Πανεπιστήμιο Κύπρου Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας Νέα Πάφος - Σαλαμίνα Βήτας Δημήτρης

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Πανεπιστήμιο Κύπρου Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας Νέα Πάφος - Σαλαμίνα Βήτας Δημήτρης"

Transcript

1 Πανεπιστήμιο Κύπρου Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας Νέα Πάφος - Σαλαμίνα Η Τοπογραφία και η Πολεοδομική τους Ανάπτυξη κατά την Ελληνιστική Περίοδο Βήτας Δημήτρης Τόμος Α - Κείμενο Διδακτορική Διατριβή Λευκωσία, 2013

2 Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας Ερευνητική Μονάδα Αρχαιολογίας Βήτας Δημήτρης Νέα Πάφος - Σαλαμίνα Η Τοπογραφία και η Πολεοδομική τους Ανάπτυξη κατά την Ελληνιστική Περίοδο Τόμος Α - Κείμενο Τόμος Β - Παράρτημα Επιγραφών, Εικόνες Διδακτορική Διατριβή Λευκωσία, 2013

3 Στην Έρρικα Στην Ερμάντα Στη Χρυσούλα

4 ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Καθηγητής Δημήτρης Μηχαηλίδης Ερευνητικός Σύμβουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Γιώργος Παπασάββας Πρόεδρος Καθηγήτρια Μαρία Ιακώβου Καθηγήτρια Jolanda Młynarczyk Καθηγητής Antoine Hermary Μελη

5 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η παρούσα διατριβή πραγματεύεται την τοπογραφία της Νέας Πάφου και της Σαλαμίνας κατά την Ελληνιστική περίοδο. Η πρώτη ιδρύθηκε κάπου ανάμεσα στα τέλη του 4 ου -αρχές του 3 ου αι. π.χ., σε μια μεταβατική περίοδο για την ιστορία της Κύπρου: κατάλυση των κυπριακών βασιλείων και έναρξη της πτολεμαιοκρατίας (με μια μικρή περίοδο κατοχής του νησιού από τους Αντιγονίδες). Αντίθετα, η δεύτερη είχε ήδη οχτώ αιώνες ύπαρξης και αξιόλογης πολιτισμικής προσφοράς, πριν από την έλευση των Πτολεμαίων. Κατά την Ελληνιστική περίοδο έπαιξαν και οι δύο καθοριστικό ρόλο στην ιστορία και το πολιτισμό του νησιού, ως πρωτεύουσες της πτολεμαϊκής επαρχίας της Κύπρου. Βασικός στόχος της διατριβής είναι η μελέτη της τοπογραφίας και της πολεοδομικής ανάπτυξης και εξέλιξης των συγκεκριμένων πόλεων κατά την Ελληνιστική περίοδο. Ακολούθησαν τα πολεοδομικά πρότυπα της εποχής, που χαρακτηρίζεται από μια μαζική ανοικοδόμηση πόλεων με πολλά κοινά χαρακτηριστικά, ή διατήρησαν στοιχεία της τοπικής παράδοσης; Επιπλέον, μέσα από τη συγκριτική μελέτη της τοπογραφίας και της ανάπτυξής τους γίνεται προσπάθεια να δοθεί απάντηση στο θέμα της ίδρυσης και του ιδρυτή της Νέας Πάφου, ενώ καταληκτικά αναζητούνται οι λόγοι που οδήγησαν στη μεταφορά της πρωτεύουσας από τη Σαλαμίνα στη Νέα Πάφο. Η μελέτη των αρχιτεκτονικών καταλοίπων που ανακαλύφθηκαν κατά καιρούς στους χώρους των συγκεκριμένων πόλεων αποτελούν το κύριο εργαλείο της έρευνας. Μέσα από τα αρχαιολογικά δεδομένα γίνεται προσπάθεια αναγνώρισης των κτηρίων στα οποία ανήκαν, διάκρισης των οικοδομικών φάσεων που γνώρισε η κάθε πόλη και τέλος απόδοσης της τοπογραφίας της κάθε πόλης. Ως βοηθητικά εργαλεία χρησιμοποιήθηκαν οι επιγραφές, χωρία από κείμενα αρχαίων συγγραφέων και η επιτόπια παρατήρηση. i

6 ABSTRACT This doctoral thesis is treating the topography of Nea Paphos and Salamis during the Hellenistic period. The former was founded in the years between the end of the 4 th and the beginning of the 3 rd cent. BC, in a transitive period for the history of Cyprus; abolition of Cypriot kingdoms and beginning of the Ptolemaic era (with a short period of occupation of the island by the Antigonids). On the other hand, the latter had already eight centuries of life and remarkable cultural offer, before the coming of Ptolemies. During the Hellenistic period both cities played determinative role as capitals of the Ptolemaic province of Cyprus. The main aim of the thesis is the study of the topography and the development and evolution of the town-planning of those cities during Hellenistic era. Did they follow the urban planning patterns of that period, characterized by a massive building of cities with many common characteristics or did they maintain elements of the local tradition? Moreover, through the comparative study of their topography and development an effort is made first of all to give an answer to a question concerning the foundation of Nea Paphos and secondly to find out the reasons that led to the transition of the Cypriot capital from Salamis to Nea Paphos. The study of architectural remains that were discovered within the area of the specific cities is the main tool of my research. Through the archaeological data an effort is made to identify the buildings to which they belonged, to distinguish the structural phases of each city and finally to reproduce the topography of each city. Inscriptions, texts of ancient writers and observation on the spot are the subsidiary tools for the research. ii

7 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ Είναι αρκετά τα άτομα που με βοήθησαν στην εκπόνηση της παρούσας διατριβής και θα ήθελα να τα ευχαριστήσω. Πρώτον απ όλους θα ήθελα να ευχαριστήσω τον καθηγητή και επόπτη μου κ. Δημήτρη Μιχαηλίδη για την καθοδήγηση και την υποστήριξη που μου παρείχε τόσο σε επιστημονικό όσο και σε ανθρώπινο επίπεδο. Το γεγονός ότι έθεσε στη διάθεσή μου τα ημερολόγιά του από τις ανασκαφές στην Οικία του Ορφέα, η παραχώρηση αδημοσίευτου ακόμα υλικού και η «ξενάγηση» στο χώρο της Νέας Πάφου ήταν κάποιες από τις ξεχωριστές βοήθειες που μου προσέφερε. Τον ευχαριστώ από καρδιάς. Θα ήθελα επίσης να ευχαριστήσω τα ακόλουθα άτομα: Τα μέλη της τριμελούς επιτροπής μου, την καθηγήτρια κα. Μ. Ιακώβου και τον αναπληρωτή καθηγητή κ. Γ. Παπασάββα για τις παρατηρήσεις τους και την επιστημονική υποστήριξη που μου παρείχαν. Επιπλέον, θα ήθελα να ευχαριστήσω προκαταβολικά τα δύο εξωτερικά μέλη της πενταμελούς επιτροπής, τον καθηγητή κ. A. Hermary του Université de Provence (ο οποίος είχε τύχει να είναι μέλος της τριμελούς επιτροπής κατά την υποστήριξη της διατριβής μου για την απόκτηση του DEA) και την καθηγήτρια κα. J. Młynarczyk του Instytut Archeologii UW για τον κόπο που θα καταβάλουν προκειμένου να διαβάσουν την παρούσα εργασία και να φθάσουν στις τελικές παρατηρήσεις τους. Τους πρώην συμφοιτητές και νυν Δόκτορες Θεοτόκη Θεοδούλου, Γιώργο Παπαντωνίου και Άννα Σατράκη που έθεσαν στη διάθεσή μου τις αδημοσίευτες ακόμα διατριβές τους και με βοήθησαν με κατατοπιστικά σχόλια και παρατηρήσεις πάνω σε θέματα που άπτονται των ενδιαφερόντων τους. Τον Dr W. Daszewski για το χρόνο που διέθεσε, παρά το πρόβλημα υγείας του, να μου δώσει ιδιαίτερα χρήσιμες πληροφορίες τόσο αναφορικά με τις υποθαλάσσιες έρευνες που είχε διεξάγει παλιότερα όσο και με το χώρο όπου ανασκάπτει η πολωνική αποστολή. Τον Dr H. Meyza τόσο για τις πληροφορίες που μου πρόσφερε σχετικά με τα αποτελέσματα των πρόσφατων ανασκαφικών ερευνών της πολωνικής αποστολής στο χώρο της Έπαυλης του Θησέα, όσο και για την ανανεωμένη κάτοψη της Έπαυλης του Θησέα, της Ελληνιστικής Οικίας και της Οικίας του Αιώνα. Την Dr Cl. Balandier για τις πληροφορίες που μου παρείχε για τις οχυρώσεις της Σαλαμίνας, αλλά κυρίως εκείνες της Νέας Πάφου. iii

8 Τον Dr J. Leonard για τις χρήσιμες υποδείξεις που έκανε σχετικά με την παράκτια τοπογραφία της πόλης, αναλαμβάνοντας τη διόρθωση άρθρου μου σχετικά την πιθανότητα ύπαρξης φάρου στη Νέα Πάφο. Θα ήταν ανεπίτρεπτη παράληψη εκ μέρους μου αν δεν εξέφραζα τις ευχαριστίες μου στον καθηγητή και φίλο Θ. Μαυρογιάννη, ο οποίος ήταν από τους πρώτους ανθρώπους που πίστεψε σε μένα, όταν ακόμα βρισκόμουν σε προπτυχιακό επίπεδο, με προέτρεψε, αλλά και με ενέπνευσε να συνεχίσω τις σπουδές μου σε ανώτερο επίπεδο. Πριν το τέλος, θα ήθελα να ευχαριστήσω την μητέρα μου, που στήριξε κι ενθάρρυνε τις αποφάσεις και τις προσπάθειές μου και τον πατέρα μου, που αν και δε βρίσκεται στη ζωή, η ανάμνηση των νουθεσιών του υπήρξε ιδιαίτερα παρήγορη στις δύσκολες στιγμές. Για το τέλος άφησα τα δύο πιο κοντινά μου πρόσωπα, την Ερμάντα και την Έρρικα, τις οποίες θα ήθελα να ευχαριστήσω για την κατανόηση και τη συμπαράσταση που μου έδειξαν, αλλά και για το χρόνο που τους χρωστούσα και μου τον προσέφεραν απλόχερα και αδιαμαρτύρητα προκειμένου να ολοκληρώσω τη μελέτη μου. iv

9 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΟΜΟΣ Α Περιλήψεις i Ευχαριστίες Περιεχόμενα Ι. Εισαγωγή 1 ΙΙ. Ιστορικό πλαίσιο 13 ΙΙΙ. Γεωγραφικό πλαίσιο 25 IV. Αρχιτεκτονική και πολεοδομία της Ελληνιστικής περιόδου 33 V. Νέα Πάφος: Τοπογραφία και πολεοδομική ανάπτυξη της πόλης κατά την Ελληνιστική περίοδο Πηγές Γραπτές πηγές Οδοιπορικά και περιγραφές ταξιδιωτών (13 ος -19 ος αι.) Αρχαιολογική έρευνα Το φυσικό περιβάλλον και ο αρχαιολογικός χώρος της Νέας Πάφου Ίδρυση της Νέας Πάφου και προϋπάρχοντες οικισμοί Προϋπάρχοντες οικισμοί Ιδρυτές της Νέας Πάφου Αρχιτεκτονικά κατάλοιπα και οικοδομικές φάσεις στη Νέα Πάφο της Ελληνιστικής περιόδου Αρχιτεκτονικά κατάλοιπα Τείχη Πύλες Ρωμαϊκή αγορά Ωδείο Ασκληπιείο Οικία του Διονύσου Έπαυλη του Θησέα Ελληνιστική Οικία Οικία του Αιώνα 96 iii v v

10 Οικία του Ορφέα Κάστρο των «40 Κολώνων» Λιμάνι και λιμενικές εγκαταστάσεις Θέατρο Χρυσοπολίτισσα Κατάλοιπα μη αναγνωρισθέντων οικοδομημάτων Οικοδομικές φάσεις της Νέας Πάφου Θεωρητική αποκατάσταση της τοπογραφίας της Νέας Πάφου κατά την Ελληνιστική περίοδο Τείχη Πύλες Πολεοδομικό πλέγμα Λιμάνι και λιμενικές εγκαταστάσεις Αγορά Γυμνάσιο Θέατρο Ναοί - Ιερά Ναός (Ιερό;) Αρτέμιδος Αγροτέρας Ναός Αφροδίτης Παφίας Ναός Λητούς Ναοί αφιερωμένοι στη δυναστική λατρεία Ναός στο λόφο Φανάρι Ιερό Απόλλωνος Υλάτη Υπόγεια Άγιος Λαμπριανός Αγία Σολομωνή Υπόγεια συγκροτήματα στο λόφο Φάμπρικα «Τούμπαλος» (Garrison s Camp) Βασιλικό Ανάκτορο Οικία Στρατηγού Συμπεράσματα Ίδρυση της Νέας Πάφου: μια νέα κυπριακή πόλη ή μια πτολεμαϊκή αποικία; Η ανάπτυξη της Νέας Πάφου και η ανάδειξή της σε πρωτεύουσα της Κύπρου 177 vi

11 VI. Σαλαμίνα: Τοπογραφία και πολεοδομική ανάπτυξη της πόλης κατά την Ελληνιστική περίοδο Πηγές Γραπτές πηγές Οδοιπορικά και περιγραφές ταξιδιωτών (14 ος -19 ος αι.) Αρχαιολογική έρευνα Το φυσικό περιβάλλον και ο αρχαιολογικός χώρος της Σαλαμίνας Η Σαλαμίνα πριν από την Ελληνιστική περίοδο Ίδρυση της Σαλαμίνας Η Σαλαμίνα κατά τη Γεωμετρική και την Αρχαϊκή περίοδο (11 ος -6 ος αι. π.χ.) Η Σαλαμίνα κατά την Κλασική περίοδο (5 ος -4 ος αι. π.χ.) Ιστορική ανασκόπηση Αρχαιολογικά δεδομένα Γραπτές πηγές Ισοκράτης Θεωρητική αποκατάσταση της τοπογραφίας της Σαλαμίνας κατά την Ελληνιστική περίοδο Τείχη Πολεοδομικό πλέγμα Λιμάνι και λιμενικές εγκαταστάσεις Αγορά Γυμνάσιο Θέατρο Ναοί Ιερά Ναός (ή ναοί) Διός (Ολυμπίου, Σωτήρος) Ναός/Ιερό Αφροδίτης (;) Ναοί Ερμή και Ηρακλή Ναός Σέραπι (Σεραπείο) Ναός αφιερωμένος στη δυναστική λατρεία Ναός Αθηνάς Ανάκτορο Διάσπαρτα αρχιτεκτονικά κατάλοιπα «Ελαιοτριβείο» 262 vii

12 «Καμπανόπετρα» Συμπεράσματα 263 VII. Επίλογος 270 Συντομογραφίες 282 Βιβλιογραφία 285 ΤΟΜΟΣ Β Παράρτημα (Κατάλογος επιγραφών αναφορικά με τη Σαλαμίνα και τη Νέα Πάφο) 1 Κατάλογος Εικόνων 21 Εικόνες viii

13 ΠΑΦΟΣ, ΣΑΛΑΜΙΝΑ: Η ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ Η ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΗ ΤΟΥΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ I. Εισαγωγή Με τον θάνατο του Αλέξανδρου Γ, το 323 π.χ., άνοιξε ένα νέο κεφάλαιο της αρχαίας ιστορίας, αυτό της Ελληνιστικής περιόδου. Η εισαγωγή όμως αυτού του κεφαλαίου άρχισε να γράφεται λίγα χρόνια νωρίτερα, με τη νίκη του Φιλίππου Β στη μάχη της Χαιρώνειας (338 π. Χ.), αλλά και με την εκστρατεία του Αλέξανδρου Γ στην ανατολή. Οι ζυμώσεις που έγιναν αυτά τα 15 χρόνια ωρίμασαν και καρποφόρησαν υπό τη μορφή αλλαγών, σε όλους τους τομείς του δημόσιου και ιδιωτικού βίου, από τα πρώτα κιόλας χρόνια της Ελληνιστικής περιόδου. Στον τομέα της πολιτικής η σημαντικότερη αλλαγή που επήρθε ήταν η δημιουργία μεγάλων ελληνιστικών βασιλείων και ισχυρών συμπολιτειών, η κατάρρευση της πόληςκράτους και η συνεπακόλουθη «υποταγή» της στη νέα πολιτική πραγματικότητα. Ως συνέπεια της νέας τάξης πραγμάτων το πολιτικό κέντρο βάρους μετατοπίστηκε από την κυρίως Ελλάδα στις μεγάλες μητροπόλεις της ανατολής, την Αλεξάνδρεια, την Αντιόχεια, την Πέργαμο. Απόρροια αυτής της αλλαγής του πολιτικού σκηνικού ήταν μια μαζική μετανάστευση Ελλήνων προς τα νέα, μεγάλα και μικρά, αστικά κέντρα της ελληνιστικής ανατολής. Το πολιτικό μόρφωμα που δημιουργήθηκε αυτήν την εποχή, μπορεί να οδήγησε στην κατάλυση της πόλης-κράτους, δε σήμανε όμως και την πλήρη κατάργηση θεσμών και οργάνων της τοπικής αυτοδιοίκησης. Σε πολλές πόλεις της εποχής τεκμηριώνεται η ύπαρξη αγοράς πολιτικού τύπου, για τη συγκέντρωση του δήμου, καθώς και η παρουσία βουλευτικού σώματος. Φαίνεται δηλαδή ότι οι ελληνικές πόλεις της εποχής διατήρησαν μια μορφή αυτονομίας και κάποια κατάλοιπα δημοκρατικών θεσμών, στην ουσία όμως ήταν πλήρως εξαρτώμενες από τη βασιλική εξουσία. Η απώλεια της ανεξαρτησίας της πόλης-κράτους είχε σαν επακόλουθο και την υποβάθμιση του ρόλου του πολίτη. Το άτομο άρχισε να αντιλαμβάνεται ότι τα όρια του κράτους του ξεπερνούσαν πλέον κατά πολύ αυτά της πόλης του και χάνονταν μέσα στις απέραντες εκτάσεις των βασιλείων. Παράλληλα συνειδητοποίησε ότι η τύχη του δεν ήταν συνυφασμένη με την τύχη της πόλης του, αφού αυτή δεν καθοριζόταν πια από το σύνολο των πολιτών που την απάρτιζαν, αλλά από τον εκάστοτε βασιλιά. 1

14 Η μη ενασχόληση πλέον του ανθρώπου με τα κοινά είχε σαν αποτέλεσμα την απεμπλοκή του από το σύνολο και τη στροφή προς τον εαυτό του. Η νέα αυτή κατάσταση αποτυπώνεται ξεκάθαρα στα κηρύγματα των νέων φιλοσοφικών ρευμάτων 1 και πιο συγκεκριμένα των Επικουρείων, που υποστήριζαν την προσωπική ευτυχία, και των Κυνικών, που διακήρυτταν ότι ο άνθρωπος θα πρέπει να αποσυρθεί από την κοινωνία και να ζει ως περιπλανώμενος επαίτης. Η ανεξαρτητοποίηση του ατόμου από την κοινότητα, άρχισε να του δημιουργεί φόβους και ανασφάλειες για την τύχη και το μέλλον του. Έτσι, μέσα στην απόγνωση που δημιούργησε η κατάρρευση των πόλεων-κρατών, ο άνθρωπος της Ελληνιστικής περιόδου άρχισε να αναζητά νέους θεούς για να τους εμπιστευτεί την τύχη του, για να του συμπαρασταθούν στις καθημερινές δυσκολίες και για να τον θεραπεύσουν από τις αρρώστιες. η πατροπαράδοτη θρησκεία των Κλασικών χρόνων δεν μπορούσε πλέον να ανταποκριθεί στις σύγχρονες ανάγκες της εποχής, γιατί συνδεδεμένη καθώς ήταν με το προϋπάρχον πολιτικό σύστημα, άρχισε να παρακμάζει και να τίθεται υπό αμφισβήτηση. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα την ταχεία εξάπλωση των μυστηριακών λατρειών της ανατολής και της Αιγύπτου, 2 που δε συνδέονταν με τη λατρεία μιας πόλης, αλλά προσέφεραν προσωπική σωτηρία και είχαν διεθνή χαρακτήρα. Το ελληνικό δωδεκάθεο, δεν έπαψε να υφίσταται. απεναντίας, παρέμεινε η επίσημη θρησκεία του ελληνιστικού κόσμου, αλλά μέσα στο γενικότερο κλίμα των ανακατατάξεων, δέχτηκε κι αυτό κάποιες αλλαγές. Ως αποτέλεσμα των αλλαγών αυτών επήρθε ένας θρησκευτικός συγκρητισμός, κατά τον οποίο, πολλές παλιές θεότητες, παραμελημένες ως ένα βαθμό, ταυτίστηκαν με νεότερες αποκτώντας έτσι νέα μορφή και νέα σύμβολα, ενώ παράλληλα η λατρεία τους ανανεώθηκε (π.χ. ο Σέραπις, ταυτίστηκε με τον Άδη και τον Πλούτωνα και η Ίσιδα με ένα μεγάλο φάσμα θεοτήτων, όπως η Μεγάλη Μητέρα, η Αφροδίτη, η Αστάρτη, η Ειλείθυια, η Υγεία, κ.ά.). Παράλληλα έκανε την εμφάνισή της μια νέα μορφή λατρείας, άγνωστη έως τότε στον ελληνικό κόσμο, η δυναστική λατρεία. Η συγκεκριμένη μορφή λατρείας είχε τις ρίζες της στις μεγάλες αυτοκρατορίες της ανατολής, εκεί όπου ο βασιλιάς θεωρείτο ότι είχε θεϊκή καταγωγή και λατρευόταν ως θεός από τους υπηκόους του. Αυτή η τακτική υιοθετήθηκε αρχικά από τον Αλέξανδρο Γ στην προσπάθειά του για συγχώνευση των λαών, για τη δημιουργία μιας αυτοκρατορίας όπου δε θα υπήρχαν νικητές και ηττημένοι. Στο αίτημά του για «προσκύνηση» αντέδρασαν έντονα οι Μακεδόνες και οι Έλληνες σύντροφοί του, αργότερα όμως, με τη διάσπαση της αυτοκρατορίας του και τη δημιουργία 1 Μπενάκης & Ρούσσος 1974, Για τη θρησκεία κατά την Ελληνιστική περίοδο, cf. Παπαχατζής, 1974,

15 των ελληνιστικών βασιλείων, οι Διάδοχοί του εφάρμοσαν τον θεσμό της δυναστικής λατρείας για σκοπούς πολιτικής προπαγάνδας. Η Ελληνιστική περίοδος, πέραν της κατάρρευσης της πόλης-κράτους με όσα αυτή συνεπαγόταν, επέφερε ευεργετικές αλλαγές στους τομείς της οικονομίας, των επιστημών και των τεχνών. Η κατάκτηση της ανατολής από τον Αλέξανδρο Γ, του έδωσε πρόσβαση σε όλο τον συσσωρευμένο πλούτο που ήταν κρυμμένος στα θησαυροφυλάκια των Αχαιμενιδών, ενώ παράλληλα επέτρεψε την εκμετάλλευση όλων των πλουτοπαραγωγικών πηγών τους. Η ίδρυση νέων πόλεων στα κατακτηθέντα εδάφη και η συνεπακόλουθη μετανάστευση των Ελλήνων εκεί, άνοιξε τον δρόμο στην ευρεία διανομή του πλούτου αυτού σε όλη την έκταση του ελληνιστικού κόσμου. Η ταχεία κυκλοφορία του χρήματος αύξησε την παραγωγή, ενώ παράλληλα υπήρξε ευεργετική για το εμπόριο και τη βιοτεχνία, αλλά και για τη γεωργία και την κτηνοτροφία. Βέβαια, η οικονομία παρέμεινε ανθηρή για όσο διάστημα άκμαζαν τα ελληνιστικά βασίλεια. Η σταδιακή παρακμή τους και οι μεταξύ τους πόλεμοι, από τα μέσα περίπου του 3 ου αι. π.χ. είχαν και τις ανάλογες επιπτώσεις για την οικονομία. 3 Η στενή επαφή που είχε το ελληνικό πνεύμα με τα επιτεύγματα των μεγάλων πολιτισμών της ανατολής, έδωσε μια άνευ προηγουμένου ώθηση στις επιστήμες και στις τέχνες, που βρήκαν γόνιμο έδαφος να αναπτυχθούν και να προοδεύσουν στις αυλές των ελληνιστικών βασιλέων. Οι περισσότεροι από αυτούς, με πρωτοπόρους κατά κύριο λόγο τους Πτολεμαίους και κατόπιν τους Ατταλίδες, αναδείχτηκαν σε Μαικήνες των γραμμάτων και των τεχνών, δαπανώντας υπέρογκα ποσά για την ίδρυση και συντήρηση βιβλιοθηκών και γυμνασίων, αλλά και για την προσέλκυση επιστημόνων και ανθρώπων του πνεύματος στις αυλές τους. Αυτήν την εποχή γεννήθηκε η επιστήμη της φιλολογίας στην Αλεξάνδρεια, τα μαθηματικά και η γεωμετρία γνώρισαν πρωτοφανή άνθιση, με σημαντικότερους εκπροσώπους τον Ευκλείδη και τον Αρχιμήδη (η συνεισφορά του οποίου υπήρξε τεράστια και στους τομείς της μηχανικής και της φυσικής), η αστρονομία έκανε ένα μεγάλο θεωρητικό άλμα με τη διατύπωση της θεωρίας του ηλιοκεντρικού συστήματος από τον Αρίσταρχο (θεωρεία, η οποία αιώνες μετά επαληθευτηκε από τον Κοπέρνικο), η γεωγραφία καθιερώθηκε ως επιστήμη μέσα από το έργο του Ερατοσθένη, ενώ και η ιατρική έκανε άλματα προόδου, χάρη στις μελέτες και τα έργα σπουδαίων γιατρών της εποχής, όπως ο Ηρόφιλος, ο Ερασίστρατος, ο Απολλώνιος και ο Γαληνός. 4 Όλα τα χαρακτηριστικά της Ελληνιστικής περιόδου περικλείονται μέσα στη θεωρεία των πέντε τάσεων της εποχής, που πρωτοδιατυπώθηκαν από τον J. J. Pollitt και 3 Για την οικονομία κατά την Ελληνιστική περίοδο, cf. Σακελλαρίου 1974, Για τις επιστήμες κατά την Ελληνιστική περίοδο, cf. Κονομής et al., 1974,

16 πλέον είναι κοινά αποδεκτές από το σύνολο των ερευνητών. Οι πέντε αυτές τάσεις που επηρέασαν όλες τις εκφάνσεις του δημόσιου και του ιδιωτικού βίου της Ελληνιστικής περιόδου είναι η εμμονή με την τύχη, η θεατρικότητα, ο ατομικισμός, ο κοσμοπολιτισμός και η επιστημονική νοοτροπία. 5 Σε μια εποχή που τα πάντα άλλαζαν με πολύ γοργούς ρυθμούς, βασίλεια και αυτοκρατορίες χάνονταν σε μία μάχη, βασιλείς ανέβαιναν, αλλά κι έπεφταν από τον θρόνο τους σε μία νύχτα, πόλεις άκμαζαν και παρήκμαζαν από τη μία στιγμή στην άλλη, η συμβολή της τύχης σε ατομικό και σε συλλογικό επίπεδο άρχισε να αποκτά πολύ μεγάλη σημασία. Η αγωνία και η ανησυχία που διακατέχει κάθε άτομο και κάθε κοινωνία αναφορικά με το μέλλον, μετατράπηκε κατά την Ελληνιστική περίοδο σε ένα είδος εμμονής με την τύχη, σε σημείο που θεοποιήθηκε, παίρνοντας τα χαρακτηριστικά μιας γυναικείας θεότητας, την οποία όλοι οι άνθρωποι φοβούνταν, επειδή τη θεωρούσαν απρόβλεπτη και πολλές φορές κακεντρεχή. Η σημασία που απέκτησε η θεοποιημένη τύχη φαίνεται από την ευρεία διάδοση που γνώρισε η γλυπτή μορφή της προσωποποιημένης Τύχης, η οποία στηνόταν σε κάθε μεγάλη πόλη ως προστάτιδα θεά. Χαρακτηριστικό και ιδιαίτερα γνωστό παράδειγμα της προσωποποιημένης Τύχης ως προστάτιδας θεάς αποτελεί η Τύχη της Αντιόχειας, έργο του γλύπτη Ευτυχίδη. Παράλληλα με την εμμονή για την τύχη, αναπτύχθηκε μια έντονη θεατρική νοοτροπία, υπό την έννοια ότι οι άνθρωποι της εποχής ένιωθαν ότι η τύχη ήταν ο σκηνοθέτης της ζωής τους, εκείνη που έστηνε το σκηνικό και την πλοκή της καθημερινότητας μέσα στην οποία καλείτο ο κάθε άνθρωπος να παίξει τον δικό του ρόλο. Ωστόσο, η θεατρικότητα της εποχής δεν εκφράστηκε μόνο μέσα από τη σκοπιά του ηθοποιού, δηλαδή του ατόμου που καλείται να παίξει στο έργο που του σκηνοθέτησε η τύχη, αλλά και από την πλευρά του ακροατή, του ατόμου δηλαδή που προσδοκά να μείνει έκθαμβο μπροστά σε μια συγκλονιστική παράσταση. Αυτήν την πλευρά της θεατρικότητας εκμεταλλεύτηκαν πολλοί ηγεμόνες και πολιτικοί της εποχής, διοργανώνοντας εντυπωσιακούς εορτασμούς, πομπές κι εκθέσεις με σκοπό να εντυπωσιάσουν και να θαμπώσουν τον απλό κόσμο και μέσα από αυτόν τον εντυπωσιασμό να μπορούν πιο εύκολα να τον χειραγωγήσουν. Το στοιχείο της θεατρικότητας παρουσιάζεται σε όλο του το μεγαλείο στον τομέα της τέχνης. Κατά την Ελληνιστική περίοδο εμφανίζεται το δραματικό πορτραίτο, μέσα από το οποίο αποδίδονται τα συναισθήματα και η ψυχοσύνθεση του εικονιζόμενου προσώπου. 6 Έντονη επίδραση της θεατρικότητας εντοπίζεται και στην αρχιτεκτονική, όπου επικρατεί η 5 Για τις πέντες τάσεις που χαρακτηρίζουν την Ελληνιστική περίοδο, cf. Pollitt 2000, Pollitt 2000,

17 αγάπη για τα θεατρικά σκηνικά, η διαμόρφωση εντυπωσιακών εσωτερικών χώρων και η σταδιακή αποκάλυψη του οικοδομικού συγκροτήματος στον επισκέπτη. 7 Ο τομέας της γλυπτικής, με την εμφάνιση του ελληνιστικού μπαρόκ, αποτελεί την κυριότερη έκφραση της θεατρικής νοοτροπίας στην τέχνη, με την απόδοση προσώπων με έντονες εκφράσεις, που θυμίζουν μάσκες τραγωδιών, και ογκωδέστατων σωμάτων, γεμάτα ένταση. 8 Τέλος, η τέχνη του ψηφιδωτού με τις συχνές αναπαραστάσεις θεατρικών σκηνών, ηθοποιών και προσωπείων αποτελεί άλλο ένα χαρακτηριστικό δείγμα της θεατρικότητας της εποχής. 9 Η κατάργηση του πολιτικού μορφώματος της πόλης-κράτους και η δημιουργία των μεγάλων ελληνιστικών βασιλείων, οδήγησαν στην ανάπτυξη του ατομικισμού. Το άτομο, που είχε πρωτεύοντα ρόλο μέσα στα στενά όρια της πόλης-κράτους και αποφάσιζε μαζί με τους συμπολίτες του για την τύχη της πόλης του, βρέθηκε πλέον μέσα σε έναν κόσμο τεραστίων διαστάσεων, που κινείτο στους ρυθμούς που του υπαγόρευαν οι μεγάλοι βασιλείς της εποχής. Η απώλεια της ιδιότητας του πολίτη οδήγησε τον άνθρωπο της εποχής σε μια στροφή προς τον εαυτό του και στη διαμόρφωση μιας φιλοσοφίας, σύμφωνα με την οποία τίποτα δεν ήταν πιο σημαντικό απ όσα ο ίδιος έκανε, σκεφτόταν και βίωνε. Ακραία έκφραση αυτής της αντίληψης αποτελούσαν τα κηρύγματα και ο τρόπος ζωής των κυνικών φιλοσόφων, οι οποίοι αποσύρονταν από την κοινωνία και ζούσαν ως περιπλανώμενοι επαίτες, στοχεύοντας στην αυτάρκεια μέσω της αυτοπειθαρχίας. Μια πιο μετριοπαθή έκφραση της ατομικιστικής αντίληψης αποτελούσαν τα κηρύγματα των επικούριων, οι οποίοι αποσκοπούσαν στην προσωπική ευτυχία, που πίστευαν ότι θα επιτύγχαναν μέσα από την καλλιέργεια της ηδονής, της απουσίας δηλαδή ή του περιορισμού του πόνου. Ως αποτέλεσμα αυτής της έκφρασης του ατομικισμού της Ελληνιστικής περιόδου ήταν η εξάπλωση των μυστηριακών θρησκειών της ανατολής, οι οποίες προσέφεραν σε όσους μυούνταν σε αυτές, προσωπική σωτηρία από την αβεβαιότητα και τους κινδύνους που έκρυβαν οι εναλλαγές της τύχης. Η εκστρατεία του Αλέξανδρου Γ στην ανατολή και η δημιουργία της αχανούς αυτοκρατορίας του κατάργησε τα φυσικά και εθνοπολιτιστικά σύνορα που χώριζαν τον ελληνικό κόσμο από τους πολιτισμούς της ανατολής, φέρνοντας κοντά λαούς που μέχρι τότε ήταν άγνωστοι μεταξύ τους. Η ίδρυση νέων ελληνικών πόλεων στα βάθη της Ασίας επέτρεψε τη μαζική μετανάστευση πολλών Ελλήνων και Μακεδόνων στην ανατολή, σε βαθμό που να μπορεί να γίνει λόγος για ένα νέο ελληνικό αποικισμό. Οι νεοϊδρυθείσες αυτές πόλεις, που αποσκοπούσαν στη διάδοση του ελληνικού τρόπου ζωής, έγιναν στην ουσία χωνευτήρια λαών και πολιτισμών, αφού πλέον στο εσωτερικό τους κατοικούσαν 7 Pollitt 2000, Pollitt 2000, Pollitt 2000,

18 άτομα με διαφορετική εθνική, πολιτιστική και κοινωνική ταυτότητα. Ο κάθε άνθρωπος, ανεξαρτήτως εθνικότητας και πολιτιστικού και εθνικού υπόβαθρου, «απαλλαγμένος» από τα στενά όρια της κλασικής πόλης-κράτους, μπορούσε να ζήσει και να εργαστεί σε οποιοδήποτε σημείο του απέραντου ελληνιστικού κόσμου επιθυμούσε, δίνοντας στη συγκεκριμένη εποχή τα χαρακτηριστικά μιας πρώιμης παγκοσμιοποίησης. Ο κοσμοπολιτισμός που χαρακτηρίζει την Ελληνιστική περίοδο περικλείεται στα φιλοσοφικά κηρύγματα του Ζήνωνος του Κιτιέως και των στωικών φιλοσόφων: «Καὶ μὴν ἡ πολὺ θαυμαζομένη πολιτεία τοῦ τὴν Στωικῶν αἵρεσιν καταβαλομένου Ζήνωνος εἰς ἓν τοῦτο συντείνει κεφάλαιον, ἵνα μὴ κατὰ πόλεις μηδὲ δήμους οἰκῶμεν ἰδίοις ἕκαστοι διωρισμένοι δικαίοις, ἀλλὰ πάντας ἀνθρώπους ἡγώμεθα δημότας καὶ πολίτας, εἷς δὲ βίος ᾖ καὶ κόσμος, ὥσπερ ἀγέλης συννόμου νόμῳ κοινῷ συντρεφομένης» (Πλουτ. Περί Ἀλεξ. Ι, 6). Μπορεί ο κοσμοπολιτισμός της Ελληνιστικής περιόδου να περιόρισε την παραδοσιακή διάκριση μεταξύ Ελλήνων και βαρβάρων, ωστόσο, μια νέα, κοινωνική διάκριση εμφανίστηκε τη συγκεκριμένη περίοδο, βασισμένη στη μόρφωση και στη γνώση του κάθε ανθρώπου. Κατά την Ελληνιστική εποχή νέοι ορίζοντες ανοίχτηκαν στους τομείς των επιστημών και των γραμμάτων. Σε αυτό συνέβαλλε σημαντικά η ίδρυση του Μουσείου και της Βιβλιοθήκης της Αλεξάνδρειας και της Βιβλιοθήκης της Περγάμου, που αποτέλεσαν ουσιαστικά τα πρώτα ανώτατα εκπαιδευτικά και ερευνητικά ιδρύματα. Σε αυτούς τους χώρους και με χρηματοδότηση των μεγάλων βασιλέων της εποχής, ζούσαν κι εργάζονταν ομάδες επιστημόνων, οι οποίοι με το έργο τους οδήγησαν τις επιστήμες των μαθηματικών, της φυσικής, της αστρονομίας, της γεωγραφίας, της ιατρικής σε νέα επίπεδα. Τότε γεννήθηκε και η επιστήμη της φιλολογίας, μέσα από την προσπάθεια συγκέντρωσης όσο το δυνατόν περισσότερων χειρόγραφων στις μεγάλες βιβλιοθήκες της εποχής, την ταξινόμησή τους και τη συγγραφή μελετών και σχολίων πάνω σε έργα της πρωιμότερης ελληνικής γραμματείας. Η Ελληνιστική περίοδος λοιπόν αποτέλεσε μία περίοδο μεγάλων αλλαγών, κατά την οποία οι σπουδαιότεροι πολιτισμοί της ανατολικής Μεσογείου άρχισαν να αλληλεπιδρούν μεταξύ τους, προσφέροντας ο καθένας το δικό του στοιχείο στη διαμόρφωση ενός οικουμενικού ελληνιστικού πολιτισμού. Ποια όμως ήταν η θέση της Κύπρου μέσα στη δίνη όλων αυτών των κοσμογονικών αλλαγών και ζυμώσεων; Στο σταυροδρόμι τριών ηπείρων, το νησί μπορεί να μην κατέστη ποτέ το κέντρο των πολιτικών, οικονομικών ή πολιτιστικών εξελίξεων, από την αρχή όμως αποτέλεσε μια πολυπόθητη επαρχία για όλους τους Διαδόχους που ονειρεύονταν να δημιουργήσουν ισχυρά βασίλεια. Η αρχή της Ελληνιστικής περιόδου επιφύλασσε μια μεγάλη αλλαγή στην 6

19 πολιτική ιστορία του νησιού. μέσα από μια σειρά βίαιων συγκρούσεων μεταξύ των Διαδόχων και πιο συγκεκριμένα του Πτολεμαίου του Λάγου με τον Αντίγονο Μονόφθαλμο αρχικά και στη συνέχεια με τον Δημήτριο Πολιορκητή, στις οποίες πήραν μέρος και οι βασιλείς της Κύπρου, τασσόμενοι με τη μία ή την άλλη παράταξη, το νησί προσαρτήθηκε τελικά στο πτολεμαϊκό βασίλειο, του οποίου παρέμεινε αναπόσπαστο τμήμα έως την υποταγή του τελευταίου στη Ρώμη, παράλληλα όμως γνώρισε και την κατάλυση των τοπικών βασιλείων. Ως επαρχία του βασιλείου της Αιγύπτου, η Κύπρος δέχτηκε έντονες επιδράσεις από την Αλεξάνδρεια σε πολιτικό, οικονομικό και πολιτιστικό επίπεδο. Δυστυχώς, οι πηγές που κάνουν λόγο για την ελληνιστική Κύπρο είναι ελάχιστες, με αποτέλεσμα η ιστορία του νησιού κατά τη συγκεκριμένη περίοδο να σώζεται αποσπασματικά, αφήνοντας πολλά σκοτεινά σημεία. Η μελέτη των κυπριακών πόλεων θα μπορούσε να διαλευκάνει κάποια από αυτά τα σημεία, προσφέροντας πληροφορίες σχετικά με την πολιτική οργάνωση, την οικονομία, τη θρησκεία, τον τρόπο ζωής, τον πολιτισμό της ελληνιστικής Κύπρου. Σίγουρα, η μελέτη όλων των κυπριακών πόλεων κατά την Ελληνιστική περίοδο δε θα μπορούσε να αποτελέσει αντικείμενο μιας διδακτορικής διατριβής, καθώς θα ξεπερνούσε κατά πολύ τα όρια, τις απαιτήσεις και τα ζητούμενα μιας έρευνας τέτοιου επιπέδου. Γι αυτό η παρούσα έρευνα θα περιοριστεί στη μελέτη των σημαντικότερων πόλεων αυτής της περιόδου στην Κύπρο, της Σαλαμίνας και της Νέας Πάφου, των πόλεων δηλαδή που αποτέλεσαν τα διοικητικά κέντρα του νησιού κατά την περίοδο της πτολεμαιοκρατίας. Έτσι, βασικό κριτήριο για την επιλογή των συγκεκριμένων πόλεων στάθηκε η σπουδαιότητά τους κατά την ελληνιστική περίοδο, στοιχείο που ενισχύεται ακόμα περισσότερο από το γεγονός ότι η μία διαδέχτηκε την άλλη ως πρωτεύουσα της πτολεμαϊκής επαρχίας της Κύπρου. Όσον αφορά το σκοπό της έρευνας αυτής, είναι να προσπαθήσει να δώσει απαντήσεις σε μια σειρά ερωτημάτων, τόσο αναφορικά με την εικόνα και τη λειτουργία των πόλεων αυτών όσο και με μερικές πτυχές της ιστορίας της Κύπρου κατά τη συγκεκριμένη περίοδο. Πριν τεθούν όμως τα ερωτήματα που θα αποτελέσουν τους άξονες έρευνας της παρούσας διατριβής, πρέπει να δοθούν κάποιες διευκρινίσεις σχετικά με την έννοια του όρου «Πόλη», έτσι τουλάχιστον όπως χρησιμοποιείται μέσα στο κείμενο. Ο όρος «Πόλη» (πόλις) περιέκλειε και περικλείει πολλές έννοιες ανάλογα με το χώρο και το χρόνο που εξετάζεται. 10 Σίγουρα, η δομή, η μορφή και η λειτουργία μιας ελληνιστικής πόλης (που 10 Ιδιαίτερα κατατοπιστικές και βοηθητικές είναι οι δημοσιεύσεις των πρακτικών διαφόρων συνεδρίων που διοργανώθηκαν από το Copenhagen Polis Centre, όπου ερευνώνται και αναλύονται διεξοδικά προβληματισμοί γύρω από κάθε χωροχρονική πτυχή του όρου «πόλις». 7

20 είναι το βασικό αντικείμενο έρευνας της παρούσας διατριβής) είναι εντελώς διαφορετική από εκείνη της πόλης-κράτους. Η τελευταία συνίστατο σε ένα αστικό κέντρο (που περιελάμβανε όλα τα απαραίτητα οικοδομήματα για τη σωστή και την ομαλή λειτουργία του διοικητικού, του θρησκευτικού, του οικονομικού, του πολιτιστικού και του στρατιωτικού τομέα), μαζί με τις αγροτικές περιοχές που το περιέβαλλαν, και στο κοινωνικό σύνολο, δηλαδή τους πολίτες (τα άτομα με πλήρη πολιτικά δικαιώματα) και τους απλούς κατοίκους (άτομα δηλαδή χωρίς πολιτικά δικαιώματα, όπως γυναίκες, παιδιά, ξένοι, μέτοικοι και δούλοι). 11 Μία πόλη-κράτος ήταν σχετικά μικρή σε έκταση και σε πληθυσμό, ενώ η δομή της εξαρτιόταν από το πολίτευμά της. Έτσι, μετά την εμφάνιση και την εδραίωση της δημοκρατίας, πολλές πόλεις της Κλασικής περιόδου χαρακτηρίζονται από την ύπαρξη χώρων και κτηρίων, όπως η αγορά, το βουλευτήριο και το πρυτανείο, όπου έδρευαν και λειτουργούσαν οι διοικητικοί θεσμοί τους. 12 Αντίθετα με την πόλη-κράτος, η ελληνιστική πόλη 13 είναι μεγαλύτερη σε έκταση και σε πληθυσμό, αρκετά ετερογενής αναφορικά με την εθνολογική σύσταση των κατοίκων της, και παρόλο που διασώζει αρκετά από τα στοιχεία πολιτειακής οργάνωσης και αυτοδιοίκησης της πρώτης (στα πλαίσια μιας μορφής αυτονομίας που παραχωρείτο συνήθως εκ των άνωθεν), αποτελεί κατεξοχήν «δημιούργημα» των βασιλέων της εποχής. Η ίδρυση νέων πόλεων ή η αναδιαμόρφωση παλαιότερων εξυπηρετεί πλέον πολιτικές σκοπιμότητες, όπως η διατήρηση κατακτηθέντων εδαφών, η διασφάλιση εμπορικών δρόμων, ο εξελληνισμός και η εξάπλωση του ελληνικού τρόπου ζωής στις αχανείς εκτάσεις της πρώην Περσικής αυτοκρατορίας και η προβολή των ελληνιστικών ηγεμόνων, οι οποίοι μέσα από μεγάλα οικοδομικά έργα επιδίωκαν να προβάλουν την ισχύ και το μεγαλείο του βασιλείου τους. 14 Στην παρούσα έρευνα λοιπόν, με τον όρο «Πόλη» νοείται το αστικό κέντρο, ο χώρος δηλαδή που περικλείεται εντός των τειχών και το σύνολο των δημόσιων και ιδιωτικών κτηρίων που διαμορφώνουν την εικόνα της. Ως εκ τούτου, θέματα που αφορούν την πολιτική οργάνωση και τους θεσμούς, τις λατρείες και το πολιτιστικό επίπεδο των δύο υπό μελέτη πόλεων δε θα αποτελέσουν αντικείμενο έρευνας, παρόλο που κάποια από αυτά τα θέματα ενδέχεται να θιγούν ακροθιγώς μέσα από τη μελέτη των ανάλογων κτηρίων. Με βάση λοιπόν αυτά τα δεδομένα, η μελέτη της Νέας Πάφου και της Σαλαμίνας είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα, αφού πρόκειται για δύο εκ διαμέτρου αντίθετες περιπτώσεις. Η πρώτη αποτέλεσε δημιούργημα της Πρώιμης Ελληνιστικής περιόδου (τέλη 11 Hansen 1993, Hoepfner 2004, Gauthier 1993, Owens 2004,

21 του 4 ου αι. π.χ.), οπότε είναι πολύ πιθανό να έφερε όλα εκείνα τα στοιχεία που χαρακτηρίζουν μια ελληνιστική πόλη. 15 Αντίθετα η Σαλαμίνα, διαδεχόμενη την Έγκωμη κατά τον 11 ο αι. π.χ., εξελίχτηκε στη σημαντικότερη πόλη του νησιού κατά την Αρχαϊκή και την Κλασική περίοδο. Ως έδρα του ομώνυμου βασιλείου και μία εκ των σημαντικότερων πόλεων της ανατολικής Μεσογείου, υπήρξε φορέας των τοπικών παραδόσεων και ιδιομορφιών, παράλληλα όμως ήταν δεκτική σε επιρροές τόσο από την ανατολή όσο και από το χώρο του Αιγαίου και ιδιαίτερα από την Αθήνα του 5 ου αι. π.χ. Παρουσιάζει λοιπόν ιδιαίτερο ενδιαφέρον πώς η συγκεκριμένη πόλη, που είχε διαγράψει μια αξιοσημείωτη πορεία στην ιστορία και τον πολιτισμό της Κύπρου, εξελίχτηκε κατά την Ελληνιστική περίοδο και σε ποιο βαθμό υιοθέτησε στοιχεία ελληνιστικής πόλης. Έτσι, μέσα σε αυτά τα πλαίσια, το βασικό ερώτημα που θα απασχολήσει την παρούσα διατριβή αφορά τη μορφή και την εικόνα, το πώς ήταν χτισμένες δηλαδή αυτές οι δύο πόλεις κατά τους Ελληνιστικούς χρόνους και βέβαια το βαθμό που υιοθέτησαν και αφομοίωσαν τους αρχιτεκτονικούς και πολεοδομικούς νεωτερισμούς της εποχής. Σε αυτό το σημείο πρέπει να σημειωθεί και να τονιστεί ότι επιδίωξη του γράφοντος είναι να περιορίσει την έρευνα για την πολεοδομία και την τοπογραφία των δύο πόλεων αποκλειστικά και μόνο στο αστικό κέντρο της κάθε μιας, στο χώρο δηλαδή που περικλειόταν intra muros. Έτσι, στην περίπτωση της Νέας Πάφου, όπου το υλικό είναι αφθονότερο και ο χώρος έρευνας ξεκάθαρα οριοθετημένος από τα τείχη της πόλης, σημαντικές αρχαιολογικές ανακαλύψεις, όπως η βόρεια νεκρόπολη («Τάφοι των Βασιλέων»), αλλά και διάφοροι τάφοι που εντοπίστηκαν σε διάφορα σημεία εκτός των τειχών (π.χ. στην τοποθεσία «Άμμοι»), δε θα αποτελέσουν αντικείμενο έρευνας και μελέτης. Στην περίπτωση της Σαλαμίνας όμως, που το αρχαιολογικό υλικό είναι σαφώς ελλιπέστερο και τα όρια της πόλης ασαφή, η έρευνα θα επεκταθεί κάποιες φορές και σε χώρους extra muros με την προσδοκία άντλησης πληροφοριών που πιθανόν να βοηθήσουν στην προσπάθεια αποκατάστασης της τοπογραφίας της πόλης. Η προσπάθεια διάκρισης των οικοδομικών φάσεων που γνώρισε η κάθε πόλη, εφόσον αυτές δεν ακολούθησαν απλά μια καταστροφή, μπορεί να οδηγήσει στην εξαγωγή συμπερασμάτων σχετικά με τα βαθύτερα κίνητρα αυτών που τις σχεδίασαν και ανέλαβαν τη χωροταξική τους διαμόρφωση. Έτσι, μέσα από την πραγμάτευση του βασικού ερωτήματος, ο γράφων φιλοδοξεί να δώσει απάντηση στο θέμα της ίδρυσης της Νέας Πάφου. πότε ιδρύθηκε η πόλη αυτή και ποιος ήταν ο ιδρυτής της; Η θεμελίωσή της εντάσσεται σε μια περίοδο κατά την οποία η ίδρυση νέων πόλεων και αποικιών αποτέλεσε ένα πολύ συνηθισμένο φαινόμενο, σε ολόκληρο ελληνιστικό κόσμο, και απέβλεπε στην 15 Cf. infra, IV. Αρχιτεκτονική και πολεοδομία της Ελληνιστικής περιόδου. 9

22 εκπλήρωση διάφορων πολιτικών και οικονομικών στόχων. Ποιους σκοπούς εξυπηρετούσε λοιπόν η ίδρυση της Νέας Πάφου; Τέλος, μέσα από τη συγκριτική μελέτη της τοπογραφίας και της πολεοδομίας των δύο πόλεων η παρούσα έρευνα ευελπιστεί να καταλήξει σε κάποια συμπεράσματα αναφορικά με τους λόγους που οδήγησαν στην μεταφορά της έδρας του στρατηγού του νησιού από τη Σαλαμίνα στη Νέα Πάφο. Η Σαλαμίνα υπήρξε για αιώνες η έδρα του σημαντικότερου κυπριακού βασιλείου και στις αρχές της Ελληνιστικής περιόδου αποτελούσε την πρωτεύουσα της επαρχίας της Κύπρου, εκεί όπου βρισκόταν η βάση του στρατηγού. Ωστόσο, στα μέσα περίπου της περιόδου η Νέα Πάφος πήρε την πρωτοκαθεδρία. Για ποιους λόγους; Τι σήμαινε αυτή η μεταφορά για την Κύπρο και για το πτολεμαϊκό βασίλειο; Για την πραγμάτευση του συγκεκριμένου θέματος η έρευνα θα βασιστεί κατά κύριο λόγο στα αποτελέσματα των ανασκαφικών ερευνών που διενεργήθηκαν κατά καιρούς στη Σαλαμίνα και στη Νέα Πάφο, καθώς επίσης και στις γραπτές πηγές φιλολογικές μαρτυρίες και επιγραφές, που αφορούν τις συγκεκριμένες πόλεις. Έτσι, βασικό εργαλείο της έρευνας θα αποτελέσουν τα αρχιτεκτονικά κατάλοιπα που μπορούν με ασφάλεια να χρονολογηθούν στα πλαίσια της ελληνιστικής περιόδου και να προσφέρουν χρήσιμες πληροφορίες για τα κτήρια στα οποία ανήκαν και για την τοπογραφία των πόλεων. Ως προέκταση της συγκεκριμένης μεθοδολογίας, θα χρησιμοποιηθούν τα αρχαιολογικά δεδομένα (κυρίως αρχιτεκτονικά κατάλοιπα) μεταγενέστερων φάσεων, εφόσον βέβαια έχουν συνάφεια και αποτελούν τη συνέχεια εκείνων της ελληνιστικής περιόδου, προκειμένου να αντληθούν ουσιαστικές πληροφορίες για την εξεταζόμενη περίοδο. Η επίσκεψη στους εξεταζόμενους χώρους και η επιτόπια παρατήρηση της ευρύτερης περιοχής, των μνημείων και των καταλοίπων, έχει το δικό της ειδικό βάρος στην ολοκλήρωση μιας όσο το δυνατόν πληρέστερης έρευνας. Τέλος, η μελέτη της χωροταξικής οργάνωσης πόλεων που χτίστηκαν αυτήν την περίοδο κυρίως στη Μ. Ασία και την Εγγύς Ανατολή, μπορεί να προσφέρει κάποια βοηθητικά στοιχεία στην προσπάθεια αποκατάστασης της τοπογραφίας των δύο εξεταζόμενων κυπριακών πόλεων. Όσον αφορά τη δομή της εργασίας, τα κεφάλαια διαμορφώθηκαν ως ακολούθως: Στο κεφάλαιο Ιστορικό πλαίσιο παραθέτονται εν συντομία τα ιστορικά γεγονότα που αφορούν άμεσα ή έμμεσα την Κύπρο, και καλύπτουν χρονικά την περίοδο από το θάνατο του Αλέξανδρου Γ (323 π.χ.) έως την οριστική υπαγωγή του νησιού στη ρωμαϊκή αυτοκρατορία (30 π.χ.). Στο κεφάλαιο Γεωγραφικό πλαίσιο γίνεται μια προσπάθεια να παρουσιαστεί εν συντομία η ιστορική γεωγραφία της Κύπρου μέσα από τα έργα αρχαίων συγγραφέων και 10

23 γεωγράφων. Σκοπός αυτών των δύο κεφαλαίων είναι να δοθεί η χωροχρονική εικόνα του νησιού τόσο από μακροσκοπική (η Κύπρος μέσα στα ευρύτερα πλαίσια του ελληνιστικού κόσμου) όσο και από μικροσκοπική οπτική (η Κύπρος ως ξεχωριστή οντότητα). Το κεφάλαιο Αρχιτεκτονική και πολεοδομία της Ελληνιστικής περιόδου παρουσιάζει εν συντομία τις αλλαγές που επιφέρει η νέα περίοδος στον τομέα της αρχιτεκτονικής. Παράλληλα κάνει μνεία και στον τομέα της πολεοδομίας και της χωροταξικής οργάνωσης των πόλεων που χτίστηκαν αυτήν την περίοδο στη Μ. Ασία και στην Εγγύς Ανατολή, αφού εκεί εφαρμόστηκαν κυρίως οι νεωτερισμοί της εποχής. Στο κεφάλαιο Νέα Πάφος: Τοπογραφία και πολεοδομική ανάπτυξη της πόλης κατά την Ελληνιστική περίοδο γίνεται προσπάθεια αποκατάστασης της τοπογραφίας και της πολεοδομίας της ελληνιστικής πόλης. Η έρευνα ξεκινάει με την παράθεση των πηγών που αφορούν τη Νέα Πάφο (έργα αρχαίων γεωγράφων και μεταγενέστερων ταξιδιωτών V.1.1 και V.1.2) και με ένα σύντομο ιστορικό των ανασκαφών που διεξήχθησαν στο συγκεκριμένο χώρο (V.1.3). Στη συνέχεια γίνεται περιγραφή του φυσικού περιβάλλοντος και του αρχαιολογικού χώρου της Νέας Πάφου (V.2), έτσι ώστε ο αναγνώστης να έχει μια γενική και καθαρή εικόνα της περιοχής. Από τη στιγμή που το θέμα του ιδρυτή της Νέας Πάφου είναι ένα από τα ερωτήματα που απασχολούν την παρούσα εργασία, γίνεται μια προκαταρκτική έρευνα σχετικά με το τι μπορεί να προϋπήρχε στην περιοχή, πριν από την ίδρυση της Νέας Πάφου (V.3.1), ενώ παράλληλα παρουσιάζονται κάποιες σκέψεις σχετικά με τον ιδρυτή της πόλης (V.3.2), οι οποίες ωστόσο θα επανεξεταστούν στο τέλος του κεφαλαίου. Τα αρχιτεκτονικά κατάλοιπα των διαφόρων οικοδομημάτων της Νέας Πάφου είναι αυτά που αποκαλύπτουν σε μεγάλο βαθμό της ιστορία της πόλης. Έτσι, αφού καταγραφούν αρχικά τα κατάλοιπα διαφόρων οικοδομημάτων και αναγνωριστούν, όπου είναι δυνατόν, τα κτήρια αυτά (V.4.1), θα γίνει προσπάθεια διαχωρισμού των οικοδομικών φάσεων που γνώρισε η πόλη κατά την Ελληνιστική περίοδο (V.4.2). Στη συνέχεια ακολουθεί η προσπάθεια θεωρητικής αποκατάστασης της τοπογραφίας της πόλης μέσα από τα αρχιτεκτονικά δεδομένα, που εξετάστηκαν στην προηγούμενη ενότητα, σε συνδυασμό με τις επιγραφές και τα κείμενα αρχαίων συγγραφέων (V.5). Στο τέλος του κεφαλαίου, παραθέτονται εν είδει ανακεφαλαίωσης τα συμπεράσματα (V.6) που προέκυψαν μέσα από την εξέταση της τοπογραφίας της Νέας Πάφου. Ακολουθεί το κεφάλαιο Σαλαμίνα: Τοπογραφία και πολεοδομική ανάπτυξη της πόλης κατά την Ελληνιστική περίοδο, όπου θα γίνει προσπάθεια αποκατάστασης της τοπογραφίας και της πολεοδομίας της άλλης υπό εξέταση πόλης. Και σε αυτήν την περίπτωση η έρευνα θα ξεκινήσει με την παράθεση πηγών που αφορούν την πόλη (VΙ.1.1 και VΙ.1.2) και με σύντομο ιστορικό των ανασκαφικών ερευνών (VΙ.1.3), ενώ στη 11

24 συνέχεια θα γίνει σύντομη περιγραφή του φυσικού περιβάλλοντος και του αρχαιολογικού χώρου της Σαλαμίνας (VI.2). Το γεγονός ότι η Σαλαμίνα, σε αντίθεση με τη Νέα Πάφο, έχει μακρά προϊστορία, καθιστά απαραίτητη τη μελέτη, έστω και σύντομη, της περιόδου ίδρυσης της πόλης, καθώς και των περιόδων που μεσολαβούν έως την Ελληνιστική (VI.3.1, VI.3.2 και VI.3.3). Στη συνέχεια, ακολουθεί η προσπάθεια θεωρητικής αποκατάστασης της τοπογραφίας της πόλης μέσα από τα λιγοστά αρχιτεκτονικά κατάλοιπα (απόρροια της σχετικά περιορισμένης ανασκαφικής έρευνας που έλαβε χώρα στην περιοχή, λόγω του πολιτικού προβλήματος της Κύπρου), τις επιγραφές και τις φιλολογικές μαρτυρίες (VI.4). Το κεφάλαιο κλείνει με μια ανακεφαλαίωση των όσων εξετάστηκαν προηγουμένως καταλήγοντας σε μια σειρά συμπερασμάτων αναφορικά με την τοπογραφία της ελληνιστικής Σαλαμίνας (VI.5). Το τελευταίο κεφάλαιο της διατριβής, ο Επίλογος αποτελεί μια σύνοψη της διατριβής, όπου γίνεται μια συγκριτική μελέτη της τοπογραφίας των δύο πόλεων και απαντώνται τα ερωτήματα που τέθηκαν στην αρχή. Παράλληλα όμως προκύπτουν κάποια νέα ερωτήματα που θα αποτελέσουν αφετηρία για κάποια άλλη μελλοντική έρευνα. 12

25 II. Ιστορικό πλαίσιο Η Κύπρος κατά την Ελληνιστική περίοδο δεν αποτέλεσε ποτέ το κέντρο των αποφάσεων και των εξελίξεων της εποχής. Αντίθετα, ήταν μια επαρχία του ελληνιστικού κόσμου, η κατοχή της οποίας όμως προσέφερε σημαντικά πλεονεκτήματα, οικονομικά και στρατηγικά, σε όποιον θα κατάφερνε να την κατακτήσει.1 για τον λόγο αυτό διεκδικήθηκε με ιδιαίτερο ζήλο, τόσο από τον Πτολεμαίο του Λάγου όσο και από τον Αντίγονο Μονόφθαλμο, κατά τους πολέμους των Διαδόχων. Κάτω λοιπόν, από αυτές τις ιδιαίτερες συνθήκες, η ιστορία της Κύπρου 2 κατά την Ελληνιστική περίοδο δεν είναι δυνατό να εξετασθεί ανεξάρτητα, ως τοπική ιστορία, αλλά πρέπει να ενταχθεί μέσα στα ευρύτερα πλαίσια της ιστορίας του ελληνιστικού κόσμου, 3 και πιο συγκεκριμένα στα πλαίσια της ιστορίας των Διαδόχων και του πτολεμαϊκού βασιλείου, του οποίου αποτέλεσε αναπόσπαστο τμήμα για σχεδόν 2,5 αιώνες. Μετά το θάνατο του Αλέξανδρου Γ και τη διοικητική διανομή των σατραπειών της αυτοκρατορίας του που ακολούθησε στη Βαβυλώνα (323 π.χ.), η Κύπρος δεν ήταν μεταξύ των διανεμηθέντων εδαφών. βρέθηκε, ωστόσο, μέσα στη δίνη του πολέμου που ξέσπασε μεταξύ των Διαδόχων για την τύχη του κράτους του Mακεδόνα βασιλιά. Από τη στιγμή που η Κύπρος αποτελούσε μια περιζήτητη ναυτική βάση στην ανατολική Μεσόγειο, οι Kύπριοι βασιλείς ήταν αδύνατο να μείνουν αμέτοχοι σε αυτές τις συγκρούσεις. Ωστόσο, η αδυναμία χάραξης μιας κοινής πολιτικής όλων των βασιλέων του νησιού είχε σαν αποτέλεσμα το ξέσπασμα αναταραχών και συμπλοκών λόγω της ένταξής τους σε διαφορετικά στρατόπεδα Η στρατηγική θέση και ο πλούτος του νησιού σύντομα τράβηξαν την προσοχή των Διαδόχων και πιο συγκεκριμένα του Πτολεμαίου του Λάγου, ο οποίος με τη συμφωνία της Βαβυλώνας (323 π.χ.) είχε αναλάβει τη διοίκηση της Αιγύπτου, αλλά σύντομα επέδειξε τάσεις ανεξαρτητοποίησης από το κεντρικό κράτος, τη διοίκηση του οποίου (στο ασιατικό τμήμα) είχε αναλάβει ο Περδίκκας. Στην επικείμενη σύγκρουση (Α Πόλεμος των Διαδόχων) ο Πτολεμαίος βρήκε πολύτιμους συμμάχους τέσσερις βασιλείς της Κύπρου, τον Νικοκρέοντα της Σαλαμίνας, τον Νικοκλή της Πάφου, τον Πασικράτη των Σόλων και τον 1 Hauben 1987, Για την ιστορία της Κύπρου κατά την Eλληνιστική περίοδο, cf. Avraamides 1971; Βράχας 1984; Hill 1940 vol. 1, ; Kyrris 1985, ; Mehl 2000, ; Σπυριδάκις Για φιλολογικές μαρτυρίες σχετικές με την Κύπρο, ταξινομημένες κατά χρονολογική σειρά, cf. ΑΚΕΠ Α -Στ ; Wallace & Orphanides Για την πτολεμαϊκή νομισματοκοπία, cf. Σβορώνος Για την ιστορία της Eλληνιστικής περιόδου, cf. CAH 2, vol. VII, pt.1 & vol. VIII; Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τομ. Δ & Ε ; Austin 1981; Cary 1932; Droysen 1992; Cohen, Glotz & Roussel 1945; Holleaux 1921; Jouguet 1978; Préaux 1978; Rostovtzeff 1941; Tarn & Griffith 1952; Walbank 1981; Welles 1970; Will Πιο συγκεκριμένα για την ιστορία του πτολεμαϊκού βασιλείου, cf. Bevan 1985; Bouché- Leclerq ; Hölbl 1994; Samuel 1993; Mueller

26 Ανδροκλή της Αμαθούντας, οι οποίοι συγκέντρωσαν στόλο από 200 πλοία και πολιόρκησαν το Μάριον, που έμεινε πιστό στον μακεδονικό θρόνο. Ο Περδίκκας έστειλε ενισχύσεις στην πολιορκημένη πόλη, 4 ενώ ο ίδιος εξεστράτευσε κατά του Πτολεμαίου στην Αίγυπτο (321 π.χ.). η εκστρατεία όμως απέτυχε και ο Περδίκκας δολοφονήθηκε. 5 Στη νέα ανακατανομή των εδαφών που έγινε στη συνέλευση των Διαδόχων στο Τριπαράδεισο της Συρίας το 321 π.χ. (ή κατ άλλους το 320 π.χ.) η Κύπρος πάλι δεν ήταν μεταξύ των διανεμηθέντων εδαφών. Στη συγκεκριμένη σύνοδο επικυρώθηκε, μεταξύ των άλλων και η καταδίκη σε θάνατο 50 συνεργατών του Περδίκκα, μεταξύ των οποίων συγκαταλεγόταν και ο Ευμένης. Η εκτέλεση του τελευταίου ανατέθηκε στον Αντίγονο, που είχε εντωμεταξύ λάβει τον τίτλο του Στρατηγού της Ασίας. Στη σύγκρουση που ακολούθησε (το 318 π.χ.) ανάμεσα στον Ευμένη και τον Αντίγονο η Κύπρος και οι γειτονικές περιοχές της νότιας Μ. Ασίας και της Συρίας αποτέλεσαν κέντρο στρατολογίας για τον πρώτο. 6 Η σύλληψη και η θανάτωση του Ευμένη (τον χειμώνα του 317/6 π.χ.) κατέστησε τον Αντίγονο ως τον ισχυρότερο από τους Διαδόχους και κύριο του μεγαλύτερου μέρους του κράτους του Αλέξανδρου Γ. Η απότομη ενδυνάμωση του Αντίγονου συσπείρωσε τους υπόλοιπους Διαδόχους (Κάσσανδρο, Πτολεμαίο, Λυσίμαχο και Σέλευκο) εναντίον του και οδήγησε στο Γ Πόλεμο των Διαδόχων ( π.χ.). Στη διάρκεια του πολέμου αυτού ο έλεγχος της Κύπρου απασχόλησε τόσο τον Πτολεμαίο (που έχοντας εντάξει τη Φοινίκη 7 στην επικράτειά του, ήδη από το 320 π.χ., σχεδίαζε και την κατάληψη της Κύπρου, 8 με σκοπό την ενίσχυση του πτολεμαϊκού εμπορίου και την αύξηση της ναυτικής του δύναμης) όσο και τον Αντίγονο, ο οποίος έβλεπε την κατοχή του νησιού (αλλά και της Φοινίκης, που απέσπασε από τον Πτολεμαίο την άνοιξη του 315 π.χ. 9 ) ως το αποφασιστικό βήμα για τη δημιουργία ισχυρού στόλου. Για τον λόγο αυτό ο Αντίγονος έστειλε στους Κύπριους βασιλείς δικό του άνθρωπο με σκοπό να τους προσεταιρισθεί (315 π.χ.). Οι ισχυρότεροι από αυτούς, μεταξύ των οποίων και ο Νικοκρέων της Σαλαμίνας, έμειναν πιστοί στον Πτολεμαίο (φαίνεται ότι η συμμαχία που συγκρότησαν το 321 π.χ. ήταν ακόμα σε ισχύ), αλλά οι βασιλείς του Κιτίου, του 4 Αρρ. Μετὰ Ἀλεξ. Χ, 6 (= FGrHist, 156). 5 Αρρ. Μετὰ Ἀλεξ. ΙΧ, (= FGrHist 159); Διόδ. Βιβλ. XVIII, 33-36; Ιουστ. Epit. XIII, 8.10; Παυσ. Περιηγ. I, 6.3; Στρ. Γεωγρ. XVII, Διόδ. Βιβλ. XVIII, Διόδ. Βιβλ. XVIII, 43; Αππ. Συρ. 52; Φλ. Ιωσ. Ἰουδ. Ἀρχ, XII, Αππ. Συρ Αππ. Συρ

27 Μαρίου, της Λαπήθου, της Κερύνειας και της Αμαθούντας τάχθηκαν με το μέρος του Αντίγονου. 10 Για να αντιμετωπίσει την κατάσταση ο Πτολεμαίος καθήλκυσε στόλο 100 πλοίων υπό τον Σέλευκο με σκοπό να παρεμποδίσει τη ναυπήγηση του στόλου του Αντίγονου, 11 ενώ παράλληλα έστειλε ένα απόσπασμα 3000 ανδρών στην Κύπρο για να βοηθήσει τους συμμάχους του. Η απώλεια της Φοινίκης και η ταχεία ναυπήγηση του στόλου του Αντίγονου, που απειλούσε την ναυτική υπεροχή του στην ανατολική Μεσόγειο, έστρεψαν την προσοχή του Πτολεμαίου στην Κύπρο. Έτσι ναυπήγησε άλλα 100 πλοία και τα έστειλε στο νησί μαζί με άνδρες υπό τις διαταγές του αδερφού του Μενέλαου. Εκεί ενώθηκαν με τον Σέλευκο και τον στόλο του και ανέλαβαν από κοινού και με τη βοήθεια του Νικοκρέοντα να χτυπήσουν τους συμμάχους του Αντίγονου. Ο Σέλευκος μετά από πολιορκία κατέλαβε τη Λάπηθο και την Κερύνεια, έπεισε τον Στασίοικο του Μαρίου να ταχθεί με τον Πτολεμαίο, καθώς επίσης και τον «δυνάστη» της Αμαθούντας, ύστερα όμως από έντονη πίεση και αφού πρώτα τον υποχρέωσε να παραδώσει ομήρους. Το Κίτιον τέλος πολιορκήθηκε από το σύνολο των πτολεμαϊκών δυνάμεων και ο βασιλιάς του Πουμιάθων άλλαξε στρατόπεδο και διατήρησε τη θέση του. 12 Η ειρήνη όμως στο νησί δεν κράτησε για πολύ. σχεδόν ταυτόχρονα με μια εξέγερση των Κυρηναίων το 313 π.χ. και προφανώς με υποκίνηση του Αντίγονου, οι πρόσφατα υποταχθέντες βασιλείς της Κύπρου ξεσηκώθηκαν κατά του Πτολεμαίου. Η αντίδραση υπήρξε άμεση. ο βασιλιάς του Κιτίου Πουμιάθων, με την κατηγορία ότι είχε επαφές με τον Αντίγονο, καθαιρέθηκε και θανατώθηκε και ο ναός του Ηρακλή-Μελκάρτ καταστράφηκε. Ο Πράξιππος της Λαπήθου και ο «δυνάστης» Κερύνειας καθαιρέθηκαν και αιχμαλωτίστηκαν. Ο Στασίοικος του Μαρίου τέλος, τιμωρήθηκε κι αυτός (πιθανότατα με θανάτωση) και η πόλη του κατασκάφτηκε, ενώ οι κάτοικοί της μεταφέρθηκαν στην πρόσφατα ιδρυμένη Νέα Πάφο. Οι πόλεις των εκθρονισθέντων βασιλέων μαζί με τις προσόδους τους καθώς επίσης και ο τίτλος του στρατηγού της Κύπρου δόθηκαν στον Νικοκρέοντα. 13 Τον τίτλο του στρατηγού κατείχε και ο αδερφός του Πτολεμαίου Μενέλαος, ήδη από το 315 π.χ., όταν έφτασε στην Κύπρο επικεφαλής των πτολεμαϊκών δυνάμεων. Δεν είναι ξεκάθαρο αν το συγκεκριμένο αξίωμα το είχαν από κοινού και οι δύο άνδρες ή αν αφαιρέθηκε από το Μενέλαο για να δοθεί στον Νικοκρέοντα και μετά τον θάνατο του τελευταίου (το 311/0 π.χ.) 14 επέστρεψε πάλι στον Λαγίδη Διόδ. Βιβλ. XIX, 57.4; XIX, Διόδ. Βιβλ. XIX, Διόδ. Βιβλ. XIX, Διόδ. Βιβλ. XIX, Πάριον Μάρμαρον = FGrHist, 239 Β

28 Κατά τη συνθήκη ειρήνης που υπογράφτηκε το 311 π.χ. μεταξύ Αντίγονου και Λυσιμάχου, Κασσάνδρου και Πτολεμαίου, ο τελευταίος ορίστηκε κύριος της Αιγύπτου και των γειτονικών λιβυκών και αραβικών πόλεων. 16 Η Κύπρος δεν αναφέρθηκε στη συνθήκη, ίσως επειδή η περίπτωσή της ενέπιπτε στο σημείο εκείνο της συνθήκης που έκανε λόγο για αυτονομία των Eλλήνων. Ίσως πάλι ο Αντίγονος να άφηνε εσκεμμένα ανοιχτό το θέμα της κυριότητας του νησιού, έτσι ώστε κατέχοντας ήδη τη Συρία και τη Μ. Ασία να κινηθεί μελλοντικά για την κατάληψή της. Στην ουσία η ειρήνη του 311 π.χ. δεν εφαρμόστηκε ποτέ, αφού οι συγκρούσεις των Διαδόχων συνεχίστηκαν στον ελληνικό χώρο για την αυτονομία των Ελλήνων. Στην Κύπρο, ο Αντίγονος προσπάθησε να προσεταιριστεί τον βασιλιά της Πάφου Νικοκλή, αν και δεν είναι ξεκάθαρο αν τελικά πέτυχε τον στόχο του. Ο Πτολεμαίος πάντως κατηγόρησε τον Νικοκλή για προδοσία κι έστειλε δύο δικά του άτομα για να τον σκοτώσουν. Πράγματι, οι δύο απεσταλμένοι του Πτολεμαίου, φτάνοντας στην Κύπρο, πήραν στρατιώτες από τον Μενέλαο και κινήθηκαν κατά του Νικοκλή. Αφού περικύκλωσαν το ανάκτορο ανάγκασαν τον Πάφιο βασιλιά να αυτοκτονήσει. Η αυτοκτονία του Νικοκλή ήταν η απαρχή μιας οικογενειακής τραγωδίας που έπληξε τον βασιλικό οίκο της Πάφου. η χήρα του, αφού σκότωσε τις ανύπαντρες κόρες της, έπεισε τις συννυφάδες της να την ακολουθήσουν στον θάνατο. Τα αδέρφια του Νικοκλή, αφού έβαλαν φωτιά στο ανάκτορο ακολούθησαν τις γυναίκες και τη νύφη τους στον δρόμο της αυτοκτονίας. 17 Αρκετοί σύγχρονοι ερευνητές θεωρούν ότι τραγικός ήρωας της παραπάνω ιστορίας δεν είναι ο Νικοκλής της Πάφου, αλλά ο Νικοκρέων της Σαλαμίνας. 18 Ανεξαρτήτως του ποιος από τους δύο βασιλείς υποχρεώθηκε να αυτοκτονήσει, το συγκεκριμένο επεισόδιο σήμανε τον τερματισμό του θεσμού της βασιλείας στην Κύπρο, τη στιγμή που ο Πτολεμαίος, μέσω του αδελφού του Μενέλαου, ο οποίος εντωμεταξύ ανακυρήχτηκε βασιλιάς της Σαλαμίνας 19 (προφανώς και όλων των κυπριακών βασιλείων) και στρατηγός του νησιού, έγινε ο απόλυτος κύριος της Κύπρου. Ενώ λοιπόν συνέβαιναν αυτά στην Κύπρο, οι συγκρούσεις των Διαδόχων στον ελληνικό χώρο συνεχίζονταν με αμείωτη ένταση. Μετά την επιτυχία του Δημητρίου να απελευθερώσει την Αθήνα από τον έλεγχο του Κάσσανδρου (307 π.χ.), ο πατέρας του 15 Ο τίτλος του Στρατηγού που δόθηκε στους δύο άνδρες προφανώς δεν είχε καμία σχέση με την έννοια και τη βαρύτητα που απέκτησε ο συγκεκριμένος τίτλος στα μελλοντικά χρόνια. Στη συγκεκριμένη περίπτωση δε σήμαινε τίποτε παραπάνω από τον επικεφαλή του στρατεύματος. Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τη Στρατηγία του Νικοκρέοντα και του Μενελάου, cf. Bagnall 1976, 38-42; Mehl 2000, Διόδ. Βιβλ. XIX, Διόδ. Βιβλ. XX, 21; Πολ. Στρ. VIII, Για περαιτέρω διερεύνηση του θέματος, cf. Hill 1940, 161 σημ. 1; Gesche 1974, ; Droysen 1992, 405 σημ. 806; Mehl 2000, BMC, Cyprus,

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ - Γενική Εισαγωγή..2 - Iστορική αναδρομή....3-4 - Περιγραφή του χώρου.....5-8 - Επίλογος...9 - Βιβλιογραφία 10 1 Γενική Εισαγωγή Επίσκεψη στο Επαρχιακό Μουσείο Πάφου Το Επαρχιακό Μουσείο της

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΔΙΟΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ Το Δίον ήταν μια αρχαιότατη πόλη στρατηγικής σημασίας και μια από τις πιο φημισμένες μακεδονικές πολιτείες. Η γεωγραφική θέση

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ (σελ.140-151)

Ο ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ (σελ.140-151) Ο ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ (σελ.140-151) Ορισμός: ο πολιτισμός που προήλθε από τη σύνθεση ελληνικών και ανατολικών στοιχείων ονομάστηκε ελληνιστικός και απέκτησε οικουμενικό χαρακτήρα. 2.1 Τα ελληνιστικά

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

Η Νίκη ήταν κόρη της Στύγας και του Πάλλαντα. Είχε αδέρφια της το Κράτος, το Ζήλο και τη Βία.

Η Νίκη ήταν κόρη της Στύγας και του Πάλλαντα. Είχε αδέρφια της το Κράτος, το Ζήλο και τη Βία. Η Νίκη σε νομίσματα Νίκη: θεά της ελληνικής μυθολογίας προσωποποιούσε τη δόξα του ελληνικού πολιτισμού. Η Νίκη στέλνονταν από το Δία για να εξυμνήσει μία νίκη, να προσφέρει σπονδές ή να στεφανώσει ένα

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Μάθημα: Ιστορία Τάξη: Α Λυκείου Χρόνος εξέτασης: 2 ώρες και 30 λεπτά ΜΕΡΟΣ Α (20 μονάδες) Να απαντήσετε ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΑ και στις δύο (2) ερωτήσεις. 1. Κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Ιστορία (55ΑΥ2) Διδάσκων: Α. Farrington (email: eduserv@otenet.gr. Έλεγχος προόδου (Ενότητες 4 5)

Εισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Ιστορία (55ΑΥ2) Διδάσκων: Α. Farrington (email: eduserv@otenet.gr. Έλεγχος προόδου (Ενότητες 4 5) Εισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Ιστορία (55ΑΥ2) Διδάσκων: Α. Farrington (email: eduserv@otenet.gr 1. Ποια από τις ακόλουθες μάχες δεν έχει σχέση με τους Μηδικούς Πολέμους; α. η μάχη της Μυκάλης β. η μάχη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ»

ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ» ,,^ -^,;-,..:..,, : χ λ κ«:! «e.«?s"'h. ΗΗΗΜΗΗΒ ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ» ΕΙΡΗΝΗ ΚΑΙΜΑΡΑ Τα καινούρια προγράμματα του Τμήματος Εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της.

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Βρίσκεται στο κέντρο σχεδόν της ελληνικής χερσονήσου, πάνω στο

Διαβάστε περισσότερα

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις 7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις πώς διαχειρίστηκε ο Ηράκλειος τόσο τους κινδύνους που απειλούσαν τα σύνορα του ανατολικού ρωμαϊκού κράτους όσο και τα σοβαρά προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ ΔΙΟΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΙΟ ΟΝΟΜΑΣΤΕΣ ΠΟΛΕΙΣ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Το αρχαίο Δίον του Ολύμπου βρίσκεται 15 χλμ. νότια της Κατερίνης, στους πρόποδες του Ολύμπου δίπλα στο

Διαβάστε περισσότερα

«H ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ»

«H ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ» «H ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ» Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ Η ΘΑΛΑΣΣΑ Οι χρησιμότητες της θάλασσας είναι πολλές όπως πολλές είναι κι οι ωφέλειες που η θάλασσα παρέχει στον άνθρωπο. Ο ι

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ Δομή της Πτυχιακής Εργασίας Στόχοι της εργασίας Ιστορικά στοιχεία Δημήτριος ο Φαληρεύς Καλλίμαχος Ο εμπλουτισμός Καταστροφή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 18 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2005) σελ.49-54 ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ένα ξεχασμένο θέατρο. (το Ρωμαϊκό Ωδείο) Έφη Νικολοπούλου, ΒΠΠΓ

Ένα ξεχασμένο θέατρο. (το Ρωμαϊκό Ωδείο) Έφη Νικολοπούλου, ΒΠΠΓ Ένα ξεχασμένο θέατρο. (το Ρωμαϊκό Ωδείο) Έφη Νικολοπούλου, ΒΠΠΓ Στο ευρύτερο αρχαιολογικό χώρο της Γόρτυνας στη Κρήτη, έχουν εντοπιστεί από τους αρχαιολόγους τέσσερις θεατρικοί χώροι διαφορετικών εποχών.

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική πρόταση 1: 1 Πώς οργανώνονταν οι άνθρωποι της. Γεωμετρικής Εποχής»

Διδακτική πρόταση 1: 1 Πώς οργανώνονταν οι άνθρωποι της. Γεωμετρικής Εποχής» Διδακτική πρόταση 1: 1 Πώς οργανώνονταν οι άνθρωποι της Γεωμετρική ς Εποχής; Ερωτήματα - κλειδιά: 2 Πόσο μεγάλες ήταν οι ομάδες των ανθρώπων της Γεωμετρικής Εποχής; Υπήρχαν αρχηγοί στις ομάδες των ανθρώπων

Διαβάστε περισσότερα

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης;

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Μέρος της οχύρωσης Οι αρχαιολογικές ανασκαφές που διενεργούνται στην περιοχή της La Bastida (Totana, Murcia στην Ισπανία) έχουν αποκαλύψει ένα επιβλητικό οχυρωματικό

Διαβάστε περισσότερα

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 ΕΝΑ ΓΟΗΤΕΥΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΧΡΟΝΙΑ, ΓΕΜΑΤΟ ΕΚΠΛΗΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΛΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ. 33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 Εικόνα 1 Εικόνα 2 Ρωμαϊκές λεγεώνες

Διαβάστε περισσότερα

17. 12.2008-20. 03. 2009. «...ανέφερα εγγράφως...» Διάρκεια Έκθεσης: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΜΝΗΜΕΙΩΝ

17. 12.2008-20. 03. 2009. «...ανέφερα εγγράφως...» Διάρκεια Έκθεσης: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΜΝΗΜΕΙΩΝ «...ανέφερα εγγράφως...» ΘΗΣΑΥΡΟΙ ΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ Διάρκεια Έκθεσης: 17. 12.2008-20. 03. 2009 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΜΝΗΜΕΙΩΝ Το αρχειακό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Η Αγορά ήταν η μεγαλύτερη πλατεία της πόλης. Η πλατεία άρχισε να χρησιμοποιείται ως δημόσιος χώρος από τα αρχαϊκά χρόνια. Μέχρι τότε στην περιοχή υπήρχαν σπίτια και τάφοι. Ο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ α. η αραβική εξάπλωση με την καθοδήγηση των δύο πρώτων χαλιφών οι Άραβες εισέβαλαν και κατέκτησαν σε σύντομο χρονικό διάστημα τις πλούσιες χώρες της Εγγύς

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ Περιγραφή μνημείου Το αρχαίο θέατρο της Λίνδου διαμορφώνεται στους πρόποδες της δυτικής πλαγιάς του βράχου της λινδιακής ακρόπολης. Το κοίλο χωρίζεται σε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΤΑ: α. Γιατί μετακινούνταν οι άνθρωποι της Κύπρου κατά την Αρχαϊκή Εποχή; Ποιοι μετακινούνταν; Πού μετακινούνταν; Πώς μετακινούνταν;

ΚΑΡΤΑ: α. Γιατί μετακινούνταν οι άνθρωποι της Κύπρου κατά την Αρχαϊκή Εποχή; Ποιοι μετακινούνταν; Πού μετακινούνταν; Πώς μετακινούνταν; ΚΑΡΤΑ: α Πηγή 1: Κείμενο αρχαιολόγου Χιλιάδες ειδώλια, μικρά και μεγάλα, βρέθηκαν σε διάφορα ιερά της Κύπρου. Οι προσκυνητές αφιέρωναν τα ειδώλια στους θεούς και τις θέες τους. Πολλοί άνθρωποι όπως αγρότες,

Διαβάστε περισσότερα

Εμπλουτισμένο μάθημα της Ιστορίας για τη Γ Δημοτικού. Κωνσταντίνος Πατσαρός

Εμπλουτισμένο μάθημα της Ιστορίας για τη Γ Δημοτικού. Κωνσταντίνος Πατσαρός Εμπλουτισμένο μάθημα της Ιστορίας για τη Γ Δημοτικού Κωνσταντίνος Πατσαρός Master in Education University of Manchester Σκοπός: Να γνωρίσουν οι μαθητές την ακρόπολη των Μυκηνών. Να γνωρίσουν την αρχιτεκτονική

Διαβάστε περισσότερα

1. Χρωματίζω στη γραμμή του χρόνου την εποχή του χαλκού:

1. Χρωματίζω στη γραμμή του χρόνου την εποχή του χαλκού: ΕΠΟΧΗ ΧΑΛΚΟΥ 1. Χρωματίζω στη γραμμή του χρόνου την εποχή του χαλκού: 3000 1100 π. Χ. 1100-800 πχ 800-500 πχ 500-323 πχ 323-146 πχ 146πΧ-330 μχ 2. Καταγράφω τους τρεις (3) σημαντικότερους πολιτισμούς που

Διαβάστε περισσότερα

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής ΑΝΑΓΝΩΣΗ - ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΗΦΑΙΣΤΟΥ Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής δομής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ 1. Εισαγωγή - Η πιο παραμελημένη περίοδος της ιστορίας της Ελληνικής είναι η μεσαιωνική. Για λόγους καθαρά ιδεολογικούς και πολιτικούς, το

Διαβάστε περισσότερα

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ.

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Οι κατακτήσεις του Μ. Αλεξάνδρου και η πολιτική ενοποίηση του χώρου

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαιολογικό µουσείο Κιµώλου

Αρχαιολογικό µουσείο Κιµώλου Αρχαιολογικό µουσείο Κιµώλου εισαγωγή η παρουσίαση φιλοδοξεί να είναι µια παρουσίαση του µουσείου από την πλευρά του επισκέπτη, χωρίς να έχουµε µιλήσει µε τους αρµόδιους για τις προθέσεις και τους στόχους

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Γ Δεύτερη διδακτική πρόταση Μυθολογία Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική ώρα έφηβοι και

Διαβάστε περισσότερα

Ομάδα: Μομφές Μέλη: Δανιήλ Σταμάτης Γιαλούρη Άννα Βατίδης Ευθύμης Φαλαγγά Γεωργία

Ομάδα: Μομφές Μέλη: Δανιήλ Σταμάτης Γιαλούρη Άννα Βατίδης Ευθύμης Φαλαγγά Γεωργία Ομάδα: Μομφές Μέλη: Δανιήλ Σταμάτης Γιαλούρη Άννα Βατίδης Ευθύμης Φαλαγγά Γεωργία ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΙΓΥΠΤΟ H γενική τάση των κατοίκων της Αιγύπτου στις επιστήμες χαρακτηριζόταν από την προσπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Τμήμα: Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 8. Πανελλήνια Ιερά. Δελφοί και Ολυμπία Τα Πανελλήνια

Διαβάστε περισσότερα

ποδράσηη Διονυσία Διονυσίου Σιδώνια Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ Γυμνάσιο Αγιάς Λάρισας

ποδράσηη Διονυσία Διονυσίου Σιδώνια Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ Γυμνάσιο Αγιάς Λάρισας ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 ποδράσηη 5 Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 «Αθανασάκειο» Αρχαιολογικό Μουσείο Βόλου Γυμνάσιο Αγιάς Λάρισας Διονυσία Διονυσίου Σιδώνια ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης 2 η εργασία 2012 13 ΘΕΜΑ: «Στις παραμονές της λεγόμενης βιομηχανικής επανάστασης,

Διαβάστε περισσότερα

Θέατρο Τ 7η Το αρχαίο Θέατρο και οι σύγχρονοι Λαρισαίοι των ρόλων μεταξύ των μαθητών αποφασίστηκε το χρονοδιάγραμμα των γυρισμάτων. Λίγο πριν το γύρισμα της κάθε σκηνής, λαμβάνονταν αποφάσεις για τα πλάνα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ & ΠΕΡΙΗΓΗΣΕΙΣ

ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ & ΠΕΡΙΗΓΗΣΕΙΣ ON SALONICA SOCCER CUP ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ & ΠΕΡΙΗΓΗΣΕΙΣ ΛΕΥΚΟΣ ΠΥΡΓΟΣ ΑΨΙΔΑ ΤΟΥ ΓΑΛΕΡΙΟΥ ΠΛΑΤΕΙΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ ΚΑΣΤΡΑ & ΤΕΙΧΗ ΡΩΜΑΪΚΗ ΑΓΟΡΑ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΟΥ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΛΑΝΗΤΑΡΙΟ ΒΕΡΓΙΝΑ Μπείτε στην Pentagon... ταξιδέψτε

Διαβάστε περισσότερα

«Αρχαίες ιέρειες έφεραν την ισότητα των φύλων»

«Αρχαίες ιέρειες έφεραν την ισότητα των φύλων» ΤΑ ΝΕΑ, 24/01/2007 ΤΖΟΑΝ ΜΠΡΕΤΟΝ ΚΟΝΕΛΙ «Αρχαίες ιέρειες έφεραν την ισότητα των φύλων» Πρόδροµοι της ισότητας των φύλων ήσαν οι ιέρειες στην αρχαία Ελλάδα, αποδεικνύει η καθηγήτρια Ιστορίας της Τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ [www.philosophical-research.org] ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΙΣΤΟΡΙΚΟΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ. Μελέτη Ελληνισμού

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ [www.philosophical-research.org] ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΙΣΤΟΡΙΚΟΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ. Μελέτη Ελληνισμού ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ [www.philosophical-research.org] ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΙΣΤΟΡΙΚΟΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ Λ. ΠΙΕΡΡΗΣ ΚΥΚΛΟΣ ΚΖ ΠΕΡΙΟΔΟΣ 2013-2014 Μελέτη Ελληνισμού Ιδέα 5ης Χωρολογικής Εκδρομής: Ολυμπία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Μυκηναϊκός Πολιτισμός ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΚΑΛΛΙΑΔΟΥ ΜΑΡΙΑ ΘΕΜΑ: «Η καθημερινή ζωή στον Μυκηναϊκό Κόσμο» Οι μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Ν.ΣΕΡΡΩΝ.

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Ν.ΣΕΡΡΩΝ. ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Ν.ΣΕΡΡΩΝ. Ένα μοναδικό ταξίδι, οδοιπορικό στην ιστορία του πολιτισμού και της εκπαίδευσης των Ελλήνων, σχεδίασε

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στο ΠΕΣΥ 29 Οκτωβρίου 2015, με θέμα «Προσφυγικό Μεταναστευτικό»

Ομιλία στο ΠΕΣΥ 29 Οκτωβρίου 2015, με θέμα «Προσφυγικό Μεταναστευτικό» Ομιλία στο ΠΕΣΥ 29 Οκτωβρίου 2015, με θέμα «Προσφυγικό Μεταναστευτικό» Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, Τα γεγονότα που εκτυλίσσονται τούτες τις ημέρες μπροστά στα μάτια μας, με τη θάλασσα της Μεσογείου να

Διαβάστε περισσότερα

9 ο ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΠΕΖΙΚΟΥ «ΓΙΑΝΝΙΤΣΑ»

9 ο ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΠΕΖΙΚΟΥ «ΓΙΑΝΝΙΤΣΑ» 9 ο ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΠΕΖΙΚΟΥ «ΓΙΑΝΝΙΤΣΑ» ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΝΕΟΤΟΠΟΘΕΤΗΜΕΝΩΝ ΣΤΕΛΕΧΩΝ ΣΤΟ 9 ο ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΠΕΖΙΚΟΥ «ΓΙΑΝΝΙΤΣΑ» ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΗ ΚΤΟΥ 9 ΟΥ ΣΠ Αγαπητέ Κύριε-α Συνάδελφε. Με διαταγή του ΓΕΣ μετατίθεστε στο

Διαβάστε περισσότερα

ψ Ρ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ -N^ ->5^ **' ΑΣΗΜΙΝΑ ΛΕΟΝΤΗ

ψ Ρ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ -N^ ->5^ **' ΑΣΗΜΙΝΑ ΛΕΟΝΤΗ ψ Ρ ' '.'."» *?' Ρ -N^ ->5^ ι"*** **' "HSf % ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ ΑΣΗΜΙΝΑ ΛΕΟΝΤΗ Το Τμήμα Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων της Υπηρεσίας Συντήρησης Μνημείων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας.

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας. ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ Λεμεσός, πόλη μας αγαπημένη. Η πόλη που γεννηθήκαμε, η πόλη που μεγαλώνουμε. Πόλη που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ, ΒΑΣΙΛΙΑ ΤΩΝ ΜΥΡΜΙΔΟΝΩΝ

Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ, ΒΑΣΙΛΙΑ ΤΩΝ ΜΥΡΜΙΔΟΝΩΝ 1ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΛΑΤΥΚΑΜΠΟΥ ΛΑΡΙΣΑΣ Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ, ΒΑΣΙΛΙΑ ΤΩΝ ΜΥΡΜΙΔΟΝΩΝ σε βιβλίο με εικόνες. LET S SHARE OUR CULTURE (ΑΣ ΜΟΙΡΑΣΤΟΥΜΕ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΜΑΣ) Αυτό το πρόγραμμα πραγματοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Της Μαρίας Αποστόλα Η Ελλάδα υπήρξε από τους πρώτους δέκτες του Χριστιανισμού και τα μνημεία της ελληνικής ορθοδοξίας αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της εθνικής κληρονομιάς, αποτελώντας

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ»

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Ειρηάννα Δραγώνα Θεατροπαιδαγωγός- Εμψυχώτρια Θεάτρου [ Το κείμενο βασίστηκε στις

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΝΕΑΣ ΠΛΕΥΡΩΝΑΣ. βασίσθηκε στην εργασία που εκπόνησε ειδική επιστημονική ομάδα υπό τους κ.κ. Λάζαρο Κολώνα τ. γενικό Διευθυντή Αρχαιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΓΡΑΦΕΣ ΣΤΟ ΠΡΟΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΙΓΑΙΟ Όταν οι μαθητές δημιουργούν

ΟΙ ΓΡΑΦΕΣ ΣΤΟ ΠΡΟΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΙΓΑΙΟ Όταν οι μαθητές δημιουργούν ΟΙ ΓΡΑΦΕΣ ΣΤΟ ΠΡΟΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΙΓΑΙΟ Όταν οι μαθητές δημιουργούν ΜΑΘΗΤΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Στο πλαίσιο του μαθήματος της Αρχαίας Ελληνικής Ιστορίας στην Α τάξη Γυμνασίου, οι μαθητές μας

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Αρχαία Πόλη: Βρίσκεται: Ταυτίζεται με: Κατοικείται από:

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Αρχαία Πόλη: Βρίσκεται: Ταυτίζεται με: Κατοικείται από: ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΑΛΕΠΑΚΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ ΝΙΚΟΣ ΔΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΜΑΡΙΑ ΓΙΑΡΙΚΑ ΓΕΩΡΓΙΑ ΓΚΙΚΑ ΘΟΔΩΡΗΣ ΚΑΦΗΡΑΣ ΑΓΓΕΛΟΣ ΖΕΡΒΟΠΟΥΛΟΣ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΑΝΑΣΤΟΥΛΗ ΑΚΗΣ ΖΑΦΕΙΡΙΟΥ ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗΣ ΑΝΤΥΠΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Θεατρικές Παραστάσεις στα νησιά του Βορείου Αιγαίου Λήμνος, Λέσβος, Χίος Καλοκαίρι 2014 «Ένα τραγούδι γυρεύουμε. Το τραγούδι των τραγουδιών καρτερούμε. Το τραγούδι

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ (από το 1100 ως το 323 π.χ.) 1600-1100π.Χ.:Πρωτοϊστορική περίοδος που οδηγεί στο μυκηναϊκό πολιτισμό.

Η ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ (από το 1100 ως το 323 π.χ.) 1600-1100π.Χ.:Πρωτοϊστορική περίοδος που οδηγεί στο μυκηναϊκό πολιτισμό. Ομηρική εποχή Η ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ (από το 1100 ως το 323 π.χ.) ΕΙΣΑΓΩΓΗ: 1600-1100π.Χ.:Πρωτοϊστορική περίοδος που οδηγεί στο μυκηναϊκό πολιτισμό. 1100 π.χ.: Εναρξη της ελληνικής ιστορίας. 11 ος 9 ος αιώνας:οι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Το Κάστρο των Ιπποτών είναι ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά μνημεία της Κω. Ιδιαίτερα εντυπωσιακό και επιβλητικό είναι ένα από τα αξιοθέατα που κάθε επισκέπτης του νησιού πρέπει να

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Το θέλαμε πολύ και τελικά το καταφέραμε. «Διακτινιστήκαμε» στο CERN!Μαζί μας έξι ακόμα γυμνάσια και λύκεια απ όλη την Ελλάδα.

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Το θέλαμε πολύ και τελικά το καταφέραμε. «Διακτινιστήκαμε» στο CERN!Μαζί μας έξι ακόμα γυμνάσια και λύκεια απ όλη την Ελλάδα. ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 2 ου ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΗΦΙΣΙΑΣ Το θέλαμε πολύ και τελικά το καταφέραμε. «Διακτινιστήκαμε» στο CERN!Μαζί μας έξι ακόμα γυμνάσια και λύκεια απ όλη την Ελλάδα. Μέχρι πριν από κάποια χρόνια αυτό θα ήταν

Διαβάστε περισσότερα

Παπαζώης Τριαντάφυλλος

Παπαζώης Τριαντάφυλλος digitalarchive publishing by tag Παπαζώης Τριαντάφυλλος Πρόκειται για τον ιστορικό ερευνητή που ανέτρεψε τα δεδομένα στη Βεργίνα! Έπειτα από πολυετή έρευνα αποκάλυψε ότι στον τάφο της Βεργίνας δεν βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ 800 479 π.χ.

ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ 800 479 π.χ. ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ 800 479 π.χ. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΑΚΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ Ποιες ήταν οι αιτίες της διάσπασης του φυλετικού κράτους; Η αύξηση του πληθυσμού και η έλλειψη καλλιεργήσιμης γης. Η καταπίεση που ασκούσαν

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο Ζ Ηανάπτυξητης Μακεδονίας.

Κεφάλαιο Ζ Ηανάπτυξητης Μακεδονίας. Πρόταση διδασκαλίας Κεφάλαιο Ζ Ηανάπτυξητης Μακεδονίας. Ενότητα 4. Το έργο του Αλέξανδρου Κύρια σημεία της ενότητας Περιγραφή της γεωγραφικής έκτασης και της ποικιλίας των λαών του κράτους που δημιούργησε

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή διατριβή

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή διατριβή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή διατριβή ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗΣ ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΓΩΓΗΣ ΝΙΤΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΝΙΤΡΩΔΩΝ ΙΟΝΤΩΝ ΣΕ ΝΕΡΟ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Μυκηναϊκή θρησκεία. 3. Από την ανασκαφή θρησκευτικών κτηρίων στα ανάκτορα και ιερών σε οικίες

Μυκηναϊκή θρησκεία. 3. Από την ανασκαφή θρησκευτικών κτηρίων στα ανάκτορα και ιερών σε οικίες Μυκηναϊκή θρησκεία Τα στοιχεία που διαθέτουμε για αυτήν προέρχονται: 1.Από την εικονογραφία σφραγιστικών δακτυλιδιών, σφραγίδων, τοιχογραφιών και αντικειμένων μικροτεχνίας (ελεφαντουργίας κλπ). Κεντρική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ Βαρβάκειο Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο, 2011-2012

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ Βαρβάκειο Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο, 2011-2012 ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΔΩΔΩΝΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ Βαρβάκειο Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο, 2011-2012 Περιεχόμενα Αρχαία Δωδώνη γεωγραφικά στοιχεία Κοίλον Ορχήστρα Σκηνή Ρωμαϊκά χρόνια Παραστάσεις που φιλοξενήθηκαν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ ΑΝΑΓΚΩΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΞΕΝΟΥ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ 2004-2007

ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ ΑΝΑΓΚΩΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΞΕΝΟΥ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ 2004-2007 ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ ΑΝΑΓΚΩΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΞΕΝΟΥ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ 2004-2007 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΑΡΧΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΜΑΡΤΙΟΣ 2004 ΣΥΝΟΨΗ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ Το ξένο εργατικό

Διαβάστε περισσότερα

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ICOM ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΜΟΥΣΕΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Αγ.Ασωμάτων 15 ΑΘΗΝΑ 105 53 Τηλ./Fax: 210 3219414 www.otenet.gr/icom Email icom@otenet.gr ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ Το Διεθνές Συμβούλιο Μουσείων ιδρύθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια κάτοψη, περισσότερους από έναν ορόφους και στιβαρή κατασκευή.

Διαβάστε περισσότερα

ISBN 978-960-484-159-2

ISBN 978-960-484-159-2 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ Ο Μέγας Αλέξανδρος Κείμενο: Φίλιππος Μανδηλαράς Επιμέλεια κειμένου: Ράνια Ζωίδη Εικονογράφηση: Ναταλία Καπατσούλια Διόρθωση: Αντωνία Κιλεσσοπούλου 2010, Εκδόσεις Κυριάκος Παπαδόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Οι απόγονοι του Νώε, μετά τη διασπορά τους σ όλη τη γη, άρχισαν να λησμονούν τον αληθινό Θεό και να λατρεύουν τα είδωλα, δηλαδή τα δημιουργήματα του

Οι απόγονοι του Νώε, μετά τη διασπορά τους σ όλη τη γη, άρχισαν να λησμονούν τον αληθινό Θεό και να λατρεύουν τα είδωλα, δηλαδή τα δημιουργήματα του H εποχή των Πατριαρχών Από τον πολυθεϊσμό στην πίστη στον ένα Θεό Ο Θεός σχεδιάζει τη σωτηρία του κόσμου Οι απόγονοι του Νώε, μετά τη διασπορά τους σ όλη τη γη, άρχισαν να λησμονούν τον αληθινό Θεό και

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Θεωρίες Αστικής Κοινωνιολογίας. Σημειώσεις της Μαρίας Βασιλείου

Βασικές Θεωρίες Αστικής Κοινωνιολογίας. Σημειώσεις της Μαρίας Βασιλείου Βασικές Θεωρίες Αστικής Κοινωνιολογίας Σημειώσεις της Μαρίας Βασιλείου Ηπόλη, όπως την αντιλαμβανόμαστε, είναι μια ιδέα του Διαφωτισμού Ο Ρομαντισμός την αμφισβήτησε Η Μετανεωτερικότητα την διαπραγματεύεται

Διαβάστε περισσότερα

Αφ ενός στην ανάγκη περιορισμού και ελέγχου των οξύτατων προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι κάτοικοι, οι εργαζόμενοι και η ιδία ως περιοχή.

Αφ ενός στην ανάγκη περιορισμού και ελέγχου των οξύτατων προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι κάτοικοι, οι εργαζόμενοι και η ιδία ως περιοχή. Ομιλία Αντιπεριφερειάρχη Δυτικής Αττικής κ. Γ. Βασιλείου στην ανοικτή σύσκεψη-παρουσίαση του στρατηγικού σχεδίου ΔΥΤΙΚΗ ΑΤΤΙΚΗ 2020+ Πνευματικό Κέντρο Ασπροπύργου 25-5-2015 Σας καλωσορίζουμε σε μια ιδιαίτερη

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η σημερινή βασιλική «Αγ. Σοφία» βρίσκεται στο κέντρο της κύριας νεκρόπολης της αρχαίας πόλης Σέρντικα. Σ αυτή την περιοχή έχουν ανακαλυφθεί

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΤΡΑΤΟΥ. βασίσθηκε στην εργασία που εκπόνησε ειδική επιστημονική ομάδα υπό τους κ.κ. Λάζαρο Κολώνα τ. γενικό Διευθυντή Αρχαιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

1. Να συσχετίσεις τους όρους της Στήλης Α με αυτούς της Στήλης Β, γράφοντας στα φύλλα

1. Να συσχετίσεις τους όρους της Στήλης Α με αυτούς της Στήλης Β, γράφοντας στα φύλλα ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2013 ΜΑΘΗΜΑ: Ιστορία ΤΑΞΗ: Α ΒΑΘΜΟΣ:... ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 5. 6. 2013 ΥΠΟΓΡ. ΚΑΘ/ΤΗ:... ΧΡΟΝΟΣ ΕΞΕΤΑΣΗΣ: 2 ώρες ΕΠΩΝΥΜΟ ΚΑΙ ΟΝΟΜΑ...Τμήμα...Αρ...

Διαβάστε περισσότερα

Ο ελληνιστικός κόσμος 323--146 π.χ. Η επέκταση «προς Ανατολάς»

Ο ελληνιστικός κόσμος 323--146 π.χ. Η επέκταση «προς Ανατολάς» Ο Ελληνιστικοσ Κοσμοσ -- Η Επεκταση «προσ Ανατολασ» Κεφάλαιο 6 Ο ελληνιστικός κόσμος Η επέκταση «προς Ανατολάς» H Ελληνιστική Εποχή, όπως ονομάστηκε από τους Γερμανούς ιστορικούς του 19ου αιώνα, είναι

Διαβάστε περισσότερα

Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών του Μαθήµατος. Α Τάξη 1 ου Κύκλου Τ.Ε.Ε. 2 ώρες /εβδοµάδα. Αθήνα, Απρίλιος 2001

Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών του Μαθήµατος. Α Τάξη 1 ου Κύκλου Τ.Ε.Ε. 2 ώρες /εβδοµάδα. Αθήνα, Απρίλιος 2001 Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών του Μαθήµατος Α Τάξη 1 ου Κύκλου Τ.Ε.Ε. 2 ώρες /εβδοµάδα Αθήνα, Απρίλιος 2001 Σελίδα 1 από 8 Μάθηµα: «Ιστορία Ενδυµασίας Ι». Α. ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Το µάθηµα

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΣΟΛΕΑΣ Σχολική χρονιά 2008-2009

ΛΥΚΕΙΟ ΣΟΛΕΑΣ Σχολική χρονιά 2008-2009 ΛΥΚΕΙΟ ΣΟΛΕΑΣ Σχολική χρονιά 2008-2009 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2009 ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 2 Ιουνίου 2009 ΩΡΑ: 07:45 10:15 Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται από τρία μέρη και

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Διοικώ 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι «διοίκηση» 2. Η «διοίκηση»

Διαβάστε περισσότερα

Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη

Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Ε ΤΑΞΗ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Σελίδα 1 Κωνσταντινούπολη Η ξακουστή και δοξασµένη πολιτεία, µε τη λαµπρή, χιλιόχρονη ιστορία, που για δέκα αιώνες δέσποζε πρωτεύουσα της

Διαβάστε περισσότερα

Σειρά «ΘΥΜΗΣΙΣ» : Αρχαίος Ελληνικός Πολιτισμός και Γλώσσα

Σειρά «ΘΥΜΗΣΙΣ» : Αρχαίος Ελληνικός Πολιτισμός και Γλώσσα Σειρά «ΛΟΓΟΜΑΘΕΙΑ+» : Διδασκαλία της Ελληνικής ως Μητρικής Γλώσσας Η «Λογομάθεια+» είναι ένα πολυμεσικό εκπαιδευτικό λογισμικό (σειρά 3 CD-ROM) που καλύπτει το σύνολο των φαινομένων της γραμματικής, του

Διαβάστε περισσότερα

Ορτυγία. Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος

Ορτυγία. Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος Ορτυγία Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος Τοποθεσία Πού βρίσκεται; Το νησί της Ορτυγίας βρίσκεται στην κάτω Ιταλία στις Συρακούσες. Τα αξιοθέατα: Ο ναός του Απόλλωνα üη πλατεία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Θα διδαχτούν η Ομήρου Οδύσσεια και οι Ηροδότου Ιστορίες σύμφωνα με το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Α) ΟΜΗΡΟΥ ΟΔΥΣΣΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Ιστορίας Α Λυκείου από όλη την ύλη

Θέματα Ιστορίας Α Λυκείου από όλη την ύλη Θέματα Ιστορίας Α Λυκείου από όλη την ύλη 1. Σημασία του Νείλου για την οικονομία της Αιγύπτου. Σελ. 21. Προσοχή στο παράθεμα της ίδιας σελίδας. 2. Κοινωνική οργάνωση στην αρχαία Αίγυπτο. Σελ. 22 3. Πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΔΙΑΘΕΣΗ / ΙΣΤΟΡΙΚΟ 7 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Η φιλοσοφία. Έννοια και περιεχόμενο 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ Η εξέλιξη της φιλοσοφίας και η οντολογία Ι. Εισαγωγή... 25 ΙΙ. Η προσωκρατική φιλοσοφία...

Διαβάστε περισσότερα

Τέχνη Χώρος Όψεις Ανάπτυξης

Τέχνη Χώρος Όψεις Ανάπτυξης Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Σχολή Ανθρωπιστικών Σπουδών Τέχνη Χώρος Όψεις Ανάπτυξης ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ Εθνικό Κέντρο Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης Πειραιώς 211, Ταύρος Σάββατο, 23 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΚΑΤΑ ΤΟ 2000

ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΚΑΤΑ ΤΟ 2000 ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΚΑΤΑ ΤΟ 2000 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΑΡΧΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΚΥΠΡΟΥ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2002 ΣΥΝΟΨΗ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Τμήμα: Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 10. Ιωνικοί Ναοί της Μ. Ασίας στον 4 ο αι.

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη καθηγήτρια: κα. Π. Γιαννακοπούλου Μαθήτριες: Ασσάτωφ Άννα, Μιχαλιού Μαντώ, Αργύρη Μαρία, Τσαουσίδου - Πετρίτση Σοφία Τμήμα: Α3

Υπεύθυνη καθηγήτρια: κα. Π. Γιαννακοπούλου Μαθήτριες: Ασσάτωφ Άννα, Μιχαλιού Μαντώ, Αργύρη Μαρία, Τσαουσίδου - Πετρίτση Σοφία Τμήμα: Α3 Υπεύθυνη καθηγήτρια: κα. Π. Γιαννακοπούλου Μαθήτριες: Ασσάτωφ Άννα, Μιχαλιού Μαντώ, Αργύρη Μαρία, Τσαουσίδου - Πετρίτση Σοφία Τμήμα: Α3 Η Σπάρτη ήταν πόλη- κράτος στην Αρχαία Ελλάδα, χτισμένη στις όχθες

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό

Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό Με τον όρο Μυκηναϊκός Πολιτισμός χαρακτηρίζεται ο προϊστορικός πολιτισμός της Ύστερης Εποχής του Χαλκού, που αναπτύχθηκε την περίοδο 1600-1100 π. Χ., κυρίως στην

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαιολογία των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων (480 π.χ. - 1ος αι. π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος

Αρχαιολογία των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων (480 π.χ. - 1ος αι. π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος [IA12] ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ Β Αρχαιολογία των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων (480 π.χ. - 1ος αι. π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος Τι είναι Aρχαιολογία; Η επιστήμη της αρχαιολογίας: Ασχολείται με την περισυλλογή,

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος [IA11] ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ Α Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος Πρώιμοι και Γεωμετρικοί χρόνοι (1100-700 π.χ.) Οι περίοδοι της αρχαίας ελληνικής τέχνης:

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ Ο ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ, στις διάφορες δραστηριότητες που διοργανώνει κάθε χρόνο, προσπαθεί να αφυπνίσει τους μαθητές για το πρόβλημα που αντιμετωπίζει η Κύπρος εξαιτίας της

Διαβάστε περισσότερα

Οι Μαθητές: Αγγελόπουλος Ηρακλής Ανδρεσάκης Κωνσταντίνος

Οι Μαθητές: Αγγελόπουλος Ηρακλής Ανδρεσάκης Κωνσταντίνος Οι Μαθητές: Αγγελόπουλος Ηρακλής Ανδρεσάκης Κωνσταντίνος Ο Πειραιάς (Αρχαία Ελληνικά: Πειραιεύς) είναι πόλη της περιφέρειας Αττικής και διαθέτει τον σημαντικότερο λιμένα της Ελλάδας και της ανατολικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία Ενδεικτικοί διδακτικοί στόχοι Οι διδακτικοί στόχοι για τη διδασκαλία της εισαγωγής προσδιορίζονται στο βιβλίο για τον καθηγητή, Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης. Δημήτρης Πλάντζος

ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης. Δημήτρης Πλάντζος ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης Δημήτρης Πλάντζος ΙΑ119: Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης Το μάθημα προφέρει μια συστηματική και

Διαβάστε περισσότερα

Ο Μ.Αλέξανδρος εικονίζεται σε εξάρτηµα της πολεµικής του πανοπλίας στον ΙΙ βασιλικό τάφο της Βεργίνας

Ο Μ.Αλέξανδρος εικονίζεται σε εξάρτηµα της πολεµικής του πανοπλίας στον ΙΙ βασιλικό τάφο της Βεργίνας Ο Μ.Αλέξανδρος εικονίζεται σε εξάρτηµα της πολεµικής του πανοπλίας στον ΙΙ βασιλικό τάφο της Βεργίνας Το 274π.Χ. ο βασιλιάς της Ηπείρου Πύρρος κατέλαβε αιφνιδιαστικά τη Μακεδονία, όταν βασίλευε σ αυτήν

Διαβάστε περισσότερα

ΒΩΜΟΣ ΤΟΥ ΙΟΝΥΣΟΥ ΑΡΧΑΙΟ ΙΚΑΡΙΟΝ

ΒΩΜΟΣ ΤΟΥ ΙΟΝΥΣΟΥ ΑΡΧΑΙΟ ΙΚΑΡΙΟΝ ΒΩΜΟΣ ΤΟΥ ΙΟΝΥΣΟΥ ΑΡΧΑΙΟ ΙΚΑΡΙΟΝ Ἐριχθονίου δὲ ἀποθανόντος καὶ ταφέντος ἐν τῷ αὐτῷ τεµένει τῆς Ἀθηνᾶς Πανδίων ἐβασίλευσεν, ἐφ οὗ ηµήτηρ καὶ ιόνυσος εἰς τὴν Ἀττικὴν ἦλθον. ἀλλὰ ήµητρα µὲν Κελεὸς [εἰς τὴν

Διαβάστε περισσότερα

ÊÚÔ ÙË ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

ÊÚÔ ÙË ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ appleúè ÊÚÔ ÙË ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ- ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΜΕ ΤΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Λυσίου Κατὰ Φίλωνος οκιµ ασίας

Λυσίου Κατὰ Φίλωνος οκιµ ασίας Λυσίου Κατὰ Φίλωνος οκιµ ασίας 26 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Το πρόγραµµα της Β Ενιαίου Λυκείου Θεωρητικής Κατεύθυνσης για την Αρχαία Ελληνική Γλώσσα και Γραµµατεία, όπως αυτό ορίστηκε από το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΙ ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΙ ΓΙΑ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΚΤΙΡΙΩΝ Εβελίνα Θεμιστοκλέους

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΣΑΒΒΑΤΟ 16 IOYΛΙΟΥ ΣΤΑ ΠΕΡΙΠΤΕΡΑ Ο ΤΟΜΟΣ Α ΜΑΡΤΥΡΕΣ ΚΑΙ ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ

ΤΟ ΣΑΒΒΑΤΟ 16 IOYΛΙΟΥ ΣΤΑ ΠΕΡΙΠΤΕΡΑ Ο ΤΟΜΟΣ Α ΜΑΡΤΥΡΕΣ ΚΑΙ ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ ΤΟ ΣΑΒΒΑΤΟ 16 IOYΛΙΟΥ ΣΤΑ ΠΕΡΙΠΤΕΡΑ Ο ΤΟΜΟΣ Α ΜΑΡΤΥΡΕΣ ΚΑΙ ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΜΑΡΤΥΡΕΣ ΚΑΙ ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ Πραξικόπημα και Τουρκική Εισβολή Πεσόντες, Αγνοούμενοι και Θύματα Αιχμαλωσία

Διαβάστε περισσότερα