Η κρισιμότητα της πρώιμης παρέμβασης: εξετάζοντας την αποτελεσματικότητα της για παιδιά με κώφωση ή βαρηκοΐα. Λουκά Ζώη

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η κρισιμότητα της πρώιμης παρέμβασης: εξετάζοντας την αποτελεσματικότητα της για παιδιά με κώφωση ή βαρηκοΐα. Λουκά Ζώη"

Transcript

1 Η κρισιμότητα της πρώιμης παρέμβασης: εξετάζοντας την αποτελεσματικότητα της για παιδιά με κώφωση ή βαρηκοΐα Ελευθερίου Μαρία Πανεπιστήμιο Κύπρου Λουκά Ζώη Πανεπιστήμιο Κύπρου Ελένη Φτιάκα Πανεπιστήμιο Κύπρου Περίληψη Σκοπός της παρούσας ερευνητικής εργασίας είναι να εξετάσει τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι γονείς των παιδιών με κώφωση στα πλαίσια του προγράμματος της Πρώιμης Παρέμβασης και να προτείνει τρόπους για τη βελτίωση της λειτουργίας του. Τα αποτελέσματα της έρευνας κατέδειξαν ότι τα προγράμματα της έγκαιρης παρέμβασης που εφαρμόζονται στην Κύπρο έχουν έναν κρίσιμο ρόλο στη στήριξη των οικογενειών που έχουν παιδί με ακουστική αναπηρία, αλλά υπάρχουν ακόμη πολλές ανάγκες που δεν καλύπτονται και οικογένειες που βρίσκονται μόνες στον αγώνα τους ενάντια στις δυσκολίες και την προκατάληψη. Η χάραξη μιας περισσότερο ξεκάθαρης υποστηρικτικής πολιτικής εκ μέρους της πολιτείας είναι εντελώς απαραίτητη για τη βελτίωση της καθημερινότητας των οικογενειών αυτών και τη διεκδίκηση ίσων ευκαιριών εκ μέρους των παιδιών με βαρηκοΐα και κώφωση. Εισαγωγή Η έννοια και η χρησιμότητα της πρώιμης παρέμβασης είχε αναγνωριστεί από τους ειδικούς από την αρχή της εκπαίδευσης των κωφών παιδιών, δηλαδή από το Τότε ξεκίνησαν να λειτουργούν και τα πρώτα προγράμματα σε μειωμένο αριθμό παιδιών από εύπορες οικογένειες κυρίως. Παρόλα αυτά, μόνο από το 1940 στην Ευρώπη πρώτα και αργότερα στις Η.Π.Α., τα προγράμματα αυτά της πρώιμης παρέμβασης είχαν τυπική αναγνώριση (Moores, 1996). Συγκεκριμένα στη δεκαετία του 1960 με τη μεγάλη επιδημία της ερυθράς, αναπτύχθηκαν πολλά προγράμματα πρώιμης παρέμβασης και συμβουλευτικής γονέων σε πάρα πολλές χώρες. Οι πρόοδοι που σημειώθηκαν με τις μεθόδους διάγνωσης της βαρηκοΐας σε νεογνά και βρέφη, η δημιουργία δυνατών και εύχρηστων ακουστικών, τα θετικά αποτελέσματα των ερευνών στον τομέα της έγκαιρης παρέμβασης συντέλεσαν επίσης στη δημιουργία και εξάπλωση των προγραμμάτων αυτών. Παρόλα αυτά στη χώρα μας σήμερα υπάρχει τεράστια έλλειψη προγραμμάτων πρόληψης και πρώιμης παρέμβασης για παιδιά που παρουσιάζουν προβλήματα κώφωσης ή βαρηκοΐας. Η πολιτεία έχει χρέος να αναλάβει πλήρως την ευθύνη για την πρόληψη της αναπηρίας εμπλέκοντας στα προγράμματα της ολόκληρη την οικογένεια του παιδιού. Ένας κοινός στόχος της πρώιμης παρέμβασης είναι να επεκταθεί σε όλα τα παιδιά και τις οικογένειες που έχουν ανάγκη στήριξης όσο το δυνατόν νωρίτερα (Ευρωπαϊκός Φορέας για την Ανάπτυξη στην Ειδική Αγωγή, 2010). Η απώλεια της ακοής αποτελεί ένα τεράστιο εμπόδιο για την απόκτηση και διατήρηση αποτελεσματικών επικοινωνιακών δεξιοτήτων. Η αντίληψη, η παραγωγή της ομιλίας και ιδιαίτερα στα παιδιά η εκμάθηση της μητρικής γλώσσας, εξαρτάται από τη δυνατότητα επεξεργασίας των ακουστικών πληροφοριών. Συνεπώς, η πρώιμη παρέμβαση θεωρείται σημαντική για την ανάπτυξη του παιδιού και σχετίζεται με το δικαίωμα που έχουν τα πολύ μικρά παιδιά και οι οικογένειές τους να λάβουν την υποστήριξη που χρειάζονται για την ένταξη τους στο ευρύτερο κοινωνικό σύνολο 243

2 (Ζώνιου-Σιδέρη, 1998). Με βάση τον Bruder (2010) περισσότερα από 50 χρόνια έρευνας υποστηρίζουν την αποτελεσματικότητα της παρέμβασης για βρέφη και μικρά παιδιά με αναπηρίες. Είναι λοιπόν αναγκαίο να εντοπιστούν τα παιδιά που χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή και μεταχείριση πριν από την εισδοχή τους στο σχολείο, αφού το εκπαιδευτικό σύστημα υστερεί και δεν ικανοποιεί τις απαιτούμενες ανάγκες γονέων και εκπαιδευτικών. Η παρούσα εργασία στοχεύει στο να καταγράψει τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι γονείς των παιδιών με κώφωση ή βαρηκοΐα στα πλαίσια του προγράμματος της Πρώιμης Παρέμβασης και να προτείνει τρόπους και προτάσεις για τη βελτίωση της λειτουργίας του. Ως εκπαιδευτικοί θεωρούμε πολύ σημαντικό να γνωρίζουν οι ειδικοί τις ανάγκες των γονέων, ώστε ανταποκρινόμενοι να θέσουν τα θεμέλια μιας σωστής και παραγωγικής σχέσης, απαραίτητης για την επιτυχία του προγράμματος της πρώιμης παρέμβασης. Ανασκόπηση βιβλιογραφίας/θεωρητικό πλαίσιο Σύμφωνα με τη διεθνή έρευνα, τα πρώτα χρόνια ζωής για όλα τα παιδιά είναι κρίσιμα και ιδιαίτερα γι αυτά που παρουσιάζουν προβλήματα στη φυσική, πνευματική και συναισθηματική ανάπτυξη, στη συμπεριφορά ή στα μαθησιακά χαρακτηριστικά. Οι Shonkoff & Meisels (2000) υποστηρίζουν ότι η πρώιμη παρέμβαση αποτελείται από μια σειρά διεπιστημονικών υπηρεσιών και εμπειριών που παρέχονται στα παιδιά από την γέννηση μέχρι την ηλικία των πέντε ετών. Ο κύριος στόχος είναι: να προωθήσουν την υγεία και την ευημερία, να προάγουν τις ικανότητες που προκύπτουν, να ελαττώσουν αναπτυξιακές καθυστερήσεις, να θεραπεύσουν υπάρχουσες αναπηρίες ή αναπηρίες που προκύπτουν, να εμποδίσουν λειτουργικές δυσλειτουργίες, να προωθήσουν προσαρμοσμένη γονεϊκή και οικογενειακή λειτουργία. Στην περίπτωση μιας σωστής και έγκαιρης παρέμβασης με τα κατάλληλα εκπαιδευτικά προγράμματα, τα παιδιά με κώφωση θα μπορούν να συμβαδίζουν με τους υπόλοιπους συμμαθητές τους (Moeller, 2000 Yoshinaga-Itano, 2003). Είναι κοινή άποψη των ειδικών ότι η εκπαίδευση των κωφών και βαρήκοων παιδιών είναι απαραίτητο να αρχίζει από την στιγμή της διάγνωσης. Αποτελεί ανάγκη λοιπόν η δημιουργία και η οργάνωση αποτελεσματικών εκπαιδευτικών προγραμμάτων, τα οποία θα έχουν τη δυνατότητα να εφαρμόζονται σε παιδιά ήδη από τη βρεφική τους ηλικία. Με το πέρασμα του χρόνου δημιουργήθηκαν σε αρκετές χώρες διάφορα αξιόλογα προγράμματα πρώιμης παρέμβασης για την καλύτερη αντιμετώπιση ατόμων με ειδικές ανάγκες. Παρόλα αυτά κανένα από τα προγράμματα δεν θεωρείται ικανοποιητικό λόγω της αδιαφορίας για τις ανάγκες των μικρών παιδιών αλλά και της ελλιπούς ενημέρωσης από μέρους των γονέων και των ειδικών. Τα πρώιμα μονοπάτια δημιουργούν είτε μία σταθερή είτε μία εύθραυστη βάση στην οποία δημιουργείται η περαιτέρω εξέλιξη του παιδιού. Για να είναι σταθερή η βάση είναι σημαντικό να γίνεται η έγκαιρη αναγνώριση, που γίνεται μέσα από ειδικούς ελέγχους (Shonkoff & Phillips, 2000). Οι ανάγκες των παιδιών που λαμβάνουν μέρος σε προγράμματα πρώιμης παρέμβασης μπορούν να εντοπιστούν και να κατανοηθούν καλύτερα στο πλαίσιο της οικογένειας. Ο ρόλος της οικογένειας πρέπει να αναβαθμιστεί και να αντιμετωπιστεί ως μια δυναμική μονάδα που ανήκει σε ένα ευρύτερο κοινωνικό σύστημα. Ο 244

3 προσανατολισμός προς την οικογένεια αρχίζει σιγά σιγά να επηρεάζει όλες τις πτυχές των σύγχρονων προγραμμάτων πρώιμης παρέμβασης, από την πρόληψη μέχρι και τη θεραπευτική αντιμετώπιση (Meisels & Shonkoff, 1990). Η πρώιμη παρέμβαση θεωρείται σαν μια σειρά όλων των απαραίτητων παρεμβάσεων και μέτρων (κοινωνικών, ιατρικών, ψυχολογικών και εκπαιδευτικών) που στοχεύουν στα παιδιά και στις οικογένειες, για να αντιμετωπίσουν τις ειδικές ανάγκες των παιδιών τους. Με βάση τους επαγγελματίες που εργάζονται στον τομέα της πρώιμης παρέμβασης, τα καλύτερα αποτελέσματα επιτυγχάνονται όταν λαμβάνονται υπόψη οι ανάγκες και το κέντρο ενδιαφέροντος και των δύο, του παιδιού και της οικογένειας. Ποικίλες μέθοδοι που χρησιμοποιούνται στο χώρο της πρώιμης παρέμβασης ακολουθούν αυτή τη γραμμή (Ευρωπαϊκός Φορέας Ειδικής Αγωγής, 2003). Αυτό σημαίνει ότι η εργασία πρέπει να βασίζεται σε αυτό που είναι δυνατό: δεξιότητες και ικανότητες, από το να αρχίζουμε από αυτό που δεν είναι δυνατό: ανικανότητες. Δυστυχώς, ακόμη και στις μέρες μας η πρώιμη παρέμβαση παρουσιάζει πολλές ελλείψεις με αποτέλεσμα αρκετά κωφά παιδιά να φθάνουν μέχρι και τα τρία έτη χωρίς καμία βοήθεια σ αυτά και στις οικογένειές τους. Είναι αναγκαίο λοιπόν η εκπαίδευση σε πολύ μικρή ηλικία του παιδιού να δραστηριοποιηθεί άμεσα για την βελτίωση της κοινωνικής και γνωστικής εξέλιξης του προς όφελος όλης της κοινωνίας. Η παραμέληση των δυσκολιών που συναντά το παιδί ήδη από μικρή ηλικία μπορεί κάλλιστα να οδηγήσει στη δημιουργία πολύπλοκών και αμέτρητων προβλημάτων όταν μεγαλώσει (Πολυχρονοπούλου, 2003). Γι αυτό το λόγο τόσο η διεθνής έρευνα όσο και η συσσωρευμένη εμπειρία τονίζουν την πρώιμη παρέμβαση ως λύση στο πιο πάνω, αφού μπορεί να προλάβει τις αρνητικές εμπειρίες που βιώνουν τα παιδιά με κώφωση ή βαρηκοΐα στην καθημερινή τους ζωή, προτού χαθεί η αυτοπεποίθηση και η αυτοεικόνα τους. Μεθοδολογία Σκοπός της παρούσας ερευνητικής εργασίας είναι να εξετάσει τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι γονείς των παιδιών με κώφωση στα πλαίσια του προγράμματος της Πρώιμης Παρέμβασης και να προτείνει τρόπους και προτάσεις για τη βελτίωση της λειτουργίας του. Τα ερευνητικά ερωτήματα που τέθηκαν από την αρχή έχουν ως εξής: Ποιές είναι οι αντιδράσεις και οι ενέργειες των γονέων μετά από την επίσημη ιατρική διάγνωση του παιδιού; Ποιές είναι οι απόψεις των γονέων και των εμπλεκόμενων φορέων σχετικά με τη Συντονιστική Υπηρεσία της Πρώιμης Παρέμβασης; Ποιές είναι οι εισηγήσεις προτάσεις των γονέων και των εμπλεκόμενων φορέων για την καλύτερη λειτουργία της Πρώιμης Παρέμβασης και των Υπηρεσιών της; Η έρευνα πραγματοποιήθηκε με χρήση δομημένων και ημι-δομημένων συνεντεύξεων με πέντε οικογένειες από δύο επαρχίες της Κύπρου και τους αρμόδιους φορείς της Πρώιμης Παρέμβασης ενός Ειδικού Σχολείου Κωφών της Κύπρου. Οι οικογένειες επιλέγηκαν επειδή είχαν παιδί με κώφωση ή βαρηκοΐα και συμμετείχαν στο πρόγραμμα της Πρώιμης Παρέμβασης. Η Λειτουργός και η Διευθύντρια επιλέγηκαν λόγω της γνώσης και της πείρας τους στο θέμα της Πρώιμης Παρέμβασης. Η συλλογή δεδομένων υπό μορφή συνεντεύξεων διήρκησε συνολικά δύο μήνες (Οκτώβριος Δεκέμβριος 2011). Τα ερωτήματα που υποβάλλονταν στους επτά 245

4 συμμετέχοντες στην έρευνα βασίζονταν κατά κύριο λόγο σε άξονα ερωτήσεων που ετοιμάστηκε εκ των προτέρων. Οι συνεντεύξεις καθορίζονταν με ραντεβού και πραγματοποιούνταν ως επί των πλείστον στον προσωπικό χώρο των συμμετεχόντων, χωρίς την παρουσία τρίτων. Αξίζει να αναφερθεί ότι όλοι οι συμμετέχοντες έδωσαν τη συγκατάθεση τους για χρήση μαγνητοφώνου κατά τη διάρκεια της συνέντευξης. Τα ονόματα που χρησιμοποιούνται στην έρευνα είναι ψευδώνυμα για λόγους διασφάλισης των προσωπικών δεδομένων των συμμετεχόντων. Η διάρκεια των συνεντεύξεων κυμαινόταν από Αποτελέσματα Όπως προκύπτει από τα αποτελέσματα της έρευνας οι γονείς φαίνεται να επιδιώκουν μία ολοκληρωμένη ενημέρωση για την όσο το δυνατό καλύτερη μεταχείριση των παιδιών τους, πράγμα που βρίσκει σύμφωνους και τους ειδικούς φορείς. Στην πραγματικότητα αυτό που ζητούν οι γονείς είναι ουσιαστική βοήθεια και καθοδήγηση από περισσότερα έμπειρα άτομα, τα οποία θα τους κατευθύνουν στη λήψη των σωστών αποφάσεων για την μετέπειτα εξέλιξη των παιδιών τους. Στήριγμα σε αυτή τους την προσπάθεια βρίσκουν τη Λειτουργό της Πρώιμης Παρέμβασης, η οποία αποτελεί σημαντικό κομμάτι της Συντονιστικής Υπηρεσίας και θεωρείται αρμόδια σε θέματα που απασχολούν τους γονείς των παιδιών με κώφωση ή βαρηκοΐα. Είναι όμως στην πλειοψηφία τους οι γονείς ικανοποιημένοι από το έργο της Συντονιστικής Υπηρεσίας της Πρώιμης Παρέμβασης και τι είναι αυτό που εμποδίζει την αποτελεσματική λειτουργία της. Ας προχωρήσουμε τώρα στη εξέταση των αρχικών ερευνητικών μας αξόνων ένα προς ένα. Ποιές είναι οι αντιδράσεις και οι ενέργειες των γονέων μετά από την επίσημη ιατρική διάγνωση του παιδιού; Με τη γέννηση ενός παιδιού είναι φυσικό οι γονείς να εισέρχονται σε μία καινούργια φάση της ζωή τους εντελώς διαφορετική από την προηγούμενη. Όπως διαφάνηκε μέσα από τις απαντήσεις των γονέων το αίσθημα του άγχους και του φόβου είναι πολύ πιο έντονο όταν το παιδί διαγνωστεί με κάποιο πρόβλημα ακοής. Χαρακτηριστικά είναι και τα λόγια της μητέρας του Κώστα: «Εεε (δισταγμός) ήταν σαν να εεε έπεσε η γη πάνω μας, ότι ήταν το τέλος του κόσμου» Οι γονείς πλημμυρίζονται από θυμό και ο πόνος τους είναι διάχυτος. Το ερώτημα «Γιατί να συμβεί σε μας αυτό;» τους ακολουθεί σε κάθε στιγμή της ζωής τους. Το τελευταίο στάδιο έρχεται όταν πλέον οι γονείς αρχίζουν να συνειδητοποιούν τι ακριβώς συνέβη. Η αποδοχή της κώφωσης θα οδηγήσει στην αποδοχή και του ίδιου του παιδιού και ταυτόχρονα θα επέλθει η αποκατάσταση των συζυγικών σχέσεων. Υποδειγματικά είναι τα λόγια της μητέρας της Στέλλας: «Πολλές φορές να κλαίς χωρίς να το θες μέχρι να χωνέψεις ότι αυτό που σου συμβαίνει δεν θα αλλάξει. Βλέπεις τους άλλους γονείς που έρχεσαι σε επαφή που έχουν παιδιά κωφά που γελούν και σου λένε συνεχώς και σε ενθαρρύνουν ότι κάποια στιγμή θα πάψεις να κλαίς και θα είσαι καλά. Και όταν έφτασα κι εγώ σε αυτό το σημείο τότε έπρεπε εγώ να εμψυχώσω και να στηρίξω άλλους γονείς» 246

5 Οι γονείς αφοσιώνονται στη θεραπεία του παιδιού τους και στόχο έχουν να λύσουν το πρόβλημα του, γι αυτό το λόγο αρχίζουν να επισκέπτονται διάφορους γιατρούς και σε άλλες χώρες μέχρι να συνειδητοποιήσουν την πραγματικότητα και να καταλήξουν σε κάποιες σημαντικές αποφάσεις που έχουν να κάνουν με το παιδί τους. Το γεγονός ότι υπάρχει απουσία ψυχολογικής στήριξης στα πρώτα στάδια της διάγνωσης κάνει πιο δύσκολη τη ζωή της οικογένειας. Ενδεικτικά είναι τα πιο κάτω λόγια της Λειτουργού της Πρώιμης Παρέμβασης: «Πραγματικά οι γονείς περνούν μια περίοδο όπου δεν έχουν κανένα να τους στηρίξει. Μετά το πρώτο σοκ δεν υπάρχει κάποιος δίπλα τους». Ποιές είναι οι απόψεις των γονέων και των εμπλεκόμενων φορέων σχετικά με τη Συντονιστική Υπηρεσία της Πρώιμης Παρέμβασης; Οι γονείς βρίσκονται σε μια περίπλοκη φάση της ζωής τους γι αυτό και αρχικό μέλημα τους είναι να βγουν από αυτό το αδιέξοδο και να απαλλαχτούν από τις εμμονές και τις ανασφάλειες τους, έτσι ώστε να επιφέρουν τα αναμενόμενα αποτελέσματα στο παιδί τους. Όπως αποδεικνύεται μέσα από τα ευρήματα του ερευνητικού μέρους, οι ίδιοι αναμένουν και ελπίζουν το πρόγραμμα της πρώιμης παρέμβασης να δώσει λύσεις στα προβλήματα τους και να τους βοηθήσει να ανταπεξέλθουν στο δύσκολο έργο τους. Συνεχίζοντας, άλλοι γονείς αναφέρουν ότι δεν ήξεραν τι ακριβώς να περιμένουν από την Συντονιστική Υπηρεσία της Πρώιμης Παρέμβασης καθώς δεν είχαν πληροφορηθεί από κάποιο εμπειρογνώμονα για το έργο και την σημαντικότητα της. Η ελλιπής ενημέρωση από την πλευρά του ακουολόγου οδήγησε τους γονείς στην άγνοια και στη σύγχυση. Οι Meadow-Orlans κ.ά. (2003) υποστηρίζουν ότι οι γονείς είναι αναγκαίο να λαμβάνουν μια ολοκληρωμένη εικόνα σχετικά με την κώφωση και τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις της στο παιδί και στα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας. Στη συνέχεια, εξετάζοντας τις απόψεις των γονέων στην ερώτηση εάν η λειτουργός της πρώιμης παρέμβασης ανταποκρίθηκε στις προσδοκίες τους, η πλειοψηφία απάντησε θετικά. Σε απόλυτη συμφωνία με τους γονείς βρίσκεται και η Λειτουργός της Πρώιμης Παρέμβασης παραθέτοντας τα παρακάτω: «Γενικά όμως από το δικό μου έργο τώρα κυρίως ως άνθρωπος και όχι ως επαγγελματίας νομίζω ότι οι πλείστοι θα είναι ευχαριστημένοι.» Στην έρευνα διαφάνηκε επίσης ότι μία από τις πέντε οικογένειες δεν παρέμεινε ευχαριστημένη με το έργο της Συντονιστικής Υπηρεσίας της Πρώιμης Παρέμβασης καθώς δεν της δόθηκε η απαραίτητη βοήθεια και ενημέρωση που ανέμενε να πάρει. Οι γονείς στηρίζουν την πιο πάνω άποψη στο γεγονός ότι ο χρόνος που είχαν στην διάθεση τους για να έρθουν σε επαφή με τη Λειτουργό ήταν πολύ περιορισμένος. Παράλληλα μέσα από την συνέντευξη της Λειτουργού της πρώιμης παρέμβασης φαίνεται και η ίδια να αντιλαμβάνεται ότι κάποιοι από τους γονείς μπορεί να μην είναι ικανοποιημένοι με αυτά που τους προσέφερε: 247

6 «Εάν υπήρχαν και άλλοι επαγγελματίες μαζί μου και με βοηθούσαν στο έργο μου θα ήταν πολύ σημαντικό για μένα Είναι δύσκολο όταν είναι ένας άνθρωπος για τόσες πολλές οικογένειες.» Είναι ολοφάνερο ότι η λειτουργός δυσκολεύεται να επιτελέσει σωστά το έργο της, εξαιτίας του μειωμένου αριθμού ειδικού προσωπικού και ως αποτέλεσμα να νιώθει κάποιες φορές ότι δεν απέδωσε τόσο καλά σε κάποιες οικογένειες. Είναι γνωστό, πως όταν ένας ειδικός εργάζεται με σκοπό να δημιουργήσει ένα ευχάριστο και φιλικό κλίμα μεταξύ εκείνου και της οικογένειας, αισθάνονται και οι ίδιοι οι γονείς απαραίτητοι και σημαντικοί στην ανάπτυξη του παιδιού τους. Όπως επισημαίνει και η Λειτουργός της Πρώιμης Παρέμβασης: «Οι γονείς είναι πάρα πολύ σημαντικοί. Πότε δεν πρέπει να δίνουμε την ψευδαίσθηση σ αυτούς ότι δεν είναι απαραίτητοι στην όλη προετοιμασία του παιδιού τους. Πρώτα απ όλα δεν στέκει αυτό. Είναι η οικογένεια, είναι ο γονιός για οποιοδήποτε παιδί. Ο γονιός είναι το άλφα και το ωμέγα στην ζωή του παιδιού του.» Στα λόγια της λειτουργού έρχεται να συμφωνήσει η Πολυχρονοπούλου (2003), η οποία υποστηρίζει κάθετα ότι η οικογένεια είναι το πρώτο σχολείο του παιδιού. Επίσης, αυτό υποστηρίζουν και τα αποτελέσματα πρόσφατων ερευνών με βάση τα οποία οι γονείς έχουν τη δυνατότητα να ελέγχουν τις συμπεριφορές και τις αντιδράσεις του παιδιού τους, προσφέροντας στον ειδικό σημαντικές πληροφορίες που χρειάζεται για την έγκαιρη διάγνωση και καταπολέμηση του προβλήματος (Heward & Orlanski, 1988 Helbrugge, 1988 Bruder, 2010). Σύμφωνα με το Moores (2009) τα προγράμματα Πρώιμης Παρέμβασης πρέπει να δημιουργούν τις ευκαιρίες τέτοιων ομαδικών συναντήσεων γιατί αυτό μπορεί να βοηθήσει πολλές οικογένειες που έχουν κωφό παιδί. Η ίδια η Λειτουργός στην συνέντευξη τονίζει ότι ακολουθεί ρητά αυτή την τακτική καθώς πιστεύει ανεπιφύλακτα ότι αυτό μπορεί να δώσει στους γονείς τόσο ενθαρρυντική βοήθεια όσο και βασικές πληροφορίες που έχουν μεγάλη ανάγκη. Οι γονείς στην όλη διαδικασία πρέπει να αναλαμβάνουν ρόλο «συν-θεραπευτή», αφού με τις γνώσεις που αποκτούν μέσω της καθημερινής επαφής τους με το παιδί, μπορούν να δώσουν μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα της κατάστασης στους ειδικούς. Η αλληλεπίδραση της εμπειρίας και της γνώσης αποτελεί βασικό συστατικό μιας επιτυχημένης ένταξης του παιδιού στο κοινωνικό σύνολο (Kuehl, 2011). Μέσα από τη δική μας έρευνα διαφάνηκε ότι οι περισσότεροι γονείς είχαν μία πολύ καλή σχέση με τη Λειτουργό στα πλαίσια του προγράμματος της πρώιμης παρέμβασης. Βέβαια, υπήρξαν και οι περιπτώσεις που η συνεργασία ανάμεσα σε γονείς και εκπαιδευτικούς δεν εξελίχτηκε με θετικό τρόπο. Συγκεκριμένα ένα ζεύγος γονέων, αντίθετα με τους υπόλοιπους, ομολογεί πως είναι απογοητευμένο από την συνεργασία αυτή. Με τη σειρά της η Λειτουργός ομολογεί ότι και η ίδια πολλές φορές δεν ήταν και τόσο σίγουρη αν πράγματι κατάφερε να δώσει στους γονείς αυτό που ανέμεναν από εκείνη ως πιο ειδικό. 248

7 Ποιές είναι οι εισηγήσεις προτάσεις των γονέων και των εμπλεκόμενων φορέων για την καλύτερη λειτουργία της Πρώιμης Παρέμβασης και των Υπηρεσιών της; Όλοι οι ειδικοί συμφωνούν μεταξύ τους ότι η εκπαίδευση των κωφών και βαρήκοων παιδιών είναι απαραίτητο να γίνεται από την στιγμή της διάγνωσης, δηλαδή όταν το παιδί είναι μηδέν χρονών. Αν και η εκπαίδευση των παιδιών ξεκινά στα τέσσερα τους χρόνια με την εισδοχή τους στο νηπιαγωγείο, όταν ένα παιδί διαγνωστεί με κώφωση ή βαρηκοΐα υπάρχει άμεση ανάγκη εκπαιδευτικής παρέμβασης πολύ πριν από αυτή την ηλικία. Αυτή η άποψη φαίνεται να βρίσκει σύμφωνους και τους περισσότερους γονείς: «Είναι σημαντικό το πρόγραμμα της πρώιμης παρέμβασης, γι αυτό πρέπει να ξεκινάει από πολύ νωρίς πριν το παιδί φτάσει ακόμη να ωριμάσει. Είναι απαραίτητο να αρχίσει να εκπαιδεύεται το παιδί από την αρχή της διάγνωσης. Με αυτό τον τρόπο τα αποτελέσματα σίγουρα θα είναι πιο θετικά και αποδοτικά για το παιδί με κώφωση ή βαρηκοΐα.» Σύμφωνα με το Moeller (2000) στην περίπτωση που επιτευχθεί να γίνει μια σωστή και έγκαιρη παρέμβαση, τα παιδιά με προβλήματα ακοής είναι δυνατό να συμβαδίσουν με τους υπόλοιπους συμμαθητές τους. Δυστυχώς όσον αφορά τα κυπριακά δρώμενα στο θέμα της πρώιμης παρέμβασης υπάρχει ένα μεγάλο νομοθετικό κενό. Αυτό το κενό έχει γίνει αντιληπτό και από τους ίδιους τους γονείς. Ακόμη και η ίδια η Διευθύντρια του Ειδικού Σχολείου Κωφών μας εξομολογήθηκε, ότι οι ηλικίες από μηδέν έως τρία δεν καλύπτονται από το νόμο της Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης. Εν τούτοις, στο Σχολείο λειτουργεί η υπηρεσία της πρώιμης παρέμβασης για εικοσιπέντε χρόνια «παράνομα», για το λόγο ότι στη νομοθεσία δεν έχουν μπει οι απαιτούμενες πρόνοιες για τα πρώτα τρία χρόνια των παιδιών, που ουσιαστικά είναι τα πιο σημαντικά για την μετέπειτα εκπαίδευση τους. Στη συνέχεια, κατά κοινή ομολογία οι γονείς παραδέχονται ότι χρειάζεται περισσότερο εξειδικευμένο προσωπικό (όπως ψυχολόγο, λογοθεραπευτή κτλ.) για να μπορεί η Συντονιστική Υπηρεσία να αντεπεξέλθει καλύτερα στο έργο της. Είναι γεγονός ότι ένα άτομο δεν μπορεί να κάνει τη δουλεία που θα έκανε μία ομάδα. Στην Κύπρο δυστυχώς, όλες τις υπηρεσίες της πρώιμης παρέμβασης της έχει αναλάβει ένα μόνο πρόσωπο που δεν είναι ειδικευμένο σε όλους τους τομείς. Οι απαντήσεις των γονέων κινήθηκαν στο ίδιο μήκος σχήματος σχετικά με τις ελλείψεις που παρουσιάζει η Συντονιστική Υπηρεσία: «Έπρεπε να έχει περισσότερα άτομα για να μπορούν ανά πάσα στιγμή να γίνονται πιο συχνές επισκέψεις γιατί ουσιαστικά μία φορά την εβδομάδα δεν είναι αρκετή θα γίνονταν περισσότερες επισκέψεις και θα είχαμε περισσότερη εξυπηρέτηση.» Ακόμη και οι ειδικοί φορείς παραδέχονται ότι στο θέμα του καταρτισμένου προσωπικού υστερούμε σε μεγάλο βαθμό. Χαρακτηριστική είναι και η γεμάτο ειρωνεία απάντηση της Διευθύντριας του Ειδικού Σχολείου στην ερώτηση για την προσωπική της άποψη όσο αφορά την Συντονιστική Υπηρεσία της Πρώιμης Παρέμβασης: 249

8 «Ποια Υπηρεσία; (γέλιο). Υπάρχει; Υπάρχει έτσι Συντονιστική Υπηρεσία; Ουσιαστικά δεν υπάρχει.» Σύμφωνα με το Moores (2009) όσον αφορά την ανάπτυξη των προγραμμάτων της πρώιμης παρέμβασης υπάρχουν διάφοροι παράγοντες που λειτουργούν ανασταλτικά. Ένας βασικός παράγοντας είναι το γεγονός ότι η κώφωση είναι μία κατάσταση με χαμηλή συχνότητα εμφάνισης και αυτό δεν βοηθά στην πρόοδο και εξέλιξη των προγραμμάτων. Η άποψη αυτή φαίνεται να επηρεάζει και τους ίδιους τους γονείς, οι οποίοι δεν αναμένουν και μεγάλη ανταπόκριση από τους αρμόδιους φορείς για την κατάσταση του παιδιού τους: «Κοίταξε δεν ξέρεις πως μπορεί να γίνει καλύτερη αυτή η υπηρεσία γιατί δεν ξέρεις πόσα μωρά υπάρχουν με αυτό το πρόβλημα. Είναι καλό το ότι υπάρχει έστω και μία ειδικός που έρχεται και βλέπει το Μάριο.» Είναι άξιο σχολιασμού το γεγονός πως ακόμα και οι ίδιοι οι γονείς έχουν αποδεχτεί αυτή την κατάσταση και δεν ζητούν όσα δικαιωματικά τους ανήκουν. Ένας ακόμη ανασταλτικός παράγοντας είναι και το ότι η κώφωση θέτει σοβαρούς περιορισμούς στην επικοινωνία, γι αυτό το λόγο και απαιτεί ειδικά καταρτισμένο προσωπικό να εργαστεί. Βέβαια, για να γίνει αυτό χρειάζονται οικονομικοί πόροι πράγμα που κάνει ακόμη πιο δύσκολη τη λειτουργία των προγραμμάτων αυτών. Συγκλονιστικά είναι τα λόγια της ίδιας της Λειτουργού σχετικά με τους οικονομικούς πόρους που λαμβάνουν σαν Υπηρεσία: «Όχι, δεν υπάρχουν κονδύλια για αυτή την υπηρεσία. Υστερούμε πολύ σε αυτό τον τομέα. Εντάξει η υπηρεσία έχει κάποια (χρήματα) αλλά ουσιαστικά βρισκόμαστε εκεί που αρχίσαμε. Δεν υπήρξε εξέλιξη όπως άρχισα μπορώ να πω άρχισα και καλύτερα γιατί τώρα με έβαλαν και διοικητικά καθήκοντα εδώ.» Επιπρόσθετα και οι ίδιοι οι γονείς εκφράζουν τις απόψεις για το τι πρέπει να γίνει για καλύτερη λειτουργία της Συντονιστικής Υπηρεσίας. Οι εισηγήσεις που δόθηκαν ήταν όλες σχεδόν κοινές ότι δηλαδή πρέπει επιτέλους να δημιουργηθεί μία πολυθεματική ομάδα, η οποία να είναι προσβάσιμη σε όλες τις οικογένειες λειτουργώντας ολόχρονα. Πριν γίνει αυτό όμως χρειάζεται πάνω από όλα μια νομοθετική αλλαγή για να καλυφθούν τα κενά που υπάρχουν. Το πρόγραμμα πρέπει να έχει το δικό του προϋπολογισμό, έτσι ώστε να έχει τη δυνατότητα να οργανώνει διάφορες συγκεντρώσεις και σεμινάρια για την καλύτερη επιμόρφωση των γονέων. Συμπεράσματα Είναι γεγονός ότι στην Κύπρο η Πρώιμη Παρέμβαση δεν έχει γίνει θεσμός του εκπαιδευτικού συστήματος και η μεγάλη πλειοψηφία των κωφών παιδιών φθάνει σε σχολική ηλικία χωρίς οι οικογένειές τους να έχουν ως τότε καμία βοήθεια για την αντιμετώπισή τους. Οι αιτίες είναι πολλές, αλλά κυρίως αυτό οφείλεται σε κενό της σχετικής νομοθεσίας, στην μη παραπομπή στα κέντρα πρώιμης παρέμβασης και στην ελλιπή ενημέρωση, αλλά και στην απροθυμία της επίσημης πολιτείας να οργανώσει σωστά το χώρο της έγκαιρης παρέμβασης και της Ειδικής Αγωγής γενικότερα. Με βάση τα αποτελέσματα της έρευνας και την βιβλιογραφική ανασκόπηση καταλήξαμε στα εξής συμπεράσματα: 250

9 Είναι πολύ σημαντικό να υπάρχει μία καλά οργανωμένη συμβουλευτική αγωγή προς τους γονείς κατά τα πρώτα χρόνια της διάγνωσης του προβλήματος του παιδιού τους. Ιδιαίτερη στήριξη χρειάζονται οι ακούοντες γονείς, που δεν έχουν ουσιαστικά καμία προηγούμενη πείρα με αποτέλεσμα να είναι εντελώς απροετοίμαστοι (Moores, 2009). Για ένα επιτυχημένο πρόγραμμα Πρώιμης Παρέμβασης είναι αναγκαίο να λαμβάνονται υπόψη οι ανάγκες και τα ενδιαφέροντα τόσο της οικογένειας όσο και του ίδιου του παιδιού (Ευρωπαϊκός Φορέας Ειδικής Αγωγής, 2003). Οι ειδικοί πέρα από τις γνώσεις που ήδη κατέχουν είναι απαραίτητο να ενημερωθούν και για την οικογενειοκεντρική προσέγγιση για καλύτερη συνεργασία τόσο με τους γονείς όσο και με τα παιδιά (Bronfenbrenner, 1979). Σύμφωνα με έρευνες αποδεικνύεται ότι οι γονείς προσφέρουν με την σειρά τους σημαντικές πληροφορίες στους ειδικούς για την καταπολέμηση του προβλήματος, γι αυτό τον λόγο και θεωρούνται σημαντικό συστατικό της Πρώιμης Παρέμβασης (Heward & Orlanski, 1988 Helbrugge, 1988 Bruder, 2010). Απαραίτητο είναι το πρόγραμμα της Πρώιμης Παρέμβασης να προωθεί τις ομαδικές συναντήσεις με γονείς. Με αυτό τον τρόπο λαμβάνουν βοήθεια πολλές οικογένειες που έχουν κωφό παιδί (Moores, 2009). Σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Φορέα Ειδικής Αγωγής (2003) η πληροφόρηση στις οικογένειες θεωρείται ένα πολύ σημαντικό κομμάτι, το οποίο πρέπει να αρχίσει να τίθεται σε εφαρμογή όσο το δυνατό νωρίτερα. Επιπρόσθετα οι οικογένειες χρειάζεται να λαμβάνουν σαφή και ξεκάθαρη πληροφόρηση για την κατάσταση του παιδιού τους, καθώς επίσης και για όλα τα είδη της απαιτούμενης υποστήριξης (π.χ. οικονομικά οφέλη). Σημαντική είναι και η συνεργασία ανάμεσα σε ειδικούς, γονείς και παιδί. Η ύπαρξη μιας σωστά δομημένης σχέσης μονάχα θετικά αποτελέσματα μπορεί να επιφέρει στο παιδί. Οι γονείς στην όλη διαδικασία πρέπει να έχουν το ρόλο του «συν-θεραπευτή», γιατί ουσιαστικά είναι αυτοί οι οποίοι βρίσκονται με το παιδί επί καθημερινής βάσεως (Κυριαφίνης κ.α., χ.χ.). Υπάρχει ομοφωνία ανάμεσα σε ειδικούς και γονείς ότι η εκπαίδευση των κωφών και βαρήκοων παιδιών είναι καλό να ξεκινά από την στιγμή της διάγνωσης του προβλήματος (Meadow-Orlans, 1994). Χρειάζεται να επανδρωθεί και να δημιουργηθεί μια πολυθεματική ομάδα, η οποία θα αποτελείται από εκπαιδευτικούς, ψυχολόγους, λογοθεραπευτές, ακουολόγους και κοινωνικούς λειτουργούς. Μόνο τότε θα μπορούμε να μιλάμε για την ύπαρξη μιας ολοκληρωμένης Συντονιστικής Υπηρεσίας Πρώιμης Παρέμβασης. Επιτακτική ανάγκη επίσης είναι μία ουσιώδης επιμόρφωση όλων των εκπαιδευτικών στη διδασκαλία παιδιών με ακουστική απώλεια ή στη στήριξη τους σε εξατομικευμένο μάθημα (Φτιάκα & Ερωτοκρίτου, 2006). Αυτό θα βοηθήσει την ομαλή ένταξη των παιδιών αυτών στο σχολικό και κοινωνικό περιβάλλον. Συνοψίζοντας, η αποτελεσματική πρώιμη παρέμβαση πρέπει να βασίζεται: (α) στην καλή συνεργασία μεταξύ των υπηρεσιών πρώιμης παρέμβασης και εκπαίδευσης, (β) σε καλά συντονισμένες διεπιστημονικές ομάδες που έχουν από κοινού αρμοδιότητες, (γ) σε επαγγελματικό επίκεντρο όχι μόνο στο παιδί αλλά και στην οικογένεια και στην κοινότητα, (δ) στην παροχή εκτεταμένης και ξεκάθαρης πληροφόρησης στις 251

10 οικογένειες για όλα τα θέματα που αφορούν το παιδί, καθώς επίσης και πρόσβαση σε κάθε είδος απαιτούμενης υποστήριξης, συμπεριλαμβανομένης της οικονομικής υποστήριξης. Επίλογος Εν κατακλείδι, θα θέλαμε να κλείσουμε με ένα αισιόδοξο διδακτικό μήνυμα για όλους εμάς που δίνουν τα πιο κάτω λόγια της Λειτουργού και από τα οποία πηγάζει το βαθύτερο νόημα της ύπαρξης ενός κωφού παιδιού: «Εγώ προσωπικά προσπαθώ να αντιμετωπίζω όλες τις οικογένειες όσο πιο αντικειμενικά μπορώ και πλέον είμαι σε μία φάση της ζωής μου που προσπαθώ περισσότερο να δώσω στην οικογένεια να καταλάβει το βαθύτερο νόημα της ύπαρξης αυτού του παιδιού. Δηλαδή να μην αγχώνονται, να αφοσιώνονται στην οικογένεια τους κι όχι να εμμένουν στο πρόβλημα του παιδιού τους. Περισσότερο τους βλέπω πιο συμβουλευτικά με σκοπό να καταφέρνουν να αντιμετωπίζουν την κατάσταση του παιδιού τους για όλη τους τη ζωή. Να πάψουν να σκέφτονται αρνητικά γι αυτό που περνούν αλλά να συμπεριλάβουν αυτό το κομμάτι στη ζωή τους: Αυτό το παιδί ήρθε για να φέρει χαρά και ευλογία στη ζωή τους και όχι κατάρα». Αναφορές Ελληνόφωνες Ευρωπαϊκός Φορέας για την Ανάπτυξη στην Ειδική Αγωγή (2010). Πρώιμη Παρέμβαση Πρόοδος και Εξελίξεις Ανακτήθηκε στις 25 Νοεμβρίου, 2011 από Ευρωπαϊκός Φορέας Ειδικής Αγωγής (2003). Ειδική Αγωγή στην Ευρώπη. Ανακτήθηκε στις 30 Οκτωβρίου, 2011 από Ζώνιου-Σιδέρη, Α. (1998). Οι ανάπηροι και η εκπαίδευση τους. Μια ψυχοπαιδαγωγική προσέγγιση της ένταξης. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα. Kuehl, J. (2011). Early Aid a Bridge to Inclusion, στο Αργυρίου, Α., Pretis, M., Φτιάκα, Ε., Ροδούλης, Χ., Χ Βασίλης, Κ. & Κατσιώνης, Θ. (2011) (επιστημονική επιτροπή) Πρώιμη Παιδική Παρέμβαση. Η γέφυρα προς την Πλήρη Συμμετοχή των Παιδιών στην Κοινωνία (Inclusion), Πρακτικά Πρώτου Παγκυπρίου Συνεδρίου Πρώιμη Παιδικής Παρέμβασης, Ίδρυμα Θεοτόκος, Λεμεσός, Νοέμβριος 2011, Λεμεσός, Κύπρος. Κυριαφίνης, Γ., Αηδονά, Σ., Καραχάλιος, Δ. & Βιτάλ, Β. (χ.χ.). Η αντιμετώπιση της βαρηκοΐας κώφωσης. Ανακτήθηκε στις 30 Νοεμβρίου, 2011 από Πολυχρονοπούλου, Σ. (2003). Παιδιά και έφηβοι με ειδικές ανάγκες και δυνατότητες. Σύγχρονες τάσεις εκπαίδευσης και ειδικής υποστήριξης. Τόμος Α. Αθήνα: Ατραπός. Φτιάκα, Ε. & Ερωτοκρίτου, Θ. (2006). Η ένταξη παιδιών με ακουστική απώλεια στο Γενικό Σχολείο στην Κύπρο: Τέσσερις περιπτωσιακές μελέτες παιδιών στην Γ Λυκείου. Στο Φτιάκα, Ε. (2007). Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση στην Κύπρο. Αθήνα: Ταξιδευτής. 252

11 Αγγλόφωνες Bruder, M. (2010). Early Childhood Intervention: A Promise to Children and Families for Their Future. Exceptional Children, 76 (3), Hellbrugge, T. (1988). Πρώιμη παρέμβαση. Στα Πρακτικά του Συμποσίου για την Κοινωνική Ενσωμάτωση των Ειδικών Ατόμων στην Ευρώπη. Σεπτέμβριος 1988, Θεσσαλονίκη, Heward, W. & Orlanski, M. (1988). Exceptional Children. Toronto: Allyn Bacon Inc. Meadow-Orlans, K., Mertens, D. & Sass-Lehrer, M. (2003). Parents and their deaf children: The early years. Washington, DC: Gallaudet University Press. Meisels, S. & Shonkoff, J. (eds.) (1990). Handbook of Early Childhood Intervention. N.Y.: Cambridge University Press. Moeller, M. P. (2000). Early Intervention and language development in children who are deaf and hard of hearing. Pediatrics, 106 (3), E43. Moores, D. (1996). Educating the Deaf. Psychology, Principles and Practices. MA: Houghton Mifflin Company. Moores, D. (2009). Εκπαίδευση και Κώφωση: Ψυχολογική προσέγγιση, αρχές και πρακτικές. (επιμ. Ζώνιου-Σιδέρη, Α. & Ντέρου-Ντεροπούλου, Ε.) Αθήνα: Ταξιδευτής. Shonkoff, J. P. & Meisels, S. J. (2000). Handbook of Early Childhood Intervention. Cambridge: Cambridge University Press. Shonkoff, J. P. & Phillips, D. A. (2000). From Neurons to Neighbourhood. The Science of Early Childhood Development. Washington: National Academy Press. Yoshinaga-Itano, C. (2003). From screening to early identification and intervention: Discovering predictors to successful outcomes for children with significant hearing loss. Journal of Deaf Studies and Deaf Education, 8(11),

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση της αλλαγής στη σχολική μονάδα: Η περίπτωση της εισαγωγής των Νέων Αναλυτικών Προγραμμάτων

Διαχείριση της αλλαγής στη σχολική μονάδα: Η περίπτωση της εισαγωγής των Νέων Αναλυτικών Προγραμμάτων Διαχείριση της αλλαγής στη σχολική μονάδα: Η περίπτωση της εισαγωγής των Νέων Αναλυτικών Προγραμμάτων Εισηγητές: Μάριος Στυλιανίδης, ΕΔΕ Ανδρέας Θεοδωρίδης, Διευθυντής Σχολείου Ανδρέας Κυθραιώτης, Διευθυντής

Διαβάστε περισσότερα

Δικαιώματα & Υπηρεσίες για τα Άτομα με Νοητική Αναπηρία

Δικαιώματα & Υπηρεσίες για τα Άτομα με Νοητική Αναπηρία Δικαιώματα & Υπηρεσίες για τα Άτομα με Νοητική Αναπηρία Ελένη Δημητρίου Ψυχολόγος Λειτουργός Έγκαιρης Παιδικής Παρέμβασης Επιτροπή Προστασίας των Δικαιωμάτων των Ατόμων με Νοητική Αναπηρία Επιτροπή Προστασίας

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Η απώλεια του «ονειρεμένου παιδιού» Οι γονείς βιώνουν μιαν απώλεια. Βιώνουν την απώλεια του παιδιού που έκτισαν μέσα στο

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχολογική Διάσταση της Κώφωσης. Ελενα Τρύφωνος Εκπαιδευτική Ψυχολόγος Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Η Ψυχολογική Διάσταση της Κώφωσης. Ελενα Τρύφωνος Εκπαιδευτική Ψυχολόγος Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Η Ψυχολογική Διάσταση της Κώφωσης Ελενα Τρύφωνος Εκπαιδευτική Ψυχολόγος Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Η κάθε αναπηρία ή η κάθε ιδιαιτερότητα συνήθως έχει επιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Κων/νος Καλέμης, Άννα Κωσταρέλου, Μαρία Αγγελική Καλέμη Εισαγωγή H σύγχρονη τάση που επικρατεί

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 1η Εισαγωγή Στην Ειδική Φυσική Αγωγή: Ορισμοί, Έννοιες

Διάλεξη 1η Εισαγωγή Στην Ειδική Φυσική Αγωγή: Ορισμοί, Έννοιες ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Διάλεξη 1η Εισαγωγή Στην Ειδική Φυσική Αγωγή: Ορισμοί, Έννοιες Κοκαρίδας Δημήτριος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Ορισμός Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός εκπαιδευτή. Ενότητα κατάρτισης. Ένταξη και αποδοχή. Επιμέλεια Miguel Santos. Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti

Οδηγός εκπαιδευτή. Ενότητα κατάρτισης. Ένταξη και αποδοχή. Επιμέλεια Miguel Santos. Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti Οδηγός εκπαιδευτή Ενότητα κατάρτισης Ένταξη και αποδοχή Επιμέλεια Miguel Santos Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti 1 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Ενότητα κατάρτισης για γονείς και

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΕΝΤΥΠΟ 1

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΕΝΤΥΠΟ 1 1 ΥΕΨ(Δημ) 1 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΕΝΤΥΠΟ 1 Nέα Διαδικασία Παρέμβασης στο Σχολείο για Χειρισμό Παιδιού με Πιθανές Μαθησιακές, Συναισθηματικές ή άλλες Δυσκολίες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΥ 002 ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΠΟ ΚΥΡΙΑΚΟ ΧΑΤΖΗΤΤΟΦΗ (ΜΟΥΣΙΚΗΣ) 21/11/2007

ΠΡΥ 002 ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΠΟ ΚΥΡΙΑΚΟ ΧΑΤΖΗΤΤΟΦΗ (ΜΟΥΣΙΚΗΣ) 21/11/2007 ΠΡΥ 002 ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΠΟ ΚΥΡΙΑΚΟ ΧΑΤΖΗΤΤΟΦΗ (ΜΟΥΣΙΚΗΣ) 21/11/2007 ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Η ειδική εκπαίδευση(special education) ειναι η παιδεία η οποία επικεντρώνονται σε άτομα με ειδικές ανάγκες όπως

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητικό Πρόγραμμα Αξιολόγησης των Εσπερινών Σχολών Μέσης Γενικής και Μέσης Τεχνικής Εκπαίδευσης (2007-2008)

Ερευνητικό Πρόγραμμα Αξιολόγησης των Εσπερινών Σχολών Μέσης Γενικής και Μέσης Τεχνικής Εκπαίδευσης (2007-2008) Ερευνητικό Πρόγραμμα Αξιολόγησης των Εσπερινών Σχολών Μέσης Γενικής και Μέσης Τεχνικής Εκπαίδευσης (2007-2008) 1. Ταυτότητα της Έρευνας Ο Τομέας Έρευνας του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου, μετά από οδηγία του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΝΙΑΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΚΟΠΟΣ Το διδακτορικό πρόγραμμα στην Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση αποσκοπεί στην εμβάθυνση και κριτική

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο για επαγγελματίες που εργάζονται σε φορείς που εξυπηρετούν ανθρώπους με αναπηρία

Ερωτηματολόγιο για επαγγελματίες που εργάζονται σε φορείς που εξυπηρετούν ανθρώπους με αναπηρία Partnership: AIAS Bol1gna onlus (I) Εισαγωγή Το ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΤΩΡΑ σε συνεργασία με ευρωπαϊκούς φορείς συμμετέχει σε ένα πρόγραμμα για την υποστήριξη δημιουργίας θετικού οικογενειακού κλίματος σε οικογένειες

Διαβάστε περισσότερα

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες ΣΧΟΛΕΙΟ Η εκπαιδευτική πρακτική αφορούσε τη διδασκαλία των μεταβλητών στον προγραμματισμό και εφαρμόστηκε σε μαθητές της τελευταίας τάξης ΕΠΑΛ του τομέα Πληροφορικής στα πλαίσια του μαθήματος του Δομημένου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ

ΚΕΝΤΡΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΕΝΤΡΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Περιγραφή Συμβουλευτικής ανήκει στην ευρύτερη κατηγορία των Συμβουλευτικών Κέντρων. Τα Συμβουλευτικά Κέντρα

Διαβάστε περισσότερα

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013 Εμπειρίες που αποκόμισα από το Διήμερο Σεμινάριο που αφορά στην ένταξη Παιδιών με Απώλεια Ακοής στη Μέση Γενική και Μέση Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση Είχα την τύχη να συμμετάσχω στο διήμερο σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

ECONOMIST CONFERENCES ΟΜΙΛΙΑ

ECONOMIST CONFERENCES ΟΜΙΛΙΑ ECONOMIST CONFERENCES ΟΜΙΛΙΑ ΓΙΩΡΓΟΥ ΖΑΝΙΑ PRESIDENT, HELLENIC BANK ASSOCIATION, CHAIRMAN OF THE BOARD OF DIRECTORS, NATIONAL BANK OF GREECE CREDIT RISK MANAGEMENT FOR BANKING & BUSINESS FINDING LIQUIDITY

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ «ΛΗΤΩ ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ» ΚΑΙ ΒΡΕΦΟΚΟΜΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟY

ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ «ΛΗΤΩ ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ» ΚΑΙ ΒΡΕΦΟΚΟΜΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟY ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ «ΛΗΤΩ ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ» ΚΑΙ ΒΡΕΦΟΚΟΜΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟY Προσαρμογή- Αποχωρισμός Αγαπητοί γονείς, Κατανοώντας τους προβληματισμούς και τα ερωτήματα σας γύρω από θέματα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΗ ΤΑΞΗ PECS (PECS CLASSROOM)

ΠΡΟΤΥΠΗ ΤΑΞΗ PECS (PECS CLASSROOM) ΠΡΟΤΥΠΗ ΤΑΞΗ PECS (PECS CLASSROOM) ΠΡΟΤΥΠΗ ΤΑΞΗ PECS (PECS CLASSROOM) Από τον Σεπτέμβριο του 2008 λειτουργεί στην Αθήνα PECS Classroom για παιδιά προσχολικής ηλικίας. Διάρκεια Το πρόγραμμα διαρκεί 11 μήνες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Ενισχύστε την Αυτοπεποίθηση των Παιδιών Βελτιώνοντας & Μαθαίνοντας τον Γονεϊκό Τύπο!!! ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Κλεισθένους 12 (Στοά Κοββατζή) 1 ος όροφος Τηλ.: 2742029421 Κιν.: 6979985566

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής. MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής. MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Φιλοσοφία του προγράμματος MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση Η Κυπριακή κοινωνία, πολυπολιτισμική εκ παραδόσεως και λόγω ιστορικών και γεωγραφικών συνθηκών

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδιο Ετήσιας Έκθεσης Αυτοαξιoλόγησης Υλοποίηση, Παρακολούθηση και

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΔΗΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΘΥΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΚΗ

Η ΟΔΗΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΘΥΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΚΗ CENTRE FOR EUROPEAN CONSTITUTIONAL LAW THEMISTOKLES AND DIMITRIS TSATSOS FOUNDATION Victims Protection eu Protecting Victims Rights in the EU: The theory and practice of diversity of treatment during the

Διαβάστε περισσότερα

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς των Α.Πορτσέλη, Μ. Κυριακίδου Η παρούσα εισήγηση αφορά στην παρουσίαση ενός καινοτόμου προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος μαθήματος: Παιδιά με ειδικές ανάγκες: Διδασκαλία και μάθηση

Τίτλος μαθήματος: Παιδιά με ειδικές ανάγκες: Διδασκαλία και μάθηση Τίτλος μαθήματος: Παιδιά με ειδικές ανάγκες: Διδασκαλία και μάθηση Κωδικός Μαθήματος: ΠΔ1380 Διδάσκων: Βασίλης Στρογγυλός, vstroggilos@uth.gr Είδος Μαθήματος: Επιλογής Εξάμηνο: 7 ο Μονάδες ECTS: 5 Διαδικτυακός

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009)

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) 1. Ταυτότητα της Έρευνας Το πρόβλημα του λειτουργικού αναλφαβητισμού στην Κύπρο στις ηλικίες των 12 με 15 χρόνων

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Σύλλογος Εγγεγραμμένων γρ Λογοπαθολόγων

Σύλλογος Εγγεγραμμένων γρ Λογοπαθολόγων Σύλλογος Εγγεγραμμένων γρ Λογοπαθολόγων Λογοθεραπεία: Ο Ρόλος του Λογοπαθολόγου και η Κυπριακή Πραγματικότητα 29-30 Νοεμβρίου 2014 Τι είναι Λογοθεραπείαοθερα εία Λογοθεραπεία είναι η επιστήμη που στοχεύει

Διαβάστε περισσότερα

ποδράσηη Το Βυζαντινό Κάστρο Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9ο ΕΠΑΛ Θεσσαλονίκης

ποδράσηη Το Βυζαντινό Κάστρο Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9ο ΕΠΑΛ Θεσσαλονίκης ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 ποδράσηη 5 Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού 9ο ΕΠΑΛ Θεσσαλονίκης Το Βυζαντινό Κάστρο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής στη Μέση Εκπαίδευση (Ιούνιος 2010)

Αξιολόγηση του Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής στη Μέση Εκπαίδευση (Ιούνιος 2010) Αξιολόγηση του Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής στη Μέση Εκπαίδευση (Ιούνιος 2010) 1. Ταυτότητα της Έρευνας Με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου της 29 ης Ιουλίου, 2008, τέθηκε σε εφαρμογή

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Προλογικό σημείωμα των επιμελητριών... 15. Πρόλογος... 21

Περιεχόμενα. Προλογικό σημείωμα των επιμελητριών... 15. Πρόλογος... 21 Περιεχόμενα Προλογικό σημείωμα των επιμελητριών... 15 Πρόλογος... 21 1 Eπισκόπηση: H εκπαίδευση των κωφών... 29 Eισαγωγή... 29 Η επίδραση της δημόσιας εκπαίδευσης... 39 Oρισμοί... 44 Απλοί γενικοί ορισμοί...

Διαβάστε περισσότερα

ευπωπαϊκό ππόηυπο Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου Της Σχολικής Μονάδας Έκθεση Συστηματικής Διερεύνησης

ευπωπαϊκό ππόηυπο Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου Της Σχολικής Μονάδας Έκθεση Συστηματικής Διερεύνησης ΤΠΟΤΡΓΔΙΟ ΠΑΙΓΔΙΑ ΓΙΑ ΒΙΟΤ ΜΑΘΗΗ ΚΑΙ ΘΡΗΚΔΤΜΑΣΩΝ ΚΔΝΣΡΟ ΔΚΠΑΙΓΔΤΣΙΚΗ ΔΡΔΤΝΑ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου Της Σχολικής Μονάδας ευπωπαϊκό ππόηυπο Κλίμα & Σχέσεις στο Σχολείο Σχέσεις μεταξύ Σχολείου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «Νεοελληνική Λογοτεχνία Και Ψηφιακές Τεχνολογίες»

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «Νεοελληνική Λογοτεχνία Και Ψηφιακές Τεχνολογίες» ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «Νεοελληνική Λογοτεχνία Και Ψηφιακές Τεχνολογίες» ΚΕΝΤΡΟ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ & ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ, ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ Ποσοτική διερεύνηση με

Διαβάστε περισσότερα

αναπηρία και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες

αναπηρία και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες Σύμβολο της μεθόδου "Κείμενο για Όλους" Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Τμήμα Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης Μάρτιος 2009 Ποια είναι τα δικαιώματα των μαθητών με αναπηρία και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες Ο Νόμος

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ»

ΝΕΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ» «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3 - Οριζόντια Πράξη» «ΤΟ ΝΕΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ» Ενημερωτική Συνάντηση Στελεχών Διοίκησης

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo. Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.gr Διαχείριση κρίσεων: Ψυχο-κοινωνικές «Ακόμα και οι χώρες που είναι εξοπλισμένες

Διαβάστε περισσότερα

eλiza www.eliza.org.gr

eλiza www.eliza.org.gr eλiza www.eliza.org.gr H ιστορία της ΕΛΙΖΑΣ είναι η αληθινή ιστορία ενός παιδιού που δεν πρόλαβε να ανοίξει τα φτερά του. Χωρισμένοι γονείς. Ένας πατέρας που της στάθηκε αλλά χάθηκε νωρίς. Μια άρρωστη

Διαβάστε περισσότερα

«Το σχολείο και η οικογένεια: δημιουργώντας γέφυρες επικοινωνίας και συνεργασίας»

«Το σχολείο και η οικογένεια: δημιουργώντας γέφυρες επικοινωνίας και συνεργασίας» Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο «Το σχολείο και η οικογένεια: δημιουργώντας γέφυρες επικοινωνίας και

Διαβάστε περισσότερα

Δημόσιο Νηπιαγωγείο Δρομολαξιάς. Έρευνα Δράσης-Κλίμα τάξης. Σχολική χρονιά: 2014-2015

Δημόσιο Νηπιαγωγείο Δρομολαξιάς. Έρευνα Δράσης-Κλίμα τάξης. Σχολική χρονιά: 2014-2015 Δημόσιο Νηπιαγωγείο Δρομολαξιάς Έρευνα Δράσης-Κλίμα τάξης Σχολική χρονιά: 2014-2015 Συμμετείχαν: Διευθύντρια: Σοφία Αλεξάνδρου Εκπαιδευτικοί: Δώρα Χαραλάμπους (συντονίστρια σχολείου) Χριστοθέα Στυλιανίδου

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Δομή παρουσίασης Εισαγωγή Έννοια της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Γιατί διαφοροποίηση διδασκαλίας; Θετικά αποτελέσματα από την εφαρμογή της διαφοροποιημένης

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο γονέων παιδιών με αναπηρία

Ερωτηματολόγιο γονέων παιδιών με αναπηρία Εισαγωγή Το ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΤΩΡΑ σε συνεργασία με ευρωπαϊκούς φορείς συμμετέχει σε ένα πρόγραμμα για την υποστήριξη δημιουργίας θετικού οικογενειακού κλίματος σε οικογένειες με παιδιά με και ευνοϊκών συνθηκών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΣΤΗΡΙΞΗΣ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ

ΚΕΝΤΡΟ ΣΤΗΡΙΞΗΣ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΕΝΤΡΟ ΣΤΗΡΙΞΗΣ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Στο πλαίσιο της ευρύτερης επιστημονικής κοινότητας, η συζήτηση η οποία αφορά στην εκπόνηση πολιτικών προστασίας του παιδιού και της οικογένειας εστιάζει,

Διαβάστε περισσότερα

Ανάγκη για μια Πολυπολιτισμική Έγκαιρη Παιδική Παρέμβαση

Ανάγκη για μια Πολυπολιτισμική Έγκαιρη Παιδική Παρέμβαση Ανάγκη για μια Πολυπολιτισμική Έγκαιρη Παιδική Παρέμβαση Συντονιστική Υπηρεσία Έγκαιρης Παιδικής Παρέμβασης Χαράλαμπος Κωστέρης, PhD (Cand.), MA Clinical Psychology, MSc Health Psychology Πόλυ Χατζησάββα,

Διαβάστε περισσότερα

Αποδελτίωση ερωτηματολογίων αξιολόγησης του Φροντιστηρίου της 11ης Νοεμβρίου 2012 γονέων μαθητών μας της Α & Β Λυκείου

Αποδελτίωση ερωτηματολογίων αξιολόγησης του Φροντιστηρίου της 11ης Νοεμβρίου 2012 γονέων μαθητών μας της Α & Β Λυκείου Αποδελτίωση ερωτηματολογίων αξιολόγησης του Φροντιστηρίου της 11ης Νοεμβρίου 2012 γονέων μαθητών μας της Α & Β Λυκείου 1. Η εικόνα που είχατε σχηματίσει για το Εκπαιδευτήριο πριν συνεργαστείτε με αυτό,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ Το σχολείο, ως ένας κατεξοχήν κοινωνικός θεσμός, δεν μπορεί να παραμείνει αναλλοίωτο μπροστά στις ραγδαίες

Διαβάστε περισσότερα

1. Ταυτότητα της Έρευνας. Βασικός σκοπός της έρευνας είναι η αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας του θεσμού μέσα από τις

1. Ταυτότητα της Έρευνας. Βασικός σκοπός της έρευνας είναι η αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας του θεσμού μέσα από τις Κέντρο Εκπαιδευτικής Έρευνας και Αξιολόγησης Αξιολόγηση Πιλοτικού θεσμού παραχώρησης διδακτικού χρόνου στις σχολικές μονάδες για συντονισμό της ενσωμάτωσης παραχώρησης Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνίας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΤΟΝ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΤΟΝ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ EΡΓΑΣΙΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ Δελτίο Τύπου 26 Οκτωβρίου 2015 ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΤΟΝ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ Ο Αντιπρόεδρος

Διαβάστε περισσότερα

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Χριστίνα Τσακαρδάνου Εκπαιδευτικός Πανθομολογείται πως η ανάπτυξη του παιδιού ορίζεται τόσο από τα γενετικά χαρακτηριστικά του, όσο και από το πλήθος των ερεθισμάτων που δέχεται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΕΧΟΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ

ΠΑΡΕΧΟΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΠΑΡΕΧΟΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Σε όλα τα φιλοξενούμενα παιδιά και έφηβους παρέχονται υπηρεσίες: o Στέγασης, σίτισης και ολοκληρωμένης καθημερινής φροντίδας o Φροντίδας της Υγείας o Κοινωνικής συμβουλευτικής, ψυχολογικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΕΤΗΣΙΟΥ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» ΕΤΟΣ 2015 ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΕ. www.v-learning.

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΕΤΗΣΙΟΥ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» ΕΤΟΣ 2015 ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΕ. www.v-learning. ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΕ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΕΤΗΣΙΟΥ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» ΕΤΟΣ 2015 info@v-learning.gr www.v-learning.gr Το Κέντρο Δια Βίου Μάθησης ΙΙ ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ & ΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΡΟΩΘΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Λεωνίδας Κυριακίδης Αναστασία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.)

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.) Ημερομηνία:.. Σχολείο:. Τάξη:. ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.) Πρόλογος Αγαπητέ/ή μαθητή/τρια, Το ερωτηματολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

Δελτίο Τύπου 18/11/2014

Δελτίο Τύπου 18/11/2014 Δελτίο Τύπου 18/11/2014 Ο ΟΑΕΔ / EURES και η BBi Communication ανταποκρίνονται στις ανάγκες της Φινλανδίας για απασχόληση στον τομέα της δημόσιας υγείας και περίθαλψης - Έλληνες γιατροί και νοσηλευτές

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ Αγγελική Γουδέλη, 2011 Κοινωνικό Άγχος Αμηχανία Φόβος Το κοινωνικό άγχος, ή αλλιώς κοινωνική φοβία, θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Ανθρώπινου Δυναμικού

Διοίκηση Ανθρώπινου Δυναμικού 400 Διοίκηση Ανθρώπινου Δυναμικού 400.01 Δύο ημέρες 16 ώρες Επιλογή Στελεχών: Ξεχωρίζοντας τους Καλύτερους Με την ολοκλήρωση του σεμιναρίου οι συμμετέχοντες θα έχουν σχηματίσει ολοκληρωμένη αντίληψη όλων

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια Αποτύπωση Ταυτοτήτων των Ομάδων Προσκόπων Πρώτα συμπεράσματα (Απρίλιος 2013)

Πανελλήνια Αποτύπωση Ταυτοτήτων των Ομάδων Προσκόπων Πρώτα συμπεράσματα (Απρίλιος 2013) Πανελλήνια Αποτύπωση Ταυτοτήτων των Ομάδων Προσκόπων Πρώτα συμπεράσματα () Εισαγωγικά Τον Νοέμβριο του 2012 ξεκίνησε για πρώτη φορά μια προσπάθεια για την πανελλήνια αποτύπωση της ταυτότητας των Ομάδων

Διαβάστε περισσότερα

Πηλείδου Κωνσταντίνα Σχολική Σύμβουλος ΕΑΕ https://pileidou.wordpress.com/

Πηλείδου Κωνσταντίνα Σχολική Σύμβουλος ΕΑΕ https://pileidou.wordpress.com/ Εκπαίδευση Νηπίων με Ειδικές Εκπαιδευτικές Ανάγκες ή και Αναπηρία στο νηπιαγωγείο Πηλείδου Κωνσταντίνα Σχολική Σύμβουλος ΕΑΕ https://pileidou.wordpress.com/ Τις τελευταίες δεκαετίες παρατηρείται μία αύξηση

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ Β, ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ -----

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου

Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης Δρ Δημήτρης Δημητρίου Δρ Παναγιώτης Αντωνίου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Νεοπροαχθέντων. Διευθυντών Σχολείων Δημοτικής Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα_SPA. Πρόληψη άγχους στους Εκπαιδευτικούς οργανισμούς

Πρόγραμμα_SPA. Πρόληψη άγχους στους Εκπαιδευτικούς οργανισμούς Πρόγραμμα: Πρόληψη άγχους στους Εκπαιδευτικούς οργανισμούς 1. Εισαγωγή 1.1. Γενική εισαγωγή στο εργασιακό άγχος Η φύση της εργασιακής ζωής έχει αλλάξει σημαντικά κατά τη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών.

Διαβάστε περισσότερα

Σαφής διάκριση της διαμορφωτικής από τη συγκριτική / τελική αξιολόγηση

Σαφής διάκριση της διαμορφωτικής από τη συγκριτική / τελική αξιολόγηση I Διευθυντική Περίληψη Τo Προτεινόμενο Σύστημα Αξιολόγησης (ΠΣΑ) στηρίζεται σε ένα σύνολο αρχών οι οποίες διαμορφώνουν το θεωρητικό πλαίσιο της ανάπτυξης και της λειτουργίας του. Οι βασικές του αρχές έχουν

Διαβάστε περισσότερα

888 ΧΡΟΝΙΑ. Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014. χεν θεσσαλονίκης ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

888 ΧΡΟΝΙΑ. Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014. χεν θεσσαλονίκης ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014 888 ΧΡΟΝΙΑ ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ χεν θεσσαλονίκης Μητροπόλεως 18 546 24 Θεσσαλονίκη Τηλ.: 2310-276 144 Fax: 2310 276 144 E-mail: xenthesalonikis1@windowslive.com

Διαβάστε περισσότερα

Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος

Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος Tα παιδιά με ειδικές μαθησιακές δυσκολίες παρουσιάζουν προβλήματα στις βασικές ψυχολογικές διαδικασίες που περιλαμβάνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ

ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ Νομοθεσία απασχόλησης για θέματα αναπηρίας Η εργασία είναι δικαίωμα όλων των ανθρώπων συμπεριλαμβανομένου των ανθρώπων με αναπηρία όπως αυτό ορίζεται και προστατεύεται

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές συλλογής δεδομένων στην ποιοτική έρευνα

Τεχνικές συλλογής δεδομένων στην ποιοτική έρευνα Το κείμενο αυτό είναι ένα απόσπασμα από το Κεφάλαιο 16: Ποιοτικές ερμηνευτικές μέθοδοι έρευνας στη φυσική αγωγή (σελ.341-364) του βιβλίου «Για μία καλύτερη φυσική αγωγή» (Παπαιωάννου, Α., Θεοδωράκης Ι.,

Διαβάστε περισσότερα

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα.

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Μαρία Φωτουλάκη Επίκουρη καθηγήτρια Παιδιατρικής-Παιδιατρικής Γαστρεντερολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Το παιχνίδι της χαράς

Το παιχνίδι της χαράς Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Κατερίνα Πουλέα Παιδαγωγός Το παιχνίδι της χαράς Το παιχνίδι της χαράς Αετιδέων 15 & Βουτσινά Χολαργός 6944 773597 Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Το Παιδαγωγικό Κέντρο Προσχολικής

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Ημερίδα: «Αξιολόγηση Μαθητή. Σύγχρονες Τάσεις Πρακτικές Εφαρμογές» 4 Απριλίου 2015 και 25 Απριλίου 2015

Εκπαιδευτική Ημερίδα: «Αξιολόγηση Μαθητή. Σύγχρονες Τάσεις Πρακτικές Εφαρμογές» 4 Απριλίου 2015 και 25 Απριλίου 2015 ΕΝΔΟΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΜΟΝΑΔΑΣ Εκπαιδευτική Ημερίδα: «Αξιολόγηση Μαθητή. Σύγχρονες Τάσεις Πρακτικές Εφαρμογές» 4 Απριλίου 2015 και 25 Απριλίου 2015 Εργαστήριο 6: Το Σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΚΟΚΚΙΝΟΧΩΡΙΩΝ «Προκλήσεις και Διέξοδοι. Η διαμόρφωση της ταυτότητας του πολίτη στον 21ο αιώνα»

ΛΥΚΕΙΟ ΚΟΚΚΙΝΟΧΩΡΙΩΝ «Προκλήσεις και Διέξοδοι. Η διαμόρφωση της ταυτότητας του πολίτη στον 21ο αιώνα» ΛΥΚΕΙΟ ΚΟΚΚΙΝΟΧΩΡΙΩΝ «Προκλήσεις και Διέξοδοι. Η διαμόρφωση της ταυτότητας του πολίτη στον 21ο αιώνα» Παράμετρος Λυκείου Κοκκινοχωρίων: «Η απαξίωση των νέων απέναντι στους θεσμούς» Συντονιστές παραμέτρου:

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή Συμπεριφορικοί παράγοντες στα προβλήματα της σχέσης του ζευγαριού Συμπεριφορικές παρεμβάσεις Συμπεράσματα

Εισαγωγή Συμπεριφορικοί παράγοντες στα προβλήματα της σχέσης του ζευγαριού Συμπεριφορικές παρεμβάσεις Συμπεράσματα Εισαγωγή Συμπεριφορικοί παράγοντες στα προβλήματα της σχέσης του ζευγαριού Συμπεριφορικές παρεμβάσεις Συμπεράσματα ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η συμπεριφορική θεραπεία ζεύγους συνδέεται με ορισμένες τεχνικές οι οποίες βασίζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Όλα όσα θέλετε να ξέρετε αν κάποιο αγαπημένο σας πρόσωπο είναι ασθενής

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Όλα όσα θέλετε να ξέρετε αν κάποιο αγαπημένο σας πρόσωπο είναι ασθενής www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΩΝ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΩΝ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΩΝ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Έρευνας ΚΟΕΔ Μαρία Γεωργίου, Μαρία Ηλιοφώτου-Μένον, Όλγα Παπαγιάννη, Πέτρος Πασιαρδής, Γιάννης Σαββίδης, Ανδρέας

Διαβάστε περισσότερα

()#µ*&+,-./ (0)1#2"345$ ()#µ'&+,4#05$ 67$4&,$

()#µ*&+,-./ (0)1#2345$ ()#µ'&+,4#05$ 67$4&,$ !"µ#$%&#' ()#µ*&+,-./ (0)1#2"345$ ()#µ'&+,4#05$ 67$4&,$ 8"4&%2#' (&91-#5$!.µ"#5-"#/ (0)1#2":4: (;7$.

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματική Διερεύνηση (προαιρετική) Επιλογή και Διαμόρφωση Σχεδίου Δράσης (υποχρεωτική) Σύνταξη Ετήσιας Έκθεσης του σχολείου(υποχρεωτική)

Συστηματική Διερεύνηση (προαιρετική) Επιλογή και Διαμόρφωση Σχεδίου Δράσης (υποχρεωτική) Σύνταξη Ετήσιας Έκθεσης του σχολείου(υποχρεωτική) Βασικές διαδικασίες 1 ου έτους εφαρμογής Γενική Εκτίμηση (άπαξ) Συστηματική Διερεύνηση (προαιρετική) Επιλογή και Διαμόρφωση Σχεδίου Δράσης (υποχρεωτική) Σύνταξη Ετήσιας Έκθεσης του σχολείου(υποχρεωτική)

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος εργασίας: Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη διαταραχή του αυτιστικού φάσματος: βιβλιογραφική ανασκόπηση

Τίτλος εργασίας: Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη διαταραχή του αυτιστικού φάσματος: βιβλιογραφική ανασκόπηση Τίτλος εργασίας: Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη διαταραχή του αυτιστικού φάσματος: βιβλιογραφική ανασκόπηση Επιβλέπων καθηγητής: ΝΑΣΙΟΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ ΠΑΠΑΓΑΛΟΥ ΑΓΛΑΪΑ Α.Μ: 12514 Τι είναι ο αυτισμός; Είναι μία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.)

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (Π.Ι.Ε.)

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΟΥ ΠΑΡΕΧΟΝΤΑΙ ΣΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΩΝ ΒΙΑΣ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ» (Διευθυντική Περίληψη)

«ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΟΥ ΠΑΡΕΧΟΝΤΑΙ ΣΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΩΝ ΒΙΑΣ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ» (Διευθυντική Περίληψη) «ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΟΥ ΠΑΡΕΧΟΝΤΑΙ ΣΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΩΝ ΒΙΑΣ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ» (Διευθυντική Περίληψη) Συμβουλευτική Επιτροπή για την Πρόληψη και Καταπολέμηση

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Ορισμός μαθησιακών διαταραχών Η αδυναμία των μαθητών να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ενός κανονικού σχολείου. Τα μαθησιακά προβλήματα ΔΕΝ οφείλονται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Η ψυχολογία των αθλητών και η άμεση σχέση της με την προπόνηση και τη φυσικοθεραπεία

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Η ψυχολογία των αθλητών και η άμεση σχέση της με την προπόνηση και τη φυσικοθεραπεία ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 1. Κριτήρια Επιλογής Θέματος キ キ キ キ ενδιαφέρον απόκτηση γνώσεων και πληροφοριών διαμόρφωση απόψεων για το θέμα φιλομάθεια για τη ψυχολογία των αθλητών 2. Τίτλος της έρευνας Η ψυχολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Ποιός είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Ποιός είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί; www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ. Τόμος Β ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ. Τόμος Β ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ Τόμος Β ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ Σύνοψη Το τετράτομο έργο "Εισαγωγή στην ειδική παιδαγωγική" αποτελεί συμβολή στην προσπάθεια προσέγγισης

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Πέρα από την τυπολογία της χρηματοδότησης, των εμπλεκόμενων ομάδων-στόχων και την διάρκεια, κάθε project διακρατικής κινητικότητας αποτελεί μια

Διαβάστε περισσότερα

Οι περιοχές που διερευνήθηκαν συστηματικά από τα σχολεία ήσαν οι ακόλουθες: Σχέσεις μεταξύ εκπαιδευτικών-μαθητών και μεταξύ μαθητών

Οι περιοχές που διερευνήθηκαν συστηματικά από τα σχολεία ήσαν οι ακόλουθες: Σχέσεις μεταξύ εκπαιδευτικών-μαθητών και μεταξύ μαθητών Ανάπτυξη µεθόδων και εργαλείων έρευνας Από τα σχολεία που συµµετείχαν στην ΑΕΕ: Οργάνωσε οµάδες εργασίας το 66% Αξιοποίησε σχετική βιβλιογραφία το 66% Συγκέντρωσε δεδοµένα από: τα αρχεία του σχολείου το

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ

ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΕΚ 381 ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ: ΤΟ επόμενο θέμα είναι πολύ σημαντικό. Μας απασχολεί πάρα πολύ, μόνο ως προφήτες όμως μπορούμε να λειτουργήσουμε. Έχει

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Έρευνας Αγοράς Ανάμεσα σε με Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη. Ασθενείς με. Νοσήματα του Εντέρου. Αθήνα, Μάιος 2011. Ετοιμάστηκε για την:

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Έρευνας Αγοράς Ανάμεσα σε με Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη. Ασθενείς με. Νοσήματα του Εντέρου. Αθήνα, Μάιος 2011. Ετοιμάστηκε για την: Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Έρευνας Αγοράς Ανάμεσα σε με Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη Ασθενείς με Νοσήματα του Εντέρου Ετοιμάστηκε για την: Αθήνα, Μάιος 2011 Ταυτότητα Έρευνας Μεθοδολογία: Κοινό-στόχος στόχος: 1.

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Διοικώ 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι «διοίκηση» 2. Η «διοίκηση»

Διαβάστε περισσότερα

Ανα τυξιακή Σύµ ραξη «ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ» "Ολοκληρωµένη Παρέµβαση για την Ισότιµη Συµµετοχή των Ατόµων µε Ανα ηρία στην Εργασία"

Ανα τυξιακή Σύµ ραξη «ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ» Ολοκληρωµένη Παρέµβαση για την Ισότιµη Συµµετοχή των Ατόµων µε Ανα ηρία στην Εργασία Newsletter No. 3 Α ρίλιος 2007 Ανα τυξιακή Σύµ ραξη «ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ» Έργο: "Ολοκληρωµένη Παρέµβαση για την Ισότιµη Συµµετοχή των Ατόµων µε Ανα ηρία στην Εργασία" Επιµέλεια: ΕΜΠΟΡΙΚΟ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Μια µατιά στην διαχείριση του χρόνου

Μια µατιά στην διαχείριση του χρόνου ΧΟΡΕΥΟΝΤΑΣ ΜΕ ΤΟ ΧΡΟΝΟ Μια µατιά στην διαχείριση µ η χ ρ η του χρόνου η ημέρα είναι ατελείωτη, για εκείνον που γνωρίζει πώς να την εκτιμά και να την εκμεταλλεύεται GOETHE H επιτυχία είναι μια διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Γενικής Παιδείας Β Λυκείου 2001

Νεοελληνική Γλώσσα Γενικής Παιδείας Β Λυκείου 2001 Νεοελληνική Γλώσσα Γενικής Παιδείας Β Λυκείου 2001 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Κείµενο Εργαζόµενοι από το σπίτι Στην εποχή της ταχύτητας που ζούµε οι αλλαγές είναι αναµενόµενες σε πολλούς τοµείς. Έτσι και στον εργασιακό

Διαβάστε περισσότερα

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ΔΕΠΠΣ ΑΠΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ενδιαφερόντων του, γ. η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών και δυνατοτήτων μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

Νέος Παιδαγωγός Πανελλήνιο συνέδριο για τον παιδαγωγό του σήμερα Ίδρυμα Ευγενίδου, 3 & 4 Μαΐου 2014

Νέος Παιδαγωγός Πανελλήνιο συνέδριο για τον παιδαγωγό του σήμερα Ίδρυμα Ευγενίδου, 3 & 4 Μαΐου 2014 «Εκπαιδευτικό υλικό και λογισμικό για μαθητές με αναπηρίες ή ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες» Γελαστοπούλου Μαρία, Ειδική Παιδαγωγός, ΙΕΠ Κουρμπέτης Βασίλης, Σύμβουλος Α, ΙΕΠ Νέος Παιδαγωγός Πανελλήνιο συνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Το Κέντρο Πρόληψης «ΦΑΕΘΩΝ» των δήµων Ιλίου, Πετρούπολης, Καµατερού, Αγίων Αναργύρων σε συνεργασία µε τον Οργανισµό κατά των Ναρκωτικών,

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Το Κέντρο Πρόληψης «ΦΑΕΘΩΝ» των δήµων Ιλίου, Πετρούπολης, Καµατερού, Αγίων Αναργύρων σε συνεργασία µε τον Οργανισµό κατά των Ναρκωτικών, ΙΛΙΟΝ,16/09/2009 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Το Κέντρο Πρόληψης «ΦΑΕΘΩΝ» των δήµων Ιλίου, Πετρούπολης, Καµατερού, Αγίων Αναργύρων σε συνεργασία µε τον Οργανισµό κατά των Ναρκωτικών, ΟΚΑΝΑ, συνεχίζει τις δράσεις στη τοπική

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΟΥΝ ΟΙ ΓΟΝΕΙΣ ΤΟΥΣ ΑΓΩΝΕΣ - ΠΡΟΠΟΝΗΣΕΙΣ; Να παρακολουθούν ή όχι οι γονείς τους επίσημους αγώνες;

ΝΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΟΥΝ ΟΙ ΓΟΝΕΙΣ ΤΟΥΣ ΑΓΩΝΕΣ - ΠΡΟΠΟΝΗΣΕΙΣ; Να παρακολουθούν ή όχι οι γονείς τους επίσημους αγώνες; ΝΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΟΥΝ ΟΙ ΓΟΝΕΙΣ ΤΟΥΣ ΑΓΩΝΕΣ - ΠΡΟΠΟΝΗΣΕΙΣ; Να παρακολουθούν ή όχι οι γονείς τους επίσημους αγώνες; Οι αλματώδεις πρόοδοι συνήθως αποδίδονται από τους γονείς στο ταλέντο και τα εξαιρετικά προσόντα

Διαβάστε περισσότερα

Μάχη Νικολάρα: Δεν ακούγεται και πολύ δημιουργικό αυτό, έτσι όπως το περιγράφετε.

Μάχη Νικολάρα: Δεν ακούγεται και πολύ δημιουργικό αυτό, έτσι όπως το περιγράφετε. Μάχη Νικολάρα: Θα μιλήσουμε για τον τομέα της εκπαίδευσης από μια άλλη σκοπιά. Οι ανακοινώσεις του Υπουργείου Παιδείας εχθές ανέτρεψαν κατά κάποιο τρόπο τον προγραμματισμό αυτής της εκπομπής, όμως όλα

Διαβάστε περισσότερα

Α π ο τ ε λ έ σ μ α τ α

Α π ο τ ε λ έ σ μ α τ α Αγαπητοί μας γονείς Θα θέλαμε και πάλι να σας ευχαριστήσουμε για το χρόνο, που διαθέσατε για να συμπληρώσετε το έντυπο κρίσεων, του Φροντιστηρίου Εκπαίδευση, κατά την τελευταία ενημέρωσή σας σχετικά με

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΡΘΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΟΙ ΙΔΕΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΡΘΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΟΙ ΙΔΕΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΡΘΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΟΙ ΙΔΕΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΦΩΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΟΡΑΣΗ. Το άρθρο αυτό έχει ως σκοπό την παράθεση των αποτελεσμάτων πάνω σε μια έρευνα με τίτλο, οι ιδέες των παιδιών σχετικά με το

Διαβάστε περισσότερα

Το Μανιφέστο των Δικαιωμάτων του Παιδιού

Το Μανιφέστο των Δικαιωμάτων του Παιδιού Το Μανιφέστο των Δικαιωμάτων του Παιδιού Τα παιδιά αποτελούν το μισό του πληθυσμού στις αναπτυσσόμενες χώρες. Περίπου 100 εκατομμύρια παιδιά ζουν μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η ζωή των παιδιών σε ολόκληρο

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση σχετικά με τη λειτουργία του προγράμματος Ενισχυτικής Διδασκαλίας (Ε.Δ.)

Έκθεση σχετικά με τη λειτουργία του προγράμματος Ενισχυτικής Διδασκαλίας (Ε.Δ.) Έκθεση σχετικά με τη λειτουργία του προγράμματος Ενισχυτικής Διδασκαλίας (Ε.Δ.) Σχολείο:. Ημερομηνία:. 1. Ποσοτικά δεδομένα Πρόκειται για τον αριθμό των διδακτικών που πραγματοποιήθηκαν ανά τμήμα και ανά

Διαβάστε περισσότερα