Καλαντζής Γιώργος. Άρθρο. «Η εκκοσµίκευση του εκπαιδευτικού συστήµατος ως αποτέλεσµα αµυντικών αναγκών: η οθωµανική περίπτωση»

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Καλαντζής Γιώργος. Άρθρο. «Η εκκοσµίκευση του εκπαιδευτικού συστήµατος ως αποτέλεσµα αµυντικών αναγκών: η οθωµανική περίπτωση»"

Transcript

1 Καλαντζής Γιώργος Άρθρο «Η εκκοσµίκευση του εκπαιδευτικού συστήµατος ως αποτέλεσµα αµυντικών αναγκών: η οθωµανική περίπτωση» (υπό δηµοσίευση στο περιοδικό «Επιστήµες της Αγωγής», τεύχος 2 ο, έτος 2004) Αθήνα, Ιανουάριος 2003

2 Περιεχόµενα Περιεχόµενα...2 Η εκκοσµίκευση του εκπαιδευτικού συστήµατος ως αποτέλεσµα αµυντικών αναγκών: η οθωµανική περίπτωση Το παραδοσιακό οθωµανικό εκπαιδευτικό σύστηµα Οι προσπάθειες εκπαιδευτικής µεταρρύθµισης: από τον Μαχµούτ Β στον Αβδούλ Χαµίτ Η πολιτική των Νεότουρκων Συµπέρασµα...11 Βιβλιογραφία

3 3 Η εκκοσµίκευση του εκπαιδευτικού συστήµατος ως αποτέλεσµα αµυντικών αναγκών: η οθωµανική περίπτωση Το άρθρο µελετά την σχέση µεταξύ των αµυντικών αναγκών και της εκκοσµίκευσης του εκπαιδευτικού συστήµατος της Οθωµανικής Αυτοκρατορίας. Μετά από µια σύντοµη αναφορά στο παραδοσιακό οθωµανικό εκπαιδευτικό σύστηµα όπως διαµορφώθηκε µετά τον 15 ο αιώνα, η µελέτη επικεντρώνεται στις εξελίξεις κυρίως του 19 ου και των αρχών του 20 ου αιώνα. Όπως είναι γνωστό στα πλαίσια της Οθωµανικής Αυτοκρατορίας συνυπήρξαν πολλά διαφορετικά εκπαιδευτικά συστήµατα που εξαρτούσαν την ιδιαίτερη ταυτότητά τους από ποικίλους παράγοντες µε κυριότερο το θρήσκευµα. Στο συγκεκριµένο άρθρο µας ενδιαφέρει κυρίως το εκπαιδευτικό σύστηµα της µουσουλµανικής κοινότητας µέσω του οποίου αναπαραγόταν η οθωµανική ελίτ. Γι αυτό και δεν εξετάζονται τα εκπαιδευτικά συστήµατα των χριστιανικών µειονοτήτων ή των ξένων αποστολών όπως και δεν ενδιαφέρουν περιπτώσεις που συνδέονται µε ειδικές συνθήκες τοπικής αυτονοµίας. Γενικότερα θα πρέπει να έχουµε υπ όψιν µας ότι η Υψηλή Πύλη συνήθως ακολουθούσε µια ιδιότυπη πολιτική αποκέντρωσης παραχωρώντας πολλές αρµοδιότητες και ευθύνες στις τοπικές αρχές. Έτσι δηµιουργούνταν ευνοϊκές συνθήκες για την διατήρηση των τοπικών ιδιαιτεροτήτων και βεβαίως για την διαιώνιση των επιµέρους ταυτοτήτων (θρησκευτικών, πολιτισµικών, εθνοτικών, εθνικών κλπ). 1.1 Το παραδοσιακό οθωµανικό εκπαιδευτικό σύστηµα Στην οθωµανική αντίληψη των πραγµάτων τα σχολεία, τα νοσοκοµεία, τα φιλανθρωπικά ιδρύµατα και γενικότερα το σύνολο των ενεργειών που σήµερα συνθέτουν την έννοια του «κράτους πρόνοιας» θεωρούνταν ως παραπληρωµατικές/συµπληρωµατικές δραστηριότητες της θρησκείας και των µηχανισµών της. Ως εκ τούτου κάθε θρησκευτική κοινότητα ήταν αφ εαυτής υπεύθυνη για την δηµιουργία και την συντήρηση ενός ανάλογου δικτύου κοινωνικής προστασίας καθώς και αναπαραγωγής του αναγκαίου προσωπικού για τη λειτουργία του. Η οικονοµική βάση που επέτρεπε στο µουσουλµανικό ιερατείο όχι µόνο να αυτοσυντηρηθεί αλλά και να αναλάβει αυτή την πληθώρα ρόλων ήταν ο θεσµός των Βακουφίων. Σύµφωνα µε την Μουταφτσίεβα, το Βακούφι µπορεί να οριστεί πολύ γενικά ως το κληροδότηµα µιας δεδοµένης περιουσίας, η οποία ή της οποίας το εισόδηµα έπρεπε να διατίθεται για κοινωφελείς σκοπούς (Μουταφτσίεβα 1990: 148). Το κληροδότηµα αυτό είχε «αιώνιο» χαρακτήρα καθώς ήταν αναπαλλοτρίωτο και δεν µπορούσε να δηµευθεί από τον Σουλτάνο. Γι αυτό και τα βακούφια έφτασαν να αποτελούν το 1/3 των δηµόσιων γαιών. Μέσω λοιπόν του συστήµατος των Βακουφίων το µουσουλµανικό ιερατείο ήλεγχε το παραδοσιακό οθωµανικό εκπαιδευτικό σύστηµα επιβάλλοντας τις δικές του αρχές και στοχεύσεις, διασφαλίζοντας έτσι την ιδεολογική κυριαρχία του. Ο πρώιµος δισυπόστατος χαρακτήρας της µουσουλµανικής εκπαίδευσης συνδέεται µε την επιλογή των Οθωµανών σουλτάνων να στελεχώσουν τις ανώτερες και ανώτατες κρατικές θέσεις µε προερχόµενους από το παιδοµάζωµα «δούλους της Υψηλής Πύλης» και δευτερευόντως µε εκ γενετής µουσουλµάνους. Το Enderun ήταν ο πυρήνας αυτού του εκπαιδευτικού συστήµατος. Λειτουργούσε ως σχολή πολιτικής και διοίκησης. Από τους 60 Μεγάλους Βεζύρηδες της Οθωµανικής Αυτοκρατορίας οι 48 είχαν εκπαιδευθεί στις σχολές του (Demirel & Erdogan 2000: 192). Έτσι υπήρχε ένα ειδικό εκπαιδευτικό σύστηµα µε κύριο στόχο την παραγωγή ικανών και πιστών «δούλων» του Σουλτάνου υπό την επίβλεψή του και ένα

4 διαφορετικό εκπαιδευτικό σύστηµα για τις µουσουλµανικές µάζες µε σκοπό την διδασκαλία της πίστης του Ισλάµ υπό τον έλεγχο των Ulema. Ο θρησκευτικός έλεγχος του εκπαιδευτικού συστήµατος εξασφάλιζε την -σε σηµαντικό βαθµό- µονοπώληση από τους Ulema των ιδεολογικών µηχανισµών του κράτους και τη λειτουργία τους ως των κύριων διαµορφωτών της «κοινής γνώµης». Άλλωστε σύµφωνα µε τη διδασκαλία του σουννιτικού Ισλάµ, οι Ulema είναι οι νόµιµοι και µοναδικοί εκφραστές της ijma, της κοινής συναίνεσης της κοινότητας των πιστών, ενός δηλαδή από τα θεµέλια της ισλαµικής πολιτείας. Η συµµαχία των Ulema µε τους γενιτσάρους δηµιούργησε έναν ισχυρό πόλο εξουσίας, τον µόνο ικανό και νοµιµοποιηµένο από τον Ιερό Νόµο, να ελέγχει ή ακόµα και να ανατρέπει τον Σουλτάνο στο όνοµα της πάση θυσία διατήρησης της Sharia. Η περίπτωση της ανατροπής και της θανάτωσης του Σελίµ Γ είναι ενδεικτική. Ο συγκεκριµένος Σουλτάνος καθαιρέθηκε το 1807 από µια συµµαχία της οποίας ηγούνταν οι Ulema και οι γενίτσαροι µε την αιτιολογία ότι οι µεταρρυθµίσεις που εισήγαγε ήταν παράνοµες διότι συνιστούσαν βίαιη παραβίαση του ιερού νόµου και της παράδοσης. Η κύρια µεταρρυθµιστική του προσπάθεια συνίστατο στην οργάνωση ενός νέου στρατού που ονοµάστηκε Nizam-i Cedit (Νέα Τάξη). Η επιλογή του να εξαπλωθεί η «Νέα Τάξη» και στην περιφέρεια της Αυτοκρατορίας κινητοποίησε τους Γενιτσάρους οι οποίοι συναισθάνθηκαν την απειλή που αντιπροσώπευε για τους ίδιους το νέο σώµα. Μετά την ανατροπή του, το Nizam-i Cedit διαλύθηκε και πολλοί από τους στρατιώτες και τους αξιωµατικούς που ανήκαν σ αυτό σφαγιάστηκαν. Το παραδοσιακό µουσουλµανικό εκπαιδευτικό σύστηµα ήταν οργανωµένο µε βάση την ιεραρχία των Ulema (Ilmiye). Οι δάσκαλοι ονοµάζονταν muallim ή hoca και οι βοηθοί τους kalfa. Στα χωριά το ρόλο του δασκάλου έπαιζε ο τοπικός θρησκευτικός ηγέτης ή κάποιος περιπλανώµενος muallim ή hoca. Τα σχολεία της στοιχειώδους βαθµίδας ονοµάζονταν daru tta lim, muallimhane, mektep και mektephane (Σαρρής: 468). Απευθύνονταν σε µαθητές που είχαν συµπληρώσει το 5ο έτος και λειτουργούσαν ως τµήµατα Βακουφίων, στον περίβολο ή και µέσα στα Τζαµιά διδάσκοντας γραφή, ανάγνωση και το Κοράνι. Ειδικά στα χωριά το κύριο µάθηµα συνίστατο στην αποµνηµόνευση προσευχών και στίχων του Κορανίου. Η πλειοψηφία των κατοίκων των χωριών που γνώριζαν γραφή και ανάγνωση συνήθως την διδασκόταν σε κάποιο δερβίσικο µοναστήρι ή στην κοντινότερη πόλη. Ήταν δε εξαιρετικά σπάνιο να σταλεί κάποιο αγόρι που είχε διακριθεί για την φιλοµάθειά του στην πόλη για να φοιτήσει σε medrese. Η κατάσταση αυτή είχε ως αποτέλεσµα την διατήρηση και σε πολλές περιπτώσεις την όξυνση του πολιτιστικού χάσµατος µεταξύ πόλης και υπαίθρου. Όπως φαίνεται από τη µελέτη των κατάστιχων των Βακουφίων τα σχολεία που λειτουργούσαν στην ύπαιθρο ήταν σπάνια, τουλάχιστον µέχρι τα µέσα του 19 ου αιώνα. Ακόµα όµως και αν υπήρχαν, απευθύνονταν µόνο στα αγόρια και αποσκοπούσαν στην εκµάθηση αποκλειστικά θρησκευτικών γνώσεων. Συναντάµε και εδώ ένα γνώριµο µοτίβο των µεσαιωνικών κοινωνιών. Η πλειοψηφία του πληθυσµού, ειδικά της υπαίθρου, παρέµενε εντελώς αναλφάβητη ή αποκτούσε στοιχειώδεις γνώσεις γραφής και ανάγνωσης ενώ ελάχιστες ήταν οι περιπτώσεις εκείνων που προχωρούσαν σε ανώτερες εκπαιδευτικές βαθµίδες. Όσοι κατόρθωναν να αποφοιτήσουν από τα mektep συνήθως γνώριζαν γραφή και ανάγνωση αλλά η επίσηµη οθωµανική γλώσσα συνέχιζε να είναι ακατανόητη γι αυτούς. Η οθωµανική άρχουσα τάξη ύψωνε εκτός των άλλων και ένα σηµαντικό γλωσσικό φράγµα ώστε να διασφαλίσει τα ταξικά της προνόµια. 4

5 1.2 Οι προσπάθειες εκπαιδευτικής µεταρρύθµισης: από τον Μαχµούτ Β στον Αβδούλ Χαµίτ Το παραδοσιακό οθωµανικό εκπαιδευτικό σύστηµα κατά τα χρόνια της ακµής εξυπηρετούσε τις στοχεύσεις και τις ανάγκες ενός έντονα θεοκρατικού καθεστώτος και ανταποκρινόταν µε επιτυχία στις µεσαιωνικές κοινωνικές δοµές του. Το τέλος των αλλεπάλληλων κατακτήσεων και η προοδευτική κατάρρευση της οθωµανικής στρατιωτικής ισχύος δηµιούργησαν ένα νέο πλαίσιο σχέσεων µε την ύση. Αφενός προέβαλε η ανάγκη εκσυγχρονισµού του στρατού και αφετέρου η αυξανόµενη καπιταλιστική διείσδυση αποδυνάµωσε έτι περαιτέρω την οθωµανική οικονοµία η οποία ακολουθούσε µια πολιτική ελεύθερων εισαγωγών και περιορισµένων εξαγωγών µε στόχο την εσωτερική επάρκεια αγαθών. Ο εκσυγχρονισµός του στρατού νοούνταν ως µεταφορά τεχνογνωσίας -δηλαδή χρήσης και εν µέρει κατασκευής νέων όπλωνκαι µεθόδων οργάνωσης των ενόπλων δυνάµεων. Όµως η δηµιουργία ενός νέου στρατού µε νέα όπλα προϋπέθετε την ύπαρξη και ενός αντίστοιχου ανθρώπινου δυναµικού µε σηµαντικές τεχνικές γνώσεις. Αλλά στις αρχές του 19 ου αιώνα µόλις το 10% του πληθυσµού της Οθωµανικής Αυτοκρατορίας γνώριζε γραφή και ανάγνωση (McCarthy 1997: 157). Αν λάβουµε υπ όψιν µας ότι στο συγκεκριµένο ποσοστό συµπεριλαµβάνονται και οι µη µουσουλµάνοι κάτοικοι της Αυτοκρατορίας, τότε µειώνεται ακόµα περισσότερο το αντίστοιχο ποσοστό των µουσουλµάνων, δηλαδή εκείνων που στελέχωναν αποκλειστικά τη γραφειοκρατία (µε κάποιες εξαιρέσεις) και το στρατό. Την ίδια χρονική περίοδο περίπου το 50% των Άγγλων ανδρών και τα δύο τρίτα των γάλλων ανδρών ήταν σε θέση να διαβάζουν και να γράφουν. Οι ήττες του παραδοσιακού οθωµανικού στρατού από τους Έλληνες «άτακτους» το 1821 σε αντιδιαστολή µε τις επιτυχίες των «τακτικών» του Ιµπραήµ, επίσπευσαν την πραγµατοποίηση δραστικών αλλαγών. Το 1826 ο Μαχµούτ Β εξόντωσε τους Γενίτσαρους και προχώρησε στην οργάνωση ενός νέου συστήµατος στρατιωτικής εκπαίδευσης ώστε να εξεύρει το απαραίτητο ανθρώπινο δυναµικό για την στελέχωση ενός νέου στρατιωτικού σχηµατισµού. Ο νέος στρατός ονοµάστηκε Asakir-i Mansure-i Mhuammediye (=νικηφόροι µε τη βοήθεια του Θεού στρατιώτες του Μωχάµεθ). Η ονοµασία που επιλέχθηκε για το νέου τύπου στράτευµα δεν αποτελεί παρά µια ακόµα έκφανση της αντίφασης που αντανακλά το θεµελιώδες οθωµανικό πρόβληµα: πώς να ενσωµατωθεί η δυτική τεχνολογία και εν µέρει τεχνογνωσία, χωρίς να αλλοιωθούν οι δοµές του Υψηλού κράτους. Στον πυρήνα λοιπόν του κινήµατος εκδυτικισµού, µέρος του οποίου ήταν η δηµιουργία ενός εκκοσµικευµένου εκπαιδευτικού συστήµατος, βρίσκεται η ανάγκη των Οθωµανών για την δηµιουργία ενός στρατού ισχυρού και ικανού να προασπίσει την ακεραιότητα του κράτους και να εγγυηθεί την διαιώνιση των υφισταµένων δοµών εξουσίας. Ως εκ τούτου ο στρατός (καθώς αυτός ήταν ο πρώτος και ταυτοχρόνως ο κυριότερος οθωµανικός θεσµός που κλήθηκε να αντιµετωπίσει επιτυχώς αντίστοιχους θεσµούς της ύσης) και το ανθρώπινο δυναµικό του ειδικά οι αξιωµατικοίκλήθηκαν να αναλάβουν την ευθύνη εκδυτικισµού του οθωµανικού κράτους χωρίς όµως να ανατρέψουν τις υφιστάµενες δοµές εξουσίας της οθωµανικής κοινωνίας. Ο Μαχµούτ Β για να µην προκαλέσει την άµεση αντίδραση των Ulema, επέλεξε ν απευθυνθεί στους αποφοίτους των mektep οι οποίοι δεν επιθυµούσαν ή δεν µπορούσαν να προχωρήσουν στις επόµενες βαθµίδες. ηλαδή σ εκείνους που ούτως ή άλλως θέτονταν εκτός του συστήµατος της θρησκευτικής εκπαίδευσης. Τα σχολεία που ιδρύθηκαν γι αυτό τον σκοπό ονοµάστηκαν Rusdiye και απευθύνονταν σε νέους µεταξύ 12 και 16 ετών. 5

6 Η λειτουργία δύο διαφορετικών εκπαιδευτικών συστηµάτων µε ασύµπτωτες και προοδευτικά ανταγωνιστικές πορείες εξέφρασε µε τον πιο ξεκάθαρο τρόπο αλλά και καλλιέργησε έναν ανάλογο διχασµό της οθωµανικής κοινωνίας καθώς και της οθωµανικής κυρίαρχης τάξης. Καθ όλη τη διάρκεια του 19 ου αιώνα ο ανταγωνισµός µεταξύ του κοσµικού και του θρησκευτικού στοιχείου κατέληγε σε µια συνεχή υποχώρηση του δεύτερου καθώς οι µεταρρυθµίσεις έπληξαν τόσο το οικονοµικό υπόβαθρο των θρησκευτικών ιδρυµάτων όσο και το παραδοσιακό εκπαιδευτικό σύστηµα το οποίο εξασφάλιζε την επιρροή των Ulema στην τεράστια πλειοψηφία του πληθυσµού. Αν και η Sharia προστάτευε την περιουσία των ιδρυµάτων στο διηνεκές, η Υψηλή Πύλη στην προσπάθειά της να βρει νέες πηγές εσόδων, προχώρησε στον καθορισµό ενός ελάχιστου ποσού που αφηνόταν στα Βακούφια ενώ κατάσχεσε το υπόλοιπο υπέρ του πολεµικού ταµείου (Faroqhi 2000: 292). Έτσι η οικονοµική βάση λειτουργίας του θρησκευτικού εκπαιδευτικού συστήµατος άρχισε να καταρρέει. Ήδη από τα µέσα του 19 ου αιώνα οι Ulema που αναζητούσαν ένα υψηλό επίπεδο σπουδών ήταν υποχρεωµένοι να καταφύγουν είτε σε εκκοσµικευµένα ιδρύµατα είτε στο εξωτερικό -όπως έκαναν και κατά την πρώτη περίοδο της Αυτοκρατορίας. Η Faroqhi καταλήγει στο συµπέρασµα ότι «το γεγονός ότι µέχρι σήµερα οι διανοούµενοι µε θρησκευτικά ενδιαφέροντα στην Τουρκία είναι σχετικά σπάνιοι, συνδέεται σε µεγάλο βαθµό µε την απόφαση αυτή του Μαχµούτ Β και των άµεσων διαδόχων του» (Faroqhi 2000: 320). Την ίδια στιγµή όµως που η θρησκευτική παιδεία και οι φορείς της αποδυναµώνονταν, οι Οθωµανοί µονάρχες άρχισαν να προβάλουν τον Πανισλαµισµό ως απάντηση στον ευρωπαϊκό ιµπεριαλισµό. Μέσα σ αυτό το πλαίσιο, οι υποστηρικτές του κοσµικού στοιχείου εξακολουθούσαν πάντα να αποφεύγουν την πλήρη ρήξη µε τους Ulema. Άλλωστε αρκετοί από τους επιφανέστερους εκπροσώπους των µεταρρυθµιστών όπως ο Moustafa Resit, ο Ali και ο Fuat είχαν φοιτήσει σε medrese, άλλοι όπως ο Midhat Pasa -ο εισηγητής του Οθωµανικού Συντάγµατος- ήταν γιος ενός Ulema ενώ άλλοι όπως ο Achmet Cevdet που προχώρησε σε σειρά µεταρρυθµίσεων στο εκπαιδευτικό σύστηµα- ανήκαν στους Ulema. Η ανταλλαγή µιας υψηλής θέσης στην θρησκευτική ιεραρχία µε µια αντίστοιχη της κοσµικής εξουσίας όπως έπραξε ο Achmet Cevdet- συµβολίζει κάτι περισσότερο από το πέρασµα ενός ατόµου από την µια στην άλλη οµάδα νοµής της εξουσίας. είχνει ότι αντίθετα µε ότι συνέβαινε άλλες εποχές, εκείνοι που έλκονταν από την γνώση εγκατέλειπαν το θρησκευτικό στοιχείο προσχωρώντας στο κοσµικό. Κατ αυτό τον τρόπο, οι Ulema στερήθηκαν εν δυνάµει πολύτιµα στελέχη που προτίµησαν να ενταχθούν στον στρατό και την γραφειοκρατία. Σε συνδυασµό µε την γενικότερη απαξίωση των µαθηµάτων που παρείχε το θρησκευτικό εκπαιδευτικό σύστηµα, οι Ulema οδηγήθηκαν σε ολοένα συντηρητικότερες και φανατικότερες θέσεις. Έτσι έγιναν όχι µόνο περισσότερο φανατικοί αλλά και περισσότεροι «λαϊκοί» καθώς συνδέονταν όλο και λιγότερο µε την οθωµανική άρχουσα τάξη και όλο και περισσότερο µε τις κατώτερες κοινωνικοοικονοµικά µουσουλµανικές µάζες. Οι Ulema συνέχιζαν να µονοπωλούν την στοιχειώδη βαθµίδα της εκπαίδευσης µε αποτέλεσµα οι απόφοιτοι αυτής της βαθµίδας να µην είναι σε θέση να παρακολουθήσουν τα µαθήµατα των ανώτερων τεχνικών σχολών. Συγχρόνως το σύστηµα της εκκοσµικευµένης εκπαίδευσης που προωθούσε η πολιτική ηγεσία συναντούσε πολλές δυσκολίες και είχε πολύ αργή εξάπλωση. 6

7 Ως το 1854, σε ολόκληρη την Αυτοκρατορία λειτουργούσαν 60 Rusdiye µε σπουδαστές, ενώ µονάχα στην Κωνσταντινούπολη τα µουσουλµανικά θρησκευτικά σχολεία επιπέδου medrese είχαν µαθητές ενώ στα σχολεία που διατηρούσαν οι αναγνωρισµένες θρησκευτικές µειονότητες (millet) φοιτούσαν µαθητές και των δύο φύλων (Shaw & Shaw 1997: 107). Την ίδια στιγµή όµως οι στρατιωτικές ανάγκες γίνονταν όλο και πιο πιεστικές καθώς οι απειλές εναντίον της Αυτοκρατορίας αυξάνονταν. Η απάντηση στο πρόβληµα της παροχής των αναγκαίων γνώσεων για όσους επιθυµούσαν να ενταχθούν στον οθωµανικό στρατό δόθηκε µε την ίδρυση το 1855 των πρώτων στρατιωτικών Rusdiye. Σύντοµα κάθε ένας από τους στρατούς των επαρχιών διατηρούσε τουλάχιστον ένα Idadi (σχολείο µέσης βαθµίδας) καθώς και έναν αριθµό Rusdiye σχολείων στην περιφέρειά του, αποτελώντας τη µοναδική λύση για όποιον δεν ήθελε ν ακολουθήσει το θρησκευτικό σύστηµα καθώς ακόµα δεν είχαν επεκταθεί τα εκκοσµικευµένα σχολεία που ελέγχονταν από το Υπουργείο Παιδείας. Έτσι οι επαρχιακές δυνάµεις του στρατού έγιναν οι βάσεις για ένα εναλλακτικό στρατιωτικό σύστηµα εκκοσµικευµένης εκπαίδευσης σε πρωτοβάθµιο και σε δευτεροβάθµιο επίπεδο, αρκετά πριν εµφανιστεί το αντίστοιχο πολιτικό. Οι Ulema διαβλέποντας την απειλή που συνιστούσε η ανάπτυξη ενός παράλληλου πρωτοβάθµιου σχολικού δικτύου υπό κρατική εποπτεία επιδίωξαν µε την βοήθεια της µουσουλµανικής κοινής γνώµης να αναγνωριστούν τα mektep ως σχολεία στοιχειώδους εκπαίδευσης και για το νέο εκκοσµικευµένο σύστηµα. Η Υψηλή Πύλη προτίµησε όµως την ανάπτυξη δικών της εκκοσµικευµένων σχολείων, των Sibyan και των Iptidaiye. Οι µεταρρυθµιστές σύντοµα ζήτησαν την βοήθεια ξένων ειδικών µε στόχο την καλύτερη οργάνωση του εκπαιδευτικού συστήµατος. Οι προτάσεις του Jean Victor Duruy (υπουργός Παιδείας της Γαλλίας) αποτέλεσαν την βάση για τον Κανονισµό ηµόσιας Εκπαίδευσης (Maarif-i Umumiye Nizammamesi) του Σύµφωνα µε το νέο νόµο, η βασική εκπαίδευση έγινε υποχρεωτική για όλα τα παιδιά µέχρι την ηλικία των 12 ετών. Καθιερώθηκε η αναλογία ένα Rusdiye σχολείο για κάθε 500 οικογένειες µε ταυτόχρονη πρόβλεψη για ίδρυση ξεχωριστών σχολείων για τα κορίτσια καθώς και για τους µη µουσουλµάνους. Τα σχολεία οργανώθηκαν σε τετράχρονους κύκλους και προσέφεραν µαθήµατα θρησκευτικών, αραβικής, οθωµανικής και περσικής γλώσσας, αριθµητικής, γεωµετρίας, µαθηµατικών, παγκόσµιας και οθωµανικής ιστορίας, γεωγραφίας και τέλος της περισσότερο σηµαντικής τοπικής γλώσσας. Ένα Idadi αναλογούσε σε κάθε οικογένειες. Σε περίπτωση όµως που υπήρχαν αντίστοιχα στρατιωτικά σχολεία δεν ήταν υποχρεωτική η κατασκευή πολιτικών. Η περίοδος φοίτησης ορίστηκε σε 3 χρόνια, η γλώσσα διδασκαλίας ήταν τα οθωµανικά και τα γαλλικά ενώ παρέχονταν µαθήµατα λογικής, οικονοµικών, γεωγραφίας, παγκόσµιας και οθωµανικής ιστορίας, άλγεβρας, αριθµητικής, λογιστικής, µηχανολογίας, φυσικών επιστηµών και χηµείας. Κάθε πρωτεύουσα επαρχίας ήταν υποχρεωµένη να διαθέτει ένα Mekteb-i Sultani (Σχολείο του Σουλτάνου). Όλοι οι απόφοιτοι των Idadi της συγκεκριµένης επαρχίας µπορούσαν να γίνονται δεκτοί σε αυτό αλλά η επιβολή διδάκτρων ευνόησε τις ισχυρότερες οικονοµικά τάξεις παρά την πρόβλεψη απαλλαγής για τους πολύ φτωχούς. ιδάσκονταν αραβικά, περσικά, γαλλικά, οικονοµικά, διεθνές δίκαιο, ιστορία, λογική, µηχανολογία, άλγεβρα, τριγωνοµετρία, γεωµετρία και φυσικές επιστήµες. 7

8 Η πρόβλεψη του προηγούµενου συστήµατος για την κάλυψη του κόστους ίδρυσης και συντήρησης των σχολείων στοιχειώδους εκπαίδευσης από τις τοπικές κοινωνίες εξακολούθησε να ισχύει. Η κεντρική κυβέρνηση κάλυπτε µόνο ένα µέρος από τις ανάγκες των Rusdiye και των Idadi ενώ τα Mekteb-i Sultani χρηµατοδοτούνταν αποκλειστικά από το προσωπικό θησαυροφυλάκιο του Σουλτάνου. Το διδακτικό προσωπικό διοριζόταν από το Υπουργείο Παιδείας και πληρωνόταν από τις τοπικές κοινωνίες ενώ η κεντρική κυβέρνηση διατήρησε τον έλεγχο της ύλης των µαθηµάτων. Όπως συνέβαινε και µε τα αντίστοιχα ιδρύµατα των Ulema, η χωροταξική τοποθέτηση των σχολείων καθόριζε και τη βαρύτητα των διπλωµάτων που έδιναν. Καθώς όλες οι µεταρρυθµίσεις ξεκινούσαν από την Κωνσταντινούπολη και στη συνέχεια εξαπλώνονταν στην περιφέρεια µέσω της εφαρµογής τους στις πρωτεύουσες των επαρχιών, τα σχολεία της πρωτεύουσας θεωρούνταν εκ των προτέρων ως ανώτερα των οµοειδών τους που έδρευαν σε άλλες περιοχές. Η κορωνίδα του συστήµατος αποτελούνταν από τις στρατιωτικές σχολές και δευτερευόντως από εκείνες που αναπαρήγαν την οθωµανική γραφειοκρατία. Βεβαίως µόνο αυτές οι δύο απολάµβαναν το προνόµιο της πλήρους κάλυψης των αναγκών τους από το κρατικό θησαυροφυλάκιο. Οι εκπαιδευτικές µεταρρυθµίσεις του Τανζιµάτ συνάντησαν πολυποίκιλες δυσκολίες που µείωσαν την εµβέλεια και την αποτελεσµατικότητά τους. Συνήθως οι δάσκαλοι απέφευγαν να αναλάβουν υπηρεσία στην ύπαιθρο ενώ υπήρχε σηµαντική έλλειψη βιβλίων. Είναι όµως αξιοσηµείωτο ότι µεταξύ 1867 και 1895 ο αριθµός των εκκοσµικευµένων σχολείων από έφτασε τις (Shaw & Shaw 1997: 112). Πάντως η κεντρική επιδίωξη σχηµατισµού ενός σύγχρονου στρατού εξακολουθούσε να παραµένει απραγµατοποίητη εξαιτίας της εκπαιδευτικής υπανάπτυξης η οποία καθιστούσε ανέφικτη την µαζική παραγωγή κατάλληλα εκπαιδευµένων στελεχών. Όπως σηµείωσε ο Moltke γερµανός ανώτατος αξιωµατικός που είχε αναλάβει την οργάνωση του τουρκικού στρατού σύµφωνα µε τα πρωσσικά πρότυπα- το 1872, «είναι αδύνατο να φανταστεί κανείς το πόσο χαµηλό ήταν το πολιτιστικό επίπεδο στην Ανατολή ένας Τούρκος που γνώριζε ανάγνωση και γραφή θεωρούνταν σπουδαίος επιστήµονας» (Σαρρής: 525). Είναι όµως ενδιαφέρον ότι αυτή ακριβώς η έλλειψη ικανού αριθµού Οθωµανών µε στοιχειώδη εκπαίδευση συµβάδιζε µε µια εντυπωσιακή ανάπτυξη της ανώτερης και ανώτατης στρατιωτικής τεχνικής εκπαίδευσης. ηλαδή η Οθωµανική Αυτοκρατορία αποκτούσε όλο και περισσότερο την ικανότητα να εκπαιδεύσει σύµφωνα µε τα δυτικά πρότυπα αξιωµατικούς αλλά δεν µπορούσε να πράξει το ίδιο για την κρίσιµη µάζα των στρατιωτών και των υπαξιωµατικών. Εάν συνυπολογιστούν µια σειρά παράγοντες, όπως ο σηµαντικός περιορισµός των διαθεσίµων κονδυλίων και άρα η προνοµιακή διάθεσή τους στα ανώτερα επίπεδα, η ούτως ή άλλως προβληµατική σχέση πόλης/υπαίθρου στην οθωµανική κοινωνία, η γενικότερη δυσκολία επικοινωνιών και η απροθυµία εκπαιδευτικών να υπηρετήσουν στις επαρχίες, τότε µπορούµε να υποθέσουµε ότι η εκπαιδευτική µεταρρύθµιση αποτέλεσε κυρίως θέµα των οθωµανικών διοικητικών κέντρων και δευτερευόντως των µικρότερων πόλεων, αφήνοντας στο περιθώριο την ύπαιθρο. Αυτό σηµαίνει ότι οι µεταρρυθµίσεις ουσιαστικά απευθύνθηκαν στους γόνους των τάξεων εκείνων από τις οποίες προέρχονται και οι εµπνευστές τους. Η οθωµανική ελίτ, αποτελούµενη από γραφειοκράτες και στρατιωτικούς, αγωνιώντας για την τύχη της Αυτοκρατορίας και κατά συνέπεια την διατήρηση των προνοµίων της, εξαναγκάστηκε σε µεταρρυθµίσεις οι οποίες όµως δεν κατόρθωσαν να επηρεάσουν την µεγάλη µάζα των µουσουλµάνων. Το αποτέλεσµα ήταν να 8

9 9 ενισχυθεί ακόµα περισσότερο το ταξικό χάσµα µεταξύ της οθωµανικής ελίτ και των µουσουλµανικών µαζών καθώς οι νέοι γραφειοκράτες (memurs) συνειδητοποιώντας την κυρίαρχη θέση τους αφενός λόγω των γνώσεων και αφετέρου λόγω της ασφάλειας που τους παρείχε το Τανζιµάτ έναντι της σουλτανικής αυθαιρεσίας, ανέπτυξαν µια αλαζονική στάση θεωρώντας ότι «µόνο αυτοί ήταν σε θέση να γνωρίζουν τι ήταν καλό για το κράτος και το λαό» (Shaw & Shaw 1997: 113). Ένα ενδιαφέρον στοιχείο επίσης για το πού κατευθύνονταν κυρίως οι γόνοι της οθωµανικής ελίτ αποτελεί η σύγκριση του αριθµού φοιτητών των στρατιωτικών και των «πολιτικών» σχολών. Συνολικά στη στοιχειώδη και στη µέση βαθµίδα το 1895, φοίτησαν µαθητές. Στην ανώτερη εκπαίδευση εκτός της στρατιωτικής, προχώρησαν ενώ ο συνολικός αριθµός φοιτώντων σε όλες τις βαθµίδες της στρατιωτικής εκπαίδευσης ήταν Στα εκπαιδευτικά ιδρύµατα της Αυτοκρατορίας φοιτούσαν το ίδιο έτος, συνολικά µουσουλµάνοι µαθητές (Shaw & Shaw 1997: 113). Εάν συνυπολογιστεί ότι από τους που προχώρησαν στην µη στρατιωτική τριτοβάθµια εκπαίδευση, η συντριπτική πλειοψηφία επέλεξε σχολές οι οποίες λειτουργούσαν ως προθάλαµοι εισαγωγής στους κρατικούς µηχανισµούς, τότε µπορούµε να καταλήξουµε στο συµπέρασµα ότι η οθωµανική ελίτ εξαρτούσε το µέλλον της από την µονοπώληση των κρατικών µηχανισµών, δηλαδή του στρατού και της γραφειοκρατίας. Το γεγονός αυτό δεν είναι βέβαια ανεξήγητο ούτε δείχνει κάποια εγγενή κλίση των νέων µουσουλµάνων. Όπως και στην ελληνική περίπτωση όπου η κύρια κατεύθυνση ήταν οι νοµικές σπουδές, έτσι και στην οθωµανική, συνδέεται µε τις ανάγκες των συγκεκριµένων κοινωνικοπολιτικών µορφωµάτων. Η ευρεία διείσδυση του νέου εκπαιδευτικού συστήµατος προϋπέθετε µια σηµαντική προσπάθεια για την εκλαΐκευση της γραπτής οθωµανικής γλώσσας. Ως τότε η οθωµανική επίσηµη γλώσσα ήταν ακατανόητη για όσους δεν ανήκαν στον κυβερνητικό µηχανισµό. Η προσπάθεια ανακάλυψης της «γνήσιας» τουρκικής γλώσσας και «καθαρισµού» της από τα ξένα στοιχεία κι εδώ µπορούµε να εντοπίσουµε οµοιότητες µε την ελληνική περίπτωση- συµβαδίζει µε την εµφάνιση και την άνοδο του τουρκικού εθνικισµού. Κατά συνέπεια η επιχειρούµενη γλωσσική µεταρρύθµιση δεν εξυπηρετούσε µόνο τον αυτονόητο στόχο ενός εκλαϊκευµένου εκπαιδευτικού συστήµατος αλλά και την δηµιουργία της τουρκικής εθνικής ταυτότητας σύµφωνα µε το εθνικιστικό δόγµα «ένας λαός, µία γλώσσα». Ο Αβδούλ Χαµίτ υιοθέτησε την εκπαιδευτική πολιτική του Τανζιµάτ προχωρώντας στην εξασφάλιση µόνιµων πηγών χρηµατοδότησης του εκκοσµικευµένου σχολικού δικτύου, γεγονός που επέτρεψε την ταχύτερη και ευρύτερη εξάπλωσή του. Στις σχολές του Αβδούλ Χαµίτ εκπαιδεύθηκε η γενιά από την οποία προέρχονται οι οργανωτές του κινήµατος των Νεοτούρκων και οι ιδρυτές της σύγχρονης Τουρκίας. 1.3 Η πολιτική των Νεότουρκων Το 1908 εκδηλώθηκε το στρατιωτικό κίνηµα των Νεότουρκων. Ο διχασµός της οθωµανικής κοινωνίας και της οθωµανικής ελίτ έπαιρνε δραµατική µορφή, ανάλογη µε την κρίση που µάστιζε την Αυτοκρατορία. Εκτός του προϋπάρχοντος προβλήµατος της αντιµετώπισης της δυτικής χριστιανικής τεχνολογικής υπεροχής έµπαινε και το ζήτηµα της δηµιουργίας εθνικής ταυτότητας. Οι εθνικιστές έβλεπαν στους Ulema έναν αντίπαλο του οποίου η επιρροή ήταν ιδιαίτερα αρνητική στην προσπάθειά τους όχι µόνο να εκσυγχρονίσουν το κράτος αλλά και να εκτουρκίσουν τις µουσουλµανικές µάζες, ιδιαίτερα σε µια περίοδο που οι

10 10 Άραβες αποτελούσαν υπηκόους της Αυτοκρατορίας. Για τους εθνικιστές ο εκτουρκισµός της Αυτοκρατορίας ήταν η προϋπόθεση για την διάσωσή της. Ο παντουρκισµός έπαιρνε τη θέση του πανισλαµισµού. Το Ισλάµ είναι εξ αρχής αντίθετο στον εθνικισµό καθώς προάγει ως ενοποιό στοιχείο της κοινότητας την θρησκευτική και όχι την εθνική ένταξη. Με άλλα λόγια οι Νεότουρκοι δεν ήθελαν απλώς να αλλάξουν κάποια στοιχεία του οθωµανικού οικοδοµήµατος αλλά να γκρεµίσουν ένα από τα θεµέλιά του. Ουσιαστικά η Αυτοκρατορία δέχθηκε το αποφασιστικό χτύπηµα από εκείνους ακριβώς που ήθελαν να την διασώσουν. Η επένδυση των απαραίτητων πόρων ώστε να στηριχτούν τα εκπαιδευτικά σχέδια των Νεότουρκων δεν ήταν εφικτή εξαιτίας της χρόνιας οικονοµικής καχεξίας και του αυξανόµενου δηµόσιου χρέους. Εις βάρος ποιων τοµέων έγινε η µεταφορά πόρων της Αυτοκρατορίας προς τους ευρωπαίους δανειστές για την αποπληρωµή των οφειλών της φαίνεται από τη σύγκριση µεταξύ των υπαλλήλων της υπηρεσίας διαχείρισης του δηµόσιου οθωµανικού χρέους και του διδακτικού προσωπικού που υπηρετούσε στα οθωµανικά σχολεία. Το 1913 οι δάσκαλοι σε όλα τα κρατικά σχολεία έφταναν τους ενώ οι υπάλληλοι της υπηρεσίας διαχείρισης το ίδιο έτος ξεπερνούσαν τους (McCarthy 1997: 310). Βέβαια, δεν πρέπει να µας διαφεύγει η πάγια οθωµανική ιεράρχηση σύµφωνα µε την οποία ο εκσυγχρονισµός του στρατού είχε απόλυτη προτεραιότητα. Οι ήττες του τουρκικού στρατού στην σύγκρουση µε την Ιταλία και στη συνέχεια µε τα Βαλκανικά κράτη δεν άφηναν άλλωστε περιθώρια στην οθωµανική ηγεσία. Εκ των πραγµάτων έπρεπε να στρέψει την προσοχή της στην ισχυροποίηση των ενόπλων δυνάµεων. Ο πίνακας (McCarthy 1997: 323) που ακολουθεί δείχνει τις προτεραιότητες των Νεότουρκων, πριν ακόµα συµβούν οι συνεχόµενες στρατιωτικές ήττες του Πίνακας 1 Συγκριτικές δαπάνες Οθωµανικών Υπουργείων, (σε εκατοµµύρια kurus) Εσωτερικών Αστυνοµίας και Χωροφυλακής Οικονοµικών Στρατού και Ναυτικού ηµοσίων Έργων Εκπαίδευσης Εξωτερικού Χρέους Η έκρηξη του πρώτου παγκοσµίου πολέµου και η συνακόλουθη κατάσταση ανάγκης που δηµιουργήθηκε, επέτρεψε στους Νεότουρκους να προχωρήσουν στην υλοποίηση της απόφασής τους για πλήρη ρήξη µε τους Ulema ώστε να εξαλειφθεί και το τελευταίο εµπόδιο για τον εκδυτικισµό της Αυτοκρατορίας. Ιθύνων νους του δραστικού προγράµµατος εκκοσµίκευσης ήταν ο Ziya Gokalp, πρωτοπόρος του τουρκικού εθνικισµού. Το 1915 πρότεινε την πλήρη εκκοσµίκευση των θρησκευτικών δικαστηρίων, σχολείων και θρησκευτικών ιδρυµάτων και τον περιορισµό του Σεϊχουλισλάµη στις καθαρά θρησκευτικές λειτουργίες του. Ως το 1917 η νεοτουρκική κυβέρνηση είχε προχωρήσει στην υλοποίηση αυτού του προγράµµατος λαµβάνοντας µια σειρά αποφασιστικών πρωτοβουλιών. Με νόµο του 1913 ο έλεγχος της στοιχειώδους εκπαίδευσης πέρασε στο Υπουργείο Παιδείας και έτσι για πρώτη φορά από την ίδρυση του οθωµανικού κράτους οι Ulema απώλεσαν την καθοριστική τους επιρροή στα πρωτοβάθµια σχολεία και κατά συνέπεια τους όρους αναπαραγωγής της ταξικής τους θέσης και διάδοσης της ιδεολογίας τους.

11 11 ιορίστηκαν αµέσως διευθυντές µε στόχο την ευθυγράµµιση των προγραµµάτων και µεθόδων διδασκαλίας των θρησκευτικών µε τα εκκοσµικευµένα σχολεία. Η διαχείριση των εσόδων των Βακουφίων καθώς και των ιδρυµάτων που χρηµατοδοτούνταν από αυτά (σχολεία, τζαµιά κλπ) πέρασε στον έλεγχο του Τµήµατος ωρεών το οποίο συστάθηκε στο Υπουργείο Οικονοµικών. Το πλεόνασµα που προέκυπτε καταθέτονταν στο Αυτοκρατορικό Θησαυροφυλάκιο, οπότε η κυβέρνηση µπορούσε να το διαθέσει κατά βούληση και χωρίς καµία δέσµευση. Τα θρησκευτικά δικαστήρια τέθηκαν υπό τον έλεγχο του Υπουργείου ικαιοσύνης, οι ιεροδικαστές αναγνωρίστηκαν ως επίσηµοι κρατικοί αξιωµατούχοι και οι αποφάσεις τους υπόκεινταν εφ εξής σε έφεση στα κρατικά ικαστήρια. Συγχρόνως τέθηκε σε ισχύ ένα αστικό οικογενειακό δίκαιο. Το Ισλάµ διατήρησε τη θέση του ως επίσηµης θρησκείας της Αυτοκρατορίας αλλά υπό τον έλεγχο του κράτους. 1.4 Συµπέρασµα Η εκκοσµικευµένη και µαζική εκπαίδευση εµφανίστηκε στην Ευρώπη ως ένα από τα αποτελέσµατα της βιοµηχανικής επανάστασης. Τα εργοστάσια είχαν ανάγκη εργατών µε ένα ελάχιστο όριο γνώσεων απαραίτητων στην παραγωγική διαδικασία. Το κράτος ανέλαβε να καλύψει το κόστος της µαζικής εκπαίδευσης µε ορισµένες εξαιρέσεις- ώστε να βοηθήσει την βιοµηχανική ανάπτυξη. Στην Οθωµανική Αυτοκρατορία δεν παρατηρούµε µια ανάλογη ή παρεµφερή διαδικασία. Η εκκοσµικευµένη και µαζική εκπαίδευση αποτέλεσε πρωτίστως έργο του στρατού µε στόχο την προώθηση ενός ιδιότυπου και ανολοκλήρωτου εν τέλειεκδυτικισµού. Θα µπορούσε µάλιστα, να µιλήσει κάποιος για εκδυτικισµό à la carte. Στόχος παρέµενε πάντοτε η διάσωση του Υψηλού Κράτους ως απαραίτητης προϋπόθεσης για την διαφύλαξη της προνοµιακής θέσης των στρατιωτικών και των γραφειοκρατών στην οθωµανική κοινωνική δοµή. Το πρώτο και ουσιαστικότερο πρόβληµα που αντιµετώπισε η οθωµανική ελίτ συνίστατο στην βελτίωση της αµυντικής ικανότητας της Αυτοκρατορίας, µε την ταυτόχρονη διατήρηση των κοινωνικών δοµών οι οποίες όµως είχαν διττή φύση: ήταν συγχρόνως και η πραγµατική αιτία της κρατικής αδυναµίας αλλά και η εγγύηση των προνοµίων της κυρίαρχης τάξης. Ως εκ τούτου εξηγούνται οι διαρκείς αντιφάσεις του εκσυγχρονισµού οθωµανικού τύπου ως επιµέρους εκφάνσεις αυτού του κεντρικού προβλήµατος. Καθώς η οθωµανική ελίτ δεν είχε τη δύναµη ή τη θέληση να λύσει αυτό το πρόβληµα προέκρινε την δηµιουργία παράλληλων θεσµών µε αποτέλεσµα να χτιστεί µια δεύτερη πραγµατικότητα, δίπλα στην παραδοσιακή. Κατ αυτόν τον τρόπο κατέστη αναπόφευκτος ο διχασµός της οθωµανικής κοινωνίας µεταξύ µιας δυτικότροπης αριστοκρατίας συγκεντρωµένης στις πόλεις και µιας παραδοσιακής µουσουλµανικής πλειοψηφίας παρούσης παντού και ιδιαίτερα στην ύπαιθρο. Έτσι ενώ στη ύση, ο δισυπόστατος χαρακτήρας του εκπαιδευτικού θεσµού συνδέεται µε τον ταξικό διαχωρισµό αστών/προλετάριων στην Οθωµανική Αυτοκρατορία συνέχισε να εκφράζει ελλείψει µουσουλµανικής αστικής τάξης- τον διαχωρισµό µεταξύ εκείνων που ανήκαν στον κρατικό µηχανισµό (στρατιωτικοί και γραφειοκράτες) και των υπολοίπων. Η µόνη διαφοροποίηση της κυρίαρχης τάξης σε σχέση µε το παρελθόν συνίστατο στην αναγκαία αποβολή των Ulema. Μπορούµε λοιπόν να καταλήξουµε στα ακόλουθα χαρακτηριστικά των µεταρρυθµίσεων του οθωµανικού εκπαιδευτικού συστήµατος: 1. Η εισαγωγή ενός εκκοσµικευµένου εκπαιδευτικού συστήµατος προκλήθηκε από την ανάγκη του στρατού και της γραφειοκρατίας να αποκτήσουν στελέχη

12 12 που ν ανταποκρίνονται στα δυτικά πρότυπα ώστε να διασώσουν την ακεραιότητα του Υψηλού Κράτους και των δοµών του, πράγµα που διασφάλιζε την δική τους προνοµιακή θέση. 2. Το εκκοσµικευµένο εκπαιδευτικό σύστηµα χρησίµευσε και ως µέσο ανάπτυξης και διάδοσης του τουρκικού εθνικισµού -δηλαδή κατασκευής εθνικής ταυτότητας- σε πληθυσµούς που αυτοπροσδιορίζονταν µε σχεδόν αποκλειστικό κριτήριο την θρησκευτική τους ένταξη. Άρα ο βαθµός διείσδυσής του συνδέεται µε το θεµελιώδες ζήτηµα -για την πολιτική των Νεοτούρκων και του Κεµάλ Ατατούρκ- της «εθνικοποίησης» των µουσουλµάνων χωρικών και της πολιτιστικής ενοποίησης της Αυτοκρατορίας. Γι αυτό και ουσιαστικά δεν απευθύνθηκε ποτέ στους µη µουσουλµανικούς πληθυσµούς της Αυτοκρατορίας. 3. Η πλειοψηφία των Ulema αντέδρασε σταθερά στην διείσδυση του εκκοσµικευµένου εκπαιδευτικού συστήµατος. Έτσι αποτέλεσε τον κύριο αντίπαλο του στρατού και της γραφειοκρατίας στην προσπάθειά τους να δηµιουργήσουν ένα εθνικό κράτος. 4. Η ανυπαρξία µιας µουσουλµανικής/τουρκικής εθνικής αστικής τάξης επέτρεψε στον στρατό κυρίως- και τη γραφειοκρατία να παίξουν αυτοί το ρόλο της, γεγονός που επηρέασε γενικότερα το µοντέλο και την εξελικτική πορεία του εκσυγχρονισµού οθωµανικού/τουρκικού τύπου. Φαίνεται λοιπόν µε την αναγκαία αφαίρεση- ότι ενώ στη ύση τα σχολεία δηµιουργήθηκαν για να παράγουν εργάτες, στην Οθωµανική Αυτοκρατορία ιδρύθηκαν για να παράγουν στρατιώτες. Η εκκοσµίκευση του εκπαιδευτικού συστήµατος προέκυψε έτσι ως αναγκαία προϋπόθεση της ανάγκης εκσυγχρονισµού του Οθωµανικού στρατού. Κατ αυτόν τον τρόπο, ο στρατός εµφανίστηκε ως η αιχµή της προόδου και του εκδυτικισµού την ίδια στιγµή που εξακολουθούσε να λειτουργεί ως αποτελεσµατικός φύλακας των οθωµανικών δοµών. Σ αυτή την θεµελιώδη επιλογή θα πρέπει να αναζητηθεί ένα µέρος της εξήγησης για την σηµερινή θέση του στρατού στην Τουρκία. Βεβαίως στην εποχή του µαζικού βιοµηχανικού πολέµου και της ολοένα µεγαλύτερης εµπλοκής της τεχνολογίας δεν είναι δύσκολο να εξηγηθεί ο κρίσιµος ρόλος που παίζει το γενικότερο µορφωτικό επίπεδο των στρατιωτικών στελεχών όλων των βαθµίδων στην τελική έκβαση µιας πολεµικής προσπάθειας. Είναι γνωστό ότι ένας από τους παράγοντες µείωσης της δύναµης και της αποτελεσµατικότητας του Αιγυπτιακού Στρατού κατά τον σχετικά πρόσφατο πόλεµο µε το Ισραήλ ήταν τα υψηλά επίπεδα αναλφαβητισµού των Αιγυπτίων στρατιωτών. Γενικότερα πάντως θα µπορούσαµε να υποστηρίξουµε ότι η οθωµανική περίπτωση αποδεικνύει ότι οι εκπαιδευτικές µεταρρυθµίσεις µπορούν να προέρχονται από τις αµυντικές και όχι τις οικονοµικές ανάγκες ενός κρατικού σχηµατισµού. Το ερώτηµα που τίθεται ως εκ τούτου υπό διερεύνηση είναι σε ποιο µέτρο το οθωµανικό µοντέλο µπορεί να χρησιµεύσει και για την κατανόηση άλλων παραπλήσιων φαινοµένων. Σηµείωση Το άρθρο στηρίζεται εν µέρει στην ιδακτορική ιατριβή του συγγραφέα, Οι παράγοντες διαµόρφωσης της εκπαιδευτικής πολιτικής του ελληνικού κράτους για τους µουσουλµάνους της υτικής Θράκης, Ρέθυµνο 2002.

13 Βιβλιογραφία 1. Alexandris, A. (1995): The Greek Census of Anatolia and Thrace ( ): A contribution to Ottoman Historical Demography. In Ottoman Greeks in the Age of Nationalism. Princeton: The Darwin Press 2. Demirel, Ο., Erdogan, Ι. (2000): Educational system in Turkey. Ιn Educational systems of Balkan countries: issues and trends. Θεσσαλονίκη: Αφοι Κυριακίδη 3. Faroqhi, S. (2000): Κουλτούρα και καθηµερινή ζωή στην Οθωµανική Αυτοκρατορία. Αθήνα: Εξάντας 4. Inalcik, Η. (1995): Η Οθωµανική Αυτοκρατορία. Αθήνα: Αλεξάνδρεια 5. Karpat, K. (1985): Ottoman Population University of Wisconsin Press 6. Mardin, S. (2000): The genesis of young Ottoman Thought. Syracuse University Press 7. McCarthy, J. (1997): The Ottoman Turks. London and New York: Longman 8. Shaw, S (2000): History of the Ottoman Empire and Modern Turkey, v.i. Cambridge University Press 9. Shaw, S. & Shaw, E. (1997): History of the Ottoman Empire, v.ii. Cambridge University Press 10. Sonel, S.A. (2001): The Modernization of Public Education in the Ottoman Empire: : Islamization, Autocracy and Discipline. Brill Academic Publishers 11. Winter, M. (1984): The Modernization of Education in Kemalist Turkey. In, Ataturk and the Modernization of Turkey, edited by Landau, J.M. Colorado: Westview Press 12. Μουταφτσίεβα, Β. (1990): Αγροτικές Σχέσεις στην Οθωµανική Αυτοκρατορία (15 ος 16 ος αιώνας). Αθήνα: Πορεία 13. Σαρρής, Ν.: Οσµανική Πραγµατικότητα, τ.1. 13

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα

Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα Ενότητα 5: Δημήτριος Σταματόπουλος Τμήμα Βαλκανικών, Σλαβικών και Ανατολικών Σπουδών 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ 2015

ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ 2015 ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ 2015 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α1 α. σχολικό βιβλίο σελίδα 77 «Οι ορεινοί των πλοιοκτητών» β. σχολικό βιβλίο σελίδα 157 «Για τη στέγαση των προσφύγων τηρήθηκε (αυτεπιστασία)»

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 142 Ι ΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ιάρκεια: 1 διδακτική ώρα Θέµατα: 4 1ο ΣΧΕ ΙΟ Ευνοϊκές συγκυρίες για τον Ελληνισµό κατά τον 18 ο αιώνα Ο Νεοελληνικός ιαφωτισµός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης 2 η εργασία 2012 13 ΘΕΜΑ: «Στις παραμονές της λεγόμενης βιομηχανικής επανάστασης,

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο 1 Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ο ενιαίος ευρωπαϊκός χώρος αποτελεί ήδη πεδίο δραστηριότητας, αλλά και ανταγωνισμού των γλωσσών. Από την εποχή της ίδρυσης

Διαβάστε περισσότερα

αρχεία Πηγεσ γνωσησ, Πηγεσ μνημησ Τα αρχεία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας

αρχεία Πηγεσ γνωσησ, Πηγεσ μνημησ Τα αρχεία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας αρχεία Πηγεσ γνωσησ, Πηγεσ μνημησ Τα αρχεία της 11 Οθωμανικής Αυτοκρατορίας ΗΟθωμανική Αυτοκρατορία ήταν μια ισλαμική αυτοκρατορία των πρώιμων νεότερων και των νεότερων χρόνων (14ος-αρχές 20ού αιώνα),

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Νάντια Παπαπαναγιωτάκη

Νάντια Παπαπαναγιωτάκη Νάντια Παπαπαναγιωτάκη Στην ένταξη µε πάνε σαράντα κύµατα Οι περιοχές στις οποίες δραστηριοποιηθήκαµε από τον Νοέµβριο µέχρι σήµερα ήταν τα Άνω Λιόσια, το Ζεφύρι, το Ίλιον και οι Αχαρνές µε έντεκα (11)

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΕΒΡΑΙΚΟΙ ΤΟΠΟΙ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ»

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΕΒΡΑΙΚΟΙ ΤΟΠΟΙ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ» 1 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΕΒΡΑΙΚΟΙ ΤΟΠΟΙ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ» ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΗΣ ΕΒΡΑΙΚΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΟΙ ΣΧΟΛΕΣ «ΓΚΑΤΕΝΙΟ» ΚΑΙ «ΤΑΛΜΟΥΝΤ ΤΟΡΑ ΧΑΓΚΑΔΟΛ» ΩΣ ΧΩΡΟΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΩΝ ΕΒΡΑΙΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της. Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς

Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της. Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς εκδόθηκε η ακόλουθη ανακοίνωση µε αφορµή την τροπολογία που κατέθεσε ο ευρωβουλευτής της

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Η σύγχρονη εποχή χαρακτηρίζεται από την ένταξη της επιστημονικής γνώσης στη διαδικασία ανάπτυξης προϊόντων. Η έρευνα ενσωματώνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΩΝ ΓΕΝΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΩΝ ΓΕΝΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΩΝ ΓΕΝΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Εισαγωγή Στο κεφάλαιο αυτό περιγράφεται το σύστηµα των Γενικών Εξετάσεων για την εισαγωγή στην τριτοβάθµια εκπαίδευση το οποίο ίσχυσε την περίοδο 1983-1999 και

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΕΙΣΑΓΩΓΗ : ΣΥΝΟΨΗ ΥΠΑΡΧΟΥΣΑΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ

Β. ΕΙΣΑΓΩΓΗ : ΣΥΝΟΨΗ ΥΠΑΡΧΟΥΣΑΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ Μέτρο 3.1: Ενθάρρυνση Επιχειρηματικής Δράσης (Ενέργεια 3.1.1) Β. ΕΙΣΑΓΩΓΗ : ΣΥΝΟΨΗ ΥΠΑΡΧΟΥΣΑΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ Η ελληνική εκπαίδευση δεν έχει δώσει, μέχρι σήμερα την απαιτούμενη βαρύτητα στα θέματα απασχόλησης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Κατάλογος διευκρινιστικού υλικού..................................... 18 Πρόλογος....................................................... 27 Ευχαριστίες......................................................

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΠΑ.Λ. (ΟΜΑ Α Β ) 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΠΑ.Λ. (ΟΜΑ Α Β ) 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΠΑ.Λ. (ΟΜΑ Α Β ) 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α1 ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ Να δώσετε το περιεχόµενο των παρακάτω διεθνών συµφωνιών: α. Συνθήκη του Αγίου Στεφάνου (1878) β. Σύµφωνο Μολότοφ Ρίµπεντροπ (1939) γ. Συνθήκη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΠ11 ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Βυζάντιο και Χριστιανισμός: η δυναμική της θρησκείας στον καθορισμό της φυσιογνωμίας της αυτοκρατορίας και των

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ 556 3 Ο ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ Ματούλας Γεώργιος άσκαλος Σ Ευξινούπολης

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 77Α / 2002

Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 77Α / 2002 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 25/06/2002 ΑΠ: 1143Α Ταχ. /νση: ΟΜΗΡΟΥ 8 105 64 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 33.52.604-605 FAX: 33.52.617 Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 77Α / 2002 Η Αρχή Προστασίας

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού

Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού Ενότητα 3: Ιστορική Ανασκόπηση των Ισλαμικών Αυτοκρατοριών Δημήτριος Σταματόπουλος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Να δώσετε το περιεχόμενο των ακόλουθων όρων: επάλληλα δικαιώματα επί της γης, εκδοτικό δικαίωμα, Μεγάλη Ιδέα.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Να δώσετε το περιεχόμενο των ακόλουθων όρων: επάλληλα δικαιώματα επί της γης, εκδοτικό δικαίωμα, Μεγάλη Ιδέα. ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ /Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 6/9/2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Να δώσετε το περιεχόμενο των ακόλουθων όρων: επάλληλα δικαιώματα επί της γης, εκδοτικό δικαίωμα, Μεγάλη Ιδέα. (ΜΟΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση σχετικά με τη λειτουργία του προγράμματος Ενισχυτικής Διδασκαλίας (Ε.Δ.)

Έκθεση σχετικά με τη λειτουργία του προγράμματος Ενισχυτικής Διδασκαλίας (Ε.Δ.) Έκθεση σχετικά με τη λειτουργία του προγράμματος Ενισχυτικής Διδασκαλίας (Ε.Δ.) Σχολείο:. Ημερομηνία:. 1. Ποσοτικά δεδομένα Πρόκειται για τον αριθμό των διδακτικών που πραγματοποιήθηκαν ανά τμήμα και ανά

Διαβάστε περισσότερα

VII. ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ : ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΕΚΠ/ΚΩΝ ΕΥΚΑΙΡΙΩΝ ΚΑΤΑ ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΑΙ ΦΥΛΟ

VII. ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ : ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΕΚΠ/ΚΩΝ ΕΥΚΑΙΡΙΩΝ ΚΑΤΑ ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΑΙ ΦΥΛΟ VII. ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ : ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΕΚΠ/ΚΩΝ ΕΥΚΑΙΡΙΩΝ ΚΑΤΑ ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΑΙ ΦΥΛΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: 1.0 Αριθµός µαθητών στα σχολεία Πρωτοβάθµιας και ευτεροβάθµιας Εκπαίδευσης 2.0 Τριτοβάθµια Εκπαίδευση 83 Ισότητα

Διαβάστε περισσότερα

β) το µοναδικό «κριτήριο» διορισµού πολύτεκνου οικονοµολόγου σε ηµόσιο Σχολείο και µάλιστα της επιλογής του είναι ΜΟΝΟΝ η υποβολή σχετικής

β) το µοναδικό «κριτήριο» διορισµού πολύτεκνου οικονοµολόγου σε ηµόσιο Σχολείο και µάλιστα της επιλογής του είναι ΜΟΝΟΝ η υποβολή σχετικής ΟΤΑΝ Η ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΕΥΗΜΕΡΙΑΣ ΤΩΝ ΛΙΓΩΝ ΕΧΕΙ ΩΣ ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΤΗ ΜΕΙΩΣΗ ΤΗΣ ΕΥΗΜΕΡΙΑΣ ΤΩΝ ΠΟΛΛΩΝ Α) ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ Με αφορµή την ανακοίνωση των µεταθέσεων του 2009 στον κλάδο των οικονοµολόγων

Διαβάστε περισσότερα

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα)

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) 334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) Ιστορικό Σημείωμα γαι την Παιδαγωγική Σχολή Φλώρινας Η Παιδαγωγική Ακαδημία Φλώρινας ιδρύθηκε τον Νοέμβριο του 1941, δηλ. κατά την διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Η δια βίου μάθηση ως εκπαιδευτική πολιτική: κρίσιμα ζητήματα και προτάσεις

Η δια βίου μάθηση ως εκπαιδευτική πολιτική: κρίσιμα ζητήματα και προτάσεις LOGO Γεωτεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας Παράρτημα Ανατολικής Μακεδονίας Σέρρες, 17/10/2010 Η δια βίου μάθηση ως εκπαιδευτική πολιτική: κρίσιμα ζητήματα και προτάσεις Δρ. Γεώργιος A. Κουλαουζίδης Μαθηματικός

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

Χωροταξικός Σχεδιασμός της Ανώτατης Εκπαίδευσης

Χωροταξικός Σχεδιασμός της Ανώτατης Εκπαίδευσης Χωροταξικός Σχεδιασμός της Ανώτατης Εκπαίδευσης (Εισήγηση προς την ΟΣΕΠ ΤΕΙ) ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ Η «άναρχη» ανάπτυξη της Ανώτατης Εκπαίδευσης τα τελευταία χρόνια κυρίως λόγω της ίδρυσης νέων τμημάτων, παραρτημάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΤΙΚΟ 1997-2010. Οδηγός σπουδών ΑΜΠΑΤΖΙΔΗ. φροντιστήρια 2010-2011 ΘΕΤΙΚΗ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ

ΘΕΤΙΚΟ 1997-2010. Οδηγός σπουδών ΑΜΠΑΤΖΙΔΗ. φροντιστήρια 2010-2011 ΘΕΤΙΚΗ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΘΕΤΙΚΟ φροντιστήρια ΑΜΠΑΤΖΙΔΗ ΘΕΤΙΚΗ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Οδηγός σπουδών 2010-2011 1997-2010 Δηµιουργικά χρόνια, χρόνια ποιοτικής υπεροχής στη Δυτική Θεσσαλονίκη, χρόνια προσωπικής φροντίδας

Διαβάστε περισσότερα

Η στρατηγική πολύ µικρής κρατικής δύναµης: Η περίπτωση της Κύπρου

Η στρατηγική πολύ µικρής κρατικής δύναµης: Η περίπτωση της Κύπρου 1 Η στρατηγική πολύ µικρής κρατικής δύναµης: Η περίπτωση της Κύπρου Στο διεθνές σύστηµα δεν υπάρχουν µόνο οι µεγάλες δυνάµεις αλλά επίσης υπάρχουν µεσαίες, µικρές ή και πολύ µικρές δυνάµεις. Βέβαια η διαµόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. 2. Τι περιλαμβάνει ο στενός και τι ο ευρύτερος δημόσιος τομέας και με βάση ποια λογική γίνεται ο διαχωρισμός μεταξύ τους;

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. 2. Τι περιλαμβάνει ο στενός και τι ο ευρύτερος δημόσιος τομέας και με βάση ποια λογική γίνεται ο διαχωρισμός μεταξύ τους; Μάθημα: Εισαγωγή στα δημόσια οικονομικά Διδάσκουσα: Καθηγήτρια Μαρία Καραμεσίνη Οι παρακάτω ερωτήσεις είναι οργανωτικές του διαβάσματος. Τα θέματα των εξετάσεων δεν εξαντλούνται σε αυτές, αλλά περιλαμβάνουν

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Δια βίου Εκπαίδευση και διάγνωση επιμορφωτικών αναγκών: Μια σχεδιασμένη παρέμβαση για την ενίσχυση των δυνάμεων της εργασίας H ΔΒΜ προϋποθέτειτοστρατηγικόσχεδιασμό,

Διαβάστε περισσότερα

European Year of Citizens 2013 Alliance

European Year of Citizens 2013 Alliance European Year of Citizens 2013 Alliance MANIFESTO Η ενεργός συμμετοχή του ευρωπαίου πολίτη είναι άμεσα συνδεδεμένη με την επιδίωξη των Ευρωπαϊκών συλλογικών στόχων και αξιών που προβλέπονται στις Συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

Θα αποτελέσει η Κροατία το 28 ο μέλος της Ε.Ε.;

Θα αποτελέσει η Κροατία το 28 ο μέλος της Ε.Ε.; 1 Ενημερωτικό Σημείωμα # 04 / Απρίλιος 2011 Θα αποτελέσει η Κροατία το 28 ο μέλος της Ε.Ε.; της Σύλβιας Ράντου M.Sc. στις Ευρωπαϊκές Σπουδές Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, Δόκιμης Ερευνήτριας Κ.Ε.ΔΙΑ.

Διαβάστε περισσότερα

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ.

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. Η συμβολή της οικογένειας στην άσκηση κοινωνικής πολιτικής είναι μεγάλη και διαχρονική. Η μορφή και το περιεχόμενο, όμως, αυτής της συμβολής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Σε αυτή την ενότητα θα συνοψίσουµε τα σηµαντικότερα συµπεράσµατα που προκύπτουν από τις αναλύσεις που παρουσιάστηκαν παραπάνω και θα δοθούν κάποιες προτάσεις. 5.1 Συζήτηση Αντιµετωπίζουµε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 Σπουδαστήριο Νεοελληνικής Γλώσσας ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΛΟΓΟΥ Δραγάτση 8, Πλατεία Κοραή, Πειραιάς Ιερεμίου Πατριάρχου 45, Αμπελόκηποι 6934522273 info@neoellinikiglossa.gr

Διαβάστε περισσότερα

Με ιδιαίτερη χαρά και συγκίνηση διοργανώνουμε τη σημερινή εκδήλωση, για να τιμήσουμε τα 100 χρόνια ζωής της Αεροπορίας Στρατού.

Με ιδιαίτερη χαρά και συγκίνηση διοργανώνουμε τη σημερινή εκδήλωση, για να τιμήσουμε τα 100 χρόνια ζωής της Αεροπορίας Στρατού. Κυρίες και Κύριοι, Με ιδιαίτερη χαρά και συγκίνηση διοργανώνουμε τη σημερινή εκδήλωση, για να τιμήσουμε τα 100 χρόνια ζωής της Αεροπορίας Στρατού. Όταν το 1912 δειλά συγκροτείτο ο πρώτος αεροπορικός στόλος

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1. Οι ευρωπαϊκές κοινωνίες σε κίνηση, οι αυτοκρατορίες σε κρίση (δεύτερο μισό 18ου αρχές 19ου αιώνα) Κεφάλαιο 2

Κεφάλαιο 1. Οι ευρωπαϊκές κοινωνίες σε κίνηση, οι αυτοκρατορίες σε κρίση (δεύτερο μισό 18ου αρχές 19ου αιώνα) Κεφάλαιο 2 δεύτερο μισό 18ου αρχές 19ου αιώνα Κεφάλαιο 1 Οι ευρωπαϊκές κοινωνίες σε κίνηση, οι αυτοκρατορίες σε κρίση (δεύτερο μισό 18ου αρχές 19ου αιώνα) Κεφάλαιο 2 Η παρακμή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και οι

Διαβάστε περισσότερα

Εικονογραφία. Μιχαήλ Βόδας Σούτσος Μεγάλος Διερµηνέας και ηγεµόνας της Μολδαβίας Dupré Louis, 1820

Εικονογραφία. Μιχαήλ Βόδας Σούτσος Μεγάλος Διερµηνέας και ηγεµόνας της Μολδαβίας Dupré Louis, 1820 Φαναριώτες Ονοµασία που δόθηκε στα µέλη της παλαιάς βυζαντινής αριστοκρατίας (µεταξύ εκείνων που δεν διέφυγαν στη Δύση ή δεν εξισλαµίσθηκαν) και σε εµπόρους από τις περιοχές του Πόντου, της Ανατολίας (:

Διαβάστε περισσότερα

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ.

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ. 2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες Έχει παρατηρηθεί ότι δεν υπάρχει σαφής αντίληψη της σηµασίας του όρου "διοίκηση ή management επιχειρήσεων", ακόµη κι από άτοµα που

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή Εργασία. Η στάση των Ελλήνων καταναλωτών έναντι των προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας και των σούπερ μάρκετ

Πτυχιακή Εργασία. Η στάση των Ελλήνων καταναλωτών έναντι των προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας και των σούπερ μάρκετ Πτυχιακή Εργασία Η στάση των Ελλήνων καταναλωτών έναντι των προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας και των σούπερ μάρκετ Σπουδαστής: Καραλάγας Γεώργιος Εισηγητής: Ντάνος Αναστάσιος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Τ.Ε.Ι

Διαβάστε περισσότερα

µέχρι την ηλικία που αυτά θα πάνε στο Δηµοτικό άδεια ίδρυσης

µέχρι την ηλικία που αυτά θα πάνε στο Δηµοτικό άδεια ίδρυσης Μετά τα όσα έχουν γραφεί και ειπωθεί σχετικά µε το θέµα των Νηπιαγωγείων εντός Παιδικών Σταθµών -και για να µπουν τα πράγµατα στη θέση τους και να αποκατασταθεί η αλήθεια, ώστε όλοι οι εµπλεκόµενοι να

Διαβάστε περισσότερα

Στρογγυλή Τράπεζα -9 Νοεμβρίου 2013. Η ελληνική γλώσσα στην ανώτατη εκπαίδευση στην Κύπρο. τεχνολογία Εθνική και διεθνής διάσταση

Στρογγυλή Τράπεζα -9 Νοεμβρίου 2013. Η ελληνική γλώσσα στην ανώτατη εκπαίδευση στην Κύπρο. τεχνολογία Εθνική και διεθνής διάσταση 9 o Διεθνές Συνέδριο «Ελληνική ή Γλώσσα και Ορολογία» -7-9 Νοεμβρίου 2013 Στρογγυλή Τράπεζα -9 Νοεμβρίου 2013 Η ελληνική γλώσσα στην ανώτατη εκπαίδευση, στην επιστήμη και στην τεχνολογία Εθνική και διεθνής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ» 2014-2020. Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ» 2014-2020. Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ» 2014-2020 Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση Οι Άξονες Προτεραιότητας 6,7,8,και 9 περιλαµβάνουν τις παρεµβάσεις του τοµέα

Διαβάστε περισσότερα

Α Μέρος: Η οικονοµική, πολιτική και πολιτισµική κατάσταση του ελληνισµού στην Ο Γ

Α Μέρος: Η οικονοµική, πολιτική και πολιτισµική κατάσταση του ελληνισµού στην Ο Γ Αποτελεί προτεινόµενη ενδεικτική λύση Μελετήστε και δώστε τη δική σας προσωπική µατιά Σε περίπτωση αντιγραφής ή τυπογραφικών λαθών δε φέρουµε καµία ευθύνη. ΕΛΠ 43 Σχεδιάγραµµα δεύτερης γραπτής εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ

Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ Όλοι έχουν δικαιώματα. Επιπλέον, σαν αγόρι ή κορίτσι ηλικίας κάτω των 18 ετών, έχεις ορισμένα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΙΣΜΟΣ

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΙΣΜΟΣ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΙΣΜΟΣ ΙΣΛΑΜ ) إسالم (αραβικά: Η αραβική λέξη «Ισλάμ» σημαίνει «υποταγή» και νοείται από τους μουσουλμάνους ως «υποταγή στον Θεό» εκείνοι που αποδέχονται την θρησκεία

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ΟΜΙΛΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΟΜΙΛΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Κύριε Πρόεδρε, εκλεκτά μέλη της ακαδημαϊκής και της επιχειρηματικής κοινότητας, αγαπητοί απόφοιτοι, κυρίες και κύριοι. Βρίσκομαι απόψε

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης Παράλληλα Κείµενα Θεσμοί, όργανα και της ευρωπαϊκής πολιτικής Hεκπαιδευτικήπολιτικήκαιτασυστήματαδιαβίου εκπαίδευσης στη σύγχρονη Ευρώπη σε

Διαβάστε περισσότερα

Προς µια γλωσσική πολιτική την εποχή της παγκοσµιοποίησης και του διαδικτύου: ο σχεδιασµός του ΚΕΓ

Προς µια γλωσσική πολιτική την εποχή της παγκοσµιοποίησης και του διαδικτύου: ο σχεδιασµός του ΚΕΓ Προς µια γλωσσική πολιτική την εποχή της παγκοσµιοποίησης και του διαδικτύου: ο σχεδιασµός του ΚΕΓ ηµήτρης Κουτσογιάννης Τµήµα Φιλολογίας Φιλοσοφική Σχολή, Α.Π.Θ. Επιστηµονικός συνεργάτης του ΚΕΓ dkoutsog@lit.auth.gr

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 2 ο Η Επιστήμη της Διοίκησης των Επιχειρήσεων 2.1. Εισαγωγικές έννοιες Ο επιστημονικός κλάδος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΓΕΝΟΥΣ ΘΗΛΥΚΟΥ; Ιστορική Εξέλιξη & Κοινωνική Ανάλυση

ΕΙΝΑΙ Η ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΓΕΝΟΥΣ ΘΗΛΥΚΟΥ; Ιστορική Εξέλιξη & Κοινωνική Ανάλυση ΕΙΝΑΙ Η ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΓΕΝΟΥΣ ΘΗΛΥΚΟΥ; Ιστορική Εξέλιξη & Κοινωνική Ανάλυση ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ & ΦΥΛΟ Μυστήριο αποτελεί τα τελευταία 20 χρόνια η συνεχής µείωση της συµµετοχής του γυναικείου φύλου στην επιστήµη των

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Κοινή Γνώμη Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Έννοια, ορισμός και ανάλυση Κοινής Γνώμης Κοινή γνώμη είναι η γνώμη της πλειοψηφίας των πολιτών, πάνω σε ένα ζήτημα που αφορά την

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ «Η ΜΥΣΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΤΟΥΡΚΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ Η ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΜΙΤ»

ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ «Η ΜΥΣΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΤΟΥΡΚΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ Η ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΜΙΤ» ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ «Η ΜΥΣΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΤΟΥΡΚΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ Η ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΜΙΤ» O έγκριτος αναλυτής Μάνος Ηλιάδης επανέρχεται, με το νέο του βιβλίο «Η ΜΥΣΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΤΟΥΡΚΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ Η ΣΥΓΧΡΟΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

Η κρίση γεννά κεντρικές οικονομικές διοικήσεις*

Η κρίση γεννά κεντρικές οικονομικές διοικήσεις* 116 ΠΑΝΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ Η κρίση γεννά κεντρικές οικονομικές διοικήσεις* Στο άρθρο με τίτλο «Κρίσεις: Είναι δυνατόν να αποτελούν κατασκευασμένο προϊόν;» εξετάστηκε η προκληθείσα, από μια ομάδα μεγάλων τραπεζιτών

Διαβάστε περισσότερα

Τι σηµαίνει πρόσφυγας και ποια τα δικαιώµατα του Γ Γυµνασίου Γ Λυκείου

Τι σηµαίνει πρόσφυγας και ποια τα δικαιώµατα του Γ Γυµνασίου Γ Λυκείου Σχέδιο Μαθήµατος Τι σηµαίνει πρόσφυγας και ποια τα δικαιώµατα του Γ Γυµνασίου Γ Λυκείου Σκοπιµότητα Πρόσφυγας δεν είναι απλώς κάθε ξένος που ζητά να µείνει στη χώρα µας, αλλά ένας από τους πιο ευάλωτους,

Διαβάστε περισσότερα

Ο θεσμός των Ευρωπαϊκών Σχολείων. οργάνωση και λειτουργία

Ο θεσμός των Ευρωπαϊκών Σχολείων. οργάνωση και λειτουργία Ο θεσμός των Ευρωπαϊκών Σχολείων οργάνωση και λειτουργία Μαρία Φουσέκα, φιλόλογος 1 Τα Ευρωπαϊκά Σχολεία είναι επίσημα εκπαιδευτικά ιδρύματα που συστάθηκαν, αρχικά, για τα παιδιά των υπαλλήλων της Ε.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

3. Στο άρθρο 2 του ν.4186/2013 (Α 193) προστίθεται παράγραφος 3Β, ως ακολούθως: «3Β. Το ωρολόγιο πρόγραµµα των Μαθηµάτων Προσανατολισµού της Γ τάξης

3. Στο άρθρο 2 του ν.4186/2013 (Α 193) προστίθεται παράγραφος 3Β, ως ακολούθως: «3Β. Το ωρολόγιο πρόγραµµα των Μαθηµάτων Προσανατολισµού της Γ τάξης ΘΕΜΑΤΑ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 1. Η παράγραφος 3 του άρθρου 2 του ν.4186/2013 (Α 193), όπως έχει τροποποιηθεί µε τις παραγράφους 1 και 2 του άρθρου 57 του ν. 4310/14 (Α 258), αντικαθίσταται ως «Η Γ τάξη Ηµερήσιου

Διαβάστε περισσότερα

2006-2007 Διαπολιτισμική ανάγνωση του εκπαιδευτικού υλικού για την διδασκαλία της λογοτεχνίας στο πρόγραμμα μουσουλμανοπαίδων.

2006-2007 Διαπολιτισμική ανάγνωση του εκπαιδευτικού υλικού για την διδασκαλία της λογοτεχνίας στο πρόγραμμα μουσουλμανοπαίδων. ΕΠΙΒΛΕΨΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΩΝ ΔΙΑΤΡΙΒΩΝ 2006-2007 Διαπολιτισμική ανάγνωση του εκπαιδευτικού υλικού για την διδασκαλία της λογοτεχνίας στο πρόγραμμα μουσουλμανοπαίδων. Η γλωσσική εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Κείμενο [Η επίδραση της τηλεόρασης στην ανάγνωση] Ένα σημαντικό ερώτημα που αφορά τις σχέσεις τηλεόρασης και προτιμήσεων του κοινού συνδέεται

Διαβάστε περισσότερα

Συμπεράσματα από την ανάλυση για την Ευρωπαϊκή Ένωση

Συμπεράσματα από την ανάλυση για την Ευρωπαϊκή Ένωση Ενεργειακή πολιτική για την Ελλάδα: σύγκλιση ή απόκλιση από την Ευρωπαϊκή προοπτική; Π. Κάπρου, Καθηγητή ΕΜΠ Εισαγωγή Πρόσφατα δημοσιεύτηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Γενική Διεύθυνση Ενέργειας, η έκδοση

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ

ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΕΚ 381 ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ: ΤΟ επόμενο θέμα είναι πολύ σημαντικό. Μας απασχολεί πάρα πολύ, μόνο ως προφήτες όμως μπορούμε να λειτουργήσουμε. Έχει

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΠΟΛΕΩΝ ΜΑΡΑΒΕΓΙΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΕΘΝΙΚΟΥ ΚAI ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚOY ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΟΣ ΠΡΥΤΑΝΗΣ ΔΕΚΑ ΣΚΕΨΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

ΝΑΠΟΛΕΩΝ ΜΑΡΑΒΕΓΙΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΕΘΝΙΚΟΥ ΚAI ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚOY ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΟΣ ΠΡΥΤΑΝΗΣ ΔΕΚΑ ΣΚΕΨΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΝΑΠΟΛΕΩΝ ΜΑΡΑΒΕΓΙΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΕΘΝΙΚΟΥ ΚAI ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚOY ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΟΣ ΠΡΥΤΑΝΗΣ ΔΕΚΑ ΣΚΕΨΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙO ΠΟΥ ΘΕΛΟΥΜΕ: ΑΝΟΙΚΤΟ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ, ΜΕ ΣΤΟΧΟ ΤΗΝ ΑΡΙΣΤΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Εγχειρίδιο Χρήσης My Plan 2

Εισαγωγή. Εγχειρίδιο Χρήσης My Plan 2 Εγχειρίδιο Χρήσης Εισαγωγή Το δηµιουργήθηκε µε στόχο να αποτελέσει υποστηρικτικό εργαλείο για τον επαγγελµατία Ασφαλιστικό ιαµεσολαβητή, ο οποίος χρειάζεται να διευκρινίζει και να αναλύει τις ασφαλιστικές

Διαβάστε περισσότερα

σας καλωσορίζω με ιδιαίτερη χαρά στο πρώτο επιχειρηματικό συνέδριο του αναπτυξιακού προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών και του Υπουργείου Εξωτερικών.

σας καλωσορίζω με ιδιαίτερη χαρά στο πρώτο επιχειρηματικό συνέδριο του αναπτυξιακού προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών και του Υπουργείου Εξωτερικών. Κυρίες και κύριοι, σας καλωσορίζω με ιδιαίτερη χαρά στο πρώτο επιχειρηματικό συνέδριο του αναπτυξιακού προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών και του Υπουργείου Εξωτερικών. Το σημερινό γεγονός αντιπροσωπεύει

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕΤΑΒΑΣΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΣΥΝΤΑΞΗ

Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕΤΑΒΑΣΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΣΥΝΤΑΞΗ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕΤΑΒΑΣΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΓΟΡΑ Σ ΣΤΗ ΣΥΝΤΑΞΗ 1. Στόχοι της έρευνας Η ad-hoc έρευνα για τη µετάβαση από την αγορά εργασίας στη σύνταξη έχει τέσσερις βασικούς στόχους: Να διερευνήσει τον

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ: Η ΑΓΓΛΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ

ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ: Η ΑΓΓΛΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ Ζ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ: Η ΑΓΓΛΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ Ι. ΠΑΝΑΡΕΤΟΣ - ΑΙΜ. ΜΠΑΝΟΥ ΕΝΟΤΗΤΕΣ 1. Εισαγωγή 2. Οργάνωση της Πρωτοβάθµιας και ευτεροβάθµιας Εκπαίδευσης στην Αγγλία

Διαβάστε περισσότερα

Φίλες και φίλοι, Συζητάμε σήμερα για την επιχειρηματικότητα σε μια χώρα και σε ένα περιβάλλον που ακόμη και τώρα παρά τα όσα έχουν συμβεί στην πράξη

Φίλες και φίλοι, Συζητάμε σήμερα για την επιχειρηματικότητα σε μια χώρα και σε ένα περιβάλλον που ακόμη και τώρα παρά τα όσα έχουν συμβεί στην πράξη Φίλες και φίλοι, Συζητάμε σήμερα για την επιχειρηματικότητα σε μια χώρα και σε ένα περιβάλλον που ακόμη και τώρα παρά τα όσα έχουν συμβεί στην πράξη την εχθρεύεται. Η γραφειοκρατία, η πολυνομία, η διαφθορά,

Διαβάστε περισσότερα

Η Έρευνα στα Ελληνικά Πανεπιστήµια και η Ευρωπαϊκή Πραγµατικότητα

Η Έρευνα στα Ελληνικά Πανεπιστήµια και η Ευρωπαϊκή Πραγµατικότητα Η Έρευνα στα Ελληνικά Πανεπιστήµια και η Ευρωπαϊκή Πραγµατικότητα Ιωάννης Π. Γεροθανάσης Καθηγητής Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων Πρώην Πρύτανης Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων Μέλος της Α ΙΠ Η ανώτατη εκπαίδευση, η

Διαβάστε περισσότερα

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ Τάξη: Γ ΕΠΑΛ Τμήμα: Βαθμός: Ονοματεπώνυμο: Καθηγητές: Κείμενο «Όπλο επιβίωσης» η δια βίου εκπαίδευση και η κατάρτιση. Στο ευρωπαϊκό προσκήνιο τίθεται

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος. Κυρίως μέρος

Πρόλογος. Κυρίως μέρος ΘΕΜΑ : Έχετε μελετήσει ως τώρα τα πρώτα τέσσερα κεφάλαια του Εγχειριδίου Μελέτης και του Συνοδευτικού Βιβλίου του Henig. Στη δεύτερη γραπτή Εργασία απαντήστε στα εξής ερωτήματα: Εκτιμώντας τις ιδιαιτερότητες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ H Διοικητική Μεταρρύθμιση του Κράτους και της Αυτοδιοίκησης αποτελεί σήμερα μια πρώτης τάξεως ευκαιρία για την ανάπτυξη της χώρας και

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΝΕΟ ΛΥΚΕΙΟ & Η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. (Mε βάση το Νόμο 4186/2013)

ΤΟ ΝΕΟ ΛΥΚΕΙΟ & Η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. (Mε βάση το Νόμο 4186/2013) ΤΟ ΝΕΟ ΛΥΚΕΙΟ & Η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (Mε βάση το Νόμο 4186/2013) Α Τάξη Ημερησίου Γενικού Λυκείου Η Α Τάξη Ημερησίου Γενικού Λυκείου αποτελεί τάξη αποκλειστικά γενικής παιδείας, στην

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΥ 002 ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΠΟ ΚΥΡΙΑΚΟ ΧΑΤΖΗΤΤΟΦΗ (ΜΟΥΣΙΚΗΣ) 21/11/2007

ΠΡΥ 002 ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΠΟ ΚΥΡΙΑΚΟ ΧΑΤΖΗΤΤΟΦΗ (ΜΟΥΣΙΚΗΣ) 21/11/2007 ΠΡΥ 002 ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΠΟ ΚΥΡΙΑΚΟ ΧΑΤΖΗΤΤΟΦΗ (ΜΟΥΣΙΚΗΣ) 21/11/2007 ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Η ειδική εκπαίδευση(special education) ειναι η παιδεία η οποία επικεντρώνονται σε άτομα με ειδικές ανάγκες όπως

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ: ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ & ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ: ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ & ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ: ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ & ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ Του Γρηγόρη Κωνσταντόπουλου, 11/4/2015 Α. ΚΡΙΤΙΚΗ - ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ ΤΟΥ ΠΡΟΤΑΘΕΝΤΟΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Στις βασικές αδυναμίες όλων των προηγούμενων συστημάτων πρόσβασης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Γιώργος Οικονομάκης geconom@central.ntua.gr Μάνια Μαρκάκη maniam@central.ntua.gr Συνεργασία: Φίλιππος Μπούρας Κομβικό-συστατικό στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΠΙΩΝ: Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

ΠΡΟΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΠΙΩΝ: Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΠΡΟΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΠΙΩΝ: Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Αγαπητοί κυρίες και κύριοι, Η διαφορετικότητα των φυσικών και ανθρώπινων συνθηκών ορίζει τα τοπία των περιοχών μας. Αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ. Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ. Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε Θεοδόσης Ν. Πελεγρίνης ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε τόσο άσχημη κατάσταση, όσο τον καιρό αυτόν. Ο λόγος;

Διαβάστε περισσότερα

Ψήφισµα της κοινής Γενικής Συνέλευσης των ακαδηµαϊκών Τµηµάτων της Σχολής Καλών Τεχνών (συνεδρία 23.9.2013)

Ψήφισµα της κοινής Γενικής Συνέλευσης των ακαδηµαϊκών Τµηµάτων της Σχολής Καλών Τεχνών (συνεδρία 23.9.2013) Αθήνα 24 Σεπτεµβρίου 2013 Ψήφισµα της κοινής Γενικής Συνέλευσης των ακαδηµαϊκών Τµηµάτων της Σχολής Καλών Τεχνών (συνεδρία 23.9.2013) Η κοινή Γενική συνέλευση των ακαδηµαϊκών Τµηµάτων της Σχολής Καλών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. 4.1 Σύνολο νοµού Αργολίδας. 4.1.1 Γενικές παρατηρήσεις

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. 4.1 Σύνολο νοµού Αργολίδας. 4.1.1 Γενικές παρατηρήσεις ΚΕΦΑΛΑΙΟ ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. Σύνολο νοµού Αργολίδας.. Γενικές παρατηρήσεις Γίνεται φανερό από την ανάλυση, που προηγήθηκε, πως η επίδοση των υποψηφίων του νοµού Αργολίδας, αλλά και η κατανοµή της βαθµολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Τα Μεταπτυχιακά Προγράμματα και τα Προγράμματα Κατάρτισης της Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.

Τα Μεταπτυχιακά Προγράμματα και τα Προγράμματα Κατάρτισης της Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Τα Μεταπτυχιακά Προγράμματα και τα Προγράμματα Κατάρτισης της Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Σπύρος Πανέτσος Επιστ. Υπευθ. Γραφείου Διασύνδεσης Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Η Ανώτατη Σχολή Παιδαγωγικής και Τεχνολογικής

Διαβάστε περισσότερα

Ολο το σχέδιο για το νέο λύκειο και τις πανελλαδικές Το καινοτόµο «σχέδιο Αρβανιτόπουλου» θα έχουν την ευκαιρία να το γνωρίσουν πρώτοι οι φετινοί

Ολο το σχέδιο για το νέο λύκειο και τις πανελλαδικές Το καινοτόµο «σχέδιο Αρβανιτόπουλου» θα έχουν την ευκαιρία να το γνωρίσουν πρώτοι οι φετινοί Ολο το σχέδιο για το νέο λύκειο και τις πανελλαδικές Αλλάζουν όλα στο λύκειο από τον Σεπτέµβριο του 2013, καθώς το υπουργείο Παιδείας καταθέτει στη Βουλή σχέδιο νόµου, που παρουσιάζει σήµερα αποκλειστικά

Διαβάστε περισσότερα

Ηγεσία. Ενότητα 5: Τα συστατικά στοιχεία του ηγέτη. Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής

Ηγεσία. Ενότητα 5: Τα συστατικά στοιχεία του ηγέτη. Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Ηγεσία Ενότητα 5: Τα συστατικά στοιχεία του ηγέτη Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα: Προτάσεις Νόµου για ποσόστωση στην εργοδότηση που εκκρεµούν στην Επιτροπή σας.

Θέµα: Προτάσεις Νόµου για ποσόστωση στην εργοδότηση που εκκρεµούν στην Επιτροπή σας. 20 Ιουνίου, 2007 Πρόεδρο και Μέλη Επιτροπής Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων Βουλής των Αντιπροσώπων, Βουλή των Αντιπροσώπων, Λευκωσία. Κύριε Πρόεδρε, Κυρίες και κύριοι Μέλη της Επιτροπής, Θέµα: Προτάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ - ΞΕΝΟΦΟΒΙΑ

ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ - ΞΕΝΟΦΟΒΙΑ ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ - ΞΕΝΟΦΟΒΙΑ 2 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ Μάθημα : «ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ & ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από τους μαθητές του 2 ου Γυμνασίου Μυτιλήνης με την καθοδήγηση της

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΙΑΡΚΕΙΑ : 3 ΩΡΕΣ. Επιμέλεια : Ιωάννα Καλαϊτζίδου

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΙΑΡΚΕΙΑ : 3 ΩΡΕΣ. Επιμέλεια : Ιωάννα Καλαϊτζίδου ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΙΑΡΚΕΙΑ : 3 ΩΡΕΣ Επιμέλεια : Ιωάννα Καλαϊτζίδου Θέμα Α1 Να σημειώσετε στο τέλος κάθε πρότασης Σ (Σωστό) αν θεωρείτε ότι η πρόταση είναι σωστή ή Λ(Λάθος) αν

Διαβάστε περισσότερα

Α. Ο εκκλησιασμός των μαθητών των σχολείων Α/θμιας και Β/θμιας

Α. Ο εκκλησιασμός των μαθητών των σχολείων Α/θμιας και Β/θμιας ΘΕΜΑ: "Εκκλησιασμός και πρωινή προσευχή μαθητών" ΣΧΕΤ.: α) ΥΠΕΠΘ, Φ. 200.21/16/136240.26.11.1977 β) ΥΠΕΠΘ, Γ/6251/22-10-1979 γ) ΥΠΕΠΘ, Γ/2875/30-4-1981 δ) Π.Δ. 201/98 Με αφορμή ερωτήματα που τέθηκαν στο

Διαβάστε περισσότερα

( μαθήτρια Γ γυμνασίου) ***

( μαθήτρια Γ γυμνασίου) *** «...Η γλωσσομάθεια στις μέρες μας είναι απαραίτητη. Τα άτομα με επαρκή γνώση μιας ξένης γλώσσας έχουν τη δυνατότητα να είναι αποτελεσματικότεροι στις σπουδές τους, αφού μπορούν ψάχνοντας σε ξένες βιβλιογραφίες

Διαβάστε περισσότερα

ΙΓ ΠΕΡΙΟ ΟΣ ΠΡΟΕ ΡΕΥΟΜΕΝΗΣ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΣΥΝΟ ΟΣ Α ΣΥΝΕ ΡΙΑΣΗ ΛΖ. ευτέρα 21 εκεµβρίου 2009

ΙΓ ΠΕΡΙΟ ΟΣ ΠΡΟΕ ΡΕΥΟΜΕΝΗΣ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΣΥΝΟ ΟΣ Α ΣΥΝΕ ΡΙΑΣΗ ΛΖ. ευτέρα 21 εκεµβρίου 2009 ΙΓ ΠΕΡΙΟ ΟΣ ΠΡΟΕ ΡΕΥΟΜΕΝΗΣ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΣΥΝΟ ΟΣ Α ΣΥΝΕ ΡΙΑΣΗ ΛΖ ευτέρα 21 εκεµβρίου 2009 ΠΡΟΕ ΡΕΥΩΝ (Γρηγόριος Νιώτης): Το λόγο έχει η Βουλευτής Επικρατείας της Νέας ηµοκρατίας κ. Ευγενία

Διαβάστε περισσότερα

Το κράτος εμφανίζεται σαν διαμεσολαβητής των στρατηγικών των επιχειρήσεων και της κοινωνικής συνοχής στο εσωτερικό του. Πολιτικές

Το κράτος εμφανίζεται σαν διαμεσολαβητής των στρατηγικών των επιχειρήσεων και της κοινωνικής συνοχής στο εσωτερικό του. Πολιτικές Οικονομική διπλωματία και οικονομική κρίση Στόχοι, στρατηγική, συγκρότηση & οργάνωση της ελληνικής οικονομικής διπλωματίας Επιπτώσεις οικονομικής κρίσης στις εξαγωγές Βασικά προβλήματα Χρήστος Φαρμάκης

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΡΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΤΟΥ 19 ΟΥ ΑΙΩΝΑ

Η ΚΡΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΤΟΥ 19 ΟΥ ΑΙΩΝΑ Η ΚΡΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΤΟΥ 19 ΟΥ ΑΙΩΝΑ ΕΠΟ32 ΔΥΟ ΘΕΣΜΟΙ ΔΙΑΜΟΡΦΩΤΕΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ - ΤΡΙΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΟΔΩΡΗΣ ΣΟΛΔΑΤΟΣ ΜΑΡΤΙΟΣ 2010 1670 ΛΕΞΕΙΣ Εκφώνηση εργασίας: Τον

Διαβάστε περισσότερα