Ειδική διδακτική της νεοελληνικής ποίησης: Η περίπτωση του ποιήματος Η Επιστροφή της Ευρυδίκης του Νίκου Εγγονόπουλου

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ειδική διδακτική της νεοελληνικής ποίησης: Η περίπτωση του ποιήματος Η Επιστροφή της Ευρυδίκης του Νίκου Εγγονόπουλου"

Transcript

1 Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΟΥ ΠΟΙΗΜΑΤΟΣ Η ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΤΗΣ ΕΥΡΥΔΙΚΗΣ ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΕΓΓΟΝΟΠΟΥΛΟΥ Ειδική διδακτική της νεοελληνικής ποίησης: Η περίπτωση του ποιήματος Η Επιστροφή της Ευρυδίκης του Νίκου Εγγονόπουλου Συμεών Δεγερμεντζίδης Nikos Engonopoulos The return of Eurydice: A Teaching Proposal: Undertaking to teach students to interpret the poem The Return of Eurydice written by Nikos Engonopoulos, we propose some didactic operations for combining its verbal structures and the corresponding cultural structures, which bridge the gap between school and society. The first group of students is asked to elaborate the archetypal dimension of Lethe and her function in relation to Ingratitude; the second group is asked to analyze the archetypal component of the symbolic role performed in the poem by the Virgins; the third group is asked to develop the archetypal context of the Minotaur symbol; the fourth one to study the convergence of the archetypal structures marked by the mythical allegory of Agamemnon and the symbol of the fish in connection with the observed shift towards the Orphic pattern of the Wheel of Necessity; finally, the fifth group is asked to examine the identification of the poet with Orpheus and his descent from Hermes Trismegistos. Επιχειρώντας να διαμορφώσουμε ένα διδακτικό πλαίσιο όπου εντάσσεται οργανικά η εγγονοπούλεια ποιητική, στρέφουμε την προσοχή μας στο ρόλο της δημιουργικής γραφής ως φορέα μυθικών καταβολών. Η διττή έκφανση της δημιουργίας του Ν. Εγγονόπουλου χαρακτηρίζεται από τον υπερρεαλιστικό της προσανατολισμό και το ορφικό της υπόστρωμα: τα δύο αυτά στοιχεία συνδιαμορφώνουν την υφολογική συνισταμένη των ποιητικών συνθέσεων που βρίσκονται σε άμεση επικοινωνία με τις εικαστικές του δημιουργίες. Το ορφικό φίλτρο αναλαμβάνει να συγκεράσει την τραγική με την κωμική διάσταση, καλλιεργώντας μία γκροτέσκα ατμόσφαιρα όπου το υλικό στοιχείο και η μεταφυσική διάσταση συνυπάρχουν αρμονικά. Αυτή η ιδιότυπα ρομαντική πνοή που ζωογονεί τον εγγονοπούλειο λόγο συγκροτεί τον υπόγειο σύνδεσμο με τον υπερρεαλιστικό προσανατολισμό (Degermentzidis, 2004) και αισθητοποιείται με σύμβολα οικεία στο δέκτη, του Νίκου Εγγονόπουλου / Nikos Engonopoulos' "The return of 507 Eurydice": A Teaching Proposal. In E. Close, M. Tsianikas and G.

2 ΣΥΜΕΩΝ ΔΕΓΕΡΜΕΝΤΖΙΔΗΣ επεκτείνoντας την ιδεολογική της εμβέλεια στον κοινωνικό του περίγυρο, ώστε να επιτευχθεί ο γόνιμος συγκερασμός ρεαλιστικού και φανταστικού. Έχοντας υπόψη τα παραπάνω δεδομένα, προτείνουμε στη συνέχεια ενδεικτικούς χειρισμούς διδακτικών μεθοδεύσεων με κύριο άξονα την ανάδειξη της ορφικής ταυτότητας στο ποίημα Η Επιστροφή της Ευρυδίκης. Το διδακτικό πρότυπο που εφαρμόζουμε θεμελιώνεται στο ηθικο-αρχετυπικό μοντέλο σύγκρισης και ανάλυσης, ένα σύνθετο κριτικό εργαλείο συγκροτημένο από το θεωρητικό υπόβαθρο των Νόρθροπ Φράι (Northrop Frye), Ζιλμπέρ Ντυράν (Gilbert Durand), Ρολάν Μπαρτ (Roland Barthes), Ζαν Κοέν (Jean Cohen), Μι σέλ Ντεγκύ (Michel Deguy), Βόλφγκαγκ Ίζερ (Wolfgang Iser), καθώς και τις παιδαγωγικές προτάσεις του Τζων Ντιούι (John Dewey) (Degermentzidis, 2004, Degermentzidis, 2005). Η τριμερής διαστρωμάτωση του παραπάνω μοντέλου εγγυάται τον πολυπρισματικό και υβριδικό χαρακτήρα του εκπαιδευτικού σχεδιασμού, δεδομένου ότι παρέχεται ένα ευέλικτο πακέτο διδακτικών μεθοδεύσεων που πριμοδοτούν τον ομαδοκεντρικό ή ατομοκεντρικό τύπο διδασκαλίας, ανάλογα με τις ειδικές συνθήκες και το κατάλληλο μαθησιακό κλίμα. Για παράδειγμα: α) το πρώτο επίπεδο των αρχετύπων και συνθηκών ενδείκνυται για ομαδοκεντρική διδασκαλία, β) το τρίτο στάδιο της αναγωγικής ανάλυσης για ατομοκεντρική εφαρμογή, και γ) το δεύτερο επίπεδο του τεχνοτροπικού αποσυμβολισμού για συνδυασμό των δύο μεθόδων. Στην προκειμένη περίπτωση θα προσεγγίσουμε καίριες παραμέτρους που εντάσσονται στο πεδίο των αρχετύπων και συνθηκών και γεφυρώνουν το χά σμα σχολείου και κοινωνίας ως συνεκτικοί ιστοί λογοτεχνικών και πολιτισμικών δομών. Αφετηρία του εγχειρήματός μας είναι να καταδείξουμε τον τρόπο με τον οποίο ο μεταφυσικός προβληματισμός του Εγγονόπουλου εστιάζεται στην ανάκτηση του μύθου της χαμένης ταυτότητας και αναζητά τα στοχαστικά του ερείσματα στην ορφική φιλοσοφία και μεταφυσική. Επιδιώκουμε, λοιπόν, να ανιχνεύσουμε πώς με στόχο την ταύτιση της μεταφοράς και του μύθου ο Εγγονόπουλος σφυρηλατεί στο ποιητικό του έργο μία υπονοούμενη μεταφορική ταυτότητα και την εντάσσει στη μεταφυσική του συμβολιστική μέσω του συνδυασμού της ορφικής ατομικότητας και της διονυσιακής συλλογικότητας. Το γεγονός αυτό μπορεί ο εκπαιδευτικός να το μεταλαμπαδεύσει κατάλληλα με την προβολή του ατομοκεντρικού ή του ομαδοκεντρικού τύπου διδασκαλίας, επιστρατεύοντας ακόμα και κοινωνιολογικές προσεγγίσεις των λογοτεχνικών δεδομένων. Ως προς το αρχετυπικό επίπεδο, στο έργο του έλληνα ποιητή η ουσία και οι ιδιότητες της ψυχής προβάλλουν μία μεταφυσική διαδικασία σχέσεων ανάμεσα στην υλική, εμπειρική προσέγγιση και την άυλη πρόσληψη, δημιουργώντας μία υπερπραγματική σχέση ψυχικής και σωματικής ταυτότητας, ζωής και θανάτου. Η ποιητική τέχνη είναι ο κύριος αναλογικός και ομολογικός μοχλός αυτής της αριστοτεχνικά σμιλευμένης ηθικογνωστικής διαδικασίας (Jauss, 1995:90), η οποία αποκτά συχνά αλχημιστικό και μυστικιστικό προσανατολισμό, επιτελώντας την αρχετυπική μύηση σε διαδραστικό επίπεδο. Με αφετηρία τα παραπάνω, ο εκπαιδευτικός θα πρέπει πρώτα-πρώτα να καθορίσει τους βασικούς άξονες στο στάδιο των αρχετύπων και συνθηκών. Επιλέγουμε του Νίκου Εγγονόπουλου / Nikos Engonopoulos' "The return of Eurydice": 508 A Teaching Proposal. In E. Close, M. Tsianikas and G.

3 Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΟΥ ΠΟΙΗΜΑΤΟΣ Η ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΤΗΣ ΕΥΡΥΔΙΚΗΣ ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΕΓΓΟΝΟΠΟΥΛΟΥ ενδεικτικά από τη συλλογή Η Επιστροφή των πουλιών (ΗΕΤΠ) το ποίημα Η ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ της Ευρυδίκης (Engonopoulos, 1977:55 65), διότι η ορφική αποκωδικοποίηση διευκρινίζεται πιο έντονα σε αυτό. Εκεί αναλύεται ο θρίαμβος του ονείρου μέσ στο χαμένο/το μικρό/λιμάνι με το διπλό ρόλο (θανάτου ζωής) του ήλιου καθώς η ζωή υψώνεται σε πικρούς λωτούς. Προβάλλει μία πομπή με κορυφαίο έναν ανθρωπόμορφο ταύρο και με μυροφόρες ανέραστες/παρθένες/που ασέλγησαν/σ αντιφωνάρια/λυτρωμού/και/πόρπες/σαβανώτρες οι οποίες δείχνουν στον ποιητή με τα/ματωμένα χέρια τους/το δέντρο/της ζωής/και του/θανάτου. Όπως, όμως, λέει o ίδιος, ο ανίερος κύκλος/δεν κατάφερε/να ζήση/μέσ στο/είναι μου και το δέντρο που αντικρύζει είναι/το δέντρο/της ζωής/μονάχα, αυτό που/ στις/δροσερές/παλάμες του/κρατά/το αιώνιο/μυστικό/της/λήθης, και που συνεχίζει ο ποιητής πάντοτε/πρόσμενα/να γινώ ένα/με τις/πυκνές/τις/φυλ λωσιές/ του, το μοναδικό δέντρο που/τα λουλούδια/του/ελέγαν/πάντα/το/τραγούδι/της/ χαράς/μου, και τελικά το δέντρο αυτό είναι: η Ευρυδίκη που έρχεται/και φεύγει/και ΞΑΝΑΡΧΕΤΑΙ/για/να/σταθή/οριστικά/ μέσ στη/φρικτή/πληγή/των/αγριεμένων/σωθικών/μου (ΗΕΤΠ, σ. 64). Ο ποιητής στη συνέχεια αποκαλύπτει ευθέως πως εκπληρώνεται έτσι ο χρησμός που/κάποτ ώρισε/πως είμαι/ο Ορφέας. Βλέπουμε, άρα, εδώ ότι το δέντρο που συνδυάζει τα χαρακτηριστικά του φοίνικα και του λωτού ταυτίζεται με την Ευρυδίκη. Είναι το δέντρο της ζωής (της διαρκούς αναγέννησης), της λήθης και της αγάπης που αφομοιώνει η μοναδική, θηλυκή, αρχετυπική φύση. Επομένως, καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι η Ευρυδίκη που ΞΑΝΑΡΧΕΤΑΙ παραπέμπει στην ποιητική της ονειροπόλησης του Μπασλάρ (Bachelard) και στην ψυχολογική προβολή της διαλεκτικής του άνιμους και της άνιμα (Bachelard, 1984:60). Κάθε αρχετυπική συνιστώσα του πυρήνα αυτού αποτελεί αντικείμενο μελέτης μίας ομάδας μαθητών η οποία αναλαμβάνει να πραγματευθεί το συγκεκριμένο θέμα αναλύοντας τις ιδιαίτερες συνθήκες που συνδέουν τις λογοτεχνικές με αντίστοιχες κοινωνικές και πολιτισμικές δομές. Στο διδακτικό επίκεντρο τίθεται, λοιπόν, η ορφική επίδραση περί μετενσαρκω τι κού δόγματος, φιλτραρισμένη, βεβαίως, και μεταλλαγμένη από το ποιητικό φίλτρο. Η πρώτη ομάδα μαθητών θα επεξεργαστεί την αρχετυπική διάσταση της Λήθης και θα επιχειρήσει να προσδιορίσει το λειτουργικό της ρόλο, διότι στο συγκεκριμένο ποίημα αποκωδικοποιείται το αιώνιο/μυστικό/της/λήθης. Ο εκπαιδευτικός κα τευθύνει τους μαθητές της πρώτης ομάδας στα κοινωνικά και πολιτισμικά κοι τάσματα συναφών εννοιών, εμπλουτίζοντας το γνωστικό τους ορίζοντα με πλη ροφορίες απαραίτητες για την επιδιωκόμενη σύζευξη σχολείου, κοινωνίας και ζωής. Είναι, λοιπόν, θεμιτό να πειραματιστούν οι μαθητές με συγκεκριμένες συνθήκες αρχετυπικών αναλύσεων, ανάλογες με αυτές που παραθέτουμε παρακάτω. Η Λήθη είναι, σύμφωνα με τον Ησίοδο, κόρη της Έριδας. Αν ταυτίσουμε την Έριδα με τη Φιλονικία, η Λήθη κινείται στο χώρο της Αχαριστίας. Η Φιλονικία μπορεί να ερμηνευθεί σε συνάρτηση με τους όρους του Εμπεδοκλή φιλότητα και του Νίκου Εγγονόπουλου / Nikos Engonopoulos' "The return of 509 Eurydice": A Teaching Proposal. In E. Close, M. Tsianikas and G.

4 ΣΥΜΕΩΝ ΔΕΓΕΡΜΕΝΤΖΙΔΗΣ νείκος και την αδιάλειπτη πάλη τους. Ο κόσμος προέρχεται από την απόσχιση της έριδας, ενώ η αρχική αρμονία είναι καταδικασμένη να υπόκειται σε μια αδιάκοπη εναλλαγή των δύο καταστάσεων, μέχρι την τελική επικράτηση του έρωτα που θα οδηγήσει εκ νέου στην αρχή, κλείνοντας τον κύκλο. Επιπλέον, ένας άλλος διδακτικός χειρισμός είναι, κατά τη γνώμη μας, χρήσιμος: η αντίληψη του γύρω μας κόσμου μέσω του νου ενυπάρχει, κατά τον Εμπεδοκλή, στο αίμα, μοτίβο που παρατηρούμε προσαρμοσμένο στο ποίημα, καθώς οι παρθένες δείχνουν στον ποιητή το δέντρο της ζωής και του θανάτου με τα ματωμένα τους χέρια. Συνεπώς, η δεύτερη ομάδα μαθητών θα αναλύσει την αρχετυπική συνιστώσα της συμβολιστικής λειτουργίας που επιτελούν οι παρθένες. Αν εντάξουμε τη Λήθη στο πεδίο της Αχαριστίας, της προσδίδουμε την ηθική διάσταση που ενυ πάρχει στον εγγονοπούλειο λόγο προσδιοριζόμενη κυρίως από τις παρθένες, οι οποίες ομοιάζουν με χορό παρθένων αρχαίας ελληνικής τραγωδίας με κορυφαίο τον ανθρωπόμορφο ταύρο, ενώ οι πρωταγωνιστές απουσιάζουν, σαν να μην είναι αυτοί υπεύθυνοι για την τύχη τους ή σαν να έχει εκτυλιχθεί το δράμα τους πολύ πιο πριν. Με την αυτοαναιρετική ποιητική υποβολή, ο ποιητής ζώντας ένα όνειρο ανακαλύπτει την πραγματικότητα, ενώ ως θεατής των διαδραματιζομένων διαφωνεί με την ερμηνεία του χορού των παρθένων. Δεν μπορεί, όμως, να αλλάξει την υπόθεση, ούτε και να επηρεάσει την πρόσληψη άλλων δεκτών και παραμένει ο μόνος που δακρύζει με αυτό το θέαμα. Ας δούμε παρακάτω ορισμένους νοηματικούς συσχετισμούς που μπορούν να αποτελέσουν κύριους άξονες λογοτεχνικής ανάλυσης. Καταρχάς, τα δάκρυα είναι σε βαθύτερο επίπεδο αφετηρία χαράς και αισιοδοξίας ακριβώς όπως συμβαίνει και με το εγγονοπούλειο μοτίβο του φοίνικα που ξαναγεννιέται από τις στάχτες του γιατί φωτίζουν τη σκοτεινή πλευρά του εαυτού του και γεφυρώνουν το χάσμα που πριν τον εμπόδιζε να αναγνωρίσει τη μεταφυσική του ταυ τότητα. Το ρήγμα αυτό το κάλυπταν η Αχαριστία και η Λήθη, και αφορούσε τόσο τον εσωτερικό του κόσμο όσο και τον εξωτερικό. Το ηθικό περιεχόμενο της Αχαριστίας προσδιορίζεται κυρίως από τις ανέραστες /παρθένες/που ασέλγησαν/ σ αντιφωνάρια/λυτρωμού/και/πόρπες και κρατάνε τα μύρα συμβολίζοντας την αρχετυπική δολοφονία του Ορφέα από τις Βακχίδες (Wagner, 1996:300). Το μύρο παραπέμπει και στο χριστιανικό Μυστήριο του Χρίσματος, κατά το οποίο ο βαπτιζόμενος παίρνει τα χαρίσματα του Αγίου Πνεύματος. Οι μυροφόρες παρθένες ανακαλούν στη μνήμη τις Μυροφόρες, τις πιστές και γενναίες γυναίκες που πήγαν με τα μύρα να αλείψουν το σώμα του νεκρού Χριστού και έγιναν οι πρώτοι μάρτυρες της Ανάστασής Του. Τα εγγονοπούλεια μύρα εμπεριέχουν και τα δάκρυα του ποιητή, καθώς το ρήμα μύρομαι δηλώνει αυτό ακριβώς το κλάμα και το θρήνο. Το γεγονός ότι μόνο αυτός δάκρυσε μετουσιώνοντας των ψαριών/τα δάκρυα, φορτίζει το ποίημα με ατομική ευθύνη και ευαισθησία που παραπέμπει στην αναγωγική θεώρηση της κοινής καταβολής. Οι παρθένες γίνονται μυρολογίστρες ή μοιρολογίστρες και με τη θυσία τη δική τους ( αυτά/τα/λυρικά/ σφαχτάρια ) και του ανθρωπόμορφου ταύρου θα εξιλεωθούν, αφού τώρα είναι η του Νίκου Εγγονόπουλου / Nikos Engonopoulos' "The return of Eurydice": 510 A Teaching Proposal. In E. Close, M. Tsianikas and G.

5 Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΟΥ ΠΟΙΗΜΑΤΟΣ Η ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΤΗΣ ΕΥΡΥΔΙΚΗΣ ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΕΓΓΟΝΟΠΟΥΛΟΥ ώρα του θριάμβου του έρωτα και του ονείρου, μετά την κυριαρχία του νείκους. Τις μοιρολογίστρες, γνωστές και από την ομηρική περιγραφή του σκοτωμένου Έκτορα, τις συναντούμε επιπλέον στην Αίγυπτο να φωνάζουν, να χορεύουν και με κλαδιά να χτυπούν τον αέρα γύρω από το νεκρό για να τον προστατεύσουν. Επιπλέον, θεωρούμε ότι το νόημα της λεκτικής ακολουθίας και οι λυγμοί/όπου/σα βάσκανες ματιές/χρωμάτιζαν/του πυρετού τα ντέφια/στης λατρείας/τα κλωνάρια/αργά αργά/σιγούν (ΗΕΤΠ, σ. 58). απηχεί την πολυεπίπεδη αλληλουχία της ποιητικής και ζωγραφικής παραγωγής του Εγγονόπουλου και επιδέχεται αρχετυπική ανάλυση περί πιθανής επίδρασης του έργου του Φρέιζερ (Frazer) Ο χρυσός κλώνος (Frazer, 1911) ως προς την εθνοανθρωπολογική ερμηνεία των μύθων και την ηθική συνισταμένη στην οποία αυτοί εγγράφονται. Παράλληλα, οι αιγυπτιακές επιρροές ενισχύονται από τη χρήση σείστρων στην πομπή, οργάνων που χρησιμοποιούνταν κατά κόρο στη λατρεία της Ίσιδας, καθώς και από το γεγονός ότι οι παρθένες χαρακτηρίζονται σαβανώτρες, αφού η Ίσις περισυνέλεξε τα σκορπισμένα μέλη του νεκρού Όσιρι και ο κυνοκέφαλος θεός Άνουβις τον ταρίχευσε. Συνεχίζουμε τις διδακτικές μας προτάσεις με βάση τις οποίες μία τρίτη ομάδα μαθητών θα αναπτύξει τα αρχετυπικά συμφραζόμενα του μινωταυρικού συμβόλου που γονιμοποιεί την ποιητική και εικαστική έκφανση της εγγονοπούλειας παραγωγής, ενός υβριδικού μύθου που προσλαμβάνει διαστάσεις έμμονης αναζήτησης στους πίνακες του Πικάσο (Picasso). Χαρακτηριστική είναι στην περίπτωσή μας η σύζευξη της μυθολογικής εκδοχής της επιστροφής της Ευρυδίκης με την παραλλαγή του μύθου του Μινώταυρου, η οποία τον παρουσιάζει με αντιστραμμένη σωματική κατασκευή και φτερωτό, για να τονιστεί ο μεταφυσικός του ρόλος. Το σύμβολο αυτό, ιστορικά αναγόμενο στο πέρασμα από το φανταστικό στο δαιμονιακό κατά το Μεσαίωνα (Vax, 1963:41 42), απεκδύεται στο ποίημα το θρησκευτικό του περίβλημα, χαρακτηρίζεται ανεμόδαρτο και ξυλάρμενο και μαζί με τα σαρκοβό ρα/τρεχαντήρια (που είναι οι υπερήφανες/αγριοφωνάρες του ποιητή) αποτελούν δύο όρους που σχεδόν ταυτίζονται εννοιολογικά. Στο τέλος, ο ονειρικός θρίαμβος συντελείται στο λιμάνι/όπου άραξε/η πυρκαϊά των φοινικιών/ στις/μαρμαρένες/γούρνες (ΗΕΤΠ, σ. 65), υποδηλώνοντας πως η μεταφυσική προσέγγιση ταύρου και ποιητή είναι δεδομένη. Από την άλλη, θεωρούμε ότι σημαντικό πεδίο έρευνας αποτελεί η εγγονοπούλεια σύγκλιση των αρχετυπικών δομών τις οποίες σηματοδοτούν η μυθική αλληγορία του Αγαμέμνονα και το σύμβολο των ψαριών, σε συνάρτηση με τη μετατόπιση προς το ορφικό μοτίβο του Τροχού της Ανάγκης. Ως εκ τούτου, η τέταρτη ομάδα μαθητών θα αναλύσει αυτήν την πτυχή της μεταφυσικής θεώρησης του έλληνα ποιητή. Καταρχάς, ο εκπαιδευτικός πρέπει να εστιάσει την προσοχή των μαθητών στην επανάληψη του εισαγωγικού μοτίβου στο τέλος του ποιήματος, αποκωδικοποιώντας την αναπαράσταση ενός κύκλου που αντιμάχεται τον ανίερο κύκλο. Σε αυτό το μοτίβο περιέχονται ως ποιητικοί πυρήνες το μικρό λιμάνι, του Νίκου Εγγονόπουλου / Nikos Engonopoulos' "The return of 511 Eurydice": A Teaching Proposal. In E. Close, M. Tsianikas and G.

6 ΣΥΜΕΩΝ ΔΕΓΕΡΜΕΝΤΖΙΔΗΣ ο ήλιος, η ζωή, οι βαρύαυλοι όταν πέφτει η νύχτα (η σύνδεση αυλών Διονύσου θεωρείται εκ προοιμίου δεδομένη) και οι μαρμαρένιες γούρνες. H μαρμαρένια γούρνα σηματοδοτεί τη μνημονική ανάκληση της γούρνας του λουτρού και τη συνειρμική συσχέτιση της δολοφονίας του Αγαμέμνονα στο λουτρό του από την Κλυταιμνήστρα, η οποία τον σκέπασε με ένα δίχτυ και μετά τον χτύπησε με πέλεκυ. Είναι άξια παρατήρησης, λοιπόν, η σύνδεση δύο θεμελιωδών συμβόλων στην αρχή του ποιήματος: τα δακρυσμένα ψάρια και οι μαρμαρένιες γούρνες δρομολογούν την κάθετη και ανοδική φορά της ζωής, υποδηλώνοντας την κίνηση του τσεκουριού, την ανάληψη του νεκρού Αγαμέμνονα και την ανελικτική πορεία της μεταφυσικής μύησης με αρχετυπικό σύμβολο το δέντρο όπως προκύπτει από τη συνέχεια του ποιήματος, καθώς μέσα στο μικρό λιμάνι/π άγγιξαν/σαν τις στερνές/σταγόνες/του/ήλιου/ των ψαριών/τα δάκρυα/υψώνεται η ζωή/κάθετη κι ήρεμη/ σε μαρμαρένιες/γούρνες (ΗΕΤΠ, σ. 56). Έτσι, με τα σύμβολα αυτά επιχειρείται, κατά τη γνώμη μας, η αρχετυπική σύγκλιση των ηρωικών δομών προς το δρόμο της τιμωρίας και της δικαιοσύνης μέσω της λανθάνουσας ταύτισης Αγαμέμνονα ψαριών, αφού πρώτα έπεσαν θύματα του διχτυού. Είναι, μάλιστα, αρκετά διαδεδομένη η άποψη ότι ο νεκρός Αγαμέμνων υπέστη μασχαλισμό πρόκειται για ένα αρχαίο έθιμο, σύμφωνα με το οποίο μετά το φόνο κόβονταν τα άκρα του σκοτωμένου και τοποθετούνταν κάτω από τις μασχάλες του, διότι με αυτόν τον τρόπο πίστευαν ότι γλιτώνουν από την εκδικητική του μανία. Εντοπίζεται, βέβαια, εκπληκτική ομοιότητα με την περίπτωση του τεμαχισμένου Ζαγρέα, του Όσιρι και του Ορφέα. Αυτό, όμως, που προξενεί ακόμη μεγαλύτερη εντύπωση είναι ότι οι Μανιάτες κράτησαν το έθιμο έκοβαν το δάχτυλο ή άλλο μέρος του νεκρού και το βουτούσαν σε κρασί το οποίο μετά έπιναν για να μην υπάρξει εκδίκηση. Πρόκειται για ένα είδος εξιλεωτικής μετάληψης που παραλληλίζεται με τα ματωμένα χέρια τα οποία δείχνουν οι παρθένες και που αντιπροσωπεύει το δέντρο/της ζωής/και του/θανάτου. Οι παρθένες σαν μανιακές Βακχίδες μπορούν να προφητεύσουν τις μελλοντικές εξελίξεις χάρη στη γυναικεία διορατικότητά τους (Kollouthos, Trifiodoros, Mousaios, 1995:39). Η συνέχεια του ποιήματος είναι καθοριστική: όμως δεν με γελούν/γιατί τα/χείλια/μου/τα ξέσκισ άσπλαχνα/η/εκδίκησις/ κι ο/πελεκάνος/της θυσίας/και γιατί/μέσ στα/μάτια μου/βαθειά/ ριζώσανε/τα/μανιασμένα/αστροπελέκια/του/πελάγους (ΗΕΤΠ, σ. 60). Με άλλα λόγια, πιστεύουμε ότι το παραπάνω απόσπασμα προσφέρει μία πρώτης τάξεως ευκαιρία να παρατηρήσουμε ότι ο ποιητής έχει γευτεί τη μετάληψη της εξιλέωσης όπως όλοι οι άνθρωποι αλλά σ αυτόν έφερε το αντίθετο απο τέλεσμα, διότι κομμάτιασε τα χείλη του και ο ποιητής ταυτίστηκε κατ αυτόν τον τρόπο με όλους τους παραπάνω νεκρούς. Τα κομματιασμένα ποιητικά λόγια του είναι τα κομματιασμένα σώματά τους. Έτσι, ο εκπαιδευτικός έχει μία θαυμάσια ευκαιρία του Νίκου Εγγονόπουλου / Nikos Engonopoulos' "The return of Eurydice": 512 A Teaching Proposal. In E. Close, M. Tsianikas and G.

7 Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΟΥ ΠΟΙΗΜΑΤΟΣ Η ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΤΗΣ ΕΥΡΥΔΙΚΗΣ ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΕΓΓΟΝΟΠΟΥΛΟΥ για να συσχετίσει την παραπάνω παρατήρηση με το γεγονός ότι η αποσπασματικότητα συνιστά δραστικό υφολογικό χαρακτηριστικό της ποιητι κής γλώσσας του Εγγονόπουλου και σηματοδοτεί το θεμελιώδη μεταφυσικό χαρακτήρα της. Σύμφωνα με τη θεωρία του Ίζερ (Iser, 1985), τόσο η αδιόρατη οργάνωση του ρόλου των κενών στο συνταγματικό άξονα ως προς τη λανθάνουσα ανισορροπία οπτικής γωνίας ανάμεσα σε θέμα και ορίζοντα, όσο και η διττή έκφανση του ρόλου των κενών στον παραδειγματικό άξονα με τη δυναμική των κειμενικών και των μη κειμενικών αρνήσεων, σφραγίζουν το αισθητικό βίωμα που αποκομίζει ο δέκτης της εγγονοπούλειας ποιητικής. Το αίμα των παρθένων δεν μπορεί να ξεγελάσει τον ποιητή γιατί γνωρίζει το αίμα του ορφικού αρχετύπου, που είναι και δικό του. Το αίμα, δηλαδή, στα χέρια των παρθένων είναι του ποιητή. Είναι προορισμένο να ζήσει αιώνια μέσα από τη θυσία και αρδεύει το δέντρο της ζωής. Οφείλουμε να υπογραμμίσουμε ότι εδώ είναι καίρια για τους συλλογισμούς μας η συμβολή της θεωρίας του Εμπεδοκλή, η οποία χαρακτηρίζει το αίμα ως κυ ρί αρχο παράγοντα κάθε νοητικής διαδικασίας. Αν υιοθετήσουμε αυτήν την οπτι κή γωνία, οδηγούμαστε στο συμπέρασμα ότι ο Εγγονόπουλος προβαί νει στην ονειρική μετάγγιση της υλικής διάστασης των αισθήσεων του Εμπεδοκλή, κατά τον οποίο οι αισθήσεις είναι αποτέλεσμα πολύ μικρών υλικών στοιχείων που διαλύονται από τα πράγματα και έρχονται να προσαρμοστούν στις αντίστοιχες ουσίες των αισθητηρίων μας. Έτσι, ο Εγγονόπουλος αισθάνεται το αίμα με το αίμα το αισθάνεται όπως λέει ο Εμπεδοκλής αλλά και το βιώνει μέσα σε ένα όνειρο. Το αποτέλεσμα είναι πως η εκδίκηση δεν αποφεύχθηκε. Αυτός είναι ο ένας παράγοντας που κομμάτιασε το στόμα του ποιητή. Ο άλλος είναι o πελεκάνος/της θυσίας εδώ προβάλλεται το ευρέως διαδεδομένο στην αρχαιό τητα παράδειγμα της αυτοθυσίας της μητέρας, κατά το οποίο o θηλυκός πελεκάνος τρυπούσε το λαιμό του με το ράμφος του για να προσφέρει το αίμα του σαν τροφή στα παιδιά του. Εδώ υπογραμμίζουμε τη σύγκλιση της υπερρεαλιστικής μεθόδου δημιουργίας του Εγγονόπουλου και της δράσης που αυτή σηματοδοτεί στο λυτρωτικό πεδίο της αρχέτυπης μετάπλασης, με το στοχασμό του Όττο (Otto) ανα φορικά με την αρχέγονη πράξη (Otto, 1991:47). Ο ίδιος ο ποιητής τρυπάει το στήθος του η Ευρυδίκη στέκεται μετά οριστικά/μέσ στη/ φρικτή/πληγή/των/αγριεμένων/σωθικών (ΗΕΤΠ, σ. 64) του για να προσφέρει πνευματική τροφή σε όλους τους ανθρώπους με τα έργα του. Μία χρήσιμη παρατήρηση είναι ότι, όσον αφορά στη διαδικασία της μάθησης κατά τον Μπαρτ (Barthes, 1979), της ποιητικής δηλαδή σκηνοθεσίας της γλώσσας, παρατηρούμε μία μεταφυσική μεταμφίεση η οποία στηρίζεται πάλι στις απόψεις του Εμπεδοκλή. Τα τέσσερα αρχικά συστατικά της ύλης (νερό, γη, αέρας, αιθέρας) που ο Εμπεδοκλής ονομάζει ριζώματα, τα βλέπουμε να ριζώνουνε όπως λέει ο ποιητής μέσα στα μάτια του σε μία σύνθεση νερού ( πελάγους ) και αέρα, αιθέρα, γης ( αστροπελέκια ). Το νερό και η φωτιά καθίστανται έτσι πρωταγωνιστικοί όροι τόσο στην αρχή λιμάνι, σταγόνες του ήλιου, δάκρυα, γούρνες όσο και στο τέλος του ποιήματος λιμάνι, πυρκαϊά, ήλιος, γούρνες. Επομένως, του Νίκου Εγγονόπουλου / Nikos Engonopoulos' "The return of 513 Eurydice": A Teaching Proposal. In E. Close, M. Tsianikas and G.

8 ΣΥΜΕΩΝ ΔΕΓΕΡΜΕΝΤΖΙΔΗΣ ανάγοντας ο εκπαιδευτικός την παραπάνω παρατήρηση σε εργαλείο ερμηνευτικής της συνολικής εγγονοπούλειας παραγωγής, έχει τη δυνατότητα να υπογραμμίσει πως το αίμα στα χέρια των παρθένων συμβολίζει το αίμα των χειλιών και των ματιών του ποιητή, δηλαδή της ποίησης και της ζωγραφικής του: όπως η πρώτη δεν έχει προκαθορισμένα όρια και περιγράμματα, έτσι και η δεύτερη διαθέτει άμορφες φιγούρες. Και οι δύο αποτελούν όψεις του ίδιου νομίσματος και βρίσκονται υπό διαρκή σχηματισμό, τόσο από τον Εγγονόπουλο όσο και από τις κοινωνικοπολιτικές και αισθητικές ανάγκες και απαιτήσεις του δέκτη, ακόμα και από τον παράγοντα της διαπροσληπτικότητας (Moisan, 1987:231). H αρχετυπική διάσταση των μυθικών υλών είναι συνθετική, το μήνυμα αναγεννάται διαρκώς στην εγγονοπούλεια μετάπλασή τους, μαζί και η ερμηνευτική προσέγγιση του αναγνώστη. Τέλος, πιστεύουμε ότι ενδείκνυται να προσανατολίσει ο εκπαιδευτικός την προ σοχή των μαθητών στο γεγονός ότι οι μαρμαρένιες γούρνες που αναφέρονται επίμονα στην αρχή και στο τέλος, εκτός από την επίκληση του δράματος του Αγαμέμνονα, προσλαμβάνουν ευρύτερο συμβολιστικό βεληνεκές. Κι αυτό γιατί Γούρνες είναι ένα χωριό της Κρήτης όπου έχουν βρεθεί ομοιώματα της Ρέας Κυβέλης, γυναίκας του Κρόνου και μητέρας των θεών του Ολύμπου. Οι μικρασιατικές καταβολές της λατρείας της έχουν οργιαστικό περιεχόμενο και οι Γάλλοι οι ευνούχοι ιερείς της ντυμένοι γυναικεία παρουσιάζουν αναλογίες με τις ανέραστες/παρθένες/που ασέλγησαν. Στην Ελλάδα η θέση της Ρέας είναι πολύ σημαντική, αφού από αυτήν προέρχονται όλοι οι Ολύμπιοι θεοί. Σε πινδαρικές, μάλιστα, αναφορές (Siettos, 1993:119), εμφανίζονται ο Ραδάμανθυς και o Κρόνος ως κριτές των ψυχών του άλλου κόσμου και η Ρέα παρουσιάζεται ως γυναίκα του δευτέρου να κατέχει τον πιο υψηλό θρόνο. Επιπροσθέτως, θεωρούμε ενδεδειγμένη επιλογή να συγκροτηθεί μία πέμπτη ομάδα μαθητών για να διερευνήσει ένα άλλο σημείο-κλειδί, δηλαδή την ταύτιση του ποιητή με τον Ορφέα και την καταγωγή του από τον Ερμή τον Τρισμέγιστο. Ο Ερμής ο Τρισμέγιστος είναι το ίδιο πρόσωπο με το φεγγαρικό αιγυπτιακό θεό Θωθ, του οποίου ο ρόλος είναι ανάλογος με εκείνον του Ερμή ως ψυχοπομπού. Στα χρόνια των Πτολεμαίων θεωρείται πολύ παλαιός ηγεμόνας της Αιγύπτου, θεμελιωτής όλων των επιστημών και συγγραφέας ενός τεράστιου αριθμού απόκρυφων βιβλίων. Η συμπαντική ενότητα αποτελεί τον πυρήνα των ερμητικών απόψεων: στόχος είναι η μελέτη της φύσης ως μέσου εξεύρεσης της πρώτης αρχής και ανακάλυψης της Φιλοσοφικής Λίθου και της Πανάκειας. Ο εκπαιδευτικός μπορεί να προβεί σε ορισμένες συσχετιστικές παρατηρήσεις ως προς το συγκεκριμένο ποίημα και, συγκεκριμένα, να διευκρινίσει ότι σχετικά με το πρώτο σκέλος, η αρχική παρθένα ύλη όλων των μετάλλων βρίσκει το ποιητικό της αντίστοιχο στο χορό των παρθένων του ποιήματος που αποτελεί την ουσία του ανθρώπινου γένους αναφορικά με το άλλο σκέλος την πανάκεια το ζητούμενο είναι η αποκατάσταση της αληθινής διάστασης της ζωής με τη ροπή προς τη διαρκή ουσία από την οποία παράγεται καθετί, θεματική που αφορά κυρίως το δέντρο της ζωής. Οι ερμητικές απόψεις πρεσβεύουν, επίσης, πως ο κόσμος είναι του Νίκου Εγγονόπουλου / Nikos Engonopoulos' "The return of Eurydice": 514 A Teaching Proposal. In E. Close, M. Tsianikas and G.

9 Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΟΥ ΠΟΙΗΜΑΤΟΣ Η ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΤΗΣ ΕΥΡΥΔΙΚΗΣ ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΕΓΓΟΝΟΠΟΥΛΟΥ γεμάτος από ψυχές και ότι η σωτηρία της ψυχής έγκειται στη γνώση του Θεού ιδεολογικές προεκτάσεις των θέσεων αυτών απηχεί η ποιητική γλώσσα του Εγγονόπουλου, χωρίς βέβαια να αποκρυσταλλώνεται κάποιο ειδικότερο σύστημα δογματικής. Ο έλληνας ποιητής μάλιστα στο ποίημα Δυαδικός Αυτοματισμός της ίδιας συλλογής γράφει: Κάθε αντικείμενο κρύφτει μέσα του και μια ψυχή (ΗΕΤΠ, σ. 66). Και είναι ενδεικτικό ότι το ίδιο γράφει και ο Γουίτμαν (Whitman, 1996:94), ένα απόσπασμα του οποίου επιλέχθηκε να προλογίσει όλη τη συλλογή. Η παρούσα ανάλυση στο στάδιο των αρχετύπων και συνθηκών του ηθικο-αρχετυπικού μοντέλου δεν είναι, βέβαια, εξαντλητική φιλοδοξεί, ωστόσο, να παρουσιάσει ενδεικτικές διδακτικές προτάσεις και να αποτελέσει έναυσμα μελλοντικών μελετών που θα προσεγγίσουν πολύπλευρα αυτό το ποίημα-σταθμό της εγγονοπούλειας δημιουργίας. Πρόθεσή μας ήταν να γεφυρώσουμε το χάσμα σχολείου και κοινωνίας χάρη στο συγκερασμό λογοτεχνικών και πολιτισμικών δομών και να προβάλουμε τον πολυπρισματικό χαρακτήρα της εγγονοπούλειας λεκτικής ταυτότητας μέσω της ομαδοκεντρικής διδασκαλίας, η οποία, σημειωτέον, μπορεί να ενεργοποιήσει ενδογενείς δυναμικούς μηχανισμούς (για παράδειγμα, συνεργασία ενός μέλους μίας ομάδας με κάποια άλλη ομάδα). Όσον αφορά δε σε εναλλακτικές προτάσεις, επισημαίνουμε ότι πέρα από την ορφική συμβολιστική η δομική διαστρωμάτωση του ποιήματος αντανακλά και άλλες επιδράσεις, εκτός από τα ερμητικά κείμενα και το έργο του Φρέιζερ, σχετικές με τις φροϋδικές θέσεις, όπως έχουν διατυπωθεί κατά καιρούς από τον ιδρυτή της ψυχανάλυσης. Συγκεκριμένα, ο παραλληλισμός μύθων και ονείρων, η διαμορφωτική ως προς τη λογική δύναμη του ασυνειδήτου, ο ορισμός των μύθων ως παιδικών ονείρων της ανθρωπότητας και το φροϋδικό οιδιπόδειο σύμπλεγμα είναι πτυχές που έχουν τη δυνατότητα να μεταπλάσουν γόνιμα τους συλλογισμούς του Εγγονόπουλου. Εξαιρετικό ενδιαφέρον θα παρουσίαζε, ακόμη, μία σημειολογική ανάλυση, προσαρμο σμένη στην κοινωνική μήτρα, όπου η ατομική εμπειρία υπάγεται σε ένα συλλογικό συμβο λιστικό σύστημα σύνθετων δομών (Culler, 1981:25 26). Επιπλέον, η θεωρία των αρχετύπων και του συλλογικού ασυνείδητου του Κ. Γιουγκ (Κ. Jung) είναι δυνατόν να ιχνηλατηθεί στο ποίημα, καθώς διαδραματίζουν κύριο ρόλο ο Ήλιος, η Μητέρα-γη, ο Άνιμους και η Άνιμα. Η αναπόσπαστη σύνδεση των αρχετύπων με τη συνειδησιακή λειτουργία, η διαρκώς μεταβλητή συμβολιστική τους και ο διαχρονικός τους χαρακτήρας ως υπέρμαχος του συναισθήματος και της ατομικής υπόστασης μπορούν να συνδυαστούν με την ερμητική άποψη της παρουσίας ψυχών στον κόσμο. Συνοψίζοντας, η σταχυολόγηση και η παρά θεση όλων αυτών των πληροφοριών στο πιο αποκαλυπτικό ίσως ποίημα του Νίκου Εγγονόπουλου είχε σαν σκοπό της να φωτίσει όσο πιο σφαιρικά γίνεται ορισμένες ουσιώδεις πλευρές της μεταφυσικής θεώρησής του και να ανοίξει το δρόμο σε ανάλογες διδακτικές προτάσεις ως προς το ζήτημα της ανθρώπινης ύπαρξης και της ψυχής, τη μεταμορφωτική της φύση και τη μετε ξε λι κτική της μοίρα, το ρόλο της ατομικής και συλλογικής θυσίας και σωτηρίας και τον τε λικό θρίαμβο της αναγέννησης. του Νίκου Εγγονόπουλου / Nikos Engonopoulos' "The return of 515 Eurydice": A Teaching Proposal. In E. Close, M. Tsianikas and G.

10 ΣΥΜΕΩΝ ΔΕΓΕΡΜΕΝΤΖΙΔΗΣ Bibliography Bachelard, 1984 Gaston Bachelard, La Poétique de la rêverie. Paris: Presses Universitaires de France. Barthes, 1979 Roland Barthes, Μυθολογίες Μάθημα [1970]. μτφρ. Κ. Χατζηδήμου Ι. Ράλλη. Athens: εκδ. Ράππα. Culler, 1981 Jonathan Culler, The pursuit of signs, semiotics, literature, deconstruction. New York: Cornell University Press. Degermentzidis, 2004 Συμεών Δεγερμεντζίδης, O Μύθος του Ορφέα στον Εγγονόπουλο. Ηθικο-αρχετυπικό μοντέλο σύγκρισης με τους Novalis, Hölderlin, Rilke. Thessaloniki: Εργαστήριο Συγκριτικής Γραμματολογίας του Α.Π.Θ. και Εκδοτικός Οίκος Κορνηλίας Σφακιανάκη. Degermentzidis, 2005 Symeon Degermentzidis, Le Modèle éthico-archétypal comme facteur de mélange de Didactique et de Littérature Comparée Le Cas d un milieu difficile à l Université de Crète, στα Πρακτικά του Colloque International à l` IUFM d`aix-marseille en partenariat avec Théodile et l`airdf με θέμα Littérature et pratiques d` enseignement-apprentissage: difficultés et résistances (υπό έκδοση). Engonopoulos, 1977 Νίκος Εγγονόπουλος, Ποιήματα. 2τ. Athens: Ίκαρος. Engonopoulos, 1978 Νίκος Εγγονόπουλος, Στην κοιλάδα με τους ροδώνες. Athens: Ίκαρος. Frazer, 1911 James-George Frazer, The golden bough. 12 vol. London: Macmilan. Iser, 1985 Wolfang Iser, L Acte de lecture: Théorie de l effet esthétique [1976]. trad. par E. Sznycer. Bruxelles: Pierre Mardaga. Jauss,1995 Ηans Robert Jauss, H Θεωρία της πρόσληψης Tρία μελετήματα [1970]. μτφρ. Μ. Πεχλιβάνος, Athens: Βιβλιοπωλείον της Εστίας. Kollouthos, Trifiodoros, Mousaios, 1995 Κολλούθου, Η Αρπαγή της Ελένης. Τριφιοδώρου, Ιλίου άλωση. Μουσαίου, Ηρώ και Λέανδρος Αλφειός και Αρεθούσα. μτφρ. Πάικου Δ. Νικολαΐδη-Ασιλάνη. Athens: Εκδ. Φύλλα. Moisan, 1987 Clément Moisan, Qu est-ce que l histoire littéraire? Paris : Presses Universitaires de France. Otto, 1991 Walter F. Otto, Διόνυσος Μύθος και λατρεία [1933]. μτφρ. Θ. Λουπασάκης. Athens: Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου. Siettos, 1993 Γ. Σιέττος, Τα ορφικά Μυστήρια. Athens: Πύρινος Κόσμος. Vax, 1963 Louis Vax, L Art et la littérature fantastiques. Paris: Presses Universitaires de France. Wagner, 1996 Peter Wagner, Oscar Wilde s Impression du matin Αn intermedial reading In Icons-Iconotexts- Essays on ekphrasis and intermediality, ed. P. Wagner: Berlin: Walter de Gruyter. Whitman, 1996 Walt Whitman, Selected poems. London: Penguin Popular Classics. του Νίκου Εγγονόπουλου / Nikos Engonopoulos' "The return of Eurydice": 516 A Teaching Proposal. In E. Close, M. Tsianikas and G.

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004 1. Πράγματι, τα προαναφερθέντα αποτελούν κυρίαρχα χαρακτηριστικά της ποίησης του Ελύτη, που πιστοποιούνται σαφέστατα- και στο δοθέν ποίημα. Συγκεκριμένα:

Διαβάστε περισσότερα

120 Φιλοσοφίας - Παιδαγωγικής Θεσσαλονίκης

120 Φιλοσοφίας - Παιδαγωγικής Θεσσαλονίκης 120 Φιλοσοφίας - Παιδαγωγικής Θεσσαλονίκης Σκοπός Σκοπός αυτού του Τμήματος είναι η ανάδειξη επιστημόνων ικανών να καλύπτουν τις ανάγκες της εκπαίδευσης σε προσωπικό για την διδασκαλία των μαθημάτων της

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Διαλέξεων ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ

Πρόγραμμα Διαλέξεων ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Πρόγραμμα Διαλέξεων ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Κύκλος επτά (7) διαλέξεων, με την συμμετοχή εννέα (9) κορυφαίων ομιλητών, με κοινό χαρακτηριστικό γνώρισμα την πρωτοποριακή σκέψη. Στόχος των ομιλιών είναι

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του Σολωμού. Το μεταφυσικό στοιχείο εντοπίζεται λόγου χάρη στο στίχο 54 όπου ανιχνεύουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας»)

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας») Α1. ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το κείμενο πραγματεύεται το διαχρονικό ρόλο και τη συμβολή της αρχαίας ελληνικής τέχνης σε παγκόσμια κλίμακα. Αρχικά, επισημαίνεται ότι ο καλλιτέχνης προσπαθεί μέσω της τέχνης να αποστασιοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Είδος διδακτικής πρακτικής: project, ομαδοσυνεργατική διδασκαλία Προτεινόμενη διάρκεια: 20 ώρες Εισαγωγικές παρατηρήσεις Η διδακτική ενότητα «Τα φύλα στη λογοτεχνία»

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α τάξη Γενικού Λυκείου και Α τάξη Εσπερινού Γενικού Λυκείου Το Π.Σ. για το μάθημα της Λογοτεχνίας στην Α Λυκείου επιδιώκει να δώσει νέες κατευθύνσεις στη διδασκαλία της Λογοτεχνίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : Αξιολόγηση του γλωσσικού μαθήματος

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : Αξιολόγηση του γλωσσικού μαθήματος 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : Αξιολόγηση του γλωσσικού μαθήματος Υπεύθυνη καθηγήτρια : κ. Γρίβα Έλενα ΓΑΖΑΝΗ ΧΡΥΣΑ ΓΙΑΝΝΑΚΙΔΟΥ ΜΑΡΙΑ 2 Το παιδί γίνεται ο ήλιος γύρω από τον οποίο περιστρέφονται τα μέσα της

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Υπάρχει µεγάλη ποικιλία θεµάτων που θα µπορούσαν να δοθούν ως συνθετικές δηµιουργικές εργασίες. Όποιο θέµα όµως και να δοθεί, θα ήταν καλό να έχει ως στόχο τη στροφή του

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΤΑ XVII: ΤΟ ΑΣΤΕΡΙ. Συντάχθηκε απο τον/την Ονειρόκοσμος Τετάρτη, 11 Αυγούστου 2010 13:27 * ΤΟ ΑΣΤΕΡΙ * 1 / 5

ΚΑΡΤΑ XVII: ΤΟ ΑΣΤΕΡΙ. Συντάχθηκε απο τον/την Ονειρόκοσμος Τετάρτη, 11 Αυγούστου 2010 13:27 * ΤΟ ΑΣΤΕΡΙ * 1 / 5 * ΤΟ ΑΣΤΕΡΙ * 1 / 5 Τ αστέρι που εικονίζεται σ αυτή την κάρτα είναι ο πλανήτης Αφροδίτη, ο Έσπερος των αρχαίων, που ο λαός τον ονομάζει Αποσπερίτη. Το ίδιο άστρο, όταν προβάλλει την αυγή πριν ανατείλει

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου 1. Ταυτότητα δραστηριότητας Τίτλος: Και πάλι στο σχολείο Δημιουργός: Μαρία Νέζη Πεδίο, διδακτικό αντικείμενο και διδακτική ενότητα: Μάθημα: Νεοελληνική Λογοτεχνία Τάξη:

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Α. ΚΕΙΜΕΝΟ Β. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Κάποια από τα χαρακτηριστικά της ποίησης του Οδ. Ελύτη ειναι: η ποιητική προσέγγιση του κόσµου µε τις

Διαβάστε περισσότερα

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ.

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Διαπιστώσεις Α. Δεν εντοπίζονται άμεσοι φιλολογικοί δεσμοί με τους

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 Α. ΚΕΙΜΕΝΟ Β. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Κάποια από τα χαρακτηριστικά της ποίησης του Οδ. Ελύτη ειναι: η ποιητική προσέγγιση του κόσµου µε τις αισθήσεις,

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΣ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β') ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 25 ΜΑΪΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ Α1.

Διαβάστε περισσότερα

1. ΧΗΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΟΜΗ ΤΗΣ ΜΑΖΑΣ

1. ΧΗΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΟΜΗ ΤΗΣ ΜΑΖΑΣ 1. ΧΗΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΟΜΗ ΤΗΣ ΜΑΖΑΣ Από τα αρχαιότατα χρόνια, έχουν καταβληθεί σηµαντικές προσπάθειες οι απειράριθµες ουσίες που υπάρχουν στη φύση να αναχθούν σε ενώσεις λίγων

Διαβάστε περισσότερα

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254)

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Τι εκφράζει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ

ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΩ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ 1 ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ 1. Τι αλλαγές επιχειρούν τα νέα ΠΣ; 2 2. Γιατί το πέρασμα στην πράξη (θα)

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΚΟΠΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΛΟΓΙΚΗ. Μιχάλης Αρφαράς

ΙΑΚΟΠΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΛΟΓΙΚΗ. Μιχάλης Αρφαράς ΙΑΚΟΠΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΛΟΓΙΚΗ Μιχάλης Αρφαράς «ΤΟ ΦΕΓΓΑΡΙ ΓΕΝΝΑΕΙ ΤΙΣ ΜΕΓΑΛΕΣ ΣΚΙΕΣ, Ο ΗΛΙΟΣ ΤΙΣ ΕΠΙΜΟΝΕΣ.» Η προσωπική διαδροµή του Μιχάλη Αρφαρά έχει να κάνει µε τη ΣΚΙΑ. Η γέννησή του σε µια χώρα σαν την Ελλάδα,

Διαβάστε περισσότερα

Γενική οργάνωση σεναρίου. 1. Προαπαιτούμενες γνώσεις και πρότερες γνώσεις των μαθητών

Γενική οργάνωση σεναρίου. 1. Προαπαιτούμενες γνώσεις και πρότερες γνώσεις των μαθητών Παράρτημα 1: Τεχνική έκθεση τεκμηρίωσης σεναρίου Το εκπαιδευτικό σενάριο που θα σχεδιαστεί πρέπει να συνοδεύεται από μια τεχνική έκθεση τεκμηρίωσής του. Η τεχνική αυτή έκθεση (με τη μορφή του παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΕΙΚΟΝΩΝ

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΤΙ ΡΩΤΑΜΕ ΜΙΑ ΕΙΚΟΝΑ ; ΤΙ ΜΑΣ ΑΦΗΓΕΙΤΑΙ ΜΙΑ ΕΙΚΟΝΑ ; ΠΩΣ ΜΑΣ ΤΟ ΑΦΗΓΕΙΤΑΙ ΜΙΑ ΕΙΚΟΝΑ ; ΣΥΝΘΕΣΗ: Οργάνωση ενός συνόλου από επιμέρους στοιχεία σε μια ενιαία διάταξη Αρχική ιδέα σύνθεσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 16 ΜΑΪΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 16 ΜΑΪΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 16 ΜΑΪΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. Η ποιητική έκφραση των ποιητών της Επτανησιακής

Διαβάστε περισσότερα

Researcher, University of Greenwich Scientific Director, Tetras Consultants. Στέφανος Μιχιώτης, 2010, cc by-nc-nd

Researcher, University of Greenwich Scientific Director, Tetras Consultants. Στέφανος Μιχιώτης, 2010, cc by-nc-nd ΒΙΩΜΑΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ Οργανωσιακή Κουλτούρα & Αλλαγή Στέφανος Μιχιώτης Researcher, University of Greenwich Scientific Director, Tetras Consultants Περιεχόμενο 1 ης συνάντησης Το σύστημα αντιλήψεων και η

Διαβάστε περισσότερα

Το ΔΕΠΠΣ- ΑΠΣ των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού Τα Νέα Διδακτικά Βιβλία των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού

Το ΔΕΠΠΣ- ΑΠΣ των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού Τα Νέα Διδακτικά Βιβλία των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού Το ΔΕΠΠΣ- ΑΠΣ των Φυσικών Επιστημών της Ε Τα Νέα Διδακτικά Βιβλία των Φυσικών Επιστημών της Ε Ειδικοί σκοποί ΑΠΣ Κατανόηση: φυσικού κόσμου νόμων που τον διέπουν φυσικών φαινομένων διαδικασιών που οδηγούν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΓΥΜΝΑΣΤΙΚΗ

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΓΥΜΝΑΣΤΙΚΗ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΓΥΜΝΑΣΤΙΚΗ Ενότητα 4. Μέθοδοι διδασκαλίας Μπαρκούκης Βασίλειος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

21 ος αιώνας: Οι Πύλες της Αντίληψης

21 ος αιώνας: Οι Πύλες της Αντίληψης ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ- ΙΑΛΕΞΕΩΝ 21 ος αιώνας: Οι Πύλες της Αντίληψης Αµφιθέατρο Ιδρύµατος Β & Μ Θεοχαράκη Κύκλος ενός βιωµατικού σεµιναρίου -που περιλαµβάνει 2 συναντήσεις- µε τίτλο: Μεταµορφώσεις: Το ηµιουργικό

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί και το παιχνίδι μέσα από τη Νεοελληνική ζωγραφική

Το παιδί και το παιχνίδι μέσα από τη Νεοελληνική ζωγραφική Το παιδί και το παιχνίδι μέσα από τη Νεοελληνική ζωγραφική Η εικαστική διαπραγμάτευση της σχέσης του παιδιού με το παιχνίδι-με την έννοια είτε του δρώμενου είτε του αντικειμένου ορίζεται από συνιστώσες

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ ΠΟΛΙΤΕΣ

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ ΠΟΛΙΤΕΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ ΠΟΛΙΤΕΣ Στο πλαίσιο της Πράξης «Ακαδημία Πλάτωνος - Η Πολιτεία και ο Πολίτης»,

Διαβάστε περισσότερα

Μίλτος Σαχτούρης Ο Ελεγκτής. Τίτλος. Ουρανός

Μίλτος Σαχτούρης Ο Ελεγκτής. Τίτλος. Ουρανός Μίλτος Σαχτούρης Ο Ελεγκτής Τίτλος Βλ. σχολ. βιβλίο, σελ. 78 (σημ. για τον τίτλο). Ο τίτλος του ποιήματος ορίζει το χώρο του, ώστε να προετοιμάσει τον αναγνώστη για την είσοδό του στο μαγικό κόσμο του

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΕΣ

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΕΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΕΣ Στο πλαίσιο της Πράξης «Ακαδημία Πλάτωνος - Η Πολιτεία και ο Πολίτης»,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΩΝ............................... 15 ΠΡΟΛΟΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ................................... 17 ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ»

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» 1.1 Βασικές κατευθύνσεις Η αξιολόγηση ενός μαθήματος είναι αρχικά θέμα προσδιορισμού και κατανόησης της ταυτότητάς του. Θέματα όπως είναι ο τίτλος του

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάριο στην Πύλο με θέμα: «ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΒΙΩΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ»

Σεμινάριο στην Πύλο με θέμα: «ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΒΙΩΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ» Σεμινάριο στην Πύλο με θέμα: «ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΒΙΩΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ» Την Παρασκευή 5 Δεκεμβρίου πραγματοποιήθηκε στην Πύλο σεμινάριο με θέμα «Αειφόρο Σχολείο-Βιωματικές Δράσεις» το οποίο οργάνωσε η Σχολική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 Στο σημείο αυτό του οδοιπορικού γνωριμίας με τις διάφορες μεθόδους αυτογνωσίας θα συναντήσουμε την Αστρολογία και θα μιλήσουμε για αυτή. Θα ερευνήσουμε δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΑΣΚΑΣ

ΘΕΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΑΣΚΑΣ ΤΑΞΗ: Α3 ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2012-2013 ΘΕΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΑΣΚΑΣ ΟΝΟΜ/ΜΟ : ΠΕΠΠΑΣ ΦΟΙΒΟΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΑ 1 Περιεχόμενα Εισαγωγή... σελ. 3 Νεκρικές Μάσκες... σελ. 4 Θεατρικές Μάσκες... σελ. 4 Εορταστικές

Διαβάστε περισσότερα

ΣΟΦΙΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: Κ.Π. ΚΑΒΑΦΗΣ, ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΟΥ ΠΟΙΗΤΗ

ΣΟΦΙΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: Κ.Π. ΚΑΒΑΦΗΣ, ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΟΥ ΠΟΙΗΤΗ ΣΟΦΙΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: Κ.Π. ΚΑΒΑΦΗΣ, ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΟΥ ΠΟΙΗΤΗ Εισαγωγικά: Τι είναι λογοτεχνικό αρχείο; Τι περιέχει το αρχείο ενός ποιητή; Ποιος είναι ο πονοκέφαλος ενός εκδότη; Τι ηθικά διλήμματα

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΑΞΟΝΑΣ της ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ στο ψηφιακό μουσικό ανθολόγιο ΕΥΤΕΡΠΗ ΜΑΙΗ ΚΟΚΚΙΔΟΥ

Ο ΑΞΟΝΑΣ της ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ στο ψηφιακό μουσικό ανθολόγιο ΕΥΤΕΡΠΗ ΜΑΙΗ ΚΟΚΚΙΔΟΥ Ο ΑΞΟΝΑΣ της ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ στο ψηφιακό μουσικό ανθολόγιο ΕΥΤΕΡΠΗ ΜΑΙΗ ΚΟΚΚΙΔΟΥ Διαθεματικότητα -Ιδανικό της ολιστικής γνώσης -Διασυνδέσεις με νόημα μεταξύ γνωστικών περιοχών -Μελέτη σύνθετων ερωτημάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ;

ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ; Ημερομηνία 23/07/2015 Μέσο Συντάκτης Link diavasame.gr Ευμορφία Ζήση http://www.diavasame.gr/page.aspx?itemid=ppg1396_2146 ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ; 23.07.2015 Συντάκτης: Ευμορφία

Διαβάστε περισσότερα

Τηλ./Fax: 210.62.19.712, Τηλ: 210.6218.894 www.apolito.gr e-mail:info@apolito.gr Λεωφόρος Μαραθώνος &Χρυσοστόµου Σµύρνης 3,

Τηλ./Fax: 210.62.19.712, Τηλ: 210.6218.894 www.apolito.gr e-mail:info@apolito.gr Λεωφόρος Μαραθώνος &Χρυσοστόµου Σµύρνης 3, «...Πλαστήκαµε για να µην είµαστε µονάχοι. Για τούτο η καρδιά µας ασταµάτητα διψά για τους άλλους. Χωρίς το διάλογο των υπάρξεων µας η ζωή φαίνεται αδειανή, ερηµωµένη, αδικαιολόγητη. Ζούµε και πλησιάζουµε

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της ξένης λογοτεχνίας στα εγχειρίδια διδασκαλίας της λογοτεχνίας στη ευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Παρασκευή 20/3/2015

Η θέση της ξένης λογοτεχνίας στα εγχειρίδια διδασκαλίας της λογοτεχνίας στη ευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Παρασκευή 20/3/2015 Η θέση της ξένης λογοτεχνίας στα εγχειρίδια διδασκαλίας της λογοτεχνίας στη ευτεροβάθμια Εκπαίδευση Παρασκευή 20/3/2015 ΕΠΠΣ-ΑΠΣ λογοτεχνίας Το Πρόγραμμα Σπουδών στη λογοτεχνία δομείται για όλη την υποχρεωτική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ 33Οι επιπτώσεις της Βιομηχανικής Επανάστασης 33Η ανάπτυξη της εκπαίδευσης 33Τα ανθρώπινα δικαιώματα στην ιστορία της τέχνης 3 3 Η Ευρώπη και ο

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών Ενότητα 2: Βασικό Εννοιολογικό Πλαίσιο

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών Ενότητα 2: Βασικό Εννοιολογικό Πλαίσιο Διδακτική των Φυσικών Επιστημών Ενότητα 2: Βασικό Εννοιολογικό Πλαίσιο Χρυσή Κ. Καραπαναγιώτη Τμήμα Χημείας Αντικείμενο και Αναγκαιότητα Μετασχηματισμός της φυσικοεπιστημονικής γνώσης στη σχολική της εκδοχή.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ ΔΕΠΠΣ ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών ΔΕΠΠΣ Φ.Ε.Κ., 303/13-03-03, τεύχος Β Φ.Ε.Κ., 304/13-03-03, τεύχος Β Ποιοι λόγοι οδήγησαν στην σύνταξη των ΔΕΠΠΣ Γενικότερες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία 4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Πώς συλλαµβάνει ο Χέγκελ τη σχέση ιστορίας και πνεύµατος και ποιο ρόλο επιφυλάσσει στο πνεύµα; 2. Τι

Διαβάστε περισσότερα

Το φως αναφέρεται σε σχετικά έντονο βαθμό στη μυθολογία, τόσο στην ελληνική όσο και στη μυθολογία άλλων αρχαίων λαών που το παρουσιάζουν σε διάφορες

Το φως αναφέρεται σε σχετικά έντονο βαθμό στη μυθολογία, τόσο στην ελληνική όσο και στη μυθολογία άλλων αρχαίων λαών που το παρουσιάζουν σε διάφορες Το φως αναφέρεται σε σχετικά έντονο βαθμό στη μυθολογία, τόσο στην ελληνική όσο και στη μυθολογία άλλων αρχαίων λαών που το παρουσιάζουν σε διάφορες μορφές (ήλιος, σελήνη, αστέρια, κ.ά) και σε ένα μέρος

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Μάθηση και γνώση: μια συνεχής και καθοριστική αλληλοεπίδραση Αντώνης Λιοναράκης Στην παρουσίαση που θα ακολουθήσει θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα της διδακτικής πρότασης: «Η ανάπτυξη δυναμικών ομάδων και ο ρόλος τους στον ελλαδικό χώρο από το το 1453 έως το 1820».

Θέμα της διδακτικής πρότασης: «Η ανάπτυξη δυναμικών ομάδων και ο ρόλος τους στον ελλαδικό χώρο από το το 1453 έως το 1820». M ί α δ ι δ α κ τ ι κ ή π ρ ό τ α σ η μ ε α ν α ζ ή τ η σ η κ α ι α ξ ι ο π ο ί η σ η ι σ τ ο ρ ι κ ο ύ υ λ ι κ ο ύ α π ό τ ο λ ο γ ι σ μ ι κ ό 2 1 Ε Ν Π Λ Ω Σύντομη περιγραφή: Οι μαθητές/τριες αντλούν

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες)

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Γ2 (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Ο φίλος σας έγραψε μία μελέτη σχετικά με τρόπους βελτίωσης της αναγνωστικής ικανότητας των μαθητών. Επειδή, όμως, είναι ξένος, κάνει ακόμη λάθη,

Διαβάστε περισσότερα

Ομήρου Οδύσσεια Ραψωδία α 1-426. Διδακτικό σενάριο

Ομήρου Οδύσσεια Ραψωδία α 1-426. Διδακτικό σενάριο Ομήρου Οδύσσεια Ραψωδία α 1-426 Διδακτικό σενάριο Πόπη Χριστοφόρου-Πούγιουρου, Φιλόλογος Λειτουργός Γραφείου Αναλυτικών Προγραμμάτων Λευκωσία 2012 Δυο λόγια για το διδακτικό σενάριο Η ακόλουθη διδακτική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ Οι Δ/τές ως προωθητές αλλαγών με κέντρο τη μάθηση Χαράσσουν τις κατευθύνσεις Σχεδιάσουν την εφαρμογή στη σχολική πραγματικότητα Αναπτύσσουν

Διαβάστε περισσότερα

22 ο ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΟΙΗΤΩΝ WORLD CONGRESS OF POETS ΛΑΡΙΣΑ, 29 ΙΟΥΝΙΟΥ ΕΩΣ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2011 ΟΜΙΛΙΑ ΒΟΥΛΑΣ ΚΩΣΤΟΠΕΤΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ:

22 ο ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΟΙΗΤΩΝ WORLD CONGRESS OF POETS ΛΑΡΙΣΑ, 29 ΙΟΥΝΙΟΥ ΕΩΣ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2011 ΟΜΙΛΙΑ ΒΟΥΛΑΣ ΚΩΣΤΟΠΕΤΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: 22 ο ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΟΙΗΤΩΝ WORLD CONGRESS OF POETS ΛΑΡΙΣΑ, 29 ΙΟΥΝΙΟΥ ΕΩΣ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2011 ΟΜΙΛΙΑ ΒΟΥΛΑΣ ΚΩΣΤΟΠΕΤΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: «ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΜΗΝΥΜΑΤΑ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΚΑΚΑΛΙΔΗ» 1 Παγκόσμια

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές)

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Ενδεικτικές τεχνικές διδασκαλίας: 1. Εισήγηση ή διάλεξη ή Μονολογική Παρουσίαση 2. Συζήτηση ή διάλογος 3. Ερωταποκρίσεις 4. Χιονοστιβάδα 5. Καταιγισμός Ιδεών 6. Επίδειξη

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Δ'. ΚΕΙΜΕΝΟ 'Οδυσσέας Ελύτης (1911-1996) Μικρή Πράσινη Θάλασσα Μικρή πράσινη θάλασσα δεκατριώ χρονώ Που θα θελα να σε υιοθετήσω Να σε στείλω σχολείο στην Ιωνία

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Δημοτικού Oδηγίες αξιοποίησης των σχολικών εγχειριδίων Σχολική χρονιά: 2011-2012 ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΩΝ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή)

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή) Πράξη: «Ανάπτυξη μεθοδολογίας και ψηφιακών διδακτικών σεναρίων για τα γνωστικά αντικείμενα της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Γενικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης» Άξονες Προτεραιότητας 1-2-3 Οριζόντια

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες

Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες Τίτλος: Ιστορίες δωματίων Βαθμίδα: 2 Τάξη: Ε Διάρκεια: 6 Χ 80 Περιγραφή Ενότητας Οι μαθητές και οι μαθήτριες μέσα από διάφορες δραστηριότητες που αφορούν στο δωμάτιό τους

Διαβάστε περισσότερα

Το νέο κοινωνιολογικό πλαίσιο του πολυπολιτισμικού σχολείου

Το νέο κοινωνιολογικό πλαίσιο του πολυπολιτισμικού σχολείου Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο- για τη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Σε συνεργασία με την Περιφερειακή Διεύθυνση Π.Ε. & Δ.Ε. Νοτίου Αιγαίου ΗΜΕΡΙΔΑ Το νέο κοινωνιολογικό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

x ν+1 =ax ν (1-x ν ) ή αλλιώς η απλούστερη περίπτωση ακολουθίας αριθμών με χαοτική συμπεριφορά.

x ν+1 =ax ν (1-x ν ) ή αλλιώς η απλούστερη περίπτωση ακολουθίας αριθμών με χαοτική συμπεριφορά. 1 x ν+1 =ax ν (1-x ν ) ή αλλιώς η απλούστερη περίπτωση ακολουθίας αριθμών με χαοτική συμπεριφορά. Πριν λίγα χρόνια, όταν είχε έρθει στην Ελλάδα ο νομπελίστας χημικός Ilya Prigogine (πέθανε πρόσφατα), είχε

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Εισαγωγή Η αλλαγή του κλίματος αποτελεί στις μέρες μας ένα αδιαμφισβήτητο

Διαβάστε περισσότερα

[Πώς παρουσιάζουν τα ΜΜΕ τα άτομα με αναπηρία]

[Πώς παρουσιάζουν τα ΜΜΕ τα άτομα με αναπηρία] ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 16536 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 04/12/2014 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΒΙΤΣΟΥ ΛΙΛΙΑΝΝΑ [Πώς παρουσιάζουν τα ΜΜΕ τα άτομα με αναπηρία] Α. Η συγγραφέας αναφέρεται

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΓΡΑΦΗ

ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΓΡΑΦΗ Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σας παρουσιάουμε μερικά βιβλία που έχουν σχέση με τη γραφή και την ψυχανάλυση. Γιατί τι άλλο είναι μια συνεδρία, από μία συν-γραφή σε διαρκή εξέλιξη; Ελπίζουμε να τα βρείτε ενδιαφέροντα.

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ÈÅÌÁÔÁ 2007 ÏÅÖÅ. Α. ΚΕΙΜΕΝΟ ιονύσιο Σολωµό «Ο Κρητικό» Επαναληπτικά Θέµατα ΟΕΦΕ 2007

ÈÅÌÁÔÁ 2007 ÏÅÖÅ. Α. ΚΕΙΜΕΝΟ ιονύσιο Σολωµό «Ο Κρητικό» Επαναληπτικά Θέµατα ΟΕΦΕ 2007 Α. ΚΕΙΜΕΝΟ ιονύσιο Σολωµό «Ο Κρητικό» 3 3 4 σαν πέτρες µε βυθίζουν! 4 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Θέµατα της Επτανησιακής Σχολής που απαντούν στα δοθέντα αποσπάσµατα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΣΤΟΧΑΣΜΟΣ (ΑΝΤΑΝΑΚΛΑΣΗ) ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΤΑΙΝΙΩΝ

ΑΝΑΣΤΟΧΑΣΜΟΣ (ΑΝΤΑΝΑΚΛΑΣΗ) ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΤΑΙΝΙΩΝ ΑΝΑΣΤΟΧΑΣΜΟΣ (ΑΝΤΑΝΑΚΛΑΣΗ) ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΤΑΙΝΙΩΝ (REFLECTION BY USING MOVIES) Σκοπός Ο σκοπός αυτού του αναστοχαστικού εργαλείου είναι να υποκινήσει τον αναστοχασμό στον τρόπο που

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 2014

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 2014 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 2014 Α1. Το έργο του Βιζυηνού χαρακτηρίζεται, μεταξύ των άλλων και για τη θεατρικότητά του. Θα μπορούσαν λοιπόν να επισημανθούν τα ακόλουθα στοιχεία, που είναι κοινά,

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β )

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 21 / 05 / 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 16754 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: Μαρία Τζιράκη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ: Α. Στοιχεία περίληψης ανά παράγραφο: 1 η : Διαπίστωση ότι η κρίση

Διαβάστε περισσότερα

Να υπολογίζουν αποστάσεις με τη βοήθεια ημ. και συν. Να είναι σε θέση να χρησιμοποιούν τους τριγωνομετρικούς πίνακες στους υπολογισμούς τους.

Να υπολογίζουν αποστάσεις με τη βοήθεια ημ. και συν. Να είναι σε θέση να χρησιμοποιούν τους τριγωνομετρικούς πίνακες στους υπολογισμούς τους. ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ Νίκος Γ. Τόμπρος Ενότητα : ΤΡΙΓΩΝΟΜΕΤΡΙΑ Περιεχόμενα ενότητας Τριγωνομετρικοί οξείας γωνίας αριθμοί Διδακτικοί στόχοι Διδακτικές οδηγίες - επισημάνσεις Πρέπει οι μαθητές να γνωρίζουν:

Διαβάστε περισσότερα

Οιδίποδας Τύραννος Σοφοκλής. Σπύρος Αντωνέλλος ΕΜΕ

Οιδίποδας Τύραννος Σοφοκλής. Σπύρος Αντωνέλλος ΕΜΕ Οιδίποδας Τύραννος Σοφοκλής Σπύρος Αντωνέλλος ΕΜΕ 2 μαθήματα πριν την ανάλυση της τραγωδίας του Σοφοκλή«Οιδίποδας Τύραννος» Προϋπoθέσεις: Οι μαθητές: 1)Να γνωρίζουν το περιεχόμενο της συγκεκριμένης τραγωδίας.

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονος χορός: Ιστορία, εκπαίδευση, σύνθεση και χορογραφία. Ενότητα 9: Χοροθέατρο Γαλάνη Μαρία (Μάρω) PhD Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης

Σύγχρονος χορός: Ιστορία, εκπαίδευση, σύνθεση και χορογραφία. Ενότητα 9: Χοροθέατρο Γαλάνη Μαρία (Μάρω) PhD Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Σύγχρονος χορός: Ιστορία, εκπαίδευση, σύνθεση και χορογραφία Ενότητα 9: Χοροθέατρο Γαλάνη Μαρία (Μάρω) PhD Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης 1 Σκοπός της ενότητας Γνωριμία με την τέχνη του χοροθεάτρου

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Ανθρώπινων Πόρων Ενότητα 7: Διοίκηση της ατομικής συμπεριφοράς στην εργασία

Διοίκηση Ανθρώπινων Πόρων Ενότητα 7: Διοίκηση της ατομικής συμπεριφοράς στην εργασία Διοίκηση Ανθρώπινων Πόρων Ενότητα 7: Διοίκηση της ατομικής συμπεριφοράς στην εργασία Δρ. Σερδάρης Παναγιώτης Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε

Διαβάστε περισσότερα

Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις

Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις ΜΑΘΗΜΑ 10 Ο ΠΡΟΣΚΥΝΟΥΜΕΝ ΣΟΥ ΤΑ ΠΑΘΗ,ΧΡΙΣΤΕ Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις κατάλληλες λέξεις που δίνονται στην παρένθεση. Σε κάθε κενό αντιστοιχεί μια λέξη. «Η Μεγάλη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Παναγάκος Ιωάννης Σχολικός Σύμβουλος Δημοτικής Εκπαίδευσης Βασικοί Στόχοι ενός Προγράμματος Σπουδών Ένα πρόγραμμα σπουδών επιδιώκει να επιτύχει δύο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΜΗΝΟΥΡΓΙΑ. Όταν οι Μέλισσες αναζητούν νέους τόπους

ΣΜΗΝΟΥΡΓΙΑ. Όταν οι Μέλισσες αναζητούν νέους τόπους ΣΜΗΝΟΥΡΓΙΑ Όταν οι Μέλισσες αναζητούν νέους τόπους Στην Φύση, το σημαντικότερο μέλημα κάθε Είδους είναι η επιβίωση του. Όλες οι επιμέρους δραστηριότητες, ακόμη και αυτή η ίδια η εξέλιξη του, περιστρέφονται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Β Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης)

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Β Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης) ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Β Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης) ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ Το μάθημα απευθύνεται σε μαθητές με ειδικό ενδιαφέρον για το ΣΧΕΔΙΟ (Ελεύθερο και Προοπτικό) και που ενδέχεται

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΦΟΡΜΑΓΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΦΟΡΜΑΓΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ, 5 CFU 1. prof. Paola Maria Minucci (6 ιδακτικές ώρες): 1 CFU Α ΜΕΡΟΣ, 0,5 CFU (In data da stabilire) ιδακτική της νεοελληνικής ποίησης 1: Ανάλυση του κειµένου Β ΜΕΡΟΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΑΣΠΑΙΤΕ ΕΠΑΙΚ 2013-2014 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΔΙΔΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : ΜΑΥΡΙΚΑΚΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ «Ο ΕΝΣΤΕΡΝΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΞΙΩΝ-ΕΝΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ» ΣΤΑΜΑΤΑΚΗ ΜΑΡΙΑ ΤΣΕΜΕΚΙΔΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΥΝΤΥΧΑΚΗΣ ΜΑΝΩΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

TEACHING GAMES FOR UNDERSTANDING (TGFU)

TEACHING GAMES FOR UNDERSTANDING (TGFU) ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ Εργαστήριο Αθλητικής Παιδαγωγικής και Διδακτικής TEACHING GAMES

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 2: ΗΘΙΚΟΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΗΘΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 2: ΗΘΙΚΟΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΗΘΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 2: ΗΘΙΚΟΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΗΘΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά Ε. Κολέζα Α. Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας µαθηµατικής ενότητας: Βήµατα για τη συγγραφή του σχεδίου Β. Θεωρητικό υπόβαθρο της διδακτικής πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Φ Ρ Ο Ν Τ Ι Σ Τ Η Ρ Ι A ΑΓΙΑΣ ΒΑΡΒΑΡΑΣ 21 & ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ, Π. ΦΑΛΗΡΟ ΤΗΛ-FAX: 210 9851164,, Ε-mail: info@neapaideia.edu.gr ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Mουσειοσκευή «Ζωγραφίζω το δέντρο» Το µάθηµα των εικαστικών ως µέσο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης

Mουσειοσκευή «Ζωγραφίζω το δέντρο» Το µάθηµα των εικαστικών ως µέσο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης Mουσειοσκευή «Ζωγραφίζω το δέντρο» Το µάθηµα των εικαστικών ως µέσο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης Ελένη - Φαίη Σταµάτη ιευθύντρια Μουσείου Ελληνικής Παιδικής Τέχνης email: contact@childrensartmuseum.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Μαθηματικά (Άλγεβρα - Γεωμετρία) Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α, Β ΤΑΞΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ ΚΕΝΤΡΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ

ΑΡΧΕΣ ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΑΡΧΕΣ ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ 31/01/2014 ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΓΕΡΟΥΚΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Α/ΘΜΙΑΣ 4 Η ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΧΑΝΙΩΝ Εκπαιδευτικές δράσεις σε μουσειακά περιβάλλοντα ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ & ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ Εισαγωγή Σχολείο και Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015 Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ Κατηγορία ECTS Εισαγωγή στην Παιδαγωγική Επιστήμη Υποχρεωτικό 6 Ελληνική Γλώσσα Υποχρεωτικό 6 Η Ιστορία και η Διδακτικής της Υποχρεωτικό 6

Διαβάστε περισσότερα