ἀείδετο πὰν τέμενος Οι χορικες παραστασεις και το κοινο τους στην αρχαϊκη και πρωιμη κλασικη περιοδο

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ἀείδετο πὰν τέμενος Οι χορικες παραστασεις και το κοινο τους στην αρχαϊκη και πρωιμη κλασικη περιοδο"

Transcript

1

2 ΛΟΥΚΙΑ ΑΘΑΝΑΣΑΚΗ ἀείδετο πὰν τέμενος Οι χορικες παραστασεις και το κοινο τους στην αρχαϊκη και πρωιμη κλασικη περιοδο ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΡΗΤΗΣ Ιδρυτική δωρεά Παγκρητικής Ενώσεως Αμερικής Ηράκλειο 2009

3 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΡΗΤΗΣ ΙΔΡΥΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑΣ Ηράκλειο Κρήτης, Τ.Θ. 1385, Τηλ , Fax: Αθήνα: Μάνης 5, Τηλ , Fax: ΣΕΙΡΑ ΝΙΚΟΥ ΓΙΑΝΝΑΔΑΚΗ ΝΕΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΚΟΣΜΟ Διευθυντής σειράς: Άγγελος Χανιώτης 2009 Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης & Λουκία Αθανασάκη Διόρθωση δοκιμίων: Κατερίνα Γιανναδάκη Εκτύπωση: ΑΛΦΑΒΗΤΟ Σχεδίαση εξωφύλλου: Βάσω Αβραμοπούλου Εικόνα εξωφύλλου: Χορός κωμαστών γύρω από τον κρατήρα. Αθηναϊκή ερυθρόμορφη κύλικα, Μουσείο Λούβρου (λεπτομέρεια) ISBN

4 Για τον Ewen

5 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σημείωμα του διευθυντή της σειράς Πρόλογος Εισαγωγή Ο ΧΟΡΟΣ: ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΕΛΕΤΟΥΡΓΙΚΟΙ ΡΟΛΟΙ Εισαγωγή Ο χορός των Σπαρτιατισσών. Το μεγάλο παρθένειο του Αλκμάνα (3 C = 1 PMGF) Ο χορός των Αθηναίων. Ο διθύραμβος του Βακχυλίδη. H Δέκατη Όγδοη Ωδή Η ταυτότητα και ο ρόλος του κώμου στις επινίκιες ωδές 3.1 Μονωδική ή χορική εκτέλεση; Η ταυτότητα του ομιλούντος προσώπου Χορικό προσωπείο και φασματικός χώρος ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΣΕ ΙΕΡΑ, Ι: ΤΕΛΕΤΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΜΝΗΜΗ Εισαγωγή Παράσταση στο ιερό των Χαρίτων. Ο Δέκατος Τέταρτος Ολυμπιόνικος Φασματικός χώρος και κοινό Επινίκιες παραστάσεις στο πλαίσιο πάνδημων εορτών Η ποιητική σύλληψη υπό το φως της μακραίωνης πολιτιστικής παράδοσης του Ορχομενού Επινίκια τελετουργία: η ανάκληση και η διαιώνιση της μνήμης

6 10 Οι χορικές παραστάσεις και το κοινό τους 2. Παράσταση στο ιερό του Απόλλωνα. Ο Έκτος Πυθιόνικος Η ανάκληση της ανατολικής ζωφόρου του θησαυρού των Σιφνίων Οι παραστάσεις στα μέγαρα των Εμμενιδών στον Ακράγαντα Ορατός και φασματικός χώρος και η ανάκληση της μνήμης της τελετουργίας Γλυκεῖα δὲ φρὴν καὶ συμπόταισιν ὁμιλεῖν ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΣΕ ΣΥΜΠΟΣΙΑ: ΤΕΛΕΤΟΥΡΓΙΑ, ΙΔΕΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ Εισαγωγή Το επινίκιο συμπόσιο στο σπίτι του Καλλία Συμπόσιο στο μέγαρο του Χρόμιου στην Αίτνα. Ο Ένατος Νεμεόνικος Η σώρευση παραστασιακών αναφορών Τα πολιτικά μηνύματα της ωδής στους Δωριείς της Πελοποννήσου και της Αίτνας Πολεμικές ιστορίες γύρω από τον κρατήρα Θριαμβική εἰσέλασις και συμποτική εκτέλεση Παράσταση στο κατώφλι του μεγάρου του Χρόμιου στις Συρακούσες. Ο Πρώτος Νεμεόνικος Παράσταση στο παλάτι του Ιέρωνα. Ο Πρώτος Ολυμπιόνικος Το εορταστικό πλαίσιο (στ και ) Συμποτική ομιλία Μυθικά δρώμενα (στ ): Θεϊκά και ηρωικά συμπόσια Η συμποτική εικονοποιΐα και το σικελικό κοινό της παράστασης Η πανελλήνια απήχηση της συμποτικής εικονοποιΐας ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΣΕ ΙΕΡΑ, ΙΙ: Η ΤΕΛΕΤΟΥΡΓΙΚΗ ΜΝΗΜΕΙΩΣΗ ΤΟΥ ΚΛΕΟΥΣ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ Εισαγωγή Η μνημείωση του κλέους της Αθήνας από τους Αλκμαιωνίδες. Ο Έβδομος Πυθιόνικος Η παράσταση της ωδής

7 Περιεχόμενα Η θριαμβευτική επάνοδος ενός φιλόξενου επιφανούς Καμαριναίου που αγαπούσε τα άλογα: Παράσταση και εγκωμιαστική στρατηγική Μεγακλής Ιπποκράτους: ἱπποτρόφος; Κυλωνεύς; Τα άλογα των Αλκμαιωνιδών στο ανατολικό αέτωμα του ναού του Απόλλωνα Τελετουργική μνημείωση, θέαση και επανεκτέλεση Η μνημείωση του κλέους της Αθήνας από τους Κείους. Η Δέκατη Έβδομη Ωδή του Βακχυλίδη Ιστορικές και πολιτικές απηχήσεις Η Δέκατη Έβδομη Ωδή και το εικαστικό της περιβάλλον Η Δέκατη Όγδοη Ωδή και ο θησαυρός των Αθηναίων Η Δέκατη Έβδομη Ωδή ως ζωγραφία λαλούσα Ο γεωγραφικός ορίζοντας της απήχησης της παράστασης των Κείων Τρόποι θέασης Η ακτινοβολία του κλέους της Αθήνας ΕΠΙΛΟΓΟΣ Βραχυγραφίες Βιβλιογραφία Πίνακας εικόνων Ευρετήριο κυρίων ονομάτων και θεμάτων Ευρετήριο αρχαίων πηγών

8 ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗ ΤΗΣ ΣΕΙΡΑΣ Ξ ΕΧΑΣΤΕ ΓΙΑ ΜΙΑ στιγμή ότι κρατάτε στα χέρια σας μια μελέτη κλασικής φιλολογίας και φανταστείτε τον εαυτό σας στη θέση ενός μουσικολόγου της τέταρτης χιλιετίας που θα προσπαθεί να εξηγήσει στους φοιτητές του τι είναι το μπελκάντο διαβάζοντάς τους (με λανθασμένη προφορά) αποσπάσματα από το λιμπρέτο μιας φημισμένης όπερας, λόγου χάριν την άρια Casta diva από τη Νόρμα του Μπελλίνι ή την καβατίνα του Φίγκαρο από τον Κουρέα της Σεβίλης του Ροσίνι. Η θέση του κλασικού φιλολόγου, που προσπαθεί να κατανοήσει την ουσία της αρχαίας ελληνικής χορικής ποίησης μόνο μέσα από τα κείμενα, είναι μέχρι κάποιο βαθμό ανάλογη, αν και δεν είναι το ίδιο δεινή: το κείμενο μιας χορικής ωδής είναι πολύ σημαντικότερο από το λιμπρέτο μιας όπερας και η αρχαία μουσική συνοδεία δεν προσέγγιζε την πολυπλοκότητα που έχουν οι μουσικές συνθέσεις από την εποχή του μπαρόκ και μετά. Παρ όλες τις διαφορές ανάμεσα στην όπερα (ή το ορατόριο) και τη χορική ποίηση, επέλεξα να αρχίσω το προλογικό σημείωμα στο βιβλίο της Λουκίας Αθανασάκη με την κάπως βεβιασμένη σύγκριση ανάμεσα στο μουσικολόγο του μέλλοντος και τον κλασικό φιλόλογο του σήμερα, για να θυμίσω κάπως προκλητικά κάτι που στη διδασκαλία των κλασικών κειμένων αρκετά συχνά παραμελείται: η αρχαία ποίηση στο σύνολό της (έπος, δράμα, λυρική και χορική ποίηση, υμνωδία, μίμος), αλλά και ορισμένα είδη του πεζού λόγου (όπως η ρητορική και η ιστοριογραφία), ήταν κειμενικές συνθέσεις προοριζόμενες για «παράσταση» με την ευρύτερη έννοια της λέξης. Η ποίηση συνοδευόταν από μουσική και κίνηση ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της ρητορικής ήταν η ὑπόκρισις ο ιστοριογράφος έβρισκε το κοινό του κυρίως στην προφορική διάλεξη (ἀκρόασις). Όταν αντιμετωπίζουμε αρχαία κείμενα μόνον ως κείμενα, και μάλιστα εφαρμόζοντας στη μελέτη τους άκριτα και χωρίς περιορισμούς θεωρίες λογοτεχνικής ανάλυσης, οι οποίες έχουν διαμορφωθεί για την ανάλυση κειμένων που προορίζονται κυρίως για ανάγνωση, παραβλέπουμε ουσιαστικά στοιχεία της κλασικής λογοτεχνίας, ενίοτε μάλιστα παρανοούμε την ουσία πολλών από τις δημιουργίες της. Η ιδιαίτερη σημασία του βιβλίου της Λουκίας Αθανασάκη έγκειται στο ότι δίνει έμφαση στο στοιχείο της «παράστασης» και του «συγκείμενου» (context), ανοίγοντας έτσι νέα ερμηνευτικά μονοπάτια για τη μελέτη της χορικής ποίησης.

9 14 Οι χορικές παραστάσεις και το κοινό τους Είναι αλήθεια ότι οι δυνατότητές μας να ανασυνθέσουμε αρχαίες πρακτικές «παράστασης» είναι περιορισμένες. Ασφαλώς είναι περισσότερες στην περίπτωση του δράματος, όπου μελετητές όπως πρόσφατα ο Oliver Taplin και ο Γρηγόρης Σηφάκης έχουν παρουσιάσει καινοτόμες εργασίες για το δράμα δια θέτουμε ενδοκειμενικές πληροφορίες, αρχαία σχόλια και αρχαιολογικές μαρτυρίες. Για τη ρητορική, αρκετές πληροφορίες μάς παρέχουν τα αρχαία εγχειρίδια του είδους. Η ανασύνθεση στοιχείων «παράστασης» είναι πολύ δυσκολότερη στην περίπτωση της χορικής ποίησης. Το πόσο μεγάλο είναι όμως το κέρδος από την προσπάθεια να συλλεγούν και να αξιοποιηθούν οι σχετικές ενδείξεις φαίνεται σε κάθε κεφάλαιο του ανά χείρας βιβλίου. Εξετάζοντας στοιχεία που συνάγονται από την ανάλυση των ίδιων των κειμένων, από παρατηρήσεις αρχαίων σχολιαστών και μέχρι κάποιο βαθμό από αρχαιολογικές μαρτυρίες, η συγγραφέας συνθέτει μια πρωτότυπη εικόνα για τις συνθήκες της αρχικής παράστασης των ωδών (αλλά και μεταγενέστερων παραστάσεων), συμβάλλοντας έτσι σημαντικά στην κατανόηση αυτού του είδους της αρχαίας γραμματείας. Η αφορμή της παράστασης, ο χώρος και ο χρόνος της, δηλαδή το αρχικό συγκείμενο, συγκαταλέγονται στους παράγοντες που εξηγούν τις επιλογές του ποιητή ως προς τα μοτίβα, τη γλώσσα, το ρυθμό και την οργάνωση της ποιητικής του σύνθεσης. Φυσικά, η κατανόηση των αρχικών συγκειμένων δεν εξαντλεί την κατανόηση ενός κειμένου, ιδίως στην περίπτωση συνθέσεων που προορίζονταν για επαναλαμβανόμενες παραστάσεις. Ένας ύμνος στον Απόλλωνα στους Δελφούς παραμένει αναλλοίωτος ως κείμενο και σύνθεση όσες φορές κι αν παρασταθεί άλλη είναι όμως η απήχησή του όταν άδεται μπροστά στα συντρίμια του ναού που έχει γκρεμιστεί από σεισμό, κι άλλη όταν παρουσιάζεται μετά την οικοδόμηση ενός λαμπρότερου κτηρίου. Άλλη είναι η συναισθηματική αντίδραση του κοινού σε μια ωδή για μια νίκη σε πανελλήνιο αγώνα, όταν η ωδή άδεται παρουσία του νικητή, κι άλλη όταν άδεται (στο σύνολό της ή μόνο επιλεγμένα αποσπάσματα) για να την ακούσουν κάποιοι μακρινοί απόγονοί του. Μπορούμε να διακρίνουμε αυτή τη δυναμική που εμπεριέχεται στα κείμενα και τις δυνατότητες νέων ερμηνειών ακριβώς όταν τα δούμε ως συστατικά «παραστάσεων». Άραγε τι θα κατάλαβαν οι θεατές στις πίσω θέσεις της πλατείας του Teatro della Pergola της Φλωρεντίας από το κείμενο του χορωδιακού των μαγισσών του Μακμπέθ του Βέρντι όταν πρωτοπαρουσιάστηκε εκεί στις 14 Μαρτίου 1847; Άραγε πόσο από το κείμενο μιας πινδαρικής ωδής θα κατανοούσε ο θεατής μιας πομπής ή ο μισομεθυσμένος συμποσιαστής; Τα ποιητικά έργα ενός Πινδάρου, ενός Βακχυλίδη ή ενός Αλκμάνα έφτασαν ως τις μέρες μας όχι λόγω μιας επιτυχημένης μοναδικής παράστασης, αλλά ως κείμενα που ήδη τη στιγμή της σύνθεσής τους προσδοκούσαν την επανάληψη και την προσφορά απόλαυσης και διαλογισμού. Για τις αρχαίες ωδές η πρώτη παράσταση ήταν η αφετηρία ενός ταξιδιού σαν κι αυτό που ζητάει ο Πίνδαρος από το τραγούδι του να κάνει πάνω σε κάθε βάρκα, σε κάθε πλοίο ξαποσταίνοντας στις σελίδες του βιβλίου της Λουκίας Αθανασάκη, θα συνεχίσουν το ταξίδι τους δυναμωμένες. Άγγελος Χανιώτης

10 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Τ Ο ΣΧΕΔΙΟ ΝΑ ΓΡΑΨΩ ένα βιβλίο για την παράσταση των χορικών ωδών προκειμένου να καλυφθεί το κενό στην ελληνόγλωσση βιβλιο γραφία είναι τόσο παλιό όσο και το ερευνητικό μου ενδιαφέρον για την ανασύνθεση των δεδομένων της παράστασης. Η δημοσιοποίηση κάποιων αρχικών πορισμάτων έγινε για πρώτη φορά στο Ηράκλειο Κρήτης το 2000 στο πλαίσιο μιας ημερίδας που οργάνωσε ο Σύνδεσμος Φιλολόγων Ηρακλείου. Τους ευχαριστώ θερμά και από τη θέση αυτή για την πρόσκλησή τους. Δεν είμαι βέβαιη, ωστόσο, αν θα είχα δώσει την προτεραιότητα που τελικά έδωσα στην ελληνόγλωσση σύνθεση, αν την άνοιξη του 2003 η Γεωργία Τσατσάνη, που παρακολουθούσε τότε το πρώτο σεμινάριο που δίδαξα στο Ρέθυμνο για την παράσταση, δεν μου είχε μεταφέρει τις αντιδράσεις μιας συμφοιτήτριάς της στην οποία είχε μιλήσει για το αντικείμενο του μαθήματος: «Δηλαδή τα ποιήματα του Πινδάρου ήταν παραστάσεις όπως περίπου η τραγωδία; Τι να σου πω, Γωγώ μου, τώρα σοκαρίστηκα». Η αντίδραση της άγνωστης σε μένα φοιτήτριας έδειξε το δρόμο της ιεράρχησης των προτεραιοτήτων. Ο Σύνδεσμος Φιλολόγων Χανίων, τους οποίους επίσης ευχαριστώ θερμά, μου έδωσε την επόμενη ευκαιρία να δημοσιοποιήσω τα αποτελέσματα της συνεχιζόμενης έρευνάς μου στη φιλολογική κοινότητα σε μια διάλεξη το 2004, η οποία στη συνέχεια δημοσιεύθηκε στο περιοδικό του Συνδέσμου Θαλλώ το Η δημοσίευση αυτή αποτέλεσε και τον πυρήνα της παρούσας μελέτης. Ο επόμενος σημαντικός σταθμός ήταν η συνάντησή μου ύστερα από πολλά χρόνια με τον Άγγελο Χανιώτη στο Καίμπριτζ την άνοιξη του 2005 και η κουβέντα μας στα διαλείμματα του συνεδρίου «Περιπλανώμενοι ποιητές». Οι συζητήσεις εκείνες αποτέλεσαν την αφετηρία του διαλόγου μας που συνεχίστηκε με τα κείμενα που του έστειλα στη συνέχεια και κατέληξε στη συμφωνία να συμπεριληφθεί το βιβλίο στη σειρά «Νέες προσεγγίσεις στον αρχαίο κόσμο», της οποίας έχει την ευθύνη. Τον ευχαριστώ θερμά για την ευφρόσυνη συνεργασία μας, που από την αρχή διανθίστηκε με ευεργετικές δόσεις χιούμορ, αλλά και για την ιώβεια υπομονή του, για την οποία θα πω περισσότερα στη συνέχεια. Στο διάστημα που μεσολάβησε από την αρχική σύλληψη ως τώρα έχω σωρεύσει πολλά και ποικίλα χρέη σε πολλούς συναδέλφους και φίλους, κάποιους από

11 16 Οι χορικές παραστάσεις και το κοινό τους τους οποίους ευχαριστώ ονομαστικά. Σπεύδω να δηλώσω, ωστόσο, ότι δεν πρέπει να θεωρηθεί ότι συμμερίζονται όλοι κατ ανάγκην όλες τις απόψεις που διατυπώνονται, ούτε ευθύνονται φυσικά για τις αβλεψίες ή τα λάθη που τυχόν παραμένουν, για τα οποία είμαι αποκλειστικά υπεύθυνη. Εκτός από τις διαλέξεις στο Ηράκλειο και στα Χανιά, το μεγαλύτερο μέρος της μελέτης αυτής παρουσιάστηκε στο πλαίσιο (α) συνεδρίων: στους Δελφούς το 2000 στο διεθνές συνέδριο «Η μυθοπλαστική και παραστασιακή λειτουργία της δείξης» στο Ρέθυμνο το 2004 στο διεθνές συνέδριο «Η θέαση και η ακρόαση στον αρχαίο κόσμο» στο Λονδίνο το 2006 στο «Διεθνές συνέδριο για την επινίκια ποίηση» στο Ρέθυμνο το 2007 στο διεθνές συνέδριο «Αρχαϊκό και κλασικό χορικό άσμα» στη Θεσσαλονίκη το 2007 στο διεθνές συνέδριο «Αφηγηματολογία και ερμηνεία» στην ημερίδα του Συλλόγου Φιλολόγων Ηρακλείου το 2008 στην Οξφόρδη το 2008 στο συνέδριο «Χρόνος και χώρος στην αρχαϊκή ελεγειακή, ιαμβική και λυρική ποίηση» (β) διαλέξεων στα πανεπιστήμια: Brown (2001), Virginia (2001), Katholieke Universiteit Leuven (2003), Stanford (2005 και 2008), University of Washington (2007), Texas/Austin (2009) και Reed College (2009) και (γ) σεμιναρίων στο Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο Δελφών: σε Κύπριους (2006), Βρετανούς (2007) και Ιταλούς (2008) αρχαιοελληνιστές. Ευχαριστώ θερμά τους διοργανωτές και το κοινό των επιστημονικών αυτών εκδηλώσεων για πλήθος χρήσιμων παρατηρήσεων. Η ελληνική εκδοχή είχε ολοκληρωθεί στα μέσα του 2006 και επρόκειτο να κυκλοφορήσει άμεσα. Προτού μιλήσω για το λόγο της καθυστέρησης, θέλω να εκφράσω τις ευχαριστίες μου σε τρεις αγαπητούς συναδέλφους, που βρίσκονται όλοι πια τώρα στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, για τις παρατηρήσεις και τις υποδείξεις τους στην προγενέστερη εκείνη μορφή. Ξεκινάω από τον Δανιήλ Ιακώβ, τον οποίο ευχαριστώ θερμά για το ενδιαφέρον του, το χρόνο που αφιέρωσε εν μέσω ποικίλων άλλων υποχρεώσεων και τις διεισδυτικές παρατηρήσεις και υποδείξεις του. Η συνεισφορά του στη μελέτη της ποίησης του Πινδάρου δεν χρειάζεται ασφαλώς συστάσεις. Αναφέρω μόνο τη διαφωτιστική και μεστή πραγμάτευση της ιστορίας των κυρίαρχων ερμηνευτικών τάσεων στην πινδαρική ποίηση ως τη δεκαετία του 1980 που εισάγει τη σχολιασμένη έκδοση των πυθικών ωδών. Η παρούσα μελέτη πιάνει το νήμα από εκεί που το άφησε η σχολιασμένη έκδοση του Ιακώβ, από τη στιγμή δηλαδή της μετατόπισης του ενδιαφέροντος από το κείμενο στο περικείμενο. Ευχαριστώ επίσης θερμά τον Γιάννη Τζιφόπουλο, τότε συνάδελφό μου στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, και τον Χρήστο Τσαγγάλη τόσο για την ενθάρρυνσή τους, όταν η έρευνά μου βρισκόταν ακόμα σε αρχικό στάδιο, όσο και για τις εύστοχες παρατηρήσεις τους στο τελικό τότε κείμενο. Από το βορρά στο νότο, είμαι πραγματικά ευγνώμων στους συναδέλφους του Τμήματός μου για την έγκριση χορήγησης τριών εξαμηνιαίων εκπαιδευτικών αδειών το 2001, 2004 και 2006, χάρη στις οποίες μπόρεσε να προχωρήσει η έρευνά μου. Από τις τρεις αυτές άδειες η πιο καθοριστική, αλλά μη αναμενόμενη, ήταν αυτή που μου χορηγήθηκε το εαρινό εξάμηνο του Ευχαριστώ θερμά τον Σταύρο

12 προλογοσ 17 Φραγκουλίδη που, ως Διευθυντής του Τομέα Κλασικών Σπουδών τότε, με ενημέρωσε εγκαίρως για την απρόσμενη δυνατότητα, δίνοντάς μου έτσι την ευκαιρία να οργανώσω αποτελεσματικά το ερευνητικό μου πρόγραμμα. Ήταν μια ακόμα ένδειξη της φιλίας και της συμπαράστασης του Σταύρου όλα τα χρόνια της μακρόχρονης κοινής μας πορείας στο Ρέθυμνο. Ευχαριστώ επίσης τους συναδέλφους του Τομέα Κλασικών Σπουδών Αναστάσιο Νικολαΐδη και Μιχαήλ Πασχάλη για τις παρατηρήσεις τους στην εκδοχή του Καθώς η έρευνά μου προχωρούσε, μπόλιαζε όλο και περισσότερο τις παραδόσεις και τα σεμινάρια με ποικίλα θέματα από το χώρο της λυρικής ποίησης που δίδαξα στο Ρέθυμνο από τις αρχές του 2000 ως τώρα. Ο διάλογος που αναπτύχθηκε στα μαθήματα αυτά υπήρξε πολύτιμος γνώμονας για τη συγγραφή του βιβλίου. Ευχαριστώ όλους εκείνους τους φοιτητές που με τις ερωτήσεις τους και τις παρατηρήσεις τους με βοήθησαν, χωρίς να το ξέρουν, σε ποικίλες αποφάσεις και επιλογές. Αν η εκπαιδευτική άδεια του 2006 ήταν από ακαδημαϊκή σκοπιά καθοριστική για την ελληνόγλωσση σύνθεση, η άδεια του 2001 ήταν αναμφίβολα η πιο πολύτιμη από ανθρώπινη σκοπιά, γιατί μου έδωσε τη δυνατότητα να δω για τελευταία φορά τον αλησμόνητο Charles Segal και να τον συντροφεύσω μαζί με πολλούς άλλους φίλους και μαθητές του στις πολύ δύσκολες ώρες που πέρασε αυτός και η οικογένειά του μετά την αιφνίδια διάγνωση της επάρατης ασθένειας που τον κατέβαλε. Η ανάμνηση εκείνης της περιόδου είναι τραυματική και επώδυνη, γι αυτό περιορίζομαι να ευχαριστήσω τον Albert Henrichs, τον Gregοry Nagy και τον Richard Thomas για τη συμπαράσταση και τη φιλοξενία τους το 2001 και το Ο διάλογος που ανέπτυξα με φιλολόγους, ιστορικούς, ιστορικούς της τέχνης και αρχαιολόγους στην Οξφόρδη, στο πλαίσιο της παραμονής μου εκεί με την ιδιότητα της επισκέπτριας ερευνήτριας την άνοιξη του 2004 και του 2006, υπήρξε καθοριστικός για την πορεία της έρευνάς μου. Είναι τόσοι πολλοί αυτοί με τους οποίους μίλησα για την ποίηση, την τέχνη και την ιστορία της αρχαϊκής περιόδου που είναι αδύνατη η εξειδίκευση οφειλών χωρίς αθέλητες παραλείψεις. Γι αυτόν το λόγο περιορίζομαι να απευθύνω εγκάρδιες ευχαριστίες στους οικοδεσπότες μου, και συγκεκριμένα στον πρόεδρο του Corpus Christi Tim Lancaster, στους εταίρους του Κολεγίου, και ιδιαιτέρως στoυς Ewen Bowie, Jas Elsner, Stephen Harrison και John Ma, καθώς επίσης και στον Chris Pelling και τη Σχολή Κλασικών Σπουδών της Οξφόρδης για τη θερμή υποδοχή που μου επιφύλαξαν και την απαράμιλλη φιλοξενία τους. Το βιβλίο θα είχε κυκλοφορήσει το 2007, αν ο Άγγελος Χανιώτης δεν συνόδευε τις παρατηρήσεις του για το τελικό κείμενο με το ανάτυπο μιας μελέτης του σχετικά με την ανάμνηση της τελετουργίας ως συναισθηματικής εμπειρίας που είχε μόλις κυκλοφορήσει. Διαβάζοντας το άρθρο του συνειδητοποίησα ότι είχαμε καταλήξει σε παρόμοια συμπεράσματα με βάση εντελώς διαφορετικές πηγές και μέσα από τελείως διαφορετικά μονοπάτια. Η αρχική μας συμφωνία ήταν να προσθέσω απλώς κάποιες παραπομπές στο ήδη διαμορφωμένο κείμενο. Δεύτερες σκέψεις, ωστόσο, με οδήγησαν στην απόφαση να αξιοποιήσω επί της ουσίας τα ευρήματά του, από-

13 18 Οι χορικές παραστάσεις και το κοινό τους φαση που ενισχύθηκε και από το γεγονός ότι στις αρχές του 2007 κυκλοφόρησαν δύο σημαντικές μονογραφίες για τον Πίνδαρο και τον Βακχυλίδη που αποδείχθηκαν στη συνέχεια εμβληματικές της πλούσιας σοδειάς για την παράσταση της χορικής ποίησης που ακολούθησε. Παρόλο που είχα ευθύς εξαρχής πλήρη συνείδηση της καθυστέρησης που θα προκαλούσε και η επιλεκτική έστω αξιοποίησή τους, θεώρησα σκόπιμο να μην τις αγνοήσω. Ενσωμάτωσα και αξιοποίησα επί της ουσίας, ωστόσο, μόνον εκεί νες τις απόψεις που κατά την εκτίμησή μου άπτονταν ευθέως των θεμάτων που εξετάζονται. Ταυτοχρόνως, δεν απέφυγα τον πειρασμό να εντάξω και δικά μου ευρήματα που προέκυψαν στο μεταξύ από τη μελέτη των αιγινητικών ωδών του Πινδάρου και άλλων χορικών συνθέσεων, των οποίων η διεξοδική πραγμάτευση σε αυτή τη μελέτη δεν ήταν για λόγους οικονομίας χώρου δυνατή. Γράφοντας το βιβλίο αυτό είχα κατά νου κυρίως αρχαιοελληνιστές, αλλά κατέβαλα προσπάθεια ώστε να είναι προσιτό και σε ένα ευρύτερο κοινό αναγνωστών με αρχαιογνωστικά ενδιαφέροντα αλλά χωρίς την απαραίτητη εξοικείωση με την αρχαία ελληνική γλώσσα. Για το λόγο αυτόν περιλαμβάνονται μεταφράσεις όλων των αρχαίων κειμένων, δικές μου ή άλλων, όπως επίσης και γραμματολογικές και πραγματολογικές πληροφορίες που για τον ειδικό παρέλκουν, αλλά είναι χρήσιμες για όσους έρχονται για πρώτη φορά σ επαφή με την ποίηση αυτή. Κατά κανόνα και στο μέτρο του δυνατού απέφυγα τη χρήση αινιγματικών βραχυγραφιών. Οι λίγες που απέμειναν αναλύονται στο σχετικό πίνακα. Κάποια τμήματα του βιβλίου υποστηρίζονται από εικονογραφικό υλικό, για την παραχώρηση και την άδεια δημοσίευσης του οποίου ευχαριστώ τον Vinzenz Brinkmann και την Ulrike Koch, τον François Lissarague, τη Ροζίνα Κολώνια, τη Γαλλική Αρχαιολογική Σχολή και ιδιαιτέρως την Καλλιόπη Χρηστοφή, τη Ι Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων και τα φωτογραφικά πρακτορεία Réunion des Musées Nationaux (RMN) και Άπειρον. Εκφράζω τις θερμότατες ευχαριστίες μου στο προσωπικό των Πανεπιστημιακών Εκδόσεων Κρήτης και στους εξωτερικούς συνεργάτες τους για την εντυπωσιακή αποτελεσματικότητα, την προθυμία και τη φιλική τους διάθεση, που σφράγισαν τη συνεργασία μας από την αρχή ως το τέλος, και, ειδικότερα, στη Διονυσία Δασκάλου και στην Ειρήνη Λυδάκη για την πολύτιμη βοήθειά τους σε πρακτικά ζητήματα και ουσιαστικές επιλογές, στη Βάσω Αβραμοπούλου για το σχεδιασμό του εξωφύλλου και στην Κατερίνα Γιανναδάκη για την προσεκτική επιμέλεια του κειμένου και τις εύστοχες υποδείξεις της. Άφησα για την κατακλείδα την αναγνώριση των οφειλών μου στην Αναστασία-Ερασμία Πεπονή, τον Γιάννη Βάσση και τον Ewen Bowie, γιατί, παρόλο που περιλαμβάνουν και την παρούσα μελέτη, σίγουρα δεν εξαντλούνται σε αυτήν. Ο διάλογός μου με τη Νατάσα ξεκίνησε το 1993, ένα αξέχαστο μεσημέρι στα Περιβόλια του Ρεθύμνου, και συνεχίζεται με την ίδια αμείωτη ένταση ακόμα και τώρα που μας χωρίζει ο Ατλαντικός Ωκεανός. Την ευχαριστώ για τη συνεισφορά της στην εκδοχή αυτή όσο και για τις αμέτρητες, πολύωρες και συναρπαστικές φιλολογικές

14 προλογοσ 19 συζητήσεις μας, κάποιες από τις οποίες είναι τόσο ζωντανές στη μνήμη μου σαν να μην έχει περάσει μέρα. Η πολύτιμη συμβολή του Γιάννη, που θα μπορούσε ίσως να αποτυπωθεί επαρκέστερα μόνο μέσα από μια πινδαρίζουσα ευχαριστήρια σύνθεση, είναι επίσης μία μόνο έκφανση ενός πολύχρονου και ευρύτερου διαλόγου για την ποίηση και τη φιλολογία που γίνεται με διαφορετικούς όρους από τις δυο πλευρές και εδράζεται σε διαφορετικά δεδομένα. Τον ευχαριστώ για το χρόνο που αφιέρωσε και για τις εύστοχες παρατηρήσεις του σε αυτή και την προγενέστερη εκδοχή καθώς και για το νέο ορίζοντα που μου άνοιξε μιλώντας μου για τις πολλαπλά διαμεσολαβημένες απεικονίσεις των εορταστικών εκδηλώσεων στα βυζαντινά κείμενα. Ο Ewen Bowie, στον οποίο αφιερώνεται το βιβλίο, δεν έχει διαβάσει ούτε μια γραμμή του ελληνικού κειμένου. Τον ευχαριστώ για το ευφρόσυνο καθημερινό συμπόσιο που φιλοξενεί τις ποικίλες συζητήσεις μας, στο πλαίσιο του οποίου έχουν συζητηθεί και πολλά από τα θέματα που θίγονται εδώ. Wendlebury, 1 Ιουλίου 2009 λ. Α.

15 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΗΝ ΑΡΧΑΪΚΗ ΚΑΙ ΩΡΙΜΗ χορική ποίηση την προσεγγίζουμε κατά κανόνα ως αναγνώστες κειμένων. Στην αρχαιότητα, ωστόσο, η ποίηση αυτή ήταν ο ιστός ενός θεάματος και ακροάματος, όπως άλλωστε και τα χορικά μέρη της τραγωδίας. 1 Η χορική ποίηση συνετίθετο για εκτέλεση από ανδρικούς, γυναικείους και σε κάποιες περιπτώσεις μεικτούς χορούς, που τραγουδούσαν και χόρευαν ταυτοχρόνως με τη συνοδεία λύρας ή αυλού. 2 Ήταν παράσταση. Από το εντυπωσιακό αυτό θέαμα και ακρόαμα σώζεται μόνο ο λόγος. Οι γνώσεις μας σχετικά με μια σειρά εξίσου σημαντικών παραμέτρων, όπως λόγου χάρη της μουσικής, της όρχησης, του βαθμού μίμησης, του παραστασιακού χώρου και τόπου, παραμένουν απελπιστικά πενιχρές. Οι γραπτές μαρτυρίες, σύγχρονες και μεταγενέστερες, καθώς και οι εικαστικές απεικονίσεις είναι ασφαλώς πολύτιμες, αλλά φωτίζουν πτυχές μόνο των χορικών δρωμένων. 3 Η χορεία ήταν αναπόσπαστο μέρος του θρησκευτικού και του κοινωνικού βίου των αρχαίων Ελλήνων. Σε αντίθεση με τις δραματικές παραστάσεις, ωστόσο, που τον αιώνα της δημιουργικής ακμής του δράματος ταυτίζονται με το πολιτιστικό γίγνεσθαι της Αθήνας, οι χορικές παραστάσεις αποτελούν πανελλήνιο φαινόμενο που οι καταβολές του χάνονται στα βάθη των αιώνων. 4 Εικόνες χορών βρίσκουμε ήδη στον Όμηρο. 5 Στην πρώτη ραψωδία της Ιλιάδας οι Αχαιοί τιμούν τον Απόλλωνα τραγουδώντας παιάνα (Α ). Στη σκηνή του γάμου στην πρώτη από τις δύο πόλεις που απεικονίζονται στην ασπίδα του Αχιλλέα, μια ομάδα νέων τραγουδάει και χορεύει υμέναιους καθώς η νύφη εγκαταλείπει το πατρικό της (Σ ). Στην άλλη πόλη, τον καιρό του θερισμού ένα παιδί παίζει λύρα και τραγουδάει ωραία ένα λίνο, 1 Για την πρόσληψη της τραγωδίας ως χορικού είδους στην Αθήνα τον 5ο αιώνα βλ. Wilson Βλ. τη σύντομη επισκόπηση των Furley Bremmer 2001: και 33-35, καθώς και τη λεπτομερή πραγμάτευση του Calame 1997: H πιο εμπεριστατωμένη συνδυαστική επισκόπηση λογοτεχνικών και εικαστικών μαρτυριών παραμένει η μελέτη του Webster Βλ. ωστόσο Taplin 1999, ο οποίος τοποθετεί την αρχή της διάδοσης της τραγωδίας εκτός αττικών συνόρων στην τελευταία τεσσαρακονταετία του 5ου αιώνα. 5 Βλ. επίσης την πραγμάτευση του Bowra 1980:

16 22 Οι χορικές παραστάσεις και το κοινό τους ενώ γύρω του νέοι και νέες χορεύουν και τραγουδούν (Σ ). Ο αοιδός του Ύμνου στον Απόλλωνα περιγράφει το μαγευτικό χορό των θεραπαινίδων του Απόλλωνα, των Δηλιάδων, στη Δήλο (56-64), που έχει ως πρότυπο το τραγούδι και το χορό των θεών στον Όλυμπο με εξάρχοντα τον Απόλλωνα ( ). Οι εικόνες αυτές μαρτυρούν ότι η χορική ποίηση έχει πολύ βαθιές ρίζες στο χρόνο, αλλά οι παλαιότερες συνθέσεις που έχουν σωθεί ανάγονται στον 7ο αιώνα και οδηγούν τα βήματά μας στη Σπάρτη, στα άσματα τα οποία συνέθεσε ο Αλκμάν για διάφορες εορταστικές εκδηλώσεις της πόλης. Η ποίηση του Αλκμάνα σώζεται αποσπασματικά. Το 1855 ένας πάπυρος έφερε στο φως το εκτενέστερο απόσπασμα, γνωστό ως Παρθένειο του Λούβρου, που αποτελεί το πολυτιμότερο δείγμα των τραγουδιών που συνετίθεντο για εκτέλεση από χορούς νεανίδων. 6 Αποσπασματικά σώζεται επίσης και η ποίηση της «δέκατης Μούσας», που γεννήθηκε γύρω στα μέσα του 7ου αιώνα στη Λέσβο παρόλο που η Σαπφώ συνήθως συνδέεται με τη σύνθεση μονωδιών, τα επιθαλάμιά της μαρτυρούν την ενασχόλησή της και με τη χορική ποίηση. 7 Η ποίηση του Αρίωνα από τη Μήθυμνα της Λέσβου, ο οποίος πέρασε ένα με γάλο μέρος της ζωής του στην Κόρινθο, στην αυλή του Περιάνδρου, δεν σώζεται. Ο Ηρόδοτος Η του προεπισκόπηση αποδίδει την «εύρεση», τη σύνθεση και τη διδασκαλία διθυράμβων στην Κόρινθο, αλλά η επινόηση πρέπει να εννοηθεί ως ανανέωση του είδους. 8 Ο επόμενος σταθμός μας είναι στην Ιμέρα της Σικελίας, όπου στις των επόμενων σελίδων αρχές του 6ου αιώνα ο Στησίχορος συνθέτει πολύστιχες ωδές με επικά θέματα, όπως είναι λόγου χάρη η Γηρυονίς, της οποίας η έκταση υπολογίζεται γύρω στους δεν στίχους. είναι 9 Από την τεράστια διαθέσιμη παραγωγή του Στησιχόρου σώζονται ελάχιστα αποσπάσματα το εκτενέστερο, ο λόγος της «Ιοκάστης», ήρθε στο φως χάρη σ έναν πάπυρο που δημοσιεύτηκε μόλις το Η έκταση των στησιχόρειων συνθέσεων έχει οδηγήσει κάποιους μελετητές στην υπόθεση της μονωδικής εκτέλεσης, άλλοι έχουν προτείνει ένα συνδυασμό μονωδικής και χορικής εκτέλεσης, ενώ άλλοι έχουν επιχειρηματολογήσει υπέρ της χορικής παράστασης. 11 Εκτεταμένες αφηγηματικές συνθέσεις έχουν επίσης απο- 6 O πάπυρος είναι γνωστός και ως πάπυρος Mariette, από το όνομα του λογίου που τον ανακάλυψε η πρώτη του έκδοση έγινε το 1863 από τον Egger. 7 Για τη σαπφική χορεία βλ. Lardinois Για τους περιορισμούς της ειδολογικής κατάταξης της σαπφικής ποίησης βλ. Γιατρομανωλάκης 2005: για τη διάδοση των σαπφικών τραγουδιών μέσω επανεκτελέσεων βλ. Yatromanolakis Ηρόδοτος Ι 23. Βλ. και Nagy 1990: Για μια οψιμότερη χρονολόγηση ανάμεσα στο 570 και 540 βλ. West 1971: PMGF 222b, όπου και βιβλιογραφικές αναφορές στην πρώτη έκδοση και στις εκδόσεις που ακολούθησαν. 11 Υπέρ της κιθαρωδικής εκτέλεσης βλ. λ.χ. West 1971: και Davis Ο Cingano 2003: έχει προτείνει εναλλακτικά είτε ένα συνδυασμό μονωδικής εκτέλεσης με

ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗ ΤΗΣ ΣΕΙΡΑΣ

ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗ ΤΗΣ ΣΕΙΡΑΣ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗ ΤΗΣ ΣΕΙΡΑΣ Ξ ΕΧΑΣΤΕ ΓΙΑ ΜΙΑ στιγμή ότι κρατάτε στα χέρια σας μια μελέτη κλασικής φιλολογίας και φανταστείτε τον εαυτό σας στη θέση ενός μουσικολόγου της τέταρτης χιλιετίας που θα

Διαβάστε περισσότερα

12 Ο ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΣ ΧΟΡΟΣ στην εκπαιδευση

12 Ο ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΣ ΧΟΡΟΣ στην εκπαιδευση προλογοσ Το βιβλίο αυτό αποτελεί καρπό πολύχρονης ενασχόλησης με τη θεωρητική μελέτη και την πρακτική εφαρμογή του παραδοσιακού χορού και γράφτηκε με την προσδοκία να καλύψει ένα κενό όσον αφορά το αντικείμενο

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαίο Ελληνικό Δράμα: Αισχύλος - Σοφοκλής Ενότητα 01: Οι αρχές του δράματος

Αρχαίο Ελληνικό Δράμα: Αισχύλος - Σοφοκλής Ενότητα 01: Οι αρχές του δράματος Αρχαίο Ελληνικό Δράμα: Αισχύλος - Σοφοκλής Ενότητα 01: Οι αρχές του δράματος Ευφημία Καρακάντζα Σχολή Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Παρουσίαση των διαθέσιμων στοιχείων

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΑΘΗΝΑ 2011 Έκδοση: c Πνευματικό

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικοί στόχοι

Εκπαιδευτικοί στόχοι ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΟΥΣΕΙΩΝ TMHMA ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Εκπαιδευτικοί στόχοι των προτεινόμενων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΕΑΡΙΝΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 2014-2015

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΕΑΡΙΝΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 2014-2015 09:00-12:00 12:00-15:00 Μεσαία Μεσαία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΕΑΡΙΝΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 2014-2015 ΔΕΥΤΕΡΑ, 08-06-2015 ΤΡΙΤΗ, 09-06-2015 ΤΕΤΑΡΤΗ, 10-06-2015 ΠΕΜΠΤΗ, 11-06-2015

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ (Μέρος Β )

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ (Μέρος Β ) Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ (Μέρος Β ) Σύνοδοι των περί τον Διόνυσον τεχνιτών Μετά τον 4 ο π.χ. αιώνα στην Αθήνα, στη Νεμέα, στη Θήβα, στην Τέω της Ιωνίας, στη Χίο, στην Αμμόχωστο ή Σαλαμίνα

Διαβάστε περισσότερα

13Κ7: Εισαγωγή στην Ιστοριογραφία. Ηρόδοτος (Α Εξάμηνο) 13Κ31_15: Ηρόδοτος - Θουκυδίδης Ξενοφών (Δ Εξάμηνο)

13Κ7: Εισαγωγή στην Ιστοριογραφία. Ηρόδοτος (Α Εξάμηνο) 13Κ31_15: Ηρόδοτος - Θουκυδίδης Ξενοφών (Δ Εξάμηνο) 2014-2015 2015-2016 13Κ1: Εισαγωγή στην Κλασική Φιλολογία - Επισκόπηση της Αρχαίας Ελληνικής Λογοτεχνίας (Α 13Κ2_12: Επισκόπηση της Λατινικής Λογοτεχνίας (με διδασκαλία πεζών κειμένων) (Α 13Κ1: Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος 5. Πρόλογος

Πρόλογος 5. Πρόλογος Πρόλογος 5 Πρόλογος Το βιβλίο αυτό, μαζί με το ϖρώτο βιβλίο με τίτλο «Ανθολόγιο αρχαϊκής λυρικής ϖοίησης», χαιρετίζει την εϖιστροφή της αρχαίας λυρικής ϖοίησης στη Μέση Εκϖαίδευση. Γνωρίζουμε ότι το είδος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΜΗΡΙΚΑ ΕΠΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΜΗΡΙΚΑ ΕΠΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΜΗΡΙΚΑ ΕΠΗ Τι είναι το έπος; Αρχικά η λέξη έπος σήμαινε «λόγος». Από τον 5ο αι. π.χ. όμως χρησιμοποιήθηκε για να περιγράψει το μεγάλο αφηγηματικό ποίημα σε δακτυλικό

Διαβάστε περισσότερα

Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο

Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο Ο κ τ ώ β ρ ι ο ς Ν ο έ μ β ρ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση Διδασκαλίας. Ενότητα: Γ Γυμνασίου. Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος. Α: Στόχοι. Οι μαθητές/ τριες:

Πρόταση Διδασκαλίας. Ενότητα: Γ Γυμνασίου. Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος. Α: Στόχοι. Οι μαθητές/ τριες: Πρόταση Διδασκαλίας Ενότητα: Τάξη: 7 η - Τέχνη: Μια γλώσσα για όλους, σε όλες τις εποχές Γ Γυμνασίου Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος Α: Στόχοι Οι μαθητές/ τριες: Να

Διαβάστε περισσότερα

«Οι σελίδες αφηγούνται»

«Οι σελίδες αφηγούνται» Πειραματικό Δ.Σ. Φλώρινας Υπεύθυνη εκπαιδευτικός : Πουγαρίδου Παρασκευή Τάξη : Δ «Οι σελίδες αφηγούνται» 1. Θέμα project κριτήρια επιλογής θέματος Η επιλογή του συγκεκριμένου project σχετίζεται άμεσα με

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

Σημειώσεις της Μαριάννας Κουτάλου Σημειώσεις της Μαριάννας Κουτάλου Σημειώσεις του Άγγελου Κοβότσου

Σημειώσεις της Μαριάννας Κουτάλου Σημειώσεις της Μαριάννας Κουτάλου Σημειώσεις του Άγγελου Κοβότσου Το Σενάριο Σημειώσεις της Μαριάννας Κουτάλου... 2-10 Σενάριο Ντοκιμαντέρ Σημειώσεις της Μαριάννας Κουτάλου. 11 12 Σημειώσεις για ένα Σενάριο Ντοκιμαντέρ Σημειώσεις του Άγγελου Κοβότσου... 13-19 Το σενάριο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Θα διδαχτούν η Ομήρου Οδύσσεια και οι Ηροδότου Ιστορίες σύμφωνα με το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Α) ΟΜΗΡΟΥ ΟΔΥΣΣΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

106 Ελληνικής Φιλολογίας Θράκης (Κομοτηνή)

106 Ελληνικής Φιλολογίας Θράκης (Κομοτηνή) 106 Ελληνικής Φιλολογίας Θράκης (Κομοτηνή) Ιστορικό του Τμήματος Το Τμήμα Ελληνικής Φιλολογίας του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης ιδρύθηκε με το Π.Δ 365/1993(ΦΕΚ 156/13-9-1993 τεύχος Α') και άρχισε

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο Σχολή ΣΑΚΕ Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών ΕΛΠΟΛ Σπουδές στον Ελληνικό Πολιτισμό Θεματική Ενότητα ΕΛΠ42

Διαβάστε περισσότερα

Αρ. Φακ Φαξ: , Tηλ: , Νοεμβρίου 2014

Αρ. Φακ Φαξ: , Tηλ: , Νοεμβρίου 2014 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Αρ. Φακ. 7.7.01.24.6 Φαξ: 22 480505, Tηλ: 22 402300, 22402374 e-mail: info@cyearn.pi.ac.cy ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ 24 Νοεμβρίου 2014 Διευθυντές/ντριες Δημόσιων και Ιδιωτικών

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Ενότητα 3: Βυζαντινή Επιστολογραφία: είδη - χαρακτηριστικά. Συνέσιος ο Κυρηναίος: Βίος και Έργο Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι φοιτητές θα έρθουν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6 πρώτο δεύτερο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I ΓΑΛ 170 e-french ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής ΓΑΛ 104 Γραπτός λόγος II ΓΑΛ 111 Φωνητική ΓΑΛ 1 Από

Διαβάστε περισσότερα

Φιλαναγνωσία Δραστηριότητες. Χρύσα Κουράκη (Ph.D) Υπεύθυνη Πολιτιστικών Θεμάτων Ανατολικής Αττικής

Φιλαναγνωσία Δραστηριότητες. Χρύσα Κουράκη (Ph.D) Υπεύθυνη Πολιτιστικών Θεμάτων Ανατολικής Αττικής Φιλαναγνωσία Δραστηριότητες Χρύσα Κουράκη (Ph.D) Υπεύθυνη Πολιτιστικών Θεμάτων Ανατολικής Αττικής Φιλαναγνωσία - Aimer lire Η θετικά προσδιορισμένη σχέση του αναγνώστη με το βιβλίο ως το κατεξοχήν είδος

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ 21 / Εισαγωγή στην αρχαία Ελληνική και Πρώιμη Βυζαντινή Λογοτεχνία

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ 21 / Εισαγωγή στην αρχαία Ελληνική και Πρώιμη Βυζαντινή Λογοτεχνία Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ 21 / Εισαγωγή στην αρχαία Ελληνική και Πρώιμη Βυζαντινή Λογοτεχνία Σχολή ΣΑΚΕ Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών ΕΛΠΟΛ Σπουδές στον Ελληνικό Πολιτισμό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΕΙΜΕΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014-2015

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΕΙΜΕΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014-2015 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΕΙΜΕΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014-2015 Μεσαία ΔΕΥΤΕΡΑ, 19-01-2015 ΤΡΙΤΗ, 20-01-2015 ΤΕΤΑΡΤΗ, 21-01-2015 ΠΕΜΠΤΗ, 22-01-2016 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ, 23-01-2015 13Κ14_11:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ Επιλογή σύγχρονης Ελληνικής Βιβλιογραφίας αναφορικά με την Αρχαία Ελληνική Μουσική ANNEMARIE JEANETT NEUBECKER, Η Μουσική στην Αρχαία Ελλάδα, Εκδ. Οδυσσέας, Αθήνα 1986.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2011-2012 09:00-12:00 12:00-15:00 Μεσαία 1ου ορόφου Μεσαία 1ου ορόφου ΔΕΥΤΕΡΑ, 03-09-2012 ΤΡΙΤΗ, 04-09-2012 ΤΕΤΑΡΤΗ,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2014-2015

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2014-2015 09:00-12:00 Μεσαία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2014-2015 ΔΕΥΤΕΡΑ, 31-08-2015 ΤΡΙΤΗ, 01-09-2015 ΤΕΤΑΡΤΗ, 02-09-2015 ΠΕΜΠΤΗ, 03-09-2015 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ,

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Γραφεία: Κτήριο Αποστολίδη, Καλλιπόλεως και Ερεσού 1 T.K. 20537, 1678 Λευκωσία, Τηλ.: + 357 22893850, Τηλομ.: + 357 22 894491 Παρουσίαση 26 Ιανουαρίου 2014 2. ΣΚΟΠΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΑΡΙΝΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΑΡΙΝΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΑΡΙΝΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2012-2013 Καπετάν Βασίλη Κ. Αρνόκουρου ΔΕΥΤΕΡΑ ΤΡΙΤΗ 13Κ16: Αττικοί Ρήτορες κα Βολονάκη Συνδιδασκαλία + ΤΕΤΑΡΤΗ ΠΕΜΠΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

Οι συγγραφείς του τεύχους

Οι συγγραφείς του τεύχους Οι συγγραφείς του τεύχους Οι συγγραφείς του τεύχους [ 109 ] Ο Θανάσης Αγάθος είναι λέκτορας Νεο ελληνικής Φιλολογίας στο Τμήμα Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών. Τα ερευνητικά του ενδιαφέροντα επικεντρώνονται

Διαβάστε περισσότερα

113 Φιλολογίας Ιωαννίνων

113 Φιλολογίας Ιωαννίνων 113 Φιλολογίας Ιωαννίνων Η Φιλοσοφική Σχολή ιδρύθηκε στα Ιωάννινα και λειτούργησε για πρώτη φορά κατά το ακαδημαϊκό έτος 1964-65 ως παράρτημα της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (Β.Δ.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Ι. Το δράμα ΙΙ. Η τραγωδία

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Ι. Το δράμα ΙΙ. Η τραγωδία ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Ι. Το δράμα 1. Ποια είναι τα χαρακτηριστικά του δράματος και τι νέο προσέφερε στο κοινό σε σχέση με το έπος και τη λυρική ποίηση; 2. Ποια είναι η προσέλευση του δράματος και με ποια γιορτή συνδέθηκε;

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Τίτλος μαθήματος ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΥΠΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Επιλογής / Ενότητα Τεχνών (ΤΕ) ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΕΙΡΗΝΗ ΝΑΚΟΥ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΚΤ1121 ΜΟΝΑΔΕΣ ECTS:

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος της γαλλικής έκδοσης

Πρόλογος της γαλλικής έκδοσης Πρόλογος της γαλλικής έκδοσης Η Λατινική γραμματική της σειράς Bescherelle είναι μια εύκολη και πλήρης γραμματική της λατινικής γλώσσας, με αντικειμενικό στόχο να δι ευκολύνει τη μελέτη, τη μετάφραση και

Διαβάστε περισσότερα

Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013

Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013 Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013 ΔΕΥΤΕΡΑ, 1 Ιουλίου Άφιξη στο ξενοδοχείο Ιλισός και τακτοποίηση στα δωμάτια 17:30 Κέρασμα και συνάντηση με τους υπεύθυνους των Θερινών Σχολείων 20:30-23:00 ΤΡΙΤΗ, 2 Ιουλίου 09:30-10:00

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΚΑΙ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΕΓΓΡΑΦΗΣ 2011-2012 Κομοτηνή Νοέμβριος 2013 1 Πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΔΕΟΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ: ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ

ΙΔΕΟΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ: ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ 1 ΙΔΕΟΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ: ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ Κώστας Κύρος 2 ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1 3 ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 2 Γίνε και εσύ ένας συγγραφέας! Γράψε τη δική σου μικρή ιστορία. Εκτύπωσέ την και δώσ την στους φίλους σου για να

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΡΧΑΙΑ ΛΥΡΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ Η ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΤΗΣ ΕΠΙΔΡΑΣΗ

Η ΑΡΧΑΙΑ ΛΥΡΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ Η ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΤΗΣ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ 41o ΕΤΗΣΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ Η ΑΡΧΑΙΑ ΛΥΡΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ Η ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΤΗΣ ΕΠΙΔΡΑΣΗ Μνήμη Δανιήλ Ιακώβ 20-22 Νοεμβρίου 2014 Φιλολογικός Σύλλογος ΠΑΡΝΑΣΣΟΣ Πλατεία Αγίου Γεωργίου Καρύτση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Μυκηναϊκός Πολιτισμός ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΚΑΛΛΙΑΔΟΥ ΜΑΡΙΑ ΘΕΜΑ: «Η καθημερινή ζωή στον Μυκηναϊκό Κόσμο» Οι μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Πράξη «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ, στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3, -Οριζόντια Πράξη», ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Δρ. Χαρά Κοσεγιάν Οκτώβρης 2011 Βασική

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων ( π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων ( π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος [IA11] ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ Α Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος Πηγές και μέθοδοι (συνέχεια) Ο κλασικός αρχαιολόγος ταξινομεί το υλικό του: Κατά χρονική

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ

Διαβάστε περισσότερα

1 φωτοτυπία ανά μαθητή με τα διαγράμματα παραγωγή προφορικού λόγου, παραγωγή γραπτού λόγου, κατανόηση γραπτού λόγου

1 φωτοτυπία ανά μαθητή με τα διαγράμματα παραγωγή προφορικού λόγου, παραγωγή γραπτού λόγου, κατανόηση γραπτού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο B Πρώτη διδακτική πρόταση Διάλεξη Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική ώρα νεαροί ενήλικες

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης. Δημήτρης Πλάντζος

ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης. Δημήτρης Πλάντζος ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης Δημήτρης Πλάντζος ΙΑ119: Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης Το μάθημα προφέρει μια συστηματική και

Διαβάστε περισσότερα

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Α/ Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Απλή Αν κάνετε αναζήτηση µιας λέξης σε ένα αρχαιοελληνικό σώµα κειµένων, αυτό που θα λάβετε ως αποτέλεσµα θα είναι: Μια καταγραφή όλων των εµφανίσεων της λέξης στο συγκεκριµένο

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Ο Μικρός Βορράς σε συνεργασία µε το Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Διοργανώνουν επιµορφωτικό-βιωµατικό Σεµινάριο. Εισήγηση: Τάσος Ράτζος

Ο Μικρός Βορράς σε συνεργασία µε το Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Διοργανώνουν επιµορφωτικό-βιωµατικό Σεµινάριο. Εισήγηση: Τάσος Ράτζος Ο Μικρός Βορράς σε συνεργασία µε το Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Διοργανώνουν επιµορφωτικό-βιωµατικό Σεµινάριο µε θέµα «ΕΥΡΙΠΙΔΗΣ Ο ΑΘΗΝΑΙΟΣ ΚΑΙ Η ΔΙΑΔΡΑΣΗ» «όλη η Ελένη σε µία ώρα» Εισήγηση: Τάσος

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία 2014 (για το Σεμινάριο Όπερες του Μότσαρτ)

Μεθοδολογία 2014 (για το Σεμινάριο Όπερες του Μότσαρτ) Μεθοδολογία 2014 (για το Σεμινάριο Όπερες του Μότσαρτ) Όταν κάνουμε μια επιστημονική εργασία πρέπει α/ να βασιζόμαστε σε αυτά που έχουν γραφτεί από άλλους πριν από εμάς, για να αντλήσουμε πληροφορίες β/

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

12-3 ΑΔ κ. Γεωργαντά, Ιστορία Νέας Ελληνικής Λογοτεχνίας: Αρχές 17 ος αι. 9-12 ΠΑΜ14 Κ. Αρχάκης, Γενική Γλωσσολογία Ι

12-3 ΑΔ κ. Γεωργαντά, Ιστορία Νέας Ελληνικής Λογοτεχνίας: Αρχές 17 ος αι. 9-12 ΠΑΜ14 Κ. Αρχάκης, Γενική Γλωσσολογία Ι ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Τ Μ Η Μ Α Φ Ι Λ Ο Λ Ο Γ Ι Α Σ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2014 ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2013 2014 Α ΕΞΑΜΗΝΟ 9-12 ΠΑΜ 14, ΑΔ, K9

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Σιδέρης. Μιλώ για την κρίση με το παιδί. Εμπιστευτική επιστολή σε μεγάλους που σκέφτονται ΠΡΩΤΗ ΕΚΔΟΣΗ ΑΝΤΙΤΥΠΑ

Νίκος Σιδέρης. Μιλώ για την κρίση με το παιδί. Εμπιστευτική επιστολή σε μεγάλους που σκέφτονται ΠΡΩΤΗ ΕΚΔΟΣΗ ΑΝΤΙΤΥΠΑ ΠΡΩΤΗ ΕΚΔΟΣΗ 12.000 ΑΝΤΙΤΥΠΑ Νίκος Σιδέρης Μιλώ για την κρίση με το παιδί Εμπιστευτική επιστολή σε μεγάλους που σκέφτονται Από τον συγγραφέα του μπεστ σέλερ Τα παιδιά δεν θέλουν ψυχολόγο. Γονείς θέλουν!

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε Σάββατο και διαφορετική εμπειρία στο Μουσείο Ακρόπολης

Κάθε Σάββατο και διαφορετική εμπειρία στο Μουσείο Ακρόπολης Κάθε Σάββατο και διαφορετική εμπειρία στο Μουσείο Ακρόπολης Εναλλασσόμενες θεματικές παρουσιάσεις Κάθε Σάββατο και διαφορετική εμπειρία στο Μουσείο Ακρόπολης Εναλλασσόμενες θεματικές παρουσιάσεις Ποιοι

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ»

ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ» ,,^ -^,;-,..:..,, : χ λ κ«:! «e.«?s"'h. ΗΗΗΜΗΗΒ ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ» ΕΙΡΗΝΗ ΚΑΙΜΑΡΑ Τα καινούρια προγράμματα του Τμήματος Εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΑΤΗ Η ΥΣΤΕΡΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΑΤΗ Η ΥΣΤΕΡΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΑΤΗ Η ΥΣΤΕΡΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ 1. Ύστερη Μεσαιωνική Περίοδος - Η Ύστερη Μεσαιωνική περίοδος ξεκινάει από τον 11 ο αι., ο οποίος σηματοδοτεί την έναρξη μίας διαφορετικής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΣΤΟ Γ1 ΤΟΥ 10 ΟΥ Δ.Σ. ΤΣΕΣΜΕ ( ) ΠΟΡΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. ΜΑΘΗΜΑ: Μελέτη Περιβάλλοντος. ( Ενότητα 3: Μέσα συγκοινωνίας και μεταφοράς

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΣΤΟ Γ1 ΤΟΥ 10 ΟΥ Δ.Σ. ΤΣΕΣΜΕ ( ) ΠΟΡΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. ΜΑΘΗΜΑ: Μελέτη Περιβάλλοντος. ( Ενότητα 3: Μέσα συγκοινωνίας και μεταφοράς ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΣΤΟ Γ1 ΤΟΥ 10 ΟΥ Δ.Σ. ΤΣΕΣΜΕ (10.11.2010) ΠΟΡΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ: Μελέτη Περιβάλλοντος ( Ενότητα 3: Μέσα συγκοινωνίας και μεταφοράς Κεφάλαιο 3: Κυκλοφορούμε με ασφάλεια) ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός Πλοήγησης στην Ηλεκτρονική Αρχαιογνωσία

Οδηγός Πλοήγησης στην Ηλεκτρονική Αρχαιογνωσία [Βιβλιογραφίες-Ηλεκτρονικές πηγές] Οδηγός Πλοήγησης στην Ηλεκτρονική Αρχαιογνωσία Κλασικές σπουδές και Ενημέρωση Σχολές-Τμήματα - Σχολές-Τμήματα - Ινστιτούτα - Κέντρα ερευνητικά - Ομάδες διαλόγου Περιεχόμενα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ LypCh1:Layout 1 copy 11/13/08 8:53 PM Page 3 ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΛΥΠΟΥΡΛΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΟΜΗΡΟ ΣΤΟΝ ΙΠΠΟΚΡΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΚΑΙ ΕΙΚΟΝΕΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2008 LypCh1:Layout 1 copy 11/13/08 8:53 PM Page

Διαβάστε περισσότερα

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ICOM ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΜΟΥΣΕΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Αγ.Ασωμάτων 15 ΑΘΗΝΑ 105 53 Τηλ./Fax: 210 3219414 www.otenet.gr/icom Email icom@otenet.gr ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ Το Διεθνές Συμβούλιο Μουσείων ιδρύθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

Αγιολογία - Εορτολογία

Αγιολογία - Εορτολογία ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 3: Τα αγιολογικά κείµενα. Ειδολογική - Τυπολογική κατάταξη: ΙΙ. Συµεών Πασχαλίδης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

1 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Σχολικών Πολιτιστικών Προγραμμάτων

1 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Σχολικών Πολιτιστικών Προγραμμάτων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ για την Προστασία του Περιβάλλοντος και της Πολιτιστικής Κληρονομιάς Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών- Τμήμα Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία 1 ο Πανελλήνιο Συνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

1. Να μεταφραστεί το τμήμα: Καὶ νιν καλεῖτ τοῦτ ἔχων ἅπαντ ἔχω. Μονάδες 30

1. Να μεταφραστεί το τμήμα: Καὶ νιν καλεῖτ τοῦτ ἔχων ἅπαντ ἔχω. Μονάδες 30 ΘΕΜΑ 201 ον οφοκλέους, Αντιγόνη, στ. 491-507 1. Να μεταφραστεί το τμήμα: Καὶ νιν καλεῖτ τοῦτ ἔχων ἅπαντ ἔχω. 2. Ποια ήταν η κατάρα του Οιδίποδα για τους δύο γιους του και ποια η αιτία της; 3. εἶδον, φιλεῖ,

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση ημερίδας «Σχολικές επισκέψεις σε μουσεία στο πλαίσιο της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης» 19 Ιανουαρίου 2013, Ξενοδοχείο Τιτάνια, Αθήνα

Αξιολόγηση ημερίδας «Σχολικές επισκέψεις σε μουσεία στο πλαίσιο της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης» 19 Ιανουαρίου 2013, Ξενοδοχείο Τιτάνια, Αθήνα Αξιολόγηση ημερίδας «Σχολικές επισκέψεις σε μουσεία στο πλαίσιο της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης» 19 Ιανουαρίου 2013, Ξενοδοχείο Τιτάνια, Αθήνα Πήραμε 32 συμπληρωμένα ερωτηματολόγια. 1. Τα δρώμενα της ημερίδας

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΡΧΑΙΑ ΛΥΡΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ Η ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΤΗΣ ΕΠΙΔΡΑΣΗ

Η ΑΡΧΑΙΑ ΛΥΡΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ Η ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΤΗΣ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ 41o ΕΤΗΣΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ Η ΑΡΧΑΙΑ ΛΥΡΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ Η ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΤΗΣ ΕΠΙΔΡΑΣΗ Μνήμη Δανιήλ Ιακώβ 20-22 Νοεμβρίου 2014 Φιλολογικός Σύλλογος ΠΑΡΝΑΣΣΟΣ Πλατεία Αγίου Γεωργίου Καρύτση

Διαβάστε περισσότερα

Πήραμε 24 συμπληρωμένα ερωτηματολόγια. 1. Τα δρώμενα της ημερίδας ανταποκρίθηκαν στις προσδοκίες σας; Μετρήθηκαν 24 «Ναι» και κανένα «Όχι».

Πήραμε 24 συμπληρωμένα ερωτηματολόγια. 1. Τα δρώμενα της ημερίδας ανταποκρίθηκαν στις προσδοκίες σας; Μετρήθηκαν 24 «Ναι» και κανένα «Όχι». Αξιολόγηση ημερίδας «Σχολικές επισκέψεις σε μουσεία στο πλαίσιο της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης» 11 Ιανουαρίου 2014, Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο, Αθήνα Πήραμε 24 συμπληρωμένα ερωτηματολόγια. 1. Τα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΠΡΙΩΝ ΓΕΥΣΕΙΣ Η ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΣΤΙΣ ΤΟΠΙΚΕΣ ΠΑΡΑΛΛΑΓΕΣ ΤΗΣ

ΚΥΠΡΙΩΝ ΓΕΥΣΕΙΣ Η ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΣΤΙΣ ΤΟΠΙΚΕΣ ΠΑΡΑΛΛΑΓΕΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΙΩΝ ΓΕΥΣΕΙΣ Η ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΣΤΙΣ ΤΟΠΙΚΕΣ ΠΑΡΑΛΛΑΓΕΣ ΤΗΣ Α Ανακοίνωση 7-8 Νοεμβρίου 2014 Αίθουσα Τελετών, Πανεπιστήμιο Κύπρου Μήνυμα Οργανωτικής και Επιστημονικής Επιτροπής Αγαπητοί

Διαβάστε περισσότερα

κατανόηση διαλόγου, συμπλήρωση ερωτηματολογίου 1 φωτοτυπία ανά μαθητή με το ερωτηματολόγιο παραγωγή προφορικού λόγου, παραγωγή γραπτού λόγου

κατανόηση διαλόγου, συμπλήρωση ερωτηματολογίου 1 φωτοτυπία ανά μαθητή με το ερωτηματολόγιο παραγωγή προφορικού λόγου, παραγωγή γραπτού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Α (αρχάριο) Τρίτη διδακτική πρόταση Συνέντευξη στο δρόμο Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1-2 διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

Εγκαίνια έκθεσης 23.10.2013, 13.00 Διάρκεια Έκθεσης 19.10.2013 19.1.2014

Εγκαίνια έκθεσης 23.10.2013, 13.00 Διάρκεια Έκθεσης 19.10.2013 19.1.2014 Εγκαίνια έκθεσης 23.10.2013, 13.00 Διάρκεια Έκθεσης 19.10.2013 19.1.2014 Επιμέλεια έκθεσης Αγαθονίκη Τσιλιπάκου, Νίκος Μπονόβας Mε την περιοδική έκθεση «Η τιμή του αγίου Μάμαντος στη Μεσόγειο: Ένας ακρίτας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ αρχική εκδοχή: Θεοδωρίδης Μ. (2006), «Πώς ερωτεύονται στη Βερόνα; σκέψεις για

Διαβάστε περισσότερα

III_Β.1 : Διδασκαλία με ΤΠΕ, Γιατί ;

III_Β.1 : Διδασκαλία με ΤΠΕ, Γιατί ; III_Β.1 : Διδασκαλία με ΤΠΕ, Γιατί ; Eρωτήματα ποιες επιλογές γίνονται τελικά; ποιες προκρίνονται από το Π.Σ.; ποιες προβάλλονται από το εγχειρίδιο; ποιες υποδεικνύονται από το ίδιο το αντικείμενο; με

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΕΡΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ ΑΡΧΑΙΑ ΘΕΑΤΡΑ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ: Θέμα: Σύγκριση Παλαιών Νέων Θεάτρων

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΕΡΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ ΑΡΧΑΙΑ ΘΕΑΤΡΑ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ: Θέμα: Σύγκριση Παλαιών Νέων Θεάτρων ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΕΡΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ ΑΡΧΑΙΑ ΘΕΑΤΡΑ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ:2015-2016 Θέμα: Σύγκριση Παλαιών Νέων Θεάτρων ΜΕΛΗ ΟΜΑΔΑΣ: ΑΓΚΑΓΗ ΘΕΟΔΩΡΑ ΑΘΗΝΑ ΑΦΑΛΩΝΙΑΤΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΜΑΡΙΑ ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

1 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ

1 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ Αθήνα, 1/9/2013 Πληροφορίες : Δ.Σ. Διεύθυνση : Ξενοφώντος 15Α T.K. : 105 57 Αθήνα Τηλέφωνο/Φάξ : 210.3229120 Ηλεκτρονικό ταχυδρομείο : pess@pess.gr Δικτυακός τόπος : http://www.pess.gr Π Ε. Τ Π Ε Λ Ο Π

Διαβάστε περισσότερα

Ο Πολιτισμός ως στρατηγικός παράγοντας ανάπτυξης στην Προγραμματική Περίοδο 2014 2020 Δρ Λίνα Μενδώνη Γενική Γραμματέας

Ο Πολιτισμός ως στρατηγικός παράγοντας ανάπτυξης στην Προγραμματική Περίοδο 2014 2020 Δρ Λίνα Μενδώνη Γενική Γραμματέας Ο Πολιτισμός ως στρατηγικός παράγοντας ανάπτυξης στην Προγραμματική Περίοδο 2014 2020 Δρ Λίνα Μενδώνη Γενική Γραμματέας Περιφερειακό Αναπτυξιακό Συνέδριο Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης για την προγραμματική

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ» ANAPARASTASIS - rendering - animation - VR - stereoscopic presentation

«ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ» ANAPARASTASIS - rendering - animation - VR - stereoscopic presentation Harvard Center for Hellenic Studies Κώδικας VENETUS A Studio Παράλληλο Κύκλωμα Ψηφιοποίηση, Τεκμηρίωση και Ανάδειξη κινηματογραφικών συλλογών από το αρχείο του STUDIO-παράλληλο κύκλωμα - Διάδοση της κινηματογραφικής

Διαβάστε περισσότερα

INTERREG III A

INTERREG III A INTERREG III A 2000-2006 ΕΛΛΑΔΑ - ΙΤΑΛΙΑ Η ΕΙΚΟΝΑ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΜΕΤΑΞΥ ΠΑΡΑΔΟΣΗΣ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΕΠΟΧΗΣ Πρόγραμμα Κοινοτικής Πρωτοβουλίας INTERREG III A 2000-2006 ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 003 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΩΝ............................... 15 ΠΡΟΛΟΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ................................... 17 ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΣΚΕΨΗ

ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΣΚΕΨΗ Προτεινόμενες δραστηριότητες Θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική η συμβολή των εκπαιδευτικών για τη δημιουργία μιας ολοκληρωμένης μουσειακής εμπειρίας. Αυτό μπορεί

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΠΕΞΗΓΗΣΕΙΣ ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΠΕΞΗΓΗΣΕΙΣ ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Θ.Ε. ΤΕΧΝΕΣ ΙΙ:ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΚΑΙ ΧΟΡΟΥ 1 η Γραπτή Εργασία Ακαδημ. Έτους 2008-2009 ΘΕΜΑ: «Ο ρόλος και η σημασία της μουσικής στην αρχαία Ελλάδα όπως αντλούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΟΥ (Α τάξη)

ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΟΥ (Α τάξη) ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2010 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΟΥ (Α τάξη) ΤΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΜΑΣ: Στο Λύκειο οι μαθητές μας έχουν ήδη διαμορφώσει άποψη (κάποτε αρνητική) για το μάθημα Στην Α Λυκείου διδάσκονται υποχρεωτικά

Διαβάστε περισσότερα

Διήμερο σεμινάριο. Εισαγωγή στη θεατρική Σκηνοθεσία. Bar theater

Διήμερο σεμινάριο. Εισαγωγή στη θεατρική Σκηνοθεσία. Bar theater Διήμερο σεμινάριο Εισαγωγή στη θεατρική Σκηνοθεσία Bar theater & Γιατί η υποκριτική είναι Τέχνη Σάββατο και Κυριακή 19 και 20 Οκτωβρίου 2013 στην αίθουσα του ''Θυρεάτη''(παραπλεύρως Αφων Καρκούλη) Έναρξη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ. 5η ΕΝΟΤΗΤΑ: Περίοδοι διδασκαλίας: 7

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ. 5η ΕΝΟΤΗΤΑ: Περίοδοι διδασκαλίας: 7 5η ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΙΡΗΝΗ -ΠΟΛΕΜΟΣ Περίοδοι διδασκαλίας: 7 1 η περίοδος: Μέρος Α - Εισαγωγικά κείμενα Μέσα από τα κείμενα οι μαθητές: Να αναπτύξουν προβληματισμούς γύρω από τα θέματα της ειρήνης και του πολέμου.

Διαβάστε περισσότερα

Το μάθημα των Νέων Ελληνικών στα ΕΠΑΛ: Ζητήματα διδασκαλίας και αξιολόγησης. Βενετία Μπαλτά & Μαρία Νέζη Σχολικές Σύμβουλοι Φιλολόγων 5/10/2016

Το μάθημα των Νέων Ελληνικών στα ΕΠΑΛ: Ζητήματα διδασκαλίας και αξιολόγησης. Βενετία Μπαλτά & Μαρία Νέζη Σχολικές Σύμβουλοι Φιλολόγων 5/10/2016 Το μάθημα των Νέων Ελληνικών στα ΕΠΑΛ: Ζητήματα διδασκαλίας και αξιολόγησης Βενετία Μπαλτά & Μαρία Νέζη Σχολικές Σύμβουλοι Φιλολόγων 5/10/2016 Στόχοι της εισήγησης: Επισήμανση βασικών σημείων από τις οδηγίες

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του μαθητή για βελτίωση των μαθησιακών αποτελεσμάτων

Αξιολόγηση του μαθητή για βελτίωση των μαθησιακών αποτελεσμάτων Αξιολόγηση του μαθητή για βελτίωση των μαθησιακών αποτελεσμάτων Λεωνίδας Κυριακίδης Τμήμα Επιστημών της Αγωγής, Πανεπιστήμιο Κύπρου kyriakid@ucy.ac.cy Διήμερο Εκπαιδευτικού Μέσης Γενικής και Μέσης Τεχνικής

Διαβάστε περισσότερα

«Παιδαγωγική προσέγγιση της ελληνικής ιστορίας και του πολιτισμού μέσω τηλεκπαίδευσης (e-learning)»

«Παιδαγωγική προσέγγιση της ελληνικής ιστορίας και του πολιτισμού μέσω τηλεκπαίδευσης (e-learning)» «Παιδαγωγική προσέγγιση της ελληνικής ιστορίας και του πολιτισμού μέσω τηλεκπαίδευσης (e-learning)» Εισαγωγικά Στη σημερινή πρώτη μας συνάντηση θα επιχειρήσουμε να παρουσιάσουμε με απλό και ευσύνοπτο τρόπο

Διαβάστε περισσότερα

Σας ευχαριστώ για τη συνεργασία μας και εύχομαι καλές γιορτές και ευτυχισμένο το νέο έτος, με δημιουργικότητα κι επιτυχία στο εκπαιδευτικό μας έργο!

Σας ευχαριστώ για τη συνεργασία μας και εύχομαι καλές γιορτές και ευτυχισμένο το νέο έτος, με δημιουργικότητα κι επιτυχία στο εκπαιδευτικό μας έργο! ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ Δ/ΝΣΗ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΣΧΟΛ. ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ Δ.Ε. Ν. ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Τηλ. 2810 246860 Ταχ. Δ/νση: Ρολέν 4, 713

Διαβάστε περισσότερα

Έτσι ήταν η Θεσσαλονίκη στην αρχαιότητα - Υπέροχη ψηφιακή απεικόνιση

Έτσι ήταν η Θεσσαλονίκη στην αρχαιότητα - Υπέροχη ψηφιακή απεικόνιση Έτσι ήταν η Θεσσαλονίκη στην αρχαιότητα - Υπέροχη ψηφιακή απεικόνιση - Με την βοήθεια της τεχνολογίας αρχαιολόγοι κατάφεραν να απεικονίσουν την Θεσσαλονίκη της αρχαιότητας - Μια ζηλευτή πόλη με Ιππόδρομο,

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΠ της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας. των αναλυτικών

ΝΑΠ της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας. των αναλυτικών 1 ΝΑΠ της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας και Γραμματείας. Γενικοί άξονες όλων των αναλυτικών 2 Εισαγωγή του ΝΑΠ της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας και Γραμματείας στα Σχολεία Η εισαγωγή του ΝΑΠ στα Αρχαία Ελληνικά

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΡΧΑΙΑ ΛΥΡΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ Η ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΤΗΣ ΕΠΙΔΡΑΣΗ

Η ΑΡΧΑΙΑ ΛΥΡΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ Η ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΤΗΣ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Ν. ΛΑΚΩΝΙΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ Η ΑΡΧΑΙΑ ΛΥΡΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ Η ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΤΗΣ ΕΠΙΔΡΑΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων

Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων Τίτλος βιβλίου: «Μέχρι το άπειρο κι ακόμα παραπέρα» Συγγραφέας: Άννα Κοντολέων Εκδόσεις: Πατάκη ΕΡΓΑΣΙΕΣ: 1. Ένας έφηβος, όπως είσαι εσύ, προσπαθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ (ΔΕΥΤΕΡΑ 18 ΜΑΪΟΥ 2015) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ (ΔΕΥΤΕΡΑ 18 ΜΑΪΟΥ 2015) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ (ΔΕΥΤΕΡΑ 18 ΜΑΪΟΥ 2015) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Α1. Ο συγγραφέας αναφέρεται στη σπουδαιότητα των αρχαίων χώρων θέασης και ακρόασης. Αρχικά τονίζει πως

Διαβάστε περισσότερα

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα)

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) 334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) Ιστορικό Σημείωμα γαι την Παιδαγωγική Σχολή Φλώρινας Η Παιδαγωγική Ακαδημία Φλώρινας ιδρύθηκε τον Νοέμβριο του 1941, δηλ. κατά την διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Ημερολόγιο αναστοχασμού (Reflective Journal)

Ημερολόγιο αναστοχασμού (Reflective Journal) Ημερολόγιο αναστοχασμού (Reflective Journal) Ορισμός Ημερολόγιο αναστοχασμού (Reflective Journal) είναι ένα σταδιακά αναπτυσσόμενο κείμενο στον οποίο καταγράφονται παρατηρήσεις και αντιδράσεις σε σχέση

Διαβάστε περισσότερα

Victoria is back! Της Μαριάννας Τ ιρά η

Victoria is back! Της Μαριάννας Τ ιρά η Victoria is back! Της Μαριάννας Τ ιρά η Victoria is back! Με αφορμή την επίσκεψη της Βικτώριας Χίσλοπ στο Ρέθυμνο της Κρήτης για την παρουσίαση του καινούριου της βιβλίου Ανατολή, άρπαξα την ευκαιρία να

Διαβάστε περισσότερα

Κατερίνα Δεσποτοπούλου: Έφη Τριγκίδου:

Κατερίνα Δεσποτοπούλου: Έφη Τριγκίδου: Κατερίνα Δεσποτοπούλου: «Σε ποια ηλικία κατάλαβες ότι ήθελες να ασχοληθείς με το θέατρο και ποιο ήταν το 'εναρκτήριο λάκτισμα';» Γύρω στα δώδεκα με δεκατρία μου γεννήθηκε η αγάπη για το θέατρο. Το έχω

Διαβάστε περισσότερα

Ομαδική Εργασία Παραγωγής Γραπτού Λόγου με θέμα: «ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΟΥ»

Ομαδική Εργασία Παραγωγής Γραπτού Λόγου με θέμα: «ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΟΥ» Ομαδική Εργασία Παραγωγής Γραπτού Λόγου με θέμα: «ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΟΥ» Δ τάξη, 2013-2014 Παρουσίαση γραπτής εργασίας «ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΟΥ» ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2013 Τα βήματα που ακολουθήσαμε ήταν: 1. Αφού η δασκάλα μας έγραψε

Διαβάστε περισσότερα

Επιμέλεια μεταφράσεων και εκδοτικός χώρος

Επιμέλεια μεταφράσεων και εκδοτικός χώρος ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Επιμέλεια μεταφράσεων και εκδοτικός χώρος 9 η ενότητα: Προβληματισμοί στο μεταφραστικό έργο Ελένη Κασάπη Τμήμα Ιταλικής Γλώσσας και Φιλολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΙΝΤΕΡΗΣ, Ph.D. ΑΛΛΑ ΘΕΛΩ ΚΙ ΑΛΛΑ ΚΑΝΩ. Εκδόσεις Ψυχογιός

ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΙΝΤΕΡΗΣ, Ph.D. ΑΛΛΑ ΘΕΛΩ ΚΙ ΑΛΛΑ ΚΑΝΩ. Εκδόσεις Ψυχογιός ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΙΝΤΕΡΗΣ, Ph.D. ΑΛΛΑ ΘΕΛΩ ΚΙ ΑΛΛΑ ΚΑΝΩ Εκδόσεις Ψυχογιός Τον Γιώργο Πιντέρη, τον γνώρισα πολλά χρόνια πριν. Συγκεκριμένα σε μια εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στο Επιμελητήριο Ηρακλείου, όπου με

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ Α ΛΥΚΕΙΟΥ 3 ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΚΑΤΕΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ Α ΛΥΚΕΙΟΥ 2016 2017 ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Α ΤΑΞΗΣ 1. πίστη και αγάπη, έννοια και περιεχόμενο της χριστιανικής. 2.Συνολική θεώρηση της διδασκαλίας του Αγίου Κοσμά για την

Διαβάστε περισσότερα