Ανασκόπηση. Σπίλος Spitz. Προβληματισμοί και σκέψεις. Spitz Nevi. Questioning and Thoughts. Ðå ñß ëç øç. Summa ry. EΙΣΑΓΩΓΗ Ιστορική ανασκόπηση

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ανασκόπηση. Σπίλος Spitz. Προβληματισμοί και σκέψεις. Spitz Nevi. Questioning and Thoughts. Ðå ñß ëç øç. Summa ry. EΙΣΑΓΩΓΗ Ιστορική ανασκόπηση"

Transcript

1 Ανασκόπηση Σπίλος Spitz. Προβληματισμοί και σκέψεις Σουρά Ε. Στρατηγός Α. Ειδικευόμενη Δερματολογίας/Αφροδισιολογίας, Νοσοκομείο Α. Συγγρός Καθηγητής Δερματολογίας/Αφροδισιολογίας Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, Νοσοκομείο Α. Συγγρός Ðå ñß ëç øç Οι σπίλοι Spitz είναι μελανοκυτταρικοί σπίλοι οι οποίοι χαρακτηρίζονται από ατρακτοειδή ή και επιθηλιοειδή κύτταρα. Απαντούνται συνηθέστερα στη παιδική ηλικία, αν και μπορούν να εμφανιστούν σε οποιαδήποτε ηλικιακή ομάδα. Χωρίζονται σε διαφορετικές κατηγορίες ανάλογα με τα ιστοπαθολογικά τους χαρακτηριστικά ή το βαθμό ατυπίας τους. Καθώς παρουσιάζουν μεγάλες ομοιό - τητες με το μελάνωμα, τόσο μορφολογικά όσο και βιολογικά, ο τρόπος αντιμετώπισης τους προκαλεί μεγάλο προβληματισμό, αν και, η κλινική πορεία τους τείνει να είναι καλοηθέστερη. Σημαντικό ρόλο στη διαφοροδιάγνωση τους από το μελάνωμα παίζει η ιστοπαθολογική εξέταση και η ανοσοϊστοχημεία, παρά το γεγονός ότι δεν υπάρχουν ακόμη σαφή κριτήρια κατηγοριοποίησης τους. Περισσότερες μελέτες είναι απαραίτητες για τη διερεύνηση των χαρακτηριστικών, της βιολογικής συμπεριφοράς και του σωστού τρό που αντιμετώπισης των βλαβών αυτών. Summa ry Spitz Nevi. Questioning and Thoughts Soura E., Stratigos A. Spitz nevi are melanocytic proliferations that are characterized by spindle and/or epithelioid nevomelanocytes. They are more common in childhood, but can also be observed in all age groups. They are divided into different categories according to their histopathological characteristics or the degree of atypia shown. The correct way of managing these lesions is a source of controversy, since they exhibit similarities with melanoma, both morphologically and biologically, although their clinical course tends to be more benign. Histopathology and immunohistochemistry are valuable tools in differentiating spitz nevi from melanomas, besides the fact that there are still no clear criteria for their categorization. Further studies are needed to investigate the characteristics, the biological behavior and a standardized way to address the management of these lesions. ËÅ ÎÅÉÓ ÅÕ ÑÅ ÔÇ ÑÉÏÕ Σπίλος Spitz, σπιτσοειδές μελάνωμα, μελαγχρωματικός όγκος με άγνωστη δυναμικότητα, φρουρός λεμφαδένας KEY WORDS Spitz nevus, spitzoid melanoma, melanocytic tumors of uncertain malignant potential, sentinel lymph node EΙΣΑΓΩΓΗ Ιστορική ανασκόπηση Οι σπίλοι Spitz αποτελούν μελανοκυτταρικές βλάβες που χαρακτηρίζονται από ατρακτοειδή ή και επιθηλιοειδή σπιλοκύτταρα. Οι σπίλοι αυτοί περιγράφηκαν αρχικά από τη Sophie Spitz το 1948 ως μελανώματα της παιδικής ηλικίας καθώς πληρούσαν Eëë. Åðéè. Äåñì. Áöñ. 23:1 9-21, 2012

2 10 E. Σουρά, Α. Στρατηγός τα βιολογικά και ιστολογικά κριτήρια κακοήθους βλάβης η οποία, όμως, ακολουθεί μια καλοήθη πο - ρεία. 1 Ένα χρόνο αργότερα ο Arthur Callen τους ενέταξε στην κατηγορία των καλοήθων βλαβών. 2 Προβληματισμό προκάλεσαν διάφορες αναφορές περιστατικών που διαγνώστηκαν ως σπίλοι Spitz και αργότερα εμφάνισαν μεταστάσεις. 1,3 Μελετητές, όπως οι Kernen και Ackerman, υποστήριξαν ότι αυτό οφει - λόταν σε αρχικό διαγνωστικό λάθος, 4 από το 1970 και μετά, όμως, άρχισαν να εισάγονται στη διεθνή βιβλιογραφία οι όροι άτυπος σπίλος Spitz (AST) 5 και σπίλος με ατρακτοειδή και επιθηλιοειδή κύτταρα με ατυπία και μεταστάσεις. 6 Ο ΣΠΙΛΟΣ SPITZ Ο σπίλος Spitz αποτελεί έναν μελανοκυτταρικό σπίλο της παιδικής ηλικίας. Η συχνότητα εμφάνισης του σπίλου εκτιμάται ότι κυμαίνεται από 1,4 έως 1,66 ανά πληθυσμού. 11 Οι περισσότερες μελέτες αναφέρουν ότι οι σπίλοι αυτοί εμφανίζονται πριν από την ηλικία των 30 ετών, με τη πλειοψηφία τους να παρατηρείται πριν την ηλικία των 10 ετών 8 χωρίς αυτό να αποκλείει την εμφάνιση τους και σε μεγαλύτερες ηλικίες. 7 Η αναφερόμενη συχνότητα εμ - φάνισης ποικίλει ανάλογα με την ηλικία των ασθε - νών, το φύλο και από μελέτη σε μελέτη. Πιο συγκεκριμένα, οι Dal Pozzo et al αναφέρουν μικρή υπερο - χή των ανδρών στις ηλικίες κάτω των 10 ετών, και των γυναικών στις ηλικίες άνω των 15 ετών, 8 αντιθέτως, οι Cesinaro et al δεν παρατηρούν διαφορές ανάμεσα σε άνδρες και γυναίκες στις ηλικίες κάτω των 15 και άνω των 45 ετών, ενώ αναφέρουν ξεκάθαρη υπεροχή των γυναικών στις ηλικίες από 16 έως 45 ετών. 7 Tέλος, οι Weedon et al δεν αναφέρουν καμία διαφορά στην συχνότητα εμφάνισης του σπίλου ανάμεσα στα δύο φύλλα. 9 Μορφολογικά, ο κλασικός σπίλος Spitz περιγρά - φεται ως μία ομαλή, στρογγυλή, ροδόχροη επηρ μένη βλατίδα (Εικόνα 1). Σε εξαιρετικά σπάνιες περι - πτώσεις μπορούν να παρατηρηθούν πολλαπλοί σπίλοι σε ομά δες ή διάσπαρτοι. Ένα 10% των σπίλων Spitz μπορούν να είναι μελαγχρωματικοί ή να πα - ρουσιάζουν άτυπα χαρακτηριστικά. Ειδική κατηγορία αποτελούν οι βαθιά μελαγχρωματικοί σπίλοι του Reed οι οποίοι πλέον θεωρούνται υπό τυπος των μελαγ χρω ματικών σπίλων Spitz (Εικόνα 2). Σήμερα υπάρχουν πολλά και περίπλοκα ιστοπαθολογικά κριτήρια για την διάγνωση των σπίλων αυτών. Δυστυχώς όμως, η διαφοροδιάγνωση τους από καλοήθεις ή κακοήθεις βλάβες αποτελεί πρό - κληση και οδηγεί σε μεγάλο προβληματισμό για το ποιά είναι η καλύτερη μέθοδος διάγνωσης και αντιμετώπισης τους. 10 Υπάρχουν πολλοί τρόποι κατηγοριοποίησης των σπίλων αυτών. Ιστολογικά μπορούν Εικόνα 1 Ερυθρός σπίλος Spitz (Αρχείο Α. Στρατηγού). ÅËËÇÍÉÊÇ ÅÐÉÈÅÙÑÇÓÇ ÄÅÑÌÁÔÏËÏÃÉÁÓ ÁÖÑÏÄÉÓÉÏËÏÃÉÁÓ

3 ΣΠΙΛΟΣ SPITZ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΣΚΕΨΕΙΣ 11 Εικόνα 2 Μελαγχρωματικός σπίλος Spitz (Αρχείο Α. Στρα - τη γού). να χωριστούν σε συνδεσμικούς, μικτούς και ενδοεπιδερμιδικούς, αλλά (ανάλογα με τους διάφορους συγγραφείς) και σε παζετοειδείς, δεσμοπλαστικούς, πολυποειδείς, εμμένοντες, κοκκιωματώδεις, κυλινδρικούς, αγγειωματώδεις, δικτυωτούς, υαλώδεις, σπίλους Spitz με άλω και μικτούς. 12 Σε νεότερες μελέτες οι σπίλοι κατηγοριοποιούνται ανάλογα με τη βαρύτητα της ιστολογικής ατυπίας που παρουσιάζουν. Έτσι, χωρίζονται σε κλασικούς (CSN), άτυπους (ΑSΤ), σε μελαγχρωματικούς όγκους με άγνωστη δυναμικότητα (MelTUMP), 3 και σε σπιτσοειδές μελάνωμα 13 ή σε κλασικούς, άτυπους, μελαγχρωματικούς (PSN), σπίλους Reed και μικτούς μελαγχρωματικούς-reed σπίλους (PSRN). 14 Με αυτό το τρόπο εκ - φράζεται έντονα ο προβληματισμός για το κατά πόσον οι σπίλοι αυτοί αποτελούν αληθώς καλοήθεις βλάβες ή τμήμα ενός φάσματος κλινικών βλαβών με τους κλασικούς σπίλους Spitz στη μια άκρη, και το μελάνωμα στην άλλη. 30 Οι Spatz et al πρότειναν ένα σύστημα διαχωρισμού των σπίλων σε χαμηλού, μέτριου ή υψηλού ρίσκου βασιζόμενοι σε παραμέτρους όπως η ηλικία (χαμηλό ρίσκο σε ηλικίες κάτω των 10 ετών), η διάμετρος του σπίλου (<10 mm ή >10 mm), η διήθηση του λιπώδους ιστού, η ύπαρξη εξέλκωσης και η ανε ύ - ρεση μιτώσεων (<5 μιτώσεις κ.ο.π. θεωρείται χαμη - λού ρίσκου ενώ >8 μιτώσεις κ.ο.π. υψηλού ρίσκου) 15 (Πίνακας 1). Από την άλλη, οι Barnhill et al αναφέ - ρουν ότι σε μια σειρά από σπίλους Spitz οι οποίοι εξε τάστηκαν από 10 διαφορετικούς παθολογοανατόμους, στάθηκε εξαιρετικά δύσκολο να καθοριστούν συγκεκριμένα κριτήρια ταξινόμησης τους και πρό - Ðß íá êáò 1 Αξιολόγηση ρίσκου κατά Spatz et al 15 (0-2 χαμηλό ρίσκο, 3-4 ενδιάμεσο ρίσκο, 5-11 υψηλό ρισκο) Παράμετροι Βαθμολόγηση Ηλικία Διάμετρος (mm) Διήθηση σε λιπώδη ιστό Απούσα 0 Παρούσα 1 Εξέλκωση Απούσα 0 Παρούσα 1 Μιτώσεις/mm Σύνολο 11 Ôüìïò 23, Ôåý ïò 1, Ιανουάριος - Μάρτιος 2012

4 12 E. Σουρά, Α. Στρατηγός γνωσης της πορείας τους, καθώς όχι μόνο υπήρχαν διαφορετικές διαγνώσεις, αλλά και ένας ασθενής ο οποίος ομόφωνα είχε διαγνωστεί με καλοήθη σπίλο Spitz, εμφάνισε μεταστάσεις και κατέληξε. 10 Η συχνότερη εντόπιση των σπίλων Spitz, σύμφωνα με τη παλαιότερη βιβλιογραφία είναι ο κορμός και η κεφαλή. Οι Weedon et al χαρακτηριστικά α- ναφέρουν ότι από 211 ασθενείς που εξέτασαν, το 41% των ανδρών και το 38% των γυναικών εμφάνιζαν τη βλάβη στον κορμό, ενώ η δεύτερη συχνότερη εντόπιση ήταν η κεφαλή στους άνδρες (29%) και τα κάτω άκρα στις γυναίκες (29%). 9 Νεότερες μελέτες, όμως, δίνουν διαφορετικά στοιχεία. Οι Requena et al πα ρα τηρώντας 349 ασθενείς, αναφέρουν ότι η συχνότερη εντόπιση στις γυναίκες ήταν τα κάτω άκρα (48%) και στους άνδρες ο κορμός (37%). Συνολικά, η συχνότερη εντόπιση ήταν τα κάτω άκρα (41%) με εξαίρεση τις ηλικίες άνω των 45 ετών όπου ήταν ο κορ μός. 12 Παρόμοια στοιχεία παρουσιάζονται και σε μελέτες όπου μελετήθηκε η κλινική και δερματο σκοπική εικόνα των σπίλων. 13,14 Οι Dal Pozzo et al ανα φέρουν ότι σε 247 ασθενείς, η συχνότερη εντόπιση ήταν τα κάτω άκρα, όμως, ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ό- τι στην κεφαλή και το τράχηλο συχνότεροι ήταν οι μη μελαγχρωματικοί σπίλοι Spitz, ενώ στα κάτω άκρα συχνότεροι ήταν οι μελαγχρωματικοί σπίλοι Spitz (επηρμένοι και μη). 9 Εξαιρετικά αμφιλεγόμενο είναι το ζήτημα της ιστο παθολογικής κατάταξης. Τυπικά ιστολογικά χα - ρα κτηριστικά ενός κλασικού σπίλου Spitz θεω - ρούνται η συμμετρία, τα σαφή όρια, η παρουσία σωματίων Kamino και η ομαλή υπερπλασία της επιδερ - μίδας. Ο διαχωρισμός σε ζώνες αναφέρεται στην ομοι ογένεια που παρατηρείται από τη μια έως την άλλη άκρη στο ιστολογικό παρασκεύασμα της βλάβης. Ξεκινώντας από τα πιο επιφανειακά στρώματα και φτάνοντας στα βαθύτερα, παρατηρείται σταδιακή μείωση του μεγέθους των ομάδων των μελανοκυττά - ρων και διασπορά τους σε μικρότερες ομάδες ή και σε μεμονωμένα κύτταρα. Αυτό το φαινόμενο ονομάζεται «ωρίμανση» και μπορεί να περιλαμβάνει μια μη καταστροφική διήθηση των μελανοκυττάρων ανάμεσα στις δέσμες κολλαγόνου, με ταυτόχρονη υποστροφή τους σε μικρότερα κύτταρα (φέροντα μικρότερους πυρήνες), σταδιακά, με την αύξηση του βά - θους. Τόσο η «ωρίμανση» όσο και ο διαχωρισμός σε ζώνες αποτελούν βασικά χαρακτηριστικά της ιστολογικής δομής των σπίλων Spitz και οποιαδήποτε διαταραχή τους συσχετίζεται με ατυπία ή και κακοήθη εκτροπή. Στην πραγματικότητα οι σπίλοι Spitz παρουσιάζουν μεγάλη ιστολογική ανομοιογένεια και συχνά έχουν άτυπα ή κακοήθη χαρακτηριστικά. Οι Kernen και Ackerman δεν παρατηρούν παζετοειδή διασπορά, ούτε κυτταρική ατυπία, αναφέρουν σπάνιες μιτώσεις στο χόριο ή μιτώσεις με ατυπία, δεν αναφέ - ρουν διήθηση προς το χόριο, παρατηρούν λέπτυνση της επιδερμίδας και απουσία «ωρίμανσης» (matu - ration) με την αύξηση του βάθους. 4 Αντίθετα, οι Reed et al παρατηρούν ήπια κυτταρική ατυπία, υπερ πλασία της επιδερμίδας, ποικιλία στον αριθμό των μιτώσεων κ.ο.π. ανάλογα με τον ασθενή, διήθηση του χορίου και παρουσία «ωρίμανσης» (matu - ration) με την αύξηση του βάθους. 16 Οι Weedon και Little καθώς και οι Paniago-Pereira et al παρατηρούν παζετοειδή διασπορά, υπερπλασία της επιδερμίδας και σπάνια παρουσία άτυπων μιτώσεων ή μιτώσεων στο χόριο. Διαφωνία υπάρχει στο αν παρατηρείται διήθηση στο χόριο ή όχι, και στην παρουσία «ωρί - μαν σης» (maturation) με την αύξηση του βά θους, με τους πρώτους συγγραφείς να δηλώνουν πως δεν παρατη ρείται και τους δεύτερους να δηλώνουν πως είναι χαρακτηριστική. 9,17 Νεότερες μελέτες, δίνουν περισσότερα στοιχεία πάνω στο θέμα. Οι Requena et al διαχωρίζουν τους σπίλους σε συνδεσμικούς, μεικτούς και ενδοεπιδερμιδικούς. Αναφέρεται παζετοειδής διασπορά στο 13% των σπίλων, με εξαίρεση τους ενδοεπιδερμιδικούς σπίλους Spitz. Επίσης παρατηρείται υπερ - πλασία της επιδερμίδας, «ωρίμανση» (maturation) με την αύξηση του βάθους (72%) και εναπόθεση μελανίνης (50%). Η εναπόθεση της μελανίνης είναι πιο έντονη στα επιφανειακά στρώματα και συχνότερη στους συνδεσμικούς σπίλους Spitz. Παρατηρούνται επίσης μιτώσεις (23%) οι οποίες όμως δεν είναι άτυ πες και φαίνεται να είναι συχνότερες στους μικτούς σπίλους Spitz. Όσον αφορά τον τύπο των κυττάρων, παρατηρούνται κυρίως ατρακτοειδή κύτταρα (στο 48% και χαρακτηριστικότερα στους συνδεσμικούς σπίλους Spitz) και επιθηλιοειδή κύτταρα (στο 30% και χαρακτηριστικότερα στους ενδοεπιδερμιδικούς σπίλους Spitz). Ενδιαφέρον παρουσιάζει η παρατήρηση ότι με την αυξανόμενη ηλικία των ασθενών παρατηρείται σταδιακή μείωση των ατρακτοειδών κυττάρων. 12 Μια άλλη μελέτη συνδέει τα ιστολογικά χαρακτηριστικά των σπίλων με την ηλικία των ασθε νών. 7 Η παζετοειδής διασπορά φαίνεται να είναι συχνότερη στους νέους α- σθενείς, 18 και ειδικά σε ασ θε νείς κάτω των 10 ετών. 7 Στη μελέτη αυτή δεν παρα τηρήθηκε διαφορά στον α- ριθμό των μιτώσεων ανάλογα με την ηλικία αλλά ÅËËÇÍÉÊÇ ÅÐÉÈÅÙÑÇÓÇ ÄÅÑÌÁÔÏËÏÃÉÁÓ ÁÖÑÏÄÉÓÉÏËÏÃÉÁÓ

5 ΣΠΙΛΟΣ SPITZ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΣΚΕΨΕΙΣ 13 ούτε και στην ύπαρξη «ωρίμανσης» (maturation) με την αύξηση του βά θους (83% των βλαβών). Τα αντιφατικά ιστολογικά κριτήρια ανά μελέτη συνο ψί - ζονται στον πίνακα 2. Θέμα συζήτησης αποτελεί η διαγνωστική και προ γνωστική σημασία των σωματίων Kamino. Τα σωμάτια αυτά είναι ηωσινοφιλικά σφαιρίδια που εντο - πίζονται ενδοεπιδερμιδικά ή κατά ομάδες στο δερ - μο επιδερμιδικό όριο. 24 Παλαιότερα, θεωρείτο ότι περιείχαν προϊόντα της απόπτωσης των κερατινοκυττάρων και των μελανο - κυττάρων. 21 Σήμερα, με τη βοήθεια συγκεκριμένων χρώσεων (trichrome staining) έχει αποδειχτεί ότι το περιεχόμενο τους αποτελείται από υλικό της βασικής μεμβράνης. 19 Η συχνότητα εντόπισης τους κυμαίνεται από 35% 22 έως και 86%. 2 Σε μία μελέτη, σωμάτια Κamino παρατηρήθηκαν στο 60% των σπίλων Spitz και στο 2% των μελανωμάτων που μελετήθηκαν. 21 Αντίθετα, σε μια άλλη μελέτη, σωμάτια Ka - mino βρέθηκαν στο 86% των σπίλων Spitz και στο 12% των μελανωμάτων. 23 Οι διαφορές αυτές ίσως να οφείλονται σε ατέλειες όσον αφορά τη διαδικασία της χρώσης ή στο κατά πόσον οι συγγραφείς έκαναν περισσότερες τομές στα δείγματα τους αναζητώντας τα σωμάτια αυτά. Μια άλλη μελέτη αναφέρει ότι τα σωμάτια Kamino φαίνεται να παρατηρούνται συχνότερα σε βλάβες ηλικιακά νεότερων ασθενών και ότι σχετίζονται άμεσα με μια «ενεργή» επιδερμίδα που χαρακτηρίζεται από ακάνθωση και υπερκεράτωση. 7 Ενδιαφέρον παρουσιάζει και το γεγονός ότι ίσως να εντοπίζονται συχνότερα στους συνδεσμικούς σπί - λους Spitz και σπανιότερα στους ενδοεπιδερμιδικούς. 12 Ο άτυπος σπίλος Spitz και ο μελαγχρωματικός όγκος με άγνωστη δυναμικότητα (MelTUMP) Ο άτυπος σπίλος Spitz και ο μελαγχρωματικός όγκος με άγνωστη δυναμικότητα (MelTUMP) είναι δύο οντότητες που προκαλούν έντονο προβληματισμό. Μεγάλο ερώτημα παραμένει το εάν παρουσιάζουν δυνατότητα κακοήθους εξαλλαγής, με ή χωρίς εμφάνιση μεταστάσεων, και ποιός είναι ο καλύτερος τρόπος αντιμετώπισης τους. Παρατηρώντας τα στατιστικά στοιχεία από διάφορες μελέτες, είναι εμφανές ότι τα ποσοστά εμφάνισης σπίλου Spitz μειώνονται με την αύξηση της ηλικίας, ενώ αντίθετα τα ποσοστά εμφάνισης μελανώματος αυξάνονται. 32 Όσον αφορά τους άτυπους σπίλους Spitz, και αυτοί εμφανίζονται σε, κατά μέσο όρο, μεγαλύτερη ηλικία από τους κλασικούς σπίλους Spitz 31 (Διάγραμμα 1). Η καλύτερη προσέγγιση ξεκινά από τη σωστή επι - σκόπηση της βλάβης (κλινική, δερματοσκοπική), συνεχίζεται με την εφαρμογή όλων των γνωστών ιστο παθολογικών, κλινικών και εργαστηριακών κριτη ρίων, ώστε να γίνει σωστή εκτίμηση των χαρα - κτη ριστικών της, και τελειώνει με τη κατηγοριοποίη - ση της ανάλογα με την αποτίμηση του κινδύνου. 3 Ένας τρόπος να διαχωρίσει κάποιος έναν άτυπο σπίλο Spitz από ένα μελάνωμα είναι μέσω των δια φο - ρε τικών ιστοπαθολογικών και μορφολογικών στοι - χείων τους. Ο σπίλος Spitz, όσο άτυπος και να είναι, έχει τη τάση να διατηρεί κάποια βασικά χαρακτηριστικά όπως τα επιθηλιοειδή και ατρακτοειδή κύτταρα. 25 Οι άτυπες βλάβες είναι συνήθως μεγαλύτερες από 10 mm σε διάμετρο, είναι ασύμμετρες με ασαφή όρια, μπορούν και διηθούν το υποδόριο λίπος και Ðß íá êáò 2 Αντιφατικά ιστοπαθολογικά κριτήρια για τους σπίλους Spitz 3 Kernen και Weedon και Paniago-Pereira Κριτήριο Ackerman 4 Reed et al 16 Little 9 et al 17 Παζετοειδής διασπορά Δεν αναφέρεται Δεν αναφέρεται Περιστασιακή Σπάνια Πυρηνική ατυπία Απούσα Ελάχιστη Παρούσα Δεν αξιολογείται Γιγαντοκύτταρα Περιστασιακά Παρόντα Παρόντα Δεν αξιολογούνται Επιδερμίδα Λέπτυνση Υπερπλασία Υπερπλασία Υπερπλασία Κυτταρικός τύπος Ατρακτοειδή Δεν αναφέρεται Ατρακτοειδή Ατρακτοειδή Μιτώσεις στο χόριο Σπάνιες Ποικίλα αποτελέσματα Συχνά Περιστασιακά Άτυπες μιτώσεις Σπάνιες Δεν αναφέρεται Ασυνήθιστες Σπάνιες Ωρίμανση Απούσα Παρούσα Απούσα προεξάρχουσα Οριο χορίου Πιεστικό Διήθηση Πιεστικό Διήθηση Ôüìïò 23, Ôåý ïò 1, Ιανουάριος - Μάρτιος 2012

6 14 E. Σουρά, Α. Στρατηγός Διάγραμμα 1 Κατανομή μελανωμάτων συγκριτικά με τους σπίλους Spitz ανά δεκαε - τία ηλικίας. 32 παρουσιάζουν έντονη κυτταρική ατυπία χαρακτηρι - ζόμενη από πυρηνικό πολυμορφισμό, άτυπο πολλαπλασιασμό των κυττάρων στο χόριο και απουσία του χαρακτηριστικού της «ωρίμανσης» 28 (Πίνακας 3). Οι Berk et al συγκρίνοντας τους άτυπους σπίλους Spitz, τους μελαγχρωματικούς όγκους με άγνωστη δυναμικότητα και το μελάνωμα, αναφέρουν ότι οι σπίλοι Spitz και οι μελαγχρωματικοί όγκοι με άγνωστη δυναμικότητα σπανίως παρουσιάζουν παζετοειδή διασπορά και εξέλκωση, χαρακτηριστικά που είναι συχνά στο μελάνωμα. Το ιστολογικό χαρακτη ρι στικό της «ωρίμανσης» είναι σπάνιο στο μελάνωμα και στους μελαγχρωματικούς όγκους με άγνωστη δυναμικότητα, συχνό, όμως στους άτυπους σπίλους Spitz. Αντιθέτως, χαρακτηριστική είναι η κυτταρική ατυπία και οι μιτώσεις τόσο στο μελάνωμα, όσο και στους μελαγχρωματικούς όγκους με άγνωστη δυναμικότητα, σπανιότατη όμως στους άτυπους σπίλους Spitz. 26 Ðß íá êáò 3 Συγκριση χαρακτηριστικών κλασικών και άτυπων σπίλων Spitz κατά Bussam και Barnhil 19,77 Παράμετρος Kλασικός σπίλος Spitz Άτυπος σπίλος Spitz Μέγεθος >1cm >1cm Ηλικία Έως 10 ετών Άνω των 10 ετών Σχήμα Συμμετρικό Ασύμμετρο/αυξητική τάση Χρώμα Ροζ/ομοιόμορφο Ανομοιογενές Συμμετρία Συμμετρικός Ασύμμετρος Όρια Σαφώς αφοριζόμενα Ασαφώς αφοριζόμενα Εξέλκωση Ασυνήθης Συνήθης Διήθηση Ασυνήθης Συνήθης Ωρίμανση Ασυνήθης Συνήθης Δερμοεπιδερμιδικό όριο Διηθητική τάση Κυκλικό/πιεστικό Κυτταρικός χαρακτήρας Ποικίλος Συνεκτικά κύτταρα στο χόριο Μιτώσεις Ασυνήθεις Συνήθεις ÅËËÇÍÉÊÇ ÅÐÉÈÅÙÑÇÓÇ ÄÅÑÌÁÔÏËÏÃÉÁÓ ÁÖÑÏÄÉÓÉÏËÏÃÉÁÓ

7 ΣΠΙΛΟΣ SPITZ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΣΚΕΨΕΙΣ 15 Το μελάνωμα της παιδικής ηλικίας συνήθως έχει μεγαλύτερο πάχος κατά την αρχική διάγνωση από ότι σε έναν ενήλικα και εμφανίζει συχνότερα μεταστάσεις στον φρουρό λεμφαδένα. 29 Καθώς όμως τα ποσοστά επιβίωσης είναι τα ίδια για τους ενήλικες και τα παιδιά, παρόλο το γεγονός ότι τα θεραπευτικά μέσα είναι πολύ πιο περιορισμένα στη παιδική ηλικία, ένα ερώτημα που προκύπτει είναι το κατά πόσον τα μελανώματα αυτά είναι διαφορετικά από εκείνα των ενηλίκων και εάν σχετίζονται με τους άτυ - πους σπίλους Spitz. Οι Berk et al στη μελέτη τους παρατηρούν ότι οι άτυποι σπίλοι Spitz που διέγνωσαν ήταν σε άτομα έως 10 ετών, ενώ οι μελαγχρωματικοί όγκοι με άγνωστη δυναμικότητα εμφανίζονταν με την ίδια συχνό - τητα σε όλες τις ηλικίες. Οι άτυποι σπίλοι αφαιρέθηκαν χωρίς να διενεργηθεί βιοψία φρουρού λεμφαδένα και οι ασθενείς παρακολουθήθηκαν. Κανένας δεν εμφάνισε μεταστατική νόσο. Οι μελαγχρωματικοί όγκοι με άγνωστη δυναμικότητα αφαιρέθηκαν και στη συνέχεια αφαιρέθηκε και ο φρουρός λεμφαδένας. Θετικό αποτέλεσμα βρέθηκε στο 33% των περιπτώσεων με αποτέλεσμα την ολική λεμφαδενεκτομή. Από αυτούς τους ασθενείς μόνο ένας παρουσίασε απο μακρυσμένες μεταστάσεις και κατέληξε. 26 Οι Ludgate et al στη μελέτη τους αναφέρουν την αφαί - ρε ση 67 άτυπων σπίλων Spitz και τη διενέργεια βιοψίας φρουρού λεμφαδένα ανάλογα με το πάχος των βλαβών. Θετικός φρουρός λεμφαδένας βρέθηκε στο 47% των ασθενών, ενώ από αυτούς μόνο ένας είχε θετικό λεμφαδένα στην ολική λεμφαδενεκτομή. Ενδιαφέρον παρουσιάζει η παρατήρηση ότι η ιστοπαθολογία των σπίλων δεν ήταν διαφορετική σε εκείνους που είχαν θετικό φρουρό λεμφαδένα από ότι σε εκείνους με αρνητικό φρουρό λεμφαδένα, αλλά ο μέσος όρος ηλικίας ήταν αρκετά μικρότερος (17,9 έτη αντί 28,7 έτη). 27 Κανένας από τους ασθενείς δεν εμφάνισε απομακρυσμένες μεταστάσεις. Οι περισσότερες μελέτες αναφέρουν ότι οι βλάβες που παρουσιάζουν λεμφαδενικές μεταστάσεις έχουν, κατά μέσο όρο, μεγάλο πάχος. Οι Lohmann et al αναφέρουν ότι από τους ασθενείς που παρακολουθήθηκαν στη μελέτη τους, εκείνοι που παρουσίασαν λεμφαδενικές μεταστάσεις είχαν βλάβες με μέσο πάχος 4,8 mm, ενώ εκείνοι που δεν παρουσίασαν λεμφαδενικές μεταστάσεις είχαν βλάβες με μέσο πάχος 3,1 mm. 43 Στη μελέτη των Sepehr et al ανα - φέρεται ότι από τους 144 ασθενείς που παρακολου - θή θηκαν, αφαίρεση φρουρού λεμφαδένα έγινε στους 14 και από αυτούς, το 40% βρέθηκε θετικό. Μετά από 9 χρόνια παρακολούθησης κανένας ασθενής δεν είχε παρουσιάσει μεταστατική νόσο. Παρόλα αυτά, παρατηρήθηκε αυξημένος κίνδυνος για την εμφά νιση μελανώματος σε άλλο σημείο του σώματος. Συμπερασματικά, για τους συγγραφείς, η ύπαρ - ξη ενός σπίλου Spitz, κλασικού ή άτυπου, ίσως να αποτελεί προδιαθεσικό παράγοντα για την εμφάνιση κακοήθους μελανώματος. 13 Οι Mones και Ackerman, εξετάζοντας το λεπτό ζήτημα διαχωρισμού του μελανώματος από τον άτυπο σπίλο Spitz από διαφορετική οπτική σκοπιά, αναφέρουν ότι το μελάνωμα της παιδικής ηλικίας έχει διαφορετική ιστοπαθολογική εικόνα από εκείνη του μελανώματος των ενηλίκων. Οι συγγραφείς εξέτασαν 11 παιδιατρικούς ασθενείς με μελάνωμα και κατέληξαν στο ότι οι βλάβες είχαν σημαντικές μορφολογικές και ιστοπαθολογικές ομοιό τητες με τους άτυπους σπίλους Spitz, οδηγώ - ντας σε λανθασμένες αρχικές διαγνώσεις. 33 Σε πολλές από τις μελέτες όπου διενεργήθηκε αφαί ρεση φρουρού λεμφαδένα, εκφράζεται έντονος προβληματισμός για το κατά πόσον αυτό αποτελεί ένδειξη πραγματικής κακοήθειας. Οι λεμφαδένες συχνά μπορεί να περιέχουν εστίες κυττάρων που προ έρχονται από τους ιστούς που παροχετεύουν. Τέτοια κύτταρα μπορεί να προέρχονται από συγγενείς, 34 επίκτητους 35 και κυανούς μελανοκυτταρικούς σπίλους. 36 Ο LeBoit αναφέρει ότι ο άτυπος σπίλος spitz ίσως να αποτελεί μία μελαγχρωματική βλάβη με χαρακτηριστικά ενδιάμεσα σε κλασικό σπίλο Spitz και μελάνωμα, εκφράζει αμφιβολίες όμως, για το εάν τα λεμφαδενικά ευρήματα αποτελούν αληθείς μεταστάσεις ή όχι. 37 Στον αντίποδα αυτού, οι Mones και Ackerman θεωρούν ότι ένας άτυπος σπίλος Spitz ή ένας μελαγχρωματικός όγκος με άγνωστη δυναμικότητα είναι στην πραγματικότητα ατελώς διεγνωσμένα μελανώματα και οποιοδήποτε λεμφαδενικό εύρημα αποτελεί αδιάσειστη απόδειξη κακοήθειας. 39 Οι Gurbuz et al θεωρούν ότι ο μοναδικός πραγματικός τρόπος διαχωρισμού ενός μελανώματος από έναν άτυπο σπίλο Spitz είναι η εμφάνιση απομακρυσμένων μεταστάσεων. 38 Χωρίς αμφιβολία υπάρχουν μελανώματα με σπιτσοειδή χαρακτηριστικά (spitzoid melanomas) που παρουσιάζουν λεμφαδενική διασπορά και, εν τέλει, απομακρυσμένες μεταστάσεις. Το ερώτημα που προ - κύπτει είναι εάν υπάρχουν σπίλοι Spitz που ενώ έχουν την δυνατότητα να εμφανίζουν μεταστάσεις στους τοπικούς λεμφαδένες, αδυνατούν να παρουσιάσουν απομακρυσμένες μεταστάσεις. Τέτοιες βλάβες πιθανότατα να συμπεριφέρονται βιολογικά όπως ορισμένοι καλοήθεις μελαγχρωματικοί σπίλοι, σαν αυτούς που προαναφέρθηκαν. 40 Από την άλλη πλευ - Ôüìïò 23, Ôåý ïò 1, Ιανουάριος - Μάρτιος 2012

8 16 E. Σουρά, Α. Στρατηγός ρά, ορισμένοι κακοήθεις όγκοι έχουν τη δυνατότητα να δίνουν λεμφαδενικές μεταστάσεις, αλλά σπανίως μεθίστανται σε απομακρυσμένα σημεία. Παράδειγμα τέτοιου τύπου νεοπλάσματος αποτελεί το θηλώδες καρκίνωμα του θυρεοειδούς, αλλά και ορισμένοι τύποι μελανωμάτων. Πιθανώς τα μεταστατικά κύτταρα που προέρχονται από αυτούς τους όγκους να μην έχουν τις κατάλληλες ιδιότητες ώστε να επιβιώσουν κατά την αιματογενή διασπορά ή για να αναπτυχ - θούν σε διαφορετικούς ιστούς από εκείνους που προ ήλθαν. 41,42 Δεδομένου του γεγονότος ότι λεμφαδενικές μεταστάσεις παρατηρούνται συχνότερα σε νεότερους, κατά μέσο όρο ασθενείς, μια ακόμη λογική εξήγηση για τη καλή πρόγνωση αυτών των όγκων, είναι το ότι το ανοσοποιητικό σύστημα των νεαρών ατόμων είναι ισχυρότερο και ικανότερο από εκείνο των ενηλίκων να αντιμετωπίσει αποτελεσματικότερα οποιαδήποτε μικρομετάσταση. 44 Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΝΟΣΟΪΣΤΟΧΗΜΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΜΟΡΙΑΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΣΤΗ ΔΙΑΦΟΡΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΤΟΥ ΣΠΙΛΟΥ SPITZ Ο κυτταρικός κύκλος ρυθμίζεται από πολλούς διαφορετικούς παράγοντες. Η ωρίμανση, ο πολλα - πλασιασμός και η απόπτωση ενός κυττάρου πραγματοποιείται μέσα σε αυστηρά ελεγχόμενες συνθήκες. Στους παράγοντες που οδηγούν στην προαγωγή του κυτταρικού κύκλου εντάσσονται οι κυκλίνες (cyclin D1, cyclin A, cyclin B κ.α.), και στους παράγο ντες που οδηγούν στη διακοπή του κυτταρικού κύκλου (και κατ' επέκταση σε απόπτωση) εντάσσονται το p- 16, το p-21, και το p-27. Σημαντικό ρόλο παίζει και η έκφραση του p-53 το οποίο δρα σαν ισχυρός ενεργοποιητικός παράγοντας για το p-21. Μια από τις σημαντικότερες οδούς ρύθμισης του πολλαπλασιασμού των μελανοκυττάρων είναι η οδός της MAPkinase. Σε ορισμένα μελανώματα παρατηρείται ενεργοποίηση της, η οποία οφείλεται σε μεταλλάξεις του γονιδίου του BRAF και του NRAS. Στα μελανώματα επίσης, παρατηρούνται μεταλλάξεις (deletions) στο χρωμόσωμα 9p το οποίο σχετίζεται άμεσα με το γονίδιο CDKN2A (p-16). 45 Διάφορες μελέτες συγκρίνουν τα χαρακτηριστικά αυτά ανάμεσα στα με - λα νώματα και τους σπίλους Spitz. Με τη χρήση της μεθόδου FISH, παρατηρήθηκε γονιδιακή ενίσχυση στο χρωμόσωμα 11p, το οποίο σχετίζεται άμεσα με το γονίδιο HRAS. 46 Η μετάλλαξη αυτή είναι εξαιρετικά σπάνια στο μελάνωμα, όμως φαίνεται να είναι συχνή στους σπίλους Spitz. Όγκοι με γονιδιακές ενισχύσεις στο χρωμόσωμα 11p εμφανίζουν αρκετές ιστολογικές ομοιότητες με το μελάνωμα, όπως είναι οι διηθητικές τάσεις ανάπτυξης, το μεγαλύτερο μέγεθος και ένα προεξάρχον ενδοδερμικό τμήμα. 47 Οι Bastian et al αναφέρουν στη μελέτη τους ότι το 20% από τους σπίλους Spitz που εξέτασαν έφεραν γονιδιακή ενίσχυση στο χρω - μόσωμα 11p. Από αυτούς τους σπίλους, το 80% πα - ρουσίαζαν μετάλλαξη στο γονίδιο HRAS. 46,47 Οι Maldonado et al συγκρίνοντας σπίλους Spitz θετικούς και αρνητικούς για γονιδιακή ενίσχυση στο χρω μόσωμα 11p, παρατηρούν ότι και στις δυο περιπτώσεις υπήρχε υψηλή έκφραση της κυκλίνης D1, κάτι που υποδηλώνει ενεργοποίηση της οδού της MAP-kinase ανεξάρτητη από τη μετάλλαξη του HRAS. 48 Ενδιαφέρον παρουσιάζουν και μελέτες στις οποίες διερευνάται η έκφραση του p-16 στους σπί - λους Spitz. Οι Sparrow et al αναφέρουν μέτρια αύξηση των επιπέδων του p-16, 49 οι Stefanaki et al αναφέρουν ότι τα επίπεδα έκφρασης του p-16 ήταν αρκετά υψηλότερα στους σπίλους Spitz με γονιδιακή ενίσχυση στο χρωμόσωμα 11p, σε σχέση με τους σπίλους Spitz χωρίς γονιδιακή ενίσχυση στο χρωμόσωμα 11p, 50 ενώ οι Wang et al δεν παρατηρούν καμία έκφραση του p-16 στους πυρήνες των κυττά - ρων των σπίλων Spitz. 51 Παρόλα αυτά, υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις για το γεγονός ότι το p-16 δρα ως απαραίτητος διαμεσολαβητής στην διαδικασία της απόπτωσης των κυττάρων, προλαμβάνοντας μια πι - θανή εκτροπή σε μελάνωμα. 48,50 Οι μεταλλάξεις στο BRAF και το NRAS είναι τόσο σπάνιες στους σπίλους Spitz, που ορισμένοι συγγραφείς τις θεωρούν διαφοροδιαγνωστικά στοιχεία όταν εντοπιστούν. Αυτή η άποψη έχει αρχίσει να αναθεω - ρείται, καθώς σε ορισμένες μελέτες παρατηρήθηκαν μεταλλάξεις στο BRAF στο 5-10% και στο NRAS στο 0-5% των κλασικών σπίλων Spitz που μελετήθηκαν 45,52,53 (Σχήμα 1). Οι σπίλοι Spitz παρουσιάζουν μερικά από τα βασικά γνωρίσματα του καρκίνου κατά τους Halmark και Weinberg, αλλά όχι όλα. Η παρουσία των μεταλλάξεων στο HRAS τους κάνει ανεξάρτη τους από πολλά εξωτερικά ερεθίσματα. Πιθανόν να είναι ανθεκτικοί σε ερεθίσματα που οδηγούν στην απόπτωση, ε- ξαιτίας της συνεχούς ενεργοποίησης της οδού της MAP-kinase, κάτι που εξηγεί τη χαμηλή απο πτωτική δραστηριότητα των κυττάρων των σπίλων αυτών. Επίσης χαρακτηρίζονται και από αυξημένη αγγείωση. Η μεγάλη διαφορά ανάμεσα στους σπί λους Spitz και το μελάνωμα, είναι ότι το δεύτερο απο τελείται από κύτταρα που μπορούν να πολλαπλασιάζονται αιώνια. 54 ÅËËÇÍÉÊÇ ÅÐÉÈÅÙÑÇÓÇ ÄÅÑÌÁÔÏËÏÃÉÁÓ ÁÖÑÏÄÉÓÉÏËÏÃÉÁÓ

9 ΣΠΙΛΟΣ SPITZ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΣΚΕΨΕΙΣ 17 Σχήμα 1 Σύνοψη των μεταλλάξεων της μεταβολικής οδού της MAPK όσον αφορά το μελάνωμα και το σπίλο Spitz. 19 Οι περισσότερες μελέτες συμφωνούν ότι η έκφραση του p-21 φαίνεται να είναι υψηλότερη στους σπί - λους Spitz από ότι στο μελάνωμα, 48 όμως υπάρχουν και μελέτες που αναφέρουν ακριβώς το αντίθετο. 50 Μια ενδιαφέρουσα υπόθεση είναι, ότι υψηλά επίπεδα έκφρασης του p-21 σε συνδυασμό με χαμηλά επίπεδα Ki-67 ίσως να οδηγούν στη διάγνωση ότι η βλάβη είναι σπίλος Spitz όχι μελάνωμα. 55 Τα υψηλά επίπεδα της p-27 είναι χαρακτηριστικό γνώρισμα καλοήθων βλαβών γενικότερα. Οι Ste - fanaki et al ενισχύουν αυτή την άποψη αφού παρα - τη ρούν υψηλά επίπεδα έκφρασης της p-27 στη μελέτη τους, 50 κάτι που επιβεβαιώνεται και από τη μελέτη των Ivan et al, οι οποίοι παρατηρούν χαμηλά επίπεδα της p-27 σε μελανώματα που εξέτασαν. 56 Από την άλλη πλευρά, οι Morgan και Cowper δεν παρατηρούν καμία διαφορά στα επίπεδα έκφρασης της p-27 ανάμεσα στα μελανώματα, στους σπίλους Spitz και στους καλοήθεις σπίλους που εξέτασαν. 57 Είναι δύσκολο να δικαιολογηθεί το γιατί οι μελέτες που έχουν γίνει δίνουν τόσο αντιφατικά αποτελέσματα. Ίσως η αιτία να βρίσκεται στον τρόπο λήψης των δειγμάτων, τα αντιδραστήρια και τις μεθόδους που επι λέχθηκαν, καθώς και στις ετερογενείς ομάδες των ασθενών που εξετάστηκαν. Διάφοροι ανοσοϊστοχημικοί δείκτες χρησιμοποιούνται στη διαφοροδιάγνωση των σπίλων Spitz από το μελάνωμα. Το ΜΙΒ-1 είναι κατάλληλο για τη χρώση του Ki-67, ενός δείκτη κυτταρικού πολλαπλασιασμού αυξημένου στο μεγαλύτερο ποσοστό των μελανωμάτων σε σχέση με τους κλασικούς σπίλους Spitz. Διάφορες μελέτες αναφέρονται στον Ki-67 ως δείκτη ατυπίας, 55 ενώ παρατηρείται και αύξηση των επιπέδων έκφρασης του καθώς μια βλάβη εξελίσσεται από κλασικό σπίλο Spitz σε άτυπο σπίλο και, εν τέλει, σε μελάνωμα. 58,59 Άλλοι ανοσοϊστοχημικοί δείκτες περιλαμβάνουν τον HMB-45, ο οποίος εκ - φράζεται στα πιο επιφανειακά τμήματα των κλα- Ôüìïò 23, Ôåý ïò 1, Ιανουάριος - Μάρτιος 2012

10 18 E. Σουρά, Α. Στρατηγός σικών σπίλων Spitz, και στα βαθύτερα τμήματα των μελανωμάτων (χόριο), 60 τον p-53, τον BcL-2, την fatty acid synthase και τον Cdc-7, οι οποίοι εκφράζονται ασθενώς στους κλασικούς σπίλους Spitz. 54,59 O S-100 και ο Mart-1 χρωματίζονται ασθενώς και με διάχυτο τρόπο στους σπίλους Spitz σε σχέση με το μελάνωμα, 61 σε αντίθεση με τον S-100A ο οποίος αντι δρά έντονα στους σπίλους Spitz και ασθενώς στα μελανώματα. 62 Η κυκλίνη D1, δείκτης κυτταρικού πολλαπλασιασμού, εντοπίζεται σταδιακά μειούμενη από τα πιο επιφανειακά έως τα βαθύτερα στρώματα των σπίλων Spitz, αντικατοπτρίζοντας το ρυθμό των μιτώσεων των κυττάρων στις βλάβες αυτές. 3 Σημαντι - κό είναι να αναφερθεί ότι δεν υπάρχει κάποιο συγκεκριμένο μοντέλο επιλογής ανοσοϊστοχημικών δεικτών στη διαφοροδιάγνωση και κατηγοριοποίηση των σπίλων Spitz, και ότι περισσότερες μελέτες είναι απαραίτητες ώστε να γίνει κάτι τέτοιο εφικτό. ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΣΠΙΛΩΝ S P I T Z Ένα από τα μεγάλα ζητήματα που αφορούν τους σπίλους Spitz, είναι η κατανόηση του μεταστατικού τους δυναμικού σε σχέση με τον πραγματικό κακοήθη χαρακτήρα τους (δυνατότητα να οδηγήσουν στο θάνατο). Στη βιβλιογραφία αναφέρονται σπάνια πε - ρι στατικά σπίλων Spitz που προκάλεσαν το θάνατο ασθενών και παρόλο το γεγονός ότι δεν υπάρχουν στατιστικά στοιχεία για τα ακριβή ποσοστά θνησι - μότητας, δε θα ήταν παράλογο να υποθέσει κανείς ότι κυμαίνονται σε επίπεδα μικρότερα του 5%. 20 Τα κριτήρια που τέθηκαν από τους Spatz et al 15 αποδείχθηκαν αρκετά χρήσιμα, αν και όχι πλήρως αδιά - βλητα, στην αξιολόγηση των σπίλων αυτών. Οι περισσότεροι συγγραφείς προτείνουν τη χειρουργική αφαί ρεση των σπίλων με ασφαλή όρια εάν η βλάβη εντοπίζεται σε ενήλικες. 3,71,72 Ο λόγος για αυτό, είναι ότι σε ορισμένες περιπτώσεις όπου έγινε ατελής εκτο μή, παρατηρήθηκε υποτροπή των βλαβών καθώς και (σπάνια) μεταστατική νόσος, η οποία οδήγησε στο θάνατο. 3,10 Η πλήρης αφαίρεση, επίσης, επιτρέπει και μια πιο ενδελεχή ιστοπαθολογική εκτίμηση. Σε βλάβες όπου το πάχος ξεπερνά το 1 mm, πολλοί συγγραφείς προτείνουν την αφαίρεση του φρουρού λεμφαδένα. 73 Περίπου το 40% των λεμφαδένων που θα αφαιρεθούν, θα βρεθούν θετικοί (Πίνακας 4), όμως τα ποσοστά θνησιμότητας είναι εξαιρετικά χαμη λά συγκριτικά με μελανώματα αντίστοιχης σταδιοποίησης. Καθώς η εύρεση θετικού φρουρού λεμ - φαδένα πιθανώς να οδηγήσει σε μια ολική λεμφαδενεκτομή, η οποία είναι μια διαδικασία με αρκετές ανε πιθύμητες ενέργειες, η μέθοδος αντιμετώπισης θα πρέπει πάντα να επιλέγεται ύστερα από αξιολό - γηση και κατά περίπτωση. Αμφιλεγόμενη είναι και η χορήγηση ή μη συμπληρωματικής θεραπείας όταν ανευ ρίσκεται θετικός λεμφαδένας ύστερα από την ολι κή λεμφαδενεκτομή. Δεν έχει αποδειχτεί ότι η χρήση της ιντερφερόνης σε αυτούς τους ασθενείς Ðß íá êáò 4 Ποσοστά θετικών φρουρών λεμφαδένων σε άτυπους σπίλους Spitz Μελέτη Θετικοί SLN Σύνολο SLN Ποσοστό θετικών SLN Gow et al % Roaten et al % Gamblin et al % Lohmann et al % Urso et al % Magro et al % Cochran et al % Murali et al % Ghaziet al % Ludgate et al % Σύνολο % ÅËËÇÍÉÊÇ ÅÐÉÈÅÙÑÇÓÇ ÄÅÑÌÁÔÏËÏÃÉÁÓ ÁÖÑÏÄÉÓÉÏËÏÃÉÁÓ

11 ΣΠΙΛΟΣ SPITZ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΣΚΕΨΕΙΣ 19 προσφέρει κάτι περισσότερο, καθώς ένα μελάνωμα σταδίου ΙΙΙ συμπεριφέρεται εντελώς διαφορετικά από ένα άτυπο σπίλο Spitz με αντίστοιχα χαρακτηριστικά. 20 Επιπλέον σε αυτό, θα πρέπει να αναλογιστεί κανείς το ψυχολογικό και κοινωνικό κόστος μιας τόσο σοβαρής διάγνωσης σε κάποιον ασθενή και χωρίς αυτή, μάλιστα, να ανταποκρίνεται πλήρως στην πραγματικότητα. Προβληματισμό προκαλεί η διαχείριση παιδια - τρι κών περιστατικών με σπίλο Spitz. Ορισμένοι συγγραφείς προτείνουν τη πλήρη χειρουργική αφαί - ρεση ανεξαρτήτως ηλικίας. 71 Καθώς, όμως, η νεαρή ηλικία συνδέεται με χαμηλή πιθανότητα εμφάνισης αληθούς μελανώματος, 74 ορισμένοι συγγραφείς προτιμούν τη μερική εκτομή και, εν συνεχεία, την ιστοπαθολογική εξέταση της βλάβης, 71 ενώ άλλοι, προτείνουν τη κλινική παρακολούθηση των βλαβών χωρίς τη λήψη άλλων μέτρων. 75 Η πιο διαδεδομένη πρακτική συμπεριλαμβάνει τη κλινική και δερματο - σκο πική εκτίμηση των σπίλων έως το 12 έτος της ηλικίας και τη χειρουργική αφαίρεση των πιο άτυ - πων βλαβών ακολούθως. 76 Οι σπίλοι Spitz παρουσιάζουν μια περίπλοκη βιολογική συμπεριφορά με αποτέλεσμα να μην μπορεί να υπάρξει κάποιος προκαθορισμένος τρόπος αντιμετώπισης τους. Απαραίτητες είναι περισσότερες μελέτες πάνω στο θέμα, καθώς πολλοί συγγραφείς συσχετίζουν τις βλάβες αυτές με την αρκετά προκλη - τική ιδέα της «καλοήθους μεταστατικής νόσου». ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Spitz S. Melanomas of childhood. Am J Pathol. 1948; 24: Allen AC. A reorientation of the histogenesis and clinical significance of cutaneous nevi and melanomas. Cancer. 1949; 2: Barnhill RL. The spitzoid lesion: rethinking Spitz tumors, atypical variants, Spitzoid melanoma and risk assessment. Mod pathol 2006; 19(suppl 2):S Kernen JA, Ackerman LV. Spindle cell nevi and epithelioid cell nevi (so called juvenile melanomas) in children and adults: a clinicopathological study of 27 cases. Cancer 1960; 13: Huarte PS. Spitz atypical nevus (juvenile melanoma). Clinico-pathological study of 9 cases. Actas Dermosifiliogr 1970; 61: Smith KJ, Barrett TL, Skelton HG 3rd, et al. Spindle cell and epitnelioid cell nevi with atypia and metastasis (malignant Spitz nevus). Am J Surg Pathol 1989; 13: Cesinaro AM, Foroni M, Sighinolfi P, et al. Spitz nevus is relatively frequent in adults. A clinico-pathologic s- tudy of 247 cases related to patient s age. Am J Dermatopathol 2005; 27: Dal Pozzo V, Benelli C, Restano L, et al. Clinical review of 247 case records of Spitz nevus (Epithelioid cell and/or spindle cell nevus). Dermatology 1997; 194: Weedon D, Little JH. Spindle and epithelioid cell nevi in children and adults. A review of 211 cases of the Spitz nevus. Cancer. 1977; 40(1): Barnhill RL, Argenyi ZB, From L, et al. Atypical Spitz nevi/tumors: lack of consensus for diagnosis, discrimination from melanoma, and prediction of outcome. Hum Pathol. 1999; 30(5): Ko CB, Walton S, Wyatt EH, Bury HP. Spitz nevus. Int J Dermatol 1993; 32(5): Requena C, Requena L, Kutzner H, Sanchez Yus E. Spitz nevus: A clinicopathological study of 349 cases. Am J Dermatopathol 2009; 31: Sepehr A et al. Long-term outcome of spitz-type melanocytic tumors. Arch Dermatol. 2011; 247(10): Ferrara G et al. The Spectrum of Spitz Nevi A Clinicopathologic Study of 83 Cases Arch Dermatol. 2005; 141: Spatz A, Calonje E, Handfield-Jones S, Barnhill RL. Spitz tumors in children, a grading system for risk stratification. Arch Dermatol. 1999; 135: Reed R, Ichinose H, Clark W, et al. Common and uncommon melanocytic nevi and borderline melanomas. Semin Oncol 1975; 2: Paniago-Pereira C, Maize J, Ackerman A. Nevus of large spindle and/or epithelioid cells (Spitz nevus). Arch Dermatol 1978; 114: Merot Y, Frenk E. Spitz nevus (large spindle cell and/or epithelioid cell nevus): age-related involvement of the suprabasal epidermis. Virchow. Arch A Pathol Anat. 1989; 415: Luo S, Sepehr A, Tsao H. Spitz nevi and other Spitzoid lesions part I. Backround and diagnoses. J Am Acad- Dermatol. 2011; 65(6): Luo S, Sepehr A, Tsao H. Spitz nevi and other Spitzoid lesions part II. Natural history and management. J Am AcadDermatol. 2011; 65(6): Kamino H, Misheloff E, Ackerman AB, et al. Eosino - philic globules in Spitz s nevi: new findings and a diagnostic sign. Am J Dermatopathol 1979; 1: Binder SW, Asnong C, Paul E, Cochran AJ. The histology and differential diagnosis of Spitz nevus. Semin Diagn Pathol 1993;10: Arbuckle S, Weedon D. Eosinophilic globules in the Spitz nevus. J Am Acad Dermatol. 1982; 7: LeBoit PE. Kamino bodies: what they may mean. Am J Dermatopathol. 2001; 23: Magro CM, Yavin S, Mihm MC. The superficial atypical Spitz tumor and malignant melanoma of superficial spreading type arising in association with the superficial atypical tumor: A distinct form of dysplastic Spitzoid nevomelanocytic proliferation. J Am Acad Dermatol. 2009; 60: Ôüìïò 23, Ôåý ïò 1, Ιανουάριος - Μάρτιος 2012

12 20 E. Σουρά, Α. Στρατηγός 26. Berk RD, LaBuz E, Dadras Johnson DL, Swetter. Melanoma and Melanocytic Tumors of Uncertain Malignant Potential in Children, Adolescents and Young Adults The Stanford Experience Pediatric Der ma tology 2010; 3: Ludgate MW, Fullen DR, Lee J, et al. The atypical Spitz tumor of uncertain biologic potential: a series of 67 patients from a single institution. Cancer. 2009; 115(3): Barnhill RL. The spitzoid lesion: the importance of atypical variants and risk assessment. Am J Dermato - pathol. 2006; 28: Livestro DP, Kaine EM, Michaelson JS, et al. Mela - noma in the young: differences and similarities with adult melanoma: a case-matched controlled analysis. Cancer 2007; 110(3): Daryl LT, Sulit J, Guardiano RA, Krivda S. Classic and Atypical Spitz Nevi: Review of the Literature. Cutis 2007; 79: Lyon VB. The spitz nevus: review and update. Clin Plast Surg 2010; 37(1): Hereid PA. Age Distribution of Spitz Nevus vs Malignant Melanoma. Arch Dermatol. 1996; 132: Mones JM, Ackerman AB. Melanomas in prepubescent children: review comprehensively, critique historically, criteria diagnostically, and course biologically. Am J Dermatopathol. 2003; 25: Ridolfi RL, Rosen PP, Thaler H. Nevus cell aggregates associated with lymph nodes: estimated frequency and clinical significance. Cancer. 1977; 39: Hara K. Melanocytic lesions in lymph nodes associated with congenital naevus. Histopathology. 1993; 23: Azzopardi JG, Ross CM, Frizzera G. Blue naevi of lymph node capsule. Histopathology. 1977; 1: LeBoit PE. Safe Spitz and its alternatives. Pediatr- Dermatol. 2002; 19: Gurbuz Y, Apaydin R, Muezzinoglu B, et al. A current dilemma in histopathology: atypical spitz tumor or Spitzoid melanoma? Pediatr Dermatol. 2002; 19: Mones JM, Ackerman AB. Atypical Spitz s nevus, malignant Spitz s nevus, and metastasizing Spitz s nevus: a critique in historical perspective of three concepts flawed fatally. Am J Dermatopathol. 2004; 26: Mooi WJ, Krausz T. Spitz Nevus Versus Spitzoid Melanoma Diagnostic Difficulties, Conceptual Controversies. Adv Anat Pathol 2006; 13: Pantel K, Brakenhoff RH. Dissecting the metastatic cascade. Nat Rev Cancer. 2004; 4: Friedl P, Wolf K. Tumour-cell invasion and migration: diversity and escape mechanisms. Nat Rev Cancer. 2003; 3: Lohmann CM, Coit DG, Brady MS, et al. Sentinel lymph node biopsy in patientswith diagnostically controversial spitzoid melanocytic tumors. Am J Surg- Pathol. 2002; 26: Chao C, Martin RC II, Ross MI, et al. Correlation between prognostic factors and increasing age in melanoma. Ann Surg Oncol. 2004; 11: Bastian BC, Wesselmann U, Pinkel D, LeBoit PE. Molecular cytogenetic analysis of Spitz nevi shows clear diffe - rences to melanoma. J invet Dermatol 1999; 13: Bastian BC, LeBoit PE, Hamm H, et al. Chromosomal gains and losses in primary cutaneous melanoma detected by comparative genomic hybridization. Cancer Res 1998; 58: Bastian BC, LeBoit PE, Pinkel D. Mutations and copy number increase of HRAS in Spitz nevi with distinctive histopathological features. Am J Pathol 2000; 157: Maldonado JL, Timmerman L, Fridlyand J, Bastian BC. Mechanisms of cell-cycle arrest in Spitz nevi with constitutive activation of the MAP-kinase pathway. Am J Pathol. 2004; 164(5): Sparrow LE, Eldon MJ, English DR, Heenan PJ. P-16 and P-21 protein expression in melanocytic tumors by immunohisto chemistry. Am J Dermatopathol 1998; 20: Stefanaki C, Stefanaki K, Antoniou C, et al. Cell cycle and apoptosis regulators in Spitz nevi: comparison with melanomas and common nevi. J Am Acad Dermatol. 2007; 56(5): Wang YL, Uhara H, Yamazaki Y, et al. Immunohistochemical detection of CDK4 and p-16 proteins in cutaneous malignant melanoma. Br J Dermatol 1996; 134: Fullen DR, Poynter JN, Lowe L, et al. BRAF and NRAS mutations in spitzoid melanocytic lesions. Mod Pathol 2006; 19: Emley A, Yang S, Wajapeyee N, et al. Oncogenic BRAF and the tumor suppressor IGFBP7 in the genesis of atypical spitzoid nevomelanocyticproliferations. J Cutan Pathol 2010; 37: Hanahan D, Weinberg RA. Hallmarks of Cancer: The Next Generation. Cell 144(5): Kapur P, Selim MA, Roy LC, et al. Spitz nevi and atypical Spitz nevi/tumors: a histologic and immunohistochemical analysis. Mod Pathol 2005; 18: Ivan D, Diwan H, Esteva FJ, Prieto VG. Expression of cell cycle inhibitor p-27 and its inactivator jab1 in melanocytic lesions. Mod Pathol 2004; 17: Morgan MB, Cowper SE. Expression of p-27 (kip1) in nevi and melanomas. Am J Dermatopathol 1999; 21: Kanter-Lewensohn L, Hedblad MA, Wejde J, Larsson O. Immunohistochemical markers for distinguishing Spitz nevi from malignant melanomas. Mod Pathol 1997; 10: Vollmer RT. Use of Bayes rule and MIB-1 proliferation index to discriminate Spitz nevus from malignant melanoma. Am J Clin Pathol 2004; 122: Harvell JD, Bastian BC, LeBoit PE. Persistent (recur- ÅËËÇÍÉÊÇ ÅÐÉÈÅÙÑÇÓÇ ÄÅÑÌÁÔÏËÏÃÉÁÓ ÁÖÑÏÄÉÓÉÏËÏÃÉÁÓ

13 ΣΠΙΛΟΣ SPITZ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΣΚΕΨΕΙΣ 21 rent) Spitz nevi: a histopathologic, immunohistochemical, and molecular pathologic study of 22 cases. Am J Surg Pathol 2002; 26: Rode J, Williams RA, Jarvis LR, et al. S100 protein, neurone specific enolase, and nuclear DNA content in Spitz naevus. J Pathol 1990; 161: Ribe A, McNutt NS. S100A6 protein expression is different in Spitz nevi and melanomas. Mod Pathol 2003; 16: Gow KW, Rapkin LB, Olson TA, et al. Sentinel lymph node biopsy in the pediatric population. J Pediatr Surg 2008; 43: Roaten JB, Partrick DA, Pearlman N, et al. Sentinel lymph node biopsy for melanoma and other melanocytic tumors in adolescents. J Pediatr Surg 2005; 40: Gamblin TC, Edington H, Kirkwood JM, Rao UN. Sentinel lymph node biopsy for atypical melanocytic lesions with spitzoid features. Ann Surg Oncol 2006; 13: Urso C, Borgognoni L, Saieva C, et al. Sentinel lymph node biopsy in patients with atypical Spitz tumors. A report on 12 cases. Hum Pathol 2006; 37: Magro CM, Crowson AN, Mihm MC Jr, et al. The dermal-based borderline melanocytic tumor: a categorical approach. J Am Acad Dermatol 2010; 62: Cochran AJ, Binder S, Morton DL. The role of lymphatic mapping and sentinel node biopsy in the management of atypical and anomalous melanocytic lesions. J Cutan Pathol 2010; 37(suppl 1): Murali R, Sharma RN, Thompson JF, et al. Sentinel lymph node biopsy in histologically ambiguous melanocytic tumors withs pitzoid features (so-called atypical spitzoid tumors) Ann Surg Oncol 2008; 15: Ghazi B, Carlson GW, Murray DR, et al. Utility of lymph node assessment for atypical spitzoid melanocytic neoplasms. Ann Surg Oncol 2010; 17: Gelbard SN, Tripp JM, Marghoob AA, Kopf AW, Koenig KL, Kim JY, et al. Management of Spitz nevi: a survey of dermatologists in the United States. J Am A- cad Dermatol 2002; 47: Casso EM, Grin-Jorgensen CM, Grant-Kels JM. Spitz nevi. J Am Acad Dermatol 1992; 27: Kelley SW, Cockerell CJ. Sentinel lymph node biopsy as an adjunct to management of histologically difficult to diagnose melanocytic lesions: a proposal. J Am A- cad Dermatol 2000; 42: Vollmer RT. Patient age in Spitz nevus and malignant melanoma: implication of Bayes rule for differential diagnosis. Am J Clin Pathol 2004; 121: Nino M, Brunetti B, Delfino S, Panariello L, Russo D. Spitz nevus: follow-up study of 8 cases of childhood s- tarburst type and proposal for management.dermatology 2009; 218: Brunetti B, Nino M, Sammarco E, Scalvenzi M. Spitz naevus: a proposal for management. J Eur Acad Dermatol Venereol 2005; 19: Busam KJ, Barnhill RL. Spitz nevi and related lesions in Barnhill RL, ed. Pathology of melanocytic nevi and malignant melanoma. Newton, Mass: Butterworth, Heinemann 1995; Áë ëç ëï ãñá ößá: E. Σουρά Ειδικευόμενη Δερματολογίας-Αφροδισιολογίας Πανεπιστημιακή Κλινική, Íï óï êï ìåßï Αφροδισίων και Δερματικών Νόσων Á. Óõã ãñüò, Äñá ãïý ìç 5, Êá é óá ñéá íþ, Αθήνα Ôüìïò 23, Ôåý ïò 1, Ιανουάριος - Μάρτιος 2012

14

φυσιολογικό δέρμα - 1

φυσιολογικό δέρμα - 1 φυσιολογικό δέρμα -1 Επιδερμίδα (επιθήλιο, εξωδερμική προέλευση) Α Α Α Μ θηλώδες χόριο (επιπολής) ακανθωτή στιβάδα βασική στιβάδα χόριο Μ = Μελανοκύτταρο (νευροεξωδερμική προέλευση, νευρική ακρολοφία)

Διαβάστε περισσότερα

Καλοήθεις µελανοκυτταρικοί όγκοι Ταξινόµηση WHO 2006 1% - 2% των βρεφών Επιφανειακοί Όψιµοι Επιφανειακοί Οποιαδήποτε ανατοµική θέση Μ.δ. < 1,5 cm Κηλίδες, βλατίδες ή πλάκες Λευκόφαιοι έως µελανόφαιοι Ωοειδείς

Διαβάστε περισσότερα

Δυσπλαστικοί σπίλοι-σύνδρομο δυσπλαστικών σπίλων. Μαρίνα Παπουτσάκη

Δυσπλαστικοί σπίλοι-σύνδρομο δυσπλαστικών σπίλων. Μαρίνα Παπουτσάκη -Σύνδρομο δυσπλαστικών σπίλων Μαρίνα Παπουτσάκη Επιμελήτρια Α Α Πανεπιστημιακή Κλινική Νοσοκομείο Δερματολογικών Παθήσεων, «Ανδρέας Συγγρός» Ορισμός Οι δυσπλαστικοί σπίλοι είναι επίκτητοι μελανοκυτταρικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΕΡΜΑΤΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ Τόμος 6, (2):102-116, 2009 ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΕΡΜΑΤΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ Τόμος 6, (2):102-116, 2009 ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ 102 ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΕΡΜΑΤΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ Τόμος 6, (2):102-116, 2009 ΙΝΤRODUCTION Professor Giuseppe Argenziano is a professor of Dermatology at the 2nd University of Naples in Italy. The main field of

Διαβάστε περισσότερα

21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ

21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ 21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Ο καρκίνος του μαστού είναι ο πιο συχνός καρκίνος της γυναίκας. Η επίπτωση παγκόσμια είναι περίπου 89 περιστατικά/100.000 γυναίκες ενώ αναφέρονται 800.000 νέα περιστατικά

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΑΝΩΜΑΤΟΣ ρ Κωνσταντίνα Φραγκιά. Παθολογοανατόµος, ιευθύντρια Γ.Ν.Ν.Θ.Α. «Η ΣΩΤΗΡΙΑ» W.H.O. Melanoma Programme

ΙΣΤΟΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΑΝΩΜΑΤΟΣ ρ Κωνσταντίνα Φραγκιά. Παθολογοανατόµος, ιευθύντρια Γ.Ν.Ν.Θ.Α. «Η ΣΩΤΗΡΙΑ» W.H.O. Melanoma Programme ΙΣΤΟΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΑΝΩΜΑΤΟΣ ρ Κωνσταντίνα Φραγκιά Παθολογοανατόµος, ιευθύντρια Γ.Ν.Ν.Θ.Α. «Η ΣΩΤΗΡΙΑ» W.H.O. Melanoma Programme Πρόεδρος ΜΕΛΑΜΠΟΥΣ: Οργανισµού για την πρόληψη και την καταπολέµηση του µελανώµατος

Διαβάστε περισσότερα

TI NEOTEΡΟ ΣΤΟΥΣ ΝΕΥΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΟΓΚΟΥΣ ΤΟ 2015. Ορισμοί-Κατάταξη-Ιστολογία. Δ Ροντογιάννη

TI NEOTEΡΟ ΣΤΟΥΣ ΝΕΥΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΟΓΚΟΥΣ ΤΟ 2015. Ορισμοί-Κατάταξη-Ιστολογία. Δ Ροντογιάννη TI NEOTEΡΟ ΣΤΟΥΣ ΝΕΥΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΟΓΚΟΥΣ ΤΟ 2015 Ορισμοί-Κατάταξη-Ιστολογία Δ Ροντογιάννη Νευροενδοκρινή νεοπλάσματα Ταξινόμηση Βιολογικοί δείκτες Μοριακή Παθολογία Νευροενδοκρινή νεοπλάσματα Ταξινόμηση

Διαβάστε περισσότερα

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Κουτρούµπα Ι, Χαϊδόπουλος Δ, Θωµάκος Ν, Σωτηροπούλου Μ, Καθοπούλης Ν, Βλάχος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ Πως να προλάβετε τον ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ με ΤΗΝ ΕΥΓΕΝΙΚΗ Χορηγία Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία με ΤΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ «Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για

Διαβάστε περισσότερα

5 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΜΕΛΑΝΩΜΑΤΟΣ 12-15 Ιουνίου 2014, Ναύπλιο ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

5 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΜΕΛΑΝΩΜΑΤΟΣ 12-15 Ιουνίου 2014, Ναύπλιο ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 5 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΜΕΛΑΝΩΜΑΤΟΣ 12-15 Ιουνίου 2014, Ναύπλιο ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Πέμπτη 12 Ιουνίου 2014 11.00-12.00 Προσέλευση Εγγραφές 12.00-13.30 Ελεύθερες Ανακοινώσεις Προεδρείο:

Διαβάστε περισσότερα

VIN (Ενδοεπιθηλιακή νεοπλασία αιδοίου)

VIN (Ενδοεπιθηλιακή νεοπλασία αιδοίου) VIN (Ενδοεπιθηλιακή νεοπλασία αιδοίου) Διαφορές μεταξύ τραχήλου και αιδοίου Κύτταρο-στόχος: κυρίως πλακώδες δεν υπάρχει εκτεθειμένος πολυδύναμος πληθυσμός, όπως στον τράχηλο Σχετιζόμενοι HPV: κυριαρχούν

Διαβάστε περισσότερα

ΟΓΚΟΙ ΤΗΣ ΑΣΤΡΟΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΓΛΟΙΑΣ. Θωµάς Ζαραµπούκας. Αν. Καθ. Παθολογικής Ανατοµικής. Ιατρική Σχολή Α.Π.Θ.

ΟΓΚΟΙ ΤΗΣ ΑΣΤΡΟΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΓΛΟΙΑΣ. Θωµάς Ζαραµπούκας. Αν. Καθ. Παθολογικής Ανατοµικής. Ιατρική Σχολή Α.Π.Θ. ΟΓΚΟΙ ΤΗΣ ΑΣΤΡΟΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΓΛΟΙΑΣ Θωµάς Ζαραµπούκας Αν. Καθ. Παθολογικής Ανατοµικής Ιατρική Σχολή Α.Π.Θ. Όγκοι της Αστροκυτταρικής Γλοίας Πιλοκυτταρικό αστροκύτωµα Πιλοµυξοειδές αστροκύτωµα Πλειόµορφο ξανθοαστροκύτωµα

Διαβάστε περισσότερα

5 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΜΕΛΑΝΩΜΑΤΟΣ 12-15 Ιουνίου 2014, Ναύπλιο

5 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΜΕΛΑΝΩΜΑΤΟΣ 12-15 Ιουνίου 2014, Ναύπλιο 5 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΜΕΛΑΝΩΜΑΤΟΣ 12-15 Ιουνίου 2014, Ναύπλιο ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 11.00-12.00 12.00-15.30 15.30-17.30 Πέμπτη 12 Ιουνίου 2014 Προσέλευση Εγγραφές Ελεύθερες Ανακοινώσεις

Διαβάστε περισσότερα

18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ

18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ 18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ Ο καρκίνος του ενδομητρίου είναι η συχνότερη μορφή γυναικολογικού καρκίνου στις ΗΠΑ ( 6% όλων των νεοδιαγνωσθέντων καρκίνων στις γυναίκες). Η πρόγνωση είναι σχετικά καλή καθώς

Διαβάστε περισσότερα

ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος. Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός»

ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος. Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός» ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός» ΓΕΝΗ HPV Α γένος: βλεννογόνοι αιτιολογική συσχέτιση µε καρκίνο τραχήλου µήτρας, πρωκτού, αιδοίου, πέους

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΚΤΑΣΗΣ ΝΟΣΟΥ

ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΚΤΑΣΗΣ ΝΟΣΟΥ ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚAΡKINOY ΠΝΕΥΜΟΝΑ 15 Μαρτίου 2014 Ιωάννης Χ. Γκιόζος Πνευµονολόγος MD,FCCP Επ.Συνεργάτης Πανεπιστηµίου Αθηνών Ογκολογική Μονάδα Γ ΠΠ ΓΝΝΘΑ Η Σωτηρία ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π.

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π. ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π. ΓΛΟΙΩΜΑΤΑ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΓΛΟΙΩΜΑΤΑ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΠΙΛΟΚΥΤΤΑΡΙΚΟ ΑΣΤΡΟΚΥΤΩΜΑ (WHO I) ΑΣΤΡΟΚΥΤΩΜΑ (WHO II) ΑΝΑΠΛΑΣΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Καρκίνος Παγκρέατος: πρόγνωση Κακή πρόγνωση Συνολική πενταετής επιβίωση 6%.

Διαβάστε περισσότερα

BREAST LESION EXCISION SYSTEM: ΝΕΑ ΣΤΕΡΕΟΤΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΣ ΒΙΟΨΙΑΣ ΜΗ ΨΗΛΑΦΗΤΩΝ ΜΑΣΤΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΑΛΛΟΙΩΣΕΩΝ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΡΑΔΙΟΣΥΧΝΟΤΗΤΩΝ.

BREAST LESION EXCISION SYSTEM: ΝΕΑ ΣΤΕΡΕΟΤΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΣ ΒΙΟΨΙΑΣ ΜΗ ΨΗΛΑΦΗΤΩΝ ΜΑΣΤΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΑΛΛΟΙΩΣΕΩΝ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΡΑΔΙΟΣΥΧΝΟΤΗΤΩΝ. ΝΕΑ ΣΤΕΡΕΟΤΑΚΤΙΚΗ ΜΗ ΨΗΛΑΦΗΤΩΝ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ Μονάδα Μαστού, Α Προπαιδευτική Χειρουργική κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιπποκράτειο Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών Στόχος Αξιολόγηση του Intact Breast Lesion Excision

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΑ ΕΚ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΟΥ ΕΠΙΘΗΛΙΟΥ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΑ ΕΚ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΟΥ ΕΠΙΘΗΛΙΟΥ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΑ ΕΚ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΟΥ ΕΠΙΘΗΛΙΟΥ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ M. Rouprêt, R. Zigeuner, J. Palou, A. öhle, E. Kaasinen, M. abjuk, R. Sylvester, W. Oosterlinck Eur Urol 2011 Apr;59(4):584-94

Διαβάστε περισσότερα

Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα. Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής

Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα. Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής Κλινικής Γ.Ν.Ν.Γ.Παπανικολάου Καρκίνος Πνεύμονα Πρώτη αιτία θανάτου από καρκίνο στις ΗΠΑ

Διαβάστε περισσότερα

Βιβλιογραφική Ενημέρωση

Βιβλιογραφική Ενημέρωση Βιβλιογραφική Ενημέρωση Bιβλιογραφική Ενημέρωση Ιωαννίδης Δ. Bακιρλής Ε. Παν/κή Δερματολογική Κλινική, Νοσοκομείο Αφροδισίων και Δερματικών Νόσων Θεσσαλονίκης 1. Ολέθρια «θανατηφόρα» μελανώματα Η δυσανάλογη

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία. Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών

Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία. Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών Prognostic groups in 1676 patients with T3 rectal cancer treated without preoperative

Διαβάστε περισσότερα

Quiz. Ποιά είναι η διάγνωσή σας ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ. Δελλή Φ-Σ. Θεοδοσίου Γ. Μήτσιου Ε. Κουντουράς Ι. Μαντέκου-Λεφάκη Ι.

Quiz. Ποιά είναι η διάγνωσή σας ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ. Δελλή Φ-Σ. Θεοδοσίου Γ. Μήτσιου Ε. Κουντουράς Ι. Μαντέκου-Λεφάκη Ι. Quiz Ποιά είναι η διάγνωσή σας Δελλή Φ-Σ. Θεοδοσίου Γ. Μήτσιου Ε. Κουντουράς Ι. Μαντέκου-Λεφάκη Ι. Β Παθολογική Κλινική, Γ.Π. Νοσοκομείο «Ιπποκράτειο» ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ Γυναίκα ηλικίας 57 ετών παρουσιάζει

Διαβάστε περισσότερα

Η αναρροφητική βιοψία των όρχεων (FNA) στην ανδρική υπογονιμότητα. Νεώτερα δεδομένα

Η αναρροφητική βιοψία των όρχεων (FNA) στην ανδρική υπογονιμότητα. Νεώτερα δεδομένα Η αναρροφητική βιοψία των όρχεων (FNA) στην ανδρική υπογονιμότητα. Νεώτερα δεδομένα Παπανικολάου Αθανάσιος Αναπληρωτής Διευθυντής ΕΣΥ Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Η αναρροφητική βιοψία των όρχεων

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ ΚΑΛΠΑΚΤΣΙΔΟΥ ΒΑΚΙΑΝΗ ΜΑΧΗ

ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ ΚΑΛΠΑΚΤΣΙΔΟΥ ΒΑΚΙΑΝΗ ΜΑΧΗ ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ ΚΑΛΠΑΚΤΣΙΔΟΥ ΒΑΚΙΑΝΗ ΜΑΧΗ Ανωορρηκτικοί κύκλοι Εξωγενή οιστρογόνα Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών Παχυσαρκία Όγκοι ωοθηκών Εφηβία Παραγωγική ηλικία Κλιμακτήριο εμμηνόπαυση ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Τα δεδομένα που αφορούν στον καρκίνο είναι το πρώτο ουσιαστικό βήμα για τον αποτελεσματικό σχεδιασμό του ελέγχου του καρκίνου

Τα δεδομένα που αφορούν στον καρκίνο είναι το πρώτο ουσιαστικό βήμα για τον αποτελεσματικό σχεδιασμό του ελέγχου του καρκίνου Τα δεδομένα που αφορούν στον καρκίνο είναι το πρώτο ουσιαστικό βήμα για τον αποτελεσματικό σχεδιασμό του ελέγχου του καρκίνου Πέτρος Καρακίτσος Καθηγητής Κυτταρολογίας Διευθυντής Εργαστηρίου Διαγνωστικής

Διαβάστε περισσότερα

ΗPV και ενδοεπιθηλιακές αλλοιώσεις κατωτέρου γεννητικού συστήματος. Ε.Κωστοπούλου Λέκτορας Παθολογικής Ανατομικής Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

ΗPV και ενδοεπιθηλιακές αλλοιώσεις κατωτέρου γεννητικού συστήματος. Ε.Κωστοπούλου Λέκτορας Παθολογικής Ανατομικής Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΗPV και ενδοεπιθηλιακές αλλοιώσεις κατωτέρου γεννητικού συστήματος Ε.Κωστοπούλου Λέκτορας Παθολογικής Ανατομικής Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας H.M. Παράγοντες κινδύνου καρκινώματος τραχήλου Ηλικία κατά την πρώτη

Διαβάστε περισσότερα

Quiz. Ποιά είναι η διάγνωσή σας ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ. Δελλή Φ-Σ. Τριγώνη Α. Τζέλλος Θ. Θεοδοσίου Γ. Μαντέκου-Λεφάκη Ι.

Quiz. Ποιά είναι η διάγνωσή σας ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ. Δελλή Φ-Σ. Τριγώνη Α. Τζέλλος Θ. Θεοδοσίου Γ. Μαντέκου-Λεφάκη Ι. Quiz Ποιά είναι η διάγνωσή σας Δελλή Φ-Σ. Τριγώνη Α. Τζέλλος Θ. Θεοδοσίου Γ. Μαντέκου-Λεφάκη Ι. Κρατική Κλινική, Νοσοκομείο Δερματικών και Αφροδισίων Νόσων Θεσσαλονίκης ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ Άνδρας ηλικίας

Διαβάστε περισσότερα

Ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα κατωτέρου γεννητικού συστήματος θήλεος. Μαρία Σωτηροπούλου Νοσοκομείο Αλεξάνδρα

Ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα κατωτέρου γεννητικού συστήματος θήλεος. Μαρία Σωτηροπούλου Νοσοκομείο Αλεξάνδρα Ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα κατωτέρου γεννητικού συστήματος θήλεος Μαρία Σωτηροπούλου Νοσοκομείο Αλεξάνδρα Ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα αιδοίου Σπάνιο, 1,5 ανά 100 000 γυναίκες στις ΗΠΑ Τρειςομάδεςγυναικών:

Διαβάστε περισσότερα

Η υπεριώδης ακτινοβολία (UV), χωρίζεται στις ζώνες UVA, UVB και UVC. Όλες έχουν διαφορετικές

Η υπεριώδης ακτινοβολία (UV), χωρίζεται στις ζώνες UVA, UVB και UVC. Όλες έχουν διαφορετικές ΟΛΑ ΟΣΑ ΘΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΗΛΙΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΗΛΙΟΣ, Ο καλύτερός μας φίλος ο χειρότερός μας εχθρός. Η υπεριώδης ακτινοβολία (UV), χωρίζεται στις ζώνες UVA, UVB και UVC. Όλες έχουν διαφορετικές αρνητικές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ: ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Λουκία Βασιλείου 2010646298 Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή

Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ MD,MSc,FEBU ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ Β, ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Α.Ο.Ν.Α Θεωρίες προέλευσης της πολλαπλότητας των όγκων

Διαβάστε περισσότερα

Eνδιαφέρουσα περίπτωση

Eνδιαφέρουσα περίπτωση Eνδιαφέρουσα περίπτωση Σύνδρομο βραχύβιων αναγενών τριχών Χασάπη-Κελεπέση Β. Κατσαρού Α. Πετρίδης Α. Καπελάρη Μ.Α. Λιόσης Γ. Παπαδημητράκη Ε. Παπανίκου Σ. Πανούση Σ. Ραγιαδάκου Δ. Υφαντή Α. Αντωνίου Χ

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Λουκά 3 ο Έτος Τμήμα Νοσηλευτικής Σχολή Επιστημών Υγείας Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου

Σοφία Λουκά 3 ο Έτος Τμήμα Νοσηλευτικής Σχολή Επιστημών Υγείας Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου Νευροβλάστωμα Σοφία Λουκά 3 ο Έτος Τμήμα Νοσηλευτικής Σχολή Επιστημών Υγείας Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου Ορισμός: Κακοήθες νεόπλασμα το οποίο προέρχεται από αρχέγονα εξωδερμικά κύτταρα (νευροβλάστες)

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΦΟΒΛΑΣΤΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΤΗΣ ΚΥΗΣΗΣ Σ.Αγγελίδου, Επιµελήτρια Β Παθολογοανατοµικού Εργαστηρίου, Γενικό Νοσοκοµείο Θεσσαλονίκης «Ιπποκράτειο»

ΤΡΟΦΟΒΛΑΣΤΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΤΗΣ ΚΥΗΣΗΣ Σ.Αγγελίδου, Επιµελήτρια Β Παθολογοανατοµικού Εργαστηρίου, Γενικό Νοσοκοµείο Θεσσαλονίκης «Ιπποκράτειο» ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΩΝ ΧΡΗΣΙΜΩΝ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΤΟΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΤΡΟΦΟΒΛΑΣΤΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΤΗΣ ΚΥΗΣΗΣ Σ.Αγγελίδου, Επιµελήτρια Β Παθολογοανατοµικού Εργαστηρίου, Γενικό Νοσοκοµείο Θεσσαλονίκης

Διαβάστε περισσότερα

Α Παν/κή Δερματολογική-Αφροδισιολογική Κλινική Α.Π.Θ.

Α Παν/κή Δερματολογική-Αφροδισιολογική Κλινική Α.Π.Θ. Ανασκόπηση Κλινική περίπτωση δυσχερούς διάγνωσης σπογγοειδούς μυκητίασης Φαχαντίδης Π. Απάλλα Ζ. Σωτηρίου Ε. Ιωαννίδης Δ. Α Παν/κή Δερματολογική-Αφροδισιολογική Κλινική Α.Π.Θ. Ðå ñß ëç øç Παρουσιάζουμε

Διαβάστε περισσότερα

Κλέωντας Αθανάσιος Ειδικευόμενος Ιατρός Θωρακοχειρουργικής Κλινικής (Επιστημονικός Συνεργάτης Πνευμονολογικής Ογκολογικής Κλινικής)

Κλέωντας Αθανάσιος Ειδικευόμενος Ιατρός Θωρακοχειρουργικής Κλινικής (Επιστημονικός Συνεργάτης Πνευμονολογικής Ογκολογικής Κλινικής) Κλέωντας Αθανάσιος Ειδικευόμενος Ιατρός Θωρακοχειρουργικής Κλινικής (Επιστημονικός Συνεργάτης Πνευμονολογικής Ογκολογικής Κλινικής) ΘΕΑΓΕΝΕΙΟ Αντικαρκινικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκη Copyright Ατομικό Ιστορικό

Διαβάστε περισσότερα

Βασίλειος Τάνος M.D Γυναικολόγος Ογκολόγος

Βασίλειος Τάνος M.D Γυναικολόγος Ογκολόγος Οικογενής καρκίνος του μαστού σε Κύπριες ασθενείς Μοντέλο προοπτικού μαζικού ελέγχου για την πρόληψη του καρκίνου του μαστού σε ειδικές πληθυσμιακές ομάδες Βασίλειος Τάνος M.D Γυναικολόγος Ογκολόγος Συχνότητα

Διαβάστε περισσότερα

Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS. Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού

Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS. Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού Ductal Carcinoma in Situ Πορογενές καρκίνωμα in Situ In Situ = επί τόπου Τοπικό πορογενές καρκίνωμα; Ductal

Διαβάστε περισσότερα

ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ»

ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» 8ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 18-21 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2007 ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» ΠΙΘΑΝΗ ΚΑΚΟΗΘΕΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗ Ψηλαφητή

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις :

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Οι όρχεις αποτελούν κομμάτι του αναπαραγωγικού συστήματος (παραγωγή σπερματοζωάριων) του άνδρα αλλά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕ ΩΝ ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΑΙΤΙΩΝ ΠΡΟΚΛΗΣΗΣ ΘΑΝΑΤΟΥ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΨΥΧΟΓΕΝΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Γεωργία Χαραλάµπους Λεµεσός

Διαβάστε περισσότερα

94 95 96 97 98 Ο ρόλος της αγγειογένεσης στη μετάσταση Η νεοαγγείωση αποτελεί ένα απαραίτητο τμήμα της ογκογόνου διεργασίας που διασφαλίζει τη γρηγορότερη και ανεμπόδιστη ανάπτυξη του όγκου. Η λειτουργική

Διαβάστε περισσότερα

Μικροαδενικοί και ηθμοειδείς σχηματισμοί σε βιοψία προστάτη. Κίττυ Παυλάκη

Μικροαδενικοί και ηθμοειδείς σχηματισμοί σε βιοψία προστάτη. Κίττυ Παυλάκη Μικροαδενικοί και ηθμοειδείς σχηματισμοί σε βιοψία προστάτη Κίττυ Παυλάκη Εάν υπάρχει καρκίνος Εάν υπάρχουν ευρήματα που να καθιστούν απαραίτητη την επανάληψη της βιοψίας σε σύντομο χρονικό διάστημα Ker

Διαβάστε περισσότερα

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Βασικές γνώσεις I SBN 960-372-069-0 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΙΣ Α. ΚΟΣΜΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΣΑΚΙΡΗΣ Μ Ε Ρ Ο Σ Ι ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ Κεφάλαιο 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ... 3 Το καρκινικό κύτταρο... 3 Κυτταρικός

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ & ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΡΙΛΗΨΕΩΝ

ΤΕΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ & ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΡΙΛΗΨΕΩΝ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ ΤΕΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ & ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΡΙΛΗΨΕΩΝ http://www.5thmelanomacongress.gr/ 1 ΤΕΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ.indd 1 6/5/2014 5:56:12 PM ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 13.30-14.30 Προσέλευση Εγγραφές Πέμπτη 12

Διαβάστε περισσότερα

Επίδραση θεραπειών στον καλοήθη και κακοήθη προστατικό ιστό. Θ. Γεωργιάδης Επιμελητής A, ΔΘΚΑ ΥΓΕΙΑ

Επίδραση θεραπειών στον καλοήθη και κακοήθη προστατικό ιστό. Θ. Γεωργιάδης Επιμελητής A, ΔΘΚΑ ΥΓΕΙΑ Επίδραση θεραπειών στον καλοήθη και κακοήθη προστατικό ιστό Θ. Γεωργιάδης Επιμελητής A, ΔΘΚΑ ΥΓΕΙΑ Προεγχειρητικός ανδρογονικός αποκλεισμός LHRH αγωνιστές (μερικός ) ή και μη στεροειδές αντιανδρογόνο (πλήρης

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση Oncotype DX για τον καρκίνο του προστάτη βοηθά εσάς και τον γιατρό σας να αποφασίσετε με αυτοπεποίθηση.

Η ανάλυση Oncotype DX για τον καρκίνο του προστάτη βοηθά εσάς και τον γιατρό σας να αποφασίσετε με αυτοπεποίθηση. ΕΝΕΡΓΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ Ή ΑΜΕΣΗ ΘΕΡΑΠΕΊA; Η ανάλυση Oncotype DX για τον καρκίνο του προστάτη βοηθά εσάς και τον γιατρό σας να αποφασίσετε με αυτοπεποίθηση. Για περισσότερες πληροφορίες επισκεφθείτε το OncotypeDX.com.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΙΑΤΡΕΙΟ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΜΑΣΤΟΥ: ΟΙ 1000 ΠΡΩΤΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΚΟΥ Γ MD, ΚΑΠΙΡΗΣ Σ MD, ΚΟΛΟΒΕΛΩΝΗΣ Γ MD, ΜΑΛΛΙΔΗΣ Ε MD,

ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΙΑΤΡΕΙΟ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΜΑΣΤΟΥ: ΟΙ 1000 ΠΡΩΤΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΚΟΥ Γ MD, ΚΑΠΙΡΗΣ Σ MD, ΚΟΛΟΒΕΛΩΝΗΣ Γ MD, ΜΑΛΛΙΔΗΣ Ε MD, Γ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥ ΓΝΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ Εισαγωγή Ο καρκίνος του μαστού είναι ο συχνότερος καρκίνος των γυναικών στον Δυτικό κόσμο. Από την έναρξη λειτουργίας του Ιατρείου Παθήσεων Μαστού (του Γ Χειρουργικού

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΧΡΗΣΗ ΚΙΝΗΤΟΥ ΤΗΛΕΦΩΝΟΥ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΟΓΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. ΧΡΙΣΤΟΣ ΕΥΘΥΜΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2012 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Κυριακή, 3 Σεπτεµβρίου 2006

Κυριακή, 3 Σεπτεµβρίου 2006 Χρήστος Μαρκόπουλος Αν. Καθηγητής Χειρουργικής Ιατρικής Σχολής Αθηνών /ντης Κλινικής Μαστού Ιατρικού Κέντρου Αθηνών Πρόεδρος Ελληνικής Χειρουργικής Εταιρείας Μαστού - Στατιστικά στοιχεία Στη χώρα µας,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ. Μεταπτυχιακή ιατριβή

ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ. Μεταπτυχιακή ιατριβή ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ & ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Η/Υ Μεταπτυχιακή ιατριβή Απεικονιστική φασµατοσκοπία προκαρκινικών αλλοιώσεων του δέρµατος Παπαδάκης Εµµανουήλ Εξεταστική Επιτροπή : Μπάλας Κωνσταντίνος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΡΟΜΑ ΕΠΙΚΑΛΥΨΗΣ. Καλλιόπη Ζάχου. 12 Ο Πανελλήνιο Ηπατολογικό Συνέδριο. Παθολόγος Παθολογική Κλινική & Ερευνητικό Εργαστήριο Παν/μίου Θεσσαλίας

ΣΥΝΔΡΟΜΑ ΕΠΙΚΑΛΥΨΗΣ. Καλλιόπη Ζάχου. 12 Ο Πανελλήνιο Ηπατολογικό Συνέδριο. Παθολόγος Παθολογική Κλινική & Ερευνητικό Εργαστήριο Παν/μίου Θεσσαλίας ΣΥΝΔΡΟΜΑ ΕΠΙΚΑΛΥΨΗΣ Καλλιόπη Ζάχου Παθολόγος Παθολογική Κλινική & Ερευνητικό Εργαστήριο Παν/μίου Θεσσαλίας 12 Ο Πανελλήνιο Ηπατολογικό Συνέδριο Χανιά 12-15 Μαΐου 2011 ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Οι ασφαλισμένοι ΕΟΠΥΥ αποζημιώνονται, μόνο εφόσον έχει προηγηθεί η έγκριση του ελεγκτή ιατρού ΕΟΠΥΥ για την αποστολή του δείγματος στο εξωτερικό.

Οι ασφαλισμένοι ΕΟΠΥΥ αποζημιώνονται, μόνο εφόσον έχει προηγηθεί η έγκριση του ελεγκτή ιατρού ΕΟΠΥΥ για την αποστολή του δείγματος στο εξωτερικό. 2.α. ΟNCOTYPE Σε γυναίκες με καρκίνο του μαστού αρχικού σταδίου (με θετικούς ορμονοϋποδοχείς και αρνητικούς μασχαλιαίους λεμφαδένες) παρέχεται η τεχνική της αλυσιδωτής αντίδρασης της αντίστροφης μεταγραφάσης

Διαβάστε περισσότερα

¹ Ά Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Γ.Ν.Α. Ιπποκράτειο ²Μονάδα Μικροχειρουργικής, Νοσοκομείο Κ.Α.Τ Αθηνών

¹ Ά Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Γ.Ν.Α. Ιπποκράτειο ²Μονάδα Μικροχειρουργικής, Νοσοκομείο Κ.Α.Τ Αθηνών ΔΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΑΝΕΓΧΕΙΡΗΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ. ΜΙΑ ΚΑΙΝΟΥΡΙΑ ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΔΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΑΥΤΟ ΙΑΤΕΙΝΟΜΕΝΗΣ ΜΕΤΑΛΛΙΚΗΣ ΕΝΔΟΠΡΟΘΕΣΗΣ Βρακοπούλου Γαβριέλλα- Ζωή ¹, Δουλάμη Γεωργία¹,Λαρεντζάκης

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΛΕΜΦΑ ΕΝΕΚΤΟΜΗΣ ΣΤΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ

Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΛΕΜΦΑ ΕΝΕΚΤΟΜΗΣ ΣΤΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΛΕΜΦΑ ΕΝΕΚΤΟΜΗΣ ΣΤΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ ΙΩΑΝΝΗΣ ΒΑΡΚΑΡΑΚΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑΣ ΣΙΣΜΑΝΟΓΛΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΘΗΝΩΝ Σύγκρουση συµφερόντων Καµία Ca ΝΕΦΡΟΥ & ΜΕΤΑΣΤΑΣΕΙΣ Λεµφογενώς

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΛΑΡΥΓΓΑ

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΛΑΡΥΓΓΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΒΛΑΧΤΣΗΣ ΙΑΤΡΟΣ ΩΤΟΡΙΝΟΛΑΡΥΓΓΟΛΟΓΟΣ Ι ΑΚΤΟΡΑΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΛΑΡΥΓΓΑ ΟΓΚΟΓΕΝΕΣΗ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΟΙ ΜΟΡΙΑΚΟΙ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΙ ΕΙΚΤΕΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2006 3 Κωνσταντίνος

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ MEDICAL THORACOSCOPY ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Πιλιλίτσης Λεωνίδας Ειδικός πνευμονολόγος Γ.Ν.Λαμίας

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ MEDICAL THORACOSCOPY ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Πιλιλίτσης Λεωνίδας Ειδικός πνευμονολόγος Γ.Ν.Λαμίας Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ MEDICAL THORACOSCOPY ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Πιλιλίτσης Λεωνίδας Ειδικός πνευμονολόγος Γ.Ν.Λαμίας ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Ο όρος θωρακοσκόπηση εισήχθη από τον Hans Christian Jacobaeus περίπου πριν

Διαβάστε περισσότερα

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ Κ. ΣΥΚΙΩΤΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Γ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ-ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ - ΟΓΚΟΛΟΓΟΣ Η ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ του καρκίνου του

Διαβάστε περισσότερα

Γονίδια. τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική" Από. Παρενέργειες. Φαρμακο γονιδιωματική / γενετική.

Γονίδια. τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική Από. Παρενέργειες. Φαρμακο γονιδιωματική / γενετική. Από τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική" Φυσιολογικά Ανθρώπινα Χαρακτηριστικά Ανταπόκριση στο Περιβάλλον Δέσποινα Σανούδου,, PhD FACMG Επίκουρη Καθηγήτρια Molecular Biology Biomedical

Διαβάστε περισσότερα

ΦΛΕΓΜΟΝΩ ΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΕΡΜΑΤΟΣ. Κωνσταντίνα Φραγκιά, Παθολογοανατόµος. Τετάρτη,, 1 Απριλίου 2009

ΦΛΕΓΜΟΝΩ ΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΕΡΜΑΤΟΣ. Κωνσταντίνα Φραγκιά, Παθολογοανατόµος. Τετάρτη,, 1 Απριλίου 2009 ΦΛΕΓΜΟΝΩ ΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΕΡΜΑΤΟΣ Χρησιµοποιούµενη ορολογία. Είδη βιοψιών ιαγνωστικά πρότυπα (pattern) και αλγόριθµος αξιοποίησής τους στην καθηµερινή πράξη Κωνσταντίνα Φραγκιά, Παθολογοανατόµος ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μονάδα Σπίλων και Μελανώματος, Α Παν/κή Κλινική, Νοσοκομείο Α. Συγγρός, Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ

Μονάδα Σπίλων και Μελανώματος, Α Παν/κή Κλινική, Νοσοκομείο Α. Συγγρός, Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ H προσέγγιση των ασθενών με μελανοκυτταρικούς σπίλους Aνασκόπηση Παπακώστας Δ. Ζάρρας Α. Λιοπύρης Κ. Στρατηγός Α. Μονάδα Σπίλων και Μελανώματος, Α Παν/κή Κλινική, Νοσοκομείο Α. Συγγρός, Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη διαγνωστική έρευνα

Εισαγωγή στη διαγνωστική έρευνα DEPARTMENT OF HYGIENE AND EPIDEMIOLOGY Εισαγωγή στη διαγνωστική έρευνα Κώστας Τσιλίδης, ktsilidi@cc.uoi.gr http://users.uoi.gr/ktsilidi/teaching Ιωαννίδης: κεφάλαιο 3 Ahlbom: κεφάλαιο 3, 4 Guyatt: κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές ιστοπαθολογικές αλλοιώσεις του δέρματος έπειτα από δράση παραγόντων που προξενούν βλάβη. Αναφορά βασικών μακροσκοπικών και μικροσκοπικών όρων

Βασικές ιστοπαθολογικές αλλοιώσεις του δέρματος έπειτα από δράση παραγόντων που προξενούν βλάβη. Αναφορά βασικών μακροσκοπικών και μικροσκοπικών όρων ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΔΕΡΜΑΤΟΣ Συνοπτική παρουσίαση διδακτέας ύλης Εισαγωγικά σχόλια Επανάληψη θεμελιωδών γνώσεων ιστολογίας Βασικές ιστοπαθολογικές αλλοιώσεις του δέρματος έπειτα από δράση παραγόντων που προξενούν

Διαβάστε περισσότερα

Albert Salomon, Γερμανός χειρουργός, 1913 Ακτινογράφησε 3000 μαστούς από μαστεκτομή και συσχέτισε ακτινολογικά, κλινικά και παθολογοανατομικά

Albert Salomon, Γερμανός χειρουργός, 1913 Ακτινογράφησε 3000 μαστούς από μαστεκτομή και συσχέτισε ακτινολογικά, κλινικά και παθολογοανατομικά Albert Salomon, Γερμανός χειρουργός, 1913 Ακτινογράφησε 3000 μαστούς από μαστεκτομή και συσχέτισε ακτινολογικά, κλινικά και παθολογοανατομικά ευρήματα. Stafford Warren, 1930, επί ασθενών, (στερεοσκοπική

Διαβάστε περισσότερα

Ο Καρκίνος του δέρματος από τον ήλιο

Ο Καρκίνος του δέρματος από τον ήλιο 8 ο Γενικό Λύκειο Πατρών Τμήμα Α Ο Καρκίνος του δέρματος από τον ήλιο Από την ομάδα B-BOYS: Άρης Σπυρόπουλος Κωνσταντίνος Κωνσταντόπουλος Χρήστος Λιόσης Βασίλης Οικονομόπουλος Επιβλέπων: Αναστασόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ. Η κακοήθης νεοπλασία του νεφρού αποτελεί το 3 % των νεοπλασμάτων του ενήλικα. Ασυνήθης είναι η εμφάνιση του σε ηλικίες κάτω των

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ. Η κακοήθης νεοπλασία του νεφρού αποτελεί το 3 % των νεοπλασμάτων του ενήλικα. Ασυνήθης είναι η εμφάνιση του σε ηλικίες κάτω των ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ. Η κακοήθης νεοπλασία του νεφρού αποτελεί το 3 % των νεοπλασμάτων του ενήλικα. Ασυνήθης είναι η εμφάνιση του σε ηλικίες κάτω των 40 ετών και τυπικά εμφανίζεται στην πέμπτη και έκτη

Διαβάστε περισσότερα

αρχείο Ελληνικής Εταιρείας Παιδιατρικής Αιματολογίας Ογκολογίας Ελένη Βασιλάτου-Κοσμίδη Ογκολογικό Τμήμα Νοσοκομείου Παίδων «Αγλαϊα Κυριακού»

αρχείο Ελληνικής Εταιρείας Παιδιατρικής Αιματολογίας Ογκολογίας Ελένη Βασιλάτου-Κοσμίδη Ογκολογικό Τμήμα Νοσοκομείου Παίδων «Αγλαϊα Κυριακού» αρχείο Ελληνικής Εταιρείας Παιδιατρικής Αιματολογίας Ογκολογίας Ελένη Βασιλάτου-Κοσμίδη Ογκολογικό Τμήμα Νοσοκομείου Παίδων «Αγλαϊα Κυριακού» ACCIS Ross J.A et al Cancer Epidemiol Biomarkers Prev,2004

Διαβάστε περισσότερα

Μαρία Τσοπανοµίχαλου PhD. Μοριακής Βιολογίας. ΝΕΕΣ Κοργιαλένειο Μπενάκειο

Μαρία Τσοπανοµίχαλου PhD. Μοριακής Βιολογίας. ΝΕΕΣ Κοργιαλένειο Μπενάκειο Μαρία Τσοπανοµίχαλου PhD. Μοριακής Βιολογίας ΝΕΕΣ Κοργιαλένειο Μπενάκειο Καταφεύγουµε στις µοριακές τεχνικές Συλλέγουµε το δείγµα για µοριακές τεχνικές ιάσπαση ιστικών δοµών ιαχωρισµός των κυττάρων ιάσπαση

Διαβάστε περισσότερα

Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη

Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη Τηλεφωνικό Κέντρο 210 69 66 000 Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου

Διαβάστε περισσότερα

Η εφαρμογή των lasers στην αντιμετώπιση των μελαγχρωματικών βλαβών του δέρματος

Η εφαρμογή των lasers στην αντιμετώπιση των μελαγχρωματικών βλαβών του δέρματος Η εφαρμογή των lasers στην αντιμετώπιση των μελαγχρωματικών βλαβών του δέρματος Aνασκόπηση Βενετσάνος Ι. Στρατηγός Α. Α Παν/κή Δερματολογική Κλινική, Νοσ/μείο Αφροδισίων και Δερματικών Νόσων Α. Συγγρός

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D σχετιζόμενα με το βρογχικό άσθμα στα παιδιά και στους έφηβους Κουρομπίνα Αλεξάνδρα Λεμεσός [2014] i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Speakers Index Ευρετήριο Ομιλητών

Speakers Index Ευρετήριο Ομιλητών Speakers Index Ευρετήριο Ομιλητών Γρηγοριάδης Ν. Αν. Καθηγητής Νευρολογίας, Ιατρική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Δαρδιώτης Ε. Λέκτορας Νευρολογίας, Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Διαβάστε περισσότερα

Η παγκόσμια οργάνωση υγείας συνιστά την κατάταξη σε 4 βασικούς ιστολογικούς τύπους: καρκίνωμα μεταβατικού επιθηλίου, καρκίνωμα πλακώδους

Η παγκόσμια οργάνωση υγείας συνιστά την κατάταξη σε 4 βασικούς ιστολογικούς τύπους: καρκίνωμα μεταβατικού επιθηλίου, καρκίνωμα πλακώδους ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΕΩΣ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΕΩΣ. Είναι ο τέταρτος πιο συχνός καρκίνος της στον Δυτικό κόσμο. Η μέση ηλικία κατά την διάγνωση είναι τα 60 με 65 έτη.είναι πιο συχνός στους

Διαβάστε περισσότερα

παράκαμψη κατά Roux-en-Y σε 4 ασθενείς με κρανιοφαρυγγίωμα

παράκαμψη κατά Roux-en-Y σε 4 ασθενείς με κρανιοφαρυγγίωμα παράκαμψη κατά Roux-en-Y 1 Hôpital Bichat-Claude Berard, Paris, 2 ΓΝΑ «ΛΑΪΚΟ», Αθήνα, 3 Hôpital Bichat-Claude Berard, Paris, 4Hôpital Bichat-Claude Berard, Paris, 5 Hôpital Bichat-Claude Berard, Paris,

Διαβάστε περισσότερα

Φυλλοειδείς Όγκοι Μαστού

Φυλλοειδείς Όγκοι Μαστού 21(2):175-179, 2009 Ανασκόπηση Χ. Κοσμίδης Κ. Βασιλειάδου Γ. Ανθιμίδης Ε. Φαχαντίδης ΠΕΡΙΛΗΨΗ Οι φυλλοειδείς όγκοι είναι σπάνια νεοπλάσματα του μαστού, που κλινικά εμφανίζονται ως μία λεία, μεγάλη, λοβώδης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΜΑΖΙΚΟΥ ΑΔΕΝΑ. Τριανταφυλλιά Κολέτσα Λέκτορας

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΜΑΖΙΚΟΥ ΑΔΕΝΑ. Τριανταφυλλιά Κολέτσα Λέκτορας ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΜΑΖΙΚΟΥ ΑΔΕΝΑ Τριανταφυλλιά Κολέτσα Λέκτορας ΕΓΠΠΑ, Α.Π.Θ. Μαστός Λοβοί: εκβάλουν στη θηλή με γαλακτοφόρο πόρο. Διακλαδιζόμενοι πόροι κατάληξη-λοβιακές λοβιακές μονάδες. Λοβιακή μονάδα: αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη

Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη Μωυσίδης Κυριάκος Λέκτορας Ουρoλογίας Β ουρολογική κλινική του Α.Π.Θ. Διευθυντής Καθηγητής Ε. Ιωαννίδης Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη Καρκίνος του προστάτη Yπάρχει κάποια

Διαβάστε περισσότερα

Ψαλλίδας Ιωάννης, Μαγκούτα Σοφία, Παππάς Απόστολος, Μόσχος Χαράλαµπος, Βαζακίδου Μαρία Ελένη, Χαράλαµπος Ρούσσος, Σταθόπουλος Γέωργιος, Καλοµενίδης

Ψαλλίδας Ιωάννης, Μαγκούτα Σοφία, Παππάς Απόστολος, Μόσχος Χαράλαµπος, Βαζακίδου Μαρία Ελένη, Χαράλαµπος Ρούσσος, Σταθόπουλος Γέωργιος, Καλοµενίδης Ψαλλίδας Ιωάννης, Μαγκούτα Σοφία, Παππάς Απόστολος, Μόσχος Χαράλαµπος, Βαζακίδου Μαρία Ελένη, Χαράλαµπος Ρούσσος, Σταθόπουλος Γέωργιος, Καλοµενίδης Ιωάννης µορφή κακοήθειας που αναπτύσεται από

Διαβάστε περισσότερα

Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του

Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του 1 Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του μαστού. Ο καρκίνος του μαστού είναι με μεγάλη διαφορά

Διαβάστε περισσότερα

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών.

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών. Όλες μαζί οι μορφές καρκίνου αποτελούν, παγκοσμίως τη δεύτερη αιτία θανάτου μετά από τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Τα κρούσματα συνεχώς αυξάνονται και σε πολλές αναπτυγμένες χώρες αποτελεί την πρώτη αιτία

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία μοριακής αναλύσεως, τεχνικές απαιτήσεις, διαπίστευση

Μεθοδολογία μοριακής αναλύσεως, τεχνικές απαιτήσεις, διαπίστευση Μεθοδολογία μοριακής αναλύσεως, τεχνικές απαιτήσεις, διαπίστευση Ευστράτιος Κ. Κοσμίδης Λέκτορας Φυσιολογίας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Disclosure of Potential Conflicts of Interest Efstratios

Διαβάστε περισσότερα

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Τι είναι ο Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 2 (ΣΔ2) Ο Σακχαρώδης Διαβήτης γενικά είναι μια πάθηση κατά την οποία ο οργανισμός και συγκεκριμένα το πάγκρεας δεν παράγει ή δεν

Διαβάστε περισσότερα

Ευτέρπη Κ. ΔΕΜΙΡΗ Αναπλ. Καθηγήτρια Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Κλινική Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Νοσοκομείο Παπαγεωργίου Θεσσαλονίκης

Ευτέρπη Κ. ΔΕΜΙΡΗ Αναπλ. Καθηγήτρια Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Κλινική Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Νοσοκομείο Παπαγεωργίου Θεσσαλονίκης Ευτέρπη Κ. ΔΕΜΙΡΗ Αναπλ. Καθηγήτρια Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Κλινική Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Νοσοκομείο Παπαγεωργίου Θεσσαλονίκης !!!! Ποιές μέθοδοι χρησιμοποιούνται? Ποιά μέθοδος θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο Δεν είναι ασθένεια αλλά ένα σύμπλεγμα από ιατρικές διαταραχές που

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ (Mερική ενημέρωση κειμένου Δεκέμβριος 2010) M.Babjuk, W. Oosterlinck, R. Sylvester, E. Kaasinen, A. Böhle, J. Palou, M. Rouprê Eur Urol

Διαβάστε περισσότερα

Ca Προστάτη. Μοριακοί δείκτες και στρατηγική χειρισμού των ασθενών με νόσο χαμηλού κινδύνου ΣΤΑΥΡΟΣ ΣΠ. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ.

Ca Προστάτη. Μοριακοί δείκτες και στρατηγική χειρισμού των ασθενών με νόσο χαμηλού κινδύνου ΣΤΑΥΡΟΣ ΣΠ. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ. Ca Προστάτη Μοριακοί δείκτες και στρατηγική χειρισμού των ασθενών με νόσο χαμηλού κινδύνου ΣΤΑΥΡΟΣ ΣΠ. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ. Ca Προστάτη Ο δεύτερος σε συχνότητα καρκίνος στους άνδρες 1 στους

Διαβάστε περισσότερα

19. ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΑΙΔΟΙΟΥ

19. ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΑΙΔΟΙΟΥ Το 1998 η FIGO (International Federation of Gynecology and Obstetrics) στην ετήσια έκθεση της ανέφερε ότι ο καρκίνος του αιδοίου αποτελούσε το 5% των κακοήθων νεοπλασμάτων του γυναικείου γεννητικού συστήματος.

Διαβάστε περισσότερα

Δασική Γενετική Εισαγωγή: Βασικές έννοιες

Δασική Γενετική Εισαγωγή: Βασικές έννοιες Δασική Γενετική Εισαγωγή: Βασικές έννοιες Χειμερινό εξάμηνο 2014-2015 Γενετική Πειραματική επιστήμη της κληρονομικότητας Προέκυψε από την ανάγκη κατανόησης της κληρονόμησης οικονομικά σημαντικών χαρακτηριστικών

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της Αλδοστερόνης στην Αρτηριακή Υπέρταση. Γκαλιαγκούση Ευγενία Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ Iπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης

Ο ρόλος της Αλδοστερόνης στην Αρτηριακή Υπέρταση. Γκαλιαγκούση Ευγενία Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ Iπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Ο ρόλος της Αλδοστερόνης στην Αρτηριακή Υπέρταση Γκαλιαγκούση Ευγενία Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ Iπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Ευεργετικά ωφέλη της θεραπείας µε ανταγωνιστές της αλδοστερόνης 30%

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΕΟΥΣ

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΕΟΥΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΕΟΥΣ (Eνημέρωση κειμένου Απρίλιος 2010) G. Pizzocaro, F. Algaba, S. Horenblas, E. Solsona, S. Tana, H. Van Der Poel, N. Watkin Eur Urol 2010 Jun;57(6):1002-12

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακη διάγνωση Νευροεκφυλιστικων νοσημάτων. Χρυσούλα Νικολάου

Εργαστηριακη διάγνωση Νευροεκφυλιστικων νοσημάτων. Χρυσούλα Νικολάου Εργαστηριακη διάγνωση Νευροεκφυλιστικων νοσημάτων Χρυσούλα Νικολάου Νευροεκφυλιστικά Νοσήματα Νοσολογικές οντότητες, συχνά κληρονομικής αρχής, με προσβολή συγκεκριμένων ανατομικών δομών του Ν.Σ, (επηρεάζουν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ. Δημήτριος Θεοδώρου Επίκουρος Καθηγητής Χειρουργικής. Α Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ. Δημήτριος Θεοδώρου Επίκουρος Καθηγητής Χειρουργικής. Α Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ Δημήτριος Θεοδώρου Επίκουρος Καθηγητής Χειρουργικής Μονάδα Χειρουργικής Ανωτέρου Πεπτικού Α Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

INNOVATIVE WEB-BASED DECISION SUPPORT SYSTEM FOR COMBINING MAMMOGRAPHIC, HISTOLOGICAL AND CYTOLOGICAL IMAGE DATA IN BREAST CANCER DIAGNOSIS

INNOVATIVE WEB-BASED DECISION SUPPORT SYSTEM FOR COMBINING MAMMOGRAPHIC, HISTOLOGICAL AND CYTOLOGICAL IMAGE DATA IN BREAST CANCER DIAGNOSIS INNOVATIVE WEB-BASED DECISION SUPPORT SYSTEM FOR COMBINING MAMMOGRAPHIC, HISTOLOGICAL AND CYTOLOGICAL IMAGE DATA IN BREAST CANCER DIAGNOSIS Spiros Kostopoulos 1, George Xenogiannopoulos 1, Dimitris Glotsos

Διαβάστε περισσότερα

Σύγκριση επιδημιολογικών, κλινικών και μοριακών παραμέτρων σε ασθενείς με σποραδικό και οικογενές μελάνωμα στον Ελληνικό πληθυσμό

Σύγκριση επιδημιολογικών, κλινικών και μοριακών παραμέτρων σε ασθενείς με σποραδικό και οικογενές μελάνωμα στον Ελληνικό πληθυσμό Ανασκόπηση Σύγκριση επιδημιολογικών, κλινικών και μοριακών παραμέτρων σε ασθενείς με σποραδικό και οικογενές μελάνωμα στον Ελληνικό πληθυσμό Νικολάου Β. Kang X. Γκόγκα Ε. Latorre MC Gabree M. Πλάκα Μ.

Διαβάστε περισσότερα

Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού

Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού Μάιος 2007 Τ. Παναγιωτόπουλος Τομέας υγείας του παιδιού Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας «Όλα τα προγράμματα screening προκαλούν βλάβη, ορισμένα

Διαβάστε περισσότερα

Σπάνιες (;) επιπλοκές Σ

Σπάνιες (;) επιπλοκές Σ Σπάνιες (;) επιπλοκές Σ ημ. Θ. Καραμήτσος Συνέδριο ΕΒΕ 2008 1η Ινώδης μαστοπάθεια Ηαρχήτο1984 ύο περιπτώσεις όγκων μαστού από ινώδη ιστό, σε γυναίκες με μακροχρόνιο Σ τύπου 1 Soler NG, Khardori R. Fibrous

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΑ Η ΣΩΣΤΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΥΡΟΘΗΛΙΑΚΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΣΤΟ ΑΝΩΤΕΡΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟ;

ΠΟΙΑ Η ΣΩΣΤΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΥΡΟΘΗΛΙΑΚΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΣΤΟ ΑΝΩΤΕΡΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟ; ΠΟΙΑ Η ΣΩΣΤΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΥΡΟΘΗΛΙΑΚΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΣΤΟ ΑΝΩΤΕΡΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟ; ΕΝ ΕΙΞΕΙΣ ΕΝ ΟΣΚΟΠΙΚΗΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Θ. ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ Επικ. Καθηγητής Ουρολογίας ηµοκριτείου Πανεπιστηµίου Θράκης ΕΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚA ΣΥΣTHΜΑΤΑ

ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚA ΣΥΣTHΜΑΤΑ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚA ΣΥΣTHΜΑΤΑ Ιωάννα Τζουλάκη Κώστας Τσιλίδης Ιωαννίδης: κεφάλαιο 2 Guyatt: κεφάλαιο 18 ΕΠΙςΤΗΜΟΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ Επιστήμη (θεωρία) Πράξη (φροντίδα υγείας) Γνωστικό μέρος Αιτιό-γνωση Διά-γνωση Πρό-γνωση

Διαβάστε περισσότερα