Καλαντζής Γιώργος. Άρθρο. «Η εκκοσµίκευση του εκπαιδευτικού συστήµατος ως αποτέλεσµα αµυντικών αναγκών: η οθωµανική περίπτωση»

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Καλαντζής Γιώργος. Άρθρο. «Η εκκοσµίκευση του εκπαιδευτικού συστήµατος ως αποτέλεσµα αµυντικών αναγκών: η οθωµανική περίπτωση»"

Transcript

1 Καλαντζής Γιώργος Άρθρο «Η εκκοσµίκευση του εκπαιδευτικού συστήµατος ως αποτέλεσµα αµυντικών αναγκών: η οθωµανική περίπτωση» (υπό δηµοσίευση στο περιοδικό «Επιστήµες της Αγωγής», τεύχος 2 ο, έτος 2004) Αθήνα, Ιανουάριος 2003

2 Περιεχόµενα Περιεχόµενα...2 Η εκκοσµίκευση του εκπαιδευτικού συστήµατος ως αποτέλεσµα αµυντικών αναγκών: η οθωµανική περίπτωση Το παραδοσιακό οθωµανικό εκπαιδευτικό σύστηµα Οι προσπάθειες εκπαιδευτικής µεταρρύθµισης: από τον Μαχµούτ Β στον Αβδούλ Χαµίτ Η πολιτική των Νεότουρκων Συµπέρασµα...11 Βιβλιογραφία

3 3 Η εκκοσµίκευση του εκπαιδευτικού συστήµατος ως αποτέλεσµα αµυντικών αναγκών: η οθωµανική περίπτωση Το άρθρο µελετά την σχέση µεταξύ των αµυντικών αναγκών και της εκκοσµίκευσης του εκπαιδευτικού συστήµατος της Οθωµανικής Αυτοκρατορίας. Μετά από µια σύντοµη αναφορά στο παραδοσιακό οθωµανικό εκπαιδευτικό σύστηµα όπως διαµορφώθηκε µετά τον 15 ο αιώνα, η µελέτη επικεντρώνεται στις εξελίξεις κυρίως του 19 ου και των αρχών του 20 ου αιώνα. Όπως είναι γνωστό στα πλαίσια της Οθωµανικής Αυτοκρατορίας συνυπήρξαν πολλά διαφορετικά εκπαιδευτικά συστήµατα που εξαρτούσαν την ιδιαίτερη ταυτότητά τους από ποικίλους παράγοντες µε κυριότερο το θρήσκευµα. Στο συγκεκριµένο άρθρο µας ενδιαφέρει κυρίως το εκπαιδευτικό σύστηµα της µουσουλµανικής κοινότητας µέσω του οποίου αναπαραγόταν η οθωµανική ελίτ. Γι αυτό και δεν εξετάζονται τα εκπαιδευτικά συστήµατα των χριστιανικών µειονοτήτων ή των ξένων αποστολών όπως και δεν ενδιαφέρουν περιπτώσεις που συνδέονται µε ειδικές συνθήκες τοπικής αυτονοµίας. Γενικότερα θα πρέπει να έχουµε υπ όψιν µας ότι η Υψηλή Πύλη συνήθως ακολουθούσε µια ιδιότυπη πολιτική αποκέντρωσης παραχωρώντας πολλές αρµοδιότητες και ευθύνες στις τοπικές αρχές. Έτσι δηµιουργούνταν ευνοϊκές συνθήκες για την διατήρηση των τοπικών ιδιαιτεροτήτων και βεβαίως για την διαιώνιση των επιµέρους ταυτοτήτων (θρησκευτικών, πολιτισµικών, εθνοτικών, εθνικών κλπ). 1.1 Το παραδοσιακό οθωµανικό εκπαιδευτικό σύστηµα Στην οθωµανική αντίληψη των πραγµάτων τα σχολεία, τα νοσοκοµεία, τα φιλανθρωπικά ιδρύµατα και γενικότερα το σύνολο των ενεργειών που σήµερα συνθέτουν την έννοια του «κράτους πρόνοιας» θεωρούνταν ως παραπληρωµατικές/συµπληρωµατικές δραστηριότητες της θρησκείας και των µηχανισµών της. Ως εκ τούτου κάθε θρησκευτική κοινότητα ήταν αφ εαυτής υπεύθυνη για την δηµιουργία και την συντήρηση ενός ανάλογου δικτύου κοινωνικής προστασίας καθώς και αναπαραγωγής του αναγκαίου προσωπικού για τη λειτουργία του. Η οικονοµική βάση που επέτρεπε στο µουσουλµανικό ιερατείο όχι µόνο να αυτοσυντηρηθεί αλλά και να αναλάβει αυτή την πληθώρα ρόλων ήταν ο θεσµός των Βακουφίων. Σύµφωνα µε την Μουταφτσίεβα, το Βακούφι µπορεί να οριστεί πολύ γενικά ως το κληροδότηµα µιας δεδοµένης περιουσίας, η οποία ή της οποίας το εισόδηµα έπρεπε να διατίθεται για κοινωφελείς σκοπούς (Μουταφτσίεβα 1990: 148). Το κληροδότηµα αυτό είχε «αιώνιο» χαρακτήρα καθώς ήταν αναπαλλοτρίωτο και δεν µπορούσε να δηµευθεί από τον Σουλτάνο. Γι αυτό και τα βακούφια έφτασαν να αποτελούν το 1/3 των δηµόσιων γαιών. Μέσω λοιπόν του συστήµατος των Βακουφίων το µουσουλµανικό ιερατείο ήλεγχε το παραδοσιακό οθωµανικό εκπαιδευτικό σύστηµα επιβάλλοντας τις δικές του αρχές και στοχεύσεις, διασφαλίζοντας έτσι την ιδεολογική κυριαρχία του. Ο πρώιµος δισυπόστατος χαρακτήρας της µουσουλµανικής εκπαίδευσης συνδέεται µε την επιλογή των Οθωµανών σουλτάνων να στελεχώσουν τις ανώτερες και ανώτατες κρατικές θέσεις µε προερχόµενους από το παιδοµάζωµα «δούλους της Υψηλής Πύλης» και δευτερευόντως µε εκ γενετής µουσουλµάνους. Το Enderun ήταν ο πυρήνας αυτού του εκπαιδευτικού συστήµατος. Λειτουργούσε ως σχολή πολιτικής και διοίκησης. Από τους 60 Μεγάλους Βεζύρηδες της Οθωµανικής Αυτοκρατορίας οι 48 είχαν εκπαιδευθεί στις σχολές του (Demirel & Erdogan 2000: 192). Έτσι υπήρχε ένα ειδικό εκπαιδευτικό σύστηµα µε κύριο στόχο την παραγωγή ικανών και πιστών «δούλων» του Σουλτάνου υπό την επίβλεψή του και ένα

4 διαφορετικό εκπαιδευτικό σύστηµα για τις µουσουλµανικές µάζες µε σκοπό την διδασκαλία της πίστης του Ισλάµ υπό τον έλεγχο των Ulema. Ο θρησκευτικός έλεγχος του εκπαιδευτικού συστήµατος εξασφάλιζε την -σε σηµαντικό βαθµό- µονοπώληση από τους Ulema των ιδεολογικών µηχανισµών του κράτους και τη λειτουργία τους ως των κύριων διαµορφωτών της «κοινής γνώµης». Άλλωστε σύµφωνα µε τη διδασκαλία του σουννιτικού Ισλάµ, οι Ulema είναι οι νόµιµοι και µοναδικοί εκφραστές της ijma, της κοινής συναίνεσης της κοινότητας των πιστών, ενός δηλαδή από τα θεµέλια της ισλαµικής πολιτείας. Η συµµαχία των Ulema µε τους γενιτσάρους δηµιούργησε έναν ισχυρό πόλο εξουσίας, τον µόνο ικανό και νοµιµοποιηµένο από τον Ιερό Νόµο, να ελέγχει ή ακόµα και να ανατρέπει τον Σουλτάνο στο όνοµα της πάση θυσία διατήρησης της Sharia. Η περίπτωση της ανατροπής και της θανάτωσης του Σελίµ Γ είναι ενδεικτική. Ο συγκεκριµένος Σουλτάνος καθαιρέθηκε το 1807 από µια συµµαχία της οποίας ηγούνταν οι Ulema και οι γενίτσαροι µε την αιτιολογία ότι οι µεταρρυθµίσεις που εισήγαγε ήταν παράνοµες διότι συνιστούσαν βίαιη παραβίαση του ιερού νόµου και της παράδοσης. Η κύρια µεταρρυθµιστική του προσπάθεια συνίστατο στην οργάνωση ενός νέου στρατού που ονοµάστηκε Nizam-i Cedit (Νέα Τάξη). Η επιλογή του να εξαπλωθεί η «Νέα Τάξη» και στην περιφέρεια της Αυτοκρατορίας κινητοποίησε τους Γενιτσάρους οι οποίοι συναισθάνθηκαν την απειλή που αντιπροσώπευε για τους ίδιους το νέο σώµα. Μετά την ανατροπή του, το Nizam-i Cedit διαλύθηκε και πολλοί από τους στρατιώτες και τους αξιωµατικούς που ανήκαν σ αυτό σφαγιάστηκαν. Το παραδοσιακό µουσουλµανικό εκπαιδευτικό σύστηµα ήταν οργανωµένο µε βάση την ιεραρχία των Ulema (Ilmiye). Οι δάσκαλοι ονοµάζονταν muallim ή hoca και οι βοηθοί τους kalfa. Στα χωριά το ρόλο του δασκάλου έπαιζε ο τοπικός θρησκευτικός ηγέτης ή κάποιος περιπλανώµενος muallim ή hoca. Τα σχολεία της στοιχειώδους βαθµίδας ονοµάζονταν daru tta lim, muallimhane, mektep και mektephane (Σαρρής: 468). Απευθύνονταν σε µαθητές που είχαν συµπληρώσει το 5ο έτος και λειτουργούσαν ως τµήµατα Βακουφίων, στον περίβολο ή και µέσα στα Τζαµιά διδάσκοντας γραφή, ανάγνωση και το Κοράνι. Ειδικά στα χωριά το κύριο µάθηµα συνίστατο στην αποµνηµόνευση προσευχών και στίχων του Κορανίου. Η πλειοψηφία των κατοίκων των χωριών που γνώριζαν γραφή και ανάγνωση συνήθως την διδασκόταν σε κάποιο δερβίσικο µοναστήρι ή στην κοντινότερη πόλη. Ήταν δε εξαιρετικά σπάνιο να σταλεί κάποιο αγόρι που είχε διακριθεί για την φιλοµάθειά του στην πόλη για να φοιτήσει σε medrese. Η κατάσταση αυτή είχε ως αποτέλεσµα την διατήρηση και σε πολλές περιπτώσεις την όξυνση του πολιτιστικού χάσµατος µεταξύ πόλης και υπαίθρου. Όπως φαίνεται από τη µελέτη των κατάστιχων των Βακουφίων τα σχολεία που λειτουργούσαν στην ύπαιθρο ήταν σπάνια, τουλάχιστον µέχρι τα µέσα του 19 ου αιώνα. Ακόµα όµως και αν υπήρχαν, απευθύνονταν µόνο στα αγόρια και αποσκοπούσαν στην εκµάθηση αποκλειστικά θρησκευτικών γνώσεων. Συναντάµε και εδώ ένα γνώριµο µοτίβο των µεσαιωνικών κοινωνιών. Η πλειοψηφία του πληθυσµού, ειδικά της υπαίθρου, παρέµενε εντελώς αναλφάβητη ή αποκτούσε στοιχειώδεις γνώσεις γραφής και ανάγνωσης ενώ ελάχιστες ήταν οι περιπτώσεις εκείνων που προχωρούσαν σε ανώτερες εκπαιδευτικές βαθµίδες. Όσοι κατόρθωναν να αποφοιτήσουν από τα mektep συνήθως γνώριζαν γραφή και ανάγνωση αλλά η επίσηµη οθωµανική γλώσσα συνέχιζε να είναι ακατανόητη γι αυτούς. Η οθωµανική άρχουσα τάξη ύψωνε εκτός των άλλων και ένα σηµαντικό γλωσσικό φράγµα ώστε να διασφαλίσει τα ταξικά της προνόµια. 4

5 1.2 Οι προσπάθειες εκπαιδευτικής µεταρρύθµισης: από τον Μαχµούτ Β στον Αβδούλ Χαµίτ Το παραδοσιακό οθωµανικό εκπαιδευτικό σύστηµα κατά τα χρόνια της ακµής εξυπηρετούσε τις στοχεύσεις και τις ανάγκες ενός έντονα θεοκρατικού καθεστώτος και ανταποκρινόταν µε επιτυχία στις µεσαιωνικές κοινωνικές δοµές του. Το τέλος των αλλεπάλληλων κατακτήσεων και η προοδευτική κατάρρευση της οθωµανικής στρατιωτικής ισχύος δηµιούργησαν ένα νέο πλαίσιο σχέσεων µε την ύση. Αφενός προέβαλε η ανάγκη εκσυγχρονισµού του στρατού και αφετέρου η αυξανόµενη καπιταλιστική διείσδυση αποδυνάµωσε έτι περαιτέρω την οθωµανική οικονοµία η οποία ακολουθούσε µια πολιτική ελεύθερων εισαγωγών και περιορισµένων εξαγωγών µε στόχο την εσωτερική επάρκεια αγαθών. Ο εκσυγχρονισµός του στρατού νοούνταν ως µεταφορά τεχνογνωσίας -δηλαδή χρήσης και εν µέρει κατασκευής νέων όπλωνκαι µεθόδων οργάνωσης των ενόπλων δυνάµεων. Όµως η δηµιουργία ενός νέου στρατού µε νέα όπλα προϋπέθετε την ύπαρξη και ενός αντίστοιχου ανθρώπινου δυναµικού µε σηµαντικές τεχνικές γνώσεις. Αλλά στις αρχές του 19 ου αιώνα µόλις το 10% του πληθυσµού της Οθωµανικής Αυτοκρατορίας γνώριζε γραφή και ανάγνωση (McCarthy 1997: 157). Αν λάβουµε υπ όψιν µας ότι στο συγκεκριµένο ποσοστό συµπεριλαµβάνονται και οι µη µουσουλµάνοι κάτοικοι της Αυτοκρατορίας, τότε µειώνεται ακόµα περισσότερο το αντίστοιχο ποσοστό των µουσουλµάνων, δηλαδή εκείνων που στελέχωναν αποκλειστικά τη γραφειοκρατία (µε κάποιες εξαιρέσεις) και το στρατό. Την ίδια χρονική περίοδο περίπου το 50% των Άγγλων ανδρών και τα δύο τρίτα των γάλλων ανδρών ήταν σε θέση να διαβάζουν και να γράφουν. Οι ήττες του παραδοσιακού οθωµανικού στρατού από τους Έλληνες «άτακτους» το 1821 σε αντιδιαστολή µε τις επιτυχίες των «τακτικών» του Ιµπραήµ, επίσπευσαν την πραγµατοποίηση δραστικών αλλαγών. Το 1826 ο Μαχµούτ Β εξόντωσε τους Γενίτσαρους και προχώρησε στην οργάνωση ενός νέου συστήµατος στρατιωτικής εκπαίδευσης ώστε να εξεύρει το απαραίτητο ανθρώπινο δυναµικό για την στελέχωση ενός νέου στρατιωτικού σχηµατισµού. Ο νέος στρατός ονοµάστηκε Asakir-i Mansure-i Mhuammediye (=νικηφόροι µε τη βοήθεια του Θεού στρατιώτες του Μωχάµεθ). Η ονοµασία που επιλέχθηκε για το νέου τύπου στράτευµα δεν αποτελεί παρά µια ακόµα έκφανση της αντίφασης που αντανακλά το θεµελιώδες οθωµανικό πρόβληµα: πώς να ενσωµατωθεί η δυτική τεχνολογία και εν µέρει τεχνογνωσία, χωρίς να αλλοιωθούν οι δοµές του Υψηλού κράτους. Στον πυρήνα λοιπόν του κινήµατος εκδυτικισµού, µέρος του οποίου ήταν η δηµιουργία ενός εκκοσµικευµένου εκπαιδευτικού συστήµατος, βρίσκεται η ανάγκη των Οθωµανών για την δηµιουργία ενός στρατού ισχυρού και ικανού να προασπίσει την ακεραιότητα του κράτους και να εγγυηθεί την διαιώνιση των υφισταµένων δοµών εξουσίας. Ως εκ τούτου ο στρατός (καθώς αυτός ήταν ο πρώτος και ταυτοχρόνως ο κυριότερος οθωµανικός θεσµός που κλήθηκε να αντιµετωπίσει επιτυχώς αντίστοιχους θεσµούς της ύσης) και το ανθρώπινο δυναµικό του ειδικά οι αξιωµατικοίκλήθηκαν να αναλάβουν την ευθύνη εκδυτικισµού του οθωµανικού κράτους χωρίς όµως να ανατρέψουν τις υφιστάµενες δοµές εξουσίας της οθωµανικής κοινωνίας. Ο Μαχµούτ Β για να µην προκαλέσει την άµεση αντίδραση των Ulema, επέλεξε ν απευθυνθεί στους αποφοίτους των mektep οι οποίοι δεν επιθυµούσαν ή δεν µπορούσαν να προχωρήσουν στις επόµενες βαθµίδες. ηλαδή σ εκείνους που ούτως ή άλλως θέτονταν εκτός του συστήµατος της θρησκευτικής εκπαίδευσης. Τα σχολεία που ιδρύθηκαν γι αυτό τον σκοπό ονοµάστηκαν Rusdiye και απευθύνονταν σε νέους µεταξύ 12 και 16 ετών. 5

6 Η λειτουργία δύο διαφορετικών εκπαιδευτικών συστηµάτων µε ασύµπτωτες και προοδευτικά ανταγωνιστικές πορείες εξέφρασε µε τον πιο ξεκάθαρο τρόπο αλλά και καλλιέργησε έναν ανάλογο διχασµό της οθωµανικής κοινωνίας καθώς και της οθωµανικής κυρίαρχης τάξης. Καθ όλη τη διάρκεια του 19 ου αιώνα ο ανταγωνισµός µεταξύ του κοσµικού και του θρησκευτικού στοιχείου κατέληγε σε µια συνεχή υποχώρηση του δεύτερου καθώς οι µεταρρυθµίσεις έπληξαν τόσο το οικονοµικό υπόβαθρο των θρησκευτικών ιδρυµάτων όσο και το παραδοσιακό εκπαιδευτικό σύστηµα το οποίο εξασφάλιζε την επιρροή των Ulema στην τεράστια πλειοψηφία του πληθυσµού. Αν και η Sharia προστάτευε την περιουσία των ιδρυµάτων στο διηνεκές, η Υψηλή Πύλη στην προσπάθειά της να βρει νέες πηγές εσόδων, προχώρησε στον καθορισµό ενός ελάχιστου ποσού που αφηνόταν στα Βακούφια ενώ κατάσχεσε το υπόλοιπο υπέρ του πολεµικού ταµείου (Faroqhi 2000: 292). Έτσι η οικονοµική βάση λειτουργίας του θρησκευτικού εκπαιδευτικού συστήµατος άρχισε να καταρρέει. Ήδη από τα µέσα του 19 ου αιώνα οι Ulema που αναζητούσαν ένα υψηλό επίπεδο σπουδών ήταν υποχρεωµένοι να καταφύγουν είτε σε εκκοσµικευµένα ιδρύµατα είτε στο εξωτερικό -όπως έκαναν και κατά την πρώτη περίοδο της Αυτοκρατορίας. Η Faroqhi καταλήγει στο συµπέρασµα ότι «το γεγονός ότι µέχρι σήµερα οι διανοούµενοι µε θρησκευτικά ενδιαφέροντα στην Τουρκία είναι σχετικά σπάνιοι, συνδέεται σε µεγάλο βαθµό µε την απόφαση αυτή του Μαχµούτ Β και των άµεσων διαδόχων του» (Faroqhi 2000: 320). Την ίδια στιγµή όµως που η θρησκευτική παιδεία και οι φορείς της αποδυναµώνονταν, οι Οθωµανοί µονάρχες άρχισαν να προβάλουν τον Πανισλαµισµό ως απάντηση στον ευρωπαϊκό ιµπεριαλισµό. Μέσα σ αυτό το πλαίσιο, οι υποστηρικτές του κοσµικού στοιχείου εξακολουθούσαν πάντα να αποφεύγουν την πλήρη ρήξη µε τους Ulema. Άλλωστε αρκετοί από τους επιφανέστερους εκπροσώπους των µεταρρυθµιστών όπως ο Moustafa Resit, ο Ali και ο Fuat είχαν φοιτήσει σε medrese, άλλοι όπως ο Midhat Pasa -ο εισηγητής του Οθωµανικού Συντάγµατος- ήταν γιος ενός Ulema ενώ άλλοι όπως ο Achmet Cevdet που προχώρησε σε σειρά µεταρρυθµίσεων στο εκπαιδευτικό σύστηµα- ανήκαν στους Ulema. Η ανταλλαγή µιας υψηλής θέσης στην θρησκευτική ιεραρχία µε µια αντίστοιχη της κοσµικής εξουσίας όπως έπραξε ο Achmet Cevdet- συµβολίζει κάτι περισσότερο από το πέρασµα ενός ατόµου από την µια στην άλλη οµάδα νοµής της εξουσίας. είχνει ότι αντίθετα µε ότι συνέβαινε άλλες εποχές, εκείνοι που έλκονταν από την γνώση εγκατέλειπαν το θρησκευτικό στοιχείο προσχωρώντας στο κοσµικό. Κατ αυτό τον τρόπο, οι Ulema στερήθηκαν εν δυνάµει πολύτιµα στελέχη που προτίµησαν να ενταχθούν στον στρατό και την γραφειοκρατία. Σε συνδυασµό µε την γενικότερη απαξίωση των µαθηµάτων που παρείχε το θρησκευτικό εκπαιδευτικό σύστηµα, οι Ulema οδηγήθηκαν σε ολοένα συντηρητικότερες και φανατικότερες θέσεις. Έτσι έγιναν όχι µόνο περισσότερο φανατικοί αλλά και περισσότεροι «λαϊκοί» καθώς συνδέονταν όλο και λιγότερο µε την οθωµανική άρχουσα τάξη και όλο και περισσότερο µε τις κατώτερες κοινωνικοοικονοµικά µουσουλµανικές µάζες. Οι Ulema συνέχιζαν να µονοπωλούν την στοιχειώδη βαθµίδα της εκπαίδευσης µε αποτέλεσµα οι απόφοιτοι αυτής της βαθµίδας να µην είναι σε θέση να παρακολουθήσουν τα µαθήµατα των ανώτερων τεχνικών σχολών. Συγχρόνως το σύστηµα της εκκοσµικευµένης εκπαίδευσης που προωθούσε η πολιτική ηγεσία συναντούσε πολλές δυσκολίες και είχε πολύ αργή εξάπλωση. 6

7 Ως το 1854, σε ολόκληρη την Αυτοκρατορία λειτουργούσαν 60 Rusdiye µε σπουδαστές, ενώ µονάχα στην Κωνσταντινούπολη τα µουσουλµανικά θρησκευτικά σχολεία επιπέδου medrese είχαν µαθητές ενώ στα σχολεία που διατηρούσαν οι αναγνωρισµένες θρησκευτικές µειονότητες (millet) φοιτούσαν µαθητές και των δύο φύλων (Shaw & Shaw 1997: 107). Την ίδια στιγµή όµως οι στρατιωτικές ανάγκες γίνονταν όλο και πιο πιεστικές καθώς οι απειλές εναντίον της Αυτοκρατορίας αυξάνονταν. Η απάντηση στο πρόβληµα της παροχής των αναγκαίων γνώσεων για όσους επιθυµούσαν να ενταχθούν στον οθωµανικό στρατό δόθηκε µε την ίδρυση το 1855 των πρώτων στρατιωτικών Rusdiye. Σύντοµα κάθε ένας από τους στρατούς των επαρχιών διατηρούσε τουλάχιστον ένα Idadi (σχολείο µέσης βαθµίδας) καθώς και έναν αριθµό Rusdiye σχολείων στην περιφέρειά του, αποτελώντας τη µοναδική λύση για όποιον δεν ήθελε ν ακολουθήσει το θρησκευτικό σύστηµα καθώς ακόµα δεν είχαν επεκταθεί τα εκκοσµικευµένα σχολεία που ελέγχονταν από το Υπουργείο Παιδείας. Έτσι οι επαρχιακές δυνάµεις του στρατού έγιναν οι βάσεις για ένα εναλλακτικό στρατιωτικό σύστηµα εκκοσµικευµένης εκπαίδευσης σε πρωτοβάθµιο και σε δευτεροβάθµιο επίπεδο, αρκετά πριν εµφανιστεί το αντίστοιχο πολιτικό. Οι Ulema διαβλέποντας την απειλή που συνιστούσε η ανάπτυξη ενός παράλληλου πρωτοβάθµιου σχολικού δικτύου υπό κρατική εποπτεία επιδίωξαν µε την βοήθεια της µουσουλµανικής κοινής γνώµης να αναγνωριστούν τα mektep ως σχολεία στοιχειώδους εκπαίδευσης και για το νέο εκκοσµικευµένο σύστηµα. Η Υψηλή Πύλη προτίµησε όµως την ανάπτυξη δικών της εκκοσµικευµένων σχολείων, των Sibyan και των Iptidaiye. Οι µεταρρυθµιστές σύντοµα ζήτησαν την βοήθεια ξένων ειδικών µε στόχο την καλύτερη οργάνωση του εκπαιδευτικού συστήµατος. Οι προτάσεις του Jean Victor Duruy (υπουργός Παιδείας της Γαλλίας) αποτέλεσαν την βάση για τον Κανονισµό ηµόσιας Εκπαίδευσης (Maarif-i Umumiye Nizammamesi) του Σύµφωνα µε το νέο νόµο, η βασική εκπαίδευση έγινε υποχρεωτική για όλα τα παιδιά µέχρι την ηλικία των 12 ετών. Καθιερώθηκε η αναλογία ένα Rusdiye σχολείο για κάθε 500 οικογένειες µε ταυτόχρονη πρόβλεψη για ίδρυση ξεχωριστών σχολείων για τα κορίτσια καθώς και για τους µη µουσουλµάνους. Τα σχολεία οργανώθηκαν σε τετράχρονους κύκλους και προσέφεραν µαθήµατα θρησκευτικών, αραβικής, οθωµανικής και περσικής γλώσσας, αριθµητικής, γεωµετρίας, µαθηµατικών, παγκόσµιας και οθωµανικής ιστορίας, γεωγραφίας και τέλος της περισσότερο σηµαντικής τοπικής γλώσσας. Ένα Idadi αναλογούσε σε κάθε οικογένειες. Σε περίπτωση όµως που υπήρχαν αντίστοιχα στρατιωτικά σχολεία δεν ήταν υποχρεωτική η κατασκευή πολιτικών. Η περίοδος φοίτησης ορίστηκε σε 3 χρόνια, η γλώσσα διδασκαλίας ήταν τα οθωµανικά και τα γαλλικά ενώ παρέχονταν µαθήµατα λογικής, οικονοµικών, γεωγραφίας, παγκόσµιας και οθωµανικής ιστορίας, άλγεβρας, αριθµητικής, λογιστικής, µηχανολογίας, φυσικών επιστηµών και χηµείας. Κάθε πρωτεύουσα επαρχίας ήταν υποχρεωµένη να διαθέτει ένα Mekteb-i Sultani (Σχολείο του Σουλτάνου). Όλοι οι απόφοιτοι των Idadi της συγκεκριµένης επαρχίας µπορούσαν να γίνονται δεκτοί σε αυτό αλλά η επιβολή διδάκτρων ευνόησε τις ισχυρότερες οικονοµικά τάξεις παρά την πρόβλεψη απαλλαγής για τους πολύ φτωχούς. ιδάσκονταν αραβικά, περσικά, γαλλικά, οικονοµικά, διεθνές δίκαιο, ιστορία, λογική, µηχανολογία, άλγεβρα, τριγωνοµετρία, γεωµετρία και φυσικές επιστήµες. 7

8 Η πρόβλεψη του προηγούµενου συστήµατος για την κάλυψη του κόστους ίδρυσης και συντήρησης των σχολείων στοιχειώδους εκπαίδευσης από τις τοπικές κοινωνίες εξακολούθησε να ισχύει. Η κεντρική κυβέρνηση κάλυπτε µόνο ένα µέρος από τις ανάγκες των Rusdiye και των Idadi ενώ τα Mekteb-i Sultani χρηµατοδοτούνταν αποκλειστικά από το προσωπικό θησαυροφυλάκιο του Σουλτάνου. Το διδακτικό προσωπικό διοριζόταν από το Υπουργείο Παιδείας και πληρωνόταν από τις τοπικές κοινωνίες ενώ η κεντρική κυβέρνηση διατήρησε τον έλεγχο της ύλης των µαθηµάτων. Όπως συνέβαινε και µε τα αντίστοιχα ιδρύµατα των Ulema, η χωροταξική τοποθέτηση των σχολείων καθόριζε και τη βαρύτητα των διπλωµάτων που έδιναν. Καθώς όλες οι µεταρρυθµίσεις ξεκινούσαν από την Κωνσταντινούπολη και στη συνέχεια εξαπλώνονταν στην περιφέρεια µέσω της εφαρµογής τους στις πρωτεύουσες των επαρχιών, τα σχολεία της πρωτεύουσας θεωρούνταν εκ των προτέρων ως ανώτερα των οµοειδών τους που έδρευαν σε άλλες περιοχές. Η κορωνίδα του συστήµατος αποτελούνταν από τις στρατιωτικές σχολές και δευτερευόντως από εκείνες που αναπαρήγαν την οθωµανική γραφειοκρατία. Βεβαίως µόνο αυτές οι δύο απολάµβαναν το προνόµιο της πλήρους κάλυψης των αναγκών τους από το κρατικό θησαυροφυλάκιο. Οι εκπαιδευτικές µεταρρυθµίσεις του Τανζιµάτ συνάντησαν πολυποίκιλες δυσκολίες που µείωσαν την εµβέλεια και την αποτελεσµατικότητά τους. Συνήθως οι δάσκαλοι απέφευγαν να αναλάβουν υπηρεσία στην ύπαιθρο ενώ υπήρχε σηµαντική έλλειψη βιβλίων. Είναι όµως αξιοσηµείωτο ότι µεταξύ 1867 και 1895 ο αριθµός των εκκοσµικευµένων σχολείων από έφτασε τις (Shaw & Shaw 1997: 112). Πάντως η κεντρική επιδίωξη σχηµατισµού ενός σύγχρονου στρατού εξακολουθούσε να παραµένει απραγµατοποίητη εξαιτίας της εκπαιδευτικής υπανάπτυξης η οποία καθιστούσε ανέφικτη την µαζική παραγωγή κατάλληλα εκπαιδευµένων στελεχών. Όπως σηµείωσε ο Moltke γερµανός ανώτατος αξιωµατικός που είχε αναλάβει την οργάνωση του τουρκικού στρατού σύµφωνα µε τα πρωσσικά πρότυπα- το 1872, «είναι αδύνατο να φανταστεί κανείς το πόσο χαµηλό ήταν το πολιτιστικό επίπεδο στην Ανατολή ένας Τούρκος που γνώριζε ανάγνωση και γραφή θεωρούνταν σπουδαίος επιστήµονας» (Σαρρής: 525). Είναι όµως ενδιαφέρον ότι αυτή ακριβώς η έλλειψη ικανού αριθµού Οθωµανών µε στοιχειώδη εκπαίδευση συµβάδιζε µε µια εντυπωσιακή ανάπτυξη της ανώτερης και ανώτατης στρατιωτικής τεχνικής εκπαίδευσης. ηλαδή η Οθωµανική Αυτοκρατορία αποκτούσε όλο και περισσότερο την ικανότητα να εκπαιδεύσει σύµφωνα µε τα δυτικά πρότυπα αξιωµατικούς αλλά δεν µπορούσε να πράξει το ίδιο για την κρίσιµη µάζα των στρατιωτών και των υπαξιωµατικών. Εάν συνυπολογιστούν µια σειρά παράγοντες, όπως ο σηµαντικός περιορισµός των διαθεσίµων κονδυλίων και άρα η προνοµιακή διάθεσή τους στα ανώτερα επίπεδα, η ούτως ή άλλως προβληµατική σχέση πόλης/υπαίθρου στην οθωµανική κοινωνία, η γενικότερη δυσκολία επικοινωνιών και η απροθυµία εκπαιδευτικών να υπηρετήσουν στις επαρχίες, τότε µπορούµε να υποθέσουµε ότι η εκπαιδευτική µεταρρύθµιση αποτέλεσε κυρίως θέµα των οθωµανικών διοικητικών κέντρων και δευτερευόντως των µικρότερων πόλεων, αφήνοντας στο περιθώριο την ύπαιθρο. Αυτό σηµαίνει ότι οι µεταρρυθµίσεις ουσιαστικά απευθύνθηκαν στους γόνους των τάξεων εκείνων από τις οποίες προέρχονται και οι εµπνευστές τους. Η οθωµανική ελίτ, αποτελούµενη από γραφειοκράτες και στρατιωτικούς, αγωνιώντας για την τύχη της Αυτοκρατορίας και κατά συνέπεια την διατήρηση των προνοµίων της, εξαναγκάστηκε σε µεταρρυθµίσεις οι οποίες όµως δεν κατόρθωσαν να επηρεάσουν την µεγάλη µάζα των µουσουλµάνων. Το αποτέλεσµα ήταν να 8

9 9 ενισχυθεί ακόµα περισσότερο το ταξικό χάσµα µεταξύ της οθωµανικής ελίτ και των µουσουλµανικών µαζών καθώς οι νέοι γραφειοκράτες (memurs) συνειδητοποιώντας την κυρίαρχη θέση τους αφενός λόγω των γνώσεων και αφετέρου λόγω της ασφάλειας που τους παρείχε το Τανζιµάτ έναντι της σουλτανικής αυθαιρεσίας, ανέπτυξαν µια αλαζονική στάση θεωρώντας ότι «µόνο αυτοί ήταν σε θέση να γνωρίζουν τι ήταν καλό για το κράτος και το λαό» (Shaw & Shaw 1997: 113). Ένα ενδιαφέρον στοιχείο επίσης για το πού κατευθύνονταν κυρίως οι γόνοι της οθωµανικής ελίτ αποτελεί η σύγκριση του αριθµού φοιτητών των στρατιωτικών και των «πολιτικών» σχολών. Συνολικά στη στοιχειώδη και στη µέση βαθµίδα το 1895, φοίτησαν µαθητές. Στην ανώτερη εκπαίδευση εκτός της στρατιωτικής, προχώρησαν ενώ ο συνολικός αριθµός φοιτώντων σε όλες τις βαθµίδες της στρατιωτικής εκπαίδευσης ήταν Στα εκπαιδευτικά ιδρύµατα της Αυτοκρατορίας φοιτούσαν το ίδιο έτος, συνολικά µουσουλµάνοι µαθητές (Shaw & Shaw 1997: 113). Εάν συνυπολογιστεί ότι από τους που προχώρησαν στην µη στρατιωτική τριτοβάθµια εκπαίδευση, η συντριπτική πλειοψηφία επέλεξε σχολές οι οποίες λειτουργούσαν ως προθάλαµοι εισαγωγής στους κρατικούς µηχανισµούς, τότε µπορούµε να καταλήξουµε στο συµπέρασµα ότι η οθωµανική ελίτ εξαρτούσε το µέλλον της από την µονοπώληση των κρατικών µηχανισµών, δηλαδή του στρατού και της γραφειοκρατίας. Το γεγονός αυτό δεν είναι βέβαια ανεξήγητο ούτε δείχνει κάποια εγγενή κλίση των νέων µουσουλµάνων. Όπως και στην ελληνική περίπτωση όπου η κύρια κατεύθυνση ήταν οι νοµικές σπουδές, έτσι και στην οθωµανική, συνδέεται µε τις ανάγκες των συγκεκριµένων κοινωνικοπολιτικών µορφωµάτων. Η ευρεία διείσδυση του νέου εκπαιδευτικού συστήµατος προϋπέθετε µια σηµαντική προσπάθεια για την εκλαΐκευση της γραπτής οθωµανικής γλώσσας. Ως τότε η οθωµανική επίσηµη γλώσσα ήταν ακατανόητη για όσους δεν ανήκαν στον κυβερνητικό µηχανισµό. Η προσπάθεια ανακάλυψης της «γνήσιας» τουρκικής γλώσσας και «καθαρισµού» της από τα ξένα στοιχεία κι εδώ µπορούµε να εντοπίσουµε οµοιότητες µε την ελληνική περίπτωση- συµβαδίζει µε την εµφάνιση και την άνοδο του τουρκικού εθνικισµού. Κατά συνέπεια η επιχειρούµενη γλωσσική µεταρρύθµιση δεν εξυπηρετούσε µόνο τον αυτονόητο στόχο ενός εκλαϊκευµένου εκπαιδευτικού συστήµατος αλλά και την δηµιουργία της τουρκικής εθνικής ταυτότητας σύµφωνα µε το εθνικιστικό δόγµα «ένας λαός, µία γλώσσα». Ο Αβδούλ Χαµίτ υιοθέτησε την εκπαιδευτική πολιτική του Τανζιµάτ προχωρώντας στην εξασφάλιση µόνιµων πηγών χρηµατοδότησης του εκκοσµικευµένου σχολικού δικτύου, γεγονός που επέτρεψε την ταχύτερη και ευρύτερη εξάπλωσή του. Στις σχολές του Αβδούλ Χαµίτ εκπαιδεύθηκε η γενιά από την οποία προέρχονται οι οργανωτές του κινήµατος των Νεοτούρκων και οι ιδρυτές της σύγχρονης Τουρκίας. 1.3 Η πολιτική των Νεότουρκων Το 1908 εκδηλώθηκε το στρατιωτικό κίνηµα των Νεότουρκων. Ο διχασµός της οθωµανικής κοινωνίας και της οθωµανικής ελίτ έπαιρνε δραµατική µορφή, ανάλογη µε την κρίση που µάστιζε την Αυτοκρατορία. Εκτός του προϋπάρχοντος προβλήµατος της αντιµετώπισης της δυτικής χριστιανικής τεχνολογικής υπεροχής έµπαινε και το ζήτηµα της δηµιουργίας εθνικής ταυτότητας. Οι εθνικιστές έβλεπαν στους Ulema έναν αντίπαλο του οποίου η επιρροή ήταν ιδιαίτερα αρνητική στην προσπάθειά τους όχι µόνο να εκσυγχρονίσουν το κράτος αλλά και να εκτουρκίσουν τις µουσουλµανικές µάζες, ιδιαίτερα σε µια περίοδο που οι

10 10 Άραβες αποτελούσαν υπηκόους της Αυτοκρατορίας. Για τους εθνικιστές ο εκτουρκισµός της Αυτοκρατορίας ήταν η προϋπόθεση για την διάσωσή της. Ο παντουρκισµός έπαιρνε τη θέση του πανισλαµισµού. Το Ισλάµ είναι εξ αρχής αντίθετο στον εθνικισµό καθώς προάγει ως ενοποιό στοιχείο της κοινότητας την θρησκευτική και όχι την εθνική ένταξη. Με άλλα λόγια οι Νεότουρκοι δεν ήθελαν απλώς να αλλάξουν κάποια στοιχεία του οθωµανικού οικοδοµήµατος αλλά να γκρεµίσουν ένα από τα θεµέλιά του. Ουσιαστικά η Αυτοκρατορία δέχθηκε το αποφασιστικό χτύπηµα από εκείνους ακριβώς που ήθελαν να την διασώσουν. Η επένδυση των απαραίτητων πόρων ώστε να στηριχτούν τα εκπαιδευτικά σχέδια των Νεότουρκων δεν ήταν εφικτή εξαιτίας της χρόνιας οικονοµικής καχεξίας και του αυξανόµενου δηµόσιου χρέους. Εις βάρος ποιων τοµέων έγινε η µεταφορά πόρων της Αυτοκρατορίας προς τους ευρωπαίους δανειστές για την αποπληρωµή των οφειλών της φαίνεται από τη σύγκριση µεταξύ των υπαλλήλων της υπηρεσίας διαχείρισης του δηµόσιου οθωµανικού χρέους και του διδακτικού προσωπικού που υπηρετούσε στα οθωµανικά σχολεία. Το 1913 οι δάσκαλοι σε όλα τα κρατικά σχολεία έφταναν τους ενώ οι υπάλληλοι της υπηρεσίας διαχείρισης το ίδιο έτος ξεπερνούσαν τους (McCarthy 1997: 310). Βέβαια, δεν πρέπει να µας διαφεύγει η πάγια οθωµανική ιεράρχηση σύµφωνα µε την οποία ο εκσυγχρονισµός του στρατού είχε απόλυτη προτεραιότητα. Οι ήττες του τουρκικού στρατού στην σύγκρουση µε την Ιταλία και στη συνέχεια µε τα Βαλκανικά κράτη δεν άφηναν άλλωστε περιθώρια στην οθωµανική ηγεσία. Εκ των πραγµάτων έπρεπε να στρέψει την προσοχή της στην ισχυροποίηση των ενόπλων δυνάµεων. Ο πίνακας (McCarthy 1997: 323) που ακολουθεί δείχνει τις προτεραιότητες των Νεότουρκων, πριν ακόµα συµβούν οι συνεχόµενες στρατιωτικές ήττες του Πίνακας 1 Συγκριτικές δαπάνες Οθωµανικών Υπουργείων, (σε εκατοµµύρια kurus) Εσωτερικών Αστυνοµίας και Χωροφυλακής Οικονοµικών Στρατού και Ναυτικού ηµοσίων Έργων Εκπαίδευσης Εξωτερικού Χρέους Η έκρηξη του πρώτου παγκοσµίου πολέµου και η συνακόλουθη κατάσταση ανάγκης που δηµιουργήθηκε, επέτρεψε στους Νεότουρκους να προχωρήσουν στην υλοποίηση της απόφασής τους για πλήρη ρήξη µε τους Ulema ώστε να εξαλειφθεί και το τελευταίο εµπόδιο για τον εκδυτικισµό της Αυτοκρατορίας. Ιθύνων νους του δραστικού προγράµµατος εκκοσµίκευσης ήταν ο Ziya Gokalp, πρωτοπόρος του τουρκικού εθνικισµού. Το 1915 πρότεινε την πλήρη εκκοσµίκευση των θρησκευτικών δικαστηρίων, σχολείων και θρησκευτικών ιδρυµάτων και τον περιορισµό του Σεϊχουλισλάµη στις καθαρά θρησκευτικές λειτουργίες του. Ως το 1917 η νεοτουρκική κυβέρνηση είχε προχωρήσει στην υλοποίηση αυτού του προγράµµατος λαµβάνοντας µια σειρά αποφασιστικών πρωτοβουλιών. Με νόµο του 1913 ο έλεγχος της στοιχειώδους εκπαίδευσης πέρασε στο Υπουργείο Παιδείας και έτσι για πρώτη φορά από την ίδρυση του οθωµανικού κράτους οι Ulema απώλεσαν την καθοριστική τους επιρροή στα πρωτοβάθµια σχολεία και κατά συνέπεια τους όρους αναπαραγωγής της ταξικής τους θέσης και διάδοσης της ιδεολογίας τους.

11 11 ιορίστηκαν αµέσως διευθυντές µε στόχο την ευθυγράµµιση των προγραµµάτων και µεθόδων διδασκαλίας των θρησκευτικών µε τα εκκοσµικευµένα σχολεία. Η διαχείριση των εσόδων των Βακουφίων καθώς και των ιδρυµάτων που χρηµατοδοτούνταν από αυτά (σχολεία, τζαµιά κλπ) πέρασε στον έλεγχο του Τµήµατος ωρεών το οποίο συστάθηκε στο Υπουργείο Οικονοµικών. Το πλεόνασµα που προέκυπτε καταθέτονταν στο Αυτοκρατορικό Θησαυροφυλάκιο, οπότε η κυβέρνηση µπορούσε να το διαθέσει κατά βούληση και χωρίς καµία δέσµευση. Τα θρησκευτικά δικαστήρια τέθηκαν υπό τον έλεγχο του Υπουργείου ικαιοσύνης, οι ιεροδικαστές αναγνωρίστηκαν ως επίσηµοι κρατικοί αξιωµατούχοι και οι αποφάσεις τους υπόκεινταν εφ εξής σε έφεση στα κρατικά ικαστήρια. Συγχρόνως τέθηκε σε ισχύ ένα αστικό οικογενειακό δίκαιο. Το Ισλάµ διατήρησε τη θέση του ως επίσηµης θρησκείας της Αυτοκρατορίας αλλά υπό τον έλεγχο του κράτους. 1.4 Συµπέρασµα Η εκκοσµικευµένη και µαζική εκπαίδευση εµφανίστηκε στην Ευρώπη ως ένα από τα αποτελέσµατα της βιοµηχανικής επανάστασης. Τα εργοστάσια είχαν ανάγκη εργατών µε ένα ελάχιστο όριο γνώσεων απαραίτητων στην παραγωγική διαδικασία. Το κράτος ανέλαβε να καλύψει το κόστος της µαζικής εκπαίδευσης µε ορισµένες εξαιρέσεις- ώστε να βοηθήσει την βιοµηχανική ανάπτυξη. Στην Οθωµανική Αυτοκρατορία δεν παρατηρούµε µια ανάλογη ή παρεµφερή διαδικασία. Η εκκοσµικευµένη και µαζική εκπαίδευση αποτέλεσε πρωτίστως έργο του στρατού µε στόχο την προώθηση ενός ιδιότυπου και ανολοκλήρωτου εν τέλειεκδυτικισµού. Θα µπορούσε µάλιστα, να µιλήσει κάποιος για εκδυτικισµό à la carte. Στόχος παρέµενε πάντοτε η διάσωση του Υψηλού Κράτους ως απαραίτητης προϋπόθεσης για την διαφύλαξη της προνοµιακής θέσης των στρατιωτικών και των γραφειοκρατών στην οθωµανική κοινωνική δοµή. Το πρώτο και ουσιαστικότερο πρόβληµα που αντιµετώπισε η οθωµανική ελίτ συνίστατο στην βελτίωση της αµυντικής ικανότητας της Αυτοκρατορίας, µε την ταυτόχρονη διατήρηση των κοινωνικών δοµών οι οποίες όµως είχαν διττή φύση: ήταν συγχρόνως και η πραγµατική αιτία της κρατικής αδυναµίας αλλά και η εγγύηση των προνοµίων της κυρίαρχης τάξης. Ως εκ τούτου εξηγούνται οι διαρκείς αντιφάσεις του εκσυγχρονισµού οθωµανικού τύπου ως επιµέρους εκφάνσεις αυτού του κεντρικού προβλήµατος. Καθώς η οθωµανική ελίτ δεν είχε τη δύναµη ή τη θέληση να λύσει αυτό το πρόβληµα προέκρινε την δηµιουργία παράλληλων θεσµών µε αποτέλεσµα να χτιστεί µια δεύτερη πραγµατικότητα, δίπλα στην παραδοσιακή. Κατ αυτόν τον τρόπο κατέστη αναπόφευκτος ο διχασµός της οθωµανικής κοινωνίας µεταξύ µιας δυτικότροπης αριστοκρατίας συγκεντρωµένης στις πόλεις και µιας παραδοσιακής µουσουλµανικής πλειοψηφίας παρούσης παντού και ιδιαίτερα στην ύπαιθρο. Έτσι ενώ στη ύση, ο δισυπόστατος χαρακτήρας του εκπαιδευτικού θεσµού συνδέεται µε τον ταξικό διαχωρισµό αστών/προλετάριων στην Οθωµανική Αυτοκρατορία συνέχισε να εκφράζει ελλείψει µουσουλµανικής αστικής τάξης- τον διαχωρισµό µεταξύ εκείνων που ανήκαν στον κρατικό µηχανισµό (στρατιωτικοί και γραφειοκράτες) και των υπολοίπων. Η µόνη διαφοροποίηση της κυρίαρχης τάξης σε σχέση µε το παρελθόν συνίστατο στην αναγκαία αποβολή των Ulema. Μπορούµε λοιπόν να καταλήξουµε στα ακόλουθα χαρακτηριστικά των µεταρρυθµίσεων του οθωµανικού εκπαιδευτικού συστήµατος: 1. Η εισαγωγή ενός εκκοσµικευµένου εκπαιδευτικού συστήµατος προκλήθηκε από την ανάγκη του στρατού και της γραφειοκρατίας να αποκτήσουν στελέχη

12 12 που ν ανταποκρίνονται στα δυτικά πρότυπα ώστε να διασώσουν την ακεραιότητα του Υψηλού Κράτους και των δοµών του, πράγµα που διασφάλιζε την δική τους προνοµιακή θέση. 2. Το εκκοσµικευµένο εκπαιδευτικό σύστηµα χρησίµευσε και ως µέσο ανάπτυξης και διάδοσης του τουρκικού εθνικισµού -δηλαδή κατασκευής εθνικής ταυτότητας- σε πληθυσµούς που αυτοπροσδιορίζονταν µε σχεδόν αποκλειστικό κριτήριο την θρησκευτική τους ένταξη. Άρα ο βαθµός διείσδυσής του συνδέεται µε το θεµελιώδες ζήτηµα -για την πολιτική των Νεοτούρκων και του Κεµάλ Ατατούρκ- της «εθνικοποίησης» των µουσουλµάνων χωρικών και της πολιτιστικής ενοποίησης της Αυτοκρατορίας. Γι αυτό και ουσιαστικά δεν απευθύνθηκε ποτέ στους µη µουσουλµανικούς πληθυσµούς της Αυτοκρατορίας. 3. Η πλειοψηφία των Ulema αντέδρασε σταθερά στην διείσδυση του εκκοσµικευµένου εκπαιδευτικού συστήµατος. Έτσι αποτέλεσε τον κύριο αντίπαλο του στρατού και της γραφειοκρατίας στην προσπάθειά τους να δηµιουργήσουν ένα εθνικό κράτος. 4. Η ανυπαρξία µιας µουσουλµανικής/τουρκικής εθνικής αστικής τάξης επέτρεψε στον στρατό κυρίως- και τη γραφειοκρατία να παίξουν αυτοί το ρόλο της, γεγονός που επηρέασε γενικότερα το µοντέλο και την εξελικτική πορεία του εκσυγχρονισµού οθωµανικού/τουρκικού τύπου. Φαίνεται λοιπόν µε την αναγκαία αφαίρεση- ότι ενώ στη ύση τα σχολεία δηµιουργήθηκαν για να παράγουν εργάτες, στην Οθωµανική Αυτοκρατορία ιδρύθηκαν για να παράγουν στρατιώτες. Η εκκοσµίκευση του εκπαιδευτικού συστήµατος προέκυψε έτσι ως αναγκαία προϋπόθεση της ανάγκης εκσυγχρονισµού του Οθωµανικού στρατού. Κατ αυτόν τον τρόπο, ο στρατός εµφανίστηκε ως η αιχµή της προόδου και του εκδυτικισµού την ίδια στιγµή που εξακολουθούσε να λειτουργεί ως αποτελεσµατικός φύλακας των οθωµανικών δοµών. Σ αυτή την θεµελιώδη επιλογή θα πρέπει να αναζητηθεί ένα µέρος της εξήγησης για την σηµερινή θέση του στρατού στην Τουρκία. Βεβαίως στην εποχή του µαζικού βιοµηχανικού πολέµου και της ολοένα µεγαλύτερης εµπλοκής της τεχνολογίας δεν είναι δύσκολο να εξηγηθεί ο κρίσιµος ρόλος που παίζει το γενικότερο µορφωτικό επίπεδο των στρατιωτικών στελεχών όλων των βαθµίδων στην τελική έκβαση µιας πολεµικής προσπάθειας. Είναι γνωστό ότι ένας από τους παράγοντες µείωσης της δύναµης και της αποτελεσµατικότητας του Αιγυπτιακού Στρατού κατά τον σχετικά πρόσφατο πόλεµο µε το Ισραήλ ήταν τα υψηλά επίπεδα αναλφαβητισµού των Αιγυπτίων στρατιωτών. Γενικότερα πάντως θα µπορούσαµε να υποστηρίξουµε ότι η οθωµανική περίπτωση αποδεικνύει ότι οι εκπαιδευτικές µεταρρυθµίσεις µπορούν να προέρχονται από τις αµυντικές και όχι τις οικονοµικές ανάγκες ενός κρατικού σχηµατισµού. Το ερώτηµα που τίθεται ως εκ τούτου υπό διερεύνηση είναι σε ποιο µέτρο το οθωµανικό µοντέλο µπορεί να χρησιµεύσει και για την κατανόηση άλλων παραπλήσιων φαινοµένων. Σηµείωση Το άρθρο στηρίζεται εν µέρει στην ιδακτορική ιατριβή του συγγραφέα, Οι παράγοντες διαµόρφωσης της εκπαιδευτικής πολιτικής του ελληνικού κράτους για τους µουσουλµάνους της υτικής Θράκης, Ρέθυµνο 2002.

13 Βιβλιογραφία 1. Alexandris, A. (1995): The Greek Census of Anatolia and Thrace ( ): A contribution to Ottoman Historical Demography. In Ottoman Greeks in the Age of Nationalism. Princeton: The Darwin Press 2. Demirel, Ο., Erdogan, Ι. (2000): Educational system in Turkey. Ιn Educational systems of Balkan countries: issues and trends. Θεσσαλονίκη: Αφοι Κυριακίδη 3. Faroqhi, S. (2000): Κουλτούρα και καθηµερινή ζωή στην Οθωµανική Αυτοκρατορία. Αθήνα: Εξάντας 4. Inalcik, Η. (1995): Η Οθωµανική Αυτοκρατορία. Αθήνα: Αλεξάνδρεια 5. Karpat, K. (1985): Ottoman Population University of Wisconsin Press 6. Mardin, S. (2000): The genesis of young Ottoman Thought. Syracuse University Press 7. McCarthy, J. (1997): The Ottoman Turks. London and New York: Longman 8. Shaw, S (2000): History of the Ottoman Empire and Modern Turkey, v.i. Cambridge University Press 9. Shaw, S. & Shaw, E. (1997): History of the Ottoman Empire, v.ii. Cambridge University Press 10. Sonel, S.A. (2001): The Modernization of Public Education in the Ottoman Empire: : Islamization, Autocracy and Discipline. Brill Academic Publishers 11. Winter, M. (1984): The Modernization of Education in Kemalist Turkey. In, Ataturk and the Modernization of Turkey, edited by Landau, J.M. Colorado: Westview Press 12. Μουταφτσίεβα, Β. (1990): Αγροτικές Σχέσεις στην Οθωµανική Αυτοκρατορία (15 ος 16 ος αιώνας). Αθήνα: Πορεία 13. Σαρρής, Ν.: Οσµανική Πραγµατικότητα, τ.1. 13

Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα

Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα Ενότητα 4: Δημήτριος Σταματόπουλος Τμήμα Βαλκανικών, Σλαβικών και Ανατολικών Σπουδών 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για

Διαβάστε περισσότερα

18 ος 19 ος αι. ΣΟ ΑΝΑΣΟΛΙΚΟ ΖΗΣΗΜΑ. «Σώστε με από τους φίλους μου!»

18 ος 19 ος αι. ΣΟ ΑΝΑΣΟΛΙΚΟ ΖΗΣΗΜΑ. «Σώστε με από τους φίλους μου!» 18 ος 19 ος αι. ΣΟ ΑΝΑΣΟΛΙΚΟ ΖΗΣΗΜΑ «Σώστε με από τους φίλους μου!» Σο Ανατολικό ζήτημα, ορισμός Είναι το ζήτημα της διανομής των εδαφών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, η οποία από τις αρχές του 18ου αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού

Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού Ενότητα 5: Τουρκικός Εθνικισμός Δημήτριος Σταματόπουλος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό,

Διαβάστε περισσότερα

OΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΤΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Βασικά συµπεράσµατα

OΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΤΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Βασικά συµπεράσµατα OΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΤΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Βασικά συµπεράσµατα 1. Καταγράφεται σαφής σχέση µεταξύ µορφωτικού επιπέδου και οικονοµικής κατάστασης. Κατά την εξέταση του επιπέδου εκπαίδευσης, ξεκινώντας από τον αναλφαβητισµό

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝEΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Κοινωνίες αγροτικού τύπου (παραδοσιακές, στατικές κοινωνίες)

ΓΕΝEΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Κοινωνίες αγροτικού τύπου (παραδοσιακές, στατικές κοινωνίες) ΓΕΝEΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Κοινωνίες αγροτικού τύπου (παραδοσιακές, στατικές κοινωνίες) Αξίες αδιαµφισβήτητες από γενιά σε γενιά Οι σχέσεις καθορισµένες από ήθη και έθιµα Εξωτερική ηθική Κοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

Το Επενδυτικό σχέδιο 3. Βασικές έννοιες και ορισµοί

Το Επενδυτικό σχέδιο 3. Βασικές έννοιες και ορισµοί ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ I Διδάσκων: Δρ. Κ. Αραβώσης Το Επενδυτικό σχέδιο 3. Βασικές έννοιες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. Τμήμα Τουρκικών και Μεσανατολικών Σπουδών

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. Τμήμα Τουρκικών και Μεσανατολικών Σπουδών ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ Τμήμα Τουρκικών και Μεσανατολικών Σπουδών Ίδρυση Το Τμήμα Τουρκικών Σπουδών ιδρύθηκε το 1989. Δέχθηκε τους πρώτους φοιτητές του στο πρώτο έτος λειτουργίας του Πανεπιστημίου Κύπρου,

Διαβάστε περισσότερα

Η εκπαίδευση της μειονότητας: δομή και θεσμικό πλαίσιο Νέλλη Ασκούνη 1

Η εκπαίδευση της μειονότητας: δομή και θεσμικό πλαίσιο Νέλλη Ασκούνη 1 Η εκπαίδευση της μειονότητας: δομή και θεσμικό πλαίσιο Νέλλη Ασκούνη 1 Η μειονοτική εκπαίδευση περιλαμβάνει ένα σύνολο σχολείων που λειτουργούν μόνο στην περιοχή της Θράκης, έχουν ειδικό καθεστώς και απευθύνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

Δομές Ειδικής Αγωγής στην Δευτεροβάθμια. Εκπαίδευση και Εκπαιδευτική Ηγεσία: ο ρόλος. του Διευθυντή μέσα από το υπάρχον θεσμικό.

Δομές Ειδικής Αγωγής στην Δευτεροβάθμια. Εκπαίδευση και Εκπαιδευτική Ηγεσία: ο ρόλος. του Διευθυντή μέσα από το υπάρχον θεσμικό. Δομές Ειδικής Αγωγής στην Δευτεροβάθμια 1 Εκπαίδευση και Εκπαιδευτική Ηγεσία: ο ρόλος του Διευθυντή μέσα από το υπάρχον θεσμικό πλαίσιο Δρ. Αργύριος Θ. Αργυρίου Διευθυντής Εκπαίδευσης Περιφερειακής ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

Η κατάσταση στον Κόσµο σήµερα

Η κατάσταση στον Κόσµο σήµερα Ανθρώπινα δικαιώµατα Η κατάσταση στον Κόσµο σήµερα Περισσότερο από 100 εκατοµµύρια παιδιά, τα περισσότερα κορίτσια, δεν πηγαίνουν καν στο σχολείο. 44 εκατοµµύρια από αυτά ζουν στην Αφρική, 32 εκατοµµύρια

Διαβάστε περισσότερα

Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα

Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα Ενότητα 5: Δημήτριος Σταματόπουλος Τμήμα Βαλκανικών, Σλαβικών και Ανατολικών Σπουδών 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού

Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού Ενότητα 4: Από την Οθωμανική αυτοκρατορική ιδεολογία στον Τουρκικό Εθνικισμό Δημήτριος Σταματόπουλος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΟΝΟΜΑ: ΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:

ΟΝΟΜΑ: ΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ: ΟΝΟΜΑ: ΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ: ΓΩΝ ΟΜΑ Α Α ΘΕΜΑ Α1 Να γράψετε στο τετράδιό σας τους αριθµούς της Στήλης Α και δίπλα σε κάθε αριθµό ένα από τα γράµµατα της Στήλης Β, ώστε να προκύπτει η σωστή αντιστοίχιση ΣΤΗΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 11 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 11 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διάλεξη 11 η Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

1976/77 και µια σειρά από νόµους που ψηφίστηκαν, κατά κύριο λόγο την τριετία Αν κάποιος προσπαθούσε να σκιαγραφήσει σε αδρές γραµµές την

1976/77 και µια σειρά από νόµους που ψηφίστηκαν, κατά κύριο λόγο την τριετία Αν κάποιος προσπαθούσε να σκιαγραφήσει σε αδρές γραµµές την Σταµέλος Γιώργος Ελληνικό Εκπαιδευτικό Σύστηµα Το Ελληνικό Εκπαιδευτικό Σύστηµα (ΕΕΣ) αρχίζει να δηµιουργείται από το 1833, οπότε και έχουµε το πρώτο νοµοθέτηµα για την εκπαίδευση στο νεοσύστατο ελληνικό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη Το παρόν ηλεκτρονικό εγχειρίδιο έχει ως στόχο του να παρακολουθήσει τις πολύπλοκες σχέσεις που συνδέουν τον

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις της Γ.Σ.Ε.Ε προς το ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ

Θέσεις της Γ.Σ.Ε.Ε προς το ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Θέσεις της Γ.Σ.Ε.Ε προς το ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ H Γ.Σ.Ε.Ε υλοποιώντας την κοινωνική της δέσµευση για διαρκή διάλογο για τα θέµατα της εκπαίδευσης, συµµετέχει ενεργά στον εθνικό διάλογο για την παιδεία

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 3. Οι Βαλκανικοί Πόλεµοι (σελ )

Κεφάλαιο 3. Οι Βαλκανικοί Πόλεµοι (σελ ) Ιστορία ΣΤ τάξης 5 η ενότητα «Η Ελλάδα στον 20 ο αιώνα» 1 Κεφάλαιο 3 Οι Βαλκανικοί Πόλεµοι (σελ. 186 189) Οι προσδοκίες, που καλλιέργησε στους υπόδουλους χριστιανικούς λαούς το κίνηµα των Νεοτούρκων το

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΟ, ΘΕΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ

ΦΥΛΟ, ΘΕΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ Κογκίδου ήµητρα Χαιρετισµός στην ηµερίδα του Παιδαγωγικού Τµήµατος ηµοτικής Εκπαίδευσης στο Α.Π.Θ. ΦΥΛΟ, ΘΕΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ Κατά τα δύο προηγούµενα ακαδηµαϊκά έτη το Α.Π.Θ. προσφέρει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ "ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ΚΑΙ ΕΝΩΣΗ "

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ΚΑΙ ΕΝΩΣΗ ΕΘΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΩΝ "ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ Κ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ" ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ "ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ΚΑΙ ΕΝΩΣΗ 1911-1913" Κεφάλαιο 5 Ο χάρτης των Βαλκανίων

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ

Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΓ Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ ΩΣ ΤΟ 1941 100 Α. ΚΛΕΙΣΤΕΣ Ή ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Ερωτήσεις διαζευκτικής απάντησης ή του τύπου

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο 1 Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ο ενιαίος ευρωπαϊκός χώρος αποτελεί ήδη πεδίο δραστηριότητας, αλλά και ανταγωνισμού των γλωσσών. Από την εποχή της ίδρυσης

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΥΡΩΠΗ ΤΟ 17 ο ΚΑΙ 18 ο ΑΙΩΝΑ

Η ΕΥΡΩΠΗ ΤΟ 17 ο ΚΑΙ 18 ο ΑΙΩΝΑ Η ΕΥΡΩΠΗ ΤΟ 17 ο ΚΑΙ 18 ο ΑΙΩΝΑ Α. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ αύξηση πληθυσμού αγροτική επανάσταση (μεγάλα αγροκτήματα νέες μέθοδοι εισαγωγή μηχανημάτων) ανάπτυξη εμπορίου α. Ευρώπη Αφρική Αμερική (τριγωνικό

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Βεμπεριανές απόψεις για την Εκπαίδευση Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 12ο (σελ. 274 282) 2 Max Weber (1864 1920) Βεμπεριανές απόψεις για

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Βιογραφικό σημείωμα Ο Πολυμέρης Βόγλης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1964. Σπούδασε στο Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και εκπόνησε τη διατριβή του στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΩΝ ΓΕΝΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΩΝ ΓΕΝΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΩΝ ΓΕΝΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Εισαγωγή Στο κεφάλαιο αυτό περιγράφεται το σύστηµα των Γενικών Εξετάσεων για την εισαγωγή στην τριτοβάθµια εκπαίδευση το οποίο ίσχυσε την περίοδο 1983-1999 και

Διαβάστε περισσότερα

Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας

Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας Τα κυριότερα χαρακτηριστικά της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας είναι η συνέχεια στόχων και στρατηγικών επιλογών στη βάση των πολιτικών αντιλήψεων

Διαβάστε περισσότερα

Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα

Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα Ενότητα 10: Δημήτριος Σταματόπουλος Τμήμα Βαλκανικών, Σλαβικών και Ανατολικών Σπουδών 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της. Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς

Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της. Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς εκδόθηκε η ακόλουθη ανακοίνωση µε αφορµή την τροπολογία που κατέθεσε ο ευρωβουλευτής της

Διαβάστε περισσότερα

Φύλο και διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών

Φύλο και διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών Πηγή: Δημάκη, Α. Χαϊτοπούλου, Ι. Παπαπάνου, Ι. Ραβάνης, Κ. Φύλο και διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών: μια ποιοτική προσέγγιση αντιλήψεων μελλοντικών νηπιαγωγών. Στο Π. Κουμαράς & Φ. Σέρογλου (επιμ.). (2008).

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Έκθεσης Γενικής Εκτίμησης της Εικόνας του Σχολείου

Σχέδιο Έκθεσης Γενικής Εκτίμησης της Εικόνας του Σχολείου Σχέδιο Έκθεσης Γενικής Εκτίμησης της Εικόνας του Σχολείου Έκθεση Γενικής Εκτίμησης της Εικόνας του Σχολείου Ταυτότητα του σχολείου Καταγράφονται στοιχεία της ταυτότητας της Σχολικής Μονάδας. Α. Διαδικασίες

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Η σύγχρονη εποχή χαρακτηρίζεται από την ένταξη της επιστημονικής γνώσης στη διαδικασία ανάπτυξης προϊόντων. Η έρευνα ενσωματώνεται

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 29 Οι Βαλκανικοί πόλεμοι Ιστορία Γ Γυμνασίου. Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης (26 Οκτωβρίου 1912)

Ενότητα 29 Οι Βαλκανικοί πόλεμοι Ιστορία Γ Γυμνασίου. Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης (26 Οκτωβρίου 1912) Ενότητα 29 Οι Βαλκανικοί πόλεμοι 1912-1913 Ιστορία Γ Γυμνασίου Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης (26 Οκτωβρίου 1912) Χρονολόγιο 1897-1908 Μακεδόνικος Αγώνας 1912-1913 Βαλκανικοί πόλεμοι 1914-1918 Α' Παγκόσμιος

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο 2 Θετικά σχόλια για την επιλογή χρήσης της ελληνικής γλώσσας

Κείμενο 2 Θετικά σχόλια για την επιλογή χρήσης της ελληνικής γλώσσας Κείμενο 1 Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2308) Ο ενιαίος ευρωπαϊκός χώρος αποτελεί ήδη πεδίο δραστηριότητας, αλλά και ανταγωνισμού των γλωσσών. Από την εποχή της ίδρυσης της Ευρωπαϊκής

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια

Διαβάστε περισσότερα

Α.1.1. Να δώσετε το περιεχόµενο των παρακάτω όρων: α. Βενιζελισµός. β. Φεντερασιόν. γ. Πεδινοί. Μονάδες 12

Α.1.1. Να δώσετε το περιεχόµενο των παρακάτω όρων: α. Βενιζελισµός. β. Φεντερασιόν. γ. Πεδινοί. Μονάδες 12 ! " Α.1.1. Να δώσετε το περιεχόµενο των παρακάτω όρων: α. Βενιζελισµός. β. Φεντερασιόν. γ. Πεδινοί. Μονάδες 12 Α1.2. Να αντιστοιχίσετε τα γράµµατα της στήλης Α µε αυτά της στήλης Β. # Α. Σύνταγµα του 1844

Διαβάστε περισσότερα

Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα.

Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα. Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα. Ο κατάλογος των δικαιωμάτων αυτών αποτελεί τη βασική κατοχύρωση

Διαβάστε περισσότερα

Α εξάμηνο Γενική Κατεύθυνση

Α εξάμηνο Γενική Κατεύθυνση Α εξάμηνο Γενική Κατεύθυνση Τουρκική Γλώσσα Ι (Α) Μορφολογία και Σύνταξη (70001Α) Πρόκου Τρίτη 24/01/17 ΜΘΕ ΝΟΜΙΚΗ Αίθ. Πανταζή + Αίθουσα 3 Τουρκική Γλώσσα Ι (Β) Δεξιότητες στο γραπτό λόγο (70001Β) Πρόκου

Διαβάστε περισσότερα

(δ) Ο Μαθητής γίνεται «γλωσσοµαθής». Αποκτά επάρκεια στη χρήση προφορικά και γραπτά τουλάχιστον µιας ξένης γλώσσας και σε δεύτερη φάση δυο ξένων

(δ) Ο Μαθητής γίνεται «γλωσσοµαθής». Αποκτά επάρκεια στη χρήση προφορικά και γραπτά τουλάχιστον µιας ξένης γλώσσας και σε δεύτερη φάση δυο ξένων (δ) Ο Μαθητής γίνεται «γλωσσοµαθής». Αποκτά επάρκεια στη χρήση προφορικά και γραπτά τουλάχιστον µιας ξένης γλώσσας και σε δεύτερη φάση δυο ξένων γλωσσών που τον εξοικειώνουν µε άλλες κουλτούρες, ευνοούν

Διαβάστε περισσότερα

α) προσαρµογή της διδασκαλίας βάσει του Εξατοµικευµένου Εκπαιδευτικού Προγράµµατος (ΕΕΠ) του µαθητή που σχεδιάζεται αξιολογείται και τροποποιείται

α) προσαρµογή της διδασκαλίας βάσει του Εξατοµικευµένου Εκπαιδευτικού Προγράµµατος (ΕΕΠ) του µαθητή που σχεδιάζεται αξιολογείται και τροποποιείται Αριθ. 102357/Γ6 Ένταξη, φοίτηση και αποφοίτηση των ατόµων µε ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες σε όλους τους τύπους των σχολείων Ειδικής Αγωγής και τα Τµήµατα Ένταξης. Ο ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ηµερίδα του ΚΕΠΕΑ της ΓΣΕΕ µε θέµα: «Πολιτικές ενίσχυσης της Απασχόλησης»

Ηµερίδα του ΚΕΠΕΑ της ΓΣΕΕ µε θέµα: «Πολιτικές ενίσχυσης της Απασχόλησης» Ηµερίδα του ΚΕΠΕΑ της ΓΣΕΕ µε θέµα: «Πολιτικές ενίσχυσης της Απασχόλησης» Ν. ΑΝΑΛΥΤΗΣ 27/3/2003 Κατά την έναρξη του 21 ου αιώνα, από τις κυριότερες προκλήσεις που απασχολούν την Ευρώπη και φυσικά και τη

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική διαστρωμάτωση

Κοινωνική διαστρωμάτωση ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΣΑΜΟΘΡΑΚΗΣ Α ΤΑΞΗ 2013-2014 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η Ιστορία του σχολείου μας Κοινωνική διαστρωμάτωση Ευσταθία Ιωάννα Βαβάλου, Μάριος Αγγελώνιας, Σέβη Καραγιάννη 1 2 Πίνακας περιεχομένων Εισαγωγή...4

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ» 2014-2020. Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ» 2014-2020. Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ» 2014-2020 Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση Οι Άξονες Προτεραιότητας 6,7,8,και 9 περιλαµβάνουν τις παρεµβάσεις του τοµέα

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Νεοελληνική Ιστορία

Εισαγωγή στη Νεοελληνική Ιστορία ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εισαγωγή στη Νεοελληνική Ιστορία Ενότητα 9η: Το Μακεδονικό Ζήτημα Ελευθερία Μαντά, Λέκτορας Νεότερης Ελληνικής Ιστορίας Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Νικόλαος Χ. Μπέκας Greek classroom of Masterστην "Κοινωνική Παιδαγωγική και μάχη ενάντια στη νεανική

Διαβάστε περισσότερα

Σ Υ Ν Ε Σ Μ Ο Σ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ω Ν Β Ι Ο Μ Η Χ Α Ν Ι Ω Ν. Χαιρετισµός. κ. Οδυσσέα Κυριακόπουλου. Προέδρου του ΣΕΒ. στην Ηµερίδα που διοργανώνει

Σ Υ Ν Ε Σ Μ Ο Σ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ω Ν Β Ι Ο Μ Η Χ Α Ν Ι Ω Ν. Χαιρετισµός. κ. Οδυσσέα Κυριακόπουλου. Προέδρου του ΣΕΒ. στην Ηµερίδα που διοργανώνει Σ Υ Ν Ε Σ Μ Ο Σ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ω Ν Β Ι Ο Μ Η Χ Α Ν Ι Ω Ν Χαιρετισµός κ. Οδυσσέα Κυριακόπουλου Προέδρου του ΣΕΒ στην Ηµερίδα που διοργανώνει το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο µε θέµα: «Οικονοµία Επιχειρηµατικότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ.

ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ. ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ. Είδαμε πως το 4.2% των μαθητών στο δείγμα μας δεν έχουν ελληνική καταγωγή. Θα μπορούσαμε να εξετάσουμε κάποια ειδικά χαρακτηριστικά αυτών των ξένων μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ 556 3 Ο ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ Ματούλας Γεώργιος άσκαλος Σ Ευξινούπολης

Διαβάστε περισσότερα

1ο Σχέδιο. δεδοµένων της Β και Γ στήλης, που αντιστοιχούν στα δεδοµένα της Α στήλης. A. Βασικοί όροι των συνθηκών Β. Συνθήκες Γ.

1ο Σχέδιο. δεδοµένων της Β και Γ στήλης, που αντιστοιχούν στα δεδοµένα της Α στήλης. A. Βασικοί όροι των συνθηκών Β. Συνθήκες Γ. . ΣΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ 1ο Σχέδιο Ι ΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 (επαναληπτικό) ιάρκεια: 1 διδακτική ώρα Θέµατα: 3 ΘΕΜΑ 1ο Ι. Να συµπληρώσετε, στα κενά της Α στήλης,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΕΒΡΑΙΚΟΙ ΤΟΠΟΙ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ»

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΕΒΡΑΙΚΟΙ ΤΟΠΟΙ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ» 1 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΕΒΡΑΙΚΟΙ ΤΟΠΟΙ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ» ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΗΣ ΕΒΡΑΙΚΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΟΙ ΣΧΟΛΕΣ «ΓΚΑΤΕΝΙΟ» ΚΑΙ «ΤΑΛΜΟΥΝΤ ΤΟΡΑ ΧΑΓΚΑΔΟΛ» ΩΣ ΧΩΡΟΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΩΝ ΕΒΡΑΙΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΕ ΘΕΣΕΙΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ

ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΕ ΘΕΣΕΙΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΕ ΘΕΣΕΙΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ ΑΝΔΡΕΣ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ: 1ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΩΡΑΙΟΚΑΣΤΡΟΥ ΤΑΞΗ: Β ΑΡΙΘΜΟΣ ΜΑΘΗΤΩΝ: 23 ΑΓΟΡΙΑ: 13 ΚΟΡΙΤΣΙΑ: 10 ΕΚΠΟΝΗΣΗ: ΛΙΑΠΗ ΠΕΡΣΕΦΟΝΗ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ:

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικότερα: Ο Εδαφικός Διακανονισμός της Συνθήκης της Λωζάννης και η Νομολογία Διεθνών Δικαιοδοτικών Οργάνων. Κωνσταντίνος Αντωνόπουλος

Ειδικότερα: Ο Εδαφικός Διακανονισμός της Συνθήκης της Λωζάννης και η Νομολογία Διεθνών Δικαιοδοτικών Οργάνων. Κωνσταντίνος Αντωνόπουλος 1 Ο Εδαφικός Διακανονισμός της Συνθήκης της Λωζάννης και η Νομολογία Διεθνών Δικαιοδοτικών Οργάνων Κωνσταντίνος Αντωνόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Νομικής Σχολής ΔΠΘ Η Συνθήκη Ειρήνης της Λωζάννης της

Διαβάστε περισσότερα

Κείµενο Οι γυναίκες διδάσκουν και οι άνδρες διοικούν

Κείµενο Οι γυναίκες διδάσκουν και οι άνδρες διοικούν 41 Διαγώνισµα 91 Ισότητα των Φύλων Κείµενο Οι γυναίκες διδάσκουν και οι άνδρες διοικούν Το επάγγελµα της εκπαιδευτικού στην Ελλάδα αποτέλεσε το πρώτο µη χειρωνακτικό επάγγελµα που άνοιξε και θεωρήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ενότητα: Το Παραπρόγραμμα ή κρυφό Αναλυτικό Πρόγραμμα Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009)

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) 1. Ταυτότητα της Έρευνας Το πρόβλημα του λειτουργικού αναλφαβητισμού στην Κύπρο στις ηλικίες των 12 με 15 χρόνων

Διαβάστε περισσότερα

Το Ελληνικό Εκπαιδευτικό Σύστημα

Το Ελληνικό Εκπαιδευτικό Σύστημα Το Ελληνικό Εκπαιδευτικό Σύστημα Δομή Το Ελληνικό Εκπαιδευτικό Σύστημα διαρθρώνεται σε τρεις διαδοχικές βαθμίδες: την Πρωτοβάθμια, τη Δευτεροβάθμια και την Τριτοβάθμια Εκπαίδευση. Η Εκπαίδευση στην Ελλάδα

Διαβάστε περισσότερα

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Χριστίνα Τσακαρδάνου Εκπαιδευτικός Πανθομολογείται πως η ανάπτυξη του παιδιού ορίζεται τόσο από τα γενετικά χαρακτηριστικά του, όσο και από το πλήθος των ερεθισμάτων που δέχεται

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία της Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης στην Ελλάδα: Το παράδειγμα των Φιλοσοφικών Σχολών

Ιστορία της Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης στην Ελλάδα: Το παράδειγμα των Φιλοσοφικών Σχολών ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ιστορία της Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης στην Ελλάδα: Το παράδειγμα των Φιλοσοφικών Σχολών Ενότητα: Τα Ευρωπαϊκά Πανεπιστήμια ως πρότυπα:

Διαβάστε περισσότερα

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα)

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) 334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) Ιστορικό Σημείωμα γαι την Παιδαγωγική Σχολή Φλώρινας Η Παιδαγωγική Ακαδημία Φλώρινας ιδρύθηκε τον Νοέμβριο του 1941, δηλ. κατά την διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Το αναλυτικό πρόγραμμα και το μάθημα των Θρησκευτικών στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στην Κύπρο σήμερα. Μαίρη Κουτσελίνη Πανεπιστήμιο Κύπρου

Το αναλυτικό πρόγραμμα και το μάθημα των Θρησκευτικών στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στην Κύπρο σήμερα. Μαίρη Κουτσελίνη Πανεπιστήμιο Κύπρου Το αναλυτικό πρόγραμμα και το μάθημα των Θρησκευτικών στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στην Κύπρο σήμερα Μαίρη Κουτσελίνη Πανεπιστήμιο Κύπρου Δομή της εισήγησης Η επίσημη πολιτική της ΕΕ στο θέμα των Θρησκευτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ 2015

ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ 2015 ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ 2015 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α1 α. σχολικό βιβλίο σελίδα 77 «Οι ορεινοί των πλοιοκτητών» β. σχολικό βιβλίο σελίδα 157 «Για τη στέγαση των προσφύγων τηρήθηκε (αυτεπιστασία)»

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες Γραμμές του 2001 των Ηνωμένων Εθνών που αποσκοπούν στην δημιουργία ενός ευνοϊκού περιβάλλοντος για την ανάπτυξη των συνεταιρισμών

Κατευθυντήριες Γραμμές του 2001 των Ηνωμένων Εθνών που αποσκοπούν στην δημιουργία ενός ευνοϊκού περιβάλλοντος για την ανάπτυξη των συνεταιρισμών Κατευθυντήριες Γραμμές του 2001 των Ηνωμένων Εθνών που αποσκοπούν στην δημιουργία ενός ευνοϊκού περιβάλλοντος για την ανάπτυξη των συνεταιρισμών 1 2 Παράρτημα Σχέδιο κατευθυντήριων γραμμών που αποσκοπούν

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΔΕΥΤΕΡΑ 23 ΜΑΪΟΥ 2016 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ (ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ) ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΠΑΛΑΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ)

Διαβάστε περισσότερα

φιλολογικές σελίδες, ιστορία κατεύθυνσης γ λυκείου

φιλολογικές σελίδες, ιστορία κατεύθυνσης γ λυκείου Το προσφυγικό ζήτημα στην Ελλάδα Δ. Η αποζημίωση των Ανταλλάξιμων και η ελληνοτουρκική προσέγγιση (σελ. 160-162) 1. Η αποζημίωση των Ανταλλάξιμων Σύμβαση Ανταλλαγής προβλέπει την αποζημίωση των προσφύγων

Διαβάστε περισσότερα

Το νέο σύστηµα Πανελλαδικών Εξετάσεων

Το νέο σύστηµα Πανελλαδικών Εξετάσεων Το νέο σύστηµα Πανελλαδικών Εξετάσεων Το νέο σύστηµα πρόσβασης των υποψηφίων στην τριτοβάθµια εκπαίδευση, το οποίο θα «εγκαινιάσουν» οι µαθητές που θα φοιτήσουν το Σεπτέµβριο στη Γ Λυκείου, έχει ως εξής:

Διαβάστε περισσότερα

«Η ευρωπαϊκή ταυτότητα του μέλλοντος»

«Η ευρωπαϊκή ταυτότητα του μέλλοντος» «Η ευρωπαϊκή ταυτότητα του μέλλοντος» 1 Είναι σημαντική προϋπόθεση για τη δημοκρατία και το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης η καλλιέργεια της ευρωπαϊκής ταυτότητας δίπλα στις εθνικές ταυτότητες των πολιτών

Διαβάστε περισσότερα

Συγκριτική Ανάλυση των Στοιχείων Η θέση των συµβουλίων στη διάρθρωση του εκπαιδευτικού συστήµατος

Συγκριτική Ανάλυση των Στοιχείων Η θέση των συµβουλίων στη διάρθρωση του εκπαιδευτικού συστήµατος 4. Συγκριτική Ανάλυση των Στοιχείων Από τη σύντοµη επισκόπηση που προηγήθηκε προκύπτει ότι στον ορισµό και στα χαρακτηριστικά ενός συµβουλίου παιδείας που θέσαµε στην αρχή της µελέτης ανταποκρίνονται αρκετά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 11 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 11 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διάλεξη 11 η Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

στις οποίες διαμορφώθηκαν οι ιστορικοί και οι πολιτισμικοί όροι για τη δημοκρατική ισότητα: στη δυτική αντίληψη της ανθρώπινης οντότητας, το παιδί

στις οποίες διαμορφώθηκαν οι ιστορικοί και οι πολιτισμικοί όροι για τη δημοκρατική ισότητα: στη δυτική αντίληψη της ανθρώπινης οντότητας, το παιδί 160 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ Τα δικαιώματα του παιδιού και οι συνέπειες της αναγνώρισής τους σε διεθνές επίπεδο αντιπροσωπεύουν μια τεράστια αλλαγή των αντιλήψεων και των νοοτροπιών για το παιδί, γεγονός που συνοδεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ»

ΒΑΣΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ» ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ, ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΒΑΣΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η Κοινωνική ιάρθρωση: ιαστρωµάτωση, Κινητικότητα, Μετάταξη

Η Κοινωνική ιάρθρωση: ιαστρωµάτωση, Κινητικότητα, Μετάταξη ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΚΑΤΟ Η Κοινωνική ιάρθρωση: ιαστρωµάτωση, Κινητικότητα, Μετάταξη 1. Κοινωνική ιάρθρωση, διαστρωµάτωση, ταξική σύνθεση Ερώτηση ανάπτυξης Nα προσδιορίσετε τους λόγους για τους οποίους οι συγγραφείς

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ III. Αξιολόγηση Τµήµατος από τους Αποφοίτους

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ III. Αξιολόγηση Τµήµατος από τους Αποφοίτους ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ III Αξιολόγηση Τµήµατος από τους Αποφοίτους ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ Το Τµήµα ιαχείρισης Πληροφοριών του Τ.Ε.Ι. ΚΑΒΑΛΑΣ στο πλαίσιο του έργου «Ενίσχυση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΒ Η ΕΛΛΑ Α ΑΠΟ ΤΟ 1914 ΩΣ ΤΟ 1924: η κρίση των πολιτικών θεσµών και η διάλυση του οράµατος της Μεγάλης Ιδέας

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΒ Η ΕΛΛΑ Α ΑΠΟ ΤΟ 1914 ΩΣ ΤΟ 1924: η κρίση των πολιτικών θεσµών και η διάλυση του οράµατος της Μεγάλης Ιδέας ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΒ Η ΕΛΛΑ Α ΑΠΟ ΤΟ 1914 ΩΣ ΤΟ 1924: η κρίση των πολιτικών θεσµών και η διάλυση του οράµατος της Μεγάλης Ιδέας 66 Α. ΚΛΕΙΣΤΕΣ Ή ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ.

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. Η συμβολή της οικογένειας στην άσκηση κοινωνικής πολιτικής είναι μεγάλη και διαχρονική. Η μορφή και το περιεχόμενο, όμως, αυτής της συμβολής

Διαβάστε περισσότερα

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά.

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. Γ. Οι μαθητές και τα Μαθηματικά. Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. ΠΙΝΑΚΑΣ 55 Στάση

Διαβάστε περισσότερα

12 Ο ΕΘΝΙΚΙΣΜΟΣ ΚΑΙ Η ΑΝΟΔΟΣ ΤΗΣ ΑΚΡΟΔΕΞΙΑΣ

12 Ο ΕΘΝΙΚΙΣΜΟΣ ΚΑΙ Η ΑΝΟΔΟΣ ΤΗΣ ΑΚΡΟΔΕΞΙΑΣ Η ελληνική κοινωνία βρίσκεται σε γενικευμένη κρίση. Οικονομική κρίση, που την κάνει να ισορροπεί επικίνδυνα στο χείλος της οικονομικής καταστροφής. Πολιτική κρίση, με την άρση εμπιστοσύνης στα πολιτικά

Διαβάστε περισσότερα

Τάσεις, χαρακτηριστικά, προοπτικές και υποδοχή από την εκπαιδευτική κοινότητα ΣΤΡΟΓΓΥΛΗ ΤΡΑΠΕΖΑ 5 ο Συνέδριο EduPolicies Αθήνα, Σεπτέμβριος 2014

Τάσεις, χαρακτηριστικά, προοπτικές και υποδοχή από την εκπαιδευτική κοινότητα ΣΤΡΟΓΓΥΛΗ ΤΡΑΠΕΖΑ 5 ο Συνέδριο EduPolicies Αθήνα, Σεπτέμβριος 2014 Τάσεις, χαρακτηριστικά, προοπτικές και υποδοχή από την εκπαιδευτική κοινότητα ΣΤΡΟΓΓΥΛΗ ΤΡΑΠΕΖΑ 5 ο Συνέδριο EduPolicies Αθήνα, Σεπτέμβριος 2014 Η διεθνής βιβλιογραφία διαπιστώνει την αντιπαράθεση μεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

Έλληνες, Ευρώπη, κόσμος & εθνική ταυτότητα

Έλληνες, Ευρώπη, κόσμος & εθνική ταυτότητα 02.2016 1 ΤΙ ΠΙΣΤΕΥΟΥΝ ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙ ΕΡΕΥΝΑ - ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ Έλληνες, Ευρώπη, κόσμος & εθνική ταυτότητα Α 2 Περιεχόμενα Ταυτότητα της έρευνας 03 Α ΕΛΛΗΝΕΣ, ΕΥΡΩΠΗ, ΚΟΣΜΟΣ & ΕΘ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ 1.

Διαβάστε περισσότερα

Ασφαλής Χρήση του Διαδικτύου Ο ρόλος της εκπαίδευσης

Ασφαλής Χρήση του Διαδικτύου Ο ρόλος της εκπαίδευσης Διαφάνεια 1 Ασφαλής Χρήση του Διαδικτύου Ο ρόλος της εκπαίδευσης Δρ. Ναλμπάντη Θεοδώρα Σχολική Σύμβουλος Πληροφορικής Θράκης Σελ. 1 από 50 Διαφάνεια 2 Τα παιδιά σήμερα. Κινητό Κονσόλα παιχνιδιού Ποντίκι

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΥΠΑΝΑΠΤΥΞΗΣ : ανέπτυξε τη θεωρία περί «άνισης ανταλλαγής». Η θεωρία του αποτελεί μέρος μιας πιο λεπτομερούς ερμηνείας της μεταπολεμικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: ΚΟΙΝ: ΘΕΜΑ: Προγράμματα για την ενεργό ένταξη Παλιννοστούντων, Αλλοδαπών και Ρομά μαθητών στο Εκπαιδευτικό μας σύστημα

ΠΡΟΣ: ΚΟΙΝ: ΘΕΜΑ: Προγράμματα για την ενεργό ένταξη Παλιννοστούντων, Αλλοδαπών και Ρομά μαθητών στο Εκπαιδευτικό μας σύστημα ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Π.Ε. ΤΜΗΜΑ Α Α. Παπανδρέου 37 151 80 Μαρούσι Πληροφορίες: Α. Κόπτσης Ρ. Γεωργακόπουλος Τηλέφωνα

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Νεοελληνική Ιστορία

Εισαγωγή στη Νεοελληνική Ιστορία ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εισαγωγή στη Νεοελληνική Ιστορία Ενότητα 4η: Φιλική Εταιρεία Ελευθερία Μαντά, Λέκτορας Νεότερης Ελληνικής Ιστορίας Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Η αλματώδης εξέλιξη της τεχνολογίας και η παγκοσμιοποίηση της οικονομίας διαμορφώνουν νέα δεδομένα σε εθνικό, ευρωπαϊκό και διεθνές

Διαβάστε περισσότερα

Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 142 Ι ΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ιάρκεια: 1 διδακτική ώρα Θέµατα: 4 1ο ΣΧΕ ΙΟ Ευνοϊκές συγκυρίες για τον Ελληνισµό κατά τον 18 ο αιώνα Ο Νεοελληνικός ιαφωτισµός

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

Η ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Η ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Η θέση της Πανελλήνιας Ένωσης Καθηγητών Πληροφορικής Επιμέλεια κειμένου: Δ.Σ. ΠΕΚαΠ κατόπιν δημόσιας διαβούλευσης των μελών της Ένωσης από 20/07/2010. Τελική έκδοση κειμένου:

Διαβάστε περισσότερα

Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα

Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα Ενότητα 9: Δημήτριος Σταματόπουλος Τμήμα Βαλκανικών, Σλαβικών και Ανατολικών Σπουδών 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΗΜΟΣΙΩΝ ΑΠΑΝΩΝ: ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΟΙ ΑΠΑΝΕΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΗΜΟΣΙΩΝ ΑΠΑΝΩΝ: ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΟΙ ΑΠΑΝΕΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α ΜΑΘΗΜΑ 8 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΗΜΟΣΙΩΝ ΑΠΑΝΩΝ: ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΟΙ ΑΠΑΝΕΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Οι δαπάνες για την παιδεία στην Ελλάδα αντιπροσωπεύουν το µεγαλύτερο κονδύλιο του προγράµµατος δηµοσίων δαπανών: το 2001

Διαβάστε περισσότερα

(Nοέμβριος 2015) 1. Ταυτότητα της έρευνας

(Nοέμβριος 2015) 1. Ταυτότητα της έρευνας Ανατροφοδότηση από Διευθυντές/Διευθύντριες και εκπαιδευτικούς, σχετικά με τις ενέργειες για στήριξη των παιδιών με αυξημένες πιθανότητες για λειτουργικό αναλφαβητισμό (Nοέμβριος 2015) 1. Ταυτότητα της

Διαβάστε περισσότερα

Ο θεσμός των Ευρωπαϊκών Σχολείων. οργάνωση και λειτουργία

Ο θεσμός των Ευρωπαϊκών Σχολείων. οργάνωση και λειτουργία Ο θεσμός των Ευρωπαϊκών Σχολείων οργάνωση και λειτουργία Μαρία Φουσέκα, φιλόλογος 1 Τα Ευρωπαϊκά Σχολεία είναι επίσημα εκπαιδευτικά ιδρύματα που συστάθηκαν, αρχικά, για τα παιδιά των υπαλλήλων της Ε.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

Συντάχθηκε απο τον/την Άννα Φραγκουδάκη - Τελευταία Ενημέρωση Κυριακή, 26 Σεπτέμβριος :28

Συντάχθηκε απο τον/την Άννα Φραγκουδάκη - Τελευταία Ενημέρωση Κυριακή, 26 Σεπτέμβριος :28 Άννα Φραγκουδάκη Η ευρωπαϊκή ταυτότητα του μέλλοντος (Και το απαραίτητο μεσογειακό περιεχόμενό της) Είναι σημαντική προϋπόθεση για τη δημοκρατία και το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης η καλλιέργεια της ευρωπαϊκής

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Νεοελληνική Ιστορία

Εισαγωγή στη Νεοελληνική Ιστορία ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εισαγωγή στη Νεοελληνική Ιστορία Ενότητα 1η: Εισαγωγή Ελευθερία Μαντά, Λέκτορας Νεότερης Ελληνικής Ιστορίας Ιστορίας και Αρχαιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΗΛ , FAX Αθήνα 28 Μαΐου 2008 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

ΤΗΛ , FAX Αθήνα 28 Μαΐου 2008 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΓΡΑΦΕΙΟ ΥΦΥΠΟΥΡΓΟΥ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ ΤΗΛ. 213.131.3636, 213.131.3605 FAX. 210.3389197 Αθήνα 28 Μαΐου 2008 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ «ΔΗΜΟΤΙΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΟΥ ΣΤΥΛΙΑΝΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ Μάθημα: ΙΣΤΟΡΙΑ Ημερομηνία: 15 Ιουνίου 2015

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΟΥ ΣΤΥΛΙΑΝΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ Μάθημα: ΙΣΤΟΡΙΑ Ημερομηνία: 15 Ιουνίου 2015 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΟΥ ΣΤΥΛΙΑΝΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014-2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 Μάθημα: ΙΣΤΟΡΙΑ Ημερομηνία: 15 Ιουνίου 2015 Τάξη: Γ Γυμνασίου Χρόνος εξέτασης: 2 ώρες Ώρα: 8:00-10:00 π.μ.

Διαβάστε περισσότερα

VII. ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ : ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΕΚΠ/ΚΩΝ ΕΥΚΑΙΡΙΩΝ ΚΑΤΑ ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΑΙ ΦΥΛΟ

VII. ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ : ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΕΚΠ/ΚΩΝ ΕΥΚΑΙΡΙΩΝ ΚΑΤΑ ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΑΙ ΦΥΛΟ VII. ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ : ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΕΚΠ/ΚΩΝ ΕΥΚΑΙΡΙΩΝ ΚΑΤΑ ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΑΙ ΦΥΛΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: 1.0 Αριθµός µαθητών στα σχολεία Πρωτοβάθµιας και ευτεροβάθµιας Εκπαίδευσης 2.0 Τριτοβάθµια Εκπαίδευση 83 Ισότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ: 2012

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ: 2012 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Πειραιάς, 13 Μαρτίου 2014 ΕΡΕΥΝΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ: 2012 Η Ελληνική Στατιστική Αρχή ανακοινώνει τα αποτελέσµατα της Έρευνας Εκπαίδευσης Ενηλίκων,

Διαβάστε περισσότερα

Αναφορά από τη συνάντηση της οµάδας εργασίας της Συµβουλευτικής προς τον ΟΟΣΑ Επιτροπής των Συνδικάτων (TUAC)

Αναφορά από τη συνάντηση της οµάδας εργασίας της Συµβουλευτικής προς τον ΟΟΣΑ Επιτροπής των Συνδικάτων (TUAC) Αναφορά από τη συνάντηση της οµάδας εργασίας της Συµβουλευτικής προς τον ΟΟΣΑ Επιτροπής των Συνδικάτων (TUAC) Πραγµατοποιήθηκε στο Παρίσι, από 13 14/11/08, η συνάντηση της Οµάδας Εργασίας για την εκπαίδευση,

Διαβάστε περισσότερα