Η ανταγωνιστικότητα της Ελλάδας στον τουριστικό τοµέα. Η περίπτωση του νοµού Πιερίας και η ανάπτυξη των ειδικών και εναλλακτικών µορφών τουρισµού.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η ανταγωνιστικότητα της Ελλάδας στον τουριστικό τοµέα. Η περίπτωση του νοµού Πιερίας και η ανάπτυξη των ειδικών και εναλλακτικών µορφών τουρισµού."

Transcript

1 Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Πολυτεχνική Σχολή Τµήµα Μηχανικών Χωροταξίας και Ανάπτυξης Διπλωµατική Εργασία: Η ανταγωνιστικότητα της Ελλάδας στον τουριστικό τοµέα. Η περίπτωση του νοµού Πιερίας και η ανάπτυξη των ειδικών και εναλλακτικών µορφών τουρισµού. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΡΙΚΛΗΣ (ΑΕΜ 228) ΣΙΩΚΑΣ ΠΑΝΤΕΛΗΣ (ΑΕΜ 247) Επιβλέπουσα Καθηγήτρια: Παπαδοπούλου Ελένη ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2015

2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Εισαγωγή. 6 Περίληψη Abstract 1.Ιστορική Αναδροµή του φαινοµένου: η πορεία του ειδικού-εναλλακτικού τουρισµού από την εµφάνισή του µέχρι σήµερα Προϊστορικός τουρισµός Πρώτη τουριστική περίοδος 1.3.Δεύτερη περίοδος 1.4.Τρίτη τουριστική περίοδος τουριστική 1.5.Τέταρτη τουριστική περίοδος 1.6.Μεταπολεµική τουριστική περίοδος Σύγχρονη περίοδος τουριστική 2.Εννοιλογική προσέγγιση ειδικών-εναλλακτικών µορφών σύγχρονου τουρισµού 2.1.Ο ορισµός των ειδικώνεναλλακτικών µορφών τουρισµού, οι προδιαγραφές ανάπτυξής τους και οι ειδικές-ενναλακτικές µορφές του σύγχρονου τουρισµού Μορφές µε κυρίαρχο κίνητρο τη γνωριµία µε τη φύση Μορφές µε κυρίαρχο κίνητρο τον πολιτισµό, τη θρησκεία, την επιστήµη και την εκπαίδευση

3 2.1.3.Μορφές µε κυρίαρχο κίνητρο τους επαγγελµατικούς λόγους Μορφές µε κυρίαρχο κίνητρο το νερό Μορφές µε κυρίαρχο κίνητρο την υγεία και την ποιότητα ζωής Μορφές µε κυρίαρχο κίνητρο την παραθέριση Άλλες µορφές Οι επιδράσεις των ειδικών-εναλλακτικών µορφών τουρισµού Επιδράσεις οικονοµικό τοµέα Επιδράσεις κοινωνικό τοµέα Επιδράσεις πολιτιστικό τοµέα Επιδράσεις φυσικό περιβάλλον στον στον στον στο 3.Το µοντέλο του ειδικούεναλλακτικού τουρισµού Το µοντέλο ανάπτυξης των ειδικών-εναλλακτικών µορφών τουρισµού σε παγκόσµιο και ευρωπαϊκό επίπεδο 3.3.Το µοντέλο ανάπτυξης των ειδικών-εναλλακτικών µορφών τουρισµού στην Ελλάδα 3.1.Η ανάπτυξη του ειδικούεναλλακτικού τουρισµού- Τάσεις & προοπτικές για το µέλλον 4.Ο νοµός Πιερίας ως προορισµός ειδικώνειδικών εναλλακτικών µορφών τουρισµού

4 4.1. Γενικά χαρακτηριστικά της περιοχής µελέτης 4.2.Γεωγραφικά περιβαλλοντικά κλιµατολογικά χαρακτηριστικά και Πληθυσµιακά χαρακτηριστικά 4.4.Οικονοµικά στοιχεία Παραγωγικοί κλάδοι 4.5.Δηµόσιες υποδοµές και υπηρεσίες 4.6.Η ιστορία του νοµού Πιερίας 4.7.Πολιτιστικά αρχιτεκτονικά χαρακτηριστικά και 4.8.Τουριστικό προϊόν και προοπτικές ανάπτυξης ειδικού-εναλλακτικού τουρισµού στην περιοχή µελέτης 5. Έρευνα τουριστικής ανάπτυξης Σκοπός και υποθέσεις έρευνας 5.2. Αποτελέσµατα έρευνας Μεθοδολογική προσέγγιση & αποτελέσµατα 6.1.S.W.O.T. Ανάλυση και εφαρµογή της στην περιοχή µελέτης Καθορισµός στόχων Περιγραφή & εξέταση συγκριτικών πλεονεκτηµάτων. 78 3

5 Περιγραφή & εξέταση µειονεκτηµάτων Περιγραφή & εξέταση ευκαιριών Περιγραφή & εξέταση απειλών 6.2. Αποτελέσµατα ανάλυσης S.W.O.T. στην περιοχή µελέτης 7. Στρατηγικό σχέδιο ανάπτυξης & διαχείρισης ειδικών-εναλλακτικών µορφών τουρισµού 7.1. Η ανταγωνιστικότητα της Ελλάδας στον τουριστικό τοµέα σήµερα 7.2. Βασικά στοιχεία σχεδιασµού τουριστικής ανάπτυξης 7.3. Σχεδιασµός & διαχείριση ειδικούεναλλακτικού τουριστικού προϊόντος 7.4. Προτάσεις στρατηγικής ανάπτυξης ειδικούεναλλακτικού τουρισµού στο νοµό Πιερίας 7.5. Ανακεφαλαίωση- Συµπεράσµατα-Προοπτικές Βιβλιογραφία. 97 4

6 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παρούσα εργασία πραγµατοποιήθηκε στο πλαίσιο της διπλωµατικής εργασίας του Αριστοτελείου Πανεπιστηµίου του τµήµατος Μηχανικών Χωροταξίας και Ανάπτυξης. Η εργασία διαπραγµατεύτηκε την ανταγωνιστικότητα της Ελλάδας στον τουριστικό τοµέα, µελετώντας την περίπτωση του νοµού Πιερίας και ειδικότερα τη δυνατότητα ανάπτυξης εναλλακτικών-ειδικών µορφών τουρισµού. Οι λόγοι που οδήγησαν στην επιλογή του θέµατος είναι η σηµασία του τουρισµού στην ελληνική οικονοµία και οι προοπτικές ανάπτυξης εναλλακτικών-ειδικών µορφών τουρισµού. Επίσης, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η περιοχή µελέτης, καθώς παρουσιάζει έντονη ποικιλοµορφία τόσο στα περιβαλλοντικά, όσο και στα ανθρωπογενή χαρακτηριστικά της. Ως εναλλακτικός-ειδικός τουρισµός ορίζεται η καινοτόµα προσέγγιση του τουριστικού φαινοµένου που προσελκύει τουρίστες που χαρακτηρίζονται από ειδικά ενδιαφέροντα. Τα κύρια χαρακτηριστικά των εναλλακτικών-ειδικών µορφών τουρισµού είναι: η προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, η διατήρηση των πολιτιστικών και ιστορικών στοιχείων µίας περιοχής και η στήριξη του τοπικού πληθυσµού. Προκειµένου να είναι εφικτή η ανάπτυξη του εναλλακτικού-ειδικού τουρισµού απαιτούνται συγκεκριµένες στρατηγικές λύσεις οι οποίες θα πρέπει να είναι οικονοµικά και χρονικά συµφέρουσες και να συµβαδίζουν µε τους υπόλοιπους αναπτυξιακούς τοµείς. Για τον προσδιορισµό µίας ολοκληρωµένης τουριστικής πολιτικής είναι αναγκαία η συλλογή των επιµέρους στοιχείων που αφορούν στους φυσικούς πόρους και στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της περιοχής µελέτης καθώς και τους οικονοµικούς τοµείς ανάπτυξης. Στην παρούσα εργασία τα προαναφερθέντα χαρακτηριστικά αποτέλεσαν τη βάση για την διεξαγωγή συµπερασµάτων και ενός συνόλου προτάσεων για την προοπτική ανάπτυξης εναλλακτικών-ειδικών µορφών τουρισµού στο νοµό Πιερίας. Ένας αποτελεσµατικός σχεδιασµός λαµβάνει υπόψη τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της υπό µελέτη περιοχής. Ο νοµός Πιερίας βρίσκεται στην Κεντρική Μακεδονία και έχει πλούσιο ιστορικό, πολιτισµικό παρελθόν, καθώς επίσης και φυσικό περιβάλλον. Σκοπός της εργασίας ήταν να εξάγει συµπεράσµατα και προτάσεις που θα εξασφαλίσουν την τουριστική ανάπτυξη του νοµού ενώ παράλληλα θα υπηρετούν τις αρχές της αειφορίας µε απώτερο στόχο να γίνει κατανοητή και προβλέψιµη η 5

7 ανάπτυξη του εναλλακτικού-ειδικού τουριστικού φαινοµένου για το σύνολο της χώρας. Οι επιµέρους στόχοι της εργασίας ήταν: α) η κατανόηση του ειδικούεναλλακτικού τουριστικού φαινοµένου µέσω της ιστορικής εξέλιξής του, αλλά και της εννοιολογικής του ερµηνείας, των µορφών µε τις οποίες εµφανίζεται και των επιδράσεων του, β) ο προσδιορισµός της περιοχής µελέτης σε γεωγραφικό, κλιµατολογικό, πληθυσµιακό, οικονοµικό, ιστορικό, πολιτιστικό επίπεδο ώστε να γίνουν κατανοητές οι υπάρχουσες και οι δυνητικές συνθήκες και προοπτικές τουριστικής ανάπτυξης, γ) η ανάλυση των προαναφερθέντων στοιχείων µε µία εµπεριστατωµένη µεθοδολογική προσέγγιση και τέλος δ) η µελέτη των βασικών αρχών στρατηγικού σχεδιασµού, ούτως ώστε να είναι εφικτό ένα στρατηγικό σχέδιο διαχείρισης ειδικών-εναλλακτικών µορφών τουρισµού στο νοµό Πιερίας. Η µεθοδολογία που ακολουθήθηκε γα την διεξαγωγή συµπερασµάτων και προτάσεων περιελάµβανε την έρευνα και συλλογή στοιχειών που αφορούν ιστορικά στοιχεία της περιοχής, τη διοικητική και χωροταξική της φυσιογνωµία, την αναπτυξιακή διάρθρωση, την τουριστική ανάπτυξη και το πολιτιστικό, ανθρωπογενές και φυσικό περιβάλλον. Κατόπιν της συλλογής στοιχείων ακολουθεί η ανάλυση S.W.O.T., κατά την οποία παρουσιάζονται και αναλύονται τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της περιοχής µελέτης σε συνάρτηση µε τον τουρισµό. Τέλος, καταγράφονται προτάσεις υπό το πλαίσιο ενός στρατηγικού πλαισίου τουριστικής ανάπτυξης εναλλακτικών µορφών τουρισµού για το νοµό Πιερίας. 6

8 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το τουριστικό φαινόµενο εµφανίζεται στις απαρχές της ανθρώπινης ιστορίας. Τα τελευταία χρόνια, όµως, παρατηρείται µία ραγδαία ανάπτυξη των ειδικώνεναλλακτικών µορφών τουρισµού, ενώ παράλληλα αναδύονται και νέες µορφές. Ο εναλλακτικός-ειδικός τουρισµός χαρακτηρίζεται από κάποια επιµέρους γνωρίσµατα: την περιορισµένη κλίµακα ανάπτυξης, την ευηµερία των τοπικών κοινωνιών, την ήπια παρέµβαση στο φυσικό περιβάλλον, την ποικιλότητα των δραστηριοτήτων µε ενεργή συµµετοχή των τουριστών, την αειφορική ανάπτυξη, το σεβασµό στον πολιτισµό, τη θετική αλληλεπίδραση οικοδεσποτών και φιλοξενούµενων, το ειδικό, κυρίαρχο κίνητρο, την ελευθερία επιλογής. Οι εναλλακτικές τουριστικές µορφές µπορούν να αντισταθµίσουν πολλές από τις αρνητικές συνέπειες της µαζικής τουριστικής βιοµηχανίας, υπό την προϋπόθεση ότι θα οριοθετηθούν οι βασικού άξονες που θα εξασφαλίσουν την άνθισή τους. Η περιοχή µελέτης αποτελεί το νότιο τµήµα της Κεντρικής Μακεδονίας µε πρωτεύουσα την Κατερίνη. Η περιοχή παρουσιάζει έντονο ιστορικό ενδιαφέρον, ενώ το φυσικό περιβάλλον αναπτύσσεται ανάµεσα στον Όλυµπο, τα Πιέρια Όρη και τη θάλασσα. Ο πληθυσµός παρουσιάζει αυξητική τάση, ενώ το µεταναστευτικό ρεύµα είναι περιορισµένο. Παρά τα ενδογενή µειονεκτήµατά της υπό µελέτη περιοχής και τις αναδυόµενες απειλές, σύµφωνα µε τα αποτελέσµατα της ανάλυσης S.W.O.T., τα πλεονεκτήµατα και οι ευκαιρίες του νοµού Πιερίας για την ανάπτυξη εναλλακτικών µορφών τουρισµού είναι κατάλληλα για να διασφαλίσουν µία βιώσιµη τουριστική ανάπτυξη εναλλακτικών-ειδικών µορφών τουρισµού. 7

9 Abstract The phenomenon of tourism has its roots in the very beginning of the human history. During the past years, though, there has been a rapid development in various special and alternative aspects of tourism, while some new aspects are emerging at the same time. The special-alternative tourism is characterized by some individual traits, such as the limited development scale, the prosperity of local societies, the mild intervention upon the natural environment, the diversity of activities with the tourists active participation, the sustainability in energy, the respect for the civilization, the positive interaction between hosts and guests and last but not least the special and dominant motive which is the freedom of choice. The alternative tourist aspects can compensate many of the negative consequences massive tourist industry can cause, on condition that the fundamental axes ensuring their blooming are limited. The place of study is in the south part of Central Macedonia with Katerini as its capital city. The area is of intense historical interest, while the natural environment is developing between Mt Olympus, the Pieria Mountains and the sea. The population is increasing while the current tendency of immigration is low. Despite the intrinsic disadvantages of the under study area and the emerging threats, the results of the S.W.O.T. analysis show that the advantages and the opportunities the region of Pieria has for the development of the alternative aspects of tourism are suitable to ensure a viable tourist development of the special-alternative aspects of tourism. 8

10 1. ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΤΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ: Η ΠΟΡΕΙΑ ΤΟΥ ΕΙΔΙΚΟΥ-ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΤΟΥ ΜΕΧΡΙ ΣΗΜΕΡΑ 1.1. Προϊστορικός τουρισµός Η προϊστόρική περίοδος οριοθετείται από τα µέσα της τρίτης χιλιετηρίδας π.χ. έως τη γέννηση του Χριστού. Θα µπορούσε να ειπωθεί ότι οι πρώτες µορφές τουρισµού που εµφανίστηκαν στην ιστορία ουσιαστικά αποτελούσαν εναλλακτικές-ειδικές µορφές τουρισµού, έτσι όπως αυτές ορίζονται σήµερα. Οι κυριότερες εναλλακτικές µορφές τουρισµού κατά την π.χ. περίοδο έλαβαν χώρα στην Αρχαία Αίγυπτο, τη Μεσοποταµία, την Αρχαία Ελλάδα, την Περσία και τη Ρωµαϊκή Αυτοκρατορία. Πιο συγκεκριµένα παρατηρείται τουρισµός αναψυχής, κατά τον οποίο, κυρίως οι Αιγύπτιοι, πραγµατοποιούσαν ηµερήσιες εκδροµές στις όχθες του Νείλου, και εξελίχθηκε εν συνεχεία από τους Ρωµαίους, ενώ δεν λείπουν µαρτυρίες σχετικά µε τον τουρισµό αναψυχής που πραγµατοποιούσαν Κινέζοι και Ιάπωνες (Tsartas 1989). Κατά τα προϊστορικά χρόνια εµφανίζεται επίσης επαγγελµατικός τουρισµός που αφορύσε στις µετακινήσεις Αιγυπτίων και Ασσυρίων. Ο πολιτιστικός τουρισµός περιελάµβανε επισκέψεις σε περιοχές που φιλοξενούσαν τα επτά θαύµατα του κόσµου, καθώς και τα παγκόσµια θεατρικά φεστιβάλ και τους δραµατικούς αγώνες. Αυτή η µορφή τουρισµού εµφανίστηκε στην Αθήνα, Επίδαυρο και την Έφεσο (Συµεωνίδου 2008). Μία άλλη αρκετά διαδεδοµένη µορφή ειδικού-εναλλακτικού τουρισµού κατά την προϊστορική περίοδο αποτελεί ο θρησκευτικός τουρισµός. Αναπτύχθηκε κυρίως στην Αρχαία Ελλάδα µε τη µορφή ταξιδιών µε σκοπό την επιτέλεση εορτών προς τιµήν των θεών. Στη συνέχεια εξελίχθηκε σε οµαδικά ταξίδια προσκυνητών στους Άγιους Τόπους, τη Μέκκα και το Βατικανό (Λογοθέτης 1982). Ένα από τα σηµαντικότερα δρώµενα των προϊστορικών ετών αποτελούσαν οι αθλητικές δραστηριότητες, οι οποίες έδωσαν έναυσµα στην ανάπτυξη του αθλητικού τουρισµού. Αφορούσε στους µεγάλους πανελλήνιους πανηγυρικούς αγώνες που γίνονταν στην Αρχαία Ελλάδα προς τιµή των Θεών (Συµεωνίδου 2008) (Εικόνα 1.1). 9

11 Εικόνα 1.1. Αρχαίοι ολυµπιακοί αγώνες Δεν θα πρέπει να παραληφθεί ο ιαµατικός τουρισµός ο οποίος βασίστηκε στην ύπαρξη και χρήση των ιαµατικών πηγών για θεραπευτικούς σκοπούς. Η λουτροθεραπεία κατά τους ρωµαϊκούς χρόνους έλαβε µεγάλες διαστάσεις µε την ίδρυση των πρώτων λουτροπόλεων (Thelen & Travers 2007). Στην αρχαία Ελλάδα αναπτύχθηκε επίσης συνεδριακός τουρισµός µέσω του θεσµού των Αµφικτιονικών (συγκεντρώσεις αντιπροσώπων των γειτονικών ελληνικών φύλων και πόλεων - κρατών για επίλυση διαφόρων θεµάτων) (Τσάρτας 1996). Άλλη µορφή ειδικούεναλλακτικού τουρισµού αυτής της περιόδου είναι ο περιηγητικός τουρισµός, ο οποίος παρατηρήθηκε για πρώτη φορά χάρη στη συµβολή του Ηρόδοτου και του Παυσανία του περιηγητή, δηµιουργώντας ουσιαστικά τους πρώτους ταξιδιωτικούς οδηγούς (Σφακιανάκης 2000). Τέλος, η προϊστορική περίοδος περιαλµβάνει και το φιλοσοφικό/εκπαιδευτικό τουρισµό που πραγµατοποιούταν προς την Αίγυπτο, τη Σάµο και τη Μίλητο για µορφωτικούς σκοπούς (Συµεωνίδου 2008) Πρώτη τουριστική περίοδος Η πρώτη τουριστική περίοδος χρονολογείται από τη γέννηση του Χριστού έως το Μεσαίωνα, κατά την οποία δεν εµφανίζονται νέες µορφές εναλλακτικού-ειδικού τουρισµού. Οι πόλεµοι, η κοινωνική αναταραχή, το καθεστώς φεουδαρχίας και θεοκρατισµού, η έλλειψη οδικού δικτύου και συγκοινωνιακών µέσων, καθώς και το χαµηλό διαθέσιµο εισόδηµα δεν ευνοούν την τουριστική ανάπτυξη. Παρόλα αυτά αναπτύσσονται οι υπάρχουσες µορφές τουρισµού, γεγονός που θα συντελέσει στη µελλοντική ανάπτυξη ποικίλων µορφών εναλλακτικού τουρισµού. Κατά την περίοδο της Ρωµαϊκής Αυτοκρατορίας παρατηρούνται εξελλιγµένες µορφές ιαµατικού, αθλητικού, θρησκευτικού και πολιτιστικού τουρισµού µε την κατασκευή του 10

12 πρώτου ολοκληρωµένου οδικού δικτύου, θέσεων ανάπαυσης και πανδοχείων (Εικόνα 1.2). Εικόνα 1.2. Τµήµα της λουτρόπολης Τραϊανούπολης που αναπτύχθηκε κατά τη Ρωµαϊκή και Βυζαντινή περίοδο και αποτέλεσε σηµαντικό κέντρο της κοινωνικής και θρησκευτικής ζωής της Θράκης Εν συνεχεία, κατά τη Βυζαντινή περίοδο ευνοείται ιδιαίτερα ο θρησκευτικός τουρισµός, ενώ κατά τα χρόνια του Μεσαίωνα η τουριστική ανάπτυξη µπορεί να θεωρηθεί στάσιµη, µε εναλλακτικές µορφές τουρισµού όπως θρησκευτικός, περιηγητικός, πολιτιστικός, εκπαιδευτικός και επαγγελµατικός τουρισµός να αποτελούν προνόµιο µόνο των εύπορων κοινωνικών στρωµάτων (Gee, Makens & Choy 2001) Η δεύτερη τουριστική περίοδος Αναφέρεται στη χρονική περίοδο από το Μεσαίωνα έως τις αρχές του 19ου αιώνα, όπου η τουριστική δραστηριότητα δεν είναι αξιόλογη, καθώς οι αναταραχές τόσο από την πτώση της Ρωµαϊκής Αυτοκρατορίας όσο και η πολιτική αστάθεια, η έλλειψη εµπορικών συναλλαγών και το ελλιπές µεταφορικό σύστηµα δεν προσέφεραν τις κατάλληλες συνθήκες (Gee, Makens & Choy 2001). Η µόνη µορφή ειδικούεναλλακτικού τουρισµού που παρατηρείται την εν λόγω περίοδο είναι ο θρησκευτικός τουρισµός, µε θεσµούς όπως τα τάµατα ή η βάπτιση στον Ιορδάνη ποταµό να είναι ιδιαιτέρως δηµοφιλείς. Επίσης η γαλλική επανάσταση και οι 11

13 ναπολεόντειοι πόλεµοι αποτέλεσαν άλλο ένα εµπόδιο τουριστικής ανάπτυξης. Εντούτοις άρχισε να διαφαίνεται η τουριστική άνθιση που θα επακολουθούσε, αφού αναπτύχθηκαν οι κατάλληλες υποδοµές (οδικό και σιδηροδροµικό δίκτυο, ξενοδοχεία και εστιατόρια, ταξιδιωτικοί οδηγοί και διάθεση των ανθρώπων για ταξίδια) (Συµεωνίδου 2008). Στα πανεπιστήµια της Ευρώπης εµφανίζεται και µία ιδιαίτερη µορφή εκπαιδευτικού τουρισµού που αφορά στην επίσκεψη των σηµαντικότερων πανεπιστηµιακών κέντρων (Παρίσι, Οξφόρδη) ως τµήµα της εκπαίδευσης των ευγενών (Βαρβαρέσος 2000). Οι έµποροι, οι αξιωµατούχοι και οι ρωµαιοκαθολικοί µοναχοί πραγµατοποιούσαν ταξίδια για επαγγελµατικούς λόγους. Κατά την περίοδο της Αναγέννησης επεκτείνεται η ιδέα του εκπαιδευτικού τουρισµού µέσω των ταξιδιών που στόχο είχαν αρχαιολογικές ανασκαφές, παρατήρηση του φυσικού περιβάλλοντος κ.α. (Βαρβαρέσος 2008). Έτσι, Οι Άγγλοι ευγενείς διευρύνουν τον περιηγητικό/εκπαιδευτικό τουρισµό µε προορισµό τη Γαλλία. Η Μικρή Περιήγηση- Petit Tour, περιελάµβανε το Παρίσι και τη νοτιοδυτική Γαλλία ενώ στη Μακρά Περιήγηση συµπεριλαµβανόταν επίσης η Βουργουνδία, και η νοτιοανατολική Γαλλία. (Gee, Makens & Choy 2001). Ο 18ος αιώνας θα µπορούσε να θεωρηθεί προοίµιο του σύγχρονου τουρισµού, καθώς αυξήθηκε το εισόδηµα και η ασφάλεια των ταξιδιών, επεκτάθηκε το οδικό δίκτυο και εκσυγχρονίστηκαν τα µεταφορικά µέσα, τουλάχιστον για τους προνοµιούχους της κοινωνίας (Συµεωνίδου 2008). Η Γαλλική και Βιοµηχανική Επανάσταση που ακολούθησαν ευνόησαν την τάση των ανθρώπων για τουριστικές δραστηριότητες κι εποµένως συνεισέφεραν σηµαντικά στην επακόλουθη τουριστική ανάπτυξη (Βαγιώνης 2002). Στο τέλος αυτής της τουριστικής περιόδου παρατηρείται η εξέλιξη των λουτροπόλεων, η ανάπτυξη τουριστικών καταφυγίων (Lickorish 2004) και το πρώτο ξενοδοχείο, µε τη µορφή που είναι γνωστό σήµερα (Εικόνα 1.3). 12

14 Εικόνα 1.3. Πίνακας από τον John Wykeham Archer που απεικονίζει το πρώτο σύγχρονο ξενοδοχείο στο Convent που ιδρύθηκε από τον David Low (1774) Η τρίτη τουριστική περίοδος Περιλαµβάνει την τουριστική περίοδο από τις αρχές του 19ου αιώνα έως το έτος Η τρίτη τουριστική περίοδος σηµατοδοτεί την ευρεία χρήση του σιδηροδροµικού δικτύου, που ξεκίνησε αρχικά από την Αγγλία και ύστερα επεκτάθηκε στην υπόλοιπη Ευρώπη - η Αµερική διαθέτει σιδηροδροµικό δίκτυο από το 1829 και ο Καναδάς από το 1837, ενώ στην Ελλάδα η πρώτη σιδηροδροµική γραµµή που συνέδεσε την Αθήνα µε τον Πειραιά εγκαινιάστηκε το και ολοκληρώθηκε µε την έναρξη του Ι Παγκοσµίου Πολέµου. Σε ένα γενικότερο πλαίσιο ο 19ος αιώνας αποτελεί ορόσηµο κοινωνικών και τεχνολογικών εξελίξεων. Υπό αυτό το πλαίσιο και ο τουρισµός ακολουθεί αυτή την τάση, µε χαρακτηριστικό παράδειγµα την εµφάνιση του πρώτου ταξιδιωτικού πράκτορα Thomas Cook, αναδεικνύοντας την πολλά υποσχόµενη εξελικτική πορεία του τουριστικού φαινοµένου. Αυτή η τουριστική περίοδος αποτελεί καίριο ιστορικό σηµείο της τουριστικής εξέλιξης, καθώς ο τουρισµός αρχίζει να παίρνει µία µαζική µορφή και να ξεπερνά τις προηγούµενες ειδικές-εναλλακτικές µορφές που αναφέρθηκαν (Τζένος & Σιταράς 13

15 2007). Τα ταξίδια πραγµατοποιούνται κυρίως µε σιδηρόδροµο στο εσωτερικό και µε ατµόπλοια, τα οποία εµφανίστηκαν λίγο αργότερα, στο εξωτερικό (Κοκκώσης & Τσάρτας 1999). Εικόνα 1.4. Μία από τις διαφηµιστικές καµπάνιες του ταξιδιωτικού γραφείου του Thomas Cook, ο οποίος εγκαινίασε την ιδέα του ολοκληρωµένου τουριστικού πακέτου, που περιελάβανε: τη µεταφορά, το κατάλυµα και τις δραστηριότητες σε ένα νέο επιθυµητό προορισµό. Η εταιρεία του εξελίχθηκε ταχύτατα καθώς το 1851 ανέλαβε τη µεταφορά εκδροµέων από το Yorkshire στη Μεγάλη Βιοµηχανική Έκθεση του Λονδίνου, ενώ το 1856 οργάνωσε την πρώτη εκδροµή στη Ηπειρωτική Ευρώπη και το 1865 την πρώτη εκδροµή στις Ηνωµένες Πολιτείες. Ο Thomas Cook δηµιούργησε µια καινοτόµα τουριστική υπηρεσία, ένα οργανωµένο µαζικό ταξίδι και την πρωτοποριακή ιδέα του υιοθέτησαν άµεσα πάρα πολλές εταιρίες σε ολόκληρο τον πλανήτη. Ακόµα και σήµερα υπάρχει ταξιδιωτικό γραφείο που φέρει το όνοµά του (Lickorish & Jenkins 2004) Η τέταρτη τουριστική περίοδος Ουσιαστικά πρόκειται για το µεσοπολεµικό διάστηµα κατά το οποίο, όπως εύκολα γίνεται κατανοητό, παρατηρείται ύφεση σε όλους του παραγωγικούς τοµείς 14

16 ανάπτυξης. Όσον αφορά στον τουρισµό, η άνθιση που ξεκίνησε κατά την προηγούµενη χρονική περίοδο διακόπηκε βίαια λόγω της έναρξης του Ι Παγκοσµίου Πολέµου και παρέµεινε στάσιµη κατά τη διάρκεια του µεσοπολέµου. Αξίζει ωστόσο να αναφέρουµε την εµφάνιση του µηχανοκίνητου οχήµατος και των αεροµεταφορών (Lickorish 2004), καθώς και τη σηµασία των ταξιδιών κατά τη διάρκεια του Μεσοπολέµου ως ειρηνευτικό µέσο (Ιωακειµίδου-Παπαπαύλου 2003). Εικόνα 1.5. Ένα από τα πρώτα σύγχρονα αυτοκίνητα που κυκλοφόρησε το ) Τη δεκαετία του 30 κάποια εργασιακά δικαιώµατα (π.χ. άδειες µετ αποδοχών) κερδίζουν έδαφος µε αποτέλεσµα τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης σε κοινωνικό και οικονοµικό επίπεδο, οδηγώντας κατά αυτό τον τρόπο στη µαζικοποίηση του τουριστικού φαινοµένου (Τσάρτας 1996, Βαρβαρέσος 2008). Ο ΙΙ Παγκόσµιος Πόλεµος ανακόπτει για άλλη µία φορά την οµαλή εξέλιξη της τουριστικής ανάπτυξης. Εντούτοις αξίζει να σηµειωθεί µία νέα µορφή ειδικούεναλλακτικού τουρισµού, ο εκθεσιακός τουρισµός που προέκυψε από το θεσµό των Διεθνών Εκθέσεων προσελκύοντας µεγάλο αριθµό επισκεπτών, ενώ η ένταξη των ΗΠΑ στην τουριστική ανάπτυξη εισαγάγει την έννοια του διηπειρωτικού τουρισµού (Σφακιανάκης 2000). 15

17 1.6. Η µεταπολεµική τουριστική περίοδος Είναι η χρονική περίοδος που ξεκινά από το τέλος του ΙΙ Παγκοσµίου Πολέµου και διαρκεί έως τη δεκαετία του Οι πολιτικές, κοινωνικές, οικονοµικές, τεχνολογικές και πολιτιστικές συνθήκες της εποχής αυτής έχουν ως αποτέλεσµα τη ραγδαία ανάπτυξη του τουριστικού φαινοµένου. Καταρχήν, οι συγκοινωνίες πάσης φύσεως γνωρίζουν ευρεία ανάπτυξη, µε κυρίαρχα τα αεριωθούµενα αεροσκάφη τα οποία ελαχιστοποιούν την χρονο-απόσταση µεταξύ των τόπων προέλευσης και προορισµού των τουριστών (Gore 1984). Σηµαντικό αίτιο της έκρηξης της τουριστικής κίνησης αποτελεί και η κατοχύρωση των εργασιακών δικαιωµάτων στις ανεπτυγµένες χώρες δίνοντας στους εργαζόµενους και τους συνταξιούχους τον απαραίτητο χρόνο, αλλά και την οικονοµική άνεση για την πραγµατοποίηση τουριστικών δραστηριοτήτων, ιδίως µέσω διαφόρων οικονοµικά προσιτών τουριστικών πακέτων (Doswell 1997). Επίσης η εκπαίδευση συµβάλει στη γιγάντωση των τουριστικών δραστηριοτήτων (Fleischer & Pizam 1997). Κατά τη συγκεκριµένη χρονική περίοδο καθιερώνεται η µέριµνα για µία ιδιαίτερη κοινωνική οµάδα ανθρώπων, την τρίτη ηλικία παρέχοντας µεταξύ άλλων τις κατάλληλες συνθήκες για διάφορες τουριστικές δραστηριότητες (Douglas & Derrett 2001). Η βιοµηχανοποίηση του τουρισµού είναι πλέον γεγονός, ακολουθώντας τους νόµους και τα µέσα αγοράς - πώλησης του σύγχρονου κοινωνικό-πολιτικού συστήµατος (Copeland 1991). Και ως απόρροια αυτού του σύγχρονου τρόπου ζωής ο άνθρωπος εξέφρασε την ανάγκη απόδρασης, προωθώντας κατά αυτό τον τρόπο την ανάπτυξη ποικίλων τουριστικών δραστηριοτήτων. Η βιοµηχανοποίηση και τυποποίηση του τουρισµού εµπεριέχει το κίνδυνο της υπερβολικής συγκέντρωσης του τουριστικού φορτίου σε συγκεκριµένους προορισµούς, καταλήγοντας σε αυτό που ονοµάζουµε µαζικό τουρισµό. Κατά τη µεταπολεµική περίοδο, ακόµα και στην περίπτωση των ειδικών-εναλλακτικών µορφών τουρισµού (παράκτιος, χιονοδροµικός, θρησκευτικός τουρισµός) εµφανίζονται χαρακτηριστικά µαζικού τουρισµού (Αϊβατζίδου & Κωστοπούλου 2005). Αξίζει ωστόσο να αναφερθούν κάποιες νέες µορφές ειδικού-εναλλακτικού τουρισµού που πρωτοεµφανίστηκαν στην εν λόγω χρονική περίοδο, όπως ο αγροτουρισµός, ο τουρισµός των ορεινών σπορ, ο θαλάσσιος, ο κοινωνικός 1 Υπάρχουν βιβλιογραφικές αναφορές ιστορικής αναδροµής της τουριστικής ανάπτυξης που θεωρούν ότι η τέταρτη περίοδος διαρκεί µέχρι και σήµερα (π.χ. Bramwell 2004). 16

18 τουρισµός καθώς και ο τουρισµός παραχείµασης (Middleton 2005, López & Garcia 2006). Εικόνα 1.6 Το φαινόµενο του µαζικού τουρισµού κατά το οποίο µεγάλος αριθµός τουριστών συγκεντρώνονται στον ίδιο τουριστικό προορισµό :http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/dsgym-b106/382/2534,9828/) 1.7. Η σύγχρονη τουριστική περίοδος Σήµερα ο τουρισµός αποτελεί µία από τις πιο επικερδείς αναπτυσσόµενες βιοµηχανίες της παγκόσµιας αγοράς (Πίνακας 1.1). Σηµαντική συµβολή στη ραγδαία ανάπτυξη του τουριστικού φαινοµένου στη σύγχρονη εποχή είχε η συνεχής και εντυπωσιακή εξέλιξη των τεχνολογιών πληροφόρησης (π.χ. διαδίκτυο), όπως επίσης η µαζική κατανάλωση και διαφήµιση. (Κοκκώσης, κα, 2011). Πίνακας 1.1. Διεθνείς αφίξεις σε παγκόσµιο και ευρωπαϊκό επίπεδο Έτος Παγκόσµιες Μεταβολή από Ευρωπαϊκές Μεταβολή από Διεθνείς Αφίξεις (εκατ.) προηγούµενο έτος (%) Διεθνείς Αφίξεις (εκατ.) προηγούµενο έτος (%) ,0 385, ,1 1,5 390,8 1, ,6 2,7 399,8 2, ,0-1,9 396,2-0, ,0 10,8 424,4 7, ,0 4,3 438,7 3, ,0 5,6 461,6 5, ,0 6,6 482,9 4,6 17

19 ,0 2,0 484,4 0, ,0-3,7 461,0-4, ,3 6,6 475,5 3,1 (πηγή: Παγκόσµιο Τουριστικό Βαρόµετρο 2011) Παρόλο που τα τελευταία χρόνια ο δυτικός κόσµος αντιµετωπίζει συστηµική κρίση, σύµφωνα µε τα στοιχεία του Πίνακα 1.1, ο τουρισµός φαίνεται να έχει ξεπεράσει τα προκύπτοντα προβλήµατα και να ανακάµπτει µε αρκετά ταχείς ρυθµούς. Φυσικά, και σύµφωνα µε όσα προαναφέρθηκαν, ο µαζικός τουρισµός συνεχίζει να απολαµβάνει µεγάλη µερίδα της τουριστικής ανάπτυξης, εντούτοις από τη δεκαετία του '70 άρχισαν να καταγράφονται και να διερευνώνται οι συνέπειες του φαινοµένου του µαζικού τουρισµού λόγω κυρίως των οικονοµικών, κοινωνικών και περιβαλλοντικών επιπτώσεων που δηµιουργεί. Αυτή η προβληµατική, που διατυπώθηκε κυρίως από περιβαλλοντικά φιλικές οργανώσεις, είχε ως αποτέλεσµα τη θέσπιση προτάσεων µε στόχο µία τουριστική συµπεριφορά περισσότερο φιλική προς το περιβάλλον. Κατά αυτό τον τρόπο άρχισε να διαµορφώνεται η σύγχρονη έννοια του ειδικού-εναλλακτικού τουρισµού µε βασικό πρόταγµα τη διαφύλαξη του περιβάλλοντος και των πόρων του τουριστικού προορισµού, την ικανοποίηση των αναγκών του τοπικού πληθυσµού και τη δυνατότητα των χωρών, στις οποίες υπάρχουν σι τουριστικοί προορισµοί, να παίρνουν τις αποφάσεις της τουριστικής ανάπτυξης σύµφωνα µε τις δικές τους τουριστικές πολιτικές, χωρίς να καθοδηγούνται από τουριστικούς πράκτορες και επιχειρηµατίες. Βάσει της φιλοσοφίας του ειδικούεναλλακτικού τουρισµού δίνεται η ευκαιρία σε περιοχές µε χαµηλή τουριστική και οικονοµική ανάπτυξη να ευδοκιµήσουν. Η τάση του ειδικού-εναλλακτικού τουρισµού προωθείται στις µέρες µας από τον Παγκόσµιο Οργανισµό Τουρισµού, την Ευρωπαϊκή Ένωση, τους εθνικούς αλλά και πολλούς ιδιωτικούς τουριστικούς φορείς (Σφακιανάκης 2000). 18

20 2. ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΕΙΔΙΚΩΝ-ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΩΝ ΜΟΡΦΩΝ ΤΟΥ ΣΥΓΧΡΟΝΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ 2.1. Ο ορισµός των ειδικών-εναλλακτικών µορφών τουρισµού, οι προδιαγραφές ανάπτυξής τους και οι ειδικές-εναλλακτικές µορφές του σύγχρονου τουρισµού Η οικονοµική και κοινωνική σηµασία του τουρισµού τόσο σε τοπικό όσο και σε παγκόσµιο επίπεδο, έδωσε έναυσµα στην αναζήτηση νέων εναλλακτικών τρόπων τουριστικής ανάπτυξης µε πιο µακροπρόθεσµη προοπτική. Έτσι άρχισαν να δηµιουργούνται τουριστικές πρωτοβουλίες χωρίς τη συµβολή των παγκόσµιων ταξιδιωτικών πρακτορείων, που πραγµατοποιούνται σε όλη τη διάρκεια του έτους, προβάλλοντας ένα περιβαλλοντικά φιλικό προφίλ (Λαλούµης & Ρούπας 1998). Όπως έγινε κατανοητό από την ιστορική αναδροµή του φαινοµένου του ειδικούεναλλακτικού τουρισµού, εκτός από την αρχαιότητα, όπου παρατηρούνται οι πρώτες µορφές εναλλακτικού τουρισµού, το πλαίσιο για τη µετέπειτα ανάπτυξη του τέθηκε τη δεκαετία του 50 και 60. Από τη δεκαετία του 70 και µετά άρχισαν να εµφανίζονται µεγάλης κλίµακας οργανωµένες πολλαπλές τουριστικές δραστηριότητες και υποδοµές, ενώ δόθηκε ιδιαίτερη βαρύτητα στα πολιτισµικά και φυσικά χαρακτηριστικά µίας τουριστικής περιοχής, προκειµένου να ενσωµατώσει ειδικέςεναλλακτικές µορφές τουρισµού (Ρίγγας 2006). Ο τουρισµός άρχισε να εξειδικεύεται σύµφωνα µε τα προσωπικά ενδιαφέροντα οµάδων τουριστών, κυρίως λόγω της ευρείας διάδοσης του θεσµού των διακοπών για την πλειονότητα του πολιτών. Ένας από τους πρώτους ορισµούς που διατυπώθηκε από τον Eadington και τους συνεργάτες του (1992) αναφέρει ότι «ο εναλλακτικός τουρισµός είναι το είδος τουρισµού που περιλαµβάνει µορφές τουρισµού οι οποίες δεν αντιβαίνουν τις ευρύτερες κοινωνικές και κοινοτικές αξίες, καθώς και τις αξίες που σχετίζονται µε τη φύση, αλλά παρέχουν στους υποδοχείς και τους τουρίστες την ευκαιρία για θετικές αναδράσεις, καθώς και για απόκτηση κοινών εµπειριών». Σύµφωνα µε το Ρίγγα (2006) «ο εναλλακτικός τουρισµός µπορεί να θεωρηθεί οποιαδήποτε άλλη µορφή τουρισµού, εκτός του µαζικού», ενώ οι Μανζτουράνη και Τζιφάκη (2006) επισηµαίνουν ότι «ο εναλλακτικός τουρισµός είναι το σύνολο των ολοκληρωµένων τουριστικών υπηρεσιών, οι οποίες διακρίνονται από εξειδίκευση ανάλογα µε τις ιδιαίτερες ανάγκες και προτιµήσεις των πελατών τους, απευθύνονται σε ένα εξειδικευµένο κοινό, στηρίζονται σε οικολογικά ανεκτές και ήπιες δραστηριότητες, ενώ αναδεικνύουν χωρίς να 19

21 καταστρέφουν τα φυσικά κάλλη µίας περιοχής». Σε ένα ευρύτερο πλαίσιο για την επιτυχή υιοθέτηση ειδικών-εναλλακτικών µορφών τουρισµού είναι απαραίτητη η κατάλληλη υποδοµή, η προσαρµοσµένη οργάνωση, το κίνητρο και ένα συγκεκριµένο τµήµα της αγοράς (Καρασούλα 2010). Παρά τους οριοθετηµένους άξονες ανάπτυξης του ειδικού-εναλλακτικού τουρισµού, γεγονός είναι πως ένας σαφής ορισµός που θα περιλαµβάνει όλα τα χαρακτηριστικά γνωρίσµατα του, είναι αρκετά δύσκολος. Σίγουρο, εντούτοις είναι ότι ο εναλλακτικός τουρισµός αποτελεί την ανάπτυξη τουριστικών δραστηριοτήτων υπό το πρίσµα της αειφόρου πολιτικής προσέγγισης που κυριαρχεί στις σύγχρονες κοινωνίες 2. Πιο συγκεκριµένα, τα βασικά γνωρίσµατα του εναλλακτικού τουρισµού συνοψίζονται ως εξής: v Η µικρή, και συνεπώς διαχειρίσιµη κλίµακα ανάπτυξης v Η ευηµερία των τοπικών κοινωνιών v Η ήπια παρέµβαση στο φυσικό περιβάλλον v Η ποικιλότητα των δραστηριοτήτων µε ενεργή συµµετοχή των τουριστών v Το αειφόρο πρότυπο ανάπτυξης v Ο σεβασµός στον πολιτισµό v Η θετική αλληλεπίδραση οικοδεσποτών και φιλοξενούµενων v Το ειδικό, κυρίαρχο κίνητρο v Η ελευθερία επιλογής από την πλευρά του τουρίστα (Τσάρτας 1999). Σε αυτό το σηµείο θα πρέπει να αποσαφηνιστεί και η ειδοποιός διαφορά ανάµεσα στις ειδικές και εναλλακτικές µορφές τουρισµού. Οι ειδικές µορφές τουρισµού βασίζονται στα επιµέρους κίνητρα που ωθούν τα άτοµα σε τουριστικές δραστηριότητες, ενώ οι εναλλακτικές µορφές εµπεριέχονται στις ειδικές µορφές και σχετίζονται µε τον τρόπο οργάνωσης του ταξιδιού και τον προσανατολισµό της τουριστικής κατανάλωσης σε περιβαλλοντικά φιλικά προϊόντα. (Βαρβαρέσος 2000). Λαµβάνοντας υπόψη ότι ο αριθµός των τουριστών που πραγµατοποιούν εναλλακτικό τουρισµό ξεπερνά τα 35 εκατοµµύρια και εµφανίζει αύξηση περισσότερο από 20% 2 Η αειφορία βασίζεται στο τρίπτυχο «οικονοµία-κοινωνία-περιβάλλον». Αφορά σε µία συνολικότερη πολιτική προσέγγιση, που όµως βρίσκει εφαρµογή και στον τουρισµό (Κοκκώσης & Τσάρτας 2001; Liburd & Edwards 2010) και βασικό στόχο έχει την ανάπτυξη κερδοφόρων τουριστικών δραστηριοτήτων µέσω της ενίσχυσης της τοπικής κοινωνίας και την προστασία του περιβάλλοντος. 20

22 ανά χρόνο σε παγκόσµιο επίπεδο (Diamantis 1999; Green & Chalip 1998), η υιοθέτηση ειδικών-εναλλακτικών µορφών τουρισµού κρίνεται αναγκαία και ταυτόχρονα σωτήρια στη σύγχρονη, υπό οικονοµική και κοινωνική κρίση, κοινωνία. Οι ειδικές-εναλλακτικές µορφές του σύγχρονου τουρισµού Απόρροια της βελτίωσης του βιοτικού επιπέδου καθώς και της αναζήτησης νέων κοινωνικών προτύπων και κινήτρων στο δυτικό κόσµο, αποτέλεσε η παρουσία των πρώτων σύγχρονων µορφών εναλλακτικών µορφών τουρισµού από τη δεκαετία του 80, υπό το γενικότερο πλαίσιο της αειφορικής ανάπτυξης και της προστασίας των φυσικών και πολιτιστικών πόρων (Αϊβατζίδου & Κωστοπούλου 2005). Παράλληλα η ραγδαία τεχνολογική πρόοδος έπαιξε σηµαντικό ρόλο στη στροφή αυτή της τουριστικής ανάπτυξης προς εναλλακτικές δραστηριότητες (Λαγός 2005). Στις µέρες µας παρατηρείται µία πληθώρα εναλλακτικών µορφών τουρισµού χάρη στο στρατηγικό σχεδιασµό ενός αειφόρου τουρισµού που περιλαµβάνει τη συµµετοχή του τοπικού πληθυσµού και την προσφορά υπηρεσιών αναψυχής (Pastras & Bramwell 2013). Οι εναλλακτικές µορφές τουρισµού αποτελούν τουριστικές δραστηριότητες ήπιας/µικρής κλίµακας (Gartner 2001) Μορφές µε κυρίαρχο κίνητρο τη γνωριµία µε τη φύση Ο βασιζόµενος στη φύση τουρισµός: Βασικό κίνητρο αυτής της εναλλακτικής µορφής τουρισµού αποτελεί η απόλαυση της φύσης και η αποκόµιση εµπειρικών γνώσεων γύρω από το φυσικό περιβάλλον (Γεωργούλη 2007). Π εριλαµβάνει τον τουρισµό «άγριας φύσης-wildlife», τον τουρισµό περιπέτειας και τον περιπατητικό τουρισµό. Μία από τις δραστηριότητες που χαρακτηρίζουν αυτή τη µορφή εναλλακτικού τουρισµού είναι η περιήγηση σε παλιά λιθόστρωτα µονοπάτια. Υπό το πλαίσιο των Ευρωπαϊκών Μονοπατιών Μεγάλων Διαδροµών 3 τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα συντηρήθηκε ένα µεγάλο τµήµα τέτοιων µονοπατιών, αλλά και 3 Τα Ευρωπαϊκά Μονοπάτια Μεγάλων Διαδροµών που υπάρχουν στη χώρα είναι: το Μονοπάτι Ε4 (ξεκινά από τα Πυρηναία Όρη και καταλήγει στην Ελλάδα. Διασχίζει τη βόρεια και κεντρική Ελλάδα, την Πελοπόννησο, καταλήγει στο Γύθειο και συνεχίζεται στο νησί της Κρήτης) και το Μονοπάτι Ε6 (το πρώτο παρακλάδι ξεκινά από την περιοχή των Πρεσπών και µέσω Καστοριάς, Ιωαννίνων και Δωδώνης φτάνει ως την πόλη της Ηγουµενίτσας ενώ το δεύτερο ξεκινά από την περιοχή της Φλώρινας, διασχίζει τις ορεινές περιοχές της δυτικής, κεντρικής και ανατολικής Μακεδονίας και φτάνει ως την Αλεξανδρούπολη). 21

23 ένα τµήµα άλλων µονοπατιών υπό ιδιωτικές πρωτοβουλίες (http://www.era-ewvferp.com/?page_id=6). Ο αγροτουρισµός: Και αυτή η µορφή τουρισµού βασίζεται στη φύση µε βασικά στοιχεία την τοπική αγροτική κληρονοµιά, τα ήθη και τα έθιµα του τοπικού πληθυσµού, την παραγωγή και κατανάλωση βιολογικών παραδοσιακών προϊόντων και τη συµµετοχή σε πολιτιστικά τοπικά δρώµενα. Στην Ελλάδα ο αγροτουρισµός έχει αρχίσει πρόσφατα να επιδοτείται τόσο από το κράτος, όσο και από την Ευρωπαϊκή Ένωση προκειµένου να παραχωρηθούν οι κατάλληλες υποδοµές για την αποτελεσµατική λειτουργία εκθετηρίων αγροτουριστικών προϊόντων, αγροτουριστικών κέντρων εστίασης και αναψυχής, τουριστικών γραφείων τα οποία αναλαµβάνουν τη διοργάνωση προγραµµάτων υπαίθριων δραστηριοτήτων και περιηγήσεων αγροτικού ενδιαφέροντος, αγροκτηµάτων, επιχειρήσεων παραγωγής παραδοσιακών προϊόντων και εργαστηρίων λαϊκής τέχνης (Μανώλογλου 1993). Ο οικοτουρισµός: Περιλαµβάνει τον τουρισµό περιπέτειας καθώς και την περιήγηση σε προστατευόµενες περιοχές (Εικόνα 2.1). Παρόλο που η Ελλάδα αποτελεί ιδανικό προορισµό για αυτή τη µορφή εναλλακτικού τουρισµού, εντούτοις η έλλειψη γνώσης και οργάνωσης οικοτουριστικών δραστηριοτήτων, κρατούν τον οικοτουρισµό σε χαµηλά επίπεδα. (Ιατρού 2005). Εικόνα 2.1. Ο οικοτουρισµός στην Ελλάδα ως µία πολλά υποσχόµενη εναλλακτική µορφή τουρισµού κυρίως λόγω του φυσικού πλούτου και της βιοποικιλότητας του ελληνικού τοπίου 22

24 Ο γεωτουρισµός: Πρόκειται για µία µορφή εναλλακτικού τουρισµού που συνδυάζει πολιτιστικά και περιβαλλοντικά στοιχεία. Οι τουρίστες επιλέγουν προορισµούς µε γεωλογική ιστορία, πολιτισµικά µνηµεία και παραδοσιακά χαρακτηριστικά. Στην Ελλάδα λειτουργούν τα γεωτουριστικά πάρκα: το απολιθωµένο δάσος Λέσβου, το φαράγγι της Σαµαριάς Κρήτης, τα Μετέωρα και το ηφαίστειο της Σαντορίνης (Hose 1997). Ο δασοτουρισµός: Βασίζεται στη διάθεση για εξερεύνηση του δασικού περιβάλλοντος, και αποτελεί µία µορφή εναλλακτικού τουρισµού που προσφέρει παράλληλα την απαραίτητη προστασία του φυσικού περιβάλλοντος (Tribe 2000) Μορφές µε κυρίαρχο κίνητρο τον πολιτισµό, τη θρησκεία, την επιστήµη και την εκπαίδευση Ο πολιτιστικός τουρισµός: Αφορά την εναλλακτική µορφή τουρισµό µε βασικό κίνητρο την πολιτιστική κληρονοµιά. Στην Ελλάδα, πιο συγκεκριµένα οι αρχαιολογικοί χώροι αποτελούν από τους επικρατέστερους λόγους επίσκεψής της. Σε αυτή τη µορφή εναλλακτικού τουρισµού υπάγονται επίσης τα κάστρα, που στην Ελλάδα χρονολογούνται από τη 5η χιλιετία π.χ., καθώς και τα ενετικά φρούρια. Τέλος, στον πολιτιστικό τουρισµό συµπεριλαµβάνονται οι διάφορες πολιτιστικές εκδηλώσεις και φεστιβάλ (Silberberg 1995; Kalogeropoulou & Richards 1996). Ο θρησκευτικός τουρισµός: Βασικά µέσα επίτευξης αυτής της εναλλακτικής µορφής τουρισµού είναι τα µοναστήρια, τα εξωκλήσια και οι εκκλησίες. Δεν απαιτεί κάποια νέα τουριστική υποδοµή, αποτελώντας συνεπώς µία ιδανική µορφή τουριστικής ανάπτυξης για την Ελλάδα, υπό τη σηµερινή οικονοµική κρίση (Λυρουδιά 2010). Τα µοναστήρια του Αγίου Όρους και τα Μετέωρα έχουν ανακηρυχθεί από την UNESCO 4 µνηµεία παγκόσµιας πολιτιστικής κληρονοµιάς αποτελώντας πόλο έλξης θρησκευτικού τουρισµού (Εικόνα 2.2) (www.touristorama.com). 4 Η UNESCO αποτελεί εξειδικευµένο διεθνή Οργανισµό του ΟΗΕ. Πρόκειται για τον Εκπαιδευτικό Επιστηµονικό και Πολιτιστικό Οργανισµό των Ηνωµένων Εθνών του οποίου τα αρχικά στην αγγλική αποτελούν και την διεθνή ονοµασία UNESCO (United Nations Educational Scientific and Cultural Organization) 23

25 Εικόνα 2.2. Το µοναδικής οµορφιάς τοπίο των Μετεώρων, που αποτελεί παγκόσµιο πόλο έλξης θρησκευτικού τουρισµού E%B1-%CF%84%CE%B7%CF%82-huffingtonpost-%CF%83%CF%84%CE%B1%CE%BC%CE%B5%CF%84%CE%AD%CF%89%CF%81%CE%B1/) Ο συνεδριακός τουρισµός: Αφορά στην οργάνωση εκδηλώσεων σε τοπικό, εθνικό ή διεθνές επίπεδο. Το τουριστικό κοινό αυτής της εναλλακτικής µορφής τουρισµού είναι υψηλού µορφωτικού και οικονοµικού επιπέδου, γεγονός που διευρύνει την ανάπτυξή του (H yer & Næss 2001). Ο εκπαιδευτικός τουρισµός: Περιλαµβάνει τα προγράµµατα εκπαιδευτικού χαρακτήρα καθώς και αυτά πολιτιστικού ενδιαφέροντος (Quezada 2004) Μορφές µε κυρίαρχο κίνητρο τους επαγγελµατικούς λόγους O επαγγελµατικός τουρισµός: Αφορά στις µετακινήσεις που εµπεριέχουν ποικίλα οφέλη για τους επαγγελµατίες (Hankinson 2005). Ο εκθεσιακός τουρισµός: Περιλαµβάνει κάθε είδους εκθέσεις που συνήθως οργανώνονται σε µεγάλα αστικά κέντρα και προσελκύει εσωτερικό ή εξωτερικό τουρισµό (Getz 2008). 24

26 Εικόνα 2.3. Ο χώρος που πραγµατοποιείται κάθε χρόνο η διεθνής έκθεση στη Θεσσαλονίκη και αποτελεί τουριστικό προορισµό πολλών επισκεπτών :http://lefobserver.blogspot.gr/2010/09/helexpo.html) Ο τουρισµός ταξιδιών κινήτρων: Πρόκειται για µία νέα µορφή τουριστικής δραστηριότητας, η οποία στηρίζεται στην προσπάθεια πολλών µεγάλων επιχειρήσεων να αυξήσουν την παραγωγικότητα των υπαλλήλων τους (Κλήµη 2010) Μορφές µε κυρίαρχο κίνητρο το νερό Ο θαλάσσιος τουρισµός: Αφορά σε δραστηριότητες όπως κρουαζιέρες, ναύλωση ταχύπλοών σκαφών, θαλαµηγών, ιστιοφόρων κ.α. (Miller 1993). Ο παράκτιος τουρισµός: Βασίζεται σε ένα µοναδικό συνδυασµό πόρων που βρίσκονται στα όρια χερσαίου και θαλάσσιου περιβάλλοντος, δηλαδή του ήλιου, των παραλιών και της πλούσιας βιοποικιλότητας (http://www.coastlearn.org/gr/tourismgr/introduction.html). Ο παραλίµνιος τουρισµός: Όπως και στην προηγούµενη περίπτωση εναλλακτικής µορφής τουρισµού, µόνο που εν προκειµένω αναφερόµαστε στα όρια της χέρσου µε τις λίµνες (Miller 1993). Ο παραποτάµιος τουρισµός: Όπως και στη προηγούµενη περίπτωση εναλλακτικής µορφής τουρισµού, µόνο που εν προκειµένω αναφερόµαστε στις δυνατότητες και δραστηριότητες που προσφέρουν οι ποταµοί και οι περιοχές περιφερειακά αυτών (Εικόνα 2.4) (Miller 1993). 25

27 Εικόνα 2.4. Παραποτάµιο µονοπάτι στο Παγγαίο %CF%84%CE%AC%CE%BC%CE%B9%CE%BF- %CE%9C%CE%BF%CE%BD%CE%BF%CF%80%CE%AC%CF%84%CE%B9- %CE%B3%CE%B9%CE%B1- %CE%B1%CE%BD%CE%AC%CE%B2%CE%B1%CF%83%CE%B7- %CF%83%CF%84%CE%BF- %CE%A0%CE%B1%CE%B3%CE%B3%CE%B1%CE%AF%CE%BF#/photo/ ) Ο ιαµατικός τουρισµός: Η αξιοποίηση των διαφόρων ιαµατικών πηγών. Οι τουρίστες παίρνουν µέρος σε προγράµµατα διατήρησης, πρόληψης, θεραπείας, ανάρρωσης και αποκατάστασης της υγείας µε σύγχρονα µέσα ή φυσικές µεθόδους (Thelen & Travers 2007) Μορφές µε κυρίαρχο κίνητρο την υγεία και την ποιότητα ζωής Ο ιαµατικός τουρισµός: Η αξιοποίηση των διαφόρων ιαµατικών πηγών (Εικόνα 2.5). Οι τουρίστες παίρνουν µέρος σε προγράµµατα διατήρησης, πρόληψης, θεραπείας, ανάρρωσης και αποκατάστασης της υγείας µε σύγχρονα µέσα ή φυσικές µεθόδους (Thelen & Travers 2007). 26

28 Εικόνα 2.5. Τα λουτρά Πόζαρ στην Αριδαία αποτελούν ένα ραγδαία αναπτυσσόµενο πόλο έλξης ιαµατικού τουρισµού :http://www.touristorama.com/%ce%9b%ce%bf%cf%85%cf%84%cf%81%ce%ac- %CE%A0%CF%8C%CE%B6%CE%B1%CF%81) Ο τουρισµός παραχείµασης: Συµβαίνει κατά τη διάρκεια του χειµώνα και πρόκειται για διακοπές µικρής ή µεγάλης διάρκειας σε χώρες µε ήπια κλίµατα, προκειµένου να αποφευχθούν οι αντίξοες καιρικές συνθήκες, και οι συνέπειές τους, που επικρατούν στους τόπους της µόνιµής διαµονής των τουριστών (Παπουτσάκη 2010). Ο επιλεκτικός τουρισµός: Έχει αντίκρισµα µόνο σε άτοµα µε υψηλό εισόδηµα που µπορούν να ξοδέψουν µεγάλα ποσά για την ικανοποίηση των τουριστικών δραστηριοτήτων τους και εξασφαλίζει ένα ιδιαιτέρως υψηλό επίπεδο ποιότητας ζωής. Ο κοσµοπολίτικος τουρισµός: Αφορά στα ανώτερα κοινωνικά στρώµατα που ταξιδεύουν από το ένα κοσµοπολίτικο κέντρο στο άλλο, ξοδεύοντας µεγάλα χρηµατικά ποσά µε πολύ µεγάλες απαιτήσεις (Swain 2001) Μορφές µε κυρίαρχο κίνητρο την παραθέριση Ο ορεινός τουρισµός: Είναι το σύνολο των δραστηριοτήτων υπαίθριας αναψυχής που εκδηλώνονται σε ορεινές περιοχές (Scott 2005). Ο χειµερινός τουρισµός: Περιλαµβάνει τις µορφές τουρισµού που αναπτύσσονται κατά τη διάρκεια του χειµώνα (Εικόνα 2.6) (Holden 2000). 27

29 Εικόνα 2.6. Ένα από τα χιονοδροµικά κέντρα της Ελλάδας στο Περτούλι, τόπος εναλλακτικών τουριστικών δραστηριοτήτων 8D%CE%BB%CE%B9/) Ο χρονοµεριστικός τουρισµός: Πρόκειται για την ταχύτερα αναπτυσσόµενη µορφή τουρισµού σήµερα. Είναι η εξέλιξη των τουριστικών πακέτων της δεκαετίας του 50. Στηρίζεται στην αρχή της πώλησης του δικαιώµατος χρήσης ορισµένων ηµερών ή εβδοµάδων σε ένα ξενοδοχείο ή ένα συγκρότηµα διαµερισµάτων την ίδια χρονική περίοδο κάθε χρόνο (Παπουτσάκη 2010) Άλλες µορφές Ο τουρισµός ατόµων µε ειδικές ανάγκες: Περιλαµβάνει κάθε είδους τουριστικές εγκαταστάσεις, που τηρούν ειδικές τεχνικές προδιαγραφές προκειµένου να εξυπηρετήσουν τουρίστες µε ειδικές ανάγκες (Εικόνα 2.7) (McKercher et al. 2003). 28

30 Εικόνα 2.7. Εικόνα που αντικατοπτρίζει τον τουρισµό ατόµων µε ειδικές ανάγκες, µία αναδυόµενη µορφή εναλλακτικού τουρισµού που αρχίζει να αναπτύσσεται και στον ελλαδικό χώρο Ο αστικός τουρισµός: Βασικό χαρακτηριστικό αυτής της µορφής εναλλακτικού τουρισµού είναι ότι τα άτοµα που µετέχουν ταξιδεύουν σε ένα αστικό περιβάλλον και το περιηγούνται προκειµένου να γνωρίσουν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του για µερικές ηµέρες (Paskaleva-Shapira 2007). Ο τουρισµός για νέους: Πρόκειται για προγράµµατα τουρισµού χαµηλού κόστους που σκοπό έχουν την πολιτιστική αναβάθµιση και επικοινωνία των νέων (Horak & Weber 2000). Ο τουρισµός 3ης ηλικίας: Οι τουριστικοί προορισµοί είναι κυρίως στο εσωτερικό της χώρας διαµονής, µε κυρίαρχο µέσο µεταφοράς τα τρένα, τα πούλµαν, τα ιδιωτικά αυτοκίνητα και τα πλοία για ηλικιωµένα άτοµα (Douglas & Derrett 2001). Ο οικογενειακός τουρισµός: Προέκυψε από την ανάγκη αλλά και τις ιδιαίτερες συνθήκες των διακοπών µίας οικογένειας µε παιδιά. Τα ξενοδοχεία παρέχουν ειδικές εκπτώσεις για τα παιδιά καθώς και ποικίλες δραστηριότητες για παιδιά και γονείς (Johns & Gyimóthy 2003). Ο κοινωνικός τουρισµός: Αφορά στις ασθενέστερες κοινωνικές τάξεις προσφέροντας οικονοµικά πακέτα διακοπών (http://www.koinonikostourismos.gr/kataltoyrgoloys.aspx). 29

31 2.2. Οι επιδράσεις των ειδικών-εναλλακτικών µορφών τουρισµού Επιδράσεις στον οικονοµικό τοµέα Πολλά ξενοδοχεία και καταστήµατα επωφελούνται από τις εναλλακτικές µορφές τουρισµού, τόσο άµεσα όσο και έµµεσα. Ο εναλλακτικός τουρισµός πραγµατοποιείται καθ όλη τη διάρκεια του έτους µε αποτέλεσµα να εξοµαλύνεται το πρόβληµα της εποχικότητας του συµβατικού τουρισµού στις περιοχές που εφαρµόζονται αυτές οι εναλλακτικές µορφές. Επίσης προωθούνται αναπτυξιακά έργα υγιεινής, επικοινωνίας και συγκοινωνίας, εγκαταστάσεις αθλητισµού και αναψυχής, καθώς και δηµόσιων χώρων (Ηγουµενάκης 1999). Οι εναλλακτικές µορφές τουρισµού προωθούν, επιπλέον θέσεις εργασίας σε ευαίσθητες κοινωνικές οµάδες (γυναικείος πληθυσµός, νεολαία, κ.λ.π.). Αποτελούν µία οικονοµική διέξοδο στην περίπτωση των αποµονωµένων αγροτικών περιοχών. Παράλληλα ευαισθητοποιούνται και ενεργοποιούνται οι κάτοικοι των τουριστικών προορισµών σε θέµατα που αφορούν τα περιβαλλοντικά προβλήµατα. Τέλος, οι εναλλακτικές µορφές τουρισµού συνεισφέρουν στις εθνικές συνεισφορές, τόσο άµεσα όσο και έµµεσα, ενώ σηµαντικός είναι ο ρόλος τους στη διατήρηση της παγκόσµιας υγείας (Κοµίλης & Βαγιώνης 1999) Επιδράσεις στον κοινωνικό τοµέα Ο εναλλακτικός τουρισµός δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στο γυναικείο τοπικό πληθυσµό και στις νεότερες γενιές. Οι εναλλακτικές µορφές τουρισµού προσφέρουν µία οικονοµική ανάταση σε αγροτικές αποµονωµένες περιοχές, συνεισφέροντας στη δηµογραφική και πολιτιστική άνθισή τους. Δηµιουργούνται αθλητικές εγκαταστάσεις, χώροι αναψυχής και δηµόσιοι χώροι, ενώ παράλληλα βελτιώνονται σηµαντικά οι συνθήκες υγιεινής, επικοινωνίας και συγκοινωνίας. Δεν θα πρέπει να παραλείψουµε να αναφέρουµε ότι ο εναλλακτικός τουρισµός αναδεικνύει τα λαογραφικά, αρχιτεκτονικά και εν γένει πολιτιστικά στοιχεία ενός εναλλακτικού τουριστικού προορισµού (Ηγουµενάκης 2000). Τα χαρακτηριστικά αυτά, βέβαια, είναι επιρρεπή εµπρός σε µία ανεξέλεγκτη τουριστική ανάπτυξη. Επίσης παρουσιάζεται ερηµοποίηση των αγροτικών δραστηριοτήτων, ενώ παρατηρούνται µεγάλες επενδύσεις σε αβέβαιες επιχειρηµατικές πρωτοβουλίες. εγκαταλείπονται οι αγροτικές εργασίες και υιοθετούνται τουριστικές δραστηριότητες µε βραχυχρόνιο κέρδος. Χωρίς τον κατάλληλο σχεδιασµό του εναλλακτικού τουριστικού προϊόντος, είναι 30

32 δεδοµένη η απώλεια των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών ενός προορισµού, καθώς και η γενικότερη αποτυχία της εναλλακτικής τουριστικής ανάπτυξης Επιδράσεις στον πολιτιστικό τοµέα Βασική προϋπόθεση για να υπάρξουν οι περισσότερες εναλλακτικές µορφές τουρισµού είναι ο σεβασµός και η διατήρηση των πολιτιστικών χαρακτηριστικών του τουριστικού προορισµού. Οι αρχαιολογικοί χώροι, η αρχιτεκτονική, η κουλτούρα και οι τέχνες της τοπικής κοινωνίας αποτελούν πόλους έλξης της εναλλακτικής τουριστικής ανάπτυξης, κι εποµένως η αποτελεσµατική εφαρµογή του εναλλακτικού τουρισµού εξασφαλίζει την προστασία και την ανάπτυξη του πολιτισµού. Σε αντιπαράθεση µε το µαζικό τουρισµό, όπου επικρατεί η εµπορευµατοποίηση διαφόρων πολιτιστικών εκδηλώσεων και τοπικών µορφών τέχνης, οι εναλλακτικές µορφές τουρισµού προωθούν την ενασχόληση µε τα τοπικά έθιµα, την ανάπτυξη της τοπικής βιοτεχνικής παραγωγής υλικών µορφών τέχνης, την ευαισθητοποίηση του τοπικού πληθυσµού αλλά και των επισκεπτών γύρω από πολιτιστικά θέµατα. Εντούτοις, ο κίνδυνος των φθορών των πολιτιστικών στοιχείων, αν και µικρότερος λόγω του σεβασµού που επιδεικνύει σε αυτά ο τουρίστας που πραγµατοποιεί εναλλακτικό τουρισµό, η σκηνοθετηµένη αυθεντικότητα, η οποία είναι απόρροια του κέρδους, καθώς και οι αρνητικές επιπτώσεις στη γλώσσα είναι κάποια από τα προβλήµατα που δηµιουργούνται στην περίπτωση ανάπτυξης οποιασδήποτε µορφής τουριστικών δραστηριοτήτων. Ένα ακόµα στοιχείο που πρέπει να επισηµανθεί είναι πως οι εναλλακτικές µορφές τουρισµού, µέσω της προώθησης διατήρησης των πολιτιστικών χαρακτηριστικών, συνεισφέρουν στην κρατική αξιοποίηση των διαφόρων µνηµείων και χώρων πολιτισµού του τουριστικού προορισµού (Ρίγγας 2003) Επιδράσεις στο φυσικό περιβάλλον Οι εναλλακτικές µορφές τουρισµού προωθούν τόσο την προστασία όσο και την αποκατάσταση διαφόρων χώρων πρασίνου, της χλωρίδας και της πανίδας της ευρύτερης περιοχής όπου πραγµατοποιούνται εναλλακτικές µορφές τουρισµού. Καλλιεργούν την περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση και εκπαίδευση, ανοίγοντας τους ορίζοντες για µια αειφόρο ανάπτυξη. Παρόλα αυτά, η τουριστική ανάπτυξη, ακόµα και στην πιο ήπια εναλλακτική της µορφή µπορεί να επιφέρει την υποβάθµιση των φυσικών πόρων λόγω της 31

33 ανεξέλεγκτης χρήσης των διαθέσιµων οικοσυστηµικών υπηρεσιών. Η εγκατάλειψη των αγροτικών δραστηριοτήτων έχει ως αποτέλεσµα τον κατακερµατισµό του τοπίου και την απώλεια των οικοσυστηµάτων. Τέλος η υπερσυγκέντρωση και υπερδραστηριότητα διαφόρων µορφών εναλλακτικού τουρισµού µπορεί ενδεχοµένως να οδηγήσει σε περιβαλλοντική ρύπανση (Σαµαρά 2008). 32

34 3. ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΟΥ ΕΙΔΙΚΟΥ-ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ 3.1. Η ανάπτυξη του ειδικού-εναλλακτικού τουρισµού-τάσεις & προοπτικές για το µέλλον Οι αρνητικές επιπτώσεις του µαζικού τουρισµού, αλλά και η άνθιση της φιλοσοφίας της αειφόρου ανάπτυξης είχαν ως αποτέλεσµα την ανάπτυξη εναλλακτικών µορφών τουρισµού. Οι εµπλεκόµενοι φορείς (επενδυτές, φορείς ανάπτυξης, µελετητές) λαµβάνοντας υπόψη το οικονοµικό συµφέρον, τα κίνητρα και τις επιδράσεις του εναλλακτικού τουρισµού, προωθούν µε διάφορα µέσα την ανάπτυξή του. Η γενικότερη τάση που υπάρχει τα τελευταία χρόνια σχετικά µε τον εναλλακτικό τουρισµό διαµορφώνει τη σύγχρονη οικονοµική δοµή τόσο των δυτικώνπλουτοπαραγωγικών χωρών όσο και των υποανάπτυκτων χωρών. Σύµφωνα µε διάφορες µελέτες (McIntosh & Goeldner 1987, Khan 1997, Andriotis 2003) οι εναλλακτικές τουριστικές µορφές µπορούν να αντισταθµίσουν πολλές από τις αρνητικές συνέπειες της µαζικής τουριστικής βιοµηχανίας. Υπό το πλαίσιο συγκεκριµένων προϋποθέσεων και αξόνων προτεραιότητας, που αφορούν σε φυσικά, κοινωνικά και οικονοµικά χαρακτηριστικά, µπορεί να αναπτυχθεί ένας ολοκληρωµένος σχεδιασµός ειδικού-εναλλακτικού τουρισµού τόσο τοπικής όσο και εθνικής κλίµακας. Μία αποτελεσµατική στρατηγική διαχείρισης του ειδικούεναλλακτικού τουρισµού περιλαµβάνει τους κατάλληλους φυσικούς, ανθρωπογενείς, πολιτισµικούς πόρους, υποδοµές πρόσβασης και υπηρεσίες. Στα σύγχρονα έντονα ανταγωνιστικά δεδοµένα το τουριστικό προϊόν προκειµένου να ευδοκιµήσει θα πρέπει να είναι ικανό να προσφέρει µοναδικά χαρακτηριστικά, όπως αυτά που αναπτύσσονται µέσω των εναλλακτικών µορφών τουρισµού. Βασική προϋπόθεση αυτής της επιτυχούς εφαρµογής ανάπτυξης του εναλλακτικού τουρισµού είναι η υψηλή ποιότητα του τουριστικού προϊόντος, κάτι που µπορεί να εξασφαλιστεί µέσω της αειφορικής προσέγγισης ανάπτυξης (W.T.O. 2000). Αν και είναι ακόµα δύσκολο να διαχωριστούν οι εναλλακτικές από τις συµβατικές µορφές τουρισµού, κι εποµένως να εκτιµηθούν οι µελλοντικές τάσεις του εναλλακτικού τουρισµού, υπάρχουν ενδείξεις ότι οι εναλλακτικές µορφές τουρισµού θα γνωρίσουν ραγδαία άνθιση τις επόµενες δεκαετίες και θα αποτελέσουν βασικό κλάδο της τουριστικής βιοµηχανίας σε παγκόσµιο επίπεδο. 33

ΤΟΜΕΑΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ

ΤΟΜΕΑΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Ανταποκρινόμενη στην διεθνή τάση για διεύρυνση και διαφοροποίηση του τουριστικού της προϊόντος, τα τελευταία χρόνια, η Ελλάδα προσφέρει ελκυστικά πακέτα και υπηρεσίες εναλλακτικών μορφών τουρισμού. Εναλλακτικός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ. Πρόλογος... 19 ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ

ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ. Πρόλογος... 19 ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ Πρόλογος................................................. 19 ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ Κεφάλαιο 1: Ο σύγχρονος τουρισμός και η Ελλάδα ως προορισμός................................ 25 1.1 Το φαινόμενο του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΥΛΙΚΟ 4 ης ΙΑΛΕΞΗΣ

ΕΝΤΥΠΟ ΥΛΙΚΟ 4 ης ΙΑΛΕΞΗΣ ΕΝΤΥΠΟ ΥΛΙΚΟ 4 ης ΙΑΛΕΞΗΣ ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Τα τελευταία χρόνια η ενδογενής ανάπτυξη, η αξιοποίηση δηλαδή του ενδογενούς φυσικού και πολιτιστικού πλούτου καθώς και του ανθρώπινου δυναµικού του κάθε τόπου,

Διαβάστε περισσότερα

Δεν μπορούσαμε λοιπόν, παρά να στηρίξουμε την πρωτοβουλία της Helexpo με κάθε τρόπο και βεβαίως να τη θέσουμε υπό την αιγίδα του Συνδέσμου.

Δεν μπορούσαμε λοιπόν, παρά να στηρίξουμε την πρωτοβουλία της Helexpo με κάθε τρόπο και βεβαίως να τη θέσουμε υπό την αιγίδα του Συνδέσμου. «Η Τουριστική αγορά και η δυναμική του Θρησκευτικού και πολιτιστικού τουρισμού» ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΕΛΩΝΗΣ, Πρόεδρος ΗΑΤΤΑ Θεσσαλονίκη, Πέμπτη 22 Νοεμβρίου 2012 Παναγιώτατε, Σεβάσμιοι Μητροπολίτες,. Αξιότιμε κύριε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ. ΔΡΑΣΗ 4: Εκπαίδευση και υποστήριξη προς τις τοπικές κοινωνίες

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ. ΔΡΑΣΗ 4: Εκπαίδευση και υποστήριξη προς τις τοπικές κοινωνίες ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ "ΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΒΑΣΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΠΕΛΑΓΙΤΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ" «Στήριξη και Ανάδειξη Πολυνησιωτικών ΑΕΙ» ΔΡΑΣΗ 4: Εκπαίδευση και

Διαβάστε περισσότερα

Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση

Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Σοφία Τσιροπούλου Υπεύθυνη Σχολικών Δραστηριοτήτων Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ν. Έβρου softsi@sch.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην παρούσα εργασία

Διαβάστε περισσότερα

8. Συµπεράσµατα Προτάσεις

8. Συµπεράσµατα Προτάσεις 8. Συµπεράσµατα Προτάσεις Όπως φάνηκε από όλα τα παραπάνω ο οικότοπος των Μεσογειακών Εποχικών Λιµνίων αποτελεί συγκριτικό πλεονέκτηµα των περιοχών µελέτης και η διατήρηση του µπορεί να συνδυαστεί άµεσα

Διαβάστε περισσότερα

Λόγοι υψηλής ελκυστικότητας της Μυκόνου και δυνατότητα εφαρμογής του μοντέλου τουριστικής ανάπτυξης της σε άλλους προορισμούς

Λόγοι υψηλής ελκυστικότητας της Μυκόνου και δυνατότητα εφαρμογής του μοντέλου τουριστικής ανάπτυξης της σε άλλους προορισμούς Λόγοι υψηλής ελκυστικότητας της Μυκόνου και δυνατότητα εφαρμογής του μοντέλου τουριστικής ανάπτυξης της σε άλλους προορισμούς Σαακιάν Χρήστος Απρίλιος 2013 Εισαγωγή Η παρούσα εργασία ασχολείται με τη Μύκονο

Διαβάστε περισσότερα

Η βιώσιμη ανάπτυξη προορισμών εναλλακτικών μορφών τουρισμού. Η περίπτωση της Αγιάς. Μπέττυ Χατζηνικολάου Συνεργάτης της ΚΕΔΕ σε θέματα τουρισμού

Η βιώσιμη ανάπτυξη προορισμών εναλλακτικών μορφών τουρισμού. Η περίπτωση της Αγιάς. Μπέττυ Χατζηνικολάου Συνεργάτης της ΚΕΔΕ σε θέματα τουρισμού Η βιώσιμη ανάπτυξη προορισμών εναλλακτικών μορφών τουρισμού. Η περίπτωση της Αγιάς Μπέττυ Χατζηνικολάου Συνεργάτης της ΚΕΔΕ σε θέματα τουρισμού Πρώτα-πρώτα μια εικόνα του Ελληνικού Τουρισμού (2013)- Στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Της Μαρίας Αποστόλα Η Ελλάδα υπήρξε από τους πρώτους δέκτες του Χριστιανισμού και τα μνημεία της ελληνικής ορθοδοξίας αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της εθνικής κληρονομιάς, αποτελώντας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. με τη διατύπωση συγκεκριμένου Αναπτυξιακού Σχεδίου, με την στήριξη του Σχεδίου από μια ισχυρή και βιώσιμη εταιρική σχέση και

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. με τη διατύπωση συγκεκριμένου Αναπτυξιακού Σχεδίου, με την στήριξη του Σχεδίου από μια ισχυρή και βιώσιμη εταιρική σχέση και ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Π 1. SWOT ΑΝΑΛΥΣΗ Στα πλαίσια του παρόντος επιχειρησιακού προγράμματος πρωτοβουλίας LEADER+ θα ενταχθούν περιοχές που θέλουν και μπορούν να σχεδιάσουν και να εφαρμόσουν μια ολοκληρωμένη, βιώσιμη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΜΑΡΑΓΔΑ ΓΑΒΡΙΗΛ ΔΑΣΟΛΟΓΟΣ- ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΛΟΓΟΣ

ΣΜΑΡΑΓΔΑ ΓΑΒΡΙΗΛ ΔΑΣΟΛΟΓΟΣ- ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΛΟΓΟΣ ΣΜΑΡΑΓΔΑ ΓΑΒΡΙΗΛ ΔΑΣΟΛΟΓΟΣ- ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΛΟΓΟΣ 1 2 ΕΙΝΑΙ: ένας ουσιαστικός τρόπος να συμπληρώνει η οικογένεια το εισόδημά της όλο το χρόνο ένας τρόπος να βρουν απασχόληση οι νέοι, οι αγρότισσες, οι κάτοικοι

Διαβάστε περισσότερα

Η Διημερίδα υλοποείται στο πλαίσιο της Πράξης «Δράσεις Δια Βίου Μάθησης για το Περιβάλλον και την Αειφορία», μέσω του Επιχειρησιακού Προγράμματος

Η Διημερίδα υλοποείται στο πλαίσιο της Πράξης «Δράσεις Δια Βίου Μάθησης για το Περιβάλλον και την Αειφορία», μέσω του Επιχειρησιακού Προγράμματος Η Διημερίδα υλοποείται στο πλαίσιο της Πράξης «Δράσεις Δια Βίου Μάθησης για το Περιβάλλον και την Αειφορία», μέσω του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση», με τη συγχρηματοδότηση

Διαβάστε περισσότερα

ΕCOANALYSIS. Σύμβουλοι Ανάπτυξης Επιχειρήσεων. Σωκράτους 33, ΜΟΣΧΑΤΟ, Τηλ : 210-9484880, e-mail: ecoinfo@otenet.gr ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ

ΕCOANALYSIS. Σύμβουλοι Ανάπτυξης Επιχειρήσεων. Σωκράτους 33, ΜΟΣΧΑΤΟ, Τηλ : 210-9484880, e-mail: ecoinfo@otenet.gr ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΕCOANALYSIS Σύμβουλοι Ανάπτυξης Επιχειρήσεων Σωκράτους 33, ΜΟΣΧΑΤΟ, Τηλ : 210-9484880, e-mail: ecoinfo@otenet.gr ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ 1. ΕΠΙΛΕΞΙΜΟΤΗΤΑ ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πολυσταδιακή δειγματοληψία με χρήση quota ως προς τη γεωγραφική κατανομή του πληθυσμού, το φύλο και την ηλικία.

Πολυσταδιακή δειγματοληψία με χρήση quota ως προς τη γεωγραφική κατανομή του πληθυσμού, το φύλο και την ηλικία. Επωνυμία Εταιρείας ΚΑΠΑ RESEARCH A.E. ΑΡ. ΜΗΤΡ : 5 Επωνυμία όνομα Εντολέα Σκοπός δημοσκόπησης Ιδιαίτερα χαρακτηριστικά δείγματος Μέγεθος δείγματος/ γεωγραφική κάλυψη ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟ ΠΑΝΟΡΑΜΑ Έρευνα κοινής γνώμης

Διαβάστε περισσότερα

http://enallaktikos-tourismos-messinia.weebly.com ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ 1 ου ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ

http://enallaktikos-tourismos-messinia.weebly.com ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ 1 ου ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ http://enallaktikos-tourismos-messinia.weebly.com ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ 1 ου ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ Eναλλακτικός Τουρισμός - είναι μια καινούρια φιλοσοφία στον τομέα του τουρισμού και περιλαμβάνει

Διαβάστε περισσότερα

F ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΑ ή ΕΠΙΣΚΕΠΤΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΤΕ ΣΤΑ ΤΕΤΡΑΓΩΝΑΚΙΑ þ:

F ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΑ ή ΕΠΙΣΚΕΠΤΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΤΕ ΣΤΑ ΤΕΤΡΑΓΩΝΑΚΙΑ þ: ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ F ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΑ ή ΕΠΙΣΚΕΠΤΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΤΕ ΣΤΑ ΤΕΤΡΑΓΩΝΑΚΙΑ þ: ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΠΙΣΚΕΠΤΗ ΠΟΥ ΡΩΤΕΙΤΑΙ: -ΦΥΛΟ: ΑΡΣΕΝΙΚΟq, ΘΗΛΥΚΟ q -

Διαβάστε περισσότερα

Η Περιφέρεια υτικής Ελλάδας αναγνωρίζοντας το σηµαντικό ρόλο του τουρισµού στην οικονοµία και την ανάπτυξη της περιοχής, εισάγει σε ανοιχτή,

Η Περιφέρεια υτικής Ελλάδας αναγνωρίζοντας το σηµαντικό ρόλο του τουρισµού στην οικονοµία και την ανάπτυξη της περιοχής, εισάγει σε ανοιχτή, ΚΕΙΜΕΝΟ ΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΡΓΟ «ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΤΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑ ΟΣ» ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑ ΟΣ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ & ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ Φίλες/Φίλοι, Η Περιφέρεια

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΚΟΖΑΝΗΣ

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΚΟΖΑΝΗΣ ΔΗΜΟΣ ΚΟΖΑΝΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΕΡΕΥΝΑΣ &ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΚΟΖΑΝΗΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΕΔΙΟΥ Οκτώβριος 2014 IV. ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ: ΚΑΤΟΙΚΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΜΕ ΙΑΤΡΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ

ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΜΕ ΙΑΤΡΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΜΕ ΙΑΤΡΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΩΝ ΠΟΥ ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΙ ΙΑΤΡΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΝΑ ΤΑΞΙ ΕΥΟΥΝ ΑΠΡΟΣΚΟΠΤΑ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΘΕΟ ΩΡΟΣ ΠΑΤΣΟΥΛΕΣ ΕΡΕΥΝΗΤΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ, ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη - Σχεδιάζοντας αειφόρα κριτήρια για τον προορισμό και τις τουριστικές επιχειρήσεις. Σ. Μυλωνάς s.milonas@msolutions.

Βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη - Σχεδιάζοντας αειφόρα κριτήρια για τον προορισμό και τις τουριστικές επιχειρήσεις. Σ. Μυλωνάς s.milonas@msolutions. Βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη - Σχεδιάζοντας αειφόρα κριτήρια για τον προορισμό και τις τουριστικές επιχειρήσεις Σ. Μυλωνάς s.milonas@msolutions.gr Τουρισμός στη πράξη Περισσότερα από 900 εκ τουρίστες ταξίδεψαν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΤΟΠΙΚΗΣ ΕΜΒΕΛΕΙΑΣ

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΤΟΠΙΚΗΣ ΕΜΒΕΛΕΙΑΣ ΚΕΝΤΡΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΔΗΜΟΥ ΘΕΡΜΗΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΤΟΠΙΚΗΣ ΕΜΒΕΛΕΙΑΣ Επιμέλεια: Δρ. Γεώργιος Κουλαουζίδης Ειδικός Σύμβουλος για θέματα Δια Βίου Μάθησης 2012 Ανάπτυξη και προβολή της οινοτεχνικής

Διαβάστε περισσότερα

Άνδρες και γυναίκες, 18 ετών και άνω. 892 νοικοκυριά

Άνδρες και γυναίκες, 18 ετών και άνω. 892 νοικοκυριά Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από την ΚΑΠΑ RESEARCH Α.Ε. Περίοδος διεξαγωγής Η συλλογή των στοιχείων έγινε από 17 έως και 18 Απριλίου 2007 Περιοχή διεξαγωγής Πληθυσμός Δείγμα Τεχνική συλλογής πληροφοριών Μέθοδος

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΕΨΕΩΝ Σταδίου 24, 10564 Αθήνα Τηλ. 3312253, 3310022 Fax: 3312033 Αθήνα, 5 εκεµβρίου 2001 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΕΨΕΩΝ Σταδίου 24, 10564 Αθήνα Τηλ. 3312253, 3310022 Fax: 3312033 Αθήνα, 5 εκεµβρίου 2001 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΕΨΕΩΝ Σταδίου 24, 10564 Αθήνα Τηλ. 3312253, 3310022 Fax: 3312033 Αθήνα, 5 εκεµβρίου 2001 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Η ιοίκηση του ΙΤΕΠ βρίσκεται στην ευχάριστη θέση να δώσει στην

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ. ΔΡΑΣΗ 4: Εκπαίδευση και υποστήριξη προς τις τοπικές κοινωνίες

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ. ΔΡΑΣΗ 4: Εκπαίδευση και υποστήριξη προς τις τοπικές κοινωνίες ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ "ΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΒΑΣΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΠΕΛΑΓΙΤΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ" «Στήριξη και Ανάδειξη Πολυνησιωτικών ΑΕΙ» ΔΡΑΣΗ 4: Εκπαίδευση και

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (Τ.Ε.Ι.) ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (Τ.Ε.Ι.) ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (Τ.Ε.Ι.) ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 2011-2012 (Η ΚΑΤΟΧΥΡΩΣΗ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΘΑ ΓΙΝΕΙ ΣΤΗΝ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΑΠΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (Τ.Ε.Ι.) ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (Τ.Ε.Ι.) ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (Τ.Ε.Ι.) ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 2011-2012 (Η ΚΑΤΟΧΥΡΩΣΗ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΘΑ ΓΙΝΕΙ ΣΤΗΝ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΑΠΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. 3 Αυγούστου 2009

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. 3 Αυγούστου 2009 Νέες ευκαιρίες για αλλαγή επιχειρηματικού προφίλ των ελληνικών τουριστικών επιχειρήσεων μέσα από την αξιοποίηση των Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών (ΤΠΕ) Η Ελλάδα καταλαμβάνει την 24η θέση στο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΑΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ (ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΑΓ. ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΠΑΛΙΟΥ ΚΑΡΝΑΓΙΟΥ) ΔΗΜΟΣ ΚΑΒΑΛΑΣ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΑΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ (ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΑΓ. ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΠΑΛΙΟΥ ΚΑΡΝΑΓΙΟΥ) ΔΗΜΟΣ ΚΑΒΑΛΑΣ Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Ο Λ Ο Κ Λ Η Ρ Ω Μ Ε Ν Ω Ν Π Α Ρ Ε Μ Β Α Σ Ε Ω Ν Α Σ Τ ΙΙ Κ Η Σ Α Ν Α Π Τ Υ Ξ Η Σ Ε.. Τ.. Π.. Α.. & Ε.. Κ.. Τ.. ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΑΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΔΗΜΟΥ ΚΑΒΑΛΑΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Α) ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ: Β) ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ:

Α) ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ: Β) ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ: ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ µε Υφυπουργό του Οµοσπονδιακού Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων κ. Hans Joachim Fuchtel ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟΙ ΑΞΟΝΕΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ Ως Περιφέρεια Ν.Αιγαίου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΖΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ : ΠΟΣΟ «ΤΟΥΡΙΣΜΟ» ΑΝΤΕΧΕΙ Η ΦΥΣΗ ; Της Ελένης Σβορώνου

ΜΑΖΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ : ΠΟΣΟ «ΤΟΥΡΙΣΜΟ» ΑΝΤΕΧΕΙ Η ΦΥΣΗ ; Της Ελένης Σβορώνου 1 ΜΑΖΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ : ΠΟΣΟ «ΤΟΥΡΙΣΜΟ» ΑΝΤΕΧΕΙ Η ΦΥΣΗ ; Της Ελένης Σβορώνου Στη Μεσόγειο (και μάλιστα σε Ισπανία, Ιταλία, πρώην Γιουγκοσλαβία, Ελλάδα, Τουρκία, Κύπρο, Μάλτα, Τυνησία

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδεση της σχολικής Φυσικής Αγωγής και των σχολικών δραστηριοτήτων µε δραστηριότητες σε φυσικό περιβάλλον

Σύνδεση της σχολικής Φυσικής Αγωγής και των σχολικών δραστηριοτήτων µε δραστηριότητες σε φυσικό περιβάλλον Σύνδεση της σχολικής Φυσικής Αγωγής και των σχολικών δραστηριοτήτων µε δραστηριότητες σε φυσικό περιβάλλον ρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύµβουλος Φυσικής Αγωγής ιπλή εκπαιδευτική λειτουργία των δραστηριοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

«Οικονομία Γυναικεία επιχειρηματικότητα και Αγορά Εργασίας στη Μεσσηνία. Υφιστάμενη κατάσταση-προβλήματα και προοπτικές»

«Οικονομία Γυναικεία επιχειρηματικότητα και Αγορά Εργασίας στη Μεσσηνία. Υφιστάμενη κατάσταση-προβλήματα και προοπτικές» Εισαγωγή: Το κείμενο που κρατάτε στα χέρια σας περιέχει τμήμα από τα βασικά συμπεράσματα της ετήσιας έκθεσης της DATARC για την οικονομία και την αγορά εργασίας των νομών της περιφέρειας Πελοποννήσου.

Διαβάστε περισσότερα

με όρους αειφορίας Κορώνη: Υπάρχουσα κατάσταση και προοπτικές ανάπτυξης Σπουδαστής: Άγγελος Νακάσης

με όρους αειφορίας Κορώνη: Υπάρχουσα κατάσταση και προοπτικές ανάπτυξης Σπουδαστής: Άγγελος Νακάσης Ευνοϊκοί και περιοριστικοί παράγοντες του σχεδιασμού με όρους αειφορίας Κορώνη: Υπάρχουσα κατάσταση και προοπτικές ανάπτυξης Σπουδαστής: Άγγελος Νακάσης Διδάσκοντες: Σ. Αυγερινού, Ε. Κλαμπατσέα, Ε. Χανιώτου,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΠΙΚΟ ΣΥΜΦΩΝΟ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΓΕΩΠΑΡΚΟΥ

ΤΟΠΙΚΟ ΣΥΜΦΩΝΟ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΓΕΩΠΑΡΚΟΥ ΤΟΠΙΚΟ ΣΥΜΦΩΝΟ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΓΕΩΠΑΡΚΟΥ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΓΙΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΣΚΟΠΟΣ ΣΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ Σκοπός του συγκεκριμένου Σήματος είναι: Η αναβάθμιση της ποιότητας των υπηρεσιών που παρέχονται

Διαβάστε περισσότερα

ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ

ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Το ίκτυο Οινοποιών Νοµού Ηρακλείου ιδρύθηκε ως αστική µη κερδοσκοπική εταιρεία τον Νοέµβριο του 2006 και αποτελεί την κύρια συλλογική, συγκροτηµένη και συντονισµένη έκφραση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΜΠΤΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Η τοπική γεωργία Η πρωτεύουσα αποστολή της γεωργίας είναι επισιτιστική, η παραγωγή δηλαδή προϊόντων διατροφής υψηλής ποιότητας. Ωστόσο οι αγρότες δεν είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ταυτότητα της Έρευνας... σελ. 4

Ταυτότητα της Έρευνας... σελ. 4 ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: Ταυτότητα της Έρευνας... σελ. 4 ΜΕΡΟΣ Α : Στοιχεία για τους επισκέπτες της Ελλάδας 1. Αριθμός ημερών παραμονής στην Ελλάδα... 7 2. Αριθμός επισκέψεων στην Ελλάδα για διακοπές...

Διαβάστε περισσότερα

Σάββατο 19 Δεκεμβρίου, 2009 Αγ. Νικόλαος, Κρήτη. Ο ρόλος της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στην ανάπτυξη του αθλητικού τουρισμού

Σάββατο 19 Δεκεμβρίου, 2009 Αγ. Νικόλαος, Κρήτη. Ο ρόλος της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στην ανάπτυξη του αθλητικού τουρισμού Σάββατο 19 Δεκεμβρίου, 2009 Αγ. Νικόλαος, Κρήτη. Ο ρόλος της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στην ανάπτυξη του αθλητικού τουρισμού Γεώργιος Γκανάτσιος, MSc Προϊστάμενος Αθλητισμού και Νεολαίας Δήμου Ευόσμου, Αντιπρόεδρος

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΘΜΟΣ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙΣΚΕΠΤΟΝΤΑΙ ΤΟ ΝΟΜΟ ΚΟΡΙΝΘΙΑΣ. Έρευνα που έγινε από το. για το ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΚΟΡΙΝΘΙΑΣ.

ΒΑΘΜΟΣ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙΣΚΕΠΤΟΝΤΑΙ ΤΟ ΝΟΜΟ ΚΟΡΙΝΘΙΑΣ. Έρευνα που έγινε από το. για το ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΚΟΡΙΝΘΙΑΣ. 1 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΕΨΕΩΝ ΒΑΘΜΟΣ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙΣΚΕΠΤΟΝΤΑΙ ΤΟ ΝΟΜΟ ΚΟΡΙΝΘΙΑΣ Έρευνα που έγινε από το ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΕΨΕΩΝ για το ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

1. ΟΡΑΜΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΛΕΜΕΣΟΥ 2. ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΛΕΜΕΣΟ 3. ΤΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ 4. Η ΕΠΑΝΑΧΡΗΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΛΕΜΕΣΟ

1. ΟΡΑΜΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΛΕΜΕΣΟΥ 2. ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΛΕΜΕΣΟ 3. ΤΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ 4. Η ΕΠΑΝΑΧΡΗΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΛΕΜΕΣΟ 1. ΟΡΑΜΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΛΕΜΕΣΟΥ 2. ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΛΕΜΕΣΟ 3. ΤΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ 4. Η ΕΠΑΝΑΧΡΗΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΛΕΜΕΣΟ 5. Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ 6. ΣΧΕΔΙΟ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΜΕΤΑΞΥ ΠΑΛΑΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάρια Τουριστικών Επιχειρήσεων

Σεμινάρια Τουριστικών Επιχειρήσεων Σεμινάρια Τουριστικών Επιχειρήσεων Επιδοτούμενη εκπαίδευση και κατάρτιση των απασχολούμενων στον τουρισμό Οικονομική ενίσχυση της τουριστικής επιχείρησης μέσω επιστροφής εισφορών Ειδικά για τις τουριστικές

Διαβάστε περισσότερα

ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ

ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΗΜΕΡΑ ΘΕΜΑ ΘΕΩΡΙΑ (σε ώρες) ΠΡΑΚΤΙΚΗ (σε ώρες) ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ 1 η Ελληνική Γεωργία στην Ε.Ε. Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ). Παγκοσμιοποίηση αγοράς. Δυνατότητες των

Διαβάστε περισσότερα

αειφορία και περιβάλλον

αειφορία και περιβάλλον ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Αειφορία και Περιβάλλον ΠΟΜ 215 Ι ΑΡΧΕΣ ΑΕΙΦΟΡΙΑΣ http://www.evangelosakylas.weebly.com Ευάγγελος Ακύλας Αειφορία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΙΟΝ ΚΑΙ Η ΠΟΙΚΙΛΙΑ ΤΩΝ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΣΤΟΝ ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟ

ΤΟ ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΙΟΝ ΚΑΙ Η ΠΟΙΚΙΛΙΑ ΤΩΝ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΣΤΟΝ ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟ ΕΝΤΥΠΟ ΥΛΙΚΟ 5 ης ΙΑΛΕΞΗΣ ΤΟ ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΙΟΝ ΚΑΙ Η ΠΟΙΚΙΛΙΑ ΤΩΝ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΣΤΟΝ ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟ Το αγροτουριστικό προϊόν Για το ευρύ κοινό, µέχρι πρόσφατα, οι δραστηριότητες που αναπτύσσονταν στο

Διαβάστε περισσότερα

Η Επενδυτική Φυσιογνωµία της Περιφέρειας Θεσσαλίας - Ανάλυση σε επίπεδο νοµού

Η Επενδυτική Φυσιογνωµία της Περιφέρειας Θεσσαλίας - Ανάλυση σε επίπεδο νοµού Η Επενδυτική Φυσιογνωµία της Περιφέρειας Θεσσαλίας - Ανάλυση σε επίπεδο νοµού Νοµός Λάρισας Στο νοµό Λάρισας υπάρχουν αξιόλογες εκτάσεις κατάλληλες για την ανάπτυξη βιολογικής γεωργίας και κτηνοτροφίας

Διαβάστε περισσότερα

ShMILE Project Από τον πειραματισμό στην διάδοση του οικολογικού σήματος στην Μεσόγειο. Πώς θα ωφεληθούμε;

ShMILE Project Από τον πειραματισμό στην διάδοση του οικολογικού σήματος στην Μεσόγειο. Πώς θα ωφεληθούμε; ShMILE II ShMILE Project Από τον πειραματισμό στην διάδοση του οικολογικού σήματος στην Μεσόγειο. Πώς θα ωφεληθούμε; Alpha MENTOR Αναστασία Χατζηνικολάου Αρχιτέκτων Περιβαλλοντολόγος Σοφία Ναταλία Μποέμη

Διαβάστε περισσότερα

Πρέβεζα, 8 9 Οκτωβρίου 2012. Πέπη Θεοδώρου. S.M.R. Consultants

Πρέβεζα, 8 9 Οκτωβρίου 2012. Πέπη Θεοδώρου. S.M.R. Consultants Training Session Ευκαιρίες χρηµατοδότησης για έργα σχετικά µε την προστασία του περιβάλλοντος στην Περιφερειακή Ενότητα Πρέβεζας και στην Περιφέρεια Ηπείρου γενικότερα Πρέβεζα, 8 9 Οκτωβρίου 2012 «Ειδικές

Διαβάστε περισσότερα

European Destinations of Excellence EDEN Άριστοι Ευρωπαϊκοί Προορισμοί. «Τουρισμός και Προστατευόμενες Περιοχές» ΕΝΤΥΠΟ ΑΙΤΗΣΗΣ

European Destinations of Excellence EDEN Άριστοι Ευρωπαϊκοί Προορισμοί. «Τουρισμός και Προστατευόμενες Περιοχές» ΕΝΤΥΠΟ ΑΙΤΗΣΗΣ European Destinations of Excellence EDEN Άριστοι Ευρωπαϊκοί Προορισμοί «Τουρισμός και Προστατευόμενες Περιοχές» ΕΝΤΥΠΟ ΑΙΤΗΣΗΣ Η αίτηση θα πρέπει απαραίτητα να υποβληθεί σε τυπωμένη (χειρόγραφες αιτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Η ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΕΙΦΟΡΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

ΟΙΚΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Η ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΕΙΦΟΡΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΟΙΚΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Η ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΕΙΦΟΡΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΒΑΛΚΑΝΗΣ Εκπαιδευτικός στο Εργαστήριο Ειδικής Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης Αγίου Νικολάου e-mail:valkanhs@yahoo.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Διαβάστε περισσότερα

η πληρότητα των ξενοδοχείων στο σύνολο της χώρας την ίδια περίοδο, καθώς αυτό αποτελεί μια σημαντική ένδειξη του συνολικού τζίρου των τουριστικών

η πληρότητα των ξενοδοχείων στο σύνολο της χώρας την ίδια περίοδο, καθώς αυτό αποτελεί μια σημαντική ένδειξη του συνολικού τζίρου των τουριστικών ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ 2005-2008 Η Ελλάδα είναι ένας από τους δημοφιλέστερους τουριστικούς προορισμούς παγκοσμίως, ένας πόλος έλξης για χιλιάδες επισκέπτες κάθε χρόνο. Ο τουριστικός τομέας αποτελεί, αδιαμφισβήτητα,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΓΙΑ ΕΠΙΣΚΕΨΙΜΑ ΟΙΝΟΠΟΙΕΙΑ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΓΙΑ ΕΠΙΣΚΕΨΙΜΑ ΟΙΝΟΠΟΙΕΙΑ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΓΙΑ ΕΠΙΣΚΕΨΙΜΑ ΟΙΝΟΠΟΙΕΙΑ ΣΚΟΠΟΣ ΣΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΕΠΙΣΚΕΨΙΜΑ ΟΙΝΟΠΟΙΕΙΑ Σκοπός του συγκεκριμένου Σήματος είναι: Η προστασία, διάσωση και διάδοση του τοπικού αμπελώνα και της αμπελοοινικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ & ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΔΗΜΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ

ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ & ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΔΗΜΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ & ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΔΗΜΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ ΔΡ. ΡΑΛΛΗΣ ΓΚΕΚΑΣ, ΠΡΟΕΔΡΟΣ SKEPSIS Παρουσίαση στο Δημοτικό Συμβούλιο Δήμου Πλαστήρα, Νοέμβριος 2014 ΣΤΟΧΟΣ ΤΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΕΥΡΩΠΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑ ΑΣ «ΑΛΕΞΑΝ ΡΟΣ ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ» 2007-2013

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑ ΑΣ «ΑΛΕΞΑΝ ΡΟΣ ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ» 2007-2013 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑ ΑΣ «ΑΛΕΞΑΝ ΡΟΣ ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ» 2007-2013 Γενική Περιγραφή: Το Πρόγραµµα Αγροτικής Ανάπτυξης 2007-2013 (ΠΑΑ) αποτελεί το µέσο για την υλοποίηση του Εθνικού Στρατηγικού

Διαβάστε περισσότερα

Στυλιανό Φανουράκη 1/11/2011

Στυλιανό Φανουράκη 1/11/2011 Στυλιανό Φανουράκη ΕΙ Η ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΟΡΙΣΜΟΙ ΓΕΝΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ & ΣΧΕΣΗ ΤΟΥΣ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΥΡΙΣΜΟ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΟΦΕΛΗ ΚΑΙ ΩΦΕΛΗΜΕΝΟΙ ΥΠΑΡΧΟΥΣΕΣ ΥΠΟ ΟΜΕΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ICOM ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΜΟΥΣΕΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Αγ.Ασωμάτων 15 ΑΘΗΝΑ 105 53 Τηλ./Fax: 210 3219414 www.otenet.gr/icom Email icom@otenet.gr ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ Το Διεθνές Συμβούλιο Μουσείων ιδρύθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ & ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ & ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ & ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΧΩΡΑΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΣ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΣ Ν. ΧΑΝΙΩΝ ΚΥΡΙΟ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΟ : ΕΝΤΟΝΗ ΕΠΟΧΙΚΟΤΗΤΑ. ΜΟΡΦΗ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ : ΜΑΖΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΤΡΙΠΤΥΧΟ ΑΜΜΟΣ ΗΛΙΟΣ ΘΑΛΛΑΣΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΜΝΗ ΠΕΘΕΛΙΝΟΥ Υδροβιότοπος άθλησης και αναψυχής

ΛΙΜΝΗ ΠΕΘΕΛΙΝΟΥ Υδροβιότοπος άθλησης και αναψυχής Γυµνάσιο Νέου Σκοπού ΠΡΟΤΑΣΗ για τον ιαγωνισµό Ανάδειξης Καινοτοµικών Ιδεών και Σχεδίων σχετικά µε χαρακτηριστικά της πόλης και του Νοµού Σερρών ΛΙΜΝΗ ΠΕΘΕΛΙΝΟΥ Υδροβιότοπος άθλησης και αναψυχής ΟΜΑ Α

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΠΡΕΣΠΩΝ

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΠΡΕΣΠΩΝ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΠΡΕΣΠΩΝ στα πλαίσια του Έργου NEST Ανάπτυξη Δικτύου Αειφόρου Τουρισμού 1. Πόσο καιρό ζείτε στην περιοχή των Πρεσπών: Χρόνια Μήνες 2. Ποια είναι η κύρια πηγή εισοδήματός

Διαβάστε περισσότερα

Προστατευόμενη Περιοχή Χελμού-Βουραϊκού: δικτύωση

Προστατευόμενη Περιοχή Χελμού-Βουραϊκού: δικτύωση : εκπαίδευση έρευνα δικτύωση Φορέας Διαχείρισης Χελμού Βουραϊκού Μαρία Καμηλάρη Βιολόγος, M.Sc. Φορέας Διαχείρισης Χελμού Βουραϊκού Ας συστηθούμε... 1992 Πρόταση Ορειβατικού Συλλόγου Καλαβρύτων σε συνεργασία

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα αποτελεί κορυφαίο τουριστικό προορισμό παγκοσμίως. Την τελευταία δεκαετία, ο

Η Ελλάδα αποτελεί κορυφαίο τουριστικό προορισμό παγκοσμίως. Την τελευταία δεκαετία, ο ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Η Ελλάδα αποτελεί κορυφαίο τουριστικό προορισμό παγκοσμίως. Την τελευταία δεκαετία, ο αριθμός των τουριστών αυξάνεται σταθερά. Το 2007, περισσότερα από 17 εκατομμύρια άτομα επισκέφθηκαν την Ελλάδα

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος του εναλλακτικού τουρισμού ως μοχλός ανάπτυξης των ορεινών αγροτικών περιοχών Αναφορά στο Δήμο Ζαρού δυτικής Μεσαράς Κρήτης.

Ο ρόλος του εναλλακτικού τουρισμού ως μοχλός ανάπτυξης των ορεινών αγροτικών περιοχών Αναφορά στο Δήμο Ζαρού δυτικής Μεσαράς Κρήτης. Ο ρόλος του εναλλακτικού τουρισμού ως μοχλός ανάπτυξης των ορεινών αγροτικών περιοχών Αναφορά στο Δήμο Ζαρού δυτικής Μεσαράς Κρήτης. Αντικείμενο. Το αντικείμενο της εργασίας αυτής είναι να διερευνήσει

Διαβάστε περισσότερα

HELLENIC MEMORIES TRAVEL SERVICES. Προσφορά για το Πρότυπο Πειραματικό ΓΕΛ Ηρακλείου

HELLENIC MEMORIES TRAVEL SERVICES. Προσφορά για το Πρότυπο Πειραματικό ΓΕΛ Ηρακλείου Προσφορά για το Πρότυπο Πειραματικό ΓΕΛ Ηρακλείου Ταυτότητα του Hellenic Memories Travel Services Μια επιχείρηση συνεπής με την ιστορία και τις υπηρεσίες. Το Hellenic Memories Travel Services δραστηριοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

Α.Τ.Ε.Ι ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

Α.Τ.Ε.Ι ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α.Τ.Ε.Ι ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: «Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΟΙ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ.» ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ:

Διαβάστε περισσότερα

Προοπτικές τουρισμού γκολφ στην Ελλάδα σε σύγκριση με άλλες χώρες

Προοπτικές τουρισμού γκολφ στην Ελλάδα σε σύγκριση με άλλες χώρες Προοπτικές τουρισμού γκολφ στην Ελλάδα σε σύγκριση με άλλες χώρες Ονοματεπώνυμο: Γεωργίου Παναγιώτης 113125 Σειρά: 11 Επιβλέπων Καθηγητής: Γιωργής Κριτσωτάκης Δεκέμβριος 2014 Γκολφ - Τουρισμός Readman

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Φοιτήτρια: Καλλιόπη Λαδά, Α.Μ. 181 Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Πολυξένη Μοίρα, Καθηγήτρια στο Τεχνολογικό

Διαβάστε περισσότερα

όλγα ακτσελή αρχιτέκτων μηχανικός α.π.θ. msc αρχιτεκτων τοπίου α.π.θ.

όλγα ακτσελή αρχιτέκτων μηχανικός α.π.θ. msc αρχιτεκτων τοπίου α.π.θ. όλγα ακτσελή αρχιτέκτων μηχανικός α.π.θ. msc αρχιτεκτων τοπίου α.π.θ. α ρ χ ι τ ε κ τ ο ν ι κ ό γραφείο με εξειδίκευση σ τ ι ς μ ο ν ά δ ε ς α γ ρ ο τ ο υ ρ ι σ μ ο υ 16.10.13 Η ατομική επιχείρηση, θα

Διαβάστε περισσότερα

Εναλλακτικές μορφές τουρισμού στην ευρύτερη περιοχή της Κρήτης. Αγροτουριστικές μονάδες και επαγγέλματα που εμπλέκονται..

Εναλλακτικές μορφές τουρισμού στην ευρύτερη περιοχή της Κρήτης. Αγροτουριστικές μονάδες και επαγγέλματα που εμπλέκονται.. Εναλλακτικές μορφές τουρισμού στην ευρύτερη περιοχή της Κρήτης. Αγροτουριστικές μονάδες και επαγγέλματα που εμπλέκονται.. Θεοδωρομανωλάκη Μαρία, Οικονομολόγος, Εκπαιδευτικός 3 ου ΕΠΑ.Λ. Ηρακλείου Κρήτης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΓΕΝΗΣ ΕΡΕΥΝΑ. Τουριστικές Υποδομές Καταγραφή Προβλημάτων. Επιτροπή Παρακολούθησης Θεμάτων Τουρισμού. της Κ.Ε.Ε.Ε.

ΠΡΩΤΟΓΕΝΗΣ ΕΡΕΥΝΑ. Τουριστικές Υποδομές Καταγραφή Προβλημάτων. Επιτροπή Παρακολούθησης Θεμάτων Τουρισμού. της Κ.Ε.Ε.Ε. Επιτροπή Παρακολούθησης Θεμάτων Τουρισμού της Κ.Ε.Ε.Ε. ΠΡΩΤΟΓΕΝΗΣ ΕΡΕΥΝΑ Τουριστικές Υποδομές Καταγραφή Προβλημάτων ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΦΟΡΕΑ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΥΠΕΥΘΥΝΟΥ ΤΗΛΕΦ. ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΡΙΘΜ. ΤΗΛΕΟΜΟΙΟΤΥΠΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Για την ομάδα έργου: Παλάσκας Δημήτρης

Για την ομάδα έργου: Παλάσκας Δημήτρης Κατευθυντήριοι άξονες του έργου «Ανάπτυξη του τουρισμού και διαχείριση επισκεπτών στην προστατευόμενη περιοχή του Εθνικού Πάρκου Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης» Για την ομάδα έργου: Παλάσκας Δημήτρης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΜΕΑΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΑΚΑ ΚΕΝΤΡΑ

ΤΟΜΕΑΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΑΚΑ ΚΕΝΤΡΑ Ο επιχειρηματικός τουρισμός αποτελεί έναν από τους πιο ισχυρούς τομείς της τουριστικής αγοράς παγκοσμίως. Συνέργιες Αγορών Ο επιχειρηματικός τουρισμός αποτελεί έναν από τους πιο ισχυρούς τομείς της τουριστικής

Διαβάστε περισσότερα

Ο Πολιτισμός ως στρατηγικός παράγοντας ανάπτυξης στην Προγραμματική Περίοδο 2014 2020 Δρ Λίνα Μενδώνη Γενική Γραμματέας

Ο Πολιτισμός ως στρατηγικός παράγοντας ανάπτυξης στην Προγραμματική Περίοδο 2014 2020 Δρ Λίνα Μενδώνη Γενική Γραμματέας Ο Πολιτισμός ως στρατηγικός παράγοντας ανάπτυξης στην Προγραμματική Περίοδο 2014 2020 Δρ Λίνα Μενδώνη Γενική Γραμματέας Περιφερειακό Αναπτυξιακό Συνέδριο Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης για την προγραμματική

Διαβάστε περισσότερα

Ορεινή µορφολογία, ακραίες καιρικές συνθήκες, µικρή

Ορεινή µορφολογία, ακραίες καιρικές συνθήκες, µικρή ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (ορεινή περιοχή Καλαβρύτων - Ανατολικής Αιγιαλείας) ΟΡΕΙΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ / ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ Γεωµορφολογικά κλιµατικά χαρακτηριστικά Ορεινή µορφολογία,

Διαβάστε περισσότερα

Π Ρ Ω Τ Ο Κ Ο Λ Λ Ο Σ Υ Ν Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Σ

Π Ρ Ω Τ Ο Κ Ο Λ Λ Ο Σ Υ Ν Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Σ Π Ρ Ω Τ Ο Κ Ο Λ Λ Ο Σ Υ Ν Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Σ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΟΥ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Το Υπουργείο Τουρισμού εκπροσωπούμενο από την Υπουργό Τουρισμού,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Στο Περιφερειακό Επιχειρησιακό Πρόγραµµα (Π.Ε.Π.) Νοτίου Αιγαίου 2000 2006 και συγκεκριµένα στον 5 ο Άξονα Προτεραιότητας που αφορά δράσεις για τα Ολοκληρωµένα Προγράµµατα Ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

«ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Ο ρόλος του Κράτους και της Αυτοδιοίκησης Η περίπτωση της Σουηδίας»

«ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Ο ρόλος του Κράτους και της Αυτοδιοίκησης Η περίπτωση της Σουηδίας» «ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Ο ρόλος του Κράτους και της Αυτοδιοίκησης Η περίπτωση της Σουηδίας» Εισηγητής: Νίκος Παπαδόπουλος MP of SWEDEN Γενικά Χαρακτηριστικά της Σουηδίας Πληθυσμός 10.500.000 κάτοικοι Το 84%

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ www.romvos.edu.gr ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1) Ο συγγραφέας αναφέρεται στην απαράµιλλη οµορφιά της Ελλάδας, καθώς επίσης και στον κίνδυνο καταστροφής της εξαιτίας του τουρισµού. Επισηµαίνει

Διαβάστε περισσότερα

Εξειδίκευση Αξόνων Στρατηγικής 2014-2020.

Εξειδίκευση Αξόνων Στρατηγικής 2014-2020. Εξειδίκευση Αξόνων Στρατηγικής 2014-2020. Γεώργιος Γιαννούσης Γ.Γ. Δημοσίων Επενδύσεων - ΕΣΠΑ Κατευθύνσεις Εθνικής Αναπτυξιακής Στρατηγικής Αναπτυξιακό όραμα: «Η συμβολή στην αναγέννηση της ελληνικής οικονομίας

Διαβάστε περισσότερα

ShMILE 2. «Από τον πειραματισμό στη διάδοση του οικολογικού σήματος στη Μεσόγειο»

ShMILE 2. «Από τον πειραματισμό στη διάδοση του οικολογικού σήματος στη Μεσόγειο» ShMILE 2 «Από τον πειραματισμό στη διάδοση του οικολογικού σήματος στη Μεσόγειο» ρηματοδοτικό Μέσο Έχει εγκριθεί στον Άξονα Προτεραιότητας Ειδικότερα στο Μέτρο Τίτλος Έργου Στόχος του Έργου 2 2.1 EUROPEAN

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ & ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ: Η Περίπτωση της Ελλάδος

ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ & ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ: Η Περίπτωση της Ελλάδος ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ & ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ: Η Περίπτωση της Ελλάδος του Δρ. Κωνσταντίνου Αραβώσης Λέκτορα Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου Ως Βιώσιµη Ανάπτυξη ορίζεται η ανάπτυξη η οποία ικανοποιεί τις ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης για τη διαμόρφωση των κατευθύνσεων Αναπτυξιακής Στρατηγικής Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020

Πρόταση Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης για τη διαμόρφωση των κατευθύνσεων Αναπτυξιακής Στρατηγικής Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020 Πρόταση Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης για τη διαμόρφωση των κατευθύνσεων Αναπτυξιακής Στρατηγικής Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020 2020 Γεν. Διευθυντής Αναπτυξιακού Κώστας Καλούδης Αναπτυξιακού

Διαβάστε περισσότερα

Συµβάσεις Συστάσεις Ψηφίσµατα Χάρτες Αρχές ιακηρύξεις. «Γιατί προστατεύουµε;» «Τί προστατεύουµε;» «Πώς προστατεύουµε;»

Συµβάσεις Συστάσεις Ψηφίσµατα Χάρτες Αρχές ιακηρύξεις. «Γιατί προστατεύουµε;» «Τί προστατεύουµε;» «Πώς προστατεύουµε;» «Γιατί προστατεύουµε;» «Τί προστατεύουµε;» «Πώς προστατεύουµε;» Συµβάσεις Συστάσεις Ψηφίσµατα Χάρτες Αρχές ιακηρύξεις 1931 Συµπεράσµατα του Συνεδρίου των Αθηνών - Χάρτης των Αθηνών (1931) 1933 Συµπεράσµατα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΕΙΦΟΡΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΕΙΦΟΡΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ S P R I N G S C H O O L ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΕΙΦΟΡΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ 3-8 Μαΐου 2015 Ξενοδοχείο Caravia Beach, Κως Οργάνωση: Μονάδα Ευρωπαϊκού Τουρισμού/ Ευρωπαϊκό Κέντρο Αριστείας Jean Monnet (Πανεπιστήμιο Αθηνών) Υποστηρικτές:

Διαβάστε περισσότερα

UNIVERSAL ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΟΡΕΙΝΗΣ

UNIVERSAL ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΟΡΕΙΝΗΣ UNIVERSAL ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΟΡΕΙΝΗΣ UNIVERSAL ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΟΡΕΙΝΗΣ ΟΜΑΔΑ ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ ΜΕΛΕΤΗΤΩΝ RUBIN MALLOWS WORLDWIDE, Inc. ΔΙΕΘΝΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ AECOM Ltd ΔΙΕΘΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΧΕΙΜΕΡΙΝΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α

ΧΕΙΜΕΡΙΝΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : ΓΙΑΝΝΟΥΛΙ ΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΠΟΥ ΑΣΤΡΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακας 2: Η ιάρθρωση της Απασχόλησης κατά Τµήµα στα Ελληνικά Ξενοδοχεία Ποσοστό απασ χολο

Πίνακας 2: Η ιάρθρωση της Απασχόλησης κατά Τµήµα στα Ελληνικά Ξενοδοχεία Ποσοστό απασ χολο Σ Υ Ν Ο Ψ Η Αντικείµενο της µελέτης είναι η ανάλυση της διάρθρωσης της απασχόλησης στα ελληνικά ξενοδοχεία. Η παρούσα µελέτη αποτελεί την τρίτη και τελευταία µελέτη που στηρίζεται σε δύο δειγµατοληψίες

Διαβάστε περισσότερα

Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013

Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013 Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013 ΔΕΥΤΕΡΑ, 1 Ιουλίου Άφιξη στο ξενοδοχείο Ιλισός και τακτοποίηση στα δωμάτια 17:30 Κέρασμα και συνάντηση με τους υπεύθυνους των Θερινών Σχολείων 20:30-23:00 ΤΡΙΤΗ, 2 Ιουλίου 09:30-10:00

Διαβάστε περισσότερα

Ο τουρισμός κρουαζιέρας ως περιοριστικός παράγοντας ανάπτυξης με όρους αειφορίας της Πάτμου Δωδεκανήσου

Ο τουρισμός κρουαζιέρας ως περιοριστικός παράγοντας ανάπτυξης με όρους αειφορίας της Πάτμου Δωδεκανήσου ΔΠΜΣ Πολεοδομία Χωροταξία Ευνοϊκοί και περιοριστικοί παράγοντες του σχεδιασμού με όρους αειφορίας Σ.Αυγερινού-Κολώνια, Ρ.Κλαπατσέα, Ν. Μπελαβίλας Ο τουρισμός κρουαζιέρας ως περιοριστικός παράγοντας ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

Καθηγητής Χάρης Κοκκώσης

Καθηγητής Χάρης Κοκκώσης ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ Καθηγητής Χάρης Κοκκώσης Τουρισµός Κλιµατική Αλλαγή Επιπτώσεις της Κλιµατικής Αλλαγής στον Τουρισµό Πράσινη Οικονοµία και Τουρισµός ράσεις Προσαρµογής Τουρισµός µ Η Ευρώπη

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό Καταδύσεις Αναψυχής

Ενημερωτικό Καταδύσεις Αναψυχής Ενημερωτικό Καταδύσεις Αναψυχής Οι καταδύσεις αποτελούν αναμφισβήτητα, μια από τις ωραιότερες και πλέον ενδιαφέρουσες ψυχαγωγικές δραστηριότητες η οποία προσφέρει ταυτόχρονα άθληση, γνώσεις, υγεία, πνευματική

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΡΟΟΔΟΥ TOY ΠΕΠ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ 2000-2006

ΓΕΝΙΚΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΡΟΟΔΟΥ TOY ΠΕΠ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ 2000-2006 ΓΕΝΙΚΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΡΟΟΔΟΥ TOY ΠΕΠ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ 2000-2006 Διανύουμε το τελευταίο έτος εφαρμογής της Γ Προγραμματικής Περιόδου και κατ ακολουθία και αν δεν εδίδετο παράταση λόγω των καταστροφικών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΜΕΑΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΓΚΟΛΦ

ΤΟΜΕΑΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΓΚΟΛΦ Το γκολφ αποτελεί μία ιδιαίτερα υποσχόμενη επενδυτική ευκαιρία στην Ελλάδα σήμερα, λόγω των σημαντικών προοπτικών ανάπτυξής του σε μια χώρα που έχει ολιγάριθμα σχετικά με τις δυνατότητές της λειτουργούντα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «Εναλλακτικός Τουρισμός»

ΒΑΣΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «Εναλλακτικός Τουρισμός» ΒΑΣΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «Εναλλακτικός Τουρισμός» H Αναπτυξιακή Κρήτης εταίρος του Ενδιάμεσου Φορέα του Επιχειρησιακού Προγράμματος ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ 2007-2013 (ΕΠΑΝ ΙΙ) - ΕΦΕΠΑΕ,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΟΧΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

ΕΠΟΧΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΠΟΧΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Η συγκέντρωση της τουριστικής ζήτησης σε λίγους μήνες του έτους Μέτρηση Εποχικότητας Διανυκτερεύσεις Αφίξεις Δαπάνες Δείκτες Συγκέντρωσης Herfindahl - Hirschman

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ & ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ ΚΕΝΤΡΑ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΤΩΝ ΟΤΑ & ΔΙΚΤΥΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΔΕΣΣΑ & ΟΡΕΙΝΗ ΠΕΛΛΑ

ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ & ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ ΚΕΝΤΡΑ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΤΩΝ ΟΤΑ & ΔΙΚΤΥΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΔΕΣΣΑ & ΟΡΕΙΝΗ ΠΕΛΛΑ 3η ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ «ΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΩΝ ΑΠΟΔΗΜΩΝ ΑΙΡΕΤΩΝ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ» 2-3 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2005 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Κ.ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ - ΕΛΛΑΔΑ ΤουΕυάγγελουΚυριακού Οικονομολόγου MSc Tourism Yπεύθυνου Τουρισμού Δ.Έδεσσας Γεωγραφία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 3 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΒΙΟΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΒΙΟ-ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ 13 Βιο-τουρισμός νέα προοπτική για το μέλλον Ο βιο-τουρισμός προστατεύει το περιβάλλον και τον πολιτισμό Βιο-τουρισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΟιτουριστικέςπιέσειςστηνΠεριφέρεια Κρήτηςκαιταµοντέλατουριστικής ανάπτυξης

ΟιτουριστικέςπιέσειςστηνΠεριφέρεια Κρήτηςκαιταµοντέλατουριστικής ανάπτυξης ΟιτουριστικέςπιέσειςστηνΠεριφέρεια Κρήτηςκαιταµοντέλατουριστικής ανάπτυξης Αικατερίνη Τσουκαλά Γενική ιευθύντρια Χωροταξίας και Περιβαλλοντικής Πολιτικής Συντονίστρια του προγράµµατος OSDDT για την Κρήτη

Διαβάστε περισσότερα

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ.

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ. 2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες Έχει παρατηρηθεί ότι δεν υπάρχει σαφής αντίληψη της σηµασίας του όρου "διοίκηση ή management επιχειρήσεων", ακόµη κι από άτοµα που

Διαβάστε περισσότερα

Προστατευόμενες Περιοχές: Διαχείριση- Φορείς

Προστατευόμενες Περιοχές: Διαχείριση- Φορείς Προστατευόμενες Περιοχές: Διαχείριση- Φορείς Παπαδημητρίου Δότη Δρ. Βιολόγος Το χρονικό των Προστατευόμενων Περιοχών Ινδία, 2000 χρόνια πριν: Περιοχές ελεύθερες με στόχο την προστασία των φυσικών πόρων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ ΗΜΟΥ

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ ΗΜΟΥ ΗΜΟΣ ΕΛΑΣΣΟΝΑΣ 6 ης ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 57- ΕΛΑΣΣΟΝΑ ΤΚ 40200 Τηλ. 2493350224, 2493022610 Fax 2493022310 Ιστοσελίδα:www.elassona.gov.gr Email: dimoselassonas@hol.gr ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ ΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα