Α.Τ.Ε.Ι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Α.Τ.Ε.Ι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ"

Transcript

1 Α.Τ.Ε.Ι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ "ΜΕΛΕΤΗ ΕΘΝΙΚΩΝ ΡΥΜΩΝ ΕΛΛΑ ΑΣ. ΧΛΩΡΙ Α, ΠΑΝΙ Α ΚΑΙ ΚΑΘΕΣΤΩΣ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ." ΣΠΟΥ ΑΣΤΡΙΑ: ΧΑΤΖΗΜΑΡΚΑΚΗ ΙΟΥΛΙΑ ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ: ΙΑΣΜΗ ΣΤΑΘΗ, M. Sc. - Ηράκλειο

2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ... σελ.1 1o ΚΕΦΑΛΑΙΟ - ΕΘΝΙΚΟΙ ΡΥΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ 1.1 Εισαγωγή Η καθιέρωση του θεσµού των προστατευόµενων περιοχών Βασικά γνωρίσµατα προστατευόµενων περιοχών Κατηγορίες προστατευόµενων περιοχών Οι Εθνικοί ρυµοί στην Ελλάδα ιαχείριση των δρυµών Εθνικοί ρυµοί και Βιοποικιλότητα Ο Ενδηµισµός στην Ελλάδα Χλωρίδα Πανίδα ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ - Ε.. ΟΛΥΜΠΟΥ 2.1 Γενικά Ίδρυση Γεωγραφική θέση Ανάλυση του φυσικού περιβάλλοντος Ανάγλυφο-πετρώµατα Κλίµα Βλάστηση Πανίδα Κίνδυνοι-παράγοντες που απειλούν το δρυµό Αβιοτικοί παράγοντες Βιοτικοί παράγοντες Προτάσεις διαχείρισης του Ε.. Ολύµπου ιεθνείς Συνθήκες Συµβάσεις ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ - Ε.. ΠΑΡΝΑΣΣΟΥ 3.1 Γενικά Ίδρυση Όρια πυρήνα Όρια περιφερειακής ζώνης ή Ζώνης προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος Φυσικό περιβάλλον Ε. Παρνασσού Γεωλογικά στοιχεία Εδαφολογικά στοιχεία Κλιµατολογικά δεδοµένα Βλάστηση - Χλωρίδα Πανίδα Ειδικά στοιχεία φυσικού περιβάλλοντος Αγροτικές δραστηριότητες Προβλήµατα στους βιότοπους του δρυµού Η εξέλιξη των παραγωγικών αγροτικών δραστηριοτήτων Συµπεράσµατα

3 4ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε.. ΠΑΡΝΗΘΑΣ 4.1 Γενικά Ίδρυση Περιγραφή της κατάστασης του δρυµού Κατηγορίες χρήσεων γης Ανάλυση φυσικού περιβάλλοντος Γεωµορφολογία Κλίµα Βλάστηση Χλωρίδα Πανίδα Ανθρωπογενές περιβάλλον Προσδιορισµός των Στόχων ιαχείρισης του δρυµού ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε.. ΑΙΝΟΥ 5.1 Γενικά Ίδρυση Όρια του δρυµού Φυσικό περιβάλλον Φυσιογραφία (ανάγλυφο, υψόµετρο) Γεωλογία Εδαφικές συνθήκες Κλιµατικές συνθήκες Χλωρίδα Πανίδα Ανθρωπογενές περιβάλλον Οικονοµικές δραστηριότητες Ζώνες ανάπτυξης του Εθνικού ρυµού Προτεινόµενες επεµβάσεις και προτάσεις για τη διαχείριση του Ε.. Αίνου. 59 6o ΚΕΦΑΛΑΙΟ - Ε.. ΛΕΥΚΩΝ ΟΡΕΩΝ 6.1 Γενικά Ίδρυση Έκταση και όρια Φυσικό περιβάλλον Γεωµορφολογία και ανάγλυφο Κλίµα Βιοκλίµα Βλάστηση Χλωρίδα Πανίδα Ανθρωπογενές περιβάλλον Επιπτώσεις των διαφόρων χρήσεων γης στον Εθνικό ρυµό Φυσικές επιπτώσεις κίνδυνοι Ανθρωπογενείς επιπτώσεις κίνδυνοι Γεωργική Υπηρεσία Συµπεράσµατα ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ - Ε.. ΟΙΤΗΣ 7.1 Γενικά Ίδρυση Προσδιοροσµός των ορίων του Ε.. Γεωγραφική θέση

4 7.4 Ιδιοκτησιακό και νοµικό καθεστώς Φυσικό Περιβάλλον Γεωµορφολογία Ανάγλυφο Έδαφος Κλίµα Χλωρίδα -Βλάστηση Πανίδα της ευρύτερης περιοχής του Ε.. Οίτης Ανθρωπογενές περιβάλλον Χρήσεις γης του δρυµού Οικονοµικές δραστηριότητες Προστασία και διατήρηση των φυσικών χαρακτηριστικών και αξιών της περιοχής.91 8ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε.. ΠΙΝ ΟΥ (ΒΑΛΙΑ ΚΑΛΝΤΑ) 8.1 Γενικά Ίδρυση Ανάλυση του φυσικού περιβάλλοντος Γεωµορφολογία και ανάγλυφο Γεωλογία Κλίµα της «Ζεστής κοιλάδας» Έδαφος Βλάστηση Χλωρίδα Πανίδα Ανθρωπογενές περιβάλλον Ανάλυση των µορφών χρήσεων του δρυµού Γεωργική και κτηνοτροφική πολιτική και οι επιπτώσεις τους ασική πολιτική και οι επιπτώσεις της δασοπονίας Οριοθέτηση των ζωνών προστασίας ιεθνείς Συνθήκες-Συµβάσεις o ΚΕΦΑΛΑΙΟ - Ε.. ΒΙΚΟΥ- ΑΩΟΥ 9.1 Γενικά Ίδρυση Γεωγραφική θέση Έκταση και όρια του δρυµού Ανάλυση φυσικού περιβάλλοντος Γεωµορφολογία-ανάγλυφο Κλίµα Βλάστηση Χλωρίδα Πανίδα Ανθρωπογενές περιβάλλον Ανάλυση των µορφών χρήσης του Ε Οικονοµικές δραστηριότητες και υφιστάµενη διαχειριστική κατάσταση του χώρου ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε.. ΠΡΕΣΠΩΝ 10.1 Ορισµός των Υγροτόπων Γενικά Φυσικό περιβάλλον Γεωµορφολογικά στοιχεία Το κλίµα της περιοχής των Πρεσπών

5 Βλάστηση Η Πανίδα των Πρεσπών Ανθρωπογενές περιβάλλον Οικονοµικές δραστηριότητες Λίγα λόγια για τους υγροτόπους Κίνδυνοι που απειλούν τις Πρέσπες Εταιρία Προστασίας Πρεσπών ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε.. ΣΟΥΝΙΟΥ 11.1 Γενικά Ίδρυση Φυσικό περιβάλλον Βλάστηση-Χλωρίδα Πανίδα Ιστορική-Παλαιοντολογική αξία ΕΠΙΛΟΓΟΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

6 1ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΘΝΙΚΟΙ ΡΥΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ 1.1 Εισαγωγή Η ακανόνιστη και η συνεχώς εντεινόµενη επέµβαση του ανθρώπου στη φύση και η αδιάκοπη εκµετάλλευση των φυσικών πόρων, είχε σαν αποτέλεσµα την υποβάθµιση του φυσικού περιβάλλοντος και τη διατάραξη της οικολογικής ισορροπίας, µε δυσάρεστες συνέπειες ακόµα και στην ίδια την επιβίωση του ανθρώπου. Η προοπτική να εξαφανιστούν από τον πλανήτη πολλά φυτικά και ζωικά είδη ή µοναδικά τοπία και η συνειδητοποίηση του µεγάλου κινδύνου από τους ανθρώπους, είχε ως αποτέλεσµα την κινητοποίηση της ανθρωπότητας για τη λήψη µέτρων κατά της καταστροφικής αυτής πορείας. 1.2 Η καθιέρωση του θεσµού των προστατευόµενων περιοχών Οι εντεινόµενες καταστροφές στη φύση και το τοπίο, οδήγησαν πριν από ενάµιση περίπου αιώνα στις πρώτες συστηµατικές προσπάθειες για την προστασία ιδίως των ειδών που κινδύνευαν µε εξαφάνιση, µε τη θέσπιση µεµονωµένων απαγορεύσεων και ρυθµίσεων για το σκοπό αυτό. Παράλληλα, οι κυβερνήσεις δέχτηκαν «πιέσεις» να θέσουν κάτω από την προστασία τους «φυσικές» περιοχές της γης που έχουν ιδιαίτερη αξία για τη διατήρηση πολύτιµων, µοναδικών ή σπάνιων χαρακτηριστικών. ηµιουργείται, έτσι, ο θεσµός των «προστατευόµενων περιοχών», µια προσπάθεια της ανθρωπότητας να εξασφαλίσει τη διατήρηση των ζώντων οργανισµών και ιδιαίτερων αξιών της φύσης. Σαν πρώτη συντονισµένη προσπάθεια για την κατοχύρωση του θεσµού των προστατευόµενων περιοχών σε παγκόσµιο επίπεδο, θεωρείται µια πράξη του Κογκρέσου των ΗΠΑ το 1872, όπου µια µεγάλη έκταση στην περιοχή Yellowstone χαρακτηρίστηκε Εθνικό Πάρκο (National Park). (Χατζηστάθη & Ισπικούδη, 1995) 1.3 Βασικά γνωρίσµατα Προστατευόµενων Περιοχών Οι προστατευόµενες περιοχές δεν είναι οµοιογενείς εκτάσεις µε παρόµοια χαρακτηριστικά. Κάθε τέτοια περιοχή έχει τα δικά της ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και συνεπώς, ο τρόπος διαχείρισης καθεµιάς διαφέρει. Υπάρχουν περιοχές που περιλαµβάνουν αδιατάραχτα φυσικά οικοσυστήµατα και άλλα ανθρωπογενή, τοπία µε ιδιαίτερη αξία ή και συνδυασµό των παραπάνω χαρακτηριστικών. Ανάλογα µε τις ανάγκες της περιοχής, καθορίζονται διαφορετικοί σκοποί και µε διαφορετική ένταση σε κάθε περίπτωση. Γενικά, µπορούµε να πούµε ότι τα βασικά γνωρίσµατα των προστατευόµενων περιοχών είναι τα ακόλουθα: Είναι εκτάσεις χερσαίες ή υδάτινες, Περιέχουν ιδιαίτερα χαρακτηριστικά (φυσικά, οικολογικά, τοπιακά) Είναι πολύτιµες για τη διατήρηση της φυσικής κληρονοµιάς κάθε χώρας Έχουν ειδική νοµοθεσία Η προστασία και η κατάλληλη διαχείρισή τους κατοχυρώνεται από την πολιτεία, Αποτελούν δηµόσιο αγαθό, 6

7 Εκτός από την ιδιαίτερη οικολογική σηµασία τους, εξυπηρετούν, επίσης, ευρύτερες κοινωνικές, οικονοµικές και πολιτιστικές ανάγκες του ανθρώπου. (Χατζηστάθη & Ισπικούδη, 1995) Σύµφωνα µε τα παραπάνω θα µπορούσε να δοθεί ο ακόλουθος ορισµός για τις προστατευόµενες περιοχές: Προστατευόµενες περιοχές είναι χερσαίες ή υδάτινες εκτάσεις µε ιδιαίτερα οικολογικά ή και τοπιακά χαρακτηριστικά, που προστατεύονται νοµοθετικά µε ειδικό καθεστώς διαχείρισης, και έχουν ως κοινό σκοπό τη διατήρηση των ιδιαίτερων αξιών τους για την παρούσα και τις µελλοντικές γενεές, καθώς και την εξυπηρέτηση σύγχρονων κοινωνικών αναγκών. (Κασιούµης, 1993) Το παγκόσµιο ενδιαφέρον για την προστασία του περιβάλλοντος έχει εκφραστεί µε διάφορες ιακηρύξεις, Συµβάσεις, Νοµοθεσίες, Προγράµµατα κ.λ.π. όπως είναι: - Η Γενική Συνέλευση της ιεθνούς Ένωσης για την Προστασία της φύσης και των Φυσικών Πόρων (I.U.C.N., 1968). - Η ιεθνής Συνθήκη για την Προστασία των Υγροτόπων (Ramsar, 1971). - To πρόγραµµα Άνθρωπος και Βιόσφαιρα (UNESCO, 1971). - Η ιακήρυξη για το Ανθρώπινο Περιβάλλον ( ιάσκεψη Ηνωµένων Εθνών, 1972). - Η ιεθνής Σύµβαση για τη ιατήρηση της Άγριας Ζωής και του Φυσικού Περιβάλλοντος (1979). - Ο Κανονισµός ΕΟΚ 3528/1986, για την προστασία των δασών στην Κοινότητα από ατµοσφαιρική ρύπανση. - Το δίκτυο προστατευόµενων περιοχών (sites) γνωστού ως "Φύση 2000" (Natura 2000) µε σκοπό την καλύτερη και αποτελεσµατικότερη προστασία των απειλούµενων ειδών και των ενδιαιτηµάτων τους, εξασφαλίζοντας την αποκατάσταση και διατήρησή τους σε ικανοποιητικό επίπεδο. 1.4 Κατηγορίες προστατευόµενων περιοχών Συνολικά, στην Ελλάδα, οι προστατευόµενες φυσικές περιοχές, οι θεσµοθετηµένες περιοχές περιβαλλοντικής προστασίας, είναι οι εξής: α. Εθνικοί Δρυμοί: 10, µε συνολική έκταση 687,320 στρέµµατα, οι οποίοι αποτελούν την σπουδαιότερη κατηγορία προστατευόµενων περιοχών και τους οποίους θα αναλύσουµε εκτενέστερα παρακάτω. β. Αισθητικά δάση: 19, µε συνολική έκταση 331,060 στρέµµατα (το 0,25% της χώρας). Πρόκειται για δάση ή φυσικά τοπία που έχουν ιδιαίτερη αισθητική, υγιεινή και τουριστική σηµασία, ούτως ώστε να προστατεύεται η πανίδα, η χλωρίδα και η ιδιαίτερη φυσική οµορφιά τους. γ. Διατηρητέα μνημεία της Φύσης: 51, µε συνολική έκταση 16,500 στρ. Έτσι, κηρύσσονται οι εκτάσεις, δηµόσιες ή µη, που παρουσιάζουν παλαιοντολογικό, γεωµορφολογικό και ιστορικό ενδιαφέρον καθώς και συστάδες δέντρων ή δέντρα ή και σπάνια είδη φυτών που έχουν ιδιαίτερη βοτανική, φυτογεωγραφική, αισθητική και ιστορική σηµασία. Στις περιοχές αυτές ισχύουν οι ίδιες απαγορεύσεις όπως και στους πυρήνες των Εθνικών ρυµών. δ. Υγρότοποι της Συνθήκης Ramsar (1971): 11, έκτασης 400,000 στρ. Η συνθήκη Ramsar ορίζει πως υγρότοποι είναι «Περιοχές που αποτελούνται από έλη ή βάλτους, συγκεντρώσεις νερού φυσικές ή τεχνητές, πρόσκαιρες ή µόνιµες, µε νερό στάσιµο ή τρεχούµενο, γλυκό ή υφάλµυρο ή αλµυρό, συµπεριλαµβάνοντας και τις θαλάσσιες περιοχές που το βάθος τους κατά την άµπωτη δεν ξεπερνά τα έξι µέτρα. 7

8 ε. Θαλάσσιο Πάρκο: Οι χερσαίες και θαλάσσιες περιοχές των Βόρειων Σποράδων (1992), λόγω του ότι αποτελεί καταφύγιο της Μεσογειακής φώκιας Monachus monachus. Επίκειται η ανακήρυξη ενός ακόµα θαλάσσιου πάρκου στον κόλπο του Λαγανά της Ζακύνθου, η οποία είναι σηµαντική περιοχή αναπαραγωγής της θαλάσσιας χελώνας Caretta caretta. ζ. Καταφύγια θηραμάτων: 550, µε συνολική έκταση 8, στρ. Είναι οι περιοχές που πληρούν τις προϋποθέσεις ώστε να καλύπτονται οι βασικές ανάγκες των θηραµάτων σε ησυχία, τροφή και νερό. στ. Ελεγχόμενες κυνηγετικές περιοχές: 7, µε συνολική έκταση 1,200000στρ. η. Εκτροφεία θηραμάτων: 21, συνολικής έκτασης στρ. θ. Τοπία ιδιαίτερου φυσικού κάλλους: 300 ι. Χώροι υπαίθριας αναψυχής κ. Δάση και δασικές εκτάσεις που έχουν προστατευτική σημασία ή που καταστρέφονται από πυρκαγιά κ.λ.π. και οι οποίες προστατεύονται από ειδικές κατά περίπτωση διατάξεις, όπως µε αποφάσεις κήρυξής τους ως αναδασωτέων, απαγόρευσης βοσκής, απαγόρευσης κυνηγιού κλπ. Το σύστηµα των προστατευόµενων περιοχών της χώρας δεν είναι, ακόµα, εντελώς ξεκαθαρισµένο. Υπάρχουν περιοχές σηµαντικές για την προστασία της φύσης, οι οποίες δεν καλύπτονται ακόµα από ειδική προστατευτική νοµοθεσία, ενώ άλλες περιοχές έχουν θεσµοθετηθεί ως προστατευόµενες χωρίς να έχει ληφθεί κανένα ειδικό µέτρο για την ιδιαίτερη προστασία και διαχείρισή τους. Τέλος, υπάρχουν ακόµα περιοχές που περιέχουν σηµαντικές οικολογικές αξίες και στις οποίες έχουν ληφθεί µέτρα για την προστασία τους, παρά το ότι δεν έχουν ακόµα πλήρη νοµική προστασία. (Ζάχαρης, 1995) Στην παρούσα µελέτη θα περιγράψουµε, αναλυτικά, στην σηµαντικότερη κατηγορία προστατευόµενων φυσικών περιοχών, που είναι οι Εθνικοί δρυµοί, επισηµαίνοντας τις ιδιαιτερότητες καθενός απ αυτούς. 1.5 Οι Εθνικοί ρυµοί στην Ελλάδα Η σηµαντικότερη κατηγορία προστατευόµενων περιοχών στην Ελλάδα είναι οι Εθνικοί ρυµοί (Ε..), οι οποίοι περιλαµβάνουν εκτάσεις δασικού χαρακτήρα µε επιστηµονικό και οικολογικό ενδιαφέρον και βρίσκονται κάτω από καθεστώς αυστηρής προστασίας. Με βάση το Ν.856 / 1937, ιδρύθηκαν 7 εθνικοί δρυµοί µέχρι το Από το 1966 έως το 1974 ιδρύθηκαν ακόµα τρεις. Συνολικά, οι 10 Εθνικοί ρυµοί καλύπτουν έκταση στρεµµάτων, δηλ. το 0,52% της χώρας (χωρίς να περιλαµβάνεται η έκταση των περιφερειακών ζωνών των πέντε πρώτων δρυµών). Σύµφωνα µε το νόµο αυτό, οι εθνικοί δρυµοί είναι περιοχές µε ειδικό καθεστώς προστασίας και η ίδρυσή τους αποσκοπεί: -στην προστασία της χλωρίδας -στη βελτίωση και την αύξηση της πανίδας (Να αφεθεί η φύση ελεύθερη, ανεπηρέαστη από εξωτερικές επιδράσεις να ακολουθεί τις δικές της διεργασίες) -στη διατήρηση των γεωµορφολογικών σχηµατισµών -στην προστασία των φυσικών καλλονών -στην ανάπτυξη του τουρισµού, στη δηµιουργία χώρων αναψυχής για το κοινό -στη δηµιουργία ευκαιριών απασχόλησης µε την τουριστική ανάπτυξη της περιοχής και αναζωογόνηση της περιφέρειας και τέλος -στη διενέργεια επιστηµονικών και δασικών ερευνών. 8

9 Σήµερα, οι Εθνικοί ρυµοί της Ελλάδας, µε τις νέες επεκτάσεις που έγιναν τόσο στον πυρήνα, όσο και στην περιφερειακή ζώνη, καταλαµβάνουν συνολική έκταση στρ. και είναι οι εξής: 1. Ολύµπου (Ν. Πιερίας) 2. Παρνασσού (Ν. Φωκίδας) 3. Πάρνηθας (Ν. Αττικής) 4. Αίνου (Ν. Κεφαλλονιάς) 5. Σαµαριάς (Ν. Χανίων) 6. Οίτης (Ν. Φθιώτιδας) 7. Πίνδου (Ν. Γρεβενών) 8. Βίκου- Αώου (Ν. Ιωαννίνων) 9. Πρεσπών (Ν. Φλώρινας) 10. Σουνίου (Ν. Αττικής) (Χατζηστάθη & Ισπικούδη, 1995) Οι Εθνικοί ρυµοί της Ελλάδας είναι φυσικές περιοχές µε ιδιαίτερη οικολογική σηµασία λόγω της σπανιότητας και της ποικιλότητας της χλωρίδας και της πανίδας τους, των γεωµορφολογικών σχηµατισµών του υπεδάφους, των νερών και της ατµόσφαιράς τους. Σύµφωνα µε το άρθρο 3, παράγραφο 1, του νόµου 996/1971 διατυπώνεται ότι: «Εθνικοί ρυµοί µπορούν να κηρύσσονται δασικές περιοχές, οι οποίες παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον από την άποψη διατήρησης της άγριας χλωρίδας και πανίδας, των γεωµορφολογικών σχηµατισµών, του υπεδάφους, της ατµόσφαιρας, των υδάτων και γενικά του φυσικού περιβάλλοντός τους και των οποίων επιβάλλεται η προστασία, η διατήρηση και η βελτίωση της σύνθεσης, της µορφής και των φυσικών καλλονών τους, για αισθητική, ψυχική και υγιεινή απόλαυση, ανάπτυξη του τουρισµού καθώς και για τη διενέργεια κάθε είδους επιστηµονικών ερευνών.» Παρατήρηση. Στην Ελλάδα χρησιµοποιήθηκε ο όρος "Εθνικός ρυµός" αντί του "Εθνικού Πάρκου" (Ναtional Park) που είχε επικρατήσει σε ξένες χώρες. Κι αυτό γιατί θεωρήθηκε ότι οι αξίες της φύσης που έχουν ανάγκη από άµεση και ιδιαίτερη προστασία βρίσκονται κυρίως στον ορεινό όγκο, σε αποµονωµένες περιοχές (µε παρθένα φύση). Ο όρος δρυµός που περιέχει, εκτός από την κύρια έννοια δάσος δρυών, και την έννοια σύνδενδρος τόπος, περιοχή µε άγρια βλάστηση περιέβαλε τις εκτάσεις αυτές µε την απαραίτητη αίγλη και µεγαλοπρέπεια που τόνιζαν περισσότερο την ανάγκη ιδιαίτερης προστασίας του. Ακόµη, οι δρυµοί είναι Εθνικοί µε την έννοια ότι έχουν ιδιαίτερη αξία για όλο το έθνος εξαιτίας της απαράµιλλης οµορφιάς και των ευκαιριών που προσφέρουν για έρευνα, εκπαίδευση και αναψυχή. Γι αυτό, κάθε µορφής και χρήσεως εκτάσεις και εµπράγµατα δικαιώµατα µέσα στον πυρήνα τους, απαλλοτριώνονται αναγκαστικά υπέρ του δηµοσίου, ενώ το µέτρο αυτό µπορεί να επεκταθεί και στην περιφερειακή ζώνη. 1.6 ιαχείριση των δρυµών Η ευθύνη για την προστασία και διαχείριση των εθνικών δρυµών και, γενικά των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών του φυσικού περιβάλλοντος της χώρας, έχει ανατεθεί από την πολιτεία στη Γενική Γραµµατεία ασών και Φυσικού Περιβάλλοντος του Υπουργείου Γεωργίας. Το αρµόδιο Τµήµα ασικού Περιβάλλοντος Εθνικών ρυµών και ασικής αναψυχής κατευθύνει και εποπτεύει σε εθνικό επίπεδο τις τοπικές ασικές Υπηρεσίες, που 9

10 είναι αρµόδιες για την προστασία οργάνωση και διαχείριση των δρυµών. Το σχέδιο διαχείρισης κατευθύνει και ελέγχει τη διαχείριση των φυσικών πόρων της προστατευόµενης περιοχής, τις χρήσεις της περιοχής, και την ανάπτυξη διευκολύνσεων που απαιτούνται για την υποβοήθηση των χρήσεων και της διαχείρισης, γενικότερα. Η διαχείριση γίνεται στα πλαίσια των αρχών που καθορίζονται από το Ν.. 996/1971. Σύµφωνα µε το διάταγµα αυτό, κάθε δρυµός αποτελείται από: α) τον πυρήνα (ζώνη απόλυτης προστασίας), έκτασης τουλάχιστον 1500 Ha ή στρ. µε εξαίρεση τους δρυµούς που ιδρύονται στα νησιά, και µπορούν να έχουν µικρότερη έκταση, και β) την περιφερειακή ζώνη, έκτασης τουλάχιστον ίσης µε τον πυρήνα, όπου οι χρήσεις γης οργανώνονται µε τρόπο συµβατό στους στόχους προστασίας του δρυµού. Το Ν.. 996/1971 καθορίζει ποιες ενέργειες-δραστηριότητες επιτρέπονται και ποιες απαγορεύονται στον πυρήνα και στην περιφερειακή ζώνη του δρυµού. Όλες οι µορφές χρήσεως στον πυρήνα του δρυµού καθώς και τα εµπράγµατα δικαιώµατα τους που δεν ανήκουν στο δηµόσιο, απαλλοτριώνονται αναγκαστικά υπέρ του δηµοσίου για να εκπληρωθούν οι σκοποί ίδρυσης του δρυµού. Στον πυρήνα απαγορεύεται κάθε µορφής παραχώρηση, επί ποινή απολύτου ακυρότητας, προς φυσικά ή νοµικά πρόσωπα δηµοσίου ή ιδιωτικού δικαίου, όπως επίσης και σε δηµόσιες υπηρεσίες που επιδιώκουν σκοπούς που βλάπτουν τον πυρήνα του δρυµού. Οι κυριότερες από τις δραστηριότητες που απαγορεύονται στους πυρήνες των εθνικών δρυµών είναι: η βοσκή η υλοτοµία οι ανασκαφές η εκµετάλλευση λατοµείων και µεταλλείων το κυνήγι η χρήση δηλητηρίων που ενδεχοµένως να θέσουν σε κίνδυνο απειλούµενα είδη το ψάρεµα η κατασκήνωση το άναµµα φωτιάς το κόψιµο λουλουδιών και κλαδιών η ρύπανση το εµπόριο και η εξαγωγή πουλιών η φθορά και αλλοίωση γεωµορφικών σχηµατισµών και φυσικών καλλονών η καλλιέργεια ειδών που ενδεχοµένως να ενθαρρύνουν είδη της άγριας πανίδας να βοσκήσουν εκτός του πυρήνα η τοποθέτηση διαφηµιστικών πινακίδων και η εγκατάσταση οικισµών, οικιών, καταυλισµών και αγροικιών µέσα στις ζώνες προστασίας. Αντίθετα, επιτρέπονται ενέργειες που δεν διαταράσσουν το φυσικό και βιοτικό περιβάλλον όπως, η ορειβασία, η φωτογραφία, οι περίπατοι κλπ. Ενώ, στην περιφερειακή ζώνη επιτρέπονται µόνο ορισµένες παραδοσιακές δραστηριότητες. Στην περιφερειακή ζώνη (ζώνη περιορισµένης προστασίας) όλες οι δραστηριότητες ελέγχονται από τις αρµόδιες υπηρεσίες, ώστε να µην έχουν αρνητική επίδραση στον πυρήνα. Μπορούν να επιβληθούν και απαλλοτριώσεις προκειµένου να επιτευχθούν οι σκοποί ίδρυσης του δρυµού. Επίσης, κάθε εκµετάλλευση οργανώνεται µε τρόπο που να συµµετέχει στην υλοποίηση των στόχων ίδρυσης του εθνικού δρυµού. Κάθε εθνικός δρυµός έχει το δικό του ιαχειριστικό Σχέδιο και Ειδικό Κανονισµό του Υπουργείου Γεωργίας, που κατευθύνουν τις δράσεις των αρµόδιων αρχών. 10

11 Περιφερειακές ζώνες, ωστόσο, δεν είχαν όλοι οι υπάρχοντες δέκα Εθνικοί ρυµοί. Συγκεκριµένα, µόνο οι πέντε από τους δέκα είχαν (Οίτης, Πίνδου, Βίκου Αώου, Πρεσπών και Σουνίου). Η συνοπτική εικόνα των δέκα Εθνικών ρυµών, όσον αφορά το έτος ίδρυσης και την έκτασή τους, µε βάση τα στοιχεία από τα βουλευτικά διατάγµατα ίδρυσης του κάθε δρυµού, παρουσιάζεται στο πίνακα 1.1. (Ζάχαρης, 1995) Πίνακας 1.1: Παρουσίαση του έτους ίδρυσης και της έκτασης του πυρήνα και της περιφερειακής ζώνης κάθε δρυµού Α/Α ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΝΟΜΟΣ ΕΤΟΣ ΕΚΤΑΣΗ ΚΗΡΥΞΗΣ ΣΕ ΣΤΡ.(1977) 1. ΟΛΥΜΠΟΥ Πιερίας 1938 Πυρ ΠΑΡΝΑΣΣΟΥ Φωκίδας 1938 Πυρ ΠΑΡΝΗΘΑΣ Αττικής 1961 Πυρ ΑΙΝΟΥ Κεφαλλονιάς 1962 Πυρ ΣΑΜΑΡΙΑΣ Χανίων 1962 Πυρ ΟΙΤΗΣ Φθιώτιδας 1966 Πυρ Π. Ζ Συν ΠΙΝ ΟΥ Γρεβενών 1966 Πυρ Π. Ζ Συν ΒΙΚΟΥ-ΑΩΟΥ Ιωαννίνων 1973 Πυρ Π. Ζ Συν ΠΡΕΣΠΩΝ Φλώρινας 1974 Πυρ Π. Ζ Συν ΣΟΥΝΙΟΥ Αττικής 1974 Πυρ Π. Ζ Συν Γενικό Σύνολο ΠΥΡ Π. Ζ ΣΥΝ Σηµείωση: Πυρ =Πυρήνας Π. Ζ. =Περιφερειακή Ζώνη Οι δρυµοί, λοιπόν, που λειτουργούν στην Ελλάδα, καλύπτουν έκταση 687,320 στρ. Από την συνολική αυτή έκταση τα 344,780 στρ. αποτελούν τους πυρήνες και τα υπό-λοιπα 342,540 στρ. αποτελούν τις περιφερειακές ζώνες. Ο βαθµός, όµως, και το επίπεδο προστασίας, οργάνωσης και λειτουργίας των περιοχών αυτών στη χώρα µας δεν ανταποκρίνονται στα διεθνή πρότυπα. Με σκοπό να ξεπεραστούν οι όποιες αδυναµίες και παραλείψεις, το Τµήµα ασικού Περιβάλλοντος, Εθνικών ρυµών και ασικής Αναψυχής του Υπουργείου Γεωργίας, µέσα στα πλαίσια του προγράµµατος LIFE, ανέθεσε την εκπόνηση ολοκληρωµένων «Σχεδίων ιαχείρισης» και για τους 10 Εθνικούς ρυµούς της Ελλάδας. Εδώ, θα πρέπει να επισηµάνουµε ότι, σύµφωνα µε τις νέες διαχειριστικές µελέτες, 11

12 προβλέπεται σηµαντική επέκταση της συνολικής έκτασης των δρυµών της χώρας, οι οποίοι από στρέµµατα (0.52 % της συνολικής έκτασης της χώρας) πρόκειται να φτάσουν σε έκταση τα στρέµµατα (1,5% της έκτασης της Ελλάδας). Πίνακας 1.2: «Επέκταση των 10 Εθνικών δρυµών, µε βάση τις προτάσεις των νέων διαχειριστικών σχεδίων». (Μπεριάτος, 1999) Πυρήνας Περιφερειακή ζώνη Σύνολο Εθνικοί ρυµοί επεκτάσεων Παλαιά Νέα Παλαιά Νέα έκταση (Πυρήνας +Περ. έκταση έκταση έκταση ζώνη) Ολύµπου Παρνασσού Πάρνηθας Αίνου Λευκών Ορέων (Σαµαριάς) Οίτης Πίνδου (Βάλια κάλντα) Βίκου-Αώου Πρεσπών Σουνίου Σύνολο Στα πλαίσια του σχεδίου διαχείρισης κάθε εθνικού δρυµού εντάσσεται και ο διαχωρισµός της περιοχής σε ιαχειριστικές Ζώνες. Οι περισσότερες προστατευόµενες περιοχές θα ζωνοποιηθούν για διαφορετικούς αντικειµενικούς σκοπούς και χρήσεις. Αυτές µπορεί να είναι ζώνες: για εντατική τουριστική ανάπτυξη, διασκορπισµένες ζώνες αναψυχής, ελεγχόµενες ζώνες παραγωγικών πόρων ή ζώνες πλήρους προστασίας. Οι διάφορες δραστηριότητες που επιτρέπονται ή απαγορεύονται σε κάθε ζώνη θα πρέπει να καταγράφονται αναλυτικά. Και ένα τέτοιο τυποποιηµένο σχήµα ζωνοποίησης θα πρέπει να αναπτυχθεί για όλες τις κατηγορίες προστατευόµενων περιοχών στη χώρα. Εφόσον, η έννοια της ζωνοποίησης έχει εξασφαλίσει τη βάση για το τι πρέπει να γίνει και πού, ο στόχος είναι τώρα να απαντηθούν τα Πώς και Ποιος ; Αυτό το στάδιο, το προς ενέργεια προσανατολισµένο, είναι η καρδιά του σχεδίου και διευθύνει τα τέσσερα κυριότερα προγράµµατα διαχείρισης προστατευοµένων περιοχών που είναι (Χατζηστάθη & Ισπικούδη, 1995): ιαχείριση και προστασία της περιοχής: Αυτό το διαχειριστικό πρόγραµµα εστιάζεται σε θέµατα που σχετίζονται µε την προστασία των βιολογικών και φυσικών πόρων της περιοχής. Ανθρώπινη χρήση: Αυτό το πρόγραµµα διαπραγµατεύεται όλες τις απόψεις χρήσης από τους ανθρώπους, συµπεριλαµβανοµένων των παραδοσιακών χρήσεων γης, της 12

13 αναψυχής, της ερµηνείας και των ευκολιών και αναπτύξεων που είναι αναγκαίες για αυτούς τους σκοπούς. Έρευνα και παρακολούθηση: Η διαχείριση των πόρων συχνά απαιτεί την κατανόηση συγκεκριµένων οικολογικών διαδικασιών. Μια σηµαντική διαχειριστική άποψη συνεπάγεται το σχεδιασµό και την ανάπτυξη προγραµµάτων έρευνας για να ικανοποιήσει τις ανάγκες αυτές. Ταυτόχρονα, ένα ανιχνευτικό πρόγραµµα απαιτείται για να διακρίνει προβλήµατα, καθώς ανακύπτουν, και να εκτιµήσει την πρόοδο στην ικανοποίηση των στόχων της διαχείρισης της περιοχής. ιοίκηση. Περιγράφονται, το ανθρώπινο δυναµικό και η χρηµατοδότηση που απαιτούνται για να λειτουργήσει η προστατευόµενη περιοχή. Ευκολίες, κτίρια π.χ. διοικητήρια, οχήµατα, εξοπλισµός και απαιτήσεις για συντήρηση είναι κάποια από τα θέµατα που αναλύονται σ αυτή τη φάση. (Χατζηστάθη & Ισπικούδη, 1995) 1.7 Εθνικοί δρυµοί και βιοποικιλότητα Οι Εθνικοί ρυµοί αποτελούν οικοσυστήµατα µε αυξηµένη ποικιλία ειδών φυτών και ζώων και πολυπλοκότερες σχέσεις ανάµεσα στους οργανισµούς αυτούς. Η ποικιλότητα έχει µεγάλη σηµασία για τη σταθερότητα ενός οικοσυστήµατος, γιατί εκφράζει τις δυνατότητες για δηµιουργία ενός συστήµατος αυτοελέγχου, το οποίο αµύνεται αποτελεσµατικά στις µεταβολές του περιβάλλοντος και δίνει πολλές λύσεις στη ροή της ύλης και της ενέργειας. Η ποικιλότητα εξαρτάται από τον αριθµό των ειδών της βιοκοινότητας και από την κανονική κατανοµή των ατόµων στα είδη. Η βιοποικιλότητα, επίσης, προσδιορίζει τη δυνατότητα των οικοσυστηµάτων να επανέρχονται στην αρχική τους κατάσταση ισορροπίας µετά από κάποια εξωτερική διαταραχή. Αν δηλαδή, η ποικιλότητα είναι µικρή, τότε µια σηµαντική διαταραχή στο οικοσύστηµα µπορεί να µην επαναφέρει το οικοσύστηµα στην αρχική κατάσταση ισορροπίας του, οπότε και αυτό καταστρέφεται. Για παράδειγµα, µετά από πυρκαγιά σε θαµνώνες, στην επόµενη βλαστητική περίοδο συνήθως υπάρχει άφθονη τροφή για βόσκηση που αποτελείται από τους καινούργιους βλαστούς ορισµένων θάµνων και από τα ποώδη φυτά που τώρα εύκολα φυτρώνουν εδώ. Με την υπερβόσκηση, όµως, τα µόνα φυτά που παραµένουν στο περιβάλλον είναι αυτά που δεν τρώγονται και τα οποία αυξάνονται σε βάρος των φυτών που τρώγονται. Αποτέλεσµα είναι η ποικιλότητα να µικραίνει και η βλάστηση να υποβαθµίζεται. Με άλλα λόγια η ποικιλότητα ενισχύει τη σταθερότητα του οικοσυστήµατος µε τους πολλαπλούς µηχανισµούς αυτορύθµισής του, οι οποίοι δίνουν πολλές δυνατές λύσεις στη ροή της ύλης και της ενέργειας. Συνεπώς, τα πολύπλοκα πλέγµατα ενεργειακών ροών µπορούν να απορροφήσουν τις διαταραχές του οικοσυστήµατος και να διατηρήσουν την ισορροπία του. Η ποικιλότητα δηλαδή δυναµώνει τη σταθερότητα, ενώ η οµοιοµορφία ενθαρρύνει την αστάθεια. Ιδιαίτερα, όταν σε µια βιοκοινότητα υπάρχουν πάρα πολλά ενδηµικά είδη, είδη δηλαδή που συναντάµε αποκλειστικά και µόνο σε ορισµένες περιοχές, όπου επικρατούν συνθήκες αποµόνωσης, οπότε έχουµε αυξηµένη ποικιλότητα άρα και ευστάθεια σ αυτό. Στους δρυµούς, µε την απαγόρευση όλων εκείνων των ενεργειών που βλάπτουν τους φυτικούς και ζωικούς οργανισµούς του οικοσυστήµατος, όπως, το κυνήγι, η βοσκή, κ.ά., διατηρείται η βιολογική ποικιλότητα, καθώς και πολλά σπάνια ενδηµικά είδη για τα οποία φηµίζεται ιδιαίτερα η χώρα µας. (Αθανασάκης, 1995) 13

14 1.7.1 Ο Ενδηµισµός στην Ελλάδα Η Ελλάδα καταλαµβάνει το Νότιο άκρο της Βαλκανικής χερσονήσου και αποτελεί τµήµα της Ευρωπαϊκής Ανατολικής Μεσογείου. Παρουσιάζει µεγάλη ποικιλία γεωλογικών σχηµατισµών και πετρωµάτων, το κλίµα της είναι Μεσογειακό µε ήπιο χειµώνα και ξηρό καλοκαίρι και οι ακτές της φτάνουν τα χλµ. µήκος. Επίσης, η διαφορετική σύσταση του υποστρώµατος, ο ορεινός χαρακτήρας της χώρας (καταλαµβάνει το 70% της συνολικής έκτασής της και έχει ως αποτέλεσµα το έντονο εδαφικό ανάγλυφο), η ύπαρξη πολλών κορυφών µε ύψος πάνω από µ, το µεγάλο µήκος των ακτών και οι πολυάριθµες χερσόνησοι και νησιά, συµβάλλουν τελικά στη µεγάλη ποικιλία του φυσικού τοπίου, στην ποικιλία βιοτόπων. Επιπλέον, η διάκριση και αποµόνωση ορισµένων βιοτόπων οδήγησαν στη δηµιουργία σχετικά µεγάλου αριθµού ενδηµικών και σπάνιων ειδών φυτών και ζώων. (www.in.gr.) Χλωρίδα Στην Ελλάδα από χλωριδική άποψη, συναντάµε τρεις βασικές χλωριδικές µονάδες(www.in.gr.): 1. τη Μεσογειακή (νησιά Ιονίου και Αιγαίου πελάγους και τις ακτές), 2. την Ευρωπαϊκή Ευρασιατική (ορεινές περιοχές της Κεντρικής και Βόρειας Ελλάδας) και 3. την Ιρανοκασπική Ποντιακή (Θράκη και τα νησιά του ΒΑ Αιγαίου) Στην Κρήτη συναντάµε στοιχεία και από τη Βορειοαφρικάνικη χλωρίδα. Εξαιτίας της γεωγραφικής της θέσης και της συνύπαρξης των παραπάνω χλωριδικών περιοχών, η χλωρίδα της Ελλάδας είναι, αναλογικά µε την έκτασή της, από τις πλουσιότερες της Ευρώπης µε πάνω από είδη φανερόγαµων φυτών. Επίσης, εξαιτίας του ορεινού χαρακτήρα της χώρας και των πολυάριθµων νησιών, δηµιουργούνται συνθήκες αποµόνωσης και ενδηµισµού µε αποτέλεσµα ένα σηµαντικό ποσοστό των ειδών και υποειδών των φυτών (13%) να είναι ενδηµικά. Αξίζει, τέλος, να σηµειωθεί ότι από τα είδη και υποείδη φυτών, τα 263 θεωρούνται ως σπάνια και απειλούµενα. (Καρανδεινός & Λεγάκης, 1992) Εικόνα 1.1: «Νούφαρα στην περιοχή των Πρεσπών». 14

15 1.7.3 Πανίδα Ακόµα, η γεωγραφική θέση της Ελλάδας (βρίσκεται µεταξύ Ευρώπης, Ασίας και Αφρικής), το κλίµα της και η ποικιλία βιοτόπων συµβάλλουν στο µεγάλο αριθµό ειδών ζώων της χώρας. Ειδικότερα, ο συνολικός αριθµός σπονδυλωτών που απαντούν στην Ελλάδα ανέρχεται σε περίπου 670 είδη και υποείδη, ενώ για τα ασπόνδυλα ο αριθµός υπερβαίνει τις Εικόνα 1.2: «Λύκοι». Εικόνα 1.3: «Καφέ αρκούδα». Παρακάτω, περιγράφεται αναλυτικά κάθε ένας από τους 10 Εθνικούς δρυµούς της Ελλάδας. Κάθε δρυµός έχει τα δικά του, ιδιαίτερα, µοναδικά στοιχεία του περιβάλλοντος, την δική του βιοποικιλότητα, οπότε χρειάζεται να ευαισθητοποιηθεί ολόκληρη η κοινωνία για την προστασία και αρµονία αυτών των οικοσυστηµάτων. Γι αυτό και αποτέλεσε πρωταρχική ανάγκη η δηµιουργία ζωνών προστασίας, οι οποίες θα καθορίζουν τον τρόπο διαχείρισης κάθε ζώνης, ώστε να µην επιβαρύνεται το περιβάλλον µε κανένα τρόπο. Γενικός κανόνας για τη σωστή διαχείριση των προστατευόµενων περιοχών είναι ο εξής: Η πρώτη προτεραιότητα θα πρέπει να δίδεται στις ανάγκες προστασίας, η δεύτερη στις ανάγκες των ντόπιων κατοίκων για συγκοµιδή φυσικών προϊόντων και η τρίτη για οικονοµικές καλλιέργειες. (Αθανασάκης, 1995) 15

16 2o ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΘΝΙΚΟΣ ΡΥΜΟΣ ΟΛΥΜΠΟΥ 2.1 Γενικά Ο Όλυµπος, το ψηλότερο βουνό της Ελλάδας, η µυθική κατοικία των δώδεκα θεών της αρχαιότητας, είναι η πρώτη περιοχή για την οποία εφαρµόστηκε πριν από 65 χρόνια, ειδικό καθεστώς προστασίας στη χώρα µας, µε την κήρυξή του ως Εθνικό ρυµό το Βρίσκεται στα όρια µεταξύ Μακεδονίας και Θεσσαλίας, στο νοµό Πιερίας κοντά στο Λιτόχωρο και εκτείνεται από υψόµετρο 600 µ. έως την ψηλότερη κορυφή Πάνθεο ή Μύτικας στα µ. Σκοπός της κήρυξής του, ως Εθνικός ρυµός, ήταν η διατήρηση του φυσικού περιβάλλοντος της περιοχής δηλ. της άγριας χλωρίδας, της πανίδας και του φυσικού τοπίου, καθώς και των πολιτιστικών και άλλων αξιών της. Ακόµα, η ανακήρυξη του δρυµού έγινε µε σκοπό την ενίσχυση της επιστηµονικής έρευνας Εικόνα 2.1: «Ο Όλυµπος». παράλληλα µε την περιβαλλοντική εκπαίδευση του κοινού και την ανάπτυξη του τουρισµού στην ευρύτερη περιοχή. Με ειδική νοµοθεσία έχει απαγορευτεί κάθε είδους εκµετάλλευση στην ανατολική πλευρά του βουνού, σε έκταση στρεµµάτων περίπου, που αντιπροσωπεύει τον πυρήνα του δρυµού. Μια ευρύτερη περιοχή γύρω από τον πυρήνα χαρακτηρίστηκε «περιφερειακή ζώνη», ώστε η διαχείριση και εκµετάλλευσή της να γίνεται έτσι ώστε να µην επηρεάζει αρνητικά την προστασία του πυρήνα. 2.2 Ίδρυση Σύµφωνα µε το βουλευτικό διάταγµα 20/ (Φ.Ε.Κ., τόµος Α, αριθµός 248) κηρύχθηκε ο Εθνικός ρυµός Ολύµπου και περιγράφεται ως ακολούθως: Άρθρο 1 Ιδρύεται Εθνικός ρυµός Ολύµπου αποτελούµενος: α) εκ του πυρήνος εκτεινοµένου περί των παρά το Λιτόχωρον Ιεράν Μονήν του Αγίου ιονυσίου και δη υπό τα εξής όρια: Άρχονται από κορυφής Σάµαρι ακολουθούν το ρεύµα Μάλτας µέχρι κάτωθι του αυχένος Κωστή, εκείθεν ανέρχονται κατά των γραµµών της µεγίστης κλίσεως εκ του αυχένα Κωστή, οπόθεν κατέρχονται εις το ρεύµα Αχριανές µέχρι της συµβολής του ρεύµατος τούτου προς το εκ της θέσεως Τσεµπέλι κατερχόµενον ρεύµα. Από της συµβολής ταύτης τα όρια του Εθνικού ρυµού Ολύµπου ανέρχονται µετά των γραµµών της µεγίστης κλίσεως εις το ύψωµα Άνω Τσακωνίδα οπόθεν κατέρχονται την ράχην Τσακονάρα µέχρι της συναντήσεως του ρεύµατος του καταράκτου Καστάνας. Εκείθεν τα όρια ακολουθούσι το ρεύµα τούτο µέχρι της συµβολής του Ενιπέως εις θέσιν Φάργανι. Από της συµβολής ταύτης τα όρια ακολουθούσι την χαράδραν του Αγίου ιονυσίου µέχρι της θέσεως Σιούρι, όπιδθεν ταύτα ανέρχονται το ρεύµα της καταλήγον εις θέσιν Προφήτης Ηλίας. Εκείθεν τα όρια ακολουθούσι των κορυφογραµµών των χρησιµευουσών ως σύνορον των δασών, µερικώς δασοσκεπών λειβαδίων και χορτολειβαδίων της 16

17 Μονής Αγίου ιονυσίου, του Λιτοχώρου και της Λεπτοκαρυάς προς τα δάση, µερικώς δασοσκεπή λειβάδια και χορτολειβάδια των χωριών Συκαµινιάς, Σπαρµού ως και της Μονής Κανάλων της περιφερείας Ελασσόνος και καταλήγουσι εις θέσιν Σαµάρι και β) εκ της περί τον πυρήνα τούτον δασικής και χορτολειβαδικής εκτάσεως, εξικνουµένης ακριβώς µέχρι των ορίων του ασαρχείου Πιερίας. Όπως φαίνεται από την περιγραφή των ορίων, ο Εθνικός ρυµός Ολύµπου δεν οριοθετήθηκε µε οικολογικά κριτήρια, τέτοια, δηλαδή, που να συµπεριλαµβάνουν βιότοπους κατάλληλους για την διαµονή και ευδοκίµηση της άγριας ζωής. Τα όριά του ήταν τεχνητά, επεβλήθησαν από διάφορες ανάγκες και ήταν αποτέλεσµα συµβιβασµών. Επιβάλλεται, λοιπόν, επαναπροσδιορισµός των ορίων και επέκταση του δρυµού µε καθαρά κριτήρια. (Ανδρεαδάκης κ.ά., 1996) 2.3 Γεωγραφική θέση Ο Όλυµπος βρίσκεται στα σύνορα Θεσσαλίας-Μακεδονίας και ορίζεται στα Βόρεια από τον δρόµο Ελασσώνος-Κατερίνη και τα Πιέρια όρη, στα Νότια από την κοιλάδα των Τεµπών, στα Ανατολικά από την πεδιάδα του Λιτοχώρου και τον Θερµαϊκό κόλπο και, τέλος, στα υτικά από τα στενά της Πέτρας. ιαιρείται σε δύο ορεινούς όγκους, τον κυρίως Άνω Όλυµπο (υψόµετρο µ.) και τον Κάτω Όλυµπο (υψόµετρο µ. περίπου). Ο κυρίως Όλυµπος έχει πολλές κορυφές. Η πιο ψηλή κορυφή λέγεται Μύτικας ή Πάνθεον (υψόµετρο µ.), ακολουθεί το Σκολειό (2.911 µ.), το Στεφάνι (2.909 µ.), η Σκάλα (2.866 µ.), ο Άγιος Αντώνιος (2.815 µ.), ο Προφήτης Ηλίας (2.786 µ.), το Χριστάκι (2.704 µ.), ο Πάγος (2.701 µ.), κ.ά. Κοντινότερες στον Όλυµπο πόλεις είναι η Κατερίνη στη υτική Μακεδονική πλευρά και η Ελασσώνα στην Θεσσαλική. (Ανδρεαδάκης κ.ά., 1996) 2.4 Ανάλυση του φυσικού περιβάλλοντος Ανάγλυφο- πετρώµατα Ο όγκος του Ολύµπου αρχίζει από τα νεογενή αλλούβια που καταλαµβάνουν τις χαµηλές πεδινές και παραθαλάσσιες περιοχές. Οι εκτάσεις αυτές χρησιµοποιούνται για γεωργικές, κυρίως, καλλιέργειες µέχρι τον κύριο όγκο του Ολύµπου. Το µεγαλύτερο µέρος του δρυµού αποτελείται από ασβεστόλιθους µε λίγους γνεύσιους, µάρµαρα και κροκαλοπαγή. Ο κύριος όγκος µε το έντονο ανάγλυφο καλύπτεται από κάτω προς τα πάνω µε οµοιόµορφα δάση δρυός, λευκοδέρµου πεύκης, µαύρης πεύκης, οξιάς, ελάτης, καθώς και άγονες εκτάσεις µε βράχια και λιθώνες. Από την άποψη του ανάγλυφου, διακρίνονται πολλές βουνοπλαγιές µε ποικιλία ονοµάτων και κορυφών. Αναλυτικά, από τη ΒΑ υτική πλευρά προς το Μύτικα έχουµε τις εξής κορυφές: - Σταυρός (940 µ.) - Μπάρµπα (1.450 µ.) - Ιθακίσσιος (1.850 µ.) - Στράνκος (2.150 µ.) - Πετροστρούγκα (2.225 µ.) - Σκούρτα (2.485 µ.) - Λαιµός (2.500 µ.) - Προφήτης Ηλίας (2.786 µ.) - Τούµπα (2.785 µ.) 17

18 - Στεφάνι ή Θρόνος του ία (2.909 µ.) - Μύτικας (2.917 µ.) Ενώ, αντίστοιχα, από τη Ν πλευρά προς το Μύτικα έχουµε τις κορυφές: - Πριόνια (1.100 µ.) - Το καταφύγιο Α (2.100 µ.) - Λιβαδάκι (2.701 µ.) - Άγιος Αντώνιος (2.815 µ.) - Σκολειό (2.911 µ.) - Σκάλα (2.866 µ.) Αντίθετα µε τη διαφορά υψοµέτρων, όσο προχωρούµε προς τα επάνω οι πλαγιές γίνονται ίσως πιο απότοµες σχηµατίζοντας ασβεστολιθικούς πύργους πλούσιους σε κατακρηµνισµούς, σχισµές και ρωγµές. Οι κατακερµατισµένοι ασβεστόλιθοι, δολοµίτες, απορροφούν γρήγορα το νερό από τις βροχές, τα χιόνια και σε µικρή απόσταση από την επιφάνεια του εδάφους είναι ξερό. Έτσι το νερό είναι σπάνιο πάνω από τα µέτρα, εκτός απ αυτό που προέρχεται από την τήξη των χιονιών. Η ξηρασία ισοσκελίζεται µε τα χιόνια που πέφτουν από το Νοέµβριο µέχρι το Μάιο σε πάχος που φθάνει στα 2 µέτρα περίπου πάνω από µ. και από τις βροχές και τις καταιγίδες µε τους κεραυνούς του ία που αρχίζουν από τον Μάιο µέχρι το Νοέµβριο. Η φύση και η διάταξη των πετρωµάτων σε συνδυασµό µε το µικροκλίµα ευνοούν την εµφάνιση πολλών πηγών, κυρίως κάτω από τα µ., µικρών εποχιακών λιµνών και χειµάρρων, και ενός µικρού ποταµού, του Ενιπέα που οι πηγές του βρίσκονται στη θέση Πριόνια και οι εκβολές του στο Αιγαίο. (Ανδρεαδάκης κ.ά., 1996) Κλίµα Το κλίµα του Ολύµπου στις χαµηλότερες περιοχές είναι τυπικά µεσογειακό, δηλαδή θερµό και ξηρό καλοκαίρι µε υγρό χειµώνα. Στις ψηλότερες περιοχές το κλίµα είναι πιο υγρό και πιο τραχύ µε εντονότερα φαινόµενα. Σ αυτές τις περιοχές πέφτει συχνά χιόνι όλο το χειµώνα, ενώ η βροχή και το χιόνι είναι συνηθισµένα φαινόµενα ακόµα και το καλοκαίρι. Η θερµοκρασία κυµαίνεται τον χειµώνα από -10 βαθµούς C µέχρι -20 ο C και το καλοκαίρι, γενικά, από 0 o C έως 20 ο C, ενώ οι άνεµοι είναι σχεδόν καθηµερινό φαινόµενο. Η έντονη ποικιλότητα του ανάγλυφου, ο διαφορετικός προσανατολισµός των πλαγιών και η θέση τους σε σχέση µε την θάλασσα επηρεάζουν κατά τόπους το κλίµα του Ολύµπου µε αποτέλεσµα να επικρατούν τοπικές συνθήκες µικροκλίµατος που σε συνδυασµό µε το γεωλογικό υπόβαθρο και το έδαφος, ευνοούν την ανάπτυξη ιδιαίτερων τύπων βλάστησης και χαρακτηριστικών βιοτόπων αντίστοιχα Βλάστηση Με την αύξηση του υπερθαλάσσιου ύψους, η βλάστηση του Ολύµπου και ιδιαίτερα η κατανοµή της, παρουσιάζει πολλές ιδιαιτερότητες. Έτσι, ενώ στις γειτονικές οροσειρές των Πιερίων, του Κάτω Ολύµπου και της Όσσας υπάρχει µια σαφής διαδοχή των φυτοκοινωνικών ενώσεων, στον Όλυµπο παρατηρείται µια αναρχία στη διαδοχή των ζωνών βλάστησης, που οφείλεται, όπως προαναφέραµε, στην µεγάλη ποικιλία των µικροκλιµάτων που δηµιουργείται από το πέτρωµα, τις εκθέσεις, τις µεγάλες κλίσεις και γενικά από το ανάγλυφο της περιοχής. Παρακάτω ακολουθεί αναλυτική περιγραφή των διαδοχικών ζωνών βλάστησης του Ολύµπου. 18

19 ΖΩΝΕΣ ΒΛΑΣΤΗΣΗΣ Α. Μεσογειακή ζώνη βλάστησης (Quercetalia ilicis) ή Ζώνη αειφύλλων πλατυφύλλων. Από το υψόµετρο των 300 µ. µέχρι και 500 µ. απαντάται η µεσογειακή ζώνη των αειφύλλων πλατυφύλλων που ανήκει στον αυξητικό χώρο του Adrachno-Quercetum ilicis, δηλ. στον αυξητικό χώρο της αριάς (Quercus ilex) και γλιστροκουµαριάς (Arbutus adrachnae). Εκτός από αυτά τα είδη συναντάµε και τα εξής: - πουρνάρι (Quercus coccifera) - ήµερη κουµαριά (Arbutus unedo) - φυλλίκι (Philyrea media) - κέδρος (Juniperus oxycedrus) - µελιός (Fraxinus ornus) - τρίλοβο σφενδάµι (Acer monspesulanum) - κουτσουπιά (Cercis siliquastrum) - κοκορεβυθιά (Pistacia terabinthus) - χρυσόξυλο (Cotinus coggygria) Β. Ζώνη δασών οξιάς-ελάτης και ορεινών κωνοφόρων (Fagetalia) Η ζώνη των αειφύλλων πλατυφύλλων αντικαθίστανται βαθµιαία από τα οικοσυστήµατα της µαύρης πεύκης (Pinus nigra ssp. pallasiana) και είναι χαρακτηριστικό ότι λείπει παντελώς η ενδιάµεση ζώνη των φυλλοβόλων δρυών, αν και άτοµα των ειδών αυτών απαντώνται σποραδικά µέσα σε συστάδες µαύρης πεύκης. Στις Βορινές πλαγιές της κοιλάδας του Ξηρόλακκου και σε υψόµετρο µεταξύ 600 και 700 µ. βρίσκεται το υψηλό δάσος της χνοώδους, πλατύφυλλου δρυός εκτάσεως στρεµµάτων περίπου. Μικρές συστάδες, επίσης, βρίσκονται στα υτικά της Μονής Αγίου ιονυσίου. Η µαύρη πεύκη κυριαρχεί στην Ανατολική και Βόρεια πλευρά του βουνού από υψόµετρο 500 µέχρι και µ. καταλαµβάνοντας µια έκταση στρέµµατα, περίπου. Στη ζώνη αυτή εµφανίζεται επίσης και η υβριδογενής ελάτη (Abies hybridogenus) σε µικρές οµάδες, ιδιαίτερα στις χαµηλότερες περιοχές. Η έκταση που καταλαµβάνει η ελάτη ανέρχεται µόνο σε στρέµ. Επίσης, στη ζώνη αυτή απαντάται και η οξιά (Fagus moesiaca) που στον Όλυµπο περιορίζεται σε µικρές συστάδες που εµφανίζονται σαν νησίδες και βρίσκονται, κυρίως, στις υγρότερες θέσεις και στα καλύτερα εδάφη. Ιδιαίτερα πλούσια και ενδιαφέρουσα ποικιλία δένδρων και θάµνων βρίσκεται στην κοιλάδα του Ενιππέα όπου απαντούν τα εξής είδη: - Η φτελιά (Ulmus glabra) - Η αγριοκερασιά (Prunus cerasifera) - Ο ίταµος (Taxus baccata) - Η λεπτοκαρυά (Corylus avellana) - Η όστρυα (Ostrya carpinifolia) - Ο γαύρος (Carpinus orientalis) - Το σφενδάµι (Acer monspesulanum) - Το αρκουδοπούρναρο (Ilex aquifolium) - Ο ευώνυµος (Evonymus latifolia) - Το πυξάρι (Buxus sempervirens) Η ποώδης βλάστηση στη ζώνη αυτή συνίσταται από τα αγρωστώδη: Malica uniflora, Milium effusum, Poa memoralis, Bromus benekenii, τις φτέρες Polystichum aculeatum και 19

20 Phyllitis scolopendrium και τις πολυετείς πόες: Actaea spicata, Saxifraga rotundifolio, Stachys silvatica, Salvia glutinosa, Galium odoratum, Galium rotundifolium, κ.ά. Τέλος, στους ξηρούς αλλά και σκιερούς βράχους του Ολύµπου βρίσκεται σχεδόν πάντοτε το ενδηµικό φυτό Jankaea heldreichii (Γιαγκαία του Χέλντράιχ). Γ. Ζώνη ψυχρόβιων κωνοφόρων (Vaccinio Picetalia) ή λευκοδέρµου πεύκης (ρόµπολου). Η ζώνη αυτή εµφανίζεται µόνο στην Βόρεια Ελλάδα και στα ψηλά βουνά του Ολύµπου, της Πίνδου, των Πιερίων, του Λαϊλιά, του Αλή Μπουτούς και της Ροδόπης. Στην περιοχή µελέτης, όµως, απαντάται µόνο η υποζώνη του Pinion heldreichii µε το χαρακτηριστικό είδος του ρόµπολου (Pinus heldreichii). Το είδος αυτό της πεύκης εµφανίζεται σποραδικά από τα 350 µ. υψόµετρο και βαθµιαία αντικαθιστά τη µαύρη πεύκη, ενώ από τα µ. και πάνω δηµιουργεί σχεδόν αµιγές δάσος. Από τα µ. το δάσος αρχίζει να αραιώνει και φθάνει τα µ. δηµιουργώντας έτσι, το υψηλότερο δασοόριο των Βαλκανίων και της Ευρώπης γενικότερα. Είναι φυτό τροµερά ανθεκτικό στις δυσµενείς κλιµατικές και εδαφικές συνθήκες, γι αυτό και φθάνει ψηλότερα από κάθε άλλο ελληνικό δένδρο. Χαρακτηριστικό του είδους αυτού είναι ότι πάνω από τα µ. τα δένδρα αποκτούν µια έρπουσα, θαµνώδη µορφή, σε αντίθεση µε τα χαµηλότερα σηµεία της ζώνης αυτής όπου γίνεται υψηλό αιωνόβιο δένδρο. Η έκταση που καταλαµβάνουν οι συστάδες του ρόµπολου ανέρχεται σε στρέµ., περίπου, και βρίσκονται κυρίως µεταξύ των υψοµέτρων µ. στην Α και ΒΑ περιοχή του δρυµού. Σε µερικά σηµεία βέβαια συναντάµε εκτεταµένα δάση οξιάς (Fagus silvatica). Γενικά, οι συστάδες είναι αραιές και αποτελούνται από δένδρα µεγάλης ηλικίας µε σηµαντική κατά θέσεις αναγέννηση, ενώ λείπουν χαρακτηριστικά τα δένδρα µέσης ηλικίας. Αυτό είναι ασφαλώς αποτέλεσµα της δυσµενούς επίδρασης του ανθρώπου (πυρκαγιές, υλοτοµίες). Η περιοχή που αναπτύσσεται το ρόµπολο είναι συνήθως ξηρή και οι πλαγιές πετρώδεις. Στη ζώνη αυτή δεν υπάρχουν ούτε πηγές, ούτε ρέµατα µε νερό. Στις αραιές συστάδες υπάρχουν µερικοί θάµνοι όπως τα: Daphnae laureola, Daphnae mezereum και Juniperus communis ssp. nana. Τα αγρωστώδη που επικρατούν στη ζώνη αυτή είναι τα: Sesleria robusta, Bromus lacmonicus καθώς επίσης και η Festuca graeca ssp. pawlowskiana. Υπάρχουν, ακόµη, η γνωστή φτέρη Polystichum lonchitis καθώς και µερικές ψηλές πολυετείς πόες, όπως οι: Saxifraga rotundifolia, Euphorbia heldreichii, Gentiana asclepiadea, Pedicularis brachyodonta, Senecio aucheri και Prennanthes purpurea. Η χλωρίδα στις ξηρές και πετρώδεις πλαγιές του δάσους µε ρόµπολο περιλαµβάνει πολλά ενδηµικά είδη των Βαλκανίων, όπως τα: Silene multicaulus, Dianthus minutiflorus, Saxifraga scardica, Anthyllis avrea, Sideritis scardica, Achillea holocericea, Asplerula muscosa και άλλα. Στα χασµόφυτα της ζώνης αυτής περιλαµβάνει διάφορα είδη Sedum sp. και τα Jovibarda heufferi, Saxifraga spp., Aethionema saxatile, Arabis bryoides και άλλα. Στη Β και ΒΑ πλευρά του Ολύµπου η βλάστηση έχει µια διαφορετική διάταξη. Σε υψόµετρο µ. στους ΒΑ πρόποδες, µέχρι το Καρακόλι και το Σανατόριο της Πέτρας, συναντάµε ένα ωραίο µικτό δάσος από φυλλοβόλλες και αειφύλλες δρύς (Quercus pubescens, Q. conferta, Q. ilex και Q. coccifera) που αποτελούν µετάβαση από τη µεσογειακή στην µεσο-µεσογειακή βλάστηση. Στη υτική πλευρά του βουνού, η βλάστηση εµφανίζει µια εντελώς διαφορετική όψη από εκείνη της Ανατολικής πλευράς. Αυτό είναι αποτέλεσµα του ξηρότερου και ηπειρωτικότερου κλίµατος που επικρατεί εκεί. Η ευµεσογειακή ζώνη βλάστησης λείπει και αντί γι αυτή 20

21 εµφανίζεται η ζώνη του Πουρναριού που φθάνει µέχρι τα 1200 µ., περίπου, και είναι αποτέλεσµα της µεγάλης πίεσης βοσκής στο παρελθόν από τα κοπάδια του Κοκκινολπού και του Λιβαδιού. Στην περιοχή αυτή επικρατούσε προφανώς δάσος φυλλοβόλων δρυών που υποβαθµίστηκε σε Πουρναρότοπο µε λείψανα µόνο φυλλοβόλων δρυών. Τη ζώνη του πουρναριού ακολουθεί και εδώ η µαύρη πεύκη. Η ίδια κατάσταση επικρατεί και στη Νότια και Ν πλευρά του βουνού γιατί υπάρχουν και εδώ οι ίδιες δυσµενείς ανθρωπογενείς επιδράσεις. Μετά τη ζώνη του δάσους κατά θέσεις εµφανίζεται µια στενή σχετικά λουρίδα µε έρποντες θάµνους που αποτελούνται από τα είδη: Arctostaphyllos uva-ursi, Juniperus communis, Buxus sempervirens, Daphnae olecides και σποραδικά Rosa pendulina. Παρατήρηση. Μερικοί επιστήµονες θεωρούν ότι το ρόµπολο (Pinus heldreichii) και η λευκόδερµος πεύκη (Pinus leucodermis) αποτελούν δυο διαφορετικά είδη, πολλοί όµως άλλοι υποστηρίζουν ότι πρόκειται για αυτό το είδος µε µεγάλο, όµως, αριθµό ποικιλιών και οικοτόπων το οποίο κατά τη γνώµη µας είναι και το πιθανότερο.. Εξωδασική ζώνη υψηλών ορέων (Astragalo-Acantholimo-netalia) ή Αλπική ζώνη. Μετά τη ζώνη του ρόµπολου ακολουθεί µια εκτεταµένη ζώνη µε αλπικά λιβάδια (γυµνά από δάση) που συντίθεται από ένα µωσαϊκό λιβαδικών οικοσυστηµάτων ανάλογα µε το ανάγλυφο, την κλίση και την έκθεση του εδάφους. Η αλπική ζώνη είναι τελείως σκεπασµένη µε χιόνια από το εκέµβριο έως το Μάιο, αλλά και τον υπόλοιπο χρόνο οι κλιµατικές συνθήκες είναι εξαιρετικά δυσµενείς και µόνο κατά τους µήνες Ιούλιο-Αύγουστο γίνονται καλύτερες. Τότε ακριβώς βρίσκουν ευκαιρία για να ανθίσουν τα φυτά της περιοχής. Χονδρικά, η αλπική αυτή βλάστηση, στην οποία συναντώνται πάνω από 150 είδη από τα οποία τα µισά είναι ενδηµικά των Βαλκανίων και δώδεκα είναι ενδηµικά του Ολύµπου, διακρίνεται σε τέσσερις κατηγορίες: α. Λιβάδια µε χιονοστρώσεις Αυτά σχηµατίζονται σε αβαθείς κοιλότητες και σε επίπεδα ή µε ελαφριά κλίση εδάφη, όπου το χιόνι διατηρείται µέχρι τέλος Ιουνίου. Το χαρακτηριστικό είδος των λιβαδιών αυτών είναι το Alopecurus gerardii και σε µικρότερη συχνότητα απαντώνται τα: Poa pumila, Anthoxanthum alpinum, Narcus stricta, Trifolium pallescens, Crovus veluchensis, Luzula pindica και Botrychium lunaria. β. Χλοώδεις βάλτοι µε εδαφογένεση Τα οικοσυστήµατα αυτά καταλαµβάνουν το µεγαλύτερο µέρος της Αλπικής ζώνης και συναντώνται σε πλαγιές µε ήπιες µέχρι µέτριες κλίσεις. Εδώ επικρατούν τα αγρωστώδη: Sesleria korabensis, Festuca graeca ssp. pawlowskiana και Carer kitaibeliana, ενώ σε µικρότερη συχνότητα απαντούν τα είδη: Poa pirinica, poa pumila, Festuca olymbica, Viola heterophylla ssp. graeca, κ.ά. γ. Αλπικοί λιθώνες Ένα χαρακτηριστικό οικοσύστηµα της Αλπικής ζώνης είναι η βλάστηση που εµφανίζεται στους λιθώνες (σάρρες) που αφθονούν στον Όλυµπο. Οι λιθώνες εκτείνονται πάνω από τα µ. και αποτελούν ακραίους βιοτόπους όπου λίγα µόνο είδη µπορούν να προσαρµοστούν στις ακραίες συνθήκες που συνήθως επικρατούν. Ανάµεσα σ αυτά, τα πιο χαρακτηριστικά είναι τα: Cardaminae carnosa, Sedum magellense, Saxifraga glabella, Cardus armatus, Doronicum columnae, Panunculus brevifolius και Corydalis parmassica. 21

22 Στις ξηρότερες, ακραίες οικολογικά, θέσεις εµφανίζονται τα ξηροφυτικότερα είδη ανάµεσα στα οποία τουλάχιστον 5 είναι από τα ενδηµικά είδη του Ολύµπου όπως τα: Cerastium theophrasti, Alyssum handelii, Phynchosinapis nivalis, Viola striisnotata και Achillea ambrosiaca. Εικόνα 2.2: «Αλπικό τοπίο του δρυµού». δ. Σχισµές βράχων Στο οικοσύστηµα αυτό, στο οποίο βρίσκονται και τα περισσότερα ενδηµικά είδη του Ολύµπου, επικρατούν τα τυπικά χασµόφυτα. Το πιο συχνό είδος που απαντάται είναι το ωραίο φυτό της Campanula oreodum. Σε σκιερές σχισµές συναντάµε τα: Omphalodes luciliae και Viola delphinantha. Επίσης, σε σχισµές βράχων και πάνω από τα µ. υψόµετρο απαντούνται διάφορα είδη Saxifraga µε συχνότερο το Saxifraga spruneri. Η έκταση που καταλαµβάνει η αλπική, γενικά, ζώνη ανέρχεται σε στρέµµατα από τα οποία είναι βοσκότοποι και στρέµµατα άγονες εκτάσεις. Αξίζει, τέλος να αναφέρουµε ότι η χλωρίδα του Ολύµπου αποτελείται από 23 και πλέον ενδηµικά είδη, που είναι τα εξής: 1. Jankaea heldreichii (Γιαγκαία του Χέλντράιχ). Το σπανιότερο φυτό του Ολύµπου. Φυτρώνει αποκλειστικά και µόνο στον Όλυµπο σε υψόµετρο µ. 2. Potentilla deorum (η ποτεντίλλα των Θεών) 3. Campanula oreadum (η καµπανούλα η ορειάδιος) 4. Erysimun olympicum (το ερύσιµο το ολύµπιο) 5. Ligusticum olympicum (το λιγουστικό το ολύµπιο) 6. Achillea ambrosiaca (η αχίλλεια η αµβροσιακή) 7. Centaurea litochorea (η κενταύρια του Λιτοχώρου) 8. Silene dionysu (η σιλήνη η διονύσιος) 9. Cerastrium theophrasti (το κεράστιο του Θεόφραστου) 10. Viola strus-notata 11. Alyssum handelu 12. Asprerula muscosa 13. Aubrieta thessala 14. Carum adamovicu 15. Centaurea incompleta (µενεξές) 16.Centaurea transiens 17. Festuca olympica Εικόνα 2.3: «Μενεξές» 18. Genista sakellariadis 19. Melampyrum ciliatum 20. Poa thessala 21. Ryncjiosinapis nivalis 22. Silene oligantha 23. Veronica thessalica (βερονίκη η Θεσσαλική) 24. Viola delphinantha (βιόλα η δελφινανθής) (Ανδρεαδάκης, 1996) Πανίδα Εικόνα 2.4: «Βιόλα η δελφινανθής» 22

23 Η πανίδα του Ολύµπου, που δεν έχει µελετηθεί συστηµατικά µέχρι σήµερα, περιλαµβάνει σηµαντική ποικιλία ειδών. Έχουν καταγραφεί 32 είδη θηλαστικών στα οποία περιλαµβάνονται: - το αγριοκάτσικο (Rupicapra rupicapra).τρέφεται το καλοκαίρι στις βραχώδεις περιοχές του δρυµού, στα αλπικά λιβάδια. Μάλιστα στον Όλυµπο διατηρεί τον µεγαλύτερο ελληνικό πληθυσµό τους. - το ζαρκάδι (Capreolus capreolus) - το αγριογούρουνο (Sus scrofa) - η αγριόγατα (Felis sylvestris) - το κουνάβι (Martes foina) - η αλεπού (Vulpes vulpes) - ο σκίουρος (Sciurus vulgaris) - ο αρουραίος (T. europaea) - η νυφίτσα (Meles nivalis) - ο ασβός (Meles meles) - ο λύκος (Canis lupus) - το τσακάλι (Canis aureus) Έ χουν εντοπιστεί, επίσης, 108 είδη πτηνών, πολλά από τα οποία, ιδιαίτερα τα αρπακτικά, είναι σπάνια και προστατεύονται αυστηρά από διεθνείς συµβάσεις. Μερικά από αυτά είναι: - Accipiter brevipes ( διπλοσάϊνο). Φωλιάζει µέχρι τα µ. σε πυκνά δάση κωνοφόρων. - - Hieraetus pennatus (σταυραετός). Συναντάται µέχρι τα µ. Hieraetus fasciatus (σπιζαετός) - Neophron percnopterus - Circaetus gallicus - Falco tinnunculus - - Falco peregrinus ( πετρίτης) Dryocopus major - Dryocopus martius (δρυοκολάπτης) - Picoides trydactylus (τριδάκτυλος δρυοκολάπτης) - Gyps fulvus (γύπας) - Gypaetus barbatus (γυπαετός). Πετάει πάνω από τα µ. - Aquila chrysaetos (χρυσαετός). Βρέθηκε να πετά πάνω από τα µ. - Bubo bubo (µπούφος) - Tichodroma muraria ( σβαρνίστρα). Τη συναντάµε στην αλπική ζώνη. Εικόνα 2.5: «Πεταλούδες» Υπάρχουν, ακόµα, τα συνηθισµένα ερπετά του ελληνικού χώρου (φίδια, χελώνες, σαύρες κλπ.) και ορισµένα αµφίβια στα ρέµατα και τις εποχιακές λίµνες, καθώς και µια µεγάλη ποικιλία εντόµων, κυρίως πεταλούδες, για τις οποίες ο Όλυµπος φηµίζεται. 2.5 Κίνδυνοι - παράγοντες που απειλούν το δρυµό 23

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ "ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΕΘΝΙΚΩΝ ΔΡΥΜΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ"

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΕΘΝΙΚΩΝ ΔΡΥΜΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Α.Τ.Ε.Ι. ΚΑΒΑΛΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΔΡΑΜΑΣ ΣΤΕΓ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΣΠΟΥ ΑΣΤΡΙΑ: ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΥ ΖΑΦΕΙΡΩ ΤΜΗΜΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ ΤΟΠΙΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ "ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΕΘΝΙΚΩΝ ΔΡΥΜΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ" ΔΟΥΛΗ ΟΛΥΜΠΙΑ- ΕΛΕΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

Οι Εθνικοί ρυµοί της Ελλάδας...υπό την προστασία µου!

Οι Εθνικοί ρυµοί της Ελλάδας...υπό την προστασία µου! Οι Εθνικοί ρυµοί της Ελλάδας...υπό την προστασία µου! Aλεξανδροπούλου Παυλίνα Graphic designer - «Pi Beliefs, οπτική επικοινωνία περιβάλλοντος & πολιτισµού» email: pavlinac@otenet.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΣΟΥΝΙΟΥ:ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ, ΧΛΩΡΙΔΑ- ΠΑΝΙΔΑ.

ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΣΟΥΝΙΟΥ:ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ, ΧΛΩΡΙΔΑ- ΠΑΝΙΔΑ. ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΣΟΥΝΙΟΥ:ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ, ΧΛΩΡΙΔΑ- ΠΑΝΙΔΑ. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ; Είναι μία γεωγραφική περιοχή με εξαιρετική φυσική ομορφιά, που συγκεντρώνει σπάνια και υπό εξαφάνιση είδη

Διαβάστε περισσότερα

«Οικοξενάγηση στην Προστατευόμενη Περιοχή του Εθνικού Δρυμού Ολύμπου»

«Οικοξενάγηση στην Προστατευόμενη Περιοχή του Εθνικού Δρυμού Ολύμπου» «Οικοξενάγηση στην Προστατευόμενη Περιοχή του Εθνικού Δρυμού Ολύμπου» Θέμις Νασοπούλου MSc Ξεναγός Εθνικών Δρυμών και Υγροτόπων Λιτόχωρο 7-8/12/2013, «Ελληνο- Γερμανικό Φόρουμ Ορεινής Πεζοπορίας» www.olympusfd.gr

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα οικολογικής διαφοροποίησης των μυρμηγκιών (Υμενόπτερα: Formicidae) σε κερματισμένα ορεινά ενδιαιτήματα.

Πρότυπα οικολογικής διαφοροποίησης των μυρμηγκιών (Υμενόπτερα: Formicidae) σε κερματισμένα ορεινά ενδιαιτήματα. Πρότυπα οικολογικής διαφοροποίησης των μυρμηγκιών (Υμενόπτερα: Formicidae) σε κερματισμένα ορεινά ενδιαιτήματα. Γεωργιάδης Χρήστος Λεγάκις Αναστάσιος Τομέας Ζωολογίας Θαλάσσιας Βιολογίας Τμήμα Βιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικοί Βιότοποι. Τάξη Οδηγίες Μάθημα Ε Δημοτικού Πώς συμπληρώνουμε τα φύλλα εργασίας Γεωγραφία

Ελληνικοί Βιότοποι. Τάξη Οδηγίες Μάθημα Ε Δημοτικού Πώς συμπληρώνουμε τα φύλλα εργασίας Γεωγραφία Τάξη Οδηγίες Μάθημα Ε Δημοτικού Πώς συμπληρώνουμε τα φύλλα εργασίας Γεωγραφία Στόχος της δραστηριότητας αυτής είναι να γνωρίσουμε και να καταγράψουμε τους ελληνικούς βιότοπους και να εντοπίσουμε τα ζώα

Διαβάστε περισσότερα

Φορέας ιαχείρισης Σαµαριάς (Λευκών Ορέων): Ένα καινούργιο πρόβληµα ή ένα καινούργιο εργαλείο;

Φορέας ιαχείρισης Σαµαριάς (Λευκών Ορέων): Ένα καινούργιο πρόβληµα ή ένα καινούργιο εργαλείο; Φορέας ιαχείρισης Σαµαριάς (Λευκών Ορέων): Ένα καινούργιο πρόβληµα ή ένα καινούργιο εργαλείο; Παρουσίαση: Παναγιώτης Νύκτας Περιβαλλοντολόγος Ειδικός Επιστήµονας.Σ. Φορέα ιαχείρισης Ε.. Σαµαριάς Περιεχόµενα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΌλυµπος υψώνεται στην Β.Α. Θεσσαλία και στην Ν.. Μακεδονία. Ο Μύτικας ή αλλιώς το Πάνθεον είναι η Ψηλότερη κορυφή του Ολύµπου.

ΟΌλυµπος υψώνεται στην Β.Α. Θεσσαλία και στην Ν.. Μακεδονία. Ο Μύτικας ή αλλιώς το Πάνθεον είναι η Ψηλότερη κορυφή του Ολύµπου. ΟΌλυµπος υψώνεται στην Β.Α. Θεσσαλία και στην Ν.. Μακεδονία. Ο Μύτικας ή αλλιώς το Πάνθεον είναι η Ψηλότερη κορυφή του Ολύµπου. Ο Όλυµπος Πιθανώς σχηµατίστηκε κατά την διάρκεια της Ηωκαίνου εποχής πριν

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα. 1 Εισαγωγή 4 2 Η όδευση του αγωγού σε τµήµατα 5

Περιεχόµενα. 1 Εισαγωγή 4 2 Η όδευση του αγωγού σε τµήµατα 5 Έργου: Page 2 of 21 Περιεχόµενα 1 Εισαγωγή 4 2 Η όδευση του αγωγού σε τµήµατα 5 2.1 Πεδιάδα του Αξιού (Kp 0 65) 5 2.2 Όρος Βέρµιο (Kp 65 105) 8 2.3 Λεκάνη της Πτολεµαΐδας (Kp 105 125) 13 2.4 Όρος Άσκιο

Διαβάστε περισσότερα

Προστατευόμενες Περιοχές: Διαχείριση- Φορείς

Προστατευόμενες Περιοχές: Διαχείριση- Φορείς Προστατευόμενες Περιοχές: Διαχείριση- Φορείς Παπαδημητρίου Δότη Δρ. Βιολόγος Το χρονικό των Προστατευόμενων Περιοχών Ινδία, 2000 χρόνια πριν: Περιοχές ελεύθερες με στόχο την προστασία των φυσικών πόρων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΠΙΝΔΟΥ

ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΠΙΝΔΟΥ ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΠΙΝΔΟΥ Γεωγραφικά στοιχεία Ο Εθνικός Δρυμός Πίνδου, γνωστός και ως Βάλια Κάλντα βρίσκεται σε ιδιαίτερα δυσπρόσιτη περιοχή της οροσειράς της Πίνδου στα όρια μεταξύ των νομών Γρεβενών και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ «ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Υ ΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ»

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ «ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Υ ΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ» ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ «ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Υ ΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ» Η ΠΥΡΚΑΓΙΑ TOY 2007 ΣΤΟΝ ΕΘΝΙΚΟ ΡΥΜΟ ΠΑΡΝΗΘΑΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΝΕΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Οι προστατευόμενες περιοχές στον χάρτη

Οι προστατευόμενες περιοχές στον χάρτη Οι προστατευόμενες περιοχές στον χάρτη Εθνικός Δρυμός Αίνου Κεφαλληνίας Εθνικός Δρυμός Βίκου-Αώου Εθνικός Δρυμός Οίτης Εθνικός Δρυμός Παρνασσού Εθνικός Δρυμός Πάρνηθας Εθνικός Δρυμός Σουνίου Εθνικός Δρυμός

Διαβάστε περισσότερα

Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου. «Κουπάτειο» Τάξη : Δ

Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου. «Κουπάτειο» Τάξη : Δ Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου «Κουπάτειο» Τάξη : Δ Σχολική χρονιά 2013-2014 αγρινό: Είναι το μεγαλύτερο χερσαίο θηλαστικό και ενδημικό είδος στην Κύπρο. Χαρακτηρίζεται ως ο σημαντικότερος εκπρόσωπος της πανίδας

Διαβάστε περισσότερα

Δάση & Πυρκαγιές: αναζητείται ελπίδα

Δάση & Πυρκαγιές: αναζητείται ελπίδα Δάση & Πυρκαγιές: αναζητείται ελπίδα Ανθρωπογενείς επιδράσεις Κλιματική αλλαγή Μεταβολές πυρικών καθεστώτων Κώστας Δ. Καλαμποκίδης Καθηγητής Παν. Αιγαίου Περίγραμμα 1.0 Δασικά Οικοσυστήματα: επαναπροσδιορισμός

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικές Προστατευόµενες Περιοχές - Χώροι Αναψυχής

Φυσικές Προστατευόµενες Περιοχές - Χώροι Αναψυχής ΕΒ ΟΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Φυσικές Προστατευόµενες Περιοχές - Χώροι Αναψυχής ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις της µορφής σωστό-λάθος Σηµειώστε αν είναι σωστή ή λάθος καθεµιά από τις παρακάτω προτάσεις περιβάλλοντας

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση της παρούσας κατάστασης των περιοχών έρευνας από δασοκομική και οικοφυσιολογική άποψη

Αξιολόγηση της παρούσας κατάστασης των περιοχών έρευνας από δασοκομική και οικοφυσιολογική άποψη LIFE + AdaptFor Αξιολόγηση της παρούσας κατάστασης των περιοχών έρευνας από δασοκομική και οικοφυσιολογική άποψη Επίδραση της κλιματικής αλλαγής στα Δασικά οικοσυστήματα Καλλιόπη Ραδόγλου & Γαβριήλ Σπύρογλου

Διαβάστε περισσότερα

Προστατευόμενεςπεριοχέςως εργαλεία διατήρησης και διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος

Προστατευόμενεςπεριοχέςως εργαλεία διατήρησης και διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος Προστατευόμενεςπεριοχέςως εργαλεία διατήρησης και διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος Σωτήρης Ορφανίδης Δρ. Βιολόγος-Αναπληρωτής Ερευνητής Εθνικό Ίδρυμα Αγροτικής Έρευνας (ΕΘΙΑΓΕ) Ινστιτούτο Αλιευτικής

Διαβάστε περισσότερα

Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ. και ΚΛΙΜΑ

Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ. και ΚΛΙΜΑ Το κλίμα της Ευρώπης Το κλίμα της Ευρώπης Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ και ΚΛΙΜΑ Καιρός: Οι ατμοσφαιρικές συνθήκες που επικρατούν σε μια περιοχή, σε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΚΑΡΛΑΣ

ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΚΑΡΛΑΣ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΚΑΡΛΑΣ Θ. Παπαδημητρίου, Π. Σιδηρόπουλος, Δ. Μιχαλάκης, Μ. Χαμόγλου, Ι. Κάγκαλου Φορέας Διαχείρισης Περιοχής Οικοανάπτυξης Κάρλας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΩΝ ΤΑΜΙΕΥΣΗΣ ΑΡ ΕΥΤΙΚΟΥ ΝΕΡΟΥ. ρ. Ε. Σταυρινός Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίµων ιοικ. Τοµέας Κοιν. Πόρων & Υποδοµών

ΕΡΓΩΝ ΤΑΜΙΕΥΣΗΣ ΑΡ ΕΥΤΙΚΟΥ ΝΕΡΟΥ. ρ. Ε. Σταυρινός Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίµων ιοικ. Τοµέας Κοιν. Πόρων & Υποδοµών ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΑΜΙΕΥΣΗΣ ΑΡ ΕΥΤΙΚΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΤΙΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ρ. Ε. Σταυρινός Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίµων µ ιοικ. Τοµέας Κοιν. Πόρων & Υποδοµών ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΣ Ο ΗΓΟΣ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ ΚΡΗΤΗΣ

ΟΙΚΟΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΣ Ο ΗΓΟΣ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ ΚΡΗΤΗΣ LIFE ENVIRONMENT «ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΙ ΥΓΡΟΤΟΠΟΙ ΚΑΙ ΛΙΜΝΟ ΕΞΑΜΕΝΕΣ: ΕΠΙ ΕΙΞΗ ΠΟΛΥΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗΣ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΣΤΟ ΝΗΣΙ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ» LIFE00ENV/GR/000685 ΟΙΚΟΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΣ Ο ΗΓΟΣ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ ΚΡΗΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι µια γης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΥΝ ΡΑ (ΣΕΛ. 3) 2. ΠΟΣΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥΝ ΡΑΣ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΚΑΙ 3. ΖΩΑ ΚΑΙ ΦΥΤΑ ΠΟΥ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ 4. ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ (ΣΕΛ.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΥΝ ΡΑ (ΣΕΛ. 3) 2. ΠΟΣΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥΝ ΡΑΣ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΚΑΙ 3. ΖΩΑ ΚΑΙ ΦΥΤΑ ΠΟΥ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ 4. ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ (ΣΕΛ. ΟΝΟΜΑ: ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΚΥΠΡΗ ΤΑΞΗ: Β 1 ΜΑΘΗΜΑ: ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ Θέµα: Τούνδρα 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΥΝ ΡΑ (ΣΕΛ. 3) 2. ΠΟΣΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥΝ ΡΑΣ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΚΑΙ ΠΟΙΟΙ ΕΙΝΑΙ; (ΣΕΛ. 4-7) 3. ΖΩΑ ΚΑΙ ΦΥΤΑ ΠΟΥ ΜΠΟΡΟΥΝ

Διαβάστε περισσότερα

Η παρακολούθηση της άγριας ζωής στον Εθνικό Δρυμό Σαμαριάς Λευκά Όρη

Η παρακολούθηση της άγριας ζωής στον Εθνικό Δρυμό Σαμαριάς Λευκά Όρη Η παρακολούθηση της άγριας ζωής στον Εθνικό Δρυμό Σαμαριάς Λευκά Όρη Ε. Περουλάκη, Μηχανικός Περιβάλλοντος MSc Α. Μπαρνιάς, Δασολόγος MSc Δρ. Π. Λυμπεράκης, Πρόεδρος ΔΣ ΦΔΕΔΣ Λευκά Όρη Τα Λευκά Όρη καταλαμβάνουν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΦΥΤΟΓΕΩΓΡΑΦΙΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΦΥΤΟΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΦΥΤΟΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΤΗΣ ΦΥΤΟΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ Χωρολογία των φυτών Εξελικτική ή ιστορική φυτογεωγραφία Φυτοκοινωνιολογία Οικολογική φυτογεωγραφία Η ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΞΑΠΛΩΣΗΣ 1) Η ερμηνεία της περιοχής

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΤΟΠΟΙ ΚΑΙ ΧΛΩΡΙΔΑ

ΟΙΚΟΤΟΠΟΙ ΚΑΙ ΧΛΩΡΙΔΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ Ο Πενταδάκτυλος είναι μία από τις δύο οροσειρές της Κύπρου. Χωρίζει την πεδιάδα της Μεσαορίας από τις ακτές της Κερύνειας και θεωρείται το νοτιότερο τμήμα της ταυρο Δειναρικής Αλπικής

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα LIFE PINDOS/ GREVENA Δράσεις διαχείρισης του Οικότοπου προτεραιότητας 9530* (Δάση μαύρης πεύκης - Pinus nigra) περιοχής Γρεβενών (Β.

Πρόγραμμα LIFE PINDOS/ GREVENA Δράσεις διαχείρισης του Οικότοπου προτεραιότητας 9530* (Δάση μαύρης πεύκης - Pinus nigra) περιοχής Γρεβενών (Β. Πρόγραμμα LIFE PINDOS/ GREVENA Δράσεις διαχείρισης του Οικότοπου προτεραιότητας 9530* (Δάση μαύρης πεύκης - Pinus nigra) περιοχής Γρεβενών (Β. Πίνδος) Τα δάση μαύρης πεύκης: ένα πολύτιμο φυσικό απόθεμα

Διαβάστε περισσότερα

Φορέας ιαχείρισης Υγροτόπων Κοτυχίου Στροφυλιάς Καραµπέρου Γεωργία, ασολόγος-συντονίστρια έργου Αρετή Ζαχαροπούλου, Περιβαλλοντολόγος Βασιλική

Φορέας ιαχείρισης Υγροτόπων Κοτυχίου Στροφυλιάς Καραµπέρου Γεωργία, ασολόγος-συντονίστρια έργου Αρετή Ζαχαροπούλου, Περιβαλλοντολόγος Βασιλική Εθνικό Πάρκο Υγροτόπων ΚοτυχίουΚοτυχίου Στροφυλιάς Φορέας ιαχείρισης Υγροτόπων Κοτυχίου Στροφυλιάς Καραµπέρου Γεωργία, ασολόγος-συντονίστρια έργου Αρετή Ζαχαροπούλου, Περιβαλλοντολόγος Βασιλική Ορφανού,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ (Ιδίως των μεταλλείων και λατομείων)

Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ (Ιδίως των μεταλλείων και λατομείων) Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ (Ιδίως των μεταλλείων και λατομείων) Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ Έννοια του όρου αποκατάσταση Ο προσδιορισμός μιας έννοιας, το περιεχόμενο της και η δυναμική που

Διαβάστε περισσότερα

Απόθεμα Βιόσφαιρας ΠΑΡΝΩΝΑ - ΜΑΛΕΑ

Απόθεμα Βιόσφαιρας ΠΑΡΝΩΝΑ - ΜΑΛΕΑ ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΤΟΠΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ LEADER ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟ 3-4-5/12/2015 Συνεργασία για την Περιφερειακή Ανάπτυξη και τη διεθνή Αναγνώριση: Απόθεμα Βιόσφαιρας ΠΑΡΝΩΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

LIFE10 NAT/CY/000717. Βελτίωση της κατάστασης διατήρησης του οικότοπου προτεραιότητας 9560* στην Κύπρο

LIFE10 NAT/CY/000717. Βελτίωση της κατάστασης διατήρησης του οικότοπου προτεραιότητας 9560* στην Κύπρο JUNIPERCY LIFE10 NAT/CY/000717 Βελτίωση της κατάστασης διατήρησης του οικότοπου προτεραιότητας 9560* στην Κύπρο 3ο ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΕΛΤΙΟ Ιούνιος 2014 2 JUNIPERCY ΤΟ ΕΡΓΟ JUNIPERCY Το έργο «Βελτίωση της κατάστασης

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση περιοχών Δικτύου Natura 2000. Μαρίνα Ξενοφώντος Λειτουργός Περιβάλλοντος Τμήμα Περιβάλλοντος

Διαχείριση περιοχών Δικτύου Natura 2000. Μαρίνα Ξενοφώντος Λειτουργός Περιβάλλοντος Τμήμα Περιβάλλοντος Διαχείριση περιοχών Δικτύου Natura 2000 Μαρίνα Ξενοφώντος Λειτουργός Περιβάλλοντος Τμήμα Περιβάλλοντος Το Δίκτυο Natura 2000 Πανευρωπαϊκό Δίκτυο Οικολογικών Περιοχών το οποίο δημιουργήθηκε το 1992 με την

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΗ Προστασία και Διαχείριση Περιβάλλοντος Ευριπίδου 18, Αθήνα 2103213695 www.forest.gr

ΥΛΗ Προστασία και Διαχείριση Περιβάλλοντος Ευριπίδου 18, Αθήνα 2103213695 www.forest.gr Τα Ελληνικά δάση και η Κλιματική Αλλαγή Το ιοξείδιο του άνθρακα Τα τελευταία χρόνια, που η Κλιματική αλλαγή έχει μπει στις συζητήσεις όλης της ανθρωπότητας, εμείς στην Ελλάδα κοιτάζουμε με αληθινή λύπη

Διαβάστε περισσότερα

"ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ, ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΩΝ ΤΩΝ ΦΡΥΓΑΝΙΚΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ"

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ, ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΩΝ ΤΩΝ ΦΡΥΓΑΝΙΚΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ "ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ, ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΩΝ ΤΩΝ ΦΡΥΓΑΝΙΚΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ" Δρ. Νικόλαος Α. Θεοδωρίδης ΓΕΝΙΚΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΔΑΣΩΝ & ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Σχέδιο Στρατηγικής Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας για την 4η προγραµµατική περίοδο. Σχόλια του WWF Ελλάς στο 3 ο προσχέδιο Μάιος 2006

Εθνικό Σχέδιο Στρατηγικής Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας για την 4η προγραµµατική περίοδο. Σχόλια του WWF Ελλάς στο 3 ο προσχέδιο Μάιος 2006 Εθνικό Σχέδιο Στρατηγικής Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας για την 4η προγραµµατική περίοδο Σχόλια του WWF Ελλάς στο 3 ο προσχέδιο Μάιος 2006 Γενικά σχόλια Το κείµενο παρουσιάζεται σε γενικές γραµµές ικανοποιητικό

Διαβάστε περισσότερα

Στα µονοπάτια του Ολύµπου Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Ανατολικού Ολύµπου Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Ανατολικού Ολύµπου Παλιός Παντελεήµονας Πιερίας Τ.Κ60065 Τηλ.(23520)22700 Fax.(2352022729)

Διαβάστε περισσότερα

Βελτίωση της κατάστασης διατήρησης των οικοτόπων προτεραιότητας *1520 και *5220 στο Εθνικό Δασικό Πάρκο Ριζοελιάς

Βελτίωση της κατάστασης διατήρησης των οικοτόπων προτεραιότητας *1520 και *5220 στο Εθνικό Δασικό Πάρκο Ριζοελιάς Τεύχος 1 Σεπτέμβριος 2014 Βελτίωση της κατάστασης διατήρησης των οικοτόπων προτεραιότητας *1520 και *5220 στο Εθνικό Δασικό Πάρκο Ριζοελιάς LIFE12NAT/CY/000758 Περιεχόµενα Περισσότερες πληροφορίες www.life-rizoelia.eu

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα : Παράκτιες Αμμοθίνες με είδη Κέδρων. Θέμα Παράκτιες αμμοθίνες με είδη κέδρων και δίκτυο «Natura 2000» στο νησί της Ρόδου

Ημερίδα : Παράκτιες Αμμοθίνες με είδη Κέδρων. Θέμα Παράκτιες αμμοθίνες με είδη κέδρων και δίκτυο «Natura 2000» στο νησί της Ρόδου Ημερίδα : Παράκτιες Αμμοθίνες με είδη Κέδρων Θέμα Παράκτιες αμμοθίνες με είδη κέδρων και δίκτυο «Natura 2000» στο νησί της Ρόδου Εισηγητές Κωνσταντίνος Παπαδόπουλος, Δασολόγος-Περιβαλλοντολόγος Δέσποινα

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική βιοποικιλότητα Ενας κρυμμένος θησαυρός. Μανώλης Μιτάκης Φαρμακοποιός Αντιπρόεδρος Ελληνικής Εταιρείας Εθνοφαρμακολογίας

Η ελληνική βιοποικιλότητα Ενας κρυμμένος θησαυρός. Μανώλης Μιτάκης Φαρμακοποιός Αντιπρόεδρος Ελληνικής Εταιρείας Εθνοφαρμακολογίας Η ελληνική βιοποικιλότητα Ενας κρυμμένος θησαυρός Μανώλης Μιτάκης Φαρμακοποιός Αντιπρόεδρος Ελληνικής Εταιρείας Εθνοφαρμακολογίας Ο μεγάλος αριθμός και η ποικιλομορφία των σύγχρονων μορφών ζωής στη Γη

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΚΕΛΟΣ ΕΡΓΟΥ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ 2015

ΦΑΚΕΛΟΣ ΕΡΓΟΥ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ 2015 Αντικείμενο: «Μελέτη Σχεδίου Διαχείρισης Εθνικού Δρυμού Αίνου» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΙΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ & ΥΠΟΔΟΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Κ ι λ µα µ τι τ κές έ Α λλ λ α λ γές Επι π πτ π ώ τ σει ε ς στη τ β ιοπο π ικιλό λ τη τ τα τ κ αι τ η τ ν ν ά γρια ζ ωή

Κ ι λ µα µ τι τ κές έ Α λλ λ α λ γές Επι π πτ π ώ τ σει ε ς στη τ β ιοπο π ικιλό λ τη τ τα τ κ αι τ η τ ν ν ά γρια ζ ωή Επιπτώσεις στη βιοποικιλότητα και την άγρια ζωή Η παγκόσµια κλιµατική αλλαγή θεωρείται ως η σηµαντικότερη τρέχουσα απειλή για τη βιοποικιλότητα του πλανήτη. Παραδείγµατα από την Κυπριακή Φύση Μερικές από

Διαβάστε περισσότερα

9. Για την αντιµετώπιση της κατάστασης πρέπει να προωθηθεί άµεσα

9. Για την αντιµετώπιση της κατάστασης πρέπει να προωθηθεί άµεσα 1 Προς το Περιφερειακό Συµβούλιο Αττικής Συνοπτική έκθεση της κατάστασης του φυσικού περιβάλλοντος στην Πάρνηθα & Αττική και των µέτρων που πρέπει να ληφθούν (εν όψει της συζήτησης στο Π.Σ. για την Πάρνηθα)

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗΤΕΣ ΛΙΜΝΕΣ ΤΗΣ ΔΕΗ

ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗΤΕΣ ΛΙΜΝΕΣ ΤΗΣ ΔΕΗ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗΤΕΣ ΛΙΜΝΕΣ ΤΗΣ ΔΕΗ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Από τα μέσα της δεκαετίας του 50 μέχρι σήμερα, έχουν κατασκευαστεί από τη ΔΕΗ Α.Ε. και βρίσκονται σε λειτουργία, 15 μεγάλα και 9 μικρά Υδροηλεκτρικά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: ΒΕΤ9Β-ΣΧΠ. ΑΔΑ: ΑΘΗΝΑ 26 / 2 / 2013 Αρ. Πρωτ. 599/26167

ΑΔΑ: ΒΕΤ9Β-ΣΧΠ. ΑΔΑ: ΑΘΗΝΑ 26 / 2 / 2013 Αρ. Πρωτ. 599/26167 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ &ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΕΝ. Δ/ΝΣΗ ΔΙΟΙΚ. ΥΠΟΣ/ΞΗΣ Δ/ΝΣΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΜΠΡΑΓΜΑΤΩΝ ΔΙΚ/ΤΩΝ & ΝΟΜ. ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΤΑΧ. Δ/ΝΣΗ : Δεστούνη 2 και Αχαρνών 381 - Αθήνα ΤΑΧ.

Διαβάστε περισσότερα

«Η Επίδραση της Βόσκησης στη Βιοποικιλότητα του Ακάμα»

«Η Επίδραση της Βόσκησης στη Βιοποικιλότητα του Ακάμα» «Η Επίδραση της Βόσκησης στη Βιοποικιλότητα του Ακάμα» Αειφόρος Αγροτική Ανάπτυξη Ακάμα Περιφερειακό Συνέδριο ΕΕ-Κύπρος 24/01/2015 Μηνάς Παπαδόπουλος Τομέας Πάρκων και Περιβάλλοντος Τμήμα Δασών ΤΜΗΜΑ ΔΑΣΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

a. Οι βαθιές θάλασσες της Ευρώπης δημιουργήθηκαν όταν έλιωσαν οι παγετώνες. β. Η Νορβηγική Θάλασσα βρέχει τις βορειοανατολικές ακτές

a. Οι βαθιές θάλασσες της Ευρώπης δημιουργήθηκαν όταν έλιωσαν οι παγετώνες. β. Η Νορβηγική Θάλασσα βρέχει τις βορειοανατολικές ακτές EΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Επαναληπτικό διαγώνισμα στα μαθήματα 12-18 1. Χαρακτήρισε τις παρακάτω προτάσεις με το γράμμα (Σ), αν είναι σωστές, και a. Οι βαθιές θάλασσες της Ευρώπης δημιουργήθηκαν όταν έλιωσαν

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΦΩΚΙΑ. (Monachus monachus)

ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΦΩΚΙΑ. (Monachus monachus) ΑΠΕΙΛΟΥΜΕΝΑ ΕΙ Η ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΦΩΚΙΑ (Monachus monachus) Η Μεσογειακή Φώκια είναι το µόνο είδος φώκιας που συναντάται στη Μεσόγειο και αποτελεί ένα από τα πλέον απειλούµενα είδη θαλάσσιων θηλαστικών στον

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Συστήματα

Περιβαλλοντικά Συστήματα Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 9: Μεγαδιαπλάσεις Χερσαία Οικοσυστήματα (I) Χαραλαμπίδης Γεώργιος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ιαχείριση Υδατικών Οικοσυστηµάτων: Μεταβατικά ύδατα ρ. Παναγιώτης ΠΑΝΑΓΙΩΤΙ ΗΣ /ντης Ερευνών Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών

ιαχείριση Υδατικών Οικοσυστηµάτων: Μεταβατικά ύδατα ρ. Παναγιώτης ΠΑΝΑΓΙΩΤΙ ΗΣ /ντης Ερευνών Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών ιαχείριση Υδατικών Οικοσυστηµάτων: Μεταβατικά ύδατα ρ. Παναγιώτης ΠΑΝΑΓΙΩΤΙ ΗΣ /ντης Ερευνών Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών Μεταβατικά ύδατα (transitional waters) σύµφωνα µε την Οδηγία Πλαίσιο για τα

Διαβάστε περισσότερα

Ας προσπαθήσουμε όλοι να μη χαθεί κανένα είδος ζώου από την Κύπρο

Ας προσπαθήσουμε όλοι να μη χαθεί κανένα είδος ζώου από την Κύπρο ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΓΕΩΡΓΙΑΣ, ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Ας προσπαθήσουμε όλοι να μη χαθεί κανένα είδος ζώου από την Κύπρο Ξέρεις ότι: Πανίδα ονομάζουμε όλα τα ζώα μιας περιοχής. Αυτά

Διαβάστε περισσότερα

Η επίδραση των Κοινοτικών Οδηγιών για τη Φύση στην προστασία και διαχείριση του φυσικού περιβάλλοντος στην Ελλάδα

Η επίδραση των Κοινοτικών Οδηγιών για τη Φύση στην προστασία και διαχείριση του φυσικού περιβάλλοντος στην Ελλάδα Η επίδραση των Κοινοτικών Οδηγιών για τη Φύση στην προστασία και διαχείριση του φυσικού περιβάλλοντος στην Ελλάδα Ελένη Τρύφων Υπουργείο Περιβάλλοντος & Ενέργειας Πόσο επίκαιρο είναι το ερώτημα; Η Ε.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Δ Δημοτικού ENOTHTA 3 «H ΦΥΣΗ EINAI TO ΣΠΙΤΙ ΜΑΣ» (ΦΥΣΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ)

ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Δ Δημοτικού ENOTHTA 3 «H ΦΥΣΗ EINAI TO ΣΠΙΤΙ ΜΑΣ» (ΦΥΣΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ) ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Δ Δημοτικού ENOTHTA 3 «H ΦΥΣΗ EINAI TO ΣΠΙΤΙ ΜΑΣ» (ΦΥΣΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ) ΒΟΗΘΗΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ 1. Ιστοσελίδες 2. Βιβλιογραφία 3. Εκθέματα στο ΜΦΙΚ 4. Φωτογραφίες 5. Videos Δρ

Διαβάστε περισσότερα

AdaptFor Προσαρμογή της διαχείρισης των δασών στην κλιματική αλλαγή στην Ελλάδα

AdaptFor Προσαρμογή της διαχείρισης των δασών στην κλιματική αλλαγή στην Ελλάδα LIFE+ Περιβαλλοντική Πολιτική και Διακυβέρνηση 2008 AdaptFor Προσαρμογή της διαχείρισης των δασών στην κλιματική αλλαγή στην Ελλάδα Βασιλική Χρυσοπολίτου Δήμητρα Κεμιτζόγλου 13.12.2010, Αθήνα Δήμητρα Κεμιτζόγλου

Διαβάστε περισσότερα

Περιφερειακή Ημερίδα Ενδιαφερομένων Φορέων

Περιφερειακή Ημερίδα Ενδιαφερομένων Φορέων Περιφερειακή Ημερίδα Ενδιαφερομένων Φορέων του έργου GP-WIND Πάτρα 29 Σεπτεμβρίου 2011 Αιολικά Πάρκα Παναχαϊκού & Περιβαλλοντική Παρακολούθηση Πιθανών Επιπτώσεων Κων/νος Γ. Κωνσταντακόπουλος, ΑΔΕΠ Α.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΠΑΝΙΔΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΕΠΟΧΗ ΜΕΧΡΙ ΤΟΥΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΥΣ ΧΡΟΝΟΥΣ ΒΑΣΙΣΜΕΝΗ ΣΕ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΑΝΑΣΚΑΦΩΝ

Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΠΑΝΙΔΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΕΠΟΧΗ ΜΕΧΡΙ ΤΟΥΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΥΣ ΧΡΟΝΟΥΣ ΒΑΣΙΣΜΕΝΗ ΣΕ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΑΝΑΣΚΑΦΩΝ Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΠΑΝΙΔΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΕΠΟΧΗ ΜΕΧΡΙ ΤΟΥΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΥΣ ΧΡΟΝΟΥΣ ΒΑΣΙΣΜΕΝΗ ΣΕ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΑΝΑΣΚΑΦΩΝ Αναστάσιος Λεγάκις Ζωολογικό Μουσείο, Τμ. Βιολογίας, Παν. Αθηνών 5 ο Πανελλήνιο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΠΡΟΓΑΜΜΑΤΟΣ «ΚΑΘΑΡΑ ΠΟΤΑΜΙΑ ΖΩΝΤΑΝΕΣ ΠΟΛΕΙΣ» ΣΤΟ ΔΗΜΟ ΔΕΛΤΑ. Εθελοντικός Οργανισμός για τη Προστασία Αστικού Περιβάλλοντος

ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΠΡΟΓΑΜΜΑΤΟΣ «ΚΑΘΑΡΑ ΠΟΤΑΜΙΑ ΖΩΝΤΑΝΕΣ ΠΟΛΕΙΣ» ΣΤΟ ΔΗΜΟ ΔΕΛΤΑ. Εθελοντικός Οργανισμός για τη Προστασία Αστικού Περιβάλλοντος ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΠΡΟΓΑΜΜΑΤΟΣ «ΚΑΘΑΡΑ ΠΟΤΑΜΙΑ ΖΩΝΤΑΝΕΣ ΠΟΛΕΙΣ» ΣΤΟ ΔΗΜΟ ΔΕΛΤΑ Εθελοντικός Οργανισμός για τη Προστασία Αστικού Περιβάλλοντος ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ Η περιοχή εφαρμογής του πιλοτικού προγράμματος αφορά

Διαβάστε περισσότερα

Ε1 Συντεταγμένες (κέντρο επιφάνειας) ΕΓΣΑ x y / φ λ

Ε1 Συντεταγμένες (κέντρο επιφάνειας) ΕΓΣΑ x y / φ λ Έντυπο καταγραφής δεδομένων βλάστησης δειγματοληπτικών επιφανειών Συντάκτης Σπύρος Ντάφης, Πέτρος Κακούρος Τύπος οικοτόπου (κωδικός Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ & «(Υπο)Μεσογειακά δάση πεύκης με ενδημικά είδη μαύρης

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΡΕΙΝΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΚΑΜΤΣΑΤΚΑ

Η ΟΡΕΙΝΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΚΑΜΤΣΑΤΚΑ Η ΟΡΕΙΝΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΚΑΜΤΣΑΤΚΑ ΔΠΜΣ «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΟΡΕΙΝΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ» ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2014 2015 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΙΩΑΝΝΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΙΟΥΡΑΣ ΒΑΝΕΣΣΑ ΜΠΟΥΓΙΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασμός διαχείρισης άλλων δασικών πόρων

Σχεδιασμός διαχείρισης άλλων δασικών πόρων Σχεδιασμός διαχείρισης άλλων δασικών πόρων Δρ. Βασιλική Καζάνα Αναπλ. Καθηγήτρια ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας & Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Δράμας Εργαστήριο Δασικής Διαχειριστικής Τηλ. & Φαξ: 25210

Διαβάστε περισσότερα

Φορείς ιαχείρισης: Βασικό εργαλείο ιακυβέρνησης στην εφαρµογή πολιτικών προστασίας Ι.. Παντής & Τογρίδου Σ. Α.

Φορείς ιαχείρισης: Βασικό εργαλείο ιακυβέρνησης στην εφαρµογή πολιτικών προστασίας Ι.. Παντής & Τογρίδου Σ. Α. Φορείς ιαχείρισης: Βασικό εργαλείο ιακυβέρνησης στην εφαρµογή πολιτικών προστασίας Ι.. Παντής & Τογρίδου Σ. Α. Τοµέας Οικολογίας, Τµήµα Βιολογίας, Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Υφιστάµενη κατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

Οι επιδράσεις της κλιματικής αλλαγής στα ξηροθερμοόρια δασικών ειδών: Η Δασική πεύκη Πιερίων

Οι επιδράσεις της κλιματικής αλλαγής στα ξηροθερμοόρια δασικών ειδών: Η Δασική πεύκη Πιερίων Οι επιδράσεις της κλιματικής αλλαγής στα ξηροθερμοόρια δασικών ειδών: Η Δασική πεύκη Πιερίων Χ. Περλέρου, Γ. Σπύρογλου, Δ. Αβτζής και Σ. Διαμαντής ΕΛΓΟ-Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών Σεμινάριο κατάρτησης δασολόγων,

Διαβάστε περισσότερα

P L A N T - N E T C Y

P L A N T - N E T C Y P L A N T - N E T C Y Περιεχόμενα Εισαγωγή και στόχοι έργου 1 Μικρο-Αποθέματα Φυτών (ΜΑΦ) 1 Arabis kennedyae 2 Astragalus macrocarpus subsp. lefkarensis Centaurea akamantis 2 3 Ophrys kotschyi 4 Δημιουργία

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΣ ΑΡΑΡΑΤ. «Και εκάθισεν η κιβωτός την δεκάτην εβδόμην του εβδόμου μηνός επί των ορέων Αραράτ.» Γένεσις 8.4

ΟΡΟΣ ΑΡΑΡΑΤ. «Και εκάθισεν η κιβωτός την δεκάτην εβδόμην του εβδόμου μηνός επί των ορέων Αραράτ.» Γένεσις 8.4 Περιβάλλον και Ανάπτυξη 2 η Κατεύθυνση Σπουδών Περιβάλλον και Ανάπτυξη των Ορεινών Περιοχών ΟΡΟΣ ΑΡΑΡΑΤ «Και εκάθισεν η κιβωτός την δεκάτην εβδόμην του εβδόμου μηνός επί των ορέων Αραράτ.» Γένεσις 8.4

Διαβάστε περισσότερα

Πέτρος Κακούρος και Αντώνης Αποστολάκης

Πέτρος Κακούρος και Αντώνης Αποστολάκης Εγκατάσταση και αποτελέσματα παρακολούθησης της φυσικής και τεχνητής αποκατάστασης των δασών μαύρης πεύκης στον Πάρνωνα, προοπτικές έρευνας και τεκμηρίωσης Πέτρος Κακούρος και Αντώνης Αποστολάκης Ο σχεδιασμός

Διαβάστε περισσότερα

Μικρά ζώα, μικρές δράσεις

Μικρά ζώα, μικρές δράσεις Με τη συνεισφορά του χρηματοδοτικού μέσου LIFE της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Μικρά ζώα, μικρές δράσεις Η Κύπρος είναι νησί και η θάλασσα τη χωρίζει από Ασία Ευρώπη Αφρική Χάρη στην απομόνωση εξελίχτηκαν μοναδικά

Διαβάστε περισσότερα

Αειφορία και σύγχρονες τάσεις (αειφορικής) διαχείρισης των δασών

Αειφορία και σύγχρονες τάσεις (αειφορικής) διαχείρισης των δασών ΕΘΝΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ (ΕΘΙΑΓΕ) ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΑΣΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ Αειφορία και σύγχρονες τάσεις (αειφορικής) διαχείρισης των δασών ρ. Σ. Γκατζογιάννης, Τακτικός ερευνητής Ι Ε/ ΕΘΙΑΓΕ 1. Το σύστηµα αξιών

Διαβάστε περισσότερα

ηλεκτρικής ενέργειας στην

ηλεκτρικής ενέργειας στην Εγκαταστάσεις παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στην άγρια φύση Δάσος Δαδιάς: προσέξτε την εικόνα και βρείτε γιατί φιλοξενεί τόσα πολλά αρπακτικά πουλιά Φ. Κατσιγιάννης «από το λεύκωμα Εικόνες από τη Δαδιά»

Διαβάστε περισσότερα

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας Τί είναι ένα Οικοσύστημα; Ένα οικοσύστημα είναι μια αυτο-συντηρούμενη και αυτορυθμιζόμενη κοινότητα ζώντων

Διαβάστε περισσότερα

Αναδάσωση. Εισαγωγή. Το δάσος. Η φωτιά. Αναδάσωση: φυσική ή τεχνητή;

Αναδάσωση. Εισαγωγή. Το δάσος. Η φωτιά. Αναδάσωση: φυσική ή τεχνητή; Αναδάσωση. Αναδάσωση: φυσική ή τεχνητή; Εισαγωγή Το δάσος Τα δάση δεν αποτελούν απλώς ένα σύνολο δένδρων και θάµνων, αλλά πλούσια οικοσυστήµατα µε πολλά είδη φυτών και ζώων, που αλληλοσυνδέονται µε πολύπλοκες

Διαβάστε περισσότερα

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν ΤΟ ΑΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ο χώρος µπορεί να διακριθεί σε 2 κατηγορίες το δοµηµένοαστικόχώρο και το µη αστικό, µη δοµηµένο ύπαιθρο αγροτικό ή δασικό χώρο. Αστικός χώρος = ήλιος, αέρας, το νερό, η πανίδα, η χλωρίδα,

Διαβάστε περισσότερα

14/11/2011. Οικογένεια Felidae Υποοικογένεια Acinonychidea Acinonyx jubatus

14/11/2011. Οικογένεια Felidae Υποοικογένεια Acinonychidea Acinonyx jubatus 4// Bιολογική ποικιλότητα ή Bιοποικιλότητα ποικιλότητα των διαφόρων μορφών ζωής Οικογένεια Felidae Υποοικογένεια Acinonychidea Acinonyx jubatus Επίπεδα βιοποικιλότητας Γενετική ποικιλότητα Ποικιλότητα

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακή Εργασία «ΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΠΑΡΚΟ ΠΡΕΣΠΩΝ» Μεταπτυχιακός φοιτητής : Κωνσταντίνος Σουλίδης του Παύλου Α.Ε.Μ. : Μ506611

Μεταπτυχιακή Εργασία «ΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΠΑΡΚΟ ΠΡΕΣΠΩΝ» Μεταπτυχιακός φοιτητής : Κωνσταντίνος Σουλίδης του Παύλου Α.Ε.Μ. : Μ506611 ΣΧΟΛΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ, ΣΛΑΒΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΝΑΤΟΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Π.Μ.Σ.: Σπουδές στις Γλώσσες και τον Πολιτισμό των χωρών της Νοτιοανατολικής Ευρώπης Μεταπτυχιακή Εργασία «ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνητές Υδατοσυλλογές της Κρήτης Ταµιευτήρες νερού ή και Υγρότοποι; υνατότητες Πολλαπλών ρόλων

Τεχνητές Υδατοσυλλογές της Κρήτης Ταµιευτήρες νερού ή και Υγρότοποι; υνατότητες Πολλαπλών ρόλων Τεχνητές Υδατοσυλλογές της Κρήτης Ταµιευτήρες νερού ή και Υγρότοποι; υνατότητες Πολλαπλών ρόλων Μιχάλης ρετάκης Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης Πανεπιστήµιο Κρήτης Το υγροτοπικό µωσαϊκό στην Κρήτη LIFE

Διαβάστε περισσότερα

ΖΩΝΕΣ ΒΛΑΣΤΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΥΠΟΙ ΟΙΚΟΤΟΠΩΝ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΤΟΥ ΦΟΡΕΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΘΝΙΚΟΥ ΔΡΥΜΟΥ ΟΛΥΜΠΟΥ

ΖΩΝΕΣ ΒΛΑΣΤΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΥΠΟΙ ΟΙΚΟΤΟΠΩΝ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΤΟΥ ΦΟΡΕΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΘΝΙΚΟΥ ΔΡΥΜΟΥ ΟΛΥΜΠΟΥ 1 ΖΩΝΕΣ ΒΛΑΣΤΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΥΠΟΙ ΟΙΚΟΤΟΠΩΝ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΤΟΥ ΦΟΡΕΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΘΝΙΚΟΥ ΔΡΥΜΟΥ ΟΛΥΜΠΟΥ ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ Κ. 1, ΞΥΣΤΡΑΚΗΣ Φ. 2, ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΔΟΥ Ε. 1, ΣΑΜΑΡΑΣ Δ. 2 Εργαστήριο Δασικής Βοτανικής Γεωβοτανικής,

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ 28 ΦΟΡΕΙΣ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ (Φ ) (Οκτώβριος 2009)

ΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ 28 ΦΟΡΕΙΣ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ (Φ ) (Οκτώβριος 2009) ΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ 28 ΦΟΡΕΙΣ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ (Φ ) (Οκτώβριος 2009) Α/Α Εθνικό Πάρκο έλτα Έβρου 2 Εθνικό Πάρκο άσους αδιάς Λευκίμης Σουφλίου 3 Εθνικό Πάρκο Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης (. Νέστου.Βιστωνίδας.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΑΓΏΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΑΛΑΣΣΙΑ

ΑΛΛΑΓΏΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΟΙ ΕΠΙ ΡΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΑΛΛΑΓΏΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΑΛΙΕΙΑ ρ. Κώστας Παπακωνσταντίνου τ /ντής του Ινστιτούτου Θαλάσσιων Βιολογικών Πόρων τ. /ντής του Ινστιτούτου Θαλάσσιων Βιολογικών Πόρων Ελληνικό

Διαβάστε περισσότερα

ρ. ρ. MSc Νίκη Ευελπίδου, ΕΚΠΑ

ρ. ρ. MSc Νίκη Ευελπίδου, ΕΚΠΑ Το Εθνικό Πάρκο Σχοινιά Μαραθώνα βρίσκεται στην Αττική και στην πεδιάδα του Μαραθώνα, στην ομώνυμη περιοχή. Το δάσος του Σχοινιά Μαραθώνα βρίσκεται στο Β.Α. τμήμα της Αττικής, σε απόσταση 45χλμ. από την

Διαβάστε περισσότερα

Το αγροδασικό μέτρο στα πλαίσια της νέας ΚΑΠ και οι προοπτικές εφαρμογής του στην Ελλάδα

Το αγροδασικό μέτρο στα πλαίσια της νέας ΚΑΠ και οι προοπτικές εφαρμογής του στην Ελλάδα ΗΜΕΡΙΔΑ ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ, ΓΕΩΤΕΕ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ, ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΓΡΟΔΑΣΙΚΟ ΔΙΚΤΥΟ Η Αγροδασοπονία στα Πλαίσια της Νέας ΚΑΠ 2014 2020 Αθήνα, 26 Φεβρουαρίου 2014 Το αγροδασικό μέτρο στα πλαίσια

Διαβάστε περισσότερα

Προσαρμογή της Διαχείρισης των Δασών στην Κλιματική Αλλαγή στην Ελλάδα: Δασαρχείο Καλαμπάκας

Προσαρμογή της Διαχείρισης των Δασών στην Κλιματική Αλλαγή στην Ελλάδα: Δασαρχείο Καλαμπάκας Προσαρμογή της Διαχείρισης των Δασών στην Κλιματική Αλλαγή στην Ελλάδα: Δασαρχείο Καλαμπάκας Ομάδα έργου: Παναγιώτης Πουλιανίδης, Αναστασία Κάκια, Φωτεινή Πελεκάνη Σεμινάριο Κατάρτισης Δασικών Υπηρεσιών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ 37 ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ Κίµων Χατζηµπίρος Φυσικός, Οικολόγος Επίκ. Καθηγητής ΕΜΠ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ύο διεθνώς παραδεκτές αρχές : η πρόληψη είναι προτιµότερη από την επανόρθωση ο ρυπαίνων

Διαβάστε περισσότερα

Η Διημερίδα υλοποείται στο πλαίσιο της Πράξης «Δράσεις Δια Βίου Μάθησης για το Περιβάλλον και την Αειφορία», μέσω του Επιχειρησιακού Προγράμματος

Η Διημερίδα υλοποείται στο πλαίσιο της Πράξης «Δράσεις Δια Βίου Μάθησης για το Περιβάλλον και την Αειφορία», μέσω του Επιχειρησιακού Προγράμματος Η Διημερίδα υλοποείται στο πλαίσιο της Πράξης «Δράσεις Δια Βίου Μάθησης για το Περιβάλλον και την Αειφορία», μέσω του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση», με τη συγχρηματοδότηση

Διαβάστε περισσότερα

1. ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΕΣ ΕΙ ΙΚΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ Α ΦΑΣΗ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

1. ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΕΣ ΕΙ ΙΚΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ Α ΦΑΣΗ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΕΣ ΕΙ ΙΚΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ Α ΦΑΣΗ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1.1. Γενικά στοιχεία ανάθεσης της µελέτης Αναφέρονται τα στοιχεία ανάθεσης της µελέτης (φορέας ανάθεσης, στοιχεία σύµβασης, οµάδα µελέτης).

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΕΙ ΩΝ ΠΑΝΙ ΑΣ

ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΕΙ ΩΝ ΠΑΝΙ ΑΣ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΕΙ ΩΝ ΠΑΝΙ ΑΣ Α. Λεγάκις Ζωολογικό Μουσείο Πανεπιστηµίου Αθηνών Η παρακολούθηση των ειδών της πανίδας µιας προστατευόµενης περιοχής είναι µια ιδιαίτερα πολύπλοκη διαδικασία γιατί ο αριθµός

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 16 ΤΑ ΒΟΥΝΑ ΚΑΙ ΟΙ ΠΕΔΙΑΔΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ

ΜΑΘΗΜΑ 16 ΤΑ ΒΟΥΝΑ ΚΑΙ ΟΙ ΠΕΔΙΑΔΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΜΑΘΗΜΑ 16 ΤΑ ΒΟΥΝΑ ΚΑΙ ΟΙ ΠΕΔΙΑΔΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ Η Ευρώπη είναι ήπειρος κυρίως πεδινή, χωρίς έντονο ανάγλυφο. Τα 2/3 της ηπείρου είναι πεδινές εκτάσεις. Έχει το χαμηλότερο μέσο υψόμετρο από την επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος...11. 1. Οργανισμοί...15

Πρόλογος...11. 1. Οργανισμοί...15 Περιεχόμενα Πρόλογος...11 1. Οργανισμοί...15 1.1 Οργανισμοί και είδη...15 1.1.1 Ιδιότητες των οργανισμών...15 1.1.2 Φαινότυπος, γονότυπος, οικότυπος...17 1.1.3 Η έννοια του είδους και ο αριθμός των ειδών...19

Διαβάστε περισσότερα

Η ΖΩΗ ΣΤΑ ΤΡΟΠΙΚΑ ΔΑΣΗ

Η ΖΩΗ ΣΤΑ ΤΡΟΠΙΚΑ ΔΑΣΗ Η ΖΩΗ ΣΤΑ ΤΡΟΠΙΚΑ ΔΑΣΗ Οι περιοχές των τροπικών δασών όπως βλέπεις και στον παραπάνω παγκόσμιο χάρτη, βρίσκονται στη Νότια Αμερική(γύρω από τον ισημερινό), στη Βόρεια Αμερική(ανάμεσα από τον Τροπικό του

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΓΡΟΤΙΚΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ. Ωλενός, Ακράτα

ΤΑ ΑΓΡΟΤΙΚΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ. Ωλενός, Ακράτα ΤΑ ΑΓΡΟΤΙΚΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Ωλενός, Ακράτα Από τα αρχαία χρόνια, η γεωργία συνεχώς «απαλλοτριώνει» περιοχές από την άγρια φύση. τέως λίμνη Αγουλινίτσα Η Γεωργία κατακερματίζει το βιότοπο των ειδών που χρειάζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ. Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ. Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ξέφρενη ανάπτυξη της τεχνολογίας την τελευταία πεντηκονταετία είχε και έχει σαν επακόλουθο εκτεταµένες οικολογικές καταστροφές που προέρχονται

Διαβάστε περισσότερα

Μεταφορά Καινοτομίας και Τεχνογνωσίας σε Επίπεδο ΟΤΑ

Μεταφορά Καινοτομίας και Τεχνογνωσίας σε Επίπεδο ΟΤΑ ΔΙΕΘΝΗΣ ΗΜΕΡΙΔΑ «Διακυβέρνηση και καινοτομία: μοχλός αειφόρου ανάπτυξης, διαχείρισης και προστασίας των φυσικών πόρων» Τρίτη 22 Οκτωβρίου 2013 Μεταφορά Καινοτομίας και Τεχνογνωσίας σε Επίπεδο ΟΤΑ ΑΝΤΩΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ενδημικά και προστατευόμενα φυτά διαρκής παρακολούθηση

Ενδημικά και προστατευόμενα φυτά διαρκής παρακολούθηση Φορέας Διαχείρισης Περιοχής Οικοανάπτυξης Κάρλας Μαυροβουνίου Κεφαλόβρυσου Βελεστίνου (Π.Ο.Κα.Μα.Κε.Βε) Management Body of Ecodevelopment Area of Karla - Mavrovouni Kefalovriso Velestino (E.A.Ka.Ma.Ke.Ve)

Διαβάστε περισσότερα

Ενιαία ΜΠΚΕ Ελλάδας Παράρτημα 1.1 - Δείκτες Αξιολόγησης Εναλλακτικών Οδεύσεων

Ενιαία ΜΠΚΕ Ελλάδας Παράρτημα 1.1 - Δείκτες Αξιολόγησης Εναλλακτικών Οδεύσεων Παράρτημα 1.1 - Δείκτες Αξιολόγησης Εναλλακτικών Οδεύσεων Τίτλος εγγράφου: Παράρτημα 1.1 Δείκτες Αξιολόγησης Εναλλακτικών Οδεύσεων Σελίδα 2 από 80 Λίστα Πινάκων Πίνακας 1-1... Δείκτες Επιλογής ς 6 Πίνακας

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπυρική Διαχείριση Δασών Ψυχρόβιων Κωνοφόρων

Μεταπυρική Διαχείριση Δασών Ψυχρόβιων Κωνοφόρων Μεταπυρική Διαχείριση Δασών Ψυχρόβιων Κωνοφόρων Μ. Αριανούτσου, Δρ. Καζάνης Δημήτρης Τομέας Οικολογίας - Ταξινομικής Τομέας Οικολογίας -Τμήμα Βιολογίας Τμήμα Βιολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Τα αντιδιαβρωτικά και αντιπληµµυρικά έργα στην αρχαία Ολυµπία. µετά την πυρκαγιά της 26ης Αυγούστου 2007:

Τα αντιδιαβρωτικά και αντιπληµµυρικά έργα στην αρχαία Ολυµπία. µετά την πυρκαγιά της 26ης Αυγούστου 2007: ΕΘΝΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ (ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε.) Ινστιτούτο Μεσογειακών ασικών Οικοσυστηµάτων & Τεχνολογίας ασικών Προϊόντων (Ι.Μ..Ο. & T..Π.) Τα αντιδιαβρωτικά και αντιπληµµυρικά έργα στην αρχαία Ολυµπία

Διαβάστε περισσότερα

Η ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΕΘΝΙΚΩΝ ΡΥΜΩΝ

Η ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΕΘΝΙΚΩΝ ΡΥΜΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΙΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ Η ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΕΘΝΙΚΩΝ ΡΥΜΩΝ η περίπτωση της Πάρνηθας διπλωµατική εργασία ΚΑΡΑΧΑΛΙΟΣ ΜΑΡΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχεία από το ερευνητικό έργο «Υγρότοποι Αττικής» ΕΛΚΕΘΕ / ΕΟΕ 2010

Στοιχεία από το ερευνητικό έργο «Υγρότοποι Αττικής» ΕΛΚΕΘΕ / ΕΟΕ 2010 Η ανάγκη διατήρησης-παρακολούθησης-ανάδειξης των υγροτόπων της Αττικής Στοιχεία από το ερευνητικό έργο «Υγρότοποι Αττικής» ΕΛΚΕΘΕ / ΕΟΕ 2010 Υπεύθυνος έργου από πλευράς ΕΛΚΕΘΕ: Δρ. Σταμάτης Ζόγκαρης zogaris@ath.hcmr.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΙ Υ ΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΣΤΑ ΑΣΙΚΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ

ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΙ Υ ΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΣΤΑ ΑΣΙΚΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΑΣΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΙ Υ ΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΣΤΑ ΑΣΙΚΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ ρ. Κ. ΤΣΑΓΚΑΡΗ ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΚΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑ ΣΤΑ ΑΣΙΚΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Ο πολυλειτουργικός

Διαβάστε περισσότερα

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά Ε ΑΦΟΣ Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Έδαφος Το έδαφος σχηµατίζεται από τα προϊόντα της αποσάθρωσης των πετρωµάτων του υποβάθρου (µητρικό πέτρωµα) ή των πετρωµάτων τω γειτονικών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝ ΟΣ: Εθνικό Πάρκο Β. Πίνδου

ΠΙΝ ΟΣ: Εθνικό Πάρκο Β. Πίνδου ΠΙΝ ΟΣ: Εθνικό Πάρκο Β. Πίνδου Ο επιβλητικός ορεινός όγκος που προβάλλει από τα βόρεια σύνορα της χώρας διατρέχει την ηπειρωτική Ελλάδα (σε µήκος 250 χλµ και πλάτος 70 χλµ) και βυθίζεται στον Κορινθιακό

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΊΣΙΟ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΊΣΙΟ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΊΣΙΟ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ I. ιεθνείς Συµβάσεις και Κοινοτικές Κανονιστικές Πράξεις Σύµβαση Ραµσάρ: Στρατηγικό Σχέδιο 1997-2002. Σύµβαση για τη βιολογική ποικιλότητα. Σύµβαση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 : ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 : ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ 122 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 : ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ 8.1 ΦΥΣΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ 8.1.1 Φυσικό Περιβάλλον της Περιφέρειας Αν. Μακεδονίας και Θράκης Το πλούσιο φυσικό περιβάλλον της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα