Καλαντζής Γιώργος. Άρθρο. «Η εκκοσµίκευση του εκπαιδευτικού συστήµατος ως αποτέλεσµα αµυντικών αναγκών: η οθωµανική περίπτωση»

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Καλαντζής Γιώργος. Άρθρο. «Η εκκοσµίκευση του εκπαιδευτικού συστήµατος ως αποτέλεσµα αµυντικών αναγκών: η οθωµανική περίπτωση»"

Transcript

1 Καλαντζής Γιώργος Άρθρο «Η εκκοσµίκευση του εκπαιδευτικού συστήµατος ως αποτέλεσµα αµυντικών αναγκών: η οθωµανική περίπτωση» (υπό δηµοσίευση στο περιοδικό «Επιστήµες της Αγωγής», τεύχος 2 ο, έτος 2004) Αθήνα, Ιανουάριος 2003

2 Περιεχόµενα Περιεχόµενα...2 Η εκκοσµίκευση του εκπαιδευτικού συστήµατος ως αποτέλεσµα αµυντικών αναγκών: η οθωµανική περίπτωση Το παραδοσιακό οθωµανικό εκπαιδευτικό σύστηµα Οι προσπάθειες εκπαιδευτικής µεταρρύθµισης: από τον Μαχµούτ Β στον Αβδούλ Χαµίτ Η πολιτική των Νεότουρκων Συµπέρασµα...11 Βιβλιογραφία

3 3 Η εκκοσµίκευση του εκπαιδευτικού συστήµατος ως αποτέλεσµα αµυντικών αναγκών: η οθωµανική περίπτωση Το άρθρο µελετά την σχέση µεταξύ των αµυντικών αναγκών και της εκκοσµίκευσης του εκπαιδευτικού συστήµατος της Οθωµανικής Αυτοκρατορίας. Μετά από µια σύντοµη αναφορά στο παραδοσιακό οθωµανικό εκπαιδευτικό σύστηµα όπως διαµορφώθηκε µετά τον 15 ο αιώνα, η µελέτη επικεντρώνεται στις εξελίξεις κυρίως του 19 ου και των αρχών του 20 ου αιώνα. Όπως είναι γνωστό στα πλαίσια της Οθωµανικής Αυτοκρατορίας συνυπήρξαν πολλά διαφορετικά εκπαιδευτικά συστήµατα που εξαρτούσαν την ιδιαίτερη ταυτότητά τους από ποικίλους παράγοντες µε κυριότερο το θρήσκευµα. Στο συγκεκριµένο άρθρο µας ενδιαφέρει κυρίως το εκπαιδευτικό σύστηµα της µουσουλµανικής κοινότητας µέσω του οποίου αναπαραγόταν η οθωµανική ελίτ. Γι αυτό και δεν εξετάζονται τα εκπαιδευτικά συστήµατα των χριστιανικών µειονοτήτων ή των ξένων αποστολών όπως και δεν ενδιαφέρουν περιπτώσεις που συνδέονται µε ειδικές συνθήκες τοπικής αυτονοµίας. Γενικότερα θα πρέπει να έχουµε υπ όψιν µας ότι η Υψηλή Πύλη συνήθως ακολουθούσε µια ιδιότυπη πολιτική αποκέντρωσης παραχωρώντας πολλές αρµοδιότητες και ευθύνες στις τοπικές αρχές. Έτσι δηµιουργούνταν ευνοϊκές συνθήκες για την διατήρηση των τοπικών ιδιαιτεροτήτων και βεβαίως για την διαιώνιση των επιµέρους ταυτοτήτων (θρησκευτικών, πολιτισµικών, εθνοτικών, εθνικών κλπ). 1.1 Το παραδοσιακό οθωµανικό εκπαιδευτικό σύστηµα Στην οθωµανική αντίληψη των πραγµάτων τα σχολεία, τα νοσοκοµεία, τα φιλανθρωπικά ιδρύµατα και γενικότερα το σύνολο των ενεργειών που σήµερα συνθέτουν την έννοια του «κράτους πρόνοιας» θεωρούνταν ως παραπληρωµατικές/συµπληρωµατικές δραστηριότητες της θρησκείας και των µηχανισµών της. Ως εκ τούτου κάθε θρησκευτική κοινότητα ήταν αφ εαυτής υπεύθυνη για την δηµιουργία και την συντήρηση ενός ανάλογου δικτύου κοινωνικής προστασίας καθώς και αναπαραγωγής του αναγκαίου προσωπικού για τη λειτουργία του. Η οικονοµική βάση που επέτρεπε στο µουσουλµανικό ιερατείο όχι µόνο να αυτοσυντηρηθεί αλλά και να αναλάβει αυτή την πληθώρα ρόλων ήταν ο θεσµός των Βακουφίων. Σύµφωνα µε την Μουταφτσίεβα, το Βακούφι µπορεί να οριστεί πολύ γενικά ως το κληροδότηµα µιας δεδοµένης περιουσίας, η οποία ή της οποίας το εισόδηµα έπρεπε να διατίθεται για κοινωφελείς σκοπούς (Μουταφτσίεβα 1990: 148). Το κληροδότηµα αυτό είχε «αιώνιο» χαρακτήρα καθώς ήταν αναπαλλοτρίωτο και δεν µπορούσε να δηµευθεί από τον Σουλτάνο. Γι αυτό και τα βακούφια έφτασαν να αποτελούν το 1/3 των δηµόσιων γαιών. Μέσω λοιπόν του συστήµατος των Βακουφίων το µουσουλµανικό ιερατείο ήλεγχε το παραδοσιακό οθωµανικό εκπαιδευτικό σύστηµα επιβάλλοντας τις δικές του αρχές και στοχεύσεις, διασφαλίζοντας έτσι την ιδεολογική κυριαρχία του. Ο πρώιµος δισυπόστατος χαρακτήρας της µουσουλµανικής εκπαίδευσης συνδέεται µε την επιλογή των Οθωµανών σουλτάνων να στελεχώσουν τις ανώτερες και ανώτατες κρατικές θέσεις µε προερχόµενους από το παιδοµάζωµα «δούλους της Υψηλής Πύλης» και δευτερευόντως µε εκ γενετής µουσουλµάνους. Το Enderun ήταν ο πυρήνας αυτού του εκπαιδευτικού συστήµατος. Λειτουργούσε ως σχολή πολιτικής και διοίκησης. Από τους 60 Μεγάλους Βεζύρηδες της Οθωµανικής Αυτοκρατορίας οι 48 είχαν εκπαιδευθεί στις σχολές του (Demirel & Erdogan 2000: 192). Έτσι υπήρχε ένα ειδικό εκπαιδευτικό σύστηµα µε κύριο στόχο την παραγωγή ικανών και πιστών «δούλων» του Σουλτάνου υπό την επίβλεψή του και ένα

4 διαφορετικό εκπαιδευτικό σύστηµα για τις µουσουλµανικές µάζες µε σκοπό την διδασκαλία της πίστης του Ισλάµ υπό τον έλεγχο των Ulema. Ο θρησκευτικός έλεγχος του εκπαιδευτικού συστήµατος εξασφάλιζε την -σε σηµαντικό βαθµό- µονοπώληση από τους Ulema των ιδεολογικών µηχανισµών του κράτους και τη λειτουργία τους ως των κύριων διαµορφωτών της «κοινής γνώµης». Άλλωστε σύµφωνα µε τη διδασκαλία του σουννιτικού Ισλάµ, οι Ulema είναι οι νόµιµοι και µοναδικοί εκφραστές της ijma, της κοινής συναίνεσης της κοινότητας των πιστών, ενός δηλαδή από τα θεµέλια της ισλαµικής πολιτείας. Η συµµαχία των Ulema µε τους γενιτσάρους δηµιούργησε έναν ισχυρό πόλο εξουσίας, τον µόνο ικανό και νοµιµοποιηµένο από τον Ιερό Νόµο, να ελέγχει ή ακόµα και να ανατρέπει τον Σουλτάνο στο όνοµα της πάση θυσία διατήρησης της Sharia. Η περίπτωση της ανατροπής και της θανάτωσης του Σελίµ Γ είναι ενδεικτική. Ο συγκεκριµένος Σουλτάνος καθαιρέθηκε το 1807 από µια συµµαχία της οποίας ηγούνταν οι Ulema και οι γενίτσαροι µε την αιτιολογία ότι οι µεταρρυθµίσεις που εισήγαγε ήταν παράνοµες διότι συνιστούσαν βίαιη παραβίαση του ιερού νόµου και της παράδοσης. Η κύρια µεταρρυθµιστική του προσπάθεια συνίστατο στην οργάνωση ενός νέου στρατού που ονοµάστηκε Nizam-i Cedit (Νέα Τάξη). Η επιλογή του να εξαπλωθεί η «Νέα Τάξη» και στην περιφέρεια της Αυτοκρατορίας κινητοποίησε τους Γενιτσάρους οι οποίοι συναισθάνθηκαν την απειλή που αντιπροσώπευε για τους ίδιους το νέο σώµα. Μετά την ανατροπή του, το Nizam-i Cedit διαλύθηκε και πολλοί από τους στρατιώτες και τους αξιωµατικούς που ανήκαν σ αυτό σφαγιάστηκαν. Το παραδοσιακό µουσουλµανικό εκπαιδευτικό σύστηµα ήταν οργανωµένο µε βάση την ιεραρχία των Ulema (Ilmiye). Οι δάσκαλοι ονοµάζονταν muallim ή hoca και οι βοηθοί τους kalfa. Στα χωριά το ρόλο του δασκάλου έπαιζε ο τοπικός θρησκευτικός ηγέτης ή κάποιος περιπλανώµενος muallim ή hoca. Τα σχολεία της στοιχειώδους βαθµίδας ονοµάζονταν daru tta lim, muallimhane, mektep και mektephane (Σαρρής: 468). Απευθύνονταν σε µαθητές που είχαν συµπληρώσει το 5ο έτος και λειτουργούσαν ως τµήµατα Βακουφίων, στον περίβολο ή και µέσα στα Τζαµιά διδάσκοντας γραφή, ανάγνωση και το Κοράνι. Ειδικά στα χωριά το κύριο µάθηµα συνίστατο στην αποµνηµόνευση προσευχών και στίχων του Κορανίου. Η πλειοψηφία των κατοίκων των χωριών που γνώριζαν γραφή και ανάγνωση συνήθως την διδασκόταν σε κάποιο δερβίσικο µοναστήρι ή στην κοντινότερη πόλη. Ήταν δε εξαιρετικά σπάνιο να σταλεί κάποιο αγόρι που είχε διακριθεί για την φιλοµάθειά του στην πόλη για να φοιτήσει σε medrese. Η κατάσταση αυτή είχε ως αποτέλεσµα την διατήρηση και σε πολλές περιπτώσεις την όξυνση του πολιτιστικού χάσµατος µεταξύ πόλης και υπαίθρου. Όπως φαίνεται από τη µελέτη των κατάστιχων των Βακουφίων τα σχολεία που λειτουργούσαν στην ύπαιθρο ήταν σπάνια, τουλάχιστον µέχρι τα µέσα του 19 ου αιώνα. Ακόµα όµως και αν υπήρχαν, απευθύνονταν µόνο στα αγόρια και αποσκοπούσαν στην εκµάθηση αποκλειστικά θρησκευτικών γνώσεων. Συναντάµε και εδώ ένα γνώριµο µοτίβο των µεσαιωνικών κοινωνιών. Η πλειοψηφία του πληθυσµού, ειδικά της υπαίθρου, παρέµενε εντελώς αναλφάβητη ή αποκτούσε στοιχειώδεις γνώσεις γραφής και ανάγνωσης ενώ ελάχιστες ήταν οι περιπτώσεις εκείνων που προχωρούσαν σε ανώτερες εκπαιδευτικές βαθµίδες. Όσοι κατόρθωναν να αποφοιτήσουν από τα mektep συνήθως γνώριζαν γραφή και ανάγνωση αλλά η επίσηµη οθωµανική γλώσσα συνέχιζε να είναι ακατανόητη γι αυτούς. Η οθωµανική άρχουσα τάξη ύψωνε εκτός των άλλων και ένα σηµαντικό γλωσσικό φράγµα ώστε να διασφαλίσει τα ταξικά της προνόµια. 4

5 1.2 Οι προσπάθειες εκπαιδευτικής µεταρρύθµισης: από τον Μαχµούτ Β στον Αβδούλ Χαµίτ Το παραδοσιακό οθωµανικό εκπαιδευτικό σύστηµα κατά τα χρόνια της ακµής εξυπηρετούσε τις στοχεύσεις και τις ανάγκες ενός έντονα θεοκρατικού καθεστώτος και ανταποκρινόταν µε επιτυχία στις µεσαιωνικές κοινωνικές δοµές του. Το τέλος των αλλεπάλληλων κατακτήσεων και η προοδευτική κατάρρευση της οθωµανικής στρατιωτικής ισχύος δηµιούργησαν ένα νέο πλαίσιο σχέσεων µε την ύση. Αφενός προέβαλε η ανάγκη εκσυγχρονισµού του στρατού και αφετέρου η αυξανόµενη καπιταλιστική διείσδυση αποδυνάµωσε έτι περαιτέρω την οθωµανική οικονοµία η οποία ακολουθούσε µια πολιτική ελεύθερων εισαγωγών και περιορισµένων εξαγωγών µε στόχο την εσωτερική επάρκεια αγαθών. Ο εκσυγχρονισµός του στρατού νοούνταν ως µεταφορά τεχνογνωσίας -δηλαδή χρήσης και εν µέρει κατασκευής νέων όπλωνκαι µεθόδων οργάνωσης των ενόπλων δυνάµεων. Όµως η δηµιουργία ενός νέου στρατού µε νέα όπλα προϋπέθετε την ύπαρξη και ενός αντίστοιχου ανθρώπινου δυναµικού µε σηµαντικές τεχνικές γνώσεις. Αλλά στις αρχές του 19 ου αιώνα µόλις το 10% του πληθυσµού της Οθωµανικής Αυτοκρατορίας γνώριζε γραφή και ανάγνωση (McCarthy 1997: 157). Αν λάβουµε υπ όψιν µας ότι στο συγκεκριµένο ποσοστό συµπεριλαµβάνονται και οι µη µουσουλµάνοι κάτοικοι της Αυτοκρατορίας, τότε µειώνεται ακόµα περισσότερο το αντίστοιχο ποσοστό των µουσουλµάνων, δηλαδή εκείνων που στελέχωναν αποκλειστικά τη γραφειοκρατία (µε κάποιες εξαιρέσεις) και το στρατό. Την ίδια χρονική περίοδο περίπου το 50% των Άγγλων ανδρών και τα δύο τρίτα των γάλλων ανδρών ήταν σε θέση να διαβάζουν και να γράφουν. Οι ήττες του παραδοσιακού οθωµανικού στρατού από τους Έλληνες «άτακτους» το 1821 σε αντιδιαστολή µε τις επιτυχίες των «τακτικών» του Ιµπραήµ, επίσπευσαν την πραγµατοποίηση δραστικών αλλαγών. Το 1826 ο Μαχµούτ Β εξόντωσε τους Γενίτσαρους και προχώρησε στην οργάνωση ενός νέου συστήµατος στρατιωτικής εκπαίδευσης ώστε να εξεύρει το απαραίτητο ανθρώπινο δυναµικό για την στελέχωση ενός νέου στρατιωτικού σχηµατισµού. Ο νέος στρατός ονοµάστηκε Asakir-i Mansure-i Mhuammediye (=νικηφόροι µε τη βοήθεια του Θεού στρατιώτες του Μωχάµεθ). Η ονοµασία που επιλέχθηκε για το νέου τύπου στράτευµα δεν αποτελεί παρά µια ακόµα έκφανση της αντίφασης που αντανακλά το θεµελιώδες οθωµανικό πρόβληµα: πώς να ενσωµατωθεί η δυτική τεχνολογία και εν µέρει τεχνογνωσία, χωρίς να αλλοιωθούν οι δοµές του Υψηλού κράτους. Στον πυρήνα λοιπόν του κινήµατος εκδυτικισµού, µέρος του οποίου ήταν η δηµιουργία ενός εκκοσµικευµένου εκπαιδευτικού συστήµατος, βρίσκεται η ανάγκη των Οθωµανών για την δηµιουργία ενός στρατού ισχυρού και ικανού να προασπίσει την ακεραιότητα του κράτους και να εγγυηθεί την διαιώνιση των υφισταµένων δοµών εξουσίας. Ως εκ τούτου ο στρατός (καθώς αυτός ήταν ο πρώτος και ταυτοχρόνως ο κυριότερος οθωµανικός θεσµός που κλήθηκε να αντιµετωπίσει επιτυχώς αντίστοιχους θεσµούς της ύσης) και το ανθρώπινο δυναµικό του ειδικά οι αξιωµατικοίκλήθηκαν να αναλάβουν την ευθύνη εκδυτικισµού του οθωµανικού κράτους χωρίς όµως να ανατρέψουν τις υφιστάµενες δοµές εξουσίας της οθωµανικής κοινωνίας. Ο Μαχµούτ Β για να µην προκαλέσει την άµεση αντίδραση των Ulema, επέλεξε ν απευθυνθεί στους αποφοίτους των mektep οι οποίοι δεν επιθυµούσαν ή δεν µπορούσαν να προχωρήσουν στις επόµενες βαθµίδες. ηλαδή σ εκείνους που ούτως ή άλλως θέτονταν εκτός του συστήµατος της θρησκευτικής εκπαίδευσης. Τα σχολεία που ιδρύθηκαν γι αυτό τον σκοπό ονοµάστηκαν Rusdiye και απευθύνονταν σε νέους µεταξύ 12 και 16 ετών. 5

6 Η λειτουργία δύο διαφορετικών εκπαιδευτικών συστηµάτων µε ασύµπτωτες και προοδευτικά ανταγωνιστικές πορείες εξέφρασε µε τον πιο ξεκάθαρο τρόπο αλλά και καλλιέργησε έναν ανάλογο διχασµό της οθωµανικής κοινωνίας καθώς και της οθωµανικής κυρίαρχης τάξης. Καθ όλη τη διάρκεια του 19 ου αιώνα ο ανταγωνισµός µεταξύ του κοσµικού και του θρησκευτικού στοιχείου κατέληγε σε µια συνεχή υποχώρηση του δεύτερου καθώς οι µεταρρυθµίσεις έπληξαν τόσο το οικονοµικό υπόβαθρο των θρησκευτικών ιδρυµάτων όσο και το παραδοσιακό εκπαιδευτικό σύστηµα το οποίο εξασφάλιζε την επιρροή των Ulema στην τεράστια πλειοψηφία του πληθυσµού. Αν και η Sharia προστάτευε την περιουσία των ιδρυµάτων στο διηνεκές, η Υψηλή Πύλη στην προσπάθειά της να βρει νέες πηγές εσόδων, προχώρησε στον καθορισµό ενός ελάχιστου ποσού που αφηνόταν στα Βακούφια ενώ κατάσχεσε το υπόλοιπο υπέρ του πολεµικού ταµείου (Faroqhi 2000: 292). Έτσι η οικονοµική βάση λειτουργίας του θρησκευτικού εκπαιδευτικού συστήµατος άρχισε να καταρρέει. Ήδη από τα µέσα του 19 ου αιώνα οι Ulema που αναζητούσαν ένα υψηλό επίπεδο σπουδών ήταν υποχρεωµένοι να καταφύγουν είτε σε εκκοσµικευµένα ιδρύµατα είτε στο εξωτερικό -όπως έκαναν και κατά την πρώτη περίοδο της Αυτοκρατορίας. Η Faroqhi καταλήγει στο συµπέρασµα ότι «το γεγονός ότι µέχρι σήµερα οι διανοούµενοι µε θρησκευτικά ενδιαφέροντα στην Τουρκία είναι σχετικά σπάνιοι, συνδέεται σε µεγάλο βαθµό µε την απόφαση αυτή του Μαχµούτ Β και των άµεσων διαδόχων του» (Faroqhi 2000: 320). Την ίδια στιγµή όµως που η θρησκευτική παιδεία και οι φορείς της αποδυναµώνονταν, οι Οθωµανοί µονάρχες άρχισαν να προβάλουν τον Πανισλαµισµό ως απάντηση στον ευρωπαϊκό ιµπεριαλισµό. Μέσα σ αυτό το πλαίσιο, οι υποστηρικτές του κοσµικού στοιχείου εξακολουθούσαν πάντα να αποφεύγουν την πλήρη ρήξη µε τους Ulema. Άλλωστε αρκετοί από τους επιφανέστερους εκπροσώπους των µεταρρυθµιστών όπως ο Moustafa Resit, ο Ali και ο Fuat είχαν φοιτήσει σε medrese, άλλοι όπως ο Midhat Pasa -ο εισηγητής του Οθωµανικού Συντάγµατος- ήταν γιος ενός Ulema ενώ άλλοι όπως ο Achmet Cevdet που προχώρησε σε σειρά µεταρρυθµίσεων στο εκπαιδευτικό σύστηµα- ανήκαν στους Ulema. Η ανταλλαγή µιας υψηλής θέσης στην θρησκευτική ιεραρχία µε µια αντίστοιχη της κοσµικής εξουσίας όπως έπραξε ο Achmet Cevdet- συµβολίζει κάτι περισσότερο από το πέρασµα ενός ατόµου από την µια στην άλλη οµάδα νοµής της εξουσίας. είχνει ότι αντίθετα µε ότι συνέβαινε άλλες εποχές, εκείνοι που έλκονταν από την γνώση εγκατέλειπαν το θρησκευτικό στοιχείο προσχωρώντας στο κοσµικό. Κατ αυτό τον τρόπο, οι Ulema στερήθηκαν εν δυνάµει πολύτιµα στελέχη που προτίµησαν να ενταχθούν στον στρατό και την γραφειοκρατία. Σε συνδυασµό µε την γενικότερη απαξίωση των µαθηµάτων που παρείχε το θρησκευτικό εκπαιδευτικό σύστηµα, οι Ulema οδηγήθηκαν σε ολοένα συντηρητικότερες και φανατικότερες θέσεις. Έτσι έγιναν όχι µόνο περισσότερο φανατικοί αλλά και περισσότεροι «λαϊκοί» καθώς συνδέονταν όλο και λιγότερο µε την οθωµανική άρχουσα τάξη και όλο και περισσότερο µε τις κατώτερες κοινωνικοοικονοµικά µουσουλµανικές µάζες. Οι Ulema συνέχιζαν να µονοπωλούν την στοιχειώδη βαθµίδα της εκπαίδευσης µε αποτέλεσµα οι απόφοιτοι αυτής της βαθµίδας να µην είναι σε θέση να παρακολουθήσουν τα µαθήµατα των ανώτερων τεχνικών σχολών. Συγχρόνως το σύστηµα της εκκοσµικευµένης εκπαίδευσης που προωθούσε η πολιτική ηγεσία συναντούσε πολλές δυσκολίες και είχε πολύ αργή εξάπλωση. 6

7 Ως το 1854, σε ολόκληρη την Αυτοκρατορία λειτουργούσαν 60 Rusdiye µε σπουδαστές, ενώ µονάχα στην Κωνσταντινούπολη τα µουσουλµανικά θρησκευτικά σχολεία επιπέδου medrese είχαν µαθητές ενώ στα σχολεία που διατηρούσαν οι αναγνωρισµένες θρησκευτικές µειονότητες (millet) φοιτούσαν µαθητές και των δύο φύλων (Shaw & Shaw 1997: 107). Την ίδια στιγµή όµως οι στρατιωτικές ανάγκες γίνονταν όλο και πιο πιεστικές καθώς οι απειλές εναντίον της Αυτοκρατορίας αυξάνονταν. Η απάντηση στο πρόβληµα της παροχής των αναγκαίων γνώσεων για όσους επιθυµούσαν να ενταχθούν στον οθωµανικό στρατό δόθηκε µε την ίδρυση το 1855 των πρώτων στρατιωτικών Rusdiye. Σύντοµα κάθε ένας από τους στρατούς των επαρχιών διατηρούσε τουλάχιστον ένα Idadi (σχολείο µέσης βαθµίδας) καθώς και έναν αριθµό Rusdiye σχολείων στην περιφέρειά του, αποτελώντας τη µοναδική λύση για όποιον δεν ήθελε ν ακολουθήσει το θρησκευτικό σύστηµα καθώς ακόµα δεν είχαν επεκταθεί τα εκκοσµικευµένα σχολεία που ελέγχονταν από το Υπουργείο Παιδείας. Έτσι οι επαρχιακές δυνάµεις του στρατού έγιναν οι βάσεις για ένα εναλλακτικό στρατιωτικό σύστηµα εκκοσµικευµένης εκπαίδευσης σε πρωτοβάθµιο και σε δευτεροβάθµιο επίπεδο, αρκετά πριν εµφανιστεί το αντίστοιχο πολιτικό. Οι Ulema διαβλέποντας την απειλή που συνιστούσε η ανάπτυξη ενός παράλληλου πρωτοβάθµιου σχολικού δικτύου υπό κρατική εποπτεία επιδίωξαν µε την βοήθεια της µουσουλµανικής κοινής γνώµης να αναγνωριστούν τα mektep ως σχολεία στοιχειώδους εκπαίδευσης και για το νέο εκκοσµικευµένο σύστηµα. Η Υψηλή Πύλη προτίµησε όµως την ανάπτυξη δικών της εκκοσµικευµένων σχολείων, των Sibyan και των Iptidaiye. Οι µεταρρυθµιστές σύντοµα ζήτησαν την βοήθεια ξένων ειδικών µε στόχο την καλύτερη οργάνωση του εκπαιδευτικού συστήµατος. Οι προτάσεις του Jean Victor Duruy (υπουργός Παιδείας της Γαλλίας) αποτέλεσαν την βάση για τον Κανονισµό ηµόσιας Εκπαίδευσης (Maarif-i Umumiye Nizammamesi) του Σύµφωνα µε το νέο νόµο, η βασική εκπαίδευση έγινε υποχρεωτική για όλα τα παιδιά µέχρι την ηλικία των 12 ετών. Καθιερώθηκε η αναλογία ένα Rusdiye σχολείο για κάθε 500 οικογένειες µε ταυτόχρονη πρόβλεψη για ίδρυση ξεχωριστών σχολείων για τα κορίτσια καθώς και για τους µη µουσουλµάνους. Τα σχολεία οργανώθηκαν σε τετράχρονους κύκλους και προσέφεραν µαθήµατα θρησκευτικών, αραβικής, οθωµανικής και περσικής γλώσσας, αριθµητικής, γεωµετρίας, µαθηµατικών, παγκόσµιας και οθωµανικής ιστορίας, γεωγραφίας και τέλος της περισσότερο σηµαντικής τοπικής γλώσσας. Ένα Idadi αναλογούσε σε κάθε οικογένειες. Σε περίπτωση όµως που υπήρχαν αντίστοιχα στρατιωτικά σχολεία δεν ήταν υποχρεωτική η κατασκευή πολιτικών. Η περίοδος φοίτησης ορίστηκε σε 3 χρόνια, η γλώσσα διδασκαλίας ήταν τα οθωµανικά και τα γαλλικά ενώ παρέχονταν µαθήµατα λογικής, οικονοµικών, γεωγραφίας, παγκόσµιας και οθωµανικής ιστορίας, άλγεβρας, αριθµητικής, λογιστικής, µηχανολογίας, φυσικών επιστηµών και χηµείας. Κάθε πρωτεύουσα επαρχίας ήταν υποχρεωµένη να διαθέτει ένα Mekteb-i Sultani (Σχολείο του Σουλτάνου). Όλοι οι απόφοιτοι των Idadi της συγκεκριµένης επαρχίας µπορούσαν να γίνονται δεκτοί σε αυτό αλλά η επιβολή διδάκτρων ευνόησε τις ισχυρότερες οικονοµικά τάξεις παρά την πρόβλεψη απαλλαγής για τους πολύ φτωχούς. ιδάσκονταν αραβικά, περσικά, γαλλικά, οικονοµικά, διεθνές δίκαιο, ιστορία, λογική, µηχανολογία, άλγεβρα, τριγωνοµετρία, γεωµετρία και φυσικές επιστήµες. 7

8 Η πρόβλεψη του προηγούµενου συστήµατος για την κάλυψη του κόστους ίδρυσης και συντήρησης των σχολείων στοιχειώδους εκπαίδευσης από τις τοπικές κοινωνίες εξακολούθησε να ισχύει. Η κεντρική κυβέρνηση κάλυπτε µόνο ένα µέρος από τις ανάγκες των Rusdiye και των Idadi ενώ τα Mekteb-i Sultani χρηµατοδοτούνταν αποκλειστικά από το προσωπικό θησαυροφυλάκιο του Σουλτάνου. Το διδακτικό προσωπικό διοριζόταν από το Υπουργείο Παιδείας και πληρωνόταν από τις τοπικές κοινωνίες ενώ η κεντρική κυβέρνηση διατήρησε τον έλεγχο της ύλης των µαθηµάτων. Όπως συνέβαινε και µε τα αντίστοιχα ιδρύµατα των Ulema, η χωροταξική τοποθέτηση των σχολείων καθόριζε και τη βαρύτητα των διπλωµάτων που έδιναν. Καθώς όλες οι µεταρρυθµίσεις ξεκινούσαν από την Κωνσταντινούπολη και στη συνέχεια εξαπλώνονταν στην περιφέρεια µέσω της εφαρµογής τους στις πρωτεύουσες των επαρχιών, τα σχολεία της πρωτεύουσας θεωρούνταν εκ των προτέρων ως ανώτερα των οµοειδών τους που έδρευαν σε άλλες περιοχές. Η κορωνίδα του συστήµατος αποτελούνταν από τις στρατιωτικές σχολές και δευτερευόντως από εκείνες που αναπαρήγαν την οθωµανική γραφειοκρατία. Βεβαίως µόνο αυτές οι δύο απολάµβαναν το προνόµιο της πλήρους κάλυψης των αναγκών τους από το κρατικό θησαυροφυλάκιο. Οι εκπαιδευτικές µεταρρυθµίσεις του Τανζιµάτ συνάντησαν πολυποίκιλες δυσκολίες που µείωσαν την εµβέλεια και την αποτελεσµατικότητά τους. Συνήθως οι δάσκαλοι απέφευγαν να αναλάβουν υπηρεσία στην ύπαιθρο ενώ υπήρχε σηµαντική έλλειψη βιβλίων. Είναι όµως αξιοσηµείωτο ότι µεταξύ 1867 και 1895 ο αριθµός των εκκοσµικευµένων σχολείων από έφτασε τις (Shaw & Shaw 1997: 112). Πάντως η κεντρική επιδίωξη σχηµατισµού ενός σύγχρονου στρατού εξακολουθούσε να παραµένει απραγµατοποίητη εξαιτίας της εκπαιδευτικής υπανάπτυξης η οποία καθιστούσε ανέφικτη την µαζική παραγωγή κατάλληλα εκπαιδευµένων στελεχών. Όπως σηµείωσε ο Moltke γερµανός ανώτατος αξιωµατικός που είχε αναλάβει την οργάνωση του τουρκικού στρατού σύµφωνα µε τα πρωσσικά πρότυπα- το 1872, «είναι αδύνατο να φανταστεί κανείς το πόσο χαµηλό ήταν το πολιτιστικό επίπεδο στην Ανατολή ένας Τούρκος που γνώριζε ανάγνωση και γραφή θεωρούνταν σπουδαίος επιστήµονας» (Σαρρής: 525). Είναι όµως ενδιαφέρον ότι αυτή ακριβώς η έλλειψη ικανού αριθµού Οθωµανών µε στοιχειώδη εκπαίδευση συµβάδιζε µε µια εντυπωσιακή ανάπτυξη της ανώτερης και ανώτατης στρατιωτικής τεχνικής εκπαίδευσης. ηλαδή η Οθωµανική Αυτοκρατορία αποκτούσε όλο και περισσότερο την ικανότητα να εκπαιδεύσει σύµφωνα µε τα δυτικά πρότυπα αξιωµατικούς αλλά δεν µπορούσε να πράξει το ίδιο για την κρίσιµη µάζα των στρατιωτών και των υπαξιωµατικών. Εάν συνυπολογιστούν µια σειρά παράγοντες, όπως ο σηµαντικός περιορισµός των διαθεσίµων κονδυλίων και άρα η προνοµιακή διάθεσή τους στα ανώτερα επίπεδα, η ούτως ή άλλως προβληµατική σχέση πόλης/υπαίθρου στην οθωµανική κοινωνία, η γενικότερη δυσκολία επικοινωνιών και η απροθυµία εκπαιδευτικών να υπηρετήσουν στις επαρχίες, τότε µπορούµε να υποθέσουµε ότι η εκπαιδευτική µεταρρύθµιση αποτέλεσε κυρίως θέµα των οθωµανικών διοικητικών κέντρων και δευτερευόντως των µικρότερων πόλεων, αφήνοντας στο περιθώριο την ύπαιθρο. Αυτό σηµαίνει ότι οι µεταρρυθµίσεις ουσιαστικά απευθύνθηκαν στους γόνους των τάξεων εκείνων από τις οποίες προέρχονται και οι εµπνευστές τους. Η οθωµανική ελίτ, αποτελούµενη από γραφειοκράτες και στρατιωτικούς, αγωνιώντας για την τύχη της Αυτοκρατορίας και κατά συνέπεια την διατήρηση των προνοµίων της, εξαναγκάστηκε σε µεταρρυθµίσεις οι οποίες όµως δεν κατόρθωσαν να επηρεάσουν την µεγάλη µάζα των µουσουλµάνων. Το αποτέλεσµα ήταν να 8

9 9 ενισχυθεί ακόµα περισσότερο το ταξικό χάσµα µεταξύ της οθωµανικής ελίτ και των µουσουλµανικών µαζών καθώς οι νέοι γραφειοκράτες (memurs) συνειδητοποιώντας την κυρίαρχη θέση τους αφενός λόγω των γνώσεων και αφετέρου λόγω της ασφάλειας που τους παρείχε το Τανζιµάτ έναντι της σουλτανικής αυθαιρεσίας, ανέπτυξαν µια αλαζονική στάση θεωρώντας ότι «µόνο αυτοί ήταν σε θέση να γνωρίζουν τι ήταν καλό για το κράτος και το λαό» (Shaw & Shaw 1997: 113). Ένα ενδιαφέρον στοιχείο επίσης για το πού κατευθύνονταν κυρίως οι γόνοι της οθωµανικής ελίτ αποτελεί η σύγκριση του αριθµού φοιτητών των στρατιωτικών και των «πολιτικών» σχολών. Συνολικά στη στοιχειώδη και στη µέση βαθµίδα το 1895, φοίτησαν µαθητές. Στην ανώτερη εκπαίδευση εκτός της στρατιωτικής, προχώρησαν ενώ ο συνολικός αριθµός φοιτώντων σε όλες τις βαθµίδες της στρατιωτικής εκπαίδευσης ήταν Στα εκπαιδευτικά ιδρύµατα της Αυτοκρατορίας φοιτούσαν το ίδιο έτος, συνολικά µουσουλµάνοι µαθητές (Shaw & Shaw 1997: 113). Εάν συνυπολογιστεί ότι από τους που προχώρησαν στην µη στρατιωτική τριτοβάθµια εκπαίδευση, η συντριπτική πλειοψηφία επέλεξε σχολές οι οποίες λειτουργούσαν ως προθάλαµοι εισαγωγής στους κρατικούς µηχανισµούς, τότε µπορούµε να καταλήξουµε στο συµπέρασµα ότι η οθωµανική ελίτ εξαρτούσε το µέλλον της από την µονοπώληση των κρατικών µηχανισµών, δηλαδή του στρατού και της γραφειοκρατίας. Το γεγονός αυτό δεν είναι βέβαια ανεξήγητο ούτε δείχνει κάποια εγγενή κλίση των νέων µουσουλµάνων. Όπως και στην ελληνική περίπτωση όπου η κύρια κατεύθυνση ήταν οι νοµικές σπουδές, έτσι και στην οθωµανική, συνδέεται µε τις ανάγκες των συγκεκριµένων κοινωνικοπολιτικών µορφωµάτων. Η ευρεία διείσδυση του νέου εκπαιδευτικού συστήµατος προϋπέθετε µια σηµαντική προσπάθεια για την εκλαΐκευση της γραπτής οθωµανικής γλώσσας. Ως τότε η οθωµανική επίσηµη γλώσσα ήταν ακατανόητη για όσους δεν ανήκαν στον κυβερνητικό µηχανισµό. Η προσπάθεια ανακάλυψης της «γνήσιας» τουρκικής γλώσσας και «καθαρισµού» της από τα ξένα στοιχεία κι εδώ µπορούµε να εντοπίσουµε οµοιότητες µε την ελληνική περίπτωση- συµβαδίζει µε την εµφάνιση και την άνοδο του τουρκικού εθνικισµού. Κατά συνέπεια η επιχειρούµενη γλωσσική µεταρρύθµιση δεν εξυπηρετούσε µόνο τον αυτονόητο στόχο ενός εκλαϊκευµένου εκπαιδευτικού συστήµατος αλλά και την δηµιουργία της τουρκικής εθνικής ταυτότητας σύµφωνα µε το εθνικιστικό δόγµα «ένας λαός, µία γλώσσα». Ο Αβδούλ Χαµίτ υιοθέτησε την εκπαιδευτική πολιτική του Τανζιµάτ προχωρώντας στην εξασφάλιση µόνιµων πηγών χρηµατοδότησης του εκκοσµικευµένου σχολικού δικτύου, γεγονός που επέτρεψε την ταχύτερη και ευρύτερη εξάπλωσή του. Στις σχολές του Αβδούλ Χαµίτ εκπαιδεύθηκε η γενιά από την οποία προέρχονται οι οργανωτές του κινήµατος των Νεοτούρκων και οι ιδρυτές της σύγχρονης Τουρκίας. 1.3 Η πολιτική των Νεότουρκων Το 1908 εκδηλώθηκε το στρατιωτικό κίνηµα των Νεότουρκων. Ο διχασµός της οθωµανικής κοινωνίας και της οθωµανικής ελίτ έπαιρνε δραµατική µορφή, ανάλογη µε την κρίση που µάστιζε την Αυτοκρατορία. Εκτός του προϋπάρχοντος προβλήµατος της αντιµετώπισης της δυτικής χριστιανικής τεχνολογικής υπεροχής έµπαινε και το ζήτηµα της δηµιουργίας εθνικής ταυτότητας. Οι εθνικιστές έβλεπαν στους Ulema έναν αντίπαλο του οποίου η επιρροή ήταν ιδιαίτερα αρνητική στην προσπάθειά τους όχι µόνο να εκσυγχρονίσουν το κράτος αλλά και να εκτουρκίσουν τις µουσουλµανικές µάζες, ιδιαίτερα σε µια περίοδο που οι

10 10 Άραβες αποτελούσαν υπηκόους της Αυτοκρατορίας. Για τους εθνικιστές ο εκτουρκισµός της Αυτοκρατορίας ήταν η προϋπόθεση για την διάσωσή της. Ο παντουρκισµός έπαιρνε τη θέση του πανισλαµισµού. Το Ισλάµ είναι εξ αρχής αντίθετο στον εθνικισµό καθώς προάγει ως ενοποιό στοιχείο της κοινότητας την θρησκευτική και όχι την εθνική ένταξη. Με άλλα λόγια οι Νεότουρκοι δεν ήθελαν απλώς να αλλάξουν κάποια στοιχεία του οθωµανικού οικοδοµήµατος αλλά να γκρεµίσουν ένα από τα θεµέλιά του. Ουσιαστικά η Αυτοκρατορία δέχθηκε το αποφασιστικό χτύπηµα από εκείνους ακριβώς που ήθελαν να την διασώσουν. Η επένδυση των απαραίτητων πόρων ώστε να στηριχτούν τα εκπαιδευτικά σχέδια των Νεότουρκων δεν ήταν εφικτή εξαιτίας της χρόνιας οικονοµικής καχεξίας και του αυξανόµενου δηµόσιου χρέους. Εις βάρος ποιων τοµέων έγινε η µεταφορά πόρων της Αυτοκρατορίας προς τους ευρωπαίους δανειστές για την αποπληρωµή των οφειλών της φαίνεται από τη σύγκριση µεταξύ των υπαλλήλων της υπηρεσίας διαχείρισης του δηµόσιου οθωµανικού χρέους και του διδακτικού προσωπικού που υπηρετούσε στα οθωµανικά σχολεία. Το 1913 οι δάσκαλοι σε όλα τα κρατικά σχολεία έφταναν τους ενώ οι υπάλληλοι της υπηρεσίας διαχείρισης το ίδιο έτος ξεπερνούσαν τους (McCarthy 1997: 310). Βέβαια, δεν πρέπει να µας διαφεύγει η πάγια οθωµανική ιεράρχηση σύµφωνα µε την οποία ο εκσυγχρονισµός του στρατού είχε απόλυτη προτεραιότητα. Οι ήττες του τουρκικού στρατού στην σύγκρουση µε την Ιταλία και στη συνέχεια µε τα Βαλκανικά κράτη δεν άφηναν άλλωστε περιθώρια στην οθωµανική ηγεσία. Εκ των πραγµάτων έπρεπε να στρέψει την προσοχή της στην ισχυροποίηση των ενόπλων δυνάµεων. Ο πίνακας (McCarthy 1997: 323) που ακολουθεί δείχνει τις προτεραιότητες των Νεότουρκων, πριν ακόµα συµβούν οι συνεχόµενες στρατιωτικές ήττες του Πίνακας 1 Συγκριτικές δαπάνες Οθωµανικών Υπουργείων, (σε εκατοµµύρια kurus) Εσωτερικών Αστυνοµίας και Χωροφυλακής Οικονοµικών Στρατού και Ναυτικού ηµοσίων Έργων Εκπαίδευσης Εξωτερικού Χρέους Η έκρηξη του πρώτου παγκοσµίου πολέµου και η συνακόλουθη κατάσταση ανάγκης που δηµιουργήθηκε, επέτρεψε στους Νεότουρκους να προχωρήσουν στην υλοποίηση της απόφασής τους για πλήρη ρήξη µε τους Ulema ώστε να εξαλειφθεί και το τελευταίο εµπόδιο για τον εκδυτικισµό της Αυτοκρατορίας. Ιθύνων νους του δραστικού προγράµµατος εκκοσµίκευσης ήταν ο Ziya Gokalp, πρωτοπόρος του τουρκικού εθνικισµού. Το 1915 πρότεινε την πλήρη εκκοσµίκευση των θρησκευτικών δικαστηρίων, σχολείων και θρησκευτικών ιδρυµάτων και τον περιορισµό του Σεϊχουλισλάµη στις καθαρά θρησκευτικές λειτουργίες του. Ως το 1917 η νεοτουρκική κυβέρνηση είχε προχωρήσει στην υλοποίηση αυτού του προγράµµατος λαµβάνοντας µια σειρά αποφασιστικών πρωτοβουλιών. Με νόµο του 1913 ο έλεγχος της στοιχειώδους εκπαίδευσης πέρασε στο Υπουργείο Παιδείας και έτσι για πρώτη φορά από την ίδρυση του οθωµανικού κράτους οι Ulema απώλεσαν την καθοριστική τους επιρροή στα πρωτοβάθµια σχολεία και κατά συνέπεια τους όρους αναπαραγωγής της ταξικής τους θέσης και διάδοσης της ιδεολογίας τους.

11 11 ιορίστηκαν αµέσως διευθυντές µε στόχο την ευθυγράµµιση των προγραµµάτων και µεθόδων διδασκαλίας των θρησκευτικών µε τα εκκοσµικευµένα σχολεία. Η διαχείριση των εσόδων των Βακουφίων καθώς και των ιδρυµάτων που χρηµατοδοτούνταν από αυτά (σχολεία, τζαµιά κλπ) πέρασε στον έλεγχο του Τµήµατος ωρεών το οποίο συστάθηκε στο Υπουργείο Οικονοµικών. Το πλεόνασµα που προέκυπτε καταθέτονταν στο Αυτοκρατορικό Θησαυροφυλάκιο, οπότε η κυβέρνηση µπορούσε να το διαθέσει κατά βούληση και χωρίς καµία δέσµευση. Τα θρησκευτικά δικαστήρια τέθηκαν υπό τον έλεγχο του Υπουργείου ικαιοσύνης, οι ιεροδικαστές αναγνωρίστηκαν ως επίσηµοι κρατικοί αξιωµατούχοι και οι αποφάσεις τους υπόκεινταν εφ εξής σε έφεση στα κρατικά ικαστήρια. Συγχρόνως τέθηκε σε ισχύ ένα αστικό οικογενειακό δίκαιο. Το Ισλάµ διατήρησε τη θέση του ως επίσηµης θρησκείας της Αυτοκρατορίας αλλά υπό τον έλεγχο του κράτους. 1.4 Συµπέρασµα Η εκκοσµικευµένη και µαζική εκπαίδευση εµφανίστηκε στην Ευρώπη ως ένα από τα αποτελέσµατα της βιοµηχανικής επανάστασης. Τα εργοστάσια είχαν ανάγκη εργατών µε ένα ελάχιστο όριο γνώσεων απαραίτητων στην παραγωγική διαδικασία. Το κράτος ανέλαβε να καλύψει το κόστος της µαζικής εκπαίδευσης µε ορισµένες εξαιρέσεις- ώστε να βοηθήσει την βιοµηχανική ανάπτυξη. Στην Οθωµανική Αυτοκρατορία δεν παρατηρούµε µια ανάλογη ή παρεµφερή διαδικασία. Η εκκοσµικευµένη και µαζική εκπαίδευση αποτέλεσε πρωτίστως έργο του στρατού µε στόχο την προώθηση ενός ιδιότυπου και ανολοκλήρωτου εν τέλειεκδυτικισµού. Θα µπορούσε µάλιστα, να µιλήσει κάποιος για εκδυτικισµό à la carte. Στόχος παρέµενε πάντοτε η διάσωση του Υψηλού Κράτους ως απαραίτητης προϋπόθεσης για την διαφύλαξη της προνοµιακής θέσης των στρατιωτικών και των γραφειοκρατών στην οθωµανική κοινωνική δοµή. Το πρώτο και ουσιαστικότερο πρόβληµα που αντιµετώπισε η οθωµανική ελίτ συνίστατο στην βελτίωση της αµυντικής ικανότητας της Αυτοκρατορίας, µε την ταυτόχρονη διατήρηση των κοινωνικών δοµών οι οποίες όµως είχαν διττή φύση: ήταν συγχρόνως και η πραγµατική αιτία της κρατικής αδυναµίας αλλά και η εγγύηση των προνοµίων της κυρίαρχης τάξης. Ως εκ τούτου εξηγούνται οι διαρκείς αντιφάσεις του εκσυγχρονισµού οθωµανικού τύπου ως επιµέρους εκφάνσεις αυτού του κεντρικού προβλήµατος. Καθώς η οθωµανική ελίτ δεν είχε τη δύναµη ή τη θέληση να λύσει αυτό το πρόβληµα προέκρινε την δηµιουργία παράλληλων θεσµών µε αποτέλεσµα να χτιστεί µια δεύτερη πραγµατικότητα, δίπλα στην παραδοσιακή. Κατ αυτόν τον τρόπο κατέστη αναπόφευκτος ο διχασµός της οθωµανικής κοινωνίας µεταξύ µιας δυτικότροπης αριστοκρατίας συγκεντρωµένης στις πόλεις και µιας παραδοσιακής µουσουλµανικής πλειοψηφίας παρούσης παντού και ιδιαίτερα στην ύπαιθρο. Έτσι ενώ στη ύση, ο δισυπόστατος χαρακτήρας του εκπαιδευτικού θεσµού συνδέεται µε τον ταξικό διαχωρισµό αστών/προλετάριων στην Οθωµανική Αυτοκρατορία συνέχισε να εκφράζει ελλείψει µουσουλµανικής αστικής τάξης- τον διαχωρισµό µεταξύ εκείνων που ανήκαν στον κρατικό µηχανισµό (στρατιωτικοί και γραφειοκράτες) και των υπολοίπων. Η µόνη διαφοροποίηση της κυρίαρχης τάξης σε σχέση µε το παρελθόν συνίστατο στην αναγκαία αποβολή των Ulema. Μπορούµε λοιπόν να καταλήξουµε στα ακόλουθα χαρακτηριστικά των µεταρρυθµίσεων του οθωµανικού εκπαιδευτικού συστήµατος: 1. Η εισαγωγή ενός εκκοσµικευµένου εκπαιδευτικού συστήµατος προκλήθηκε από την ανάγκη του στρατού και της γραφειοκρατίας να αποκτήσουν στελέχη

12 12 που ν ανταποκρίνονται στα δυτικά πρότυπα ώστε να διασώσουν την ακεραιότητα του Υψηλού Κράτους και των δοµών του, πράγµα που διασφάλιζε την δική τους προνοµιακή θέση. 2. Το εκκοσµικευµένο εκπαιδευτικό σύστηµα χρησίµευσε και ως µέσο ανάπτυξης και διάδοσης του τουρκικού εθνικισµού -δηλαδή κατασκευής εθνικής ταυτότητας- σε πληθυσµούς που αυτοπροσδιορίζονταν µε σχεδόν αποκλειστικό κριτήριο την θρησκευτική τους ένταξη. Άρα ο βαθµός διείσδυσής του συνδέεται µε το θεµελιώδες ζήτηµα -για την πολιτική των Νεοτούρκων και του Κεµάλ Ατατούρκ- της «εθνικοποίησης» των µουσουλµάνων χωρικών και της πολιτιστικής ενοποίησης της Αυτοκρατορίας. Γι αυτό και ουσιαστικά δεν απευθύνθηκε ποτέ στους µη µουσουλµανικούς πληθυσµούς της Αυτοκρατορίας. 3. Η πλειοψηφία των Ulema αντέδρασε σταθερά στην διείσδυση του εκκοσµικευµένου εκπαιδευτικού συστήµατος. Έτσι αποτέλεσε τον κύριο αντίπαλο του στρατού και της γραφειοκρατίας στην προσπάθειά τους να δηµιουργήσουν ένα εθνικό κράτος. 4. Η ανυπαρξία µιας µουσουλµανικής/τουρκικής εθνικής αστικής τάξης επέτρεψε στον στρατό κυρίως- και τη γραφειοκρατία να παίξουν αυτοί το ρόλο της, γεγονός που επηρέασε γενικότερα το µοντέλο και την εξελικτική πορεία του εκσυγχρονισµού οθωµανικού/τουρκικού τύπου. Φαίνεται λοιπόν µε την αναγκαία αφαίρεση- ότι ενώ στη ύση τα σχολεία δηµιουργήθηκαν για να παράγουν εργάτες, στην Οθωµανική Αυτοκρατορία ιδρύθηκαν για να παράγουν στρατιώτες. Η εκκοσµίκευση του εκπαιδευτικού συστήµατος προέκυψε έτσι ως αναγκαία προϋπόθεση της ανάγκης εκσυγχρονισµού του Οθωµανικού στρατού. Κατ αυτόν τον τρόπο, ο στρατός εµφανίστηκε ως η αιχµή της προόδου και του εκδυτικισµού την ίδια στιγµή που εξακολουθούσε να λειτουργεί ως αποτελεσµατικός φύλακας των οθωµανικών δοµών. Σ αυτή την θεµελιώδη επιλογή θα πρέπει να αναζητηθεί ένα µέρος της εξήγησης για την σηµερινή θέση του στρατού στην Τουρκία. Βεβαίως στην εποχή του µαζικού βιοµηχανικού πολέµου και της ολοένα µεγαλύτερης εµπλοκής της τεχνολογίας δεν είναι δύσκολο να εξηγηθεί ο κρίσιµος ρόλος που παίζει το γενικότερο µορφωτικό επίπεδο των στρατιωτικών στελεχών όλων των βαθµίδων στην τελική έκβαση µιας πολεµικής προσπάθειας. Είναι γνωστό ότι ένας από τους παράγοντες µείωσης της δύναµης και της αποτελεσµατικότητας του Αιγυπτιακού Στρατού κατά τον σχετικά πρόσφατο πόλεµο µε το Ισραήλ ήταν τα υψηλά επίπεδα αναλφαβητισµού των Αιγυπτίων στρατιωτών. Γενικότερα πάντως θα µπορούσαµε να υποστηρίξουµε ότι η οθωµανική περίπτωση αποδεικνύει ότι οι εκπαιδευτικές µεταρρυθµίσεις µπορούν να προέρχονται από τις αµυντικές και όχι τις οικονοµικές ανάγκες ενός κρατικού σχηµατισµού. Το ερώτηµα που τίθεται ως εκ τούτου υπό διερεύνηση είναι σε ποιο µέτρο το οθωµανικό µοντέλο µπορεί να χρησιµεύσει και για την κατανόηση άλλων παραπλήσιων φαινοµένων. Σηµείωση Το άρθρο στηρίζεται εν µέρει στην ιδακτορική ιατριβή του συγγραφέα, Οι παράγοντες διαµόρφωσης της εκπαιδευτικής πολιτικής του ελληνικού κράτους για τους µουσουλµάνους της υτικής Θράκης, Ρέθυµνο 2002.

13 Βιβλιογραφία 1. Alexandris, A. (1995): The Greek Census of Anatolia and Thrace ( ): A contribution to Ottoman Historical Demography. In Ottoman Greeks in the Age of Nationalism. Princeton: The Darwin Press 2. Demirel, Ο., Erdogan, Ι. (2000): Educational system in Turkey. Ιn Educational systems of Balkan countries: issues and trends. Θεσσαλονίκη: Αφοι Κυριακίδη 3. Faroqhi, S. (2000): Κουλτούρα και καθηµερινή ζωή στην Οθωµανική Αυτοκρατορία. Αθήνα: Εξάντας 4. Inalcik, Η. (1995): Η Οθωµανική Αυτοκρατορία. Αθήνα: Αλεξάνδρεια 5. Karpat, K. (1985): Ottoman Population University of Wisconsin Press 6. Mardin, S. (2000): The genesis of young Ottoman Thought. Syracuse University Press 7. McCarthy, J. (1997): The Ottoman Turks. London and New York: Longman 8. Shaw, S (2000): History of the Ottoman Empire and Modern Turkey, v.i. Cambridge University Press 9. Shaw, S. & Shaw, E. (1997): History of the Ottoman Empire, v.ii. Cambridge University Press 10. Sonel, S.A. (2001): The Modernization of Public Education in the Ottoman Empire: : Islamization, Autocracy and Discipline. Brill Academic Publishers 11. Winter, M. (1984): The Modernization of Education in Kemalist Turkey. In, Ataturk and the Modernization of Turkey, edited by Landau, J.M. Colorado: Westview Press 12. Μουταφτσίεβα, Β. (1990): Αγροτικές Σχέσεις στην Οθωµανική Αυτοκρατορία (15 ος 16 ος αιώνας). Αθήνα: Πορεία 13. Σαρρής, Ν.: Οσµανική Πραγµατικότητα, τ.1. 13

Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα

Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα Ενότητα 4: Δημήτριος Σταματόπουλος Τμήμα Βαλκανικών, Σλαβικών και Ανατολικών Σπουδών 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. Τμήμα Τουρκικών και Μεσανατολικών Σπουδών

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. Τμήμα Τουρκικών και Μεσανατολικών Σπουδών ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ Τμήμα Τουρκικών και Μεσανατολικών Σπουδών Ίδρυση Το Τμήμα Τουρκικών Σπουδών ιδρύθηκε το 1989. Δέχθηκε τους πρώτους φοιτητές του στο πρώτο έτος λειτουργίας του Πανεπιστημίου Κύπρου,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο 1 Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ο ενιαίος ευρωπαϊκός χώρος αποτελεί ήδη πεδίο δραστηριότητας, αλλά και ανταγωνισμού των γλωσσών. Από την εποχή της ίδρυσης

Διαβάστε περισσότερα

Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα

Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα Ενότητα 5: Δημήτριος Σταματόπουλος Τμήμα Βαλκανικών, Σλαβικών και Ανατολικών Σπουδών 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Βιογραφικό σημείωμα Ο Πολυμέρης Βόγλης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1964. Σπούδασε στο Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και εκπόνησε τη διατριβή του στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΩΝ ΓΕΝΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΩΝ ΓΕΝΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΩΝ ΓΕΝΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Εισαγωγή Στο κεφάλαιο αυτό περιγράφεται το σύστηµα των Γενικών Εξετάσεων για την εισαγωγή στην τριτοβάθµια εκπαίδευση το οποίο ίσχυσε την περίοδο 1983-1999 και

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ

Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΓ Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ ΩΣ ΤΟ 1941 100 Α. ΚΛΕΙΣΤΕΣ Ή ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Ερωτήσεις διαζευκτικής απάντησης ή του τύπου

Διαβάστε περισσότερα

Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας

Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας Τα κυριότερα χαρακτηριστικά της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας είναι η συνέχεια στόχων και στρατηγικών επιλογών στη βάση των πολιτικών αντιλήψεων

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Η σύγχρονη εποχή χαρακτηρίζεται από την ένταξη της επιστημονικής γνώσης στη διαδικασία ανάπτυξης προϊόντων. Η έρευνα ενσωματώνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Νικόλαος Χ. Μπέκας Greek classroom of Masterστην "Κοινωνική Παιδαγωγική και μάχη ενάντια στη νεανική

Διαβάστε περισσότερα

Συγκριτική Ανάλυση των Στοιχείων Η θέση των συµβουλίων στη διάρθρωση του εκπαιδευτικού συστήµατος

Συγκριτική Ανάλυση των Στοιχείων Η θέση των συµβουλίων στη διάρθρωση του εκπαιδευτικού συστήµατος 4. Συγκριτική Ανάλυση των Στοιχείων Από τη σύντοµη επισκόπηση που προηγήθηκε προκύπτει ότι στον ορισµό και στα χαρακτηριστικά ενός συµβουλίου παιδείας που θέσαµε στην αρχή της µελέτης ανταποκρίνονται αρκετά

Διαβάστε περισσότερα

ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ.

ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ. ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ. Είδαμε πως το 4.2% των μαθητών στο δείγμα μας δεν έχουν ελληνική καταγωγή. Θα μπορούσαμε να εξετάσουμε κάποια ειδικά χαρακτηριστικά αυτών των ξένων μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ 556 3 Ο ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ Ματούλας Γεώργιος άσκαλος Σ Ευξινούπολης

Διαβάστε περισσότερα

Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της. Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς

Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της. Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς εκδόθηκε η ακόλουθη ανακοίνωση µε αφορµή την τροπολογία που κατέθεσε ο ευρωβουλευτής της

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009)

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) 1. Ταυτότητα της Έρευνας Το πρόβλημα του λειτουργικού αναλφαβητισμού στην Κύπρο στις ηλικίες των 12 με 15 χρόνων

Διαβάστε περισσότερα

(δ) Ο Μαθητής γίνεται «γλωσσοµαθής». Αποκτά επάρκεια στη χρήση προφορικά και γραπτά τουλάχιστον µιας ξένης γλώσσας και σε δεύτερη φάση δυο ξένων

(δ) Ο Μαθητής γίνεται «γλωσσοµαθής». Αποκτά επάρκεια στη χρήση προφορικά και γραπτά τουλάχιστον µιας ξένης γλώσσας και σε δεύτερη φάση δυο ξένων (δ) Ο Μαθητής γίνεται «γλωσσοµαθής». Αποκτά επάρκεια στη χρήση προφορικά και γραπτά τουλάχιστον µιας ξένης γλώσσας και σε δεύτερη φάση δυο ξένων γλωσσών που τον εξοικειώνουν µε άλλες κουλτούρες, ευνοούν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΠ11 ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Βυζάντιο και Χριστιανισμός: η δυναμική της θρησκείας στον καθορισμό της φυσιογνωμίας της αυτοκρατορίας και των

Διαβάστε περισσότερα

VII. ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ : ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΕΚΠ/ΚΩΝ ΕΥΚΑΙΡΙΩΝ ΚΑΤΑ ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΑΙ ΦΥΛΟ

VII. ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ : ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΕΚΠ/ΚΩΝ ΕΥΚΑΙΡΙΩΝ ΚΑΤΑ ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΑΙ ΦΥΛΟ VII. ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ : ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΕΚΠ/ΚΩΝ ΕΥΚΑΙΡΙΩΝ ΚΑΤΑ ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΑΙ ΦΥΛΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: 1.0 Αριθµός µαθητών στα σχολεία Πρωτοβάθµιας και ευτεροβάθµιας Εκπαίδευσης 2.0 Τριτοβάθµια Εκπαίδευση 83 Ισότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ 2015

ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ 2015 ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ 2015 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α1 α. σχολικό βιβλίο σελίδα 77 «Οι ορεινοί των πλοιοκτητών» β. σχολικό βιβλίο σελίδα 157 «Για τη στέγαση των προσφύγων τηρήθηκε (αυτεπιστασία)»

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΕΒΡΑΙΚΟΙ ΤΟΠΟΙ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ»

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΕΒΡΑΙΚΟΙ ΤΟΠΟΙ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ» 1 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΕΒΡΑΙΚΟΙ ΤΟΠΟΙ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ» ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΗΣ ΕΒΡΑΙΚΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΟΙ ΣΧΟΛΕΣ «ΓΚΑΤΕΝΙΟ» ΚΑΙ «ΤΑΛΜΟΥΝΤ ΤΟΡΑ ΧΑΓΚΑΔΟΛ» ΩΣ ΧΩΡΟΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΩΝ ΕΒΡΑΙΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Χριστίνα Τσακαρδάνου Εκπαιδευτικός Πανθομολογείται πως η ανάπτυξη του παιδιού ορίζεται τόσο από τα γενετικά χαρακτηριστικά του, όσο και από το πλήθος των ερεθισμάτων που δέχεται

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

µέχρι την ηλικία που αυτά θα πάνε στο Δηµοτικό άδεια ίδρυσης

µέχρι την ηλικία που αυτά θα πάνε στο Δηµοτικό άδεια ίδρυσης Μετά τα όσα έχουν γραφεί και ειπωθεί σχετικά µε το θέµα των Νηπιαγωγείων εντός Παιδικών Σταθµών -και για να µπουν τα πράγµατα στη θέση τους και να αποκατασταθεί η αλήθεια, ώστε όλοι οι εµπλεκόµενοι να

Διαβάστε περισσότερα

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά.

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. Γ. Οι μαθητές και τα Μαθηματικά. Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. ΠΙΝΑΚΑΣ 55 Στάση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ» 2014-2020. Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ» 2014-2020. Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ» 2014-2020 Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση Οι Άξονες Προτεραιότητας 6,7,8,και 9 περιλαµβάνουν τις παρεµβάσεις του τοµέα

Διαβάστε περισσότερα

Ο θεσμός των Ευρωπαϊκών Σχολείων. οργάνωση και λειτουργία

Ο θεσμός των Ευρωπαϊκών Σχολείων. οργάνωση και λειτουργία Ο θεσμός των Ευρωπαϊκών Σχολείων οργάνωση και λειτουργία Μαρία Φουσέκα, φιλόλογος 1 Τα Ευρωπαϊκά Σχολεία είναι επίσημα εκπαιδευτικά ιδρύματα που συστάθηκαν, αρχικά, για τα παιδιά των υπαλλήλων της Ε.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού

Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού Ενότητα 3: Ιστορική Ανασκόπηση των Ισλαμικών Αυτοκρατοριών Δημήτριος Σταματόπουλος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

«Αθηνά» Ευρωπαϊκό Κέντρο Ελέγχου Όπλων www.armscontrol.info

«Αθηνά» Ευρωπαϊκό Κέντρο Ελέγχου Όπλων www.armscontrol.info http://, Τηλ:2105226884, 6944165341, FAX: 2105226884, 2310904794 Η πραγματική εικόνα του πολέμου στο Λίβανο με απλά λόγια. Θεόδωρος Λιόλιος Διευθυντής του Ε.Κ.Ε.Ο. Σαλαμίνος 10, Θεσσαλονίκη 54625, email:

Διαβάστε περισσότερα

TO NEO ΣΧΟΛΕΙΟ. Τα µαθήµατα του κοινού εκπαιδευτικού προγράµµατος (γενικής παιδείας) είναι τα εξής:

TO NEO ΣΧΟΛΕΙΟ. Τα µαθήµατα του κοινού εκπαιδευτικού προγράµµατος (γενικής παιδείας) είναι τα εξής: TO NEO ΣΧΟΛΕΙΟ «3. Στη Γ Τάξη Ηµερήσιου Γενικού Λυκείου εφαρµόζεται πρόγραµµα µαθηµάτων τριάντα τριών (33) ωρών, που περιλαµβάνει µαθήµατα γενικής παιδείας δεκατριών (13) συνολικά διδακτικών ωρών εβδοµαδιαίως

Διαβάστε περισσότερα

Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 142 Ι ΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ιάρκεια: 1 διδακτική ώρα Θέµατα: 4 1ο ΣΧΕ ΙΟ Ευνοϊκές συγκυρίες για τον Ελληνισµό κατά τον 18 ο αιώνα Ο Νεοελληνικός ιαφωτισµός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Κατάλογος διευκρινιστικού υλικού..................................... 18 Πρόλογος....................................................... 27 Ευχαριστίες......................................................

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ

ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ Αρ. Φύλλου 3 17 Μαρτίου 2015 Η ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ Εκδίδομε τον ακόλουθο νόμο που ψήφισε η Βουλή: ΝΟΜΟΣ ΥΠ ΑΡΙΘ. 11 Για την ρύθμιση του

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (διαγώνισμα 1)

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (διαγώνισμα 1) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (διαγώνισμα 1) ΟΜΑΔΑ Α ΘΕΜΑ Α1 Α.1.1.α Το Νοέμβριο του 1919 υπογράφηκε η συνθήκη του Νεϊγύ.πριν από την υπογραφή της συνθήκης) σελ 140 σχ.βιβλ. Β. Κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΛΑΜ ΚΑΙ ΑΓΝΩΣΤΕΣ ΠΤΥΧΕΣ

ΙΣΛΑΜ ΚΑΙ ΑΓΝΩΣΤΕΣ ΠΤΥΧΕΣ ΙΣΛΑΜ ΚΑΙ ΑΓΝΩΣΤΕΣ ΠΤΥΧΕΣ Ισλάμ σήμαινει ,και ειναι μια απο της μεγαλύτερες θρησκειες.το μουσουλμανικό δίκαιο ειναι τελείως διαφορετικό απο το δίκαιο που υπάρχει στη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ TIMSS 2015 ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS Τι είναι η Έρευνα TIMSS; Η Έρευνα Trends in International Mathematics and Science Study (TIMSS) του Διεθνούς Οργανισμού για την Αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης 2 η εργασία 2012 13 ΘΕΜΑ: «Στις παραμονές της λεγόμενης βιομηχανικής επανάστασης,

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Οργανισμός είναι ένα σύνολο κρατών, που δημιουργείται με διεθνή συνθήκη, διαθέτει μόνιμα όργανα νομική προσωπικότητα διαφορετική από τα κράτη

Διεθνής Οργανισμός είναι ένα σύνολο κρατών, που δημιουργείται με διεθνή συνθήκη, διαθέτει μόνιμα όργανα νομική προσωπικότητα διαφορετική από τα κράτη Διεθνείς Οργανισμοί Περιεχόμενα Σελ.3 Τι είναι διεθνής οργανισμός; Σελ.4 Κατηγορίες διεθνών οργανισμών Σελ.5-6 Σημαντικότεροι Διεθνείς Οργανισμοί Σελ.7 Τι είναι Μη Κυβερνητικός Οργανισμός Σελ.8-11 Μ.Κ.Ο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΥΤΑΝΙΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ 2004. Υποψηφιότητα: Καθ. Αικατ. Χρονοπούλου - Σερέλη

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΥΤΑΝΙΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ 2004. Υποψηφιότητα: Καθ. Αικατ. Χρονοπούλου - Σερέλη ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΥΤΑΝΙΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ 2004 Υποψηφιότητα: Καθ. Αικατ. Χρονοπούλου - Σερέλη 1 Αγαπητά µέλη της Πανεπιστηµιακής µας κοινότητας, Λαµβάνοντας υπόψη τις ιδιαιτερότητες αυτής της εκλογικής

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση σχετικά με τη λειτουργία του προγράμματος Ενισχυτικής Διδασκαλίας (Ε.Δ.)

Έκθεση σχετικά με τη λειτουργία του προγράμματος Ενισχυτικής Διδασκαλίας (Ε.Δ.) Έκθεση σχετικά με τη λειτουργία του προγράμματος Ενισχυτικής Διδασκαλίας (Ε.Δ.) Σχολείο:. Ημερομηνία:. 1. Ποσοτικά δεδομένα Πρόκειται για τον αριθμό των διδακτικών που πραγματοποιήθηκαν ανά τμήμα και ανά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΝΑΛΥΣΗ S.W.O.T. (STRENGTHS WEAKNESS - OPPORTUNITIES THREATS)

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΝΑΛΥΣΗ S.W.O.T. (STRENGTHS WEAKNESS - OPPORTUNITIES THREATS) 137 4 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΝΑΛΥΣΗ S.W.O.T. (STRENGTHS WEAKNESS - OPPORTUNITIES THREATS) Στα προηγούµενα κεφάλαια πραγµατοποιήθηκε αναλυτική παρουσίαση και ανάλυση του εσωτερικού

Διαβάστε περισσότερα

3. Στο άρθρο 2 του ν.4186/2013 (Α 193) προστίθεται παράγραφος 3Β, ως ακολούθως: «3Β. Το ωρολόγιο πρόγραµµα των Μαθηµάτων Προσανατολισµού της Γ τάξης

3. Στο άρθρο 2 του ν.4186/2013 (Α 193) προστίθεται παράγραφος 3Β, ως ακολούθως: «3Β. Το ωρολόγιο πρόγραµµα των Μαθηµάτων Προσανατολισµού της Γ τάξης ΘΕΜΑΤΑ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 1. Η παράγραφος 3 του άρθρου 2 του ν.4186/2013 (Α 193), όπως έχει τροποποιηθεί µε τις παραγράφους 1 και 2 του άρθρου 57 του ν. 4310/14 (Α 258), αντικαθίσταται ως «Η Γ τάξη Ηµερήσιου

Διαβάστε περισσότερα

European Year of Citizens 2013 Alliance

European Year of Citizens 2013 Alliance European Year of Citizens 2013 Alliance MANIFESTO Η ενεργός συμμετοχή του ευρωπαίου πολίτη είναι άμεσα συνδεδεμένη με την επιδίωξη των Ευρωπαϊκών συλλογικών στόχων και αξιών που προβλέπονται στις Συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 Θέμα Α1 Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α) Με τη βιομηχανική επανάσταση καθώς η κατοχή γης έπαυε προοδευτικά να είναι πηγή εξουσίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΗΓΗΣΗ για το 1 Ο θέμα της Αντιπροσωπείας του ΣΑΔΑΣ-ΠΕΑ στις 5 Ιουλίου 2014: «ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ»

ΕΙΣΗΓΗΣΗ για το 1 Ο θέμα της Αντιπροσωπείας του ΣΑΔΑΣ-ΠΕΑ στις 5 Ιουλίου 2014: «ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ» 1 ΕΙΣΗΓΗΣΗ για το 1 Ο θέμα της Αντιπροσωπείας του ΣΑΔΑΣ-ΠΕΑ στις 5 Ιουλίου 2014: «ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ» ΝΟΜΙΚΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ Με την ψήφιση του Νόμου 4254/2014 επιχειρείται εξομοίωση μεταξύ ΑΕΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 2 ο Η Επιστήμη της Διοίκησης των Επιχειρήσεων 2.1. Εισαγωγικές έννοιες Ο επιστημονικός κλάδος

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα: Προτάσεις Νόµου για ποσόστωση στην εργοδότηση που εκκρεµούν στην Επιτροπή σας.

Θέµα: Προτάσεις Νόµου για ποσόστωση στην εργοδότηση που εκκρεµούν στην Επιτροπή σας. 20 Ιουνίου, 2007 Πρόεδρο και Μέλη Επιτροπής Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων Βουλής των Αντιπροσώπων, Βουλή των Αντιπροσώπων, Λευκωσία. Κύριε Πρόεδρε, Κυρίες και κύριοι Μέλη της Επιτροπής, Θέµα: Προτάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΑ

ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΙΑΙΟΣ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ----- ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Ταχ. Δ/νση: ΤΜΗΜΑ Ανδρέα Παπανδρέου Α 37 Τ.Κ. Πόλη: 15180

Διαβάστε περισσότερα

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 ΕΝΑ ΓΟΗΤΕΥΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΧΡΟΝΙΑ, ΓΕΜΑΤΟ ΕΚΠΛΗΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΛΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ. 33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 Εικόνα 1 Εικόνα 2 Ρωμαϊκές λεγεώνες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΠΟΥΡΓΩΝ

ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΠΟΥΡΓΩΝ Declaration on freedom of political debate in the media Greek version* ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΠΟΥΡΓΩΝ ιακήρυξη για την Ελευθερία του Πολιτικού ιαλόγου στα Μέσα (Υιοθετήθηκε από την Επιτροπή Υπουργών

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηςη του Εκπαιδευτικοφ Ζργου ςτην Προςχολική Εκπαίδευςη. Διαδικαςία Αυτοαξιολόγηςησ ςτη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηςη του Εκπαιδευτικοφ Ζργου ςτην Προςχολική Εκπαίδευςη. Διαδικαςία Αυτοαξιολόγηςησ ςτη Σχολική Μονάδα ΤΠΟΤΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑ, ΘΡΗΚΕΤΜΑΣΩΝ, ΑΘΛΗΣΙΜΟΤ ΚΑΙ ΠΟΛΙΣΙΜΟΤ ΙΝΣΙΣΟΤΣΟ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΗ ΠΟΛΙΣΙΚΗ Αξιολόγηςη του Εκπαιδευτικοφ Ζργου ςτην Προςχολική Εκπαίδευςη Διαδικαςία Αυτοαξιολόγηςησ ςτη Σχολική Μονάδα Ζκθεςη

Διαβάστε περισσότερα

Νάντια Παπαπαναγιωτάκη

Νάντια Παπαπαναγιωτάκη Νάντια Παπαπαναγιωτάκη Στην ένταξη µε πάνε σαράντα κύµατα Οι περιοχές στις οποίες δραστηριοποιηθήκαµε από τον Νοέµβριο µέχρι σήµερα ήταν τα Άνω Λιόσια, το Ζεφύρι, το Ίλιον και οι Αχαρνές µε έντεκα (11)

Διαβάστε περισσότερα

Σύνολο δεικτών. Δημιουργήθηκε από την ΑΝΤΙΓΟΝΗ. Στο πλαίσιο του έργου DARE-Net Desegregation and Action for Roma in Education Network

Σύνολο δεικτών. Δημιουργήθηκε από την ΑΝΤΙΓΟΝΗ. Στο πλαίσιο του έργου DARE-Net Desegregation and Action for Roma in Education Network ΑΝΤΙΓΟΝΗ - Κέντρο Πληροφόρησης και Τεκμηρίωσης για το Ρατσισμό, την Οικολογία, την Ειρήνη και τη Μη Βία ΜΗ ΚΕΡΔΟΣΚΟΠΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ - ΜΗ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ Πτολεμαίων 29Α, 6 ος όροφος, 54630 Θεσσαλονίκη

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 77Α / 2002

Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 77Α / 2002 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 25/06/2002 ΑΠ: 1143Α Ταχ. /νση: ΟΜΗΡΟΥ 8 105 64 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 33.52.604-605 FAX: 33.52.617 Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 77Α / 2002 Η Αρχή Προστασίας

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΩΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. Κώστας Ν. Τσιαντής

Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΩΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. Κώστας Ν. Τσιαντής Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΩΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Κώστας Ν. Τσιαντής Πρόβλημα που τέθηκε από τους διοργανωτές της διημερίδας Οι Έλληνες εκπαιδευτικοί

Διαβάστε περισσότερα

Σταμούλου Αναστασία-Διονυσία 7ο Λύκειο Καλλιθέας Α4

Σταμούλου Αναστασία-Διονυσία 7ο Λύκειο Καλλιθέας Α4 Σταμούλου Αναστασία-Διονυσία 7ο Λύκειο Καλλιθέας Α4 Ευχαριστίες Στο σημείο αυτό θα ήθελα να αποδώσω τις ευχαριστίες μου σε όσους βοήθησαν με τον τρόπο τους στην εκπόνηση αυτής της εργασίας. Αρχικά, θα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΘΕΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΟΜΑ Α Α

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΘΕΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΟΜΑ Α Α ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΘΕΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΟΜΑ Α Α ΘΕΜΑ Α1 α. Να περιγράψετε το πρόγραµµα του καθενός από

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

Η κρίση της Αυτοκρατορίας των Αψβούργων Η ιταλική και γερμανική ενοποίηση. Φύλλο Εργασίας

Η κρίση της Αυτοκρατορίας των Αψβούργων Η ιταλική και γερμανική ενοποίηση. Φύλλο Εργασίας Η κρίση της Αυτοκρατορίας των Αψβούργων Η ιταλική και γερμανική ενοποίηση Φύλλο Εργασίας 1. Αφού συμβουλευτείτε τη σελίδα 44 του βιβλίου σας καθώς και το χάρτη που παρατίθεται, να συμπληρώσετε την πιο

Διαβάστε περισσότερα

VI/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

VI/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ VI/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ Ο εθελοντικός τομέας αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της κοινωνικής πολιτικής. Ιστορικά προηγείται του κράτους πρόνοιας, ενώ συνυπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΠΟΥ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΠΕ

ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΠΟΥ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΠΕ Leonardo da Vinci Leonardo Project: A EUROPEAN OBSERVATORY ON THE USE OF ICT-SUPPORTED LIFE LONG LEARNING BY SMES, MICRO-ENTERPRISES AND THE SELF-EMPLOYED IN RURAL AREAS ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΕΛΠ 11: Ελληνική Ιστορία Ακ. Έτος: 2008-9 ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΜΑ: Η βυζαντινή αριστοκρατία κατά τους 9 ο έως 12 ο αιώνα: δομή και χαρακτηριστικά, ανάπτυξη και σχέσεις

Διαβάστε περισσότερα

Θεόδωρος Π. Φορτσάκης ΓΝΩΜΟ ΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Β 314/27.4.1989),

Θεόδωρος Π. Φορτσάκης ΓΝΩΜΟ ΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Β 314/27.4.1989), Θεόδωρος Π. Φορτσάκης Καθηγητής της Νοµικής Σχολής του Πανεπιστηµίου Αθηνών ικηγόρος στον Άρειο Πάγο Μητροπόλεως 38, 10563 Αθήνα, τηλ. +30 210 32 18 900, φαξ +30 210 32 18 933, e-mail thfortsakis@fdmalaw.com

Διαβάστε περισσότερα

2000-2006 ( 2) 4, 4.1, 4.1.1, 4.1.1.

2000-2006 ( 2) 4, 4.1, 4.1.1, 4.1.1. 2000-2006 ( 2) 4, 4.1, 4.1.1, 4.1.1. : - :. : : ( /,, ) :...., -, -.,,... 1.,, 2,,,....,,,...,, 2008 1. 2. - : On Demand 1. 9 2. 9 2.1 9 2.2 11 2.3 14 3. 16 3.1 16 3.1.1 16 3.1.1. 16 3.1.1. 25 3.1.2 26

Διαβάστε περισσότερα

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ.

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. Η συμβολή της οικογένειας στην άσκηση κοινωνικής πολιτικής είναι μεγάλη και διαχρονική. Η μορφή και το περιεχόμενο, όμως, αυτής της συμβολής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΝΕΟ ΛΥΚΕΙΟ. ιάρθρωση Εκπαιδευτικών Προγραµµάτων

ΤΟ ΝΕΟ ΛΥΚΕΙΟ. ιάρθρωση Εκπαιδευτικών Προγραµµάτων ΤΟ ΝΕΟ ΛΥΚΕΙΟ ιάρθρωση Εκπαιδευτικών Προγραµµάτων Α Λυκείου Η Α Τάξη Γενικού Λυκείου αποτελεί τάξη αποκλειστικά γενικής παιδείας, στην οποία εφαρµόζεται πρόγραµµα µαθηµάτων τριάντα πέντε (35) συνολικά

Διαβάστε περισσότερα

(γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και. συµπεριφοράς) ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε. 70

(γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και. συµπεριφοράς) ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε. 70 Προβλήµατα διγλωσσίας ίγλωσση εκπαίδευση (γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και µαθησιακές δυσκολίες προβλήµατα συµπεριφοράς) Σαλτερής Νίκος ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΝΕΟ ΛΥΚΕΙΟ & Η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. (Mε βάση το Νόμο 4186/2013)

ΤΟ ΝΕΟ ΛΥΚΕΙΟ & Η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. (Mε βάση το Νόμο 4186/2013) ΤΟ ΝΕΟ ΛΥΚΕΙΟ & Η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (Mε βάση το Νόμο 4186/2013) Α Τάξη Ημερησίου Γενικού Λυκείου Η Α Τάξη Ημερησίου Γενικού Λυκείου αποτελεί τάξη αποκλειστικά γενικής παιδείας, στην

Διαβάστε περισσότερα

ÖÑÏÍÔÉÓÔÇÑÉÏ ÈÅÙÑÇÔÉÊÏ ÊÅÍÔÑÏ ÁÈÇÍÁÓ - ÐÁÔÇÓÉÁ

ÖÑÏÍÔÉÓÔÇÑÉÏ ÈÅÙÑÇÔÉÊÏ ÊÅÍÔÑÏ ÁÈÇÍÁÓ - ÐÁÔÇÓÉÁ ΘΕΜΑ Α1 ΙΣΤΟΡΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2008 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α Α Α1.1. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν γράφοντας στο τετράδιό σας τη λέξη Σωστό ή Λάθος δίπλα στο γράµµα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ Χάρη Κυριαζή Αντιπροέδρου Σ ΣΕΒ

ΟΜΙΛΙΑ Χάρη Κυριαζή Αντιπροέδρου Σ ΣΕΒ ΟΜΙΛΙΑ Χάρη Κυριαζή Αντιπροέδρου Σ ΣΕΒ Στην Ειδική Επιτροπή για την επεξεργασία και εξέταση του Σχεδίου Νόµου "Κύρωση της Συνθήκης της Λισαβόνας που τροποποιεί τη Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση, τη Συνθήκη

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΕΩΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ ΜΕ ΤΟ ΙΡΑΝ. Του Ανδρέα Ανδριανόπουλου

Η ΓΕΩΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ ΜΕ ΤΟ ΙΡΑΝ. Του Ανδρέα Ανδριανόπουλου Η ΓΕΩΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ ΜΕ ΤΟ ΙΡΑΝ Του Ανδρέα Ανδριανόπουλου Αλλαγές στο Ενεργειακό Τοπίο Πολλά φαίνεται να αλλάζουν με την πρόσφατη συμφωνία για τα πυρηνικά με το Ιράν. Είναι φανερό πως

Διαβάστε περισσότερα

Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες

Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες Θεωρητικό πλαίσιο και ανάλυση αποτελεσμάτων της πανελλαδικής ποσοτικής έρευνας VPRC Φεβρουάριος 2007 13106 / Διάγραμμα 1 Γενικοί

Διαβάστε περισσότερα

Η κρίση γεννά κεντρικές οικονομικές διοικήσεις*

Η κρίση γεννά κεντρικές οικονομικές διοικήσεις* 116 ΠΑΝΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ Η κρίση γεννά κεντρικές οικονομικές διοικήσεις* Στο άρθρο με τίτλο «Κρίσεις: Είναι δυνατόν να αποτελούν κατασκευασμένο προϊόν;» εξετάστηκε η προκληθείσα, από μια ομάδα μεγάλων τραπεζιτών

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα)

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) 334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) Ιστορικό Σημείωμα γαι την Παιδαγωγική Σχολή Φλώρινας Η Παιδαγωγική Ακαδημία Φλώρινας ιδρύθηκε τον Νοέμβριο του 1941, δηλ. κατά την διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ.

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ. 2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες Έχει παρατηρηθεί ότι δεν υπάρχει σαφής αντίληψη της σηµασίας του όρου "διοίκηση ή management επιχειρήσεων", ακόµη κι από άτοµα που

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ

Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Ι. ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ; Η πορεία που πρέπει να ακολουθηθεί για την πραγματοποίηση των αντικειμενικών

Διαβάστε περισσότερα

αρχεία Πηγεσ γνωσησ, Πηγεσ μνημησ Τα αρχεία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας

αρχεία Πηγεσ γνωσησ, Πηγεσ μνημησ Τα αρχεία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας αρχεία Πηγεσ γνωσησ, Πηγεσ μνημησ Τα αρχεία της 11 Οθωμανικής Αυτοκρατορίας ΗΟθωμανική Αυτοκρατορία ήταν μια ισλαμική αυτοκρατορία των πρώιμων νεότερων και των νεότερων χρόνων (14ος-αρχές 20ού αιώνα),

Διαβάστε περισσότερα

Α Ν Α Φ Ο Ρ Α. Κοινές διαπιστώσεις των πιο πάνω εκθέσεων είναι ότι τα κύρια αίτια της κακοδαιµονίας της ελληνικής δηµόσιας διοίκησης είναι:

Α Ν Α Φ Ο Ρ Α. Κοινές διαπιστώσεις των πιο πάνω εκθέσεων είναι ότι τα κύρια αίτια της κακοδαιµονίας της ελληνικής δηµόσιας διοίκησης είναι: Παπαθεοδώρου Νικόλαος Νοµικός, υπάλληλος της /νσης ιοίκησης της Περιφέρειας υτικής Ελλάδας, απόφοιτος της ΕΣ Προς την Περιφέρεια υτικής Ελλάδας Υπόψη κ. Γενικού Γραµµατέα Α Ν Α Φ Ο Ρ Α Αξιότιµε κ. Γενικέ,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΡΡΗΤΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΤΟΥΡΚΙΑ

ΑΠΟΡΡΗΤΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΤΟΥΡΚΙΑ ΑΠΟΡΡΗΤΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΤΟΥΡΚΙΑ Η ΕΘΝΙΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΑΣ Του Χρήστου Μηνάγια minagias@gmail.com, τηλ. 6948260485 Κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις ΚΑ ΜΟΣ (τηλ. 2310252320, Ερµού 48 Θεσσαλονίκη, Τ.Κ. 54623)

Διαβάστε περισσότερα

«Ολοήµερη εκπαίδευση. Η ευρωπαϊκή εµπειρία»

«Ολοήµερη εκπαίδευση. Η ευρωπαϊκή εµπειρία» «Ολοήµερη εκπαίδευση. Η ευρωπαϊκή εµπειρία» H έρευνα του Ο.Ο.Σ.Α. «PISA» (Programme for International Student Assesment, Πρόγραµµα ιεθνούς Αξιολόγησης Μαθητών) αναζωπύρωσε τη συζήτηση για τα προγράµµατα

Διαβάστε περισσότερα

ανάπτυξη του εργατικού κινήματος) εργατικής ιδεολογίας στη χώρα.» προσφύγων στη Μικρά Ασία και την Ανατολική Θράκη».

ανάπτυξη του εργατικού κινήματος) εργατικής ιδεολογίας στη χώρα.» προσφύγων στη Μικρά Ασία και την Ανατολική Θράκη». Α1. α. Σχολικό βιβλίο σελίδα 77: «Οι επαναστάτες προκήρυξαν όπως ονομάστηκαν.» και «Οι Ορεινοί απαρτίστηκαν και των πλοιοκτητών.» β. Σχολικό βιβλίο σελίδα 46: «Η κατάσταση αυτή (=η αργή ανάπτυξη του εργατικού

Διαβάστε περισσότερα

Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα. Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07

Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα. Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07 Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07 Η ιδέα Η θέση και ο ρόλος της γυναίκας στο κοινωνικό σύνολο διαφοροποιείται από κοινωνία σε κοινωνία και από εποχή σε εποχή. Είναι πολύ

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Μουσικού Σχολείου (Οκτώβριος 2015)

Αξιολόγηση του Μουσικού Σχολείου (Οκτώβριος 2015) Αξιολόγηση του Μουσικού Σχολείου (Οκτώβριος 2015) 1. Ταυτότητα της έρευνας Το Μουσικό Σχολείο (Μ.Σ.) λειτουργεί στην Κύπρο από το 2006. Η ίδρυσή του έγινε στα πλαίσια της Εκπαιδευτικής Μεταρρύθμισης, με

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο 2. Διάρθρωση Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων Γενικού Λυκείου

Άρθρο 2. Διάρθρωση Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων Γενικού Λυκείου Άρθρο 2 Διάρθρωση Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων Γενικού Λυκείου 1. Η Α Τάξη Ημερήσιου Γενικού Λυκείου αποτελεί τάξη αποκλειστικά γενικής παιδείας, στην οποία εφαρμόζεται πρόγραμμα μαθημάτων τριάντα πέντε

Διαβάστε περισσότερα

Βασικά θέματα προς συζήτηση:

Βασικά θέματα προς συζήτηση: ΕΝΟΤΗΤΑ 8. ΚΟΙΝΗ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ, ΚΟΙΝΗ ΑΜΥΝΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ Βασικά θέματα προς συζήτηση: Η ανάπτυξη της Κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας Η λήψη των αποφάσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ 1.ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ,ΓΕΝΙΚΑ Ο σύγχρονος πολιτισμός αναπτύσσεται με κέντρο και σημείο αναφοράς τον Άνθρωπο. Η έννομη τάξη, διεθνής και εγχώρια, υπάρχουν για να υπηρετούν

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΣΥΝΟΨΗ ΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗΣ Θέµα: υνατότητα διαφήµισης διδασκαλίας κατ οίκον Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Καλλιόπη Σπανού Ειδικός Επιστήµονας: Ευάγγελος Θωµόπουλος Αθήνα, Μάρτιος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΕΡΓΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΜΟΡΦΕΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ

ΑΝΕΡΓΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΜΟΡΦΕΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ ΑΝΕΡΓΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ Η κατάσταση έλλειψης εργασίας, κατά την οποία υπάρχει δυσαρμονία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης, προσφέρονται λίγες θέσεις εργασίας, ενώ υπάρχουν πάρα πολλοί ενδ9ιαφερόμενοι. Είναι έννοια

Διαβάστε περισσότερα

Προς µια γλωσσική πολιτική την εποχή της παγκοσµιοποίησης και του διαδικτύου: ο σχεδιασµός του ΚΕΓ

Προς µια γλωσσική πολιτική την εποχή της παγκοσµιοποίησης και του διαδικτύου: ο σχεδιασµός του ΚΕΓ Προς µια γλωσσική πολιτική την εποχή της παγκοσµιοποίησης και του διαδικτύου: ο σχεδιασµός του ΚΕΓ ηµήτρης Κουτσογιάννης Τµήµα Φιλολογίας Φιλοσοφική Σχολή, Α.Π.Θ. Επιστηµονικός συνεργάτης του ΚΕΓ dkoutsog@lit.auth.gr

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με το Οικουμενικό Σύμφωνο

Σχετικά με το Οικουμενικό Σύμφωνο Σχετικά με το Οικουμενικό Σύμφωνο Εισαγωγή 0 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ σελ. 04 Τι είναι το Οικουμενικό Σύμφωνο; 05 06 06 Οι 10 αρχές του Οικουμενικού Συμφώνου Γιατί μια διεθνής Πρωτοβουλία; Ποιοι συμμετέχουν; Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Ομάδα: Ελένη Καπουράνη Ευαγγελία Καπουράνη ΠΡΟΛΟΓΟΣ Το θέμα της εργασίας μας είναι η θέση της γυναίκας στο Ισλάμ. Η θέση αυτή είναι κατώτερη από το χριστιανισμό και αυτό φαίνεται μέσα από τη μελέτη που

Διαβάστε περισσότερα

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις 7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις πώς διαχειρίστηκε ο Ηράκλειος τόσο τους κινδύνους που απειλούσαν τα σύνορα του ανατολικού ρωμαϊκού κράτους όσο και τα σοβαρά προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΤΕΡΝΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΑ Φονξιοναλισµός και Κονστρουκτιβισµός

ΜΟΝΤΕΡΝΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΑ Φονξιοναλισµός και Κονστρουκτιβισµός Ε.Μ.Π. ΤΜΗΜΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΑ ΚΑΙ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΜΕΤΑΛΛΑΓΕΣ ΤΩΝ Ι ΕΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΛΗ ΣΤΟΝ 20

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Κοινή Γνώμη Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Έννοια, ορισμός και ανάλυση Κοινής Γνώμης Κοινή γνώμη είναι η γνώμη της πλειοψηφίας των πολιτών, πάνω σε ένα ζήτημα που αφορά την

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ. Περιεχόμενο Τμήματος

ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ. Περιεχόμενο Τμήματος ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ Γνωστικό περιεχόμενο Περιεχόμενο Τμήματος Το Τμήμα Δημοσίων Σχέσεων και Επικοινωνίας καταλαμβάνει σημαντική θέση στο χώρο των

Διαβάστε περισσότερα

Η Έννοια της Εταιρικής Σχέσης & τα νέα Χρηματοδοτικά Εργαλεία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης

Η Έννοια της Εταιρικής Σχέσης & τα νέα Χρηματοδοτικά Εργαλεία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης Η Έννοια της Εταιρικής Σχέσης & τα νέα Χρηματοδοτικά Εργαλεία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης Δρ. Ράλλης Γκέκας Επιστημονικός Συνεργάτης ΚΕΔΕ Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Δημάρχων & Δημοτικών Συμβούλων Πρόγραμμα Επιμόρφωσης

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία του Καθηγητή B. Ασημακόπουλου Ειδικού Γραμματέα για την Κοινωνία της Πληροφορίας

Ομιλία του Καθηγητή B. Ασημακόπουλου Ειδικού Γραμματέα για την Κοινωνία της Πληροφορίας 1 ο Ετήσιο Συνέδριο για την Πληροφορική και τις Επικοινωνίες στην Παιδεία και την Εκπαίδευση Συνεδρίαση Ολομέλειας με θέμα: «Η Αξιοποίηση των Ψηφιακών Τεχνολογιών στο Ελληνικό Εκπαιδευτικό Σύστημα» Ομιλία

Διαβάστε περισσότερα