τα χαρισματικά παιδιά είναι προβληματικά για τους γονείς τους. Σε αντίθεση με τους συνομηλίκους τους ενδιαφέρονται περισσότερο για γεγονότα, ευφυή και ταχύτατα, ενώ κάποιες φορές είναι δραστήρια ή αδρανή.

Διαβάστε περισσότερα

Γενικοί Δείκτες για την Αξιολόγηση στη Συνεκπαίδευση

Γενικοί Δείκτες για την Αξιολόγηση στη Συνεκπαίδευση Η ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ EL Γενικοί Δείκτες για την Αξιολόγηση στη Συνεκπαίδευση Εισαγωγή Η αξιολόγηση στη συνεκπαίδευση αποτελεί μια προσέγγιση της αξιολόγησης στο πλαίσιο της γενικής

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις σεμιναρίου Σεξουαλικότητα & Εφηβεία

Εντυπώσεις σεμιναρίου Σεξουαλικότητα & Εφηβεία Εντυπώσεις σεμιναρίου Σεξουαλικότητα & Εφηβεία Καλύτερη πληροφόρηση Ένιωσα σίγουρη για τον εαυτό μου Πολλές απορίες που δεν είχα φανταστεί με σιγούρεψαν Η σημερινή ενημέρωση ήταν από τις καλύτερες που

Διαβάστε περισσότερα

Επίσκεψη στο ζωολογικό πάρκο

Επίσκεψη στο ζωολογικό πάρκο Επίσκεψη στο ζωολογικό πάρκο A visit to the zoo (προτείνεται να διδαχθεί στο Unit 4, Lesson 1, Think Teen! A Γυμνασίου Αρχαρίων) Προσδοκώμενα αποτελέσματα Περιεχόμενο Βασικά θέματα Ενδεικτικές δραστηριότητες

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ Ημερομηνία 10/3/2016 Μέσο Συντάκτης Link http://www.in.gr Τζωρτζίνα Ντούτση http://www.in.gr/entertainment/book/interviews/article/?aid=1500064083 Νικόλ Μαντζικοπούλου: Το μυστικό για την επιτυχία είναι

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

Νικολέττα Ιωάννου Λειτουργός Γραφείου Ευρωπαϊκών και Διεθνών Υποθέσεων Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Νικολέττα Ιωάννου Λειτουργός Γραφείου Ευρωπαϊκών και Διεθνών Υποθέσεων Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Νικολέττα Ιωάννου Λειτουργός Γραφείου Ευρωπαϊκών και Διεθνών Υποθέσεων Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού 2 ο Π α γ κ ύ π ρ ι ο Σ υ ν έ δ ρ ι ο, 29 Ν ο ε μ β ρ ί ο υ 2 0 1 4, Λ ε μ ε σ ό ς Βασικά ερωτήματα

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με το EthicsPoint

Σχετικά με το EthicsPoint Σχετικά με το EthicsPoint Αναφορές Γενικά Ασφάλεια & Εμπιστευτικότητα Αναφορών Συμβουλές & Βέλτιστες Πρακτικές Σχετικά με το EthicsPoint Τι είναι το EthicsPoint; Το EthicsPoint είναι ένα περιεκτικό και

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Διοικώ 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι «διοίκηση» 2. Η «διοίκηση»

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΑΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ (Ε.Χαραλάμπους)

ΕΝΤΑΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ (Ε.Χαραλάμπους) ΕΝΤΑΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ (Ε.Χαραλάμπους) Όνομα Παιδιού: Ναταλία Ασιήκαλη ΤΙΤΛΟΣ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗΣ: Πως οι παράγοντες υλικό, μήκος και πάχος υλικού επηρεάζουν την αντίσταση και κατ επέκταση την ένταση του ρεύματος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Το εργαστήρι για εκπαιδευτικούς σχολικών μονάδων των Διευθύνσεων Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Κιλκίς προσφέρει μεθοδολογικά εργαλεία και στρατηγικές ενίσχυσης των

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοκοινωνικές Διαστάσεις των Κινητικών Παιχνιδιών. ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ την ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ της ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ενός ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ

Ψυχοκοινωνικές Διαστάσεις των Κινητικών Παιχνιδιών. ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ την ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ της ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ενός ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ Ψυχοκοινωνικές Διαστάσεις των Κινητικών Παιχνιδιών ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ την ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ της ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ενός ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ Σκοποί της παρουσίασης Παρουσίαση των Ψυχοκινητικών, γνωστικών και συναισθηματικών

Διαβάστε περισσότερα

WP7. Εθνική Έκθεση Πιλοτικής Κατάρτισης

WP7. Εθνική Έκθεση Πιλοτικής Κατάρτισης WP7. Εθνική Έκθεση Πιλοτικής Κατάρτισης KAZI Ανάπτυξη των διαπολιτισμικών ικανοτήτων στο χώρο εργασίας Αριθμός Έγκρισης Έργου: 806-LLP--0--IT- GRUNDTVIG-GMP Δημιουργήθηκε από : IDEC Α.Ε., Ελλάδα Το έργο

Διαβάστε περισσότερα

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων.

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. 1. Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. Υπολογίζεται ότι περίπου ένα στα πέντε παιδιά πέφτει θύμα σεξουαλικής βίας, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής κακοποίησης. Μπορείτε να βοηθήσετε να μη

Διαβάστε περισσότερα

European Federation of Psychological Associations (EFPA)

European Federation of Psychological Associations (EFPA) European Federation of Psychological Associations (EFPA) Εκπαιδευτικά Κριτήρια για τους ψυχολόγους που ειδικεύονται στην Ψυχοθεραπεία 24/3/2003 http://www.efpa.be/documentsonprofissues/docmain.htm Εκπαιδευτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Πρόγραμμα σπουδών του AGnovel Περιεχόμενο και Δεξιότητες πίσω από την ιστορία το έργου AGnovel

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Πρόγραμμα σπουδών του AGnovel Περιεχόμενο και Δεξιότητες πίσω από την ιστορία το έργου AGnovel Advanced Interactive Graphic Novels on Mobile Touchscreen Devices ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Πρόγραμμα σπουδών του AGnovel Περιεχόμενο και Δεξιότητες πίσω από την ιστορία το έργου AGnovel (ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ ΝΟ 23) Τίτλος

Διαβάστε περισσότερα

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια Δευτέρα, Ιουνίου 16, 2014 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΞΙΑΣ ΚΡΑΛΛΗ Η Μεταξία Κράλλη είναι ένα από τα δημοφιλέστερα πρόσωπα της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας. Μετά την κυκλοφορία του πρώτου της βιβλίου, "Μια φορά

Διαβάστε περισσότερα

( η άσκηση μπορεί να πραγματοποιηθεί σε μία ομάδα 3-6 ατόμων σε 4 το πολύ ομάδες )

( η άσκηση μπορεί να πραγματοποιηθεί σε μία ομάδα 3-6 ατόμων σε 4 το πολύ ομάδες ) Ενότητα: κοινωνικές δεξιότητες - Ασκήσεις επικοινωνίας 4 Αυτιά Χρονικό πλαίσιο: σαράντα πέντε λεπτά περίπου Χώρος: εσωτερικός Συμμετέχοντες: 3 έως 20 άτομα ( η άσκηση μπορεί να πραγματοποιηθεί σε μία ομάδα

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Δομή παρουσίασης Εισαγωγή Έννοια της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Γιατί διαφοροποίηση διδασκαλίας; Θετικά αποτελέσματα από την εφαρμογή της διαφοροποιημένης

Διαβάστε περισσότερα

Η αποτελεσματική επικοινωνία γονέων-εκπαιδευτικών

Η αποτελεσματική επικοινωνία γονέων-εκπαιδευτικών Δρ Γεώργιος Γιαννακόπουλος Ψυχίατρος παιδιών και εφήβων Η αποτελεσματική επικοινωνία γονέων-εκπαιδευτικών Εταιρεία Εκπαίδευσης και Ψυχοθεραπείας Αθήνα 2013 0 Copyright 2013 Γεώργιος Γιαννακόπουλος ISBN:

Διαβάστε περισσότερα

PHOTOVOICE. Κλειώ Κούτρα

PHOTOVOICE. Κλειώ Κούτρα PHOTOVOICE Κλειώ Κούτρα PHOTOVOICE ΤΙ ΕΙΝΑΙ PHOTOVOICE; ΓΙΑΤΊ ΠΡΈΠΕΙ ΝΑ ΤΟ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΉΣΕΤΕ; ΠΟΙΟΣ ΠΡΈΠΕΙ ΝΑ ΤΟ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΉΕΙ; ΠΟΤΕ ΜΠΟΡΕΙΤΕ ΝΑ ΤΟ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙΤΕ; ΠΏΣ ΜΠΟΡΕΊΤΕ ΝΑ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΉΣΕΤΕ PHOTOVOICE

Διαβάστε περισσότερα